Структура документа
View explanations
Связанный документы
Отметки документа
Вернуться назад Консолидированная версия (15/12/2023 - 09/12/2025)
ფსიქიკური ჯანმრთელობის შესახებ
საქართველო, როგორც დემოკრატიული სახელმწიფო, აღიარებს, რომ ფსიქიკური ჯანმრთელობა არის ადამიანის ჯანმრთელობის ფუნდამენტური ნაწილი და საზოგადოების კეთილდღეობის აუცილებელი პირობა, ხოლო ფსიქიკური აშლილობის მქონე პირთა უფლებების დაცვა სახელმწიფოს მოვალეობაა, და ამ კანონით განსაზღვრავს ფსიქიატრიული დახმარების სამართლებრივ და ორგანიზაციულ საფუძვლებს.
ამ კანონის მიზანია:
ა) უზრუნველყოს ფსიქიკური აშლილობის მქონე პირთათვის ფსიქიატრიული დახმარების ხელმისაწვდომობა და უწყვეტობა, აღნიშნულ პირთა უფლებების, თავისუფლებებისა და ღირსების დაცვა;
ბ) განსაზღვროს ფსიქიატრიის დარგის მუშაკთა უფლებები და მოვალეობანი.
მუხლი 2. კანონის რეგულირების სფერო
1. ეს კანონი განსაზღვრავს ფსიქიკური აშლილობის მქონე პირთა ფსიქიატრიული დახმარების ფორმებს, მათ უფლებებს, აგრეთვე ფსიქიატრიის დარგის მუშაკთა საქმიანობის წესებსა და პირობებს.
2. ამ კანონის მოქმედება ვრცელდება საქართველოს მოქალაქეებზე, მოქალაქეობის არმქონე პირებსა და უცხო ქვეყნის მოქალაქეებზე, რომლებიც იმყოფებიან საქართველოს ტერიტორიაზე და საჭიროებენ ფსიქიატრიულ დახმარებას.
მუხლი 3. ფსიქიატრიული დახმარების სამართლებრივი საფუძვლები
ფსიქიატრიული დახმარების სამართლებრივი საფუძვლებია საქართველოს კონსტიტუცია, საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებები და შეთანხმებები, ეს კანონი, აგრეთვე სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტები.
მუხლი 4. კანონში გამოყენებული ტერმინები
ამ კანონის მიზნებისათვის მასში გამოყენებულ ტერმინებს აქვთ შემდეგი მნიშვნელობა:
ა) ფსიქიკური აშლილობა − ძირითადი ფსიქიკური ფუნქციების ან ქცევის აშლის გამომხატველ სიმპტომთა ჯგუფი, რომლებიც იწვევს პიროვნულ დისფუნქციას და არღვევს პირის გარემოსთან ადაპტაციის პროცესს. ფსიქიკური აშლილობის დიაგნოზი დგინდება საერთაშორისო სამედიცინო სტანდარტების მიხედვით;
ბ) პაციენტი – ფსიქიკური აშლილობის მქონე პირი, რომელიც სარგებლობს ფსიქიატრიული დახმარებით;
ბ1) მხარდაჭერის მიმღები − პირი, რომელიც სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო კანონმდებლობით დადგენილი წესით ცნო მხარდაჭერის მიმღებად;
გ) ფსიქიატრიული დახმარება – ღონისძიებათა კომპლექსი, რომლის მიზანია ფსიქიკური აშლილობის მქონე პირის გამოკვლევა, მკურნალობა და დაავადების გამწვავების თავიდან აცილება, მისი სოციალური ადაპტაციისა და საზოგადოებაში რეინტეგრაციის ხელშეწყობა;
დ) ფსიქიატრიული დაწესებულება – შესაბამისი უფლების მქონე სამედიცინო დაწესებულება ან მისი განყოფილება, რომლის საქმიანობის მიზანია პირისთვის ფსიქიატრიული დახმარების ან/და ფსიქოსოციალური დახმარების გაწევა;
ე) ფსიქიატრიის დარგის მუშაკი – ექიმი, ფსიქოლოგი, ექთანი, მომვლელი, სოციალური მუშაკი ან ნებისმიერი სხვა პირი, რომელსაც სპეციალური მომზადებისა და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით მინიჭებული კვალიფიკაციის საფუძველზე უფლება აქვს, დახმარება გაუწიოს ფსიქიკური აშლილობის მქონე პირს;
ვ) გაცნობიერებული გადაწყვეტილების მიღების უნარი – პირის შესაძლებლობა, შეაფასოს საკუთარი ფსიქიკური ჯანმრთელობა, სამედიცინო ჩარევის მიზანი და მკურნალობის მოსალოდნელი შედეგი;
ზ) პაციენტის კანონიერი წარმომადგენელი – მშობელი, თუ პაციენტის ასაკი არ აღემატება 16 წელს, პაციენტის მეურვე ან მზრუნველი;
თ) პაციენტის ნათესავი – პაციენტის მშობელი, შვილი, მეუღლე, და-ძმა, პაპა და ბებია, შვილიშვილი ან/და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით განსაზღვრული სხვა აღმავალი და დაღმავალი ხაზის ნათესავი, ან პაციენტთან მუდმივად მცხოვრები პირი;
ი) გამოსაკვლევი პირი – პირი, რომელსაც ფსიქიკური მდგომარეობის შეფასების მიზნით უტარდება გამოკვლევა;
კ) ინფორმირებული თანხმობა – პირის ან მისი კანონიერი წარმომადგენლის თანხმობა ფსიქიატრიული დახმარების მიღებაზე, მისთვის დაავადებისა და სამედიცინო ჩარევის შესახებ სრული, ობიექტური, დროული და გასაგები ინფორმაციის მიწოდების შემდეგ;
ლ) ექიმ-ფსიქიატრთა კომისია – არანაკლებ ორი სპეციალისტისაგან შემდგარი კომისია, რომელიც გადაწყვეტილებას იღებს ამ კანონით დადგენილი წესით;
მ) ფსიქიატრიული დაწესებულების კლინიკური ხელმძღვანელი – ფსიქიატრიული დაწესებულების ადმინისტრაციის წევრი, რომელიც ხელმძღვანელობს ფსიქიატრიული დახმარების პროცესს.
ნ) რისკის შეფასება – ფსიქიკური აშლილობის მქონე პირის საკუთარი თავისთვის ან/და სხვა პირისთვის ზიანის, მუქარის ან/და ძალადობის შემცველი ქცევის რისკის წინასწარი შეფასება;
ო) იძულებითი ფსიქიატრიული მკურნალობა – სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარების სპეციალური სახე, რომელიც მოიცავს ფსიქიკური აშლილობის მქონე პირის საკუთარი თავისთვის ან/და სხვა პირისთვის ზიანის, მუქარის ან/და ძალადობის შემცველი ქცევის რისკის შემცირების, რესოციალიზაციისა და ფსიქიკური ჯანმრთელობის გაუმჯობესებისკენ მიმართულ ღონისძიებათა სისტემას;
პ) რისკის შემცირების, რესოციალიზაციისა და ფსიქიკური ჯანმრთელობის გაუმჯობესებისკენ მიმართულ ღონისძიებათა სისტემა – სისტემა, რომელიც მოიცავს სამედიცინო და ფსიქოსოციალურ ინტერვენციებს;
ჟ) ფსიქიატრიული დაწესებულების სპეციალური კომისია – იძულებითი ფსიქიატრიული მკურნალობისადმი დაქვემდებარებული პაციენტის ფსიქიკური ჯანმრთელობის მდგომარეობის შეფასების მიზნით ფსიქიატრიულ დაწესებულებაში მოქმედი კომისია, რომლის შემადგენლობა და საქმიანობის წესი განისაზღვრება საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის მიერ დამტკიცებული დებულებით;
რ) ფსიქიკური ჯანმრთელობა − პირის კეთილდღეობა, სოციალური, სულიერი, კოგნიტური და ემოციური ასპექტების ჩათვლით, კერძოდ, მდგომარეობა, როდესაც იგი ავლენს და ახორციელებს საკუთარ შესაძლებლობებს, უმკლავდება ჩვეულებრივ, ცხოვრებისეულ სტრესებს და შეუძლია ეფექტიანი, ნაყოფიერი მუშაობა და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში წვლილის შეტანა;
ს) ფსიქოსოციალური დახმარება − ღონისძიებათა კომპლექსი, რომლის მიზანია ფსიქიკური აშლილობის მქონე პირის ფსიქოსოციალური მხარდაჭერა, მისი სოციალური კონტაქტებისა და შრომის უნარის შენარჩუნება/განვითარება და ამ პირის საზოგადოებაში ინტეგრაციის ხელშეწყობა;
ტ) ფსიქიკური ჯანმრთელობის სათემო მომსახურება (სერვისი) − ფსიქიკური აშლილობის მქონე პირისთვის მის საცხოვრებელ ადგილთან ახლოს ისეთი მომსახურების მიწოდება, რომელიც მომსახურების მიმღებს შესაბამისი ზრუნვით უზრუნველყოფს და რომლის მიზანია მისი ფსიქიკური ჯანმრთელობის მხარდაჭერა და სოციალური ადაპტაციის, საზოგადოებაში ინტეგრაციისა და დამოუკიდებელი ცხოვრების უნარის შენარჩუნების/განვითარების ხელშეწყობა;
უ) შეფასების ინსტრუმენტი − ფსიქიატრიულ დაწესებულებებსა და ფსიქიკური ჯანმრთელობის სათემო მომსახურებებში (სერვისებში) პაციენტთა/მომსახურების მიმღებთა უფლებების დაცვისა და მომსახურების ხარისხისა და პირობების შეფასების სტანდარტიზებული კითხვარი (შემდგომ − შეფასების სტანდარტიზებული კითხვარი), რომელიც დამტკიცებულია საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის შესაბამისი ბრძანებით.
თავი II. პაციენტის უფლებები და დაცვის გარანტიები
მუხლი 5. პაციენტის ძირითადი უფლებები
1. პაციენტს უფლება აქვს:
ა) ისარგებლოს ჰუმანური მოპყრობით, რომელიც გამორიცხავს მისი ღირსების შემლახავ ყოველგვარ მოქმედებას;
ბ) ისარგებლოს შესაბამისი მკურნალობით აუცილებელი სამედიცინო ჩვენების მიხედვით, პირობების მინიმალური შეზღუდვით და იმ მეთოდებით, რომლებიც დაამტკიცა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრომ, შეძლებისდაგვარად თავის საცხოვრებელ ადგილთან ახლოს;
გ) მიიღოს სრული, ობიექტური, დროული და გასაგები ინფორმაცია თავისი დაავადების და განზრახული ფსიქიატრიული დახმარების შესახებ; თუ პაციენტს არ აქვს გაცნობიერებული გადაწყვეტილების მიღების უნარი, ინფორმაცია მიეწოდება პაციენტის კანონიერ წარმომადგენელს, ხოლო მისი არარსებობის შემთხვევაში – პაციენტის ნათესავს;
დ) გაეცნოს მის შესახებ არსებულ სამედიცინო დოკუმენტაციას; ექიმი განსაზღვრავს პაციენტისა და მესამე პირისათვის სამედიცინო დოკუმენტაციაში არსებული ინფორმაციის მიწოდების მოცულობასა და ფორმას;
ე) უარი თქვას მკურნალობის ჩატარებაზე; ეს უფლება იზღუდება ამ კანონის მე-16, მე-18 და 221 მუხლებით გათვალისწინებულ შემთხვევებში. თუ პაციენტის ასაკი 16 წელს არ აღემატება, მკურნალობის ჩატარების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების უფლება აქვს პაციენტის კანონიერ წარმომადგენელს, ხოლო მისი არარსებობის შემთხვევაში – პაციენტის ნათესავს (აუცილებელია გადაწყვეტილების მიღების პროცესში პაციენტის მონაწილეობა მისი ასაკისა და ფსიქიკური ჯანმრთელობის მდგომარეობის გათვალისწინებით);
ვ) ისარგებლოს დამცველის მომსახურებით. ფსიქიატრიული დაწესებულების ადმინისტრაცია ვალდებულია უზრუნველყოს პაციენტის დამცველთან შეხვედრა მესამე პირის გარეშე, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც პაციენტის ფსიქიკური მდგომარეობა არ იძლევა ამის შესაძლებლობას;
ზ) შეიტანოს საჩივარი და განცხადება სასამართლოსა და სხვა სახელმწიფო დაწესებულებებში;
თ) მონაწილეობა მიიღოს არჩევნებში;
თ1) მონაწილეობა მიიღოს კერძოსამართლებრივ ურთიერთობებში, გარდა იმ კერძოსამართლებრივი ურთიერთობებისა, რომელთა მიმართაც მხარდაჭერის მიმღებ პაციენტს სასამართლომ მხარდაჭერა დაუწესა;
ი) მიიღოს შესაბამისი სამედიცინო დახმარება არაფსიქიატრიული პროფილის სამედიცინო დაწესებულებებში;
კ) ისარგებლოს სოციალური დაცვით საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად;
ლ) ისარგებლოს სანატორიული და საკურორტო მომსახურებით;
მ) მიიღოს განათლება, გაიაროს პროფესიული მომზადება და გადამზადება;
ნ) ისარგებლოს საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა უფლებებითა და თავისუფლებებით.
