აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის 2014 წლის რესპუბლიკური ბიუჯეტის შესახებ

(ათასი ლარი )

2. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის შემოსულობები, გადასახდელები და ნაშთის ცვლილება:

(ათასი ლარი)

                                                                                                                                        (ათასი ლარი)

                                                                                          (ათასი ლარი)

                                                                                                                                               (ათასი ლარი)

                                                                                           (ათასი ლარი)

აქტივების ცვლილება 19684,6 ათასი ლარის ოდენობით, მათ შორის:

 ა. განისაზღვროს აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის არაფინანსური

აქტივების ზრდა 24919,1 ათასი ლარის ოდენობით:

   (ათასი ლარი)

 ბ. განისაზღვროს აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის არაფინანსური

აქტივების კლება 5234,5 ათასი ლარის ოდენობით:

   (ათასი ლარი)

                                                                                                                                                   (ათასი ლარი)

                                                                                                                                     (ათასი ლარი)

განისაზღვროს აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის ფინანსური აქტივების კლება 20997,0 ათასი ლარის ოდენობით:                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      (ათასი ლარი)

   განისაზღვროს აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის ვალდებულებათა კლება 1372.0 ათასი ლარის ოდენობით:

(ათასი ლარი)

1

წარმომადგენლობითი საქმიანობის მხარდაჭერა

აჭარის ავტონონომიური რესპუბლიკისათვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ძლიერი წარმომადგენლობითი ორგანოს გამართული ფუნქციონირება, ვინაიდან იგი არის რეგიონის პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებების განმსაზღვრელი, საკანონმდებლო და მაკონტროლებელი ფუნქციების მქონე ხელისუფლების შტო.

პრიორიტეტის ფარგლებში განსახორციელებელი პროგრამების მეშვეობით რეგიონში ხორციელდება ქვეყნის მიერ აღიარებული დემოკრატიული ღირებულებებისა და დემოკრატიული ინსტიტუტების გაძლიერების მხარდაჭერა, სამოქალაქო პლურალიზმის ხელშეწყობა და საარჩევნო სისტემის განვითარება.

1.1

საკანონმდებლო საქმიანობა (0101)

კომპეტენციის ფარგლებში საკანონმდებლო საქმიანობის განხორციელება, კონტროლი  აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის საქმიანობაზე.
საქართველოსა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის  კანონმდებლობით განსაზღვრულ სხვა უფლებამოსილებების განხორციელება.

1.2

საარჩევნო გარემოს განვითარება (0201)

საარჩევნო პროცესისა და საარჩევნო ადმინისტრაციის საქმიანობის გამჭვირვალობის უზრუნველყოფა.
სამოქალაქო განვითარებასა და საარჩევნო გარემოს გაუმჯობესებაზე ორიენტირებული პროექტების წახალისება.
ამომრჩევლების ნების გაღრმავება და დაინტერესება არჩევნების მიმართ.
ამომრჩეველთა აქტიურობის გაზრდა და დაინტერესება არჩევნებში მონაწილეობის მიზნით.
ამომრჩევლებისათვის სრულყოფილი და ზუსტი ინფორმაციის დროულად მიწოდება.
სამოქალაქო განათლებისა და საარჩევნო გარემოს გაუმჯობესების პროგრამების შექმნა შემუშავება.

2

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის უფლებამოსილების განხორციელების ხელშეწყობა

რეგიონის ინსტიტუციური განვითარებისათვის მნიშვნელოვანია აღმასრულებელი ორგანოს გამართული ფუნქციონირება

2.1

მთავრობის უფლებამოსილების განხორციელების ხელშეწყობა (0301)

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის მიერ აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში აღმასრულებელი ხელისუფლების განხორციელების პირობების შექმნა;
აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის აღმასრულებელი ხელისუფლების დაწესებულებათა საქმიანობის კოორდინაციისა და კონტროლის განხორციელება;
მთავრობის საქმიანობის ორგანიზაციული, სამართლებრივი და ინფორმაციულ-ანალიტიკური უზრუნველყოფა;

მთავრობის მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებათა შესრულების კონტროლის განხორციელება.
მთავრობის თავმჯდომარის ურთიერთობის ხელშეწყობა სახელმწიფო და ადგილობრივი თვითმმართველობის დაწესებულებებთან.

3

რეგიონის ფინანსური მართვა და საინვესტიციო გარემოს ხელშეწყობა

ეფექტიანი და გამჭვირვალე საბიუჯეტო პროცესის ჩამოყალიბება, რომელიც უზრუნველყოფს საჯარო ფინანსების მოქნილ მართვას, სექტორში გამჭვირვალობისა და ანგარიშვალდებულების სისტემის გაზრდას, აგრეთვე სახელმწიფო სახსრების ეკონომიურ და ეფექტიანად ხარჯვაზე მონიტორინგს. ელექტრონული ხაზინის სისტემის დანერგვა.

რეგიონში ხელსაყრელი ეკონომიკური გარემოს შექმნისა და მდგრადი ეკონომიკური განვითარების მიზნით წინადადებების შემუშავება. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქონების გამჭვირვალედ და ეფექტიანად მართვა, მისი სრულყოფილად აღრიცხვა, მოვლა-პატრონობა და პრივატიზაცია. რეგიონის სივრცითი, კურორტებისა და სარეკრიაციო ადგილების დაგეგმარება. დამწყები და განვითარებადი ბიზნესის ხელშეწყობა. ბიზნეს ინტერესების დაცვა და ექსპორტის ხელშეწყობა. საფრთხის შემცველი ობიექტების მონიტორინგი და მართვა.

3.1

ფინანსების, ეკონომიკური პოლიტიკისა და ქონების სფეროს პოლიტიკის შემუშავება და მართვა (040101)

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე საფინანსო სისტემის მართვა და საფინანსო-საბიუჯეტო პოლიტიკის რეგულირება.
აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტით გათვალისწინებული ღონისძიებების შეუფერხებელი დაფინანსების უზრუნველყოფა.

რეგიონის სოციალურ-ეკონომიკური კეთილდღეობის გაზრდის მიზნით ეკონომიკური პოლიტიკის ეფექტიანად შემუშავება და წარმართვა.
ავტონომიურ რესპუბლიკაში სამშენებლო საქმიანობის პოლიტიკის განხორციელება; სივრცით-ტერიტორიული დაგეგმარების დოკუმენტების შემუშავების პროცესის წარმართვა.

3.2

რეგიონში ინვესტიციების მოზიდვის ხელშეწყობა (040102)

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საინვესტიციო პოტენციალის ცნობადობის გაზრდა.რეგიონის ეკონომიკის დარგობრივი სტრუქტურის შესწავლა. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე მდებარე სახელმწიფო და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკუთრებაში არსებული  ქონების ეფექტურად მართვა და განკარგვა

აჭარის რეგიონისა და მისი საინვესტიციო პოტენციალის შესახებ საპრომოუშენო მასალების მომზადება; საერთაშორისო და ქვეყნის შიგნით საინვესტიციო/ბიზნეს  ფორუმებზე, შეხვედრებზე, გამოფენებზე, ტურებზე, კონფერენციებზე რეგიონის მონაწილეობის უზრუნველყოფა და მისი საინვესტიციო პოტენციალის  წარდგენა; ინვესტიციების მოზიდვის და მიმდინარე პრივატიზების პროცესის პირობებში რეგიონის სხვადასხვა სექტორის შესწავლა და შეფასება. შესაბამისად, სპეციალური მეთოდოლოგიით კვლევების ჩატარება.

აჭარის ტერიტორიაზე მდებარე სახელმწიფო და აჭარის საკუთრებაში არსებული აქტივების  საბაზრო ღირებულებისა და საიჯარო ღირებულების დადგენა, აზომვითი ნახაზების, გეგმა-ნახაზების, საინფორმაციო-ანალიტიკური რუკების მომზადება; ქონების თვითნებურად დაკავების ფაქტების აღმოფხვრა-შემცირება და ქონების განიავებისაგან თავიდან აცილების მიზნით, სახელმწიფო ან აჭარის საკუთრებაში არსებული ქონების  მოვლა-პატრონობა; ქონების ეფექტურად მართვისა და განკარგვის მიზნით ელექტრონული ვებპროგრამის შექმნა.

3.2.1

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკისა და ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე არსებული სახელმწიფო ქონების მართვა (04010201)

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე მდებარე სახელმწიფო და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკუთრებაში არსებული  ქონების ეფექტურად მართვა და განკარგვა

აჭარის ტერიტორიაზე მდებარე სახელმწიფო და აჭარის საკუთრებაში არსებული აქტივების  საბაზრო ღირებულებისა და საიჯარო ღირებულების დადგენა, აზომვითი ნახაზების, გეგმა-ნახაზების, საინფორმაციო-ანალიტიკური რუკების მომზადება; ქონების თვითნებურად დაკავების ფაქტების აღმოფხვრა-შემცირება და ქონების განიავებისაგან თავიდან აცილების მიზნით, სახელმწიფო ან აჭარის საკუთრებაში არსებული ქონების  მოვლა-პატრონობა; ქონების ეფექტურად მართვისა და განკარგვის მიზნით ელექტრონული ვებპროგრამის შექმნა.

3.2.2

რეგიონის საინვესტიციო პოტენციალის პრომოუშენი (04010202)

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საინვესტიციო პოტენციალის ცნობადობის გაზრდა

რეგიონისა და მისი საინვესტიციო პოტენციალის შესახებ საპრომოუშენო მასალების მომზადება.
საერთაშორისო საინვესტიციო/ბიზნესფორუმებზე, შეხვედრებზე, გამოფენებზე, ტურებზე, კონფერენციებზე რეგიონის მონაწილეობის უზრუნველყოფა და მისი საინვესტიციო პოტენციალის  წარდგენა.
ღონისძიებების რეგიონში ორგანიზება და ჩატარება.
სამინისტროსა და საინვესტიციო ვებგვერდების განახლება და ამ საითების რეკლამირება; წამყვან საერთაშორისო გამოცემებსა და ვებგვერდებზე რეგიონის, მისი საინვესტიციო პოტენციალისა და რეგიონში მიმდინარე პროექტების  შესახებ პრომოუშენის განთავსება.

3.2.3

კვლევები რეგიონის ეკონომიკური მდგომარების შეფასებისათვის (04010203)

რეგიონის ეკონომიკის დარგობრივი სტრუქტურის შესწავლა

აჭარის რეგიონში ინვესტიციების მოზიდვის და მიმდინარე პრივატიზების პროცესის პირობებში აჭარის რეგიონის უძრავი ქონების ბაზრის კონიუქტურის შესწავლა და შეფასება. რეგიონის ეკონომიკის დარგობრივი ანალიზი დარგების საინვესტიციო მიმზიდველობის შეფასების მიზნით.

3.3

ქალაქთმშენებლობითი და სივრცითი მოწყობის პროგრამა (040103)

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე არსებული თვითმმართველი ერთეულების ტერიტორიების შემდგომი გამოყენების დადგენა და საკურორტო-სარეკრეაციო ადგილების განვითარება.

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე არსებული თვითმმართველი ერთეულების ტერიტორიების სივრცითი მოწყობისა და საკურორტო-სარეკრეაციო ადგილების დაგეგმვის დოკუმენტის შედგენა.

3.3.1

საკურორტო-სარეკრეაციო ადგილების განვითარებისათვის დეტალური დაგეგმარება (04010301)

საკურორტო-სარეკრიაციო ადგილების განვითარება.

საკურორტო-სარეკრიაციო ადგილების განაშენიანების რეგულირების გეგმის შექმნა.

3.3.2

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე არსებული თვითმმართველი ერთეულების სივრცითი მოწყობის დოკუმენტის შედგენა (04010302)

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე არსებული თვითმმართველი ერთეულების ტერიტორიების შემდგომი გამოყენების დადგენა.

ჯანსაღი და უსაფრთხო სამოღვაწეო და საცხოვრებელი გარემოს შექმნა, ზოგადფუნქციური და კონკრეტული უფლებრივი ზონირება; ტერიტორიული ერთეულების  საინჟინრო და კომუნალური ინფრასტრუქტურის განვითარების დოკუმენტაციის შექმნა;

3.4

სახაზინო მომსახურება (0402)

ელექტრონული ხაზინის სისტემის დანერგვა და ძირითადი ექსპლუატაცია;
აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის ხარჯვითი ნაწილის აღსრულება, მისი შემოსულობების და გადასახდელების ზუსტი და ოპერატიული აღრიცხვა.
ბიუჯეტის ოპერატიული, ყოველთვიური, ყოველკვარტალური და წლიური ანგარიშების მომზადება.

3.5

დამწყები და განვითარებადი ბიზნესის ხელშეწყობა (0405)

ინკუბირებული კომპანიების საქმიანობის ხელშეწყობა-მონიტორინგი და ბიზნესის განვითარებითვის საჭირო სერვისების და რესურსების მიწოდება. ასევე სატრენინგო კურსების ჩატარება სხვადასხვა თემაზე

ბიზნესინკუბატორი უზრუნველყოფს მის წევრ კომპანიებს შესაბამისი საოფისე ფართით რომელიც აღჭურვილია საოფისე ინვენტარით, კომუნალური გადასახადებითა, საკონსულტაციო მომსახურებით რეგიონალურ გამოფენებში მონაწილეობის დაფინანსება, კომპანიების ბუღალტერიის თანადაფინანსება და   მონიტორინგის ჩატარება მათი საქმიანობის შესახებ. ასევე სატრენინგო კურსების მონიტორინგი რომლებიც იმართება სხვადასხვა თემაზე.

3.6

ბიზნესინტერესების დაცვა და ექსპორტის ხელშეწყობა (0307)

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სავაჭრო-სამრეწველო პალატის წევრების ინტერესების დაცვა ადგილობრივ და ცენტრალურ ხელისუფლებაში.
სერვისების დახვეწა, ბიზნესმენებისა და ინვესტორების საქმიანობისათვის ხელშეწყობა.
აჭარის რეგიონის ბიზნეს გარემოს გააუმჯობესება.

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სავაჭრო-სამრეწველო პალატის წევრების ინტერესების დაცვა ადგილობრივ და ცენტრალურ ხელისუფლებაში; აჭარის რეგიონში მიმდინარე ეკონომიკური პროცესების შესწავლა და სვოტანალიზი; სტატისტიკური მონაცემების გამოქვეყნება რეგიონის ეკონომიკის სექტორების მიხედვით; ექსპორტის ხელშეწყობა; მეწარმეებისათვის სხვადასხვა სახის სერვისების შეთავაზება; ინვესტორების მოზიდვა; ბიზნესდელეგაციების მიღება.