2. პაციენტის დამცველს ან/და კანონიერ წარმომადგენელს უფლება აქვს გაეცნოს პაციენტის შესახებ არსებულ ნებისმიერ სამედიცინო დოკუმენტაციას და მოითხოვოს მისი ასლები; სამედიცინო დოკუმენტაციის გაცნობის, აგრეთვე მისი ასლების მიღების შესახებ მოთხოვნა ფსიქიატრიული დაწესებულების ადმინისტრაციას წარედგინება წერილობით.
მუხლი 6. პაციენტის უფლებების ნაწილობრივი შეზღუდვა
1. პაციენტისათვის ცალკეული პროფესიული საქმიანობების შეზღუდვა განისაზღვრება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. ამ პროფესიათა ჩამონათვალს ამტკიცებს საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრი შესაბამისი ბრძანებით.
2. აკრძალულია პაციენტის უფლებების შეზღუდვა მხოლოდ ფსიქიკური აშლილობის დიაგნოზის საფუძველზე. საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული ნებისმიერი შეზღუდვა უნდა ემყარებოდეს პირის არა მხოლოდ ფსიქიკური აშლილობის დიაგნოზს, არამედ მის ფსიქიკურ მდგომარეობას და სოციალური ადაპტაციის ხარისხს.
3. ამ კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „ლ“ და „მ“ ქვეპუნქტებით განსაზღვრული პაციენტის უფლებების შეზღუდვა დასაშვებია ამავე კანონის მე-18 და 221 მუხლებით გათვალისწინებულ შემთხვევებში, თუ აღნიშნული უფლებების განხორციელება შეუძლებელია შესაბამისად არანებაყოფლობითი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარების ან იძულებითი ფსიქიატრიული მკურნალობის ხასიათიდან გამომდინარე.
მუხლი 7. პაციენტის მხარდაჭერის მიმღებად ცნობა
1. პაციენტის მხარდაჭერის მიმღებად ცნობის უფლება აქვს მხოლოდ სასამართლოს.
2. ფსიქიატრიული დაწესებულების ადმინისტრაცია ვალდებულია მიმართოს სასამართლოს პაციენტის მხარდაჭერის მიმღებად ცნობის და მისთვის მხარდაჭერის დაწესების მოთხოვნით, თუ ექიმ-ფსიქიატრთა კომისია მიიჩნევს, რომ პაციენტს აქვს მყარი ფსიქიკური, გონებრივი/ინტელექტუალური დარღვევები, რომელთა სხვადასხვა დაბრკოლებასთან ურთიერთქმედებამ შესაძლოა ხელი შეუშალოს საზოგადოებრივ ცხოვრებაში მის სრულ და ეფექტიან მონაწილეობას სხვებთან თანაბარ პირობებში.
3. პაციენტის მხარდაჭერის მიმღებად ცნობის შესახებ გადაწყვეტილებას სასამართლო იღებს საქართველოს სამოქალაქო კანონმდებლობით დადგენილი წესით.
4. ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში ფსიქიატრიული დაწესებულების ადმინისტრაციის მიერ სასამართლოსათვის მიმართვის შესახებ დაუყოვნებლივ ეცნობება პაციენტის კანონიერ წარმომადგენელს, ხოლო მისი არარსებობის შემთხვევაში – პაციენტის ნათესავს.
თავი III. ფსიქიატრიული დახმარება
მუხლი 8. ფსიქიატრიული დახმარება
1. ფსიქიკური აშლილობის მქონე პირს ფსიქიატრიული დახმარება გაეწევა აუცილებელი სამედიცინო ჩვენების მიხედვით, მისი თხოვნის ან/და ინფორმირებული თანხმობის საფუძველზე, გარდა ამ კანონის მე-16, მე-18 და 221 მუხლებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.
2. 16 წლამდე პაციენტს ფსიქიატრიული დახმარება გაეწევა მისი კანონიერი წარმომადგენლის თხოვნის ან/და ინფორმირებული თანხმობის საფუძველზე (აუცილებელია გადაწყვეტილების მიღების პროცესში პაციენტის მონაწილეობა მისი ასაკისა და ფსიქიკური ჯანმრთელობის მდგომარეობის გათვალისწინებით).
3. ექიმი-ფსიქიატრები, თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში, დამოუკიდებლები არიან გადაწყვეტილების მიღებისას და ფსიქიატრიული დახმარების გაწევისას ხელმძღვანელობენ მხოლოდ აუცილებელი სამედიცინო ჩვენებითა და პროფესიული ეთიკით, მოქმედებენ საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად.
4. პაციენტის გამოკვლევის, მკურნალობისა და ფსიქოსოციალური რეაბილიტაციის დროს გამოიყენება მხოლოდ საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის ბრძანებით განსაზღვრული მეთოდები.
მუხლი 9. გამოკვლევა და დიაგნოზის დადგენა
1. ფსიქიკური აშლილობის დიაგნოზი დგინდება საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ დამტკიცებული სტანდარტების შესაბამისად. პირისათვის ფსიქიკური აშლილობის დიაგნოზის დადგენის უფლება აქვს შესაბამისი სერტიფიკატის მქონე ექიმს.
2. მხოლოდ სამსახურებრივი ან ოჯახური კონფლიქტი, შეუთავსებლობა საზოგადოებაში არსებულ მორალურ, რელიგიურ, კულტურულ ან პოლიტიკურ შეხედულებებთან არ შეიძლება გახდეს პირისათვის ფსიქიკური აშლილობის დიაგნოზის დადგენის საფუძველი.
3. წარსულში ფსიქიატრიულ დაწესებულებაში მკურნალობის ფაქტი არ ჩაითვლება გადამწყვეტ ფაქტორად პირის ამჟამინდელი ფსიქიკური მდგომარეობის შეფასებისას.
4. ექიმი-ფსიქიატრი პაციენტის გამოკვლევისას ვალდებულია გაეცნოს მას და განუმარტოს გამოკვლევის მიზანი, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ასეთი მოქმედება გაამწვავებს პაციენტის მდგომარეობას. გადაწყვეტილება ინფორმაციის შეზღუდვის ან/და არმიწოდების შესახებ, აგრეთვე ასეთი გადაწყვეტილების დასაბუთება უნდა დაფიქსირდეს სამედიცინო დოკუმენტაციაში.
საქართველოს 2018 წლის 5 ივლისის კანონი №3123 - ვებგვერდი, 11.07.2018წ.1. მკურნალობა ტარდება პაციენტის, ხოლო თუ მისი ასაკი 16 წელს არ აღემატება – პაციენტის კანონიერი წარმომადგენლის ინფორმირებული თანხმობის საფუძველზე, რომელიც დასტურდება სამედიცინო დოკუმენტაციაში შესაბამისად პაციენტის ან მისი კანონიერი წარმომადგენლის ხელმოწერით.
2. პაციენტის უარი მკურნალობის ჩატარებაზე ფიქსირდება სამედიცინო დოკუმენტაციაში.
3. აქტიური ბიოლოგიური მეთოდებით (შოკური, კრუნჩხვითი და სხვა) მკურნალობა დასაშვებია მხოლოდ სათანადო სამედიცინო ჩვენების არსებობისას, პაციენტის ან მისი კანონიერი წარმომადგენლის ინფორმირებული თანხმობით, მხოლოდ ექიმ-ფსიქიატრთა კომისიის გადაწყვეტილების საფუძველზე.
მუხლი 11. ფსიქიატრიული დახმარების ფინანსური უზრუნველყოფა
1. ფსიქიატრიული დახმარების დაფინანსების წყაროებია:
ა) სახელმწიფო დაფინანსება;
ბ) პაციენტის მიერ გაღებული ხარჯები;
გ) გრანტები ან სხვა შემოწირულებები;
დ) საქართველოს კანონმდებლობით ნებადართული სხვა შემოსავლები.
2. სახელმწიფო ფსიქიკური აშლილობის მქონე პირთათვის ფსიქიატრიული დახმარების გაწევას უზრუნველყოფს პროგრამული და მიზნობრივ-პროგრამული დაფინანსების გზით.
თავი IV. პირველადი ფსიქიატრიული გამოკვლევა
მუხლი 12. პირველადი ფსიქიატრიული გამოკვლევის მიზანი და საფუძველი
1. პირველად ფსიქიატრიულ გამოკვლევად ითვლება პირის ექიმთან კონსულტაცია, როდესაც ამ უკანასკნელს არ გააჩნია ინფორმაცია ამ პირის ფსიქიკური მდგომარეობის შესახებ. პირველად ფსიქიატრიულ გამოკვლევას ატარებს შესაბამისი სერტიფიკატის მქონე ექიმი.
2. პირველადი ფსიქიატრიული გამოკვლევის მიზანია, დადგინდეს:
ა) აქვს თუ არა პირს ფსიქიკური აშლილობა;
ბ) საჭიროებს თუ არა პირი ფსიქიატრიულ დახმარებას.
3. პირველადი ფსიქიატრიული გამოკვლევის საფუძველია:
ა) გამოსაკვლევი პირის თხოვნა;
ბ) 16 წლამდე პირის კანონიერი წარმომადგენლის თხოვნა (აუცილებელია გამოსაკვლევი პირის მონაწილეობა ასაკისა და ფსიქიკური მდგომარეობის გათვალისწინებით);
გ) კანონიერი წარმომადგენლის, ნათესავის ან ფსიქიატრიული დაწესებულების ექიმის წერილობითი მიმართვა გამოსაკვლევი პირის თანხმობით ანდა მისი თანხმობის გარეშე, თუ აღნიშნული პირის ქცევა მის ფსიქიკურ აშლილობაზე ეჭვის საფუძველს იძლევა, რითაც საფრთხე ექმნება მის და სხვათა სიცოცხლესა და ჯანმრთელობას.
მუხლი 13. პირველადი ფსიქიატრიული გამოკვლევის პირობები
პირველადი ფსიქიატრიული გამოკვლევა ტარდება ფსიქიატრიულ დაწესებულებაში ან, გამონაკლის შემთხვევაში, ბინაზე; გამოკვლევა ტარდება ისეთ გარემოში, რომ დაცული იქნეს ექიმის სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის უსაფრთხოება.
თავი V. ფსიქიატრიული დახმარების ორგანიზაციული ფორმები
მუხლი 14. ამბულატორიული ფსიქიატრიული დახმარება
1. შესაბამისად ლიცენზირებული ამბულატორიული ფსიქიატრიული დაწესებულება ახორციელებს პაციენტის პირველად ფსიქიატრიულ გამოკვლევას, მკურნალობას და, აუცილებლობის შემთხვევაში, მასზე მეთვალყურეობას.
2. ამ კანონის 221 მუხლის მე-8 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევის გარდა, ამბულატორიული ფსიქიატრიული დაწესებულებისათვის მიმართვისას პაციენტს, ხოლო თუ პაციენტს არ აქვს გაცნობიერებული გადაწყვეტილების მიღების უნარი ან მისი ასაკი 16 წელს არ აღემატება – პაციენტის კანონიერ წარმომადგენელს უფლება აქვს:
ა) საკუთარი სურვილით აირჩიოს ფსიქიატრიული დაწესებულება და ექიმი;
ბ) თავისი სურვილით, ნებისმიერ ეტაპზე შეწყვიტოს გამოკვლევა ან/და მკურნალობა.
3. არანებაყოფლობითი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარების საჭიროების შემთხვევაში ამბულატორიული ფსიქიატრიული დაწესებულება იღებს შესაბამის ზომებს პაციენტის სტაციონარული მკურნალობისათვის ფსიქიატრიულ დაწესებულებაში მოსათავსებლად. გადაწყვეტილების შესახებ მკურნალი ექიმი აცნობებს პაციენტს, მის კანონიერ წარმომადგენელს, ხოლო ასეთის არარსებობის შემთხვევაში – ნათესავს; საჭიროების შემთხვევაში ამბულატორიული ფსიქიატრიული დაწესებულების ადმინისტრაცია დახმარებისათვის მიმართავს შესაბამის სამართალდამცავ ორგანოებს.