3.7

საფრთხის შემცველი ობიექტების მონიტორინგი და მართვა (0407)

საფრთხის შემცველი ობიექტების ტექნიკური დიაგნოსტირების  ჩატარება; სამშენებლო მასალებსა და პროდუქციაზე გამოცდების ჩატარება

ოპერატიული დიაგნოსტირების მონაცემებით საექპლუატაციო-ტექნიკური დოკუმენტაციის ანალიზი; ობიექტის შემოწმება    ურღვევი   მეთოდით - (ვიზუალურ  გაზომვითი   მეთოდი,   ძირითადი   მეტალისა  და  შენადუღი ნაკერების  დეფექტოსკოპია, სისქემზომი კონტროლი); მასალის მექანიკური თვისებებისა  და  შემადგენლობის   გამორკვევა;    სიმტკიცესა  და  სიმკვრივეზე   შემოწმებითი   გათვლების შესრულება    და   გამოცდა   დატვირთვით;  გამოვლენილი   დეფექტების   ანალიზი,  მათი  მიზეზების  დადგენა, განსაზღვრული პარამეტრების დაზუსტება.

მზა ბეტონის სიმტკიცის განსაზღვრა კუმშვაზე, ბეტონის საკედლე ქვების, ბეტონის ფილების(ტროტუარებისათვის), სიმტკიცის განსაზღვრა კუმშვაზე, არამადნეული მასალების, მოსაპირკეთებელი  და საგაზაო  მასალების ხარისხის შემოწმება; ბეტონის ხარისხის შემოწმება ურღვევი მეთოდით; ბეტონში არმატურის დიამეტრისა და ბადურის განლაგების განსაზღვრა.

4

გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვა

ადამიანის ჯანმრთელობისათვის უვნებელი (უსაფრთხო) გარემოს შენარჩუნება და გარემოს მავნე ზემოქმედებისაგან დაცვა.
წყლის მავნე ზემოქმედების აცილება, წყლის ობიექტების დაცვა და წყლის რესურსების რაციონალური გამოყენება დღევანდელი და მომავალი თაობების ინტერესებისა და მდგრადი განვითარების პრინციპების გათვალისწინებით;
ტყეების მოვლა, დაცვა და აღდგენა კლიმატური, წყალმარეგულირებელი, დაცვითი, კულტურული, გამაჯანსაღებელი და სხვა სასარგებლო ბუნებრივი თვისებების შენარჩუნება და გაუმჯობესება.

თვითმყოფადი ბუნებრივი და კულტურული გარემოსა და მისი ცალკეული კომპონენტების, მათ შორის, მცენარეული საფარისა და ცხოველთა სამყაროს, ბიომრავალფეროვნების, ლანდშაფტის, ტყეში არსებული კულტურისა და ბუნების ძეგლების, მცენარეთა იშვიათი და გადაშენების პირას მყოფი სახეობების მომავალი თაობებისათვის შენარჩუნება და დაცვა.

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე საშიში (სტიქიური) გეოლოგიური პროცესების შესწავლა, საშიში გეოლოგიური მოვლენების პროგნოზირება და საინფორმაციო-საცნობარო მონაცემთა ბაზის შექმნა.

4.1

გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სფეროს მართვა (030201)

გარემოსდაცვით სფეროში არსებული პრობლემების გადაწყვეტის ღონისძიებების დაგეგმვა და განხორციელება

4.2

გარემოსდაცვითი პროგრამა (030202)

ეკოლოგიური უსაფრთხოების სფეროს კონტროლი და ზედამხედველობა; გარემოს ინტერგრირებული მართვის ხელშეწყობა; აჭარის ზღვის სანაპირო ზოლის დაცვა.

4.2.1

ეროზირებულ ტერიტორიაზე ტყის განაშენება (03020201)

ეროზირებული ტერიტორიების განაშენიანება

ხულოსა და ქედის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიებზე 2013 წელს გაშენებული 8 ჰა საერთო ფართობის ტერიტორიის მოვლა და დაცვა

4.2.2

აჭარის სანაპირო ზოლის ჩამდინარე წყლებისა და ატმოსფერული ჰაერის აქტიურ დამაბინძურებელ კერებში გარემოსდაცვითი კანონმდებლობის მოთხოვნების შესრულების მდგომარეობის მონიტორინგი  (03020202)

სანაპირო ზოლის დაბინძურების წყაროებიდან  ატმოსფერულ ჰაერისა და წყლებზე ფაქტობრივი ზემოქმედების მონიტორინგი

ზღვის სანაპირო ზოლის ტერიტორიაზე ატმოსფერული ჰაერისა და წყლის დამაბინძურებელი ობიექტების მონიტორინგი, ჩამდინარე წყლისა და ატმოსფერული ჰაერის ხარისხობრივი მაჩვენებლების განსაზღვრა, მავნე ნივთიერებათა ჩაშვების მინიმიზაცია. მონიტორინგის განხორციელების შედეგად გამოვლენილ დარღვევებზე დროული რეაგირების მიზნით, შეგროვებული მასალების შესაბამის ორგანოებზე გადაცემა.

4.2.3

აჭარის სანაპირო ზოლის სარფი-ჩოლოქის მონაკვეთზე ზღვის წყლების ხარისხობრივი მაჩვენებლების მონიტორინგი (03020203)

აჭარის სანაპირო ზოლის სარფი-ჩოლოქის მონაკვეთზე საბანაო წყლის ხარისხობრივი მაჩვენებლების მონიტორინგი

ზღვის სანაპირო ზოლის მონიტორინგი, ზღვის წყლისა ხარისხობრივი მაჩვენებლების ბაქტერიოლოგიური განსაზღვრა, მავნე ნივთიერებათა ჩაშვების მინიმიზაცია, მონიტორინგის განხორციელების შედეგად გამოვლენილ დარღვევებზე დროული რეაგირების მიზნით, შეგროვებული მასალების შესაბამის ორგანოებზე გადაცემა.

4.2.4

აჭარის სანაპირო ზოლის დროებითი ნაპირსამაგრი ღონისძიებები (03020204)

შავი ზღვის სანაპირო ზოლზე განვითარებული აბრაზიული პროცესების შეჩერება, ზღვის სანაპირო ზოლის შენარჩუნება და დაცვა წარეცხვისაგან.

დროებითი ნაპირსამაგრი სამუშაოები ითვალისწინებს: მდინარე ჭოროხისა და მდინარე კინტრიშის კალაპოტიდან 200 000 კბ.მ. ნატანის ამოღებას და აჭარის ზღვის სანაპიროს 3 წერტილში (ადლია, დაბა ჩაქვის სანაპირო ზოლი და ქ. ქობულეთი) ჩაყრას.

4.2.5

აჭარის სანაპირო ზოლის ადლიის ტერიტორიაზე ნაპირსამაგრი ნაგებობის მშენებლობა (03020205)

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სანაპირო ზოლის ადლიის ტერიტორიაზე აბრაზიული პროცესების შეჩერება

ნაპირსამაგრი სამუშაოები ითვალისწინებს  ადლიის სანაპირო ზოლზე  719 მეტრი სიგრძის ფლეთილი ქვებით ბერმის მშენებლობას.

4.3

სატყეო სექტორის განვითარება (030203)

ტყის და ველური ბუნების დაცვა; ტყის აღდგენა/განახლება; გარემოს დაცვა.

რეგიონში მდგრადი ტყითსარგებლობის დანერგვა. ხე-ტყის მოპოვების პროცედურის გამარტივება, სოციალური ჭრებისათვის ტყეკაფების გამოყოფა და ტყის ფიზიკური დაცვის ღონისძიებების გატარება. ასევე  ტყეების სანიტარიულ–ეკოლოგიური მდგომარეობის გაუმჯობესება.

4.3.1

სატყეო სექტორის მართვა და მომსახურება (03020301)

რეგიონში მდგრადი ტყითსარგებლობის დანერგვა. ხე-ტყის მოპოვების პროცედურის გამარტივება, სოციალური ჭრებისათვის ტყეკაფების გამოყოფა და ტყის ფიზიკური დაცვის ღონისძიებების გამკაცრება. ასევე  ტყეების სანიტარიულ–ეკოლოგიური მდგომარეობის გაუმჯობესება

სსიპ აჭარის სატყეო სააგენტოს მეურნეობაში მყოფი ტყეების მართვის სტრატეგიის შემუშავება; ტყის მავნებელ-დაავადებებთან ბრძოლის მიზნით სანიტარულ-ეკოლოგიური მდგომარეობის შესწავლა-შეფასება, ტყეების გაჯანსაღების პროექტების განხორციელება; მავნებელ-დაავადებებთან ბრძოლის სამსახურის შექმნა; სუბალპური, მეჩხერი და დეგრადირებული   ტყის უბნების აღდგენის ღონისძიებების დაგეგმვა-განხორციელება; სოციალური ჭრების ტყეკაფების გამოყოფა, მოსახლეობის I და II  ხარისხის ხე-ტყის უზრუნველსაყოფად; მონიტორინგი ტყეების ფიზიკურ დაცვასა და პროექტების შესრულების მიმდინარეობაზე

4.3.2

ტყის მოვლა-აღდგენა (03020302)

დეგრადირებული სუბალპური ტყის მასივების აღდგენა; ტყის მდგრადობის შენარჩუნება; მავნებლით დაავადებული ტყის ფართობების შემცირება.

დეგრადირებული სუბალპური ტყის მასივების აღდგენა ითვალისწინებს 100 ჰა ფართობის შემოღობვას და ბუნებრივი განახლების ხელშეწყობას; ენერგეტიკული ტყის გაშენება იგეგმება 12 ჰა ფართობზე და ითვალისწინებს ფართობის შეღობვას და სწრაფმოზარდი ჯიშის ნერეგების დარგვას;  მავნებელი მბეჭდავი ქერქიჭამიის საწინააღმდეგო ღონისძიების ფარგლებში მოხდება 1500-2000 ჰა ფართობზე 6000 ცალი ფერომონის განთავსება, ხოლო ფოთლოვან სახეობებში გავრცელებული მავნებელ-დაავადებების წინააღმდეგ ბრძოლის ღონისძიება ითვალისწინებს მავნებელ-დაავადებების იდენტიფიცირებას,  შეფასებას და პრევენციული ღონისძიებების დაგეგმვას.

5

საგზაო და სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება

რეგიონის მოსახლეობის ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესებისა და ეკონომიკური განვითარებისათვის საავტომობილო ტრანსპორტის სწრაფი, უსაფრთხო და კომფორტული გადაადგილების უზრუნველყოფა. სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის წარმოების ხელშეწყობა სამელიორაციო სისტემების შექმნის გზით.

5.1

საავტომობილო გზებისა და სამელიორაციო სისტემების მართვა (030601)

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე არსებული ადგილობრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზებისა და სამელიორაციო სისტემების გამართული და შეუფერხებელი ფუნქციონირება

5.2

საგზაო და სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და მოვლა-შენახვა (030602)

ადგილობრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზების,  საგზაო კომუნიკაციების და სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია, მოვლა-შენახვა, მოდერნიზაცია და განვითარება.

ადგილობრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზებისა და საგზაო კომუნიკაციების რეაბილიტაცია-განვითარება და სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და მოვლა-შენახვა, სამელიორაციო სისტემების  მდგომარეობის შენარჩუნება და ახალი/მეორე მნიშვნელობის და შიდაქსელური  არხების რეაბილიტაცია. ხიდებისა და სხვა ხელოვნური ნაგებობების მშენენებლობა-რეაბილიტაცია, ადმინისტრაციულ და საკურორტო ცენტრებთან, ისტორიულ და კულტურულ ძეგლებთან მისასვლელი გზების შეკეთება-რეაბილიტაცია, მოდერნიზაცია და განვითარება.

6

ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობა

აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში ტურიზმის და კურორტების განვითარების ხელშეწყობა.
რესპუბლიკის ტურისტული შესაძლებლობების პოპულარიზაცია.

6.1

 ტურიზმისა და კურორტების სფეროს მართვა და მომსახურების მიწოდება (030301)

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ადმინისტრაციულ ტერიტორიაზე ტურიზმისა და კურორტების  სფეროში ერთიანი  პოლიტიკის გატარება და მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესება.

6.2

რეგიონში ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობა და საერთაშორისო ბაზარზე პოპულარიზაცია (030303)

რეგიონში ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობა, ადგილობრივი და უცხოელი ტურისტების რაოდენობის გაზრდა.

რეგიონის  ტურისტული პოტენციალის პოპულარიზაცია ქვეყნის შიდა და საერთაშორისო ბაზარზე;
პირდაპირი სარეკლამო კამპანიების წარმოება მიზნობრივ ბაზრებზე;
საერთაშორისო ბაზრობა-გამოფენებში მონაწილეობა;
სარეკლამო-საინფორმაციო პროდუქციის მომზადება და გავრცელება;
სარეკლამო-საინფორმაციო ტურების ორგანიზება;
ონლაინ-მარკეტინგული ღონისძიების განხორციელება;
საერთაშორისო  ფესტივალებისა და კონფერენციების ორგანიზება;
ახალი ტურისტული მარშრუტების მარკირება და შედგენა;

6.2.1

რეგიონში ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობა (03030301)

რეგიონის  ტურისტული პოტენციალის პოპულარიზაცია ქვეყნის შიდა  ბაზარზე;

სარეკლამო კამპანიების წარმოება, სარეკლამო-საინფორმაციო პროდუქციის მომზადება და გავრცელება და  ბაზრობა-გამოფენებში მონაწილეობა ქვეყნის შიგნით;
საერთაშორისო  ფესტივალებისა და კონფერენციების ორგანიზება;
სარეკლამო-საინფორმაციო ტურების ორგანიზება;

6.2.2

მარკეტინგული ღონისძიებების ჩატარება საერთაშორისო ბაზარზე (03030302)

რეგიონის  ტურისტული პოტენციალის პოპულარიზაცია  საერთაშორისო ბაზრებზე

მიზნობრივ ბაზარზე პირდაპირი სარეკლამო კამპანიების წარმოება;
საერთაშორისო ბაზრობა-გამოფენებში მონაწილეობა და სარეკლამო-საინფორმაციო პროდუქციის გავრცელება;
სარეკლამო-საინფორმაციო ტურების ორგანიზება;

6.3

ბათუმის ბულვარი (0403)

მოსახლეობისა და დამსვენებელთა  გაჯანსაღების, დასვენების ეფექტური პირობების უზრუნველყოფისათვის  საკურორტო ინფრასტრუქტურის შემდგომი გაფართოება, დასვენებისა და ტურიზმის თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისი პირობების შექმნა.

ინფრასტრუქტურის მოწყობა;
ბულვარის ტერიტორიაზე არსებული მწვანე ნარგავების, დეკორატიული მცენერეებისა და ყვავილების გამწვანება-განაშენიანება, მათი დეკორატიული ფორმირება;
ბულვარის ტერიტორიაზე არსებული სკვერებისა და ცალკეული ფართობების პროექტირება; მათი ლანდშაფტური დიზაინის დამუშავება;
ამორტიზირებული და გადაბერებული ხე–მცენარეების შეცვლა ახლით;

7

ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლების ხელშეწყობა

განათლების სისტემის მართვა;
განათლების სისტემის ინსტიტუციური და პროგრამული რეფორმირებების ხელშეწყობა;
სოციალურ-საგანმანათლებლო პროგრამების განხორციელების ხელშეწყობა;
ეკონომიკის ახალ მოთხოვნებზე ორიენტირებული პროფესიული განათლების ფორმირების ხელშეწყობა;
ეროვნული სასწავლო გეგმის დანერგვის ორგანიზება;
განათლების ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაციის ხელშეწყობა.

7.1

განათლების მართვა, კულტურისა და სპორტის სფეროს პოლიტიკის შემუშავება და მართვა (0601)

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ადმინისტრაციულ ტერიტორიაზე განათლების, კულტურისა და სპორტის სფეროში ერთიანი სახელმწიფო პოლიტიკის გატარება.

7.2

განათლების ხელშეწყობა და ხარისხის გაუმჯობესება (0602)

კანონმდებლობით მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში კონტროლი საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს მიერ დამტკიცებული ეროვნული სასწავლო გეგმების, სტანდარტების  და სპეციალური საგანმანათლებლო პროგრამების შესრულებას მის სამოქმედო ტერიტორიაზე არსებულ საგანმანათლებლო დაწესებულებებში;

საინფორმაციო ბანკის შექმნა სამოქმედო ტერიტორიაზე არსებულ ზოგადსაგანმანათლებლო, პროფესიულ-საგანმანათლებლო, სააღმზრდელო, სკოლისგარეშე სახელოვნებო და სასპორტო საგანმანათლებლო და საგანმანათლებლო–სააღმზრდელო დაწესებულებების მატერიალურ-ტექნიკური, ადამიანური და ფინანსური რესურსების შესახებ;

7.3

საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება და ინვენტარით აღჭურვა (0603)

საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის კეთილმოწყობა ხელს შეუწყობს სამუშაო და სასწავლო პირობების გაუმჯობესებას, უსაფრთხო და კომფორტული გარემოს შექმნას განათლების მიღებისათვის და სასწავლო-აღმზრდელობითი პროცესის ხარისხის ამაღლებას.

განათლების სისტემაში მიმდინარე რეფორმების ერთ-ერთ ძირითად პრიორიტეტს წარმოადგენს საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება და ინვენტარით აღჭურვა, რაც დღემდე ეტაპობრივად ხორციელდება.

7.3.1

საჯარო სკოლების ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება (060301)

საჯარო სკოლების ინფრასტრუქტურის კეთილმოწყობა ხელს შეუწყობს სამუშაო და სასწავლო პირობების გაუმჯობესებას, მოსწავლეებისათვის უსაფრთხო და კომფორტული გარემოს შექმნას განათლების მიღებისათვის და სასწავლო-აღმზრდელობითი პროცესის ხარისხის ამაღლებას.

განათლების სისტემაში მიმდინარე რეფორმის ხელშეწყობა და აჭარის ადმინისტრაციულ ტერიტორიაზე არსებული არანაკლებ 8 საჯარო სკოლების შენობების მშენებლობა-რეაბილიტაცია.

7.3.2

საპანსიონო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება და ინვენტარით აღჭურვა (060302)

აჭარის ადმინისტრაციულ ტერიტორიაზე არსებული საჯარო სკოლების საპანსიონო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება და ინვეტარით აღჭურვა.

ქვეპროგრამის ფარგლებში გაუმჯობესდება დაბა შუახევის საპანსიონო ინფრასტრუქტურა, საპროექტო-სახარჯთაღრიცხვო დოკუმენტაციით აღნიშნული შენობის მშენებლობის ღირებულება განისაზღვრა 1 250,0  ათასი ლარით. 2014 წელს სრულდება მშენებლობის მხოლოდ პირველი ეტაპი.რეაბილიტაცია ჩაუტარედება ფრიდონ თურმანიძის სახელობის ქედის მუნიციპალიტეტის სოფელ მერისის საჯარო სკოლასთან არსებულ პანსიონის შენობას.

7.3.3

საჯარო სკოლების ინვენტარით აღჭურვა (060303)

ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულების ავტორიზაციის სტანდარტის დასაკმაყოფილებლად,  ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებას უნდა ჰქონდეს სათანადო ინვენტარით აღჭურვილი საკლასო ოთახები, მოსწავლეთა ინდივიდუალურ საჭიროებებს მორგებული მერხები, სასკოლო დაფები და სხვა აუცილებელი მატერიალური საშუალებები.

საჯარო სკოლები აღიჭურვებიან უახლესი და თანამედროვე ინდივიდუალური მერხებითა და სკამებით მოსწავლეთა ასაკობრივი და ფიზიკური თავისებურებების გათვალისწინებით, სასკოლო დაფებით, საკლასო კარადებითა და მასწავლებლის კუთხით, თანამედროვე და მასწავლებლების საჭიროებებზე მორგებული სამასწავლებლო ოთახით. სკოლებში ახალი სასკოლო ინვენტარი იქნება ეკოლოგიურად სუფთა და დააკმაყოფილებს სანიტარიულ-ჰიგიენურ მოთხოვნებს. მოსწავლეთა ასაკობრივი და ფიზიკური თავისებურებების გათვალისწინებით შერჩეული ინვენტარით სკოლების აღჭურვა გააუმჯობესებს მოსწავლეთა ჯანმრთელობის მდგომარეობას, შეამცირებს მათი სქოლიოზისა თუ სხვა დაავადებების რისკს.

7.3.4

სპორტის განვითარების ხელშეწყობა სკოლებში (060304)

საჯარო სკოლების სპორტული დარბაზების კეთილმოწყობა ხელს შეუწყობს სამუშაო და სასწავლო პირობების გაუმჯობესებას და სასწავლო-აღმზრდელობითი პროცესის ხარისხის ამაღლებას, ჯანსაღი და სპორტული ცხოვრების წესის დამკვიდრებასა და სხვადასხვა სპორტული სახეობების პოპულარიზაციას მოსწავლეთა შორის.

აჭარის ადმინისტრაციულ ტერიტორიაზე არსებული საჯარო სკოლების შერჩევის კრიტერიუმებად გამოყენებულ იქნა საჯარო სკოლის მოსწავლეთა რაოდენობა და არსებული სპორტული დარბაზის მდგომარეობა. კეთილმოეწყობა არანაკლებ 6 (ექვსი) აჭარის ადმინისტრაციულ ტერიტორიაზე არსებული საჯარო სკოლის სპორტული დარბაზი.

7.4

განათლების ხელმისაწვდომობის გაზრდა (0604)

განათლების ხელმისაწვდომობის გაზრდა, სწავლის ხარისხის ამაღლება და განათლების სისტემაში მიმდინარე რეფორმების ხელშეწყობა

პროგრამის ფარგლებში განხორციელდებააჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის  მუნიციპალიტეტებში (ქედა, შუახევი, ხულო)  ახალგაზრდა და კვალიფიციური   კადრების შერჩევა და იმ სკოლებში დასაქმება, სადაც ამის განსაკუთრებული საჭიროებაა;

საჯარო სკოლების ბიბლიოთეკები შეივსება ქართველი და მსოფლიო  კლასიკოსების, საბავშვო, საყმაწვილო, შემეცნებითი ხასიათის, ლექსიკონებითა და სხვა სახის კლასგარეშე ლიტერატურით. აქცენტი გაკეთდება ხელვაჩაურის, ქობულეთის, ქედის, შუახევისა და ხულოს მუნიციპალიტეტების საჯარო სკოლების ბიბლიოთეკებზე, რადგანაც მოსწავლეებს მუნიციპალიტეტებში ნაკლებად მიუწვდებათ ხელი  საბიბლიოთეკო ფონდზე;

სწავლის დაფინანსებას მოიპოვებენ სტუდენტები მაღალმთიანი აჭარიდან, ობოლი, მრვალაშვილიანი და სოციალურად დაუცველი ოჯახებიდან;
კონკურსის წესით დაფინანსდებიან სტუდენტები, ლექტორ-მასწავლებლები და უნივერსიტეტები აჭარაში;
18-დან 32 წლამდე ასაკის საქართველოს 15 მოქალაქე სტაჟირებას გაივლის ევროპის რომელიმე ქვეყანაში.

7.4.1

ვასწავლოთ მომავალი წარმატებისთვის (060401)

მაღალმთიანი მუნიციპალიტეტების (ქედა, შუახევი, ხულო) საჯარო სკოლებში მასწავლებელთა დეფიციტის აღმოფხვრა და სწავლის ხარისხის გაუმჯობესება.

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის  მუნიციპალიტეტებში (ქედა, შუახევი, ხულო) სწავლების ხელმისაწვდომობის ხელშეწყობის მიზნით, მნიშვნელოვანია ახალგაზრდა და კვალიფიციური კადრების შერჩევა და იმ სკოლებში დასაქმება, სადაც ამის განსაკუთრებული საჭიროებაა. რესურსცენტრების მიერ მოწოდებული ინფორმაციით სკოლებში არსებული ვაკანსიების შესახებ დგინდება, რომ  ზოგიერთი მუნიციპალიტეტის (ქედა, შუახევი, ხულო) სკოლებში ამა თუ იმ საგნის მასწავლებელი საერთოდ არ არსებობს. განსაკუთრებით პრობლემურია ინგლისური ენის,  მათემატიკისა და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების საგნობრივი ჯგუფის მასწავლებლები.

შესაბამისად, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის განათლების, კულტურისა და სპორტის სამინისტრო  კონკურსის წესით შეარჩევს მასწავლებლებს, რომლებიც იმუშავებენ მუნიციპალიტეტების იმ საჯარო სკოლებში, სადაც ამის განსაკუთრებული საჭიროებაა. ქვეპროგრამის მონაწილეები შეირჩევიან ორ ეტაპიანი კონკურსის საფუძველზე, რომელიც შედგება წერითი გამოცდისა და გასაუბრებისაგან.

7.4.2

საჯარო სკოლების ბიბლიოთეკების განვითარება (060402)

განათლების სისტემაში მიმდინარე რეფორმის ხელშეწყობა და საჯარო სკოლების წიგნადი ფონდით უზრუნველყოფა.

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ადმინისტრაციულ ტერიტორიაზე არსებული საჯარო სკოლების ბიბლიოთეკების განვითარების ქვეპროგრამის ფარგლებში საჯარო სკოლების ბიბლიოთეკები შეივსება ქართველი და მსოფლიო  კლასიკოსების, საბავშვო, საყმაწვილო, შემეცნებითი ხასიათის, ლექსიკონებითა და სხვა სახის კლასგარეშე ლიტერატურით.

მოსწავლეთა ასაკობრივი თავისებურებების გათვალისწინებით შერჩეული წიგნებით სკოლების აღჭურვა გააუმჯობესებს მოსწავლეთა ცოდნის დონეს. ქვეპროგრამის ფარგლებში 2014 წელს აქცენტი გაკეთდება ხელვაჩაურის, ქობულეთის, ქედის, შუახევისა და ხულოს მუნიციპალიტეტების საჯარო სკოლების ბიბლიოთეკებზე, რადგანაც მოსწავლეებს მუნიციპალიტეტებში ნაკლებად მიუწვდებათ ხელი  საბიბლიოთეკო ფონდზე.

7.4.3

სტუდენტთა დახმარება (060403)

უმაღლესი განათლების ხელმისაწვდომობა სტუდენტებისათვის მაღალმთიანი აჭარიდან, ობოლი და მრვალშვილიანი და სოციალურად დაუცველი ოჯახებიდან.

ქვეპროგრამით სარგებლობა შეუძლია სტუდენტს, რომელიც არის მაღალმთიანი აჭარიდან, ობოლი, მრვალშვილიანი და სოციალურად დაუცველი ოჯახებიდან და ბოლო 6 წლის განმავლობაში სწავლობდა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე არსებულ ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებაში.

7.4.4

უმაღლესი განათლების ხელშეწყობა (060404)

უმაღლესი განათლების ხელშეწყობა.

ქვეპროგრამით ისარგებლებენ სტუდენტები, ლექტორ-მასწავლებლები და უნივერსიტეტები აჭარაში. აღნიშნული ხელს შეუწყობს განათლების ხელმისაწვდომობისა და ხარისხის გაზრდას.

7.4.5

უცხოეთში სტაჟირება (060405)

უცხოეთში სტაჟირების ქვეპროგრამის მიზანია კვალიფიციური, კონკურენტუნარიანი, საერთაშორისო მოთხოვნების შესაბამისად ახალგაზრდების მომზადება. უცხოეთში სტაჟირების ქვეპროგრამის განხორციელების შედეგად საქართველოს დაუბრუნდებიან კვალიფიციური, კონკურენტუნარიანი, საერთაშორისო მოთხოვნების შესაბამისად მომზადებული სპეციალისტები, რომლებიც თავიანთ წვლილს შეიტანენ რეგიონის ადმინისტრაციულ, კულტურულ-საგანმანათლებლო და მომსახურების სფეროს მუშაობის დონის ამაღლების საქმეში.

ქვეპროგრამა ითვალისწინებს  ახალგაზრდების პროფესიულ სტაჟირებას პროგრამა „ევროოდისეას” ფარგლებში. პროგრამა „ევროოდისეა” დაარსდა ევროპის რეგიონთა ასამბლეის მიერ 1985 წელს და მიზნად ისახავს ახალგაზრდების პროფესიულ სტაჟირებას,  გადამზადებას და/ან დასაქმებას პროგრამის მონაწილე ევროპის რეგიონების საჯარო თუ კერძო სტრუქტურებში.  ქვეპროგრამაში მონაწილეობის უფლება აქვს აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ადმინისტრაციულ ტერიტორიაზე მცხოვრებ 18-დან 32 წლამდე ასაკის საქართველოს 15 მოქალაქეს, რომელსაც აქვს პროფესიული ან უმაღლესი განათლების დამადასტურებელი დიპლომი და ფლობს იმ ქვეყნის სახელმწიფო ენას, სადაც სტაჟირებას გაივლის.