4. ამბულატორიულ ფსიქიატრიულ დაწესებულებაში პაციენტების აღრიცხვისა და აღრიცხვიდან მოხსნის, აგრეთვე მათი მეთვალყურეობის წესს განსაზღვრავს საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრი შესაბამისი ბრძანებით.
მუხლი 15. სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარება
1. სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარება ნებაყოფლობითია, გარდა ამ კანონის მე-16, მე-18 და 221 მუხლებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, და პაციენტს გაეწევა აუცილებელი სამედიცინო ჩვენების მიხედვით, შესაბამისი ნებართვის მქონე სტაციონარულ ფსიქიატრიულ დაწესებულებაში (შემდგომ – სტაციონარი).
2. სტაციონარში მოთავსებულ პაციენტს უფლება აქვს:
ა) მიიღოს და გაგზავნოს წერილი, გზავნილი შემოწმების გარეშე;
ბ) სტაციონარის შინაგანაწესის თანახმად, ისარგებლოს ტელეფონით და სხვა საკომუნიკაციო საშუალებებით;
გ) მიიღოს მნახველი ამისათვის განსაზღვრულ დროს და ადგილზე მესამე პირის დასწრების გარეშე;
დ) ხანმოკლე ვადით დატოვოს სტაციონარი, სტაციონარიდან გაწერის გარეშე, მისი ფსიქიკური მდგომარეობის გათვალისწინებით;
ე) შეიძინოს და იქონიოს პირველადი მოხმარების საგნები;
ვ) შეასრულოს რელიგიური რიტუალი, თუ იგი არ ლახავს სხვათა უფლებებს;
ზ) მიიღოს აუდიო-ვიზუალური ინფორმაცია;
თ) მონაწილეობა მიიღოს სტაციონარში გამართულ სპორტულ და კულტურულ ღონისძიებებში;
ი) ისარგებლოს ამ კანონის მე-5 მუხლით განსაზღვრული სხვა უფლებებით.
3. ექიმს უფლება აქვს, უკიდურესი აუცილებლობისას, უსაფრთხოების მიზნით შეზღუდოს პაციენტის ზემოთ აღნიშნული უფლებები, გარდა ამ კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“, „ვ“, „ზ“, „ი“ და „კ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული უფლებებისა. ექიმის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება ფიქსირდება სამედიცინო დოკუმენტაციაში.
31. დაზარალებულის წერილობითი მიმართვის საფუძველზე ფსიქიატრიული დაწესებულების ადმინისტრაცია ვალდებულია უზრუნველყოს, რომ პირს, რომლის მიმართაც სისხლისსამართლებრივი დევნა მიმდინარეობდა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 1261 მუხლით გათვალისწინებული ოჯახში ძალადობის ან იმავე კოდექსის 111 მუხლით გათვალისწინებული ოჯახური დანაშაულის ჩადენისთვის და რომელიც, საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 191-ე მუხლის 21 ნაწილის შესაბამისად, იძულებითი ფსიქიატრიული მკურნალობის ჩატარებისთვის მოთავსებულია სტაციონარში, არ ჰქონდეს დაზარალებულთან ამ მუხლის მე-2 პუნქტის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებით განსაზღვრული საშუალებებით კომუნიკაციის შესაძლებლობა.
32. ამ მუხლის 31 პუნქტით დადგენილი წესი ვრცელდება აგრეთვე იმ შემთხვევაზე, როდესაც პირის მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნა მიმდინარეობდა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 1261 მუხლით გათვალისწინებული ოჯახში ძალადობის ან იმავე კოდექსის 111 მუხლით გათვალისწინებული ოჯახური დანაშაულის ჩადენისთვის და იგი არანებაყოფლობითი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარების გაწევისთვის მოთავსდა ფსიქიატრიულ დაწესებულებაში საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 191-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ან პენიტენციური კოდექსის შესაბამისად.
4. სტაციონარში მყოფი პაციენტის შრომითი საქმიანობა ნებაყოფლობითია, აქვს მხოლოდ სამკურნალო-სარეაბილიტაციო დანიშნულება და მიმდინარეობს ექიმის რეკომენდაციითა და მეთვალყურეობით.
41. სტაციონარში მყოფ მხარდაჭერის მიმღებს ეზღუდება ამ კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „თ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული უფლებით სარგებლობა.
5. აკრძალულია პაციენტის სტაციონარში დაყოვნება იმაზე მეტი ხნით, ვიდრე ეს საჭიროა მისი გამოკვლევისა და მკურნალობისათვის.
6. პაციენტის სტაციონარიდან გაწერისას სამედიცინო დოკუმენტაციის ამონაწერი იგზავნება ამბულატორიულ-ფსიქიატრიულ დაწესებულებაში საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით, რის შესახებაც ეცნობება პაციენტს და მის კანონიერ წარმომადგენელს.
7. სტაციონარში მყოფ მხარდაჭერის მიმღებთა შესახებ ინფორმაციას ფსიქიატრიული დაწესებულება უგზავნის საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სახელმწიფო კონტროლისადმი დაქვემდებარებულ საჯარო სამართლის იურიდიულ პირს − სახელმწიფო ზრუნვისა და ტრეფიკინგის მსხვერპლთა, დაზარალებულთა დახმარების სააგენტოს, როგორც მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს.
მუხლი 16. პაციენტის მიმართ შეზღუდვის გამოყენება
1. სტაციონარში მყოფი პაციენტის ძალადობის შემცველი ქცევის კონტროლის მიზნით მის მიმართ შესაძლებელია შეზღუდვის გამოყენება. შეზღუდვა არის უკიდურესი, გამონაკლისი ზომა, რომელიც გამოიყენება, როდესაც პაციენტის მიერ საკუთარი თავის ან სხვისი (გარშემომყოფთა) დაზიანების საფრთხე გარდაუვალია და მისი თავიდან აცილება პაციენტის სიტყვიერი დამშვიდებით ან მედიკამენტებით მკურნალობით შეუძლებელია. შეზღუდვა არის უსაფრთხოების ზომა და მას თერაპიული მიზანი არ აქვს.
2. შეზღუდვის მეთოდებია:
ა) მანუალური შეზღუდვა (შებოჭვა) − პაციენტის მანუალური კონტროლის საშუალებით შეზღუდვა;
ბ) მექანიკური შეზღუდვა − პაციენტის იმობილიზაციისთვის შეზღუდვის ინსტრუმენტების გამოყენება;
გ) იზოლირება − პაციენტის იძულებით განმარტოებით, სპეციალიზებულ ოთახში მოთავსება.
3. შეზღუდვის მეთოდის შერჩევისას უპირატესობა უნდა მიენიჭოს ნაკლებად შემზღუდველ მექანიზმს. ამასთანავე, ამ პროცესში გათვალისწინებული უნდა იქნეს პაციენტის მიერ წინასწარ გამოხატული აზრი შეზღუდვის რომელიმე მეთოდის უპირატესობის თაობაზე და გაზიარებული უნდა იქნეს არსებული გამოცდილება. გამოყენებული შეზღუდვის მეთოდი პაციენტისგან მომდინარე შესაძლო საფრთხის პროპორციული უნდა იყოს.
4. პაციენტის მიმართ შესაძლებელია შეზღუდვის რამდენიმე მეთოდის ერთობლივად გამოყენება შეზღუდვის ხანგრძლივობის შემცირების ან პაციენტის მიერ საკუთარი თავისთვის ან/და სხვისთვის (გარშემომყოფთათვის) სერიოზული ზიანის მიყენების თავიდან აცილების მიზნით.
5. პაციენტის მიმართ შეზღუდვის მეთოდი გამოყენებული უნდა იქნეს შეძლებისდაგვარად მოკლე პერიოდით. შეზღუდვის ყველა მეთოდის გამოყენება უნდა შეწყდეს ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული საფრთხის აღმოფხვრისთანავე. შეზღუდვის გამოყენების თაობაზე რეგულარულად უნდა ეცნობოს შესაბამისი დაწესებულების ხელმძღვანელს. შეზღუდვის გამოყენების პარალელურად პაციენტი უზრუნველყოფილი უნდა იყოს სათანადო მეთვალყურეობითა და მხარდაჭერით.
6. აკრძალულია პაციენტის დასჯის ან დაშინების მიზნით მის მიმართ შეზღუდვის ნებისმიერი მეთოდის გამოყენება.
7. პაციენტს, მის კანონიერ წარმომადგენელს, ხოლო პაციენტის კანონიერი წარმომადგენლის არარსებობის შემთხვევაში – პაციენტის ნათესავს უფლება აქვს, სასამართლოში გაასაჩივროს პაციენტის მიმართ შეზღუდვის მეთოდის გამოყენების მიზანშეწონილობა.
8. ნებაყოფლობით მკურნალობაზე მყოფი პაციენტის მიმართ შეზღუდვის მეთოდის გამოყენებისას საჭიროა მკურნალობის სტატუსის გადახედვა.
9. პაციენტის მიმართ შეზღუდვის მეთოდების გამოყენების წესი და პროცედურები დგინდება ინსტრუქციით, რომელიც დამტკიცებულია საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის შესაბამისი ბრძანებით.
მუხლი 17. ნებაყოფლობითი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარება
1. პაციენტი ნებაყოფლობითი მკურნალობისათვის სტაციონარში თავსდება:
ა) პაციენტის თხოვნით ან/და ინფორმირებული თანხმობით;
ბ) 16 წლამდე პაციენტის კანონიერი წარმომადგენლის თხოვნითა და ინფორმირებული თანხმობით (გადაწყვეტილების მიღებისას აუცილებელია პაციენტის მონაწილეობა მისი ასაკისა და ფსიქიკური მდგომარეობის გათვალისწინებით);
გ) (ამოღებულია - 20.03.2015, №3341).
2. ინფორმირებული თანხმობა სტაციონარში მოთავსებისა და მკურნალობის შესახებ დადასტურებული უნდა იქნეს სამედიცინო დოკუმენტაციაში პაციენტის ან მისი კანონიერი წარმომადგენლის ხელმოწერით.
3. სტაციონარში ნებაყოფლობითი მკურნალობისათვის მოთავსებული პაციენტის გაწერა ხდება:
ა) სამედიცინო ჩვენების ამოწურვისას ექიმ-ფსიქიატრთა კომისიის გადაწყვეტილებით;
ბ) პაციენტის მოთხოვნით მკურნალობის ნებისმიერ ეტაპზე;
გ) 16 წლამდე პაციენტისა – კანონიერი წარმომადგენლის მოთხოვნით, მკურნალობის ნებისმიერ ეტაპზე (აუცილებელია გადაწყვეტილების მიღების პროცესში პაციენტის მონაწილეობა მისი ასაკისა და ფსიქიკური ჯანმრთელობის მდგომარეობის გათვალისწინებით).
4. თუ სტაციონარში ნებაყოფლობითი მკურნალობისას პაციენტი უარს აცხადებს მკურნალობის გაგრძელებაზე, მაგრამ მისი ფსიქიკური მდგომარეობა შეიცვალა და შეესაბამება არანებაყოფლობითი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარების კრიტერიუმებს, პაციენტის მკურნალობა შეიძლება გაგრძელდეს მისი ან კანონიერი წარმომადგენლის თანხმობის გარეშე, ამ კანონის მე-18 მუხლის შესაბამისად.
მუხლი 18. არანებაყოფლობითი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარება
1. პირს არანებაყოფლობითი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარება გაეწევა, როდესაც მას ფსიქიკური აშლილობის გამო არ აქვს გაცნობიერებული გადაწყვეტილების მიღების უნარი, ამ პირისთვის ფსიქიატრიული დახმარების გაწევა მისი სტაციონარში მოთავსების გარეშე შეუძლებელია და დახმარების დაყოვნება საფრთხეს შეუქმნის პაციენტის ან სხვის სიცოცხლეს ან/და ჯანმრთელობას ან შესაძლებელია პაციენტმა საკუთარი მოქმედებით მიიღოს ან სხვას მიაყენოს მნიშვნელოვანი მატერიალური ზარალი.
2. არანებაყოფლობითი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარების ჩვენების დროს არ არის აუცილებელი პაციენტის ან მისი კანონიერი წარმომადგენლის, ხოლო მისი არარსებობის შემთხვევაში – ნათესავის თანხმობა.