7.5

განათლების ხარისხის გაუმჯობესება (0605)

განათლების ხარისხის ამაღლება. მოსწავლეთა სწავლის მოტივაციის გაზრდა.

ქვეპროგრამები ხელს შეუწყობს სასკოლო ცხოვრების გამრავალფეროვნებასა და მოსწავლეების ჩართულობას სხვადასხვა სასკოლო აქტივობებში, მოსწავლეთა მოტივაციის გაზრდას.  მოტივირებული მოსწავლეები მაქსიმალურად ცდილობენ გამოავლინონ თავიანთი შესაძლებლობები, ისინი ღებულობენ უკეთეს შეფასებებს, იქცევიან უკეთ  და მეტ სიამოვნებას ღებულობენ სასწავლო პროცესიდან.  ასეთი მოსწავლეები გამოირჩევიან მეტი თავდაჯერებულობით, თვითრწმენით და მიზანდასახულობით.

7.5.1

სასკოლო კლუბების ხელშეწყობა (060501)

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ადმინისტრაციულ ტერიტორიაზე არსებულ ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებებში სასკოლო კლუბების განვითარების ხელშეწყობა.

წარმოდგენილი აპლიკაციებიდან საკონკურსო კომისია შეარჩევს როგორც ლიტერატურულ, ისე თეატრალურ, ეკოლოგიურ, სახელობო და სახელოვნებო თემატიკაზე მომუშვე კლუბებს. გამოვლინდება არანაკლებ 8 გამარჯვებული კლუბი.

7.5.2

კონკურსები და ოლიმპიადები (060502)

მოსწავლეთა სწავლის მოტივაციის ამაღლება.

ქვეპროგრამის ფარგლებში დაგეგმილ ღონისძიებებში ჩაერთვება არანაკლებ 15000 მოსწავლე აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ადმინისტრაციულ ტერიტორიაზე არსებული საჯარო და კერძო სკოლებიდან. მოტივირებული მოსწავლეები მაქსიმალურად ცდილობენ გამოავლინონ თავიანთი შესაძლებლობები, ისინი ღებულობენ უკეთეს შეფასებებს, იქცევიან უკეთ.  ასეთი მოსწავლეები გამოირჩევიან მეტი თავდაჯერებულობით, თვითრწმენით და მიზანდასახულობით.

ამ მიზნით ჩატარდება საგნობრივი ოლიმპიადა, ლიტარატურისა (პოიეზია/პროზა) და ხატვის კონკურსი. პირველი საფეხურის მოსწავლეთათვის კონკურსი ქართულ ენასა და ლიტერატურაში, შემეცნებითი ექსკურსიები ისტორიულ ტაო-კლარჯეტში და საერთაშორისო ბანაკისათვის ქ. იზმირში (თურქეთის რესპუბლიკა).

7.6

გაძლიერებული (ინგლისური ენა, ფიზიკა-მათემატიკა) და ინკლუზიური სწავლება (0606)

სკოლაში უცხო ენების (განსაკუთრებით ინგლისური ენის) გაძლიერებული, ინტენსიური შესწავლა თანამედროვე, საერთაშორისო დონეზე აპრობირებული მეთოდებით;
ფიზიკური, ინტელექტუალური, სოციალური, ემოციური, ლინგვისტური თუ სხვა მდგომარების გამო სწავლასთან დაკავშირებული სირთულეების მქონე მოსწავლეებისთვის სირთულეების დასაძლევად და მაღალი ხარისხის განათლების მისაღებად  შესაბამისი პირობების შექმნა.

ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებებში ინგლისური ენისა და ფიზიკა - მათემატიკის გაძლიერებული სწავლების მიზნით ქ. ბათუმის  საჯარო სკოლის მოსწავლეები უცხო ენის სწავლების გაძლიერებულ კურსებს გაივლიან ქ. ბათუმის №4 საჯარო სკოლაში და ფიზიკა-მათემატიკის გაძლიერებულ კურსს ქ. ბათუმის №6 სკოლაში.

საგნის/საგნების გაძლიერებულად (სპეციალიზებულად) სწავლება მსოფლიოში მიღებული და გავრცელებული პრაქტიკაა. სპეციალიზებული სკოლის სტატუსი ხელს უწყობს სკოლაში სწავლა-სწავლების სტანდარტის ამაღლებას, როგორც სპეციალიზებულ საგან/საგნებში, ასევე ეროვნული სასწავლო გეგმით განსაზღვრული სხვა სავალდებულო/არჩევით საგნებში. საგნის/საგნების სპეციალიზირებულად სწავლება ხელს უწყობს მოსწავლეთა აკადემიური მოსწრების ამაღლებას, სპეციალიზებული სკოლის სტატუსი ხელს უწყობს სკოლებს შორის კონკურენციასა და არჩევანის გაზრდას.

7.7

უწყვეტი განათლება (0607)

უცხო ენებისა და კომპიუტერული უნარ-ჩვევების შესწავლა. მასწავლებელთა გადამზადება.

მოსახლეობისთვის უცხო ენების სწავლება;
მასწავლებელთა პროფესიული უნარების განვითარების ხელშეწყობა;
განათლების პოპულარიზაცია და საზოგადოების სოციალური მხარდაჭერა.

7.8

საჯარო სკოლების განვითარების ხელშეწყობა, რომლებიც ახორციელებენ საპანსიონო მომსახურებას (0608)

საჯარო სკოლები, რომლებიც ახორციელებენ საპანსიონო მომსახურებას, ბავშვების საცხოვრებელი მატერიალური ბაზის კეთილმოწყობის აუცილებლობა და სასწავლო გარემოს სტანდარტებთან მისადაგება; ხარისხიანი ზოგადი განათლების მიღების უზრუნველყოფა;

ყველა მოსწავლეს, მიუხედავად სოციალურ-ეკონომკური მდგომარეობისა, უფლება აქვს მიიღოს ხარისხიანი განათლება კომფორტულ და ესთეტიკურ პირობებში, რაც მოსწავლეს მისცემს ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული უფლებების რეალიზაციის საშუალებას. ამ მიზნით ხორციელდება საპანსიონო სუბსიდირება, სადაც გათვალისწინებულია ბავშვების საცხოვრებლის მატერიალური ბაზის კეთილმოწყობა, ბავშვები უზრუნველყოფილი არიან  კვებით და სხვა საცხოვრებელი ყველა საჭირო მომსახურებით.

7.9

სახელოვნებო განათლების ხელშეწყობა (0609)

სკოლისგარეშე სახელოვნებო სკოლების ხელშეწყობა;
სახელოვნებო განათლების ხარისხის ამაღლება და კულტურისა და ხელოვნების სფეროს კვალიფიციური სპეციალისტებით უზრუნველყოფა;
სახელოვნებო სკოლების ინფრასტრუქტურისა და მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის გაუმჯობესება და ინსტიტუციური განვითარება გეგმის შემუშავება;
საგანმანათლებლო პროგრამების შემუშავების და ამოქმედების ხელშეწყობა;
სახელოვნებო საგანმანათლებლო სკოლის მოსწავლეების მხარდაჭერა სხვადასხვა საერთაშორისო კონკურსებსა და ღონისძიებებში მონაწილეობის გზით.

პროგრამა ემსახურება სახელოვნებო განათლების, როგორც კულტურის პრიორიტეტული სფეროს ხარისხის ამაღლების ხელშეწყობას და კულტურისა და ხელოვნების სფეროს უზრუნველყოფას კვალიფიციური კადრებით, ასევე მოსწავლე-ახალგაზრდობის დაინტერესება, ქორეოგრაფიით, კლასიკური მუსიკით და ხელოვნების სხვა დარგებით, შემეცნებითი აქტივობებით.

7.10

სკოლისგარეშე სასპორტო საგანმანათლებლო დაწესებულებების ხელშეწყობა (0610)

ბავშვთა და მოზარდთა მაქსიმალური რაოდენობის ჩართვა სპორტულ-გამაჯანსაღებელ სექციებში, მათი მეთოდური აღზრდა და დაოსტატება;
ცხოვრების ჯანსაღი წესის პროპაგანდა და მისი დამკვიდრება მოზარდ თაობაში, მასობრივი სპორტის განვითარება;

სკოლისგარეშე სასპორტო საგანმანათლებლო დაწესებულებების ხელშეწყობა;
სპორტული ღონისძიებების ორგანიზება და ჩატარება;
საერთაშორისო სპორტული ღონისძიებების მასპინძლობა;
საწვრთნელი საქმიანობის ხარისხის ამაღლება.

7.11

უმაღლესი განათლებისა და სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა (09)

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე არსებული სახელმწიფო უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების სამეცნიერო კვლევითი საქმიანობისა და ხელოვნების უმაღლესი სასწავლებლის საქმიანობის ხელშეწყობა.

8

კულტურის განვითარება, ხელშეწყობა და პოპულარიზაცია

კულტურის სისტემის მართვა;
კულტურის ობეიქტების ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაციის ხელშეწყობა;
კულტურის სფეროში არასახელმწიფო სექტორის როლის ზრდის უზრუნველყოფა და ინსტიტუციური მართვის გაუმჯობესება;
კულტურის  დაწესებულებების ოპტიმალური ინსტიტუციური მოწყობა.

8.1

საშემსრულებლო ხელოვნების ხელშეწყობა (061104)

აჭარაში საშემსრულებლო ხელოვნების განვითარების ხელშეწყობა

პროგრამა მოიცავს ბრიტანეთის და აჭარის თეატრების პარტნიორობას, რომელიც განხორციელდება ორი მიმართულებით: საგანმანათლებლო მიმართულება და შემოქმედებითი მიმართულება. საგანამანთლებლო მიმართულებით პროგრამის ფარგლებში განხორციელდება პროფესიული განვითარების ვორქშოპები, ტრენინგები და სემინარები თეატრის მენეჯმენტის, მარკეტინგის და თეატრის წარმატებული ფუნქციონირებისათვის  მნიშვნელოვანი  სხვა სფეროების მუშაობის გასაუმჯობესებლად, მათ შორის, ახალი მედია და ციფრული ხელოვნების მიმართულებებით. პროგრამის ფარგლებში  განხორციელდება სამი ვორქშოპი/ტრეინინგი ბრიტანელი ექსპერტების მონაწილეობით.

შემოქმედებითი მიმართულებით პროგრამის ფარგლებში შეიქმნება ქართულ-ბრიტანული ერთობლივი სპექტაკლები. ამ მიზნით ბრიტანული მხარე შეარჩევს და დაგვაკავშირებს ახალი თაობის ბრიტანელ რეჟისორებს, რომლებიც აჭარის თეატრებში და მუსიკალურ ცენტრში თანამედროვე ბრიტანელი დრამატურგების პიესების საფუძველზე განახორციელებენ სამ ერთობლივ სპექტაკლს.

8.2

აჭარაში კინოხელოვნების განვითარების ხელშეწყობა (061105)

რეგიონში კინოხელოვნების განვითარება, კინოწარმოებისა და  კინოგანათლების ხელშეწყობა

8.3

ფოლკლორის ხელშეწყობა (061106)

აჭარაში არსებული ფოლკლორული ანსამბლების სასცენო კოსტიუმებით უზრუნველყოფა

პროგრამის ფარგლებში სასცენო კოსტუმები გადაეცემათ აჭარის რეგიონში სიმღერისა და ცეკვის ბავშვთა ფოლკლორული ანსამბლების ოლიმპიადის გამარჯვებულ მონაწილეებს.  სასცენო კოსტიუმები ასევე გადაეცემათ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კულტურის ცენტრებთან არსებულ ფოლკლორულ ანსამბლებს მუნიციპალიტეტების მოთხოვნის შესაბამისად.

8.4

კულტურული ცხოვრების გააქტიურება და პოპულარიზაცია (061107)

აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში კულტურის სფეროს გააქტიურება და პოპულარიზაცია

კულტურული ცხოვრების განვითარება და მოსახლეობის უზრუნველყოფა სხვადასხვა კულტურული აქტივობებით მნიშვნელოვანია საზოგადოების განვითარების და ცნობიერების ამაღლებისათვის, რაც თავის მხრივ განაპირობებს ძლიერი და განათლებული საზოგადოების ჩამოყალიბებას.    

ამ კუთხით რეგიონში არაერთი  ხელოვნებისა და კულტურის  პროექტი ხორციელდება, იმართება სხვადასხვა ფესტივალები, კონცერტები, გამოფენები და სხვა აქტივობები, რაც ხელს უწყობს  ხელოვანების შემოქმედებით ზრდას, რეგიონში კულტურული ცხოვრების გააქტიურებას და კულტურის და ხელოვნების სფეროს ხელმისაწდომობის გაზრდას.               

8.5

კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა, განვითარება და პოპულარიზაცია (061109)

კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა, განვითარება და პოპულარიზაცია

სარეაბილიტაციო-სარესტავრაციო სამუშაოების განხორციელების გზით აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საზღვრებში არსებული კულტურული ძეგლების დაცვა და შენარჩუნება,  ასევე არსებული მუზეუმების რეაბილიტაცია, პოპულარიზაცია და სამუზეუმო ქსელის გაფართოება.

8.6

მუზეუმებისა და გალერეების განვითარება (061110)

სამეცნიერო-კვლევითი, საექსპოზიციო და საგანმანათლებლო საქმიანობის წარმართვა თანამედროვე მოთხოვნილებათა შესაბამისად და მუზეუმებში ფართო საზოგადოების მოზიდვის ხელშეწყობა.

სამუზეუმო ექსპონატების შეგროვება, მეცნიერული შესწავლა, დაცვა;
სამეცნიერო სესიებისა და კონფერენციების ჩატარება;
გასვლითი გამოფენების მოწყობა;
არქეოლოგიური ექსპედიციების წარმოება;
ექსპოზიციების რეგულარული განახლება;
მრავალფეროვანი სინთეზური პროექტების (გამოფენები, კამერული კონცერტები, თეატრალიზებული წარმოდგენები, დოკუმენტური ფილმების ჩვენება) განხორციელება.

8.7

სასცენო და სამუსიკო ხელოვნების ხელშეწყობა (061111)

სასცენო და სამუსიკო ხელოვნების ხელშეწყობის მიზნით აჭარის განათლების, კულტურისა და სპორტის სამინისტრო უზრუნველყოფს სასცენო, სამუსიკო და თეატრალური ხელოვნების სფეროში პოლიტიკის განხორციელებას, განვითარების ხელშეწყობასა და პოპულარიზაციას. ასევე სასცენო და სამუსიკო დაწესებულებების განვითარებას; აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში მოქმედი სასცენო და სამუსიკო დაწესებულებების გასტროლებს, უცხოური დასების აჭარაში მიღებას და სხვა შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელებას.

ახალი და მაღალმხატვრული ღირებულების თეატრალური და საოპერო სპექტაკლების დადგმა;
თეატრის რეპერტუარის განახლება;
კლასიკური მუსიკის, საგუნდო და საოპერო კონცერტების გამართვა;
ქართული ხალხური ცეკვებისა და სიმღერების საუკეთესო ნიმუშების დადგმა.

8.8

პროფესიულ-შემოქმედებითი საქმიანობის მხარდაჭერა (061112)

კულტურის სფეროში არასამთავრობო სექტორის განვითარების ხელშეწყობა.
ქართული მწერლობის, სალიტერატურო საქმიანობის, სახვითი გამოყენებითი,  თეატრალური ხელოვნების განვითარების ხელშეწყობა, შემოქმედებითი პროცესების გააქტიურება.

სახელმწიფო ხელს უწყობს საქართველოში კულტურული სფეროს მოღვაწეთა პროფესიულ-შემოქმედებითი გაერთიანებების საქმიანობას, რომელთა მიზანია ხელოვნებისა და კულტურის ცალკეული დარგის განვითარება.

8.9

საგამომცემლო საქმიანობის ხელშეწყობა (0404)

გაზეთების ბეჭდვა-გავრცელების ხელშეწყობა.

გაზეთების ბეჭდვა-გავრცელების ხელშეწყობა. საგაზეთო გვერდების რაოდენობის პერიოდული ზრდა

9

სპორტის განვითარების ხელშეწყობა, პოპულარიზაცია და ახალგაზრდობის საქმეთა სფეროს ხელშეწყობა

სპორტის სისტემის მართვა;
სპორტის ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაციის ხელშეწყობა;
სპორტის სფეროში არასახელმწიფო სექტორის როლის ზრდის უზრუნველყოფა და ინსტიტუციური მართვის გაუმჯობესება;
ახალგაზრდების ინტელექტუალური, სულიერი და ფიზიკური პოტენციალის გამოვლენა, ფორმირება და სრულყოფა.

9.1

სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა სფეროს მართვა (061201)

სპორტის ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაციის ხელშეწყობა;
სპორტის სფეროში არასახელმწიფო სექტორის როლის ზრდის უზრუნველყოფა და ინსტიტუციური მართვის გაუმჯობესება;

9.2

სპორტის ხელშეწყობა (061202)

ცხოვრების ჯანსაღი წესის დამკვიდრება, სპორტული მიღწევების გაუმჯობესება და ეროვნულ და საერთაშორისო ასპარეზზე წარმატებული გამოსვლა.

ჩატარდება სპორტული ღონისძიებები, სპორტული შედეგების  მიხედვით გაიცემა ჯილდოები, 2015 წელს ოლიმპიადაში მონაწილეობისათვის მომზადება; სპორტის ოლიმპიური სახეობების და მასობრივი სპორტი განვითარება

9.2.1

სპორტული ღონისძიებები (06120201)

პროფესიული სპორტის მხარდაჭერა და სპორტული მიღწევების გაუმჯობესება.

9.2.2

აჭარის ნაკრები გუნდების წევრთა, მთავარ და პირად მწვრთნელთა მიერ მიღწეული განსაკუთრებული წარმატებების წასახალისებლად ერთჯერადი ფულადი ჯილდოები (06120202)

სპორტის ცალკეულ სახეობებში მიღწეული წარმატებებისათვის სპორტსმენთა და მწვრთნელთა მატერიალური წახალისება,  აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის წამყვან სპორტსმენთა და მწვრთნელთა ცხოვრების ეკონომიური და სოციალური პირობების გაუმჯობესება, სპორტის სახეობების მიხედვით ნაკრები გუნდების წევრთა, მთავარ და პირად მწვრთნელთა შორის კონკურენციის გაზრდა.

ინდივიდუალურ სახეობებში, 2014 წლის განმავლობაში მსოფლიოს, ევროპის ჩემპიონატებსა და პირველობებში, საერთაშორისო ტურნირებში, მსოფლიოს თასის გათამაშებაში, საქართველოს ჩემპიონატებსა და პირველობებში მიღწეული შედეგების მიხედვით აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში მოქმედი სახეობები გადანაწილდებიან 3 ჯგუფად. I და II ჯგუფში ოლიმპიური სპორტის, III ჯგუფში - არაოლიმპიური სპორტის სახეობები.

სპორტული თამაშების სახეობებში საქართველოს ჩემპიონატებსა და პირველობებში გამარჯვებული და საპრიზო ადგილზე გასული აჭარის ნაკრები გუნდები  დაჯილდოვდება.

9.2.3

ოლიმპიურ სათამაშო სახეობათა განვითარების ხელშეწყობა (06120203)

აჭარის ახალგაზრდული, ჭაბუკთა და კადეტთა ნაკრები გუნდების მომზადება ეროვნულ და საერთაშორისო ასპარეზზე ღირსეულად გამოსვლისათვის.
აჭარის ნაკრები გუნდების წევრთა ოსტატობის ამაღლება.

ოლიმპიურ სათამაშო  (კალათბურთის, ხელბურთის, ფრენბურთის, წყალბურთისა და რაგბის) სახეობებში  ნაკრები გუნდები უზრუნველყოფილი იქნებიან მიიღონ მონაწილეობა აჭარისა და ეროვნულ ჩემპიონატებში, ასევე სხვადასხვა ტურნირებსა და სასწავლო საწვრთნო შეკრებებში.

9.2.4

აჭარის სპორტის სახეობათა ნაკრები გუნდების მზადება ,,ახალგაზრდული ოლიმპიური ფესტივალი თბილისი – 2015” (06120204)

2015 წლის ახალგაზრდული ოლიმპიური ფესტივალისათვის მზადების ფარგლებში აჭარიდან საქართველოს ნაკრები გუნდებისათვის შესაბამისი კანდიდატების შერჩევა, სპორტული ღონისძიებების  ორგანიზება,  სასწავლო საწვრთნელი შეკრებების ჩატარება,  ქვეყნის შიგნით და საზღვარგარეთ.

ქვეპროგრამის დროულად დაწყება ხელს შეუწყობს  2015 წლის ზაფხულის ახალგაზრდული ოლიპიური ფესტივალისათვის სრულყოფილად მომზადებას, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში ნიჭიერი ბავშვებისა და მოზარდების გამოვლენას, ღონისძიებამდე დარჩენილ დროში მზადების ეფექტურად განხორციელებას, რაც საბოლოოდ 2015 წლის ახალგაზდრულ ოლიმპიურ ფესტივალზე ქართველი სპორტსმენების წარმატებული გამოსვლის საწინდარი იქნება.

9.2.5

აჭარის ნაკრები გუნდების წევრების პირველობების გამარჯვებულებისა და პრიზიორების პირადი და მთავარი მწვრთნელების სპორტული ფორმებით აღჭურვა (06120205)

ბავშთა და მოზარდთა სპორტული სკოლებისა და სპორტის სხვადასხვა სახეობების ნაკრები გუნდების წევრების სპორტული ფორმით უზრუნველყოფა.

თანამედროვე სპორტული ფორმა გადაეცემა მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონატის, საერთაშორისო და რესპუბლიკური ტურნირების გამარჯვებულებს, პრიზიორებს, ასევე აჭარის ნაკრების წევრებს და პერსპექტიულ სპორტსმენებს, რომლებიც იცავენ აჭარის რეგიონის ღირსებას სხვადასხვა ტურნირებსა და ჩემპიონატებში, მათ პირად მწვრთნელებს, აჭარის ასაკობრივი ნაკრებისა და გუნდების მთავარ მწვრთნელებს.

9.2.6

მწვრთნელთა, მსაჯთა და სპორტსმენთა სოციალური  მხარდაჭერისა და წახალისება (06120207)

სოციალურად უზრუნველყოფილია საპენსიო ასაკის, ოლიმპიური თამაშების, მსოფლიოს და ევროპის ჩემპიონები, პრიზიორები, სპორტის დამსახურებულ მუშაკები და მწვრთნელთნელები და გაუმჯობესებულია მათი მატერიალური მდგომარეობა.

საპენსიო ასაკის, ოლიმპიური თამაშების, მსოფლიოს და ევროპის ჩემპიონებისა და პრიზიორებისათვის, სპორტის დამსახურებულ მუშაკთა და მწვრთნელთა ფინანსური მხარდაჭერა.
საპენსიო და არასაპენსიო ასაკის ვეტერან სპორტის მუშაკთა, სპორტის დამსახურებულ მუშაკთა და მწვრთნელთა გარდაცვალების შემთხვევაში მათი ოჯახისათვის ერთჯერადი დახმარება.

9.3

ახალგაზრდულ საქმეთა სფეროს ხელშეწყობა (061203)

კულტურულ-შემოქმედებითი, შემეცნებითი და გასართობი ღონისძიებების მოწყობა, რეგიონის ახალგაზრდების ჩართვა სხვადასხვა აქტივობებში, ცხოვრების ჯანსაღი წესის პროპაგანდა, ახალგაზრდების ცოდნისა და უნარების გაღრმავება სხვადასხვა მიმართულებით.

ახალგაზრდული კავშირების მხარდაჭერა და წახალისება, არაფორმალური განათლების ხელშეწყობა, თავისუფალი დროის შინაარსიანად და ეფექტურად ხარჯვის ორგანიზება, რეგიონის ახალგაზრდობის ინტელექტუალური, ფიზიკური და სულიერი პოტენციალის გამოვლენა, ფორმირება და სრულყოფა.

ახალგაზრდა და ინოვაციური იდეების მქონე საინიციატივო ჯგუფების ხელშეწყობა.
განსაკუთრებული ნიჭით დაჯილდოებული ბავშვებისა და ახალგაზრდების შემოქმედებითი პოტენციალის გამოვლენისათვის ხელშეწყობა, ახალგაზრდული დღეების, თამაშობების ორგანიზებაში დახმარების აღმოჩენა.

10

მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვა

მოსახლეობის სხვადასხვა სოციალური ჯგუფების, მათ შორის სოციალურად დაუცველი კატეგორიებისათვის მკურნალობასთან დაკავშირებული იმ ფინანსური რისკების მართვა, რომელიც ვერ იფარება მოქმედი სახელმწიფო სამედიცინო  პროგრამებით.
სოფლის მოსახლეობისათვის ექიმამდელი სამედიცინო დახმარების მიწოდება. თემის სამედიცინო პუნქტებში დასაქმებული მედდების თეორიული და პრაქტიკული უნარ-ჩვევების გაუმჯობესება, კვალიფიკაციის ამაღლება. სოფლად პირველადი ჯანდაცვის განვითარებაზე ხელშეწყობა. სქოლიოზითა და ცერებრული დამბლით დაავადებულ ბავშვთა სამედიცინო რეაბილიტაცია.

10.1

ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სფეროს პოლიტიკის შემუშავება და მართვა (0701)

აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის, დასაქმების, დევნილთა და განსახლების სფეროში საქართველოს ერთიანი სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება.

10.2

სამედიცინო მომსახურების ხელმისაწვდომობის გაზრდა (0702)

სოციალურად დაუცველი და სხვა სოციალური კატეგორიის  მოსახლეობისათვის მკურნალობასთან დაკავშირებული იმ ფინანსური რისკების მართვა, რომელიც ვერ იფარება მოქმედი სახელმწიფო სამედიცინო  პროგრამებით.
კარდიოქირურგიული მკურნალობა, გულის დაავადებების მძიმე ფორმებით გამოწვეული ლეტალობისა და შესაძლებლობის შეზღუდვის შემცირება.
მოსახლეობის სხვადასხვა სოციალური კატეგორიისათვის რესურსტევადი, მაღალტექნოლოგიურ სახსრების ენდოპროთეზირების  ჩატარებაზე  ფინანსური ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა.

მოსახლეობის ინდივიდუალური   სამედიცინო დახმარება;
გულის ქირურგია; 
სახსრების  ენდოპროთეზირება;
ამბულატორიულ მაღალტექნოლოგიურ დიაგნოსტიკა, კვლევა;
სოფლის მოსახლეობის ექიმამდელი სამედიცინო დახმარება;
თემის სამედიცინო პუნქტებში დასაქმებული სამედიცინო პერსონალის გადამზადება;
სქოლიოზითა და ცერებრული დამბლით დაავადებულ ბავშვთა სამედიცინო რეაბილიტაცია;
სოფლად პირველადი ჯანდაცვის განვითარებაზე ხელშეწყობა.

10.2.1

მოსახლეობის ინდივიდუალური სამედიცინო დახმარება (070201)

სოციალურად დაუცველი და სხვა სოციალური კატეგორიის  მოსახლეობისათვის მკურნალობასთან დაკავშირებული იმ ფინანსური რისკების მართვა, რომელიც ვერ იფარება მოქმედი სახელმწიფო სამედიცინო  პროგრამებით.

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მოსახლეობისათვის  სამედიცინო დახმარება ძირითადად უზრუნველყოფილია სახელმწიფოს ბიუჯეტით დაფინანსებული  სამედიცინო პროგრამებით. მიუხედავად ამისა, მოსახლეობის  მნიშვნელოვან ნაწილს,  ოჯახის მცირე შემოსავლების გამო  არ გააჩნია საკმარისი ფინანსური სახსრები დაფაროს იმ სამედიცინო მომსახურების ხარჯები, რომლებიც არ იფარება სახელმწიფოს მიერ და მას ამის აუცილებლობა დაუდგა. ხშირ შემთხვევაში  სამედიცინო დახმარების მიღება  მათთვის ფინანსურად  ხელმიუწვდომელი რჩება, რის  შედეგად იზრდება  გართულებულ  შემთხვევათა რაოდენობა, შრომისუუნარობისა და სიკვდილიანობის რისკი.

ქვეპროგამით მოსარგებლეთა კატეგორია:
პაციენტები სტიქიური უბედურებებით, კატასტროფების შედეგად გამოწვეული დაზიანებებით,  სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში რეგისტრირებული ოჯახების წევრები, რომლებსაც მინიჭებული აქვთ  200 000-ის ჩათვლით სარეიტინგო ქულა; შეზღუდული შესაძლებლობის სტატუსის მქონე პირები; ომის ვეტერანები; ტერიტორიული მთლიანობისათვის ომში მონაწილეები, დაღუპულთა ოჯახის წევრები (დედა, მამა, მეუღლე, შვილები); მრავალშვილიანი   (18 წლამდე ასაკის 5 და მეტი შვილი) ოჯახის წევრები; ჩერნობილის ატომური ელექტროსადგურის ავარიის შედეგების სალიკვიდაციო სამუშაოების მონაწილეები;

პოლიტიკური რეპრესიების მსხვერპლად აღიარებული პირები;  უსახლკაროთა თავშესაფარის კონტინგენტი; უსახლკაროები; მარტოხელა დედები   და პაციენტები, რომლებიც ამ დროისთვის არ არიან რეგისტრირებულნი სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში, არა აქვთ მინიჭებული სარეიტინგო ქულა, მაგრამ მათი მატერიალური მდგომარეობა არ იძლევა საშუალებას დააფინანსოს აუცილებელი  მკურნალობა, რაც დასტურდება  ადგილობრივი თვითმართველობის ორგანოებიდან  წარმოდგენილი შუამდგომლობით.  