3. არანებაყოფლობითი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარების საჭიროებას განსაზღვრავს გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების ან შესაბამისი სერტიფიკატის მქონე ექიმი. შესაბამისი სამართალდამცავი ორგანოები ვალდებული არიან მოთხოვნის შემთხვევაში უზრუნველყონ პაციენტის სტაციონარში მოთავსება.
4. პაციენტის სტაციონარში არანებაყოფლობითი წინასწარი მოთავსება ხდება სტაციონარის მორიგე ექიმის გადაწყვეტილებით. პაციენტის სტაციონარში მოთავსება ითვლება არანებაყოფლობითი მკურნალობის დასაწყისად.
5. სტაციონარში მოთავსებიდან 48 საათში ექიმ-ფსიქიატრთა კომისიამ უნდა შეისწავლოს პაციენტის ფსიქიკური მდგომარეობა და გადაწყვიტოს არანებაყოფლობითი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარების მიზანშეწონილობის საკითხი. ექიმ-ფსიქიატრთა კომისია გადაწყვეტილებას იღებს ხმათა უმრავლესობით. ხმების გაყოფის შემთხვევაში გადაწყვეტილებას იღებს ფსიქიატრიული დაწესებულების კლინიკური ხელმძღვანელი, ხოლო მისი არყოფნისას – საამისოდ უფლებამოსილი პირი, რომელსაც წერილობით აქვს მინიჭებული ამგვარი უფლებამოსილება. განსხვავებული აზრის მქონე ექიმ-ფსიქიატრის მოსაზრება წერილობით დაერთვის კომისიის გადაწყვეტილებას.
6. თუ ექიმ-ფსიქიატრთა კომისია დაასკვნის, რომ არანებაყოფლობითი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარება არ არის მიზანშეწონილი, პაციენტი დაუყოვნებლივ უნდა გაეწეროს სტაციონარიდან.
7. თუ ექიმ-ფსიქიტრთა კომისია დაასკვნის, რომ არსებობს ამ მუხლის პირველი პუნქტით დადგენილი კრიტერიუმები და არანებაყოფლობითი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარება აუცილებელია, ფსიქიატრიული დაწესებულების ადმინისტრაცია მიმართავს სასამართლოს არანებაყოფლობითი ფსიქიატრიული დახმარების მიზნით პაციენტის სტაციონარში მოთავსების შესახებ შესაბამისი ბრძანების გამოცემის მოთხოვნით პირის სტაციონარში მოთავსებიდან 48 საათში. კომისიის გადაწყვეტილების შესახებ დაუყოვნებლივ უნდა ეცნობოს პაციენტს, მის კანონიერ წარმომადგენელს, ხოლო ასეთის არარსებობისას – ნათესავს; უცხო ქვეყნის მოქალაქის შემთხვევაში ეცნობება შესაბამის დიპლომატიურ წარმომადგენლობას.
8. სასამართლო ვალდებულია ფსიქიატრიული დაწესებულების ადმინისტრაციის შესაბამისი მიმართვის მიღებიდან 24 საათის ვადაში, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესით განიხილოს იგი და მიიღოს გადაწყვეტილება პაციენტის არანებაყოფლობითი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარების შესახებ. საკითხის განხილვაში პაციენტის მონაწილეობა აუცილებელია. სასამართლოში საკითხის განხილვისას პაციენტის ინტერესებს წარმოადგენს პაციენტის კანონიერი წარმომადგენელი, ხოლო ასეთის არარსებობისას – ნათესავი და ადვოკატი. თუ პაციენტს არ ჰყავს ადვოკატი, იგი მას სახაზინო წესით დაენიშნება.
9. სასამართლოს გადაწყვეტილებით პაციენტს არანებაყოფლობითი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარება გაეწევა არანებაყოფლობითი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარების კრიტერიუმების ამოწურვამდე, მაგრამ ეს ვადა არ უნდა აღემატებოდეს 6 თვეს.“;10. ექიმ-ფსიქიატრთა კომისია ვალდებულია ყოველთვიურად განიხილოს პაციენტის არანებაყოფლობითი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარების გაგრძელების მიზანშეწონილობის საკითხი.
11. თუ სასამართლო არ მიიღებს გადაწყვეტილებას არანებაყოფლობითი ფსიქიატრიული დახმარების მიზნით პირის სტაციონარში მოთავსების შესახებ (ან სტაციონარში უკვე მოთავსებული პაციენტის არანებაყოფლობითი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარების ვადის გაგრძელების თაობაზე), პაციენტი დაუყოვნებლივ უნდა გაეწეროს სტაციონარიდან.
12. თუ ექიმ-ფსიქიატრთა კომისია საჭიროდ მიიჩნევს არანებაყოფლობითი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარების 6 თვეზე მეტი ვადით გაგრძელებას, ფსიქიატრიული დაწესებულების ადმინისტრაცია პაციენტის არანებაყოფლობითი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარების 6-თვიანი ვადის ამოწურვამდე 72 საათით ადრე მიმართავს სასამართლოს ამ ვადის გაგრძელების შესახებ. სასამართლო გადაწყვეტილებას იღებს ფსიქიატრიული დაწესებულების ადმინისტრაციის მიმართვიდან 72 საათში, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესით. ფსიქიატრიული დაწესებულების ადმინისტრაცია უფლებამოსილია ექიმ-ფსიქიატრთა კომისიის დასკვნის საფუძველზე არანებაყოფლობითი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარების ვადის გაგრძელების თხოვნით მიმართოს სასამართლოს შეუზღუდავად, ვიდრე არ ამოიწურება არანებაყოფლობითი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარების კრიტერიუმები.
13. არანებაყოფლობითი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარების კრიტერიუმების ამოწურვისას პაციენტი უნდა გაეწეროს სტაციონარიდან ექიმ-ფსიქიატრთა კომისიის გადაწყვეტილებით, რის შესახებაც დაუყოვნებლივ უნდა ეცნობოს სასამართლოს; ამის შემდეგ მკურნალობის გაგრძელება ხდება ნებაყოფლობით და პაციენტის თანხმობით, რაც ფიქსირდება სამედიცინო დოკუმენტაციაში და დასტურდება მისი ხელმოწერით.
14. პაციენტს, მის კანონიერ წარმომადგენელს, ხოლო ასეთის არარსებობისას – ნათესავს, აგრეთვე ფსიქიატრიული დაწესებულების ადმინისტრაციას უფლება აქვს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესით გაასაჩივროს მოსამართლის ბრძანება არანებაყოფლობითი ფსიქიატრიული დახმარების მიზნით პირის სტაციონარში მოთავსების შესახებ ან დადგენილება არანებაყოფლობითი ფსიქიატრიული დახმარების მიზნით პირის სტაციონარში მოთავსებაზე უარის თაობაზე, აგრეთვე ბრძანება არანებაყოფლობითი ფსიქიატრიული დახმარების მიზნით პირის სტაციონარში მოთავსების ვადის გაგრძელების შესახებ ან დადგენილება – არანებაყოფლობითი ფსიქიატრიული დახმარების მიზნით პირის სტაციონარში მოთავსების ვადის გაგრძელებაზე უარის თაობაზე.
საქართველოს 2009 წლის 4 დეკემბრის კანონი №2269-სსმI, №45, 21.12.2009წ., მუხ.330
საქართველოს 2020 წლის 23 ივნისის კანონი №6360 – ვებგვერდი, 01.07.2020წ.
1. ამ კანონის მე-18 მუხლით გათვალისწინებულ შემთხვევებში, როდესაც არანებაყოფლობით სტაციონარულ ფსიქიატრიულ დახმარებას საჭიროებს პირი, რომლის ვინაობაც (სახელი, გვარი, ასაკი, მოქალაქეობა, საცხოვრებელი ადგილის მისამართი) დაუდგენელია (შემდგომში – არაიდენტიფიცირებული პაციენტი), ფსიქიატრიული დაწესებულება ვალდებულია გაუწიოს მას სათანადო დახმარება.
2. არაიდენტიფიცირებული პაციენტი სტაციონარში არანებაყოფლობით თავსდება სტაციონარის მორიგე ექიმის გადაწყვეტილებით. პაციენტის სტაციონარში მოთავსება ითვლება არანებაყოფლობითი მკურნალობის დასაწყისად.
3. ფსიქიატრიული დაწესებულების ადმინისტრაცია ვალდებულია არაიდენტიფიცირებული პაციენტის სტაციონარში მოთავსების შესახებ დაუყოვნებლივ შეატყობინოს პაციენტის აღმოჩენის ადგილის შესაბამისად პოლიციის ქალაქის (რაიონულ) განყოფილებას, რომელმაც ამ შეტყობინების მიღების შემდეგ პირის ვინაობის დასადგენად უნდა ჩაატაროს შესაბამისი ღონისძიებები. ამასთანავე, პოლიციის თანამშრომელი ადგენს ოქმს, რომელშიც აღიწერება პირის ყველა შესაძლო გარეგნული ნიშანი (სავარაუდო ასაკი, სქესი, სიმაღლე, თმის, თვალის ფერი, გარეგნობისა და იერის სხვა თავისებურებები), რომლებითაც შესაძლებელია ამ პირის იდენტიფიცირება (ოქმს უნდა დაერთოს ფოტოსურათი).
4. თუ ამ კანონის მე-18 მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლების არსებობისას სასამართლო საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესით გამოსცემს ბრძანებას არანებაყოფლობითი ფსიქიატრიული დახმარების მიზნით პირის სტაციონარში მოთავსების შესახებ, მაშინ არაიდენტიფიცირებულ პაციენტს ენიჭება საიდენტიფიკაციო ნომერი განხილული ადმინისტრაციული საქმის ნომრის მიხედვით და მოიხსენიება, როგორც „არაიდენტიფიცირებული პაციენტი №. . . . “, რაც ფიქსირდება მოსამართლის ბრძანებაში და ამის შემდეგ იგი ყველა დოკუმენტში აღნიშნული სახელწოდებით შეიტანება. ამასთანავე, ფსიქიატრიული დაწესებულების ადმინისტრაციას უფლება აქვს მკურნალობის პროცესში პაციენტთან ურთიერთობის გაადვილების მიზნით, მიანიჭოს მას პირობითი სახელი, რომელიც არ უნდა იყოს პაციენტის პატივისა და ღირსების შემლახველი; პირობითი სახელი გამოიყენება პირადი ურთიერთობისას და არ შეიტანება სამედიცინო დოკუმენტაციაში.
5. სტაციონარში მოთავსების შემდეგ სასამართლო განხილვის ან/და მკურნალობის ნებისმიერ ეტაპზე, თუ პოლიცია დაადგენს არაიდენტიფიცირებული პაციენტის ვინაობას, მაშინ ამ პაციენტთან დაკავშირებულ ყველა დოკუმენტში ამ მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად მინიჭებული სახელწოდება „არაიდენტიფიცირებული პაციენტი №. . . . “ შეიცვლება პაციენტის დადგენილი სახელით.
მუხლი 20. სპეციალიზებული ფსიქიატრიული დახმარება
1. სპეციალიზებული ფსიქიატრიული დახმარება ტარდება შესაბამისად ლიცენზირებულ ფსიქიატრიულ დაწესებულებაში.
2. სპეციალიზებული ფსიქიატრიული დახმარება უტარდება ქრონიკული ფსიქიკური აშლილობის მქონე პაციენტებს, რომლებიც საჭიროებენ ზრუნვას და რომლებსაც უნდა ჩაუტარდეთ შემანარჩუნებელი თერაპია და სარეაბილიტაციო ღონისძიებები.
3. სპეციალიზებულ ფსიქიატრიულ დაწესებულებაში პაციენტის მოთავსების საფუძველია ექიმ-ფსიქიატრთა კომისიის დასკვნა პაციენტის ან მისი კანონიერი წარმომადგენლის თხოვნით.
4. სპეციალიზებული ფსიქიატრიული დაწესებულებიდან პაციენტის გაწერა შესაძლებელია:
ა) პაციენტის თხოვნით, თუ მას აქვს დამოუკიდებლად ცხოვრების უნარი;
ბ) მისი კანონიერი წარმომადგენლის თხოვნით.
მუხლი 201. ფსიქიკური ჯანმრთელობის სათემო მომსახურებები (სერვისები)
1. სახელმწიფო უზრუნველყოფს ფსიქიკური აშლილობის მქონე პირისთვის ფსიქიკური ჯანმრთელობის სათემო მომსახურებების (სერვისების) მიწოდებას.