10.2.2

გულის ქირურგია (070202)

18-წლის ასაკიდან  მოსახლეობის  (რომლებიც არ სარგებლობენ სახელმწიფოს ბიუჯეტით დაფინანსებული სხვადასხვა  სამედიცინო პროგრამებით) კარდიოქირურგიული მკურნალობა, გულის დაავადებების მძიმე ფორმებით გამოწვეული ლეტალობისა და შესაძლებლობის შეზღუდვის შემცირება.

გულის თანდაყოლილი და შეძენილი მანკებით,  გულის იშემიური დაავადებით, გულის სიმსივნით დაავადებულ პაციენტთათვის დროულად მიწოდებული კარდიოქირურგიული დახმარება მნიშვნელოვნად ამცირებს სიკვდილობისა და შესაძლებლობის შეზღუდვის რისკს, რაც დღის წესრიგში აყენებს მოზრდილი მოსახლეობისათვის კარდიოქირურგიული დახმარების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფის აუცილებლობას.

10.2.3

სახსრების ენდოპროთეზირება (070203)

მოსახლეობის სხვადასხვა სოციალური კატეგორიისათვის რესურსტევადი, მაღალტექნოლოგიურ სახსრების ენდოპროთეზირების  ჩატარებაზე  ფინანსური ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა.

უკანასკნელ წლებში  საგრძნობლად  მოიმატა ტრავმის შემდგომი მდგომარეობებითა და  სახსრების ართროზით დაავადებულ მოქალაქეთა მომართვიანობამ. ავადმყოფები საჭიროებენ რესურსტევად მაღალტექნოლოგიურ ოპერაციულ ჩარევას ენდოპროთეზირების  სახით. მძიმე სოციალური პირობების გამო, მოსახლეობის დიდ ნაწილს არ გააჩნია საკმარისი ფინანსური სახსრები, რომ უზრუნველყოს აღნიშნული პათოლოგიის  ქირურგიული  სამედიცინო მომსახურების დაფინანსება, რის გამოც იზრდება დაავადებათა გართულებების რაოდენობა, დროებითი და მყარი შრომისუუნარობის შემთხვევები.   ქვეპროგრამით გათვალიწინებული მომსახურება განხორციელდება სამედიცინო ვაუჩერის (შემდეგ - ვაუჩერი) საშუალებით.

10.2.4

ამბულატორიული მაღალტექნოლოგიური დიაგნოსტიკური კვლევა (070204)

სოციალურად დაუცველი მოსახლეობისათვის მაღალტექნოლოგიური სამედიცინო მომსახურებაზე ფინანსური ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა.

მაღალტექნოლოგიურ დიაგნოსტიკურ გამოკვლევებს  შორის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია კომპიუტერულ-ტომოგრაფიული, მაგნიტურ-რეზონანსულ-ტომოგრაფიული, კორონაროგრაფია/ვენტრიკულოგრაფიული, ანგიოგრაფიული და სხვა კვლევები. მაღალტექნოლოგიური დიაგნოსტიკური გამოკვლევები ძვირადღირებულ სამედიცინო მომსახურებას მიეკუთვნება  და მოსახლეობის დიდი ნაწილისათვის მიუწვდომელი რჩება, მაშინ როდესაც მთელი  რიგი დაავადებათა დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის ტაქტიკის განსაზღვრის მიზნით აუცილებელ პირობას წარმოადგენს.               

10.2.5

სოფლის მოსახლეობის ექიმამდელი სამედიცინო დახმარება (070205)

სოფლის მოსახლეობის ექიმამდელი სამედიცინო დახმარების  ქვეპროგრამის ამოქმედებით   აჭარის სოფლის  მოსახლეობა ადგილზე უზრუნველყოფილი იქნება  ექიმამდელი სამედიცინო დახმარებით, თემის სამედიცინო  პუნქტებს მიეწოდება პირველადი სამედიცინო დახმარებისათვის საჭირო მედიკამენტების ყოველთვიური მარაგი და სადიაგნოსტიკო საშუალებები.

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე სოფლის დასახლებულ ადგილებში, განსაკუთრებით მთიან მუნიციპალიტეტებში, გეოგრაფიული მდებარეობისა და კლიმატური პირობების გამო მოსახლეობისათვის დროული სამედიცინო მომსახურების მიწოდება გართულებულია, რამაც გამოიწვია  მათთვის ადგილზე ექიმამდელი  სამედიცინო დახმარების ორგანიზების აუცილებლობა.

10.2.6

თემის სამედიცინო პუნქტებში დასაქმებული სამედიცინო პერსონალის გადამზადება (070206)

თემის სამედიცინო პუნქტებში დასაქმებული ექთნების პროფესიული დონის ამაღლება, თანამედროვე მოთხოვნებთან შესაბამისობაში მოყვანა, პრაქტიკული და თეორიული უნარ-ჩვევების დახვეწა, შენარჩუნება და განვითარება

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლის მოსახლეობისათვის ექიმამდელი სამედიცინო დახმარების მიწოდების მიზნით  ფუნქციონირებს თემის სამედიცინო პუნქტები. აუცილებლობა მოითხოვს  თემის სამედიცინო პუნქტებში დასაქმებული მედდების თეორიული და პრაქტიკული უნარ-ჩვევების შემდგომ გაუმჯობესებას, მათ კვალიფიკაციის ამაღლებას. აღნიშნული ქვეპროგრამის შესაბამისად, 2014 წელს გადამზადდება თემის სამედიცინო პუნქტებში დასაქმებული 228 ექთანი. (თემატიკა: 1. ბავშვთა ასაკის უხშირესი დაავადებათა მართვა საექთნო დონეზე, ბავშვთა კვებისა და განვითარების საკითხები; 2. მოზრდილი მოსახლეობის ქრონიკულ დაავადებათა მონიტორინგი და რეფერალის ჩვენებები)

10.2.7

ცერებრალური დამბლით დაავადებულ ბავშვთა ფსიქოსომატური აბილიტაცია/რეაბილიტაცია (070207)

ცენტრალური და პერიფერიული ნერვული სისტემის, ძვალ-სახსროვანი სისტემის დაავადებების მქონე ბავშვებისათვის ფსიქოსომატური რეაბილიტაციის კურსების მიწოდება.

2013  წლისათვის აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში აღრიცხვაზე იმყოფებოდა 248 ბავშვთა ცერებრალური დამბლისა და სხვა პარალიზური დაავადებების მქონე 18 წლამდე ასაკის ბავშვი.  ქვეპროგრამა განხორციელდება  სამედივინო ვაუჩერის (შემდეგ-ვაუჩერი) საშუალებით. სამიზნე ჯგუფისთვის გაწეული მომსახურება (1 კურსი - 15 დღე) ანაზღაურდება სარეაბილიტაციო ღონისძიებების ტარიფით 350 ლარის ოდენობით. ქვეპროგრამით გაწეული მომსახურება ბენეფიციარებს დაუფინანსდებათ მომსახურების ღირებულების 100%-ით. პაციენტებს რეაბილიტაციის კურსით გათვალისწინებული ღონისძიებები ჩაუტარდებათ პაციენტის ინდივიდუალური აბილიტაციის გეგმის შესაბამისად, რომლის ჯამური ღირებულება არ უნდა აღემატებოდეს ქვეპროგრამით გათვალისწინებული სრული კურსის ტარიფს (350 ლარი).

პაციენტის საჭიროების გათვალისწინებით შესაძლებელია რეაბილიტაციის კურსით გათვალისწინებული ღონისძიებების რაოდენობის ცვლილება. წელიწადში 1 პაციენტს დაუფინანსდება არაუმეტეს 4 კურსისა. იმ შემთხვევაში, თუ პაციენტი მოითხოვს რეაბილიტაციის დაფინანსებას დაწესებულებაში, სადაც მომსახურება მიეწოდება განსხვავებული პირობებით და მისი ღირებულება  აღემატება ქვეპროგრამით გათვალისწინებულ ტარიფს, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო უზრუნველყოფს მის დაფინანსებას ქვეპროგრამით გათვალისწინებული ტარიფის შესაბამისად, ხოლო დარჩენილ ნაწილს დაფარავს ბენეფიციარი.

10.2.8

სკოლიოზით დაავადებულ ბავშვთა რეაბილიტაცია (070208)

სკოლიოზით დაავადებულ 18 წლამდე ასაკის მოზარდებისათვის რეაბილიტაციის კურსების მიწოდება

სსიპ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ცენტრი 2012 წელს ახორციელებდა სამიზნე ჯგუფში (საბავშვო ბაღების აღსაზრდელები და საჯარო სკოლების 1-8 კლასების მოსწავლეები) მოსახლეობის ავადობის აქტიური გამოვლენის ქვეპროგრამას. 34 574 გამოკვლეულიდან  3000-მდე ბავშვს გამოუვლინდა სქოლიოზი. ამ ბავშვების დაახლოებით 85%-ს ესაჭიროება სარეაბილიტაციო მკურნალობა.

10.2.9

სოფლად პირველადი ჯანდაცვის განვითარებაზე ხელშეწყობა (070209)

სოფლის პირველადი ჯანდაცვის ცენტრების ექიმებისა და მედდების პროფესიული გადამზადება თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისად, მაღალმთიან მუნიციპალიტეტებში  სოფლის პირველადი ჯანდაცვის ცენტრების მობილურობის გაზრდის მიზნით მათთვის მაღალი გამავლობის ავტომანქანების შეძენა.

10.3

საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვა (0703)

მოსახლეობის ჯანმრთელობის მდგომარეობის  გაუმჯობესება, ჯანმრთელობის აცილებადი რისკების მართვა, ეპიდკეთილსაიმედო გარემოს უზრუნველყოფის მიზნით   გადამდებ და   არაგადამდებ დაავადებათა  პრევენცია.
პრიორიტეტული საკითხების ირგვლივ სამიზნე ჯგუფებისა და მოსახლეობის ინფორმირება,     მოსწავლე -ახალგაზრდობისა და მოსახლეობის ცალკეული ჯგუფების ჩართულობა;

გადამდებ დაავადებათა ეპიდზედამხედველობა  და კონტროლი,  ეპიდსაწინააღმდეგო და პრევენციული ღონისძიებების განხორციელება.

პრიორიტეტული საკითხის ირგვლივ სამიზნე ჯგუფებისა და მოსახლეობის ინფორმატიულობის ზრდა,  ჩართულობა. 
შერჩეულ სამიზნე ჯგუფში   სამედიცინო სკრინინგული გამოკვლევების განხორციელება დაავადების ადრეული გამოვლენის მიზნით;
C  ვირუსული ჰეპატიტის დიაგნოსტიკა  მოზრდილ მოსახლეობაში  ინფიცირების სტატუსის დადგენის მიზნით.

ფარისებრი ჯირკვლის პათოლოგიათა ადრეული გამოვლენა და დიაგნოსტიკა  ორსულებში (ოჯახის სოციალურ–ეკონომიკური მდგომარეობის შეფასების 0–200 000 მდე სარეიტინგო ქულის მქონე  ორსულები),  ორსულებში გართულებათა თავიდან აცილებისა და ჯანსაღი თაობის ფორმირების მიზნით. 
კიბოსა და კიბოსწინა დაავადებების ადრეული დიაგნოსტიკა მაღალმთიანი აჭარის მოსახლეობაში.
იმუნოპროფილაქტიკის დაგეგმვა, მისი ლოჯისტიკური უზრუნველყოფა და განხორციელების ზედამხედველობა.
სახელმწიფო    სტატისტიკის წარმოება, მონაცემთა შეკრება და გადაცემა.

11

მოსახლეობის სოციალური დაცვა

პენსიონერების, შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირებისა და მოსახლეობის სოციალურად დაუცველი კატეგორიებისათვის სოციალური დახმარებების გაცემა, მათი უზრუნველყოფა სხვადასხვა დამხმარე საშუალებებით. სოფლებში საექიმო კადრების დამაგრების მიზნით მათი მატერიალური სტიმულირება და სოციალური დაცვის სხვა ღონისძიებების გატარება.სოციალური და სტიქიის შედეგად დაზარალებულ ოჯახების საბინაო პირობებით უზრუნველყოფა.

პენსიონერების, შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირებისა და მოსახლეობის სოციალურად დაუცველი კატეგორიებისათვის სოციალური დაცვის ღონისძიებების განხორციელება.

მოსახლეობის გარკვეულ ჯგუფებზე ერთჯერადი მატერიალური დახმარება;
შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე და ხანდაზმულ პირთა დამხმარე  საშუალებებით უზრუნველყოფა;
მოსახლეობის გარკვეული კატეგორიების თავშესაფრით და სარეაბილიტაციო ცენტრის მომსახურებით უზრუნველყოფა.

11.1

100 წელს გადაცილებულ მოქალაქეებზე ერთჯერადი დახმარება (070401)

100 წელს გადაცილებულ მოქალაქეებზე ერთჯერადი დახმარების პროგრამა აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში მოქმედებს 2002 წლიდან, რაც ითვალისწინებს აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში რეგისტრირებულ 100 წელს გადაცილებულ მოქალაქეებზე ერთჯერადი დახმარების გაწევას. ქვეპროგრამა აქტუალურია იმითაც, რომ აღნიშნულ მოქალაქეთა უმრავლესობა განიცდის ეკონომიურ სიდუხჭირეს და მისი განხორციელება ხელს შეუწყობს მათ მატერიალური მდგომარეობის გაუმჯობესებას.

11.2

ახალშობილი ტყუპების ოჯახების ერთჯერადი მატერიალური დახამრება (070402)

ახალშობილი ტყუპების ოჯხების მატერიალური დახმარება

ქვეპროგრამის ფარგლებში გათვალისწინებული იქნება  ერთჯერადი მატერიალური დახმარების გაცემა იმ ოჯახებზე, სადაც დაიბადება ტყუპი -  2 ბავშვი 2000 ლარის, 3 ბავშვი - 3000 ლარის, 4 ბავშვი - 4000 ლარის  ოდენობით და ა.შ. დახმარების თანხა ჩაირიცხება მშობლის (დედის ან მამის) საბანკო ანგარიშზე.

11.3

შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე და ხანდაზმულ პირთა გადაადგილების საშუალებებით უზრუნველყოფა (070403)

შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე და ხანდაზმულ პირთა სავარძელ-ეტლებით უზრუნველყოფა.

შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე და ხანდაზმულ პირთა  სავარძელ-ეტლით უზრუნველყოფა განხორციელდება სოციალური ვაუჩერის მეშვეობით. გადაწყვეტილებას მოქალაქის  დაფინანსების შესახებ ღებულობს შესაბამისი კომისია, რომელიც იქმნება აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის ინდივიდუალურ-სამართლებრივი აქტით.
ქვეპროგრამის ფარგლებში  სავარძელ-ეტლის გაცემისას უპირატესობა ენიჭებათ 18 წლამდე ასაკის ბავშვებსა და შეზღუდული შესაძლებლობის სტატუსის მქონე მოქალაქეებს.

11.4

სმენადაქვეითებულ მოქალაქეთა სმენის აპარატებით უზრუნველყოფა (070404)

  ქვეპროგრამის ბენეფიციარებს წარმოადგენენ  III-IV ხარისხის სმენაჩლუნგობის მქონე მოქალაქეები (18 წლამდე ასაკის ბავშვებისათვის ნებისმიერი ხარისხის). ქვეპროგრამის ფარგლებში  ციფრული სმენის აპარატებით უზრუნველყოფა განხორციელდება სოციალური ვაუჩერის მეშვეობით.

ქვეპროგრამის ფარგლებში გათვალისწინებულია მიუსაფარ დედებისა და ბავშვების დროებითი 24-საათიანი თავშესაფრით  უზრუნველყოფა,  ბენეფიციარების სადღეღამისო მომსახურება სამჯერადი კვებით, რომელთაგან ერთ-ერთი უნდა იყოს სამკომპონენტიანი სადილი, ბავშვის კვების პროდუქტებით მომარაგება, მათი  უზრუნველყოფა ტანისამოსითა და პირადი ჰიგიენის ნივთებით, ბენეფიციართა ფსიქოლოგიური დახმარება, პროფესიული და არაფორმალური განათლების ხელშეწყობა, დასაქმებაში დახმარება, სამედიცინო მომსახურების უზრუნველყოფა, სოციალური უნარ-ჩვევების სწავლება.

11.5        

მიუსაფარ დედათა და ბავშთა საცხოვრებლით უზრუნველყოფა (070405)

 ქვეპროგრამის ფარგლებში გათვალისწინებულია მიუსაფარ დედებისა და ბავშვების დროებითი 24-საათიანი თავშესაფრით  უზრუნველყოფა,  ბენეფიციარების სადღეღამისო მომსახურება სამჯერადი კვებით, რომელთაგან ერთ-ერთი უნდა იყოს სამკომპონენტიანი სადილი, ბავშვის კვების პროდუქტებით მომარაგება, მათი  უზრუნველყოფა ტანისამოსითა და პირადი ჰიგიენის ნივთებით, ბენეფიციართა ფსიქოლოგიური დახმარება, პროფესიული და არაფორმალური განათლების ხელშეწყობა, დასაქმებაში დახმარება, სამედიცინო მომსახურების უზრუნველყოფა, სოციალური უნარ-ჩვევების სწავლება.

11.6

სოფლის ექიმების დამატებითი შრომის ანაზღაურება (070407)

 საექიმო კადრების სოფლებში დამაგრება და მათი სოციალურ-ეკონომიური პირობების გაუმჯობესება,  მუნიციპალიტეტების სოფლის მოსახლეობისათვის ბაზისური, უწყვეტი სამედიცინო მომსახურებისათვის  სოფლის ექიმების  მატერიალური სტიმულირება მათთვის ხელფასის  დანამატის დანიშვნით.

ქვეპროგრამის შესრულებაში მონაწილეობის უფლებით სარგებლობენ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მუნიციპალიტეტების სოფლის ექიმები.

11.7

შეზღუდული შესაძლებლობის სტატუსის მქონე ბავშვთა სოციალური ადაპტაცია (070408)

შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ბავშვების უზრუნველყოფა მათ საჭიროებებზე მორგებული სამედიცინო, პედაგოგიური და სარეაბილიტაციო მომსახურების კურსებით.

შეზღუდული შესაძლებლობის სტატუსის მქონე ბავშვების საჭიროებების კვლევის, რეაბილიტაციის და სამედიცინო მომსახურების  ორგანიზებისათვის მიზანშეწონილია სადღეღამისო ცენტრის შექმნა, სადაც 25 დღიანი კურსის განმავლობაში განხორციელდება შეზღუდული შესაძლებლობის სტატუსის მქონე ბავშვთა სამედიცინო მეთვალყურეობა, მათ საჭიროებებზე მორგებული სწავლება,   მათი ფსიქოლოგიური დახმარება,სადღეღამისო მომსახურება  კვებით,  სოციალური უნარ-ჩვევების სწავლება.

11.8

სოციალური და სტიქიის შედეგად დაზარალებული ოჯახებისათვის საცხოვრებელი პირობებით უზრუნველყოფა (040104)

სოციალური და სტიქიის შედეგად დაზარალებული ოჯახებისათვის საცხოვრებელი პირობებით უზრუნველყოფა.

11.9

2008 წლის რუსული აგრესიისა და 2012 წელს ავღანეთში დაღუპულთა ოჯახების დახმარება (070409)

2008 წლის აგვისტოში საქართველოს ტერიტორიაზე განვითარებული საომარი მოქმედებისა და 2012 წელს ავღანეთში საერთაშორისო სამხედრო ოპერაციის შესრულების დროს დაღუპულთა ოჯახების სოციალური და მორალური მხარდაჭერა

12

დასაქმების ხელშეწყობა

დასაქმება მოქალაქეების კეთილდღეობისა და განვითარების მთავარი წინაპირობაა. იმ პირობებში როცა რეგიონში არის უმუშევრობის სერიოზული პრობლემა, ძალიან მნიშვნელოვანია დასაქმების ხელშემწყობი აქტივობების განხორციელება სამუშაოს მაძიებელთა დასახმარებლად და მათი შრომის ბაზარზე კონკურენტუნარიანობის უზრუნველსაყოფად.

დასაქმების ხელშეწყობის ეფექტური პოლიტიკის შემუშავების მიზნით აუცილებელია შრომის ბაზრის სისტემატიური კვლევა, რომელიც დაინტერესებულ მხარეებს მიაწვდის სრულ ინფორმაციას შრომის ბაზარზე არსებული ტენდენციების შესახებ და გასცემს უამრავ მნიშვნელოვან კითხვას პასუხს თუ რა ახდენს გავლენას სამუშაო ძალაზე არსებულ მოთხოვნა-მიწოდების დისბალანსზე და რა შეიძლება გაკეთდეს ამ დისბალანსის შესამცირებლად.  

12.1

დასაქმების ხელშეწყობა (0705)

ყველაზე მოთხოვნადი პროფესიების გამორკვევა და მათზე არსებული მიწოდების პრობლემების  ფაქტორების გამოაშკარავება. ადგილობრივ შრომის ბაზარზე მოთხოვნა-მიწოდების დისბალანსის შემცირებისთვის სტრატეგიის შემუშავება.

2009 წელს მიგრაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის მიერ აჭარის რეგიონში ჩატარდა შრომის ბაზრის კვლევა რომელზე დაყრდნობითაც სააგენტო 2013 წლიდან ახორციელებს პროფესიული გადამზადების პროგრამას, თუმცა მას შემდეგ შრომის ბაზარზე არსებული სიტუაცია საკმაოდ შეიცვალა და პროგრამების წარმატებულად განხორციელების მიზნით ძალიან მნიშვნელოვანია გვქონდეს განახლებული და სრული ინფორმაცია შრომის ბაზარზე მიმდინარე მდგომარეობის შესახებ.

13

სოფლის მეურნეობის დარგის შემდგომი განვითარება

სოფლის მეურნეობის პოლიტიკის განსაზღვრაში მონაწილეობის მიღება და პოლიტიკის განხორცილება;
სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის წარმოების ხელშეწყობა;
დარგში ინვესტიციების მოზიდვის ხელშეწყობა;
ქიმიო-ბაქტეოროლოგიური კვლევის თანამედროვე მეთოდების გამოყენებით ხარისხის უზრუნველყოფის ხელშეწყობა;
სასოფლო სამეურნეო პროდუქციის მწარმოებლებისა და მომხმარებლებისათვის მომსახურების გაწევა.

13.1

აგროსასურსათო სექტორის განვითარების პოლიტიკის შემუშავება და მართვა (0801)

სოფლის მეურნეობის პოლიტიკის შემუშავებაში და მის პრაქტიკულ განხორციელებაში ადმინისტრაციული აპარატის მოქნილი, მაღალეფექტური და კოორდინირებული მართვის სისტემის უზრუნველყოფა.

13.2

ფერმერული მეურნეობის განვითარების ხელშეწყობა (0802)

თანამედროვე ტექნიკური საშუალებების მიწოდების გზით ფერმერთა ხელით შრომის შემსუბუქება, სასოფლო–სამეურნეო სავარგულების მაღალაგროტექნიკური ღონისძიებებით დამუშავება, მაღალშემოსავლიანი მრავალწლიანი კულტურებით ბაღების გაშენება, მარტივი ტიპის სასათბურე კონსტრუქციებით ფერმერთა უზრუნველყოფა, ნიადაგის ნაყოფიერების ამაღლება, ფუტკრის ოჯახების გამრავლება და თაფლისა და თაფლის პროდუქტების წარმოების ამაღლება, ფერმერული მეურნეობის გაერთიანებების ჩამოყალიბება.

ამორტიზირებული სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის ახალი და თანამედროვე ტექნიკით ჩანაცვლება.
მებოსტნეობაში ფერმერების უზრუნველყოფა სასათბურე კონსტრუქციებით.
მრავალწლიანი ხეხილოვანი კულტურების ნერგებით ფერმერთა უზრუნველყოფის ხელშეწყობა.
მეფუტკრეობის განვითარების ხელშეწყობა.
სასოფლო–სამეურნეო გაერთიანებების სარეკლამო მოდელების ჩამოყალიბება და შემდგომი დანერგვის ორგანიზება.

ფერმერთა ნაკვეთებზე ნიადაგის ნაყოფიერების დონის ამაღლების მიზნით ქიმიური მელიორაციის ღონისძიების გამოყენება. ქვეპროგრამების მიზანია ადგილობრივი სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის წარმოება და  ბაზარზე კონკურენტუნარიანი პროდუქციის დამკვიდრება, სოფლად მცხოვრები მოსახლეობის შემოსავლების ზრდა კერძო და ფერმერული  მეურნეობების განვითარების საფუძველზე.

13.2.1

სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკით ფერმერთა უზრუნველყოფის ხელშეწყობა (080201)

თანადაფინანსების პრინციპით თვითმართველი ქ.ბათუმის, ქობულეთის, ხელვაჩაურის, ქედის, შუახევისა და ხულოს მუნიციპალიტეტების ფერმერთა სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკით უზრუნველყოფის ხელშეწყობა.

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლებში სასოფლო–სამეურნეო სამუშაოების, განსაკუთრებით ხვნა–თესვითი ღონისძიებები ჯერ კიდევ ძველი და ამორტიზირებული ტექნიკითა და ცოცხალი გამწევი ძალით სრულდება, რის გამოც დაბალია შრომის ნაყოფიერება და გაზრდილია წარმოებული პროდუქციის თვითღირებულება.

სასოფლო-სამეურნეო ფართობების უმეტესი ნაწილი ერთწლიანი და მრავალწლიანი კულტურებითაა დაკავებული, რომელთა მოვლა-დამუშავება საჭიროებს სხვადასხვა აგროტექნიკური ღონისძიებების განხორციელებას. ამჟამად, მუნიციპალიტეტებში არსებული ტექნიკის ძირითადი ნაწილი ფიზიკურად და მორალურად გაცვეთილია, რისთვისაც მიზანშეწონილია გატარდეს შესაბამისი ღონისძიებები სოფლის მეურნეობის წარმოების პირობების გაუმჯობესებისა და ფერმერული მეურნეობების მცირე სამექანიზაციო საშუალებებით მომარაგების ხელშეწყობის მიმართულებით.

შესაბამისად, მიზანშეწონილია ტექნიკით ფერმერთა უზრუნველყოფა განხორციელდეს და ეტაპობრივად მოხდეს ფერმერთა დაკმაყოფილება მცირე მექანიზაციის ტექნიკური საშუალებებით. რაც საერთო ჯამში ხელს შეუწყობს რეგიონში სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის განახლებას, ფერმერთა ხელით შრომის შემსუბუქებას, წარმოების მოცულობის გაზრდასა და პროდუქციის თვითღირებულების შემცირებას.

13.2.2

სასათბურე კონსტრუქციებით ფერმერთა უზრუნველყოფის ხელშეწყობა (080202)

რეგიონის ფერმერულ მეურნეობებში საადრეო ბოსტნეული კულტურების (პომიდორი, კიტრი, წიწაკა და სხვა) წარმოების ხელშეწყობა, იმპორტირებული პროდუქციის ნაწილობრივი ჩანაცვლება ადგილობრივი ბოსტნეულის პროდუქციით.

ბოლო წლებში რეგიონის სამომხმარებლო ბაზარზე ფართოდ არის წარმოდგენილი აჭარის აგროსასურსათო სექტორში წარმოებული პროდუქცია, გაზრდილია საექსპორტო ბაზრების არეალი, მცირე და საშუალო სიმძლავრის გადამამუშავებელი საწარმოების რიცხვი, დარგში განხორციელებული უცხოური და ადგილობრივი ინვესტიციების მოცულობა, მაგრამ მიუხედავად ამისა, მოსახლეობისა და ტურისტების დაკმაყოფილება იმპორტირებული სასოფლო–სამეურნეო პროდუქციის ხარჯზე ხდება.

კერძოდ, 2013 წელს იმპორტირებული იქნა 50 000 ტონაზე მეტი ბოსტნეული. აჭარის რეგიონი მცირემიწიანობით ხასიათდება, მაგრამ აგრარულ დარგში თანამედროვე – ინტენსიური ტექნოლოგიების დანერგვით შესაძლებელია წარმოების მოცულობის ზრდა, რაც  გააუმჯობესებს ადგილობრივი ფერმერების ეკონომიკურ შემოსავლებს და იმპორტირებულ პროდუქციას ჩაანაცვლებს ადგილზე წარმოებული პროდუქციით.