2. ფსიქიკური ჯანმრთელობის სათემო მომსახურებებია (სერვისებია):
ა) ფსიქიატრიული ამბულატორიული სამსახური;
ბ) ფსიქიკური ჯანმრთელობის მობილური გუნდი;
გ) ფსიქიკური ჯანმრთელობის კრიზისული ინტერვენციის სამსახური;
დ) სათემო ფსიქიატრიული სარეაბილიტაციო დღის ცენტრი;
ე) ფსიქიკური აშლილობის მქონე პირთა ხანგრძლივი მოვლის დაწესებულება.
3. ფსიქიკური ჯანმრთელობის სათემო მომსახურებებია (სერვისებია) აგრეთვე ფსიქიკური აშლილობის მქონე პირთა მხარდამჭერი სხვა სერვისები, რომლებიც არ ეწინააღმდეგება ამ კანონით დადგენილ პრინციპებს.
მუხლი 21. ფსიქო-სოციალური რეაბილიტაცია
1. სარეაბილიტაციო ღონისძიებების განხორციელების მიზანია პაციენტის სოციალური და შრომითი კონტაქტების შენარჩუნება და იმ უნარ-ჩვევების გამომუშავება, რომლებიც განსაზღვრავს საზოგადოებაში მისი დამოუკიდებლად ცხოვრების შესაძლებლობას.
2. ფსიქოსოციალური რეაბილიტაციის მიზნით გამოიყენება მხოლოდ საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ ნებადართული სამკურნალო-დიაგნოსტიკური და სარეაბილიტაციო მეთოდები.
3. ფსიქო-სოციალური რეაბილიტაცია ნებაყოფლობითია და ტარდება შესაბამისად ლიცენზირებულ დაწესებულებაში.
4. პაციენტს უფლება აქვს საკუთარი სურვილით ნებისმიერ დროს შეწყვიტოს სარეაბილიტაციო ღონისძიებებში მონაწილეობა.
5. ფსიქო-სოციალური რეაბილიტაციის პროცესში პაციენტისათვის არანებაყოფლობითი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარების აუცილებლობის შემთხვევაში ექიმი-ფსიქიატრი მოქმედებს ამ კანონის მე-18 მუხლის შესაბამისად.
საქართველოს 2018 წლის 5 ივლისის კანონი №3123 - ვებგვერდი, 11.07.2018წ.მუხლი 22. ბრალდებულისა და მსჯავრდებულისთვის ფსიქიატრიული დახმარების გაწევა
1. საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 191-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებულ შემთხვევაში პირის იძულებითი ფსიქიატრიული მკურნალობა ხორციელდება ამ კანონის 221 მუხლით დადგენილი წესით.
თუ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სისტემაში შემავალი სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების − სპეციალური პენიტენციური სამსახურის (შემდგომ − პენიტენციური სამსახური) პენიტენციურ დაწესებულებაში (შემდგომ − პენიტენციური დაწესებულება) მოთავსებულ მსჯავრდებულს, რომლის მიმართაც დასრულებულია სამართალწარმოება, აღენიშნება ფსიქიკური აშლილობის ნიშნები, პენიტენციური დაწესებულების დირექტორი პენიტენციური სამსახურის ფსიქიატრიული კომისიის დასკვნის საფუძველზე მიმართავს უფლებამოსილ საექსპერტო დაწესებულებას სასამართლო-ფსიქიატრიული ექსპერტიზის ჩატარებისათვის. თუ უფლებამოსილი საექსპერტო დაწესებულების დასკვნით დადასტურდება არანებაყოფლობითი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარების გაწევის აუცილებლობა, პენიტენციური დაწესებულების დირექტორი ვალდებულია უფლებამოსილი საექსპერტო დაწესებულების დასკვნის საფუძველზე მიმართოს სასამართლოს არანებაყოფლობითი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარების გაწევის შესახებ. სასამართლო საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით იღებს გადაწყვეტილებას არანებაყოფლობითი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარების გაწევის თაობაზე მსჯავრდებულის გამოჯანმრთელებამდე, რომლის შემდეგაც მსჯავრდებულის მიერ სასჯელის მოხდა გრძელდება საერთო წესით.
3. თუ პაციენტს არანებაყოფლობითი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარება გაეწევა საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 191-ე მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილებით გათვალისწინებულ შემთხვევებში და იგი გამოჯანმრთელდება მის მიერ მოსახდელი სასჯელის ვადის განმავლობაში, რაც დასტურდება ექიმ-ფსიქიატრთა კომისიის დასკვნით, ფსიქიატრიული დაწესებულების ადმინისტრაციამ აღნიშნულის შესახებ უნდა შეატყობინოს პენიტენციურ სამსახურს, რომელიც ვალდებულია უზრუნველყოს მსჯავრდებულის დაუყოვნებლივ გადაყვანა შესაბამის პენიტენციურ დაწესებულებაში სასჯელის მოსახდელად. ფსიქიატრიულ დაწესებულებაში ყოფნის დრო ითვლება სასჯელის საერთო ვადაში.
4. თუ პაციენტს არანებაყოფლობითი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარება გაეწევა საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 191-ე მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილებით გათვალისწინებულ შემთხვევებში და იგი ვერ გამოჯანმრთელდება მის მიერ მოსახდელი სასჯელის ვადის განმავლობაში, სასჯელის ვადის გასვლის შემდეგ, არანებაყოფლობითი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარების კრიტერიუმების არსებობისას, პირისთვის არანებაყოფლობითი ფსიქიატრიული დახმარების გაწევის საკითხი წესრიგდება ამ კანონით დადგენილი წესით.
მუხლი 221. იძულებითი ფსიქიატრიული მკურნალობა
1. საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 191-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებულ შემთხვევაში სისხლის სამართლის საქმის განმხილველი სასამართლო უფლებამოსილია პირის მიმართ გამოიყენოს იძულებითი ფსიქიატრიული მკურნალობა, თუ არსებობს შემდეგი ორი საფუძველი:
ა) ფსიქიკური აშლილობის გამო პირს არ აქვს გაცნობიერებული გადაწყვეტილების მიღების უნარი და მისთვის ფსიქიატრიული დახმარების გაწევა შეუძლებელია სტაციონარში მოთავსების გარეშე;
ბ) ფსიქიკური აშლილობის გამო არსებობს პირის საკუთარი თავისთვის ან/და სხვა პირისთვის ზიანის, მუქარის ან/და ძალადობის შემცველი ქცევის რისკი.
2. იძულებითი ფსიქიატრიული მკურნალობის ჩატარების მიზნით პირი სტაციონარში თავსდება სისხლის სამართლის საქმის განმხილველი სასამართლოს მიერ საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 191-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად გამოტანილი განჩინების საფუძველზე. პირი უნდა მოთავსდეს მხოლოდ იმ სტაციონარში, რომელშიც უზრუნველყოფილია სპეციალური დაცვა და დანერგილია რისკის შემცირების, რესოციალიზაციისა და ფსიქიკური ჯანმრთელობის გაუმჯობესებისაკენ მიმართულ ღონისძიებათა სისტემა. რისკის შემცირების, რესოციალიზაციისა და ფსიქიკური ჯანმრთელობის გაუმჯობესებისაკენ მიმართულ ღონისძიებათა სისტემა განისაზღვრება საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის ბრძანებით.
3. იძულებითი ფსიქიატრიული მკურნალობის ჩატარების მიზნით პირი სტაციონარში თავსდება ამ მუხლის მე-2 პუნქტში მითითებული განჩინებით განსაზღვრული ვადით. ამ ვადის ათვლა იწყება პირის სტაციონარში მოთავსების მომენტიდან. პაციენტი შეიძლება განჩინებით განსაზღვრული ვადის ამოწურვამდე გაწერილ იქნეს სტაციონარიდან ამ მუხლის მე-5 პუნქტის შესაბამისად, თუ აღმოიფხვრა ამავე მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული საფუძვლები.
4. ფსიქიატრიული დაწესებულების სპეციალური კომისია ვალდებულია პირის სტაციონარში მოთავსების შემდეგ წელიწადში ერთხელ შეაფასოს იძულებითი ფსიქიატრიული მკურნალობისადმი დაქვემდებარებული პაციენტის მიმართ ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული საფუძვლების არსებობა. პაციენტის მკურნალი ექიმი უფლებამოსილია მიმართოს ფსიქიატრიული დაწესებულების სპეციალურ კომისიას ვადამდელი შეფასებისა და დასკვნის გამოტანისათვის, თუ პაციენტის ფსიქიკური ჯანმრთელობის მდგომარეობა ამის საფუძველს იძლევა.
5. თუ ფსიქიატრიული დაწესებულების სპეციალური კომისია მორიგი ან ვადამდელი შეფასების შედეგად გამოიტანს დასკვნას, რომ ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული საფუძვლები აღმოიფხვრა, ფსიქიატრიული დაწესებულების ადმინისტრაცია ვალდებულია დაუყოვნებლივ გაწეროს პაციენტი სტაციონარიდან.
6. თუ ამ მუხლის მე-2 პუნქტში მითითებული განჩინებით განსაზღვრული ვადის ამოწურვის მომენტისთვის აღმოფხვრილია ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული საფუძვლები და არ არსებობს ამ კანონის მე-18 მუხლის პირველ პუნქტში აღნიშნული კრიტერიუმები, პაციენტი გაწერილი უნდა იქნეს სტაციონარიდან.
7. თუ ამ მუხლის მე-2 პუნქტში მითითებული განჩინებით განსაზღვრული ვადის ამოწურვის მომენტისთვის არსებობს ამ კანონის მე-18 მუხლის პირველ პუნქტში აღნიშნული კრიტერიუმები, ფსიქიატრიული დაწესებულების ადმინისტრაცია ვალდებულია მიმართოს სასამართლოს პაციენტისთვის ამ კანონის მე-18 მუხლით დადგენილი წესით არანებაყოფლობითი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარების გაწევის მოთხოვნით, რის შემდეგაც პაციენტს გაეწევა ფსიქიატრიული დახმარება ამ კანონის მე-18 მუხლით დადგენილი წესით.
8. ამ მუხლის მე-3 და მე-5 პუნქტების შესაბამისად სტაციონარიდან გაწერის შემდეგ პირი ვალდებულია აღრიცხვაზე დადგეს თავისი საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით უახლოეს ამბულატორიულ ფსიქიატრიულ დაწესებულებაში.
სისხლის სამართლის საქმეზე სასამართლო გადაწყვეტილების საფუძველზე მკურნალობაზე მყოფი პაციენტი სარგებლობს პაციენტის ძირითადი უფლებებითა და გარანტიებით, გარდა ფსიქიატრიული დახმარების სახის არჩევისა და მკურნალობაზე უარის თქმის უფლებებისა.
საქართველოს 2007 წლის 4 ივლისის კანონი №5208 - სსმ I, №28, 18.07.2007 წ., მუხ.293
თავი VI. სასამართლო-ფსიქიატრიული ექსპერტიზა
მუხლი 24. სასამართლო-ფსიქიატრიული ექსპერტიზა
1. სასამართლო-ფსიქიატრიული ექსპერტიზის ჩატარების უფლება აქვთ:
ა) საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ ლიცენზირებულ შესაბამის დაწესებულებას;
ბ) სახელმწიფო სასამართლო-საექსპერტო დაწესებულებას.
2. აკრძალულია სასამართლო-ფსიქიატრიული ექსპერტიზის ჩატარება გამოძიების განმახორციელებელი ორგანოების ან მათ დაქვემდებარებაში არსებული დაწესებულების მიერ.
3. სასამართლო-ფსიქიატრიული ექსპერტიზის ჩატარებას უზრუნველყოფს და აფინანსებს ექსპერტიზის დამნიშვნელი ორგანო (პირი) ან სახელმწიფო სახელმწიფო ან სხვა სახსრებიდან გამოყოფილი პროგრამული დაფინანსების ფარგლებში. პატიმრობაში მყოფი გამოსაკვლევი პირის გაყვანას/გადაყვანას და საექსპერტო დაწესებულებაში მის დაცვას ახორციელებს პენიტენციური სამსახურის შესაბამისი დანაყოფი.
საქართველოს 2008 წლის 1 ნოემბრის კანონი №480 - სსმ I, №30,07.11.2008 წ., მუხ.196
საქართველოს 2008 წლის 30 დეკემბრის კანონი №965 - სსმ I, №41, 30.12.2008 წ., მუხ.337
საქართველოს 2010 წლის 24 სექტემბრის კანონი №3619-სსმI, №51, 29.09.2010წ., მუხ.332
მუხლი 25. სასამართლო-ფსიქიატრიულ ექსპერტიზაზე მყოფი გამოსაკვლევი პირის დაცვის უფლება
გამოსაკვლევ პირს, რომელიც იმყოფება სტაციონარში, სასამართლო-ფსიქიატრიული ექსპერტიზის ჩატარების დროს შეუძლია ისარგებლოს ადვოკატის მომსახურებით საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.
თავი VII. სამედიცინო საიდუმლოების დაცვა
მუხლი 26. სამედიცინო საიდუმლოების დაცვა
1. პირი, რომელმაც სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას შეიტყო სხვა პირის ფსიქიკური აშლილობის შესახებ და განზრახ ან გაუფრთხილებლობით გამოიყენებს ამ ინფორმაციას აღნიშნული პირის ან მესამე პირის საზიანოდ, პასუხს აგებს საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად.
2. პირის ფსიქიკური მდგომარეობის შესახებ კონფიდენციალური ინფორმაცია ხელმისაწვდომია მისი მკურნალობისა და სამეცნიერო კვლევის პროცესში უშუალოდ ჩართული პირებისათვის.
3. ინფორმაციის გაცემა მესამე პირზე შესაძლებელია პაციენტის ან მისი კანონიერი წარმომადგენლის თანხმობით, ანდა სასამართლოს გადაწყვეტილებით.
4. ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევის გარდა, კონფიდენციალობის დარღვევა ასევე შესაძლებელია, თუ საფრთხე ექმნება პაციენტის ან მესამე პირის სიცოცხლეს ან/და ჯანმრთელობას. ამ შემთხვევაში გადაწყვეტილებას პაციენტის ფსიქიკური ჯანმრთელობის გამჟღავნების შესახებ იღებს ფსიქიატრიული დაწესებულების ადმინისტრაცია; ასეთი ინფორმაცია მიეწოდება მხოლოდ პაციენტის კანონიერ წარმომადგენელს, ხოლო მისი არარსებობისას – ნათესავს.
1. ფსიქიატრიულ დაწესებულებებსა და ფსიქიკური ჯანმრთელობის სათემო მომსახურებებში (სერვისებში) პაციენტთა უფლებების დაცვისა და მომსახურების ხარისხის შეფასებას უზრუნველყოფს საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო შეფასების ინსტრუმენტის საშუალებით.
2. ფსიქიატრიულ დაწესებულებებსა და ფსიქიკური ჯანმრთელობის სათემო მომსახურებებში (სერვისებში) პაციენტთა უფლებების დაცვისა და მომსახურების ხარისხის შეფასება ხდება მონიტორინგის ფორმით.
3. მონიტორინგი გულისხმობს მონიტორინგის ჯგუფის მიერ ფსიქიატრიულ დაწესებულებებსა და ფსიქიკური ჯანმრთელობის სათემო მომსახურებებში (სერვისებში) არსებული მდგომარეობის ადგილზე, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით შემოწმებას.
4. მონიტორინგის ჯგუფი შეიმუშავებს შესაბამისი სისტემის განვითარებისთვის ხელის შემწყობი ღონისძიებების განხორციელების თაობაზე რეკომენდაციებს, რომლებიც მონიტორინგის მონაცემების, არსებული პრაქტიკისა და საერთაშორისო გამოცდილების სისტემურ ანალიზს ეფუძნება.
5. ფსიქიატრიული დახმარების სფეროში პაციენტთა უფლებების დაცვისა და მომსახურების ხარისხის შეფასების მიზნით მონიტორინგის ჯგუფის შემადგენლობა განისაზღვრება და ფსიქიატრიულ დაწესებულებებსა და ფსიქიკური ჯანმრთელობის სათემო მომსახურებებში (სერვისებში) მონიტორინგის/შეფასების წესი და პირობები დგინდება საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის შესაბამისი ბრძანებით.
მუხლი 262. შესაბამისი სისტემის განვითარებისთვის ხელის შემწყობი ღონისძიებების განხორციელება
1. მონიტორინგის ჯგუფი ყოველწლიურ ანგარიშს და შესაბამისი სისტემის განვითარებისთვის ხელის შემწყობი ღონისძიებების განხორციელების თაობაზე რეკომენდაციებს წარუდგენს საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრს.
2. მონიტორინგის ჯგუფი უზრუნველყოფს ფსიქიატრიული მომსახურების მიმწოდებლებთან, ფსიქიატრიის დარგის მუშაკებთან, პაციენტთა და მათ მშობელთა ჯგუფებთან და არასამთავრობო ორგანიზაციებთან საინფორმაციო შეხვედრების საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი პერიოდულობით გამართვას.
3. მონიტორინგის ჯგუფის ანგარიში საჯაროა.
თავი VIII. ფსიქიატრიის დარგის მუშაკის უფლებები და სოციალური გარანტიები
მუხლი 27. ფსიქიატრიის დარგის მუშაკის უფლებები და სოციალური გარანტიები
1. ფსიქიატრიის დარგის მუშაკი სამუშაო გარემოს სპეციფიკის გათვალისწინებით სარგებლობს შემდეგი შეღავათებით:
ა) შემცირებული სამუშაო კვირა – 30 საათი;
ბ) გაზრდილი შვებულება – 42 სამუშაო დღე.
2. თუ ექიმ-ფსიქიატრის სიცოცხლეს ან/და ჯანმრთელობას საფრთხე ემუქრება პაციენტის მხრიდან, მას უფლება აქვს უარი განაცხადოს პაციენტის გამოკვლევასა და მკურნალობაზე.
თავი IX. გარდამავალი და დასკვნითი დებულებანი
მუხლი 28. გარდამავალი დებულებანი
2007 წლის 1 იანვრამდე საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრმა შეიმუშაოს და გამოსცეს შემდეგი ნორმატიული აქტები:
ა) „ფსიქიატრიულ სტაციონარში მოთავსების წესის დამტკიცების შესახებ“;
ბ) „ინსტრუქცია ექიმ-ფსიქიატრთა კომისიის შექმნისა და მუშაობის წესის შესახებ“;
გ) „პირველადი ფსიქიატრიული გამოკვლევის ჩატარებისა და დასკვნის გაცემის წესის შესახებ“;
ვ) (ამოღებულია - 12.10.2007, №5390);
კ) „ფსიქო-სოციალური რეაბილიტაციის სტანდარტების დამტკიცების შესახებ“.
საქართველოს 2007 წლის 12 ოქტომბრის კანონი №5390 - სსმ I, №34, 24.10.2007 წ., მუხ.359
მუხლი 281. იძულებით ფსიქიატრიულ მკურნალობასთან დაკავშირებით განსახორციელებელი ღონისძიებები
საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრმა 2014 წლის 1 ოქტომბრამდე უზრუნველყოს:
ა) რისკის შემცირების, რესოციალიზაციისა და ფსიქიკური ჯანმრთელობის გაუმჯობესებისკენ მიმართულ ღონისძიებათა ჩამონათვალის განსაზღვრა, რომლებიც აუცილებელია ფსიქიატრიულ დაწესებულებაში იძულებითი ფსიქიატრიული მკურნალობის განსახორციელებლად;
ბ) იძულებითი ფსიქიატრიული მკურნალობისადმი დაქვემდებარებული პაციენტის ფსიქიკური ჯანმრთელობის მდგომარეობის შეფასების მიზნით ფსიქიატრიულ დაწესებულებაში მოქმედი სპეციალური კომისიის შემადგენლობისა და საქმიანობის წესის დამტკიცება;
გ) რისკის შეფასების სტანდარტების განსაზღვრა.
საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრმა 2020 წლის 1 სექტემბრამდე უზრუნველყოს ფსიქიატრიული დახმარების სფეროში პაციენტთა უფლებების დაცვისა და მომსახურების ხარისხის შეფასების მიზნით მონიტორინგის ჯგუფის შემადგენლობის განსაზღვრა და ფსიქიატრიულ დაწესებულებებსა და ფსიქიკური ჯანმრთელობის სათემო მომსახურებებში (სერვისებში) მონიტორინგის/შეფასების წესისა და პირობების დადგენა, აგრეთვე შეფასების სტანდარტიზებული კითხვარის დამტკიცება.
მუხლი 29. ძალადაკარგული ნორმატიული აქტი
ამ კანონის ამოქმედებისთანავე ძალადაკარგულად იქნეს ცნობილი საქართველოს 1995 წლის 21 მარტის კანონი „ფსიქიატრიული დახმარების შესახებ“ (საქართველოს პარლამენტის უწყებები, 1994-1995, №№23–26, მუხ. 559).
1. ეს კანონი, გარდა 28-ე მუხლისა, ამოქმედდეს 2007 წლის 1 იანვრიდან.
2. ამ კანონის 28-ე მუხლი ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე.
საქართველოს პრეზიდენტი მ. სააკაშვილი
თბილისი,
2006 წლის 14 ივლისი.
№3451–რს
Контролный текст по состоянию на 15.12.2023 N4007
Закон Грузии
О психическом здоровье
(Заглавие 23.06.2020 N6360)
Грузия как демократическое государство признает, что психическое здоровье является фундаментальной частью здоровья человека и необходимым условием благосостояния общества, а защита прав лиц с психическим расстройством является обязанностью государства, и настоящим Законом определяет правовые и организационные основания психиатрической помощи.
Глава I
Общие положения
Статья 1. Цели Закона
Целями настоящего Закона являются:
а) обеспечение доступности и непрерывности психиатрической помощи для лиц с психическим расстройством, защита прав, свобод и достоинства указанных лиц;
б) определение прав и свобод работников области психиатрии.
Статья 2. Сфера, регулируемая Законом
1. Настоящий Закон определяет формы психиатрической помощи лицам с психическим расстройством, их права, а также порядок и условия деятельности работников области психиатрии.
2. Действие настоящего Закона распространяется на граждан Грузии, лиц без гражданства и иностранных граждан, находящихся на территории Грузии и нуждающихся в психиатрической помощи.
Статья 3. Правовые основания оказания психиатрической помощи
Правовыми основаниями оказания психиатрической помощи являются Конституция Грузии, международные договоры и соглашения Грузии, настоящий Закон, а также другие законодательные и подзаконные нормативные акты Грузии.
Статья 4. Термины, использованные в настоящем Законе
Для целей настоящего Закона использованные в нем термины имеют следующие значения:
а) психическое расстройство – группа симптомов, выражающих нарушение основных психических функций или поведения, которые вызывают личностную дисфункцию и нарушают процесс адаптации лица к окружающей среде. Диагноз психического расстройства устанавливается по международным медицинским стандартам; (23.06.2020 N6360)
б) пациент – лицо с психическим расстройством, пользующееся психиатрической помощью;
б1) поддерживаемое лицо – лицо, признанное судом поддерживаемым в порядке, установленном законодательством Грузии; (20.03.2015 N3341)
в) психиатрическая помощь – комплекс мероприятий, целью которых является обследование лиц с психическими расстройствами, их лечение и предупреждение обострения заболевания, содействие социальной адаптации и реинтеграции лиц в общество;
г) психиатрическое учреждение – медицинское учреждение, имеющее соответствующее право, или отделение медицинского учреждения, целью деятельности которого является оказание лицам психиатрической помощи или (и) психосоциальной помощи; (23.06.2020 N6360)
д) работник области психиатрии – врач, психолог, медсестра, няня, социальный работник или любые другие лица, которые на основании специальной подготовки и квалификации, присвоенной в порядке, установленном законодательством Грузии, имеют право оказывать помощь лицам с психическими расстройствами;
е) способность принимать осознанные решения -возможность лица оценивать свое психическое здоровье, цели медицинского вмешательства и ожидаемые результаты лечения;
ж) законный представитель пациента -родители, если возраст пациента не более 16 лет, опекун или попечитель пациента;
з) родственник пациента – родители, дети, супруг (супруга,) брат и сестра, дед и бабушка, внуки или(и) определенные Гражданским кодексом Грузии другие родственники пациента по восходящей и нисходящей линии, либо лицо, постоянно проживающее с ним;
и) обследуемое лицо – лицо, обследуемое в целях оценки его психического состояния;
к) информированное согласие -согласие лица или его законного представителя на получение психиатрической помощи после предоставления ему полной, объективной, своевременной и понятной информации о заболевании и медицинском вмешательстве;
л) комиссия врачей-психиатров -комиссия в составе не менее двух специалистов, принимающая решение в порядке, установленном настоящим Законом;
м) клинический руководитель психиатрического учреждения – член администрации психиатрического учреждения, руководящий процессом оказания психиатрической помощи.