ქვეპროგრამის ფარგლებში გათვალისწინებულია ქ.ბათუმის,  ქობულეთის, ხელვაჩაურის, ქედის, შუახევისა და ხულოს  მუნიციპალიტეტებში  ბოსტნეულის წარმოებაზე ორიენტირებულ ფერმერებზე თანადაფინანსების გზით 50 კვ.მ ფართობის სასათბურე კონსტრუქციის მიწოდება, რომელიც შედგება ლითონის კარკასისა და პოლიეთილენის ფირისაგან. დღეისათვის, სამინისტროსა და თვითმმართველი ერთეულებიდან შემოსულია ფერმერთა განცხადებები  300–ზე მეტ ერთეულ   სასათბურე კონსტრუქციების მოთხოვნაზე.

13.2.3

მრავალწლიანი ხეხილოვანი კულტურების ნერგებით ფერმერთა უზრუნველყოფის ხელშეწყობა (080203)

 აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში არსებული დეგრადირებული ბაღების განახლება, შიდა მოხმარებისა და ბაზარზე ორიენტირებული პროდუქციის რაოდენობრივი და ხარისხობრივი მაჩვენებლების ზრდა, თვისობრივად და მორალურად ამორტიზირებული ბაღების ალტერნატიული კულტურებით ჩანაცვლება და შესაბამისად ფერმერთა ეკონომიკური შემოსავლების ზრდის უზრუნველყოფა.

სოფლად მცხოვრები მოსახლეობის მოთხოვნებითა და ნიადაგურ–კლიმატური პირობების გათვალისწინებით აჭარის რეგიონის მეხილეობის ზონებში და მიკროზონებში შესაძლებელია სამრეწველო ბაღების გაშენება ისეთი ხეხილოვნებით, როგორიცაა კაკლის, სუბტროპიკული ხურმის, მოცვის, აქტინიდიისა და სხვა კულტურები. აღნიშნული კულტურები ხასიათდებიან მაღალმოსავლიანობით, სხვადასხვა ტიპის ნიადაგებზე ადვილად შეგუებულობით, ეროზიისადმი მედეგობით, შიდა და გარე ბაზრებზე კონკურენტუნარიანობით.

ყოველივე ზემოთაღნიშნულის გათვალისწინებით მიზანშეწონილია წინამდებარე ქვეპროგრამის განხორციელების შედეგად მოსახლეობაზე თანადაფინანსების პრინციპით მიწოდებული იქნას კაკლის, სუბტროპიკული ხურმის, ამერიკული ლურჯი მოცვისა და აქტინიდიის ნერგები.

13.2.4

მეფუტკრეობის განვითარების ხელშეწყობა (080204)

ფუტკრის ოჯახების გამრავლება, სხვადასხვა მავნებელ დაავადებათა მიმართ მაღალი მდგრადობა, წარმოებული პროდუქციის რაოდენობრივი და ხარისხობრივი მატება.

ამჟამად აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში 19 850 -ზე მეტი ფუტკრის ოჯახი ირიცხება, მათ შორის ქობულეთის მუნიციპალიტეტში – 8 000, ხელვაჩაურში– 4 500, ქედაში –2 500, შუახევში–2 350 და ხულოში– 2 500. თაფლის საშუალო წლიური წარმოება 350-400 ტონაა. რეგიონში არსებული თაფლოვანი მცენარეების სიუხვე (აკაცია, წაბლი, ცაცხვი, ხეხილოვანი და ალპური მდელოს მრავალფეროვანი ყვავილოვანი ბალახები) საშუალებას იძლევა სისტემატიურად გამოიკვებოს 60-70 ათასი ფუტკრის ოჯახი და თაფლის საშუალო წლიური წარმოება 2 000 ტონამდე გაიზარდოს.

ქვეპროგრამის ფარგლებში განხორციელდება რეგიონის ფერმერთა თანამედროვე  პოლისტიროლი ტიპის სკებით უზრუნველყოფა,  რომელიც  ფუტკრის ჩვეულებრივი ხის სკებისაგან განსხვავებით სარგებლობს ბევრი უპირატესობით. კერძოდ, დამზადებულია მსუბუქი და ეკოლოგიურად სუფთა მასალისაგან,  უძლებს გარემო პირობების მკვეთრ ცვლილებებს, იცავს მწერებს ხმაურისაგან. პოლისტიროლის მასალისაგან დამზადებული  სკები განსხვავებით ხის სკებისა იცავს ფუტკრებს დაავადების გამომწვევი  ბაქტერიების დაბუდებისაგან. აგრეთვე  ფერმერებს მიეწოდება თაფლის საწური–ციბრუტები, ყოველივე ეს კი ხელს შეუწყობს რეგიონში თაფლის წარმოების მაჩვენებლის ზრდას და გააუმჯობესებს მეფუტკრეობის დარგით დაინტერესებულ ფერმერთა ფინანსურ შემოსავლებს.

13.2.5

სასოფლო-სამეურნეო გაერთიანებების სარეკლამო მოდელების ჩამოყალიბება და შემდგომი დანერგვის ორგანიზება (080205)

რეგიონში უკვე ჩამოყალიბებული ფერმერული სასოფლო-სამეურნეო გაერთიანებების ტირაჟირება (ფართოდ დანერგვა) და დაინტერესებული მოსახლეობის ნებაყოფილებითი ჩართვის მასშტაბების გაფართოება.

ახალი გაერთიანებების ჩამოყალიბების მიზნით ორგანიზაციული სამუშაოების განხორციელების სამოქმედო გეგმის შემუშავება, სასოფლო გაერთიანებებს შორის კლასტერული პრინციპების გამოყენებით პარტნიორული ურთიერთობების სისტემების შექმნა, სასოფლო გაერთიანებების საკუთარი და გაერთიანებათაშორისი საკონსულტაციო–სასწავლო და სერვისული მომსახურების სისტემის ჩამოყალიბება, სასოფლო გაერთიანებების საინვესტიციო უზრუნველყოფის მარკეტინგული გეგმებისა და პასპორტების შედგენა, აგრობიზნესის განვითარების სტრატეგიის შემუშავება სასოფლო გაერთიანებების მენეჯმენტის ჩამოყალიბებით, პროექტების განხორციელებების მონიტორინგი, შესრულების ანალიზი და პროექტის შესრულების განზოგადება – პუბლიკაცია.

13.2.6

ფერმერთა ნაკვეთებზე ნიადაგის  ნაყოფიერების დონის ამაღლების მიზნით ქიმიური მელიორაციის ღონისძიებების გამოყენება (080206)

აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკის ტენიანი სუბტროპიკული ზონისა და სხვა ქვეზონებში არსებული მაღალ მჟავიანი ნიადაგების ნაყოფიერების აღდგენა.  

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტენიანი სუბტროპიკული ზონისა და ნაწილობრივ კონტინენტალური ზონის ნიადაგები ტიპიური წითელმიწაა, რომლებიც თავისი ქიმიური ბუნებით მომეტებულ მჟავიანია (PH 3– 5 –ის ფარგლებშია) რაც დასტურდება 2013 წელს ჩატარებული ნიადაგების კვლევების შედეგად. ხშირი და ინტენსიური ნალექების შედეგად წითელმიწა ნიადაგები განიცდიან მჟავიანობის მომატებას, რომელიც თავის მხრივ უარყოფითად მოქმედებს ციტრუსებსა და სხვა სასოფლო–სამეურნეო კულტურებზე, კნინდება მცენარეთა საერთო მდგომარეობა, სუსტდება მცენარეთა მავნებელ–დაავადებებისადმი გამძლეობა და ყოველივე ეს აისახება წარმოებული პროდუქციის რაოდენობაზე და ხარისხზე, შესაბამისად მცირდება მოსავლიანობა და ფერმერთა ფინანსური შემოსავლები.

ნიადაგის მჟავე არეს რეაქციის განეიტრალებისათვის  სხვადასხვა მეთოდები არსებობს, კერძოდ მოკირიანება, დოლომიტის ან დეფეკაციური ტალახის შეტანა და ბუნებრივი ცეოლიტების  გამოიყენება, აღნიშნულთაგან თავისი ღირებულებებიდან გამომდინარე ყველაზე ეფექტური დეფეკაციური ტალახის შეტანაა ფერმერთათვის ხელმისაწვდომი. ერთ ჰა–ზე საჭიროა 10 ტონა დეფეკაციური ტალახი, რომლის შეტანის შედეგად 10–12 წლის განმავლობაში ნიადაგი დაცულია მომეტებული მჟავიანობისაგან.

13.2.7

აგროსერვისის განვითარება რეგიონში (0803)

სუბტროპიკული და კონტინენტალური სერტიფიცირებული სარგავი მასალის წარმოების განვითარების ხელშეწყობა. თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენებით სადემონსტრაციო ნაკვეთების მოწყობა, თანამედროვე ტექნოლოგიური სიახლეებისა და ინოვაციების პრაქტიკული დემონსტრირებით ფერმერთა და აგრომეწარმეთა კვალიფიკაციისა და ცნობიერების ამაღლება, სწავლება-კონსულტირება, ტრენინგები სასოფლო-სამეურნეო დარგების მიხედვით.

არსებული სუპტროპიკული და კონტინენტალური ერთწლიანი და მრავალწლიანი   სასოფლო-სამეურნეო და დეკორატიული კულტურების ჯიშთგანახლებისათვის, ასევე  პერსპექტიული და ალტერნატიული სასოფლო-სამეურნეო კულტურების სარგავი მასალის  წარმოებისათვის საჭირო საკოლექციო, სადედე და სანერგე მეურნეობებისა  და სადემონსტრაციო ნაკვეთების მოწყობა პერსპექტიული სარგავი და სათესლე მასალის წარმოების განვითარების ხელშეწყობის მიზნით.

მეცხოველეობის განვითარების ხელშეწყობის მიზნით ხელოვნური განაყოფიერების პრაქტიკის დანერგვისა და მაღალპროდუქტიული წვრილფეხა და მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვის სანაშენე ბაზისა და გენოფონდის შექმნა და განვითარების ხელშეწყობა, შესაბამისად არსებული კადრების კვალიფიკაციის დონის ამაღლება და დატრენინგება.

13.2.8

ტესტირება-სერტიფიცირების მომსახურების მიწოდება და მართვა (0804)

ტესტირება-სერტიფიცირების მომსახურება, ლაბორატორიის აკრედიტაცია საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად, სოფლის მეურნეობის დარგის განვითარების მიზნით  სურსათის უვნებლობის, მცენარეთა დაცვისა და ვეტერინარიის სფეროში  სერვისების ეფექტიანობის გაზრდა.

სასმელი, ზედაპირული, ჩამდინარე, ზღვის, აუზებისა და წყალსატევების წყლის, მცენარეული და ცხოველური წარმოშობის კვების პროდუქტების ნიმუშების ორგანოლეპტიკური, ქიმიური, მიკრობიოლოგიური (ბაქტერიოლოგიური, ვირუსოლოგიური, სეროლოგიური)  პარაზიტოლოგიური  და რადიოლოგიური (რადიაქტიური ნივთიერებები) კვლევები; მცენარეთა საკარანტინო და სხვა მავნე ორგანიზმების გამოკვლევა;  ნიადაგის ნაყოფიერების მაჩვენებლების დადგენა, აგროქიმიკატებისა და პესტიციდების შემცველი ელემენტების გამოკვლევები; ადამიანებისა და ცხოველებისათვის საერთო საშიში (ზოო-ანთროპონოზური) დაავადებების, ინფექციის წყაროს გამომწვევი მიზეზების კვლევა.

14

საარქივო ფონდის დაცულობის და დოკუმენტების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე არსებული საარქივო ფონდის განვითარება, აღწერა, ცენტრალიზებული წესით აღრიცხვა, დაცვა და გამოყენება. დაზიანებული დოკუმენტების რესტავრაცია,  დოკუმენტების მეცნიერულ-ტექნიკური დამუშავება, განსაკუთრებული ღირებულების მქონე დოკუმენტებზე სადაზღვევო  და ელექტრონული საარქივო ფონდის შექმნა.

14.1

საარქივო სამმართველოს მართვა და მომსახურების მიწოდება (03040101)

საარქივო მასალების სტანდარტების შესაბამისი დაცვა და ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა.

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე არსებული საარქივო ფონდის განვითარება, აღწერა, ცენტრალიზებული წესით აღრიცხვა, დაცვა და გამოყენება. დაზიანებული დოკუმენტების რესტავრაცია,  დოკუმენტების მეცნიერულ-ტექნიკური დამუშავება, განსაკუთრებული ღირებულების მქონე დოკუმენტებზე სადაზღვევო  და ელექტრონული საარქივო ფონდის შექმნა, არქივში დაცული დოკუმენტების საფუძველზე იურიდიულ და ფიზიკურ პირებზე მომსახურება. ისტორიულად ღირებული საარქივო დოკუმენტების გამოფენის მოწყობა.ურთიერთთანამშრომლობა საზღვარგარეთის არქივებთან და  საქართველოს შესახებ არსებული დოკუმენტების შემოტანა.ისტორიის ამსახველი მასალების გამოვლენა ჟურნალისა და ბუკლეტების გამოსაცემად. სამეცნიერო კონფერენციების მოწყობა

14.2

საარქივო დოკუმენტების დიგიტალიზაცია და ელექტრონული არქივის შექმნა (03040102)

საარქივო დოკუმენტების დაცულობის და ხელმისაწვდომობის გაზრდა

საარქივო დოკუმენტების დასკანერება, რედაქტირება და ელექტრონული ვერსიის მონაცემთა ბაზაში შენახვა.

15

საგანგებო და გადაუდებელი სიტუაციების პრევენცია

15.1

ბუნებრივი და ტექნოგენური ხასიათის საგანგებო სიტუაციების რეგულირება და პრევენცია (0408)

ბუნებრივი და ტექნოლოგიური ხასიათის საფრთხეების პრევენციისა და მათი შედეგების დაძლევის ტექნოლოგიებისა და მეთოდების დახვეწა და საერთაშორისო სტანდარტებამდე ამაღლდება.

თითოეულ მუნიციპალიტეტსა და სოფელში არსებული რისკების შესახებ სათანადო ინფორმაციის შეგროვება, შეიქმნება შესაბამისი რუქები, შეგროვდება დეტალური ინფორმაცია სოფლებში არსებული რესურსების შესახებ, შეიქმნება საგანგებო სიტუაციებზე რეაგირების გეგმები და საგანგებო სიტუაციების წინააღმდეგ მებრძოლი საინიციატივო ჯგუფები თითოეულ სოფელში, გაუმჯობესდება სამაშველო აღჭურვილობა, ტექნიკა და მოწესრიგდება ინფრასტრუქტურა.

                    (ათასი ლარი)