н) оценка риска – предварительная оценка риска поведения лиц с психическим расстройством, содержащего вред, угрозу или (и) насилие по отношению к самим себе или (и) другим лицам; (26.07.2014 N2530)
о) принудительное психиатрическое лечение – специальный вид стационарной психиатрической помощи, включающий систему мероприятий, направленных на сокращение риска поведения лиц с психическим расстройством, содержащего вред, угрозу или (и) насилие по отношению к самим себе или (и) другим лицам, на ресоциализацию и улучшение психического здоровья; (26.07.2014 N2530)
п) система мероприятий, направленных на сокращение риска, ресоциализацию и улучшение психического здоровья, – система, включающая медицинскую и психосоциальную интервенцию; (26.07.2014 N2530)
р) специальная комиссия психиатрического учреждения – комиссия, действующая в психиатрическом учреждении с целью оценки состояния психического здоровья пациентов, подлежащих принудительному психиатрическому лечению, состав и порядок деятельности которой определяются положением, утвержденным Министром лиц, вынужденно перемещенных с оккупированных территорий, труда, здравоохранения и социальной защиты Грузии. (5.07.2018 N3123)
с) психическое здоровье – благосостояние лица, включая социальный, духовный, когнитивный и эмоциональный аспекты, в частности, состояние, когда лицо проявляет и осуществляет свои возможности, справляется с обычными, жизненными стрессами и в состоянии работать эффективно, плодотворно и вносить вклад в общественную жизнь; (23.06.2020 N6360)
т) психосоциальная помощь – комплекс мероприятий, целью которого являются психосоциальная поддержка лица с психическим расстройством, сохранение/развитие его социальных контактов и трудоспособности и содействие интеграции этого лица в общество; (23.06.2020 N6360)
у) общинные услуги (сервисы) по психическому здоровью – предоставление лицам с психическим расстройством поблизости от их места жительства услуг, обеспечивающих соответствующую заботу о лицах, получающих услуги, и преследующих целью поддержание их психического здоровья и содействие их социальной адаптации, интеграции в общество и сохранению/развитию способности к самостоятельной жизни; (23.06.2020 N6360)
ф) инструмент оценки – стандартизированный опросник оценки качества и условий защиты прав и обслуживания пациентов/получателей услуг в психиатрических учреждениях и при оказании общинных услуг (сервисов) по психическому здоровью, (далее – стандартизированный опросник оценки), утвержденный соответствующим приказом Министра лиц, вынужденно перемещенных с оккупированных территорий, труда, здравоохранения и социальной защиты Грузии. (23.06.2020 N6360)
Глава II
Права и гарантии защиты пациента
Статья 5. Основные права пациента
1. Пациентимеет право:
а) на гуманное обращение с ним, исключающее всякое действие, оскорбляющее его достоинство;
б) на получение соответствующего лечения по неотложному медицинскому показанию с минимальным ограничением условий и методами, утвержденными Министерством лиц, вынужденно перемещенных с оккупированных территорий, труда, здравоохранения и социальной защиты Грузии, по возможности поблизости от места жительства; (5.07.2018 N3123)
в) получать полную, объективную, своевременную и понятную информацию о своем заболевании и предполагаемой психиатрической помощи; если пациент не в состоянии принимать осознанные решения, информация предоставляется законному представителю пациента, а в случае отсутствия такового – родственнику пациента; (20.03.2015 N3341)
г) ознакомиться с имеющейся медицинской документацией о нем; врач определяет объем и форму предоставления пациенту и третьему лицу информации, содержащейся в медицинской документации;
д) отказаться от проведения лечения; указанное право ограничивается в случаях, предусмотренных статьями 16, 18 и 221 настоящего Закона. В случае с пациентами в возрасте не старше 16 лет право принимать решение о проведении лечения имеют законные представители пациентов, а при отсутствии таковых – родственники пациентов (в процессе принятия решения обязательно участие пациента с учетом его возраста и состояния психического здоровья); (20.03.2015 N3341)
е) пользоваться услугами защитника. Администрация психиатрического учреждения обязана обеспечить встречу пациента с защитником без третьих лиц, кроме случая, когда психическое состояние пациента исключает такую возможность;
ж) подавать жалобу и заявление в суд и другие государственные учреждения;
з) участвовать в выборах; (20.03.2015 N3341)
з1) участвовать в частноправовых отношениях, кромечастноправовых отношений, применительно к которым пациенту – поддерживаемому лицу, судом была назначена поддержка; (20.03.2015 N3341)
и) получать соответствующую медицинскую помощь в медицинском учреждении непсихиатрического профиля;
к) пользоваться социальной защитой в соответствии с законодательством Грузии;
л) пользоваться санаторным и курортным обслуживанием;
м) получать образование, проходить профессиональную подготовку и переподготовку;
н) пользоваться другими правами и свободами, предусмотренными законодательством Грузии.
2. Защитник или (и) законный представитель пациента имеет право ознакомиться с любой имеющейся медицинской документацией о пациенте и требовать ее копии; требование об ознакомлении с медицинской документацией, а также получении ее копий представляется администрации психиатрического учреждения в письменной форме.
Статья 6. Частичное ограничение прав пациента
1. Ограничение пациента в праве осуществлять профессиональную деятельность отдельных видов определяется в порядке, установленном законодательством Грузии. Перечень этих профессий утверждает приказом Министр лиц, вынужденно перемещенных с оккупированных территорий, труда, здравоохранения и социальной защиты Грузии. (5.07.2018 N3123)
2. Запрещается ограничение прав пациента только на основании диагноза расстройства психики. Любое ограничение, определенное законодательством Грузии, должно основываться не только на диагнозе психического расстройства, но и психическом состоянии лица и степени социальной адаптации.
3. Ограничение прав пациента, определенных подпунктами «л» и «м» пункта первого статьи 5 настоящего Закона, допускается в случаях, предусмотренных статьями 18 и 221 этого же Закона, если осуществление указанных прав невозможно исходя из характера соответственно недобровольной стационарной психиатрической помощи или принудительного психиатрического лечения.(26.07.2014 N2530)
Статья 7. Признание пациента поддерживаемым лицом (20.03.2015 N3341)
1. Право признавать пациента поддерживаемым лицом имеет только суд.
2. Администрация психиатрического учреждения обязана обращаться в суд с требованием о признании пациента поддерживаемым лицом и назначении ему поддержки, если комиссия врачей-психиатров сочтет, что у пациента имеются стойкие психические, умственные/интеллектуальные нарушения, которые при взаимодействии с различными препятствиями могут мешать его полному и эффективному участию в жизни общества наравне с другими.
3. Решение о признании пациента поддерживаемым лицом принимается судом в порядке, установленном гражданским законодательством Грузии.
4. В определенном пунктом 2 настоящей статьи случае об обращении администрации психиатрического учреждения в суд незамедлительно должен быть извещен законный представитель пациента, а в случае его отсутствия – родственник пациента.
Глава III
Психиатрическая помощь
Статья 8. Психиатрическая помощь
1. Лицам с психическим расстройством психиатрическая помощь оказывается в зависимости от обязательных медицинских показаний, на основании ихпросьбы или (и) информированного согласия, кроме случаев, предусмотренных статьями 16, 18 и 221 настоящего Закона. (26.07.2014 N2530)
2. Пациентам в возрасте до 16 лет психиатрическая помощьоказывается по просьбе или (и) с информированного согласия их законного представителя (в процессе принятия решения обязательно участие пациента с учетом его возраста и состояния психического здоровья). (20.03.2015 N3341)
3. Врачи-психиатры в пределах своей компетенции независимы в принятии решения и при оказании психиатрической помощи руководствуются только обязательным медицинским показанием и профессиональной этикой, действуя в соответствии с законодательством Грузии.
4. При обследовании, лечении и психосоциальной реабилитации пациента применяются только методы, определенные приказом Министра лиц, вынужденно перемещенных с оккупированных территорий, труда, здравоохранения и социальной защиты Грузии. (5.07.2018 N3123)
Статья 9. Обследование и постановка диагноза
1. Диагноз «психическое расстройство» ставится в соответствии со стандартами, утвержденными Министерством лиц, вынужденно перемещенных с оккупированных территорий, труда, здравоохранения и социальной защиты Грузии. Ставить лицу диагноз «психическое расстройство» вправе врач, имеющий соответствующий сертификат. (5.07.2018 N3123)
2. Только служебный либо семейный конфликт, несовместимость с существующими в обществе моральными, религиозными, культурными или политическими взглядами не могут стать основанием для постановки диагноза психического расстройства лица.
3. Факт лечения в психиатрическом учреждении в прошлом не считается решающим фактором при оценке нынешнего психического состояния лица.
4. Врач-психиатр при обследовании пациента обязан представиться ему и разъяснить цели обследования, кроме случаев, когда подобное действие усугубляет состояние пациента. Решение об ограничении или (и) непредоставлении информации, а также обоснование такого решения должно быть зафиксировано в медицинской документации.
Статья 10. Лечение
1. Лечение проводится с информированного согласия пациента, а в случае с лицом в возрасте до 16 лет – законного представителя пациента, которое подтверждается подписью вмедицинской документации соответственно пациента или его законного представителя. (20.03.2015 N3341)
2. Отказ пациента от лечения фиксируется в медицинской документации.
3. Лечение активными биологическими методами (шоковый, судорожный и другие) допускается только при наличии надлежащего медицинского показания, проводится с информированного согласия пациента или его законного представителя только на основании решения комиссии врачей-психиатров.
Статья 11. Финансовое обеспечение психиатрической помощи
1. Источниками финансирования психиатрической помощи являются:
а) государственное финансирование;
б) расходы, понесенные пациентом;
в) гранты и другие пожертвования;
г) другие доходы, разрешенные законодательством Грузии.
2. Государство обеспечивает оказание психиатрической помощи лицам с психическими расстройствами путем программного и программно-целевого финансирования.
Глава IV
Первичное психиатрическое обследование
Статья 12. Цель и основание первичного психиатрического обследования
1. Первичным психиатрическим обследованием считается консультация лица у врача, не располагающего информацией о психическом состоянии данного лица. Первичное психиатрическое обследование проводит врач, имеющий соответствующий сертификат.
2. Целью первичного психиатрического обследования является установление:
а) страдает ли лицо психическим расстройством;
б) нуждается ли лицо в психиатрической помощи.
3. Основанием для первичного психиатрического обследования являются:
а) просьба обследующегося лица;
б) просьба законного представителя лица младше 16 лет (обязательно участие обследуемого лица с учетом его возраста и психического состояния);
в) письменное обращение законного представителя, родственника лица или врача психиатрического учреждения с согласия обследуемого лица или без его согласия, если поведение данного лица дает основание предполагать наличие у него психического расстройства, чем создается угроза жизни и здоровью его и других лиц.
Статья 13. Условия первичного психиатрического обследования
Первичное психиатрическое обследование проводится в психиатрическом учреждении либо, в исключительных случаях, дома; обследование проводится в обстановке, обеспечивающей безопасность жизни и здоровья врача.
Глава V
Организационные формыпсихиатрической помощи
Статья 14. Амбулаторная психиатрическая помощь
1. Амбулаторноепсихиатрическое учреждение,имеющеесоответствующую лицензию, осуществляет первичное психиатрическоеобследование, лечение пациентаи в случае необходимости наблюдениеза ним.
2. Кроме случая, предусмотренного пунктом 8 статьи 221 настоящего Закона, при обращении в амбулаторное психиатрическое учреждение пациент, а в случае с пациентами, которые не в состоянии принимать осознанные решения, или с пациентами в возрасте до 16 лет, – законный представитель пациента вправе :(20.03.2015 N3341)
а) по собственному желанию выбирать психиатрическое учреждение и врача;
б) по собственному желанию на любом этапе прекращать обследование или (и) лечение.
3. В случаенеобходимости недобровольнойстационарной психиатрической помощи амбулаторное психиатрическоеучреждение принимает соответствующие меры к помещению пациента впсихиатрическоеучреждение для стационарного лечения. О решениилечащий врач сообщает пациенту, его законномупредставителю, а в случае его отсутствия- родственнику;при необходимости администрация амбулаторного психиатрического учрежденияобращается за помощью в соответствующие правоохранительные органы.
4. Порядок учета и снятия с учета пациентов в амбулаторном психиатрическом учреждении, а также порядок наблюдения за ними определяет соответствующим приказом Министр лиц, вынужденно перемещенных с оккупированных территорий, труда, здравоохранения и социальной защиты Грузии. (5.07.2018 N3123)
Статья 15. Стационарная психиатрическая помощь
1. Стационарная психиатрическая помощь является добровольной, кроме случаев, предусмотренных статьями 16, 18 и 221настоящего Закона, и оказывается пациентам в зависимости от обязательных медицинских показаний, в стационарном психиатрическом учреждении с соответствующим разрешением (далее – стационар). (26.07.2014 N2530)
2. Помещенные в стационар пациенты вправе:
а) получать и отправлять письма, посылки без проверки;
б) согласно внутреннему распорядкустационара пользоваться телефоном и другимикоммуникационнымисредствами;
в) принимать посетителей в отведенное для того время и отведенном месте без присутствия третьих лиц;
г) нанепродолжительныйсрок покидать стационар без выписки из стационара с учетом их психического состояния;
д) приобретатьи иметьпредметы первойнеобходимости;
е) выполнять религиозные ритуалы, если тем самым не ущемляются праваокружающих;
ж) получать аудиовизуальную информацию;
з) участвовать в проводимых в стационареспортивных и культурных мероприятиях;
и) пользоватьсядругими правами, определенными статьей 5настоящего Закона.
3. Врач вправев случае крайней необходимости в целях безопасности ограничиватьпациентов в вышеуказанных правах, кроме прав, предусмотренных подпунктами «а», «е», «ж», «и» и «к» пункта первого статьи 5 настоящего Закона. Решение, принятое врачом, фиксируетсяв медицинской документации.(20.03.2015 N3341)
31. На основании письменного обращения потерпевшего администрация психиатрического учреждения обязана обеспечить, чтобы лицо, в отношении которого велось уголовное преследование за совершение насилия в семье, предусмотренного статьей 1261 Уголовного кодекса Грузии, или семейного преступления, предусмотренного статьей 111 того же кодекса, и которое в соответствии с частью 21 статьи 191 Уголовно-процессуального кодекса Грузии было помещено в стационар для проведения принудительного психиатрического лечения, было лишено возможности коммуникации с потерпевшим при помощи средств, определенных подпунктами «а» и «б» пункта 2 настоящей статьи. (20.09.2019 N5028)
32. Порядок, установленный пунктом 31 настоящей статьи, распространяется также на случаи, когда в отношении лица велось уголовное преследование за совершение насилия в семье, предусмотренного статьей 1261 Уголовного кодекса Грузии, или семейного преступления, предусмотренного статьей 111 того же Кодекса, и оно было помещено в психиатрическое учреждение для оказания недобровольной стационарной психиатрической помощи в соответствии с частью 3 статьи 191 Уголовно-процессуального кодекса Грузии или Пенитенциарным кодексом. (15.12.2023 N4007, ввести в действие с 1 января 2024 года.)
4. Трудовая деятельность пациентов, находящихся в стационаре, добровольна, имеет только лечебно-реабилитационноеназначение и осуществляется по рекомендации и под наблюдением врача.
41. Поддерживаемое лицо, находящееся в стационаре, ограничивается в пользовании правом, предусмотренным подпунктом «з» пункта первого статьи 5 настоящего Закона. (20.03.2015 N3341)
5. Запрещается задерживать пациентов в стационаре дольше, чем этонеобходимо для их обследования и лечения.
6. При выпискепациентовиз стационаравыписка из медицинской документации направляетсяв амбулаторноепсихиатрическое учреждение по местужительства, о чемизвещаютсяпациент и его законный представитель.
7. Информацию о находящихся в стационаре поддерживаемых лицах психиатрическое учреждение направляет юридическому лицу публичного права, подлежащему государственному контролю Министерства лиц, вынужденно перемещенных с оккупированных территорий, труда, здравоохранения и социальной защиты Грузии – Агентству государственной заботы и оказания помощи жертвам трефикинга, потерпевшим как органу опеки и попечительства. (11.12.2019 N5465 ввести в действие с 1 февраля 2020 года.)
Статья 16. Методы физического подавления пациента
1. Врач-психиатрвправе применить к находящемуся в стационарепациенту методы физического подавление при наличии реальной угрозы, что он причинит вред себе или окружающим, и иным образом избежать ее не представляется возможным.
2. Методами физического подавления являются изолирование в специализированной палате или (и) физическоесвязывание.
3. Применение методовфизического подавленияпрекращаетсяпо устранении угрозы, определенной пунктом первым настоящей статьи.
4. Запрещаетсяприменение методов физического подавленияили медикаментов в целях наказания или устрашения пациента.
5. Решение о применении к пациенту методов физического подавления принимаетлечащий врач или дежурный врач стационара, а обоснование фиксируется в медицинской документации.
6. Пациент, к которому был применен методфизического подавления, его законный представитель, а в случае его отсутствия – родственник вправе обжаловать в суд целесообразность применения метода физического подавления.
7. Порядок и процедуры применения методов физического ограничения определяются инструкцией, которую утверждает соответствующим приказом Министр лиц, вынужденно перемещенных с оккупированных территорий, труда, здравоохранения и социальной защиты Грузии. (5.07.2018 N3123)
Статья 16. Применение сдерживания в отношении пациента
(23.06.2020 N6360, ввести в действие с 1 сентября 2020 года.)
1. С целью контроля за содержащим насилие поведением пациента, находящегося в стационаре, в отношении него может применяться сдерживание. Сдерживание – это крайняя, исключительная мера, которая применяется при неизбежной угрозе причинения пациентом вреда себе или другим лицам (окружающим), избежать которую устным убеждением или медикаментозным лечением пациента не представляется возможным.Сдерживание является мерой безопасности и не преследует терапевтической цели.
2. Методы сдерживания:
а) мануальное сдерживание (связывание) – сдерживание пациента при помощи мануального контроля;
б) механическое сдерживание – применение инструментов сдерживания для иммобилизации пациента;
в) изоляция – принудительное помещение пациента отдельно, в специализированную комнату.
3. При выборе метода сдерживания предпочтение должно отдаваться менее сдерживающему механизму. При этом в указанном процессе следует учитывать предварительно выраженное пациентом мнение о предпочтительности какого-либо конкретного метода сдерживания и существующий опыт. Применяемый метод сдерживания должен быть пропорциональным возможной опасности, исходящей от пациента.
4. Допускается применение в отношении пациента одновременно нескольких методов сдерживания в целях сокращения продолжительности сдерживания или (и) предотвращения причинения пациентом серьезного вреда себе или (и) другим лицам (окружающим).
5. Метод сдерживания должен применяться в отношении пациента в течение по возможности краткого периода. Применение всех методов сдерживания должно быть прекращено с устранением угрозы, определенной пунктом первым настоящей статьи. О применении сдерживания регулярно следует сообщать руководителю соответствующего учреждения. Параллельно с применением сдерживания пациент должен обеспечиваться надлежащим присмотром и поддержкой.
6. Запрещаетсяприменение какого-либо метода сдерживания в целях наказания или устрашения пациента.
7. Пациент, его законный представитель, а в случае отсутствия законного представителя пациента – родственник пациента вправе обжаловать в суд целесообразность применения в отношении пациента метода сдерживания.
8. При применении метода сдерживания в отношении пациента, находящегося на добровольном лечении, следует пересмотреть статус лечения.
9. Порядок и процедуры применения в отношении пациента методов сдерживания устанавливаются инструкцией, которую соответствующим приказом утверждает Министр лиц, вынужденно перемещенных с оккупированных территорий, труда, здравоохранения и социальной защиты Грузии.
Статья 17. Добровольная стационарная психиатрическая помощь
1. Пациент помещается встационар для добровольного лечения:
а) по просьбе или (и) с информированногосогласия пациента;
б) по просьбе или с информированногосогласия законного представителя пациента в возрасте до 16 лет (в процессе принятия решения обязательно участие пациента с учетом его возраста и психического состояния);
в) искл. (20.03.2015 N3341)
2. Информированноесогласие на помещение и лечение в стационаре должно быть подтверждено подписью пациента или его законногопредставителяв медицинской документации.
3. Пациент, помещенныйв стационар для добровольного лечения, выписывается:
а) с исчерпаниеммедицинского показания по решению комиссии врачей-психиатров;
б) по просьбе пациента на любом этапе лечения;
в) по требованию законного представителя пациента в возрасте до 16 лет на любомэтапе лечения (в процессепринятия решения обязательно участие пациента с учетом его возраста и состояния психического здоровья). (20.03.2015 N3341)
4.Если при добровольном лечении в стационаре пациент отказывается от продолжения лечения, но его психическое состояниеизменилось и соответствуеткритериямнедобровольнойстационарной психиатрической помощи, лечение пациента может быть продолжено без согласия его или его законного представителя всоответствии со статьей 18 настоящего Закона.
Статья 18. Недобровольная стационарная психиатрическая помощь
1. Недобровольная стационарная психиатрическая помощь оказывается лицу, когда оно ввиду психического расстройства не в состоянии принимать осознанное решение и невозможно оказатьпсихиатрическую помощь этому лицу без его помещения в стационар и промедление с оказанием помощи создает угрозу жизни или (и) здоровью пациента или других лиц либо пациент своими действиями может причинитьзначительный материальный ущерб себе или окружающим. (23.06.2020 N6360)
2. При наличии показания к недобровольной стационарной психиатрическойпомощи необязательно согласие пациента, его законногопредставителя, а в случаеего отсутствия – родственника.
3. Необходимость недобровольной стационарнойпсихиатрическойпомощи определяет врач службы неотложной медицинской помощи или врач, имеющийсоответствующий сертификат. Соответствующие правоохранительныеорганы обязаны в случае требованияобеспечить помещение пациента встационар.
4. Недобровольное предварительноепомещение пациентав стационарпроизводится по решению дежурного врача стационара. Помещение пациента в стационар считаетсяначаломнедобровольного лечения.
5. В течение 48 часов после помещенияпациента в стационар комиссия врачей-психиатров должна изучить его психическое состояние и решитьвопросо целесообразности недобровольной стационарнойпсихиатрическойпомощи. Комиссия врачей-психиатров принимаетрешение большинством голосов. В случаеразделенияголосоврешение принимает клиническийруководительпсихиатрического учреждения, а в его отсутствие – уполномоченное на то лицо, которому подобныеполномочия предоставлены в письменной форме.Письменноеизложениепозиции врача-психиатра с особым мнением приобщается к решению комиссии.
6. Если комиссия врачей-психиатров придет к заключению о нецелесообразности недобровольной стационарнойпсихиатрическойпомощи, пациент долженбыть незамедлительно выписан из стационара.
7. Есликомиссияврачей-психиатров придет к заключению о наличиикритериев, установленных пунктом первым настоящейстатьии необходимостинедобровольнойстационарной психиатрической помощи, администрация психиатрическогоучреждения обращается в суд с требованием об издании приказа о помещении пациента в стационар в целях недобровольной психиатрической помощи в течение 48 часов после помещения лица в стационар. О решении комиссии незамедлительно должны быть извещены пациент, его законныйпредставитель,а в случаеего отсутствия – родственник; в случае с иностранным гражданиномуведомляетсясоответствующее дипломатическое представительство.
8. Судобязан в течение 24 часов после получения соответствующего обращения администрации психиатрического учреждения рассмотретьегов порядке, установленном Административно-процессуальным кодексом Грузии, и принять решение об оказании недобровольной стационарнойпсихиатрическойпомощи пациенту. Участие пациента в рассмотрении вопроса обязательно. Интересыпациента при судебномрассмотрении вопросапредставляетего законныйпредставитель, а в случае отсутствия такового – родственник и адвокат. Если у пациентанет адвоката, последнего назначают ему за счет государственных средств.
9. По решениюсуда недобровольная стационарная психиатрическая помощь оказываетсяпациенту до исчерпания соответствующихкритериев, но неболее чемв течение 6 месяцев. (4.12.2009 N2269)
10. Комиссия врачей-психиатров обязана ежемесячно рассматриватьвопрос о целесообразностипродолжениянедобровольной стационарной психиатрической помощи пациенту.
11. Если судом не будетпринято решение о помещении лица в стационар в целях недобровольной психиатрическойпомощи (либопродлении срока недобровольной психиатрической помощи пациенту, уже находящемусяв стационаре), пациент незамедлительно должен быть выписан из стационара.
12. Если комиссияврачей-психиатров сочтет нужным продлениеболее чем на 6 месяцев срока недобровольной стационарной психиатрической помощи, администрацияпсихиатрическогоучреждения за 72 часа до истечения 6-месячного сроканедобровольной стационарной психиатрическойпомощи обращается в суд за продлением этого срока. Судпринимает решениев течение 72часовпосле получения обращения администрации психиатрического учреждения впорядке, установленном Административно-процессуальнымкодексом Грузии. Администрацияпсихиатрического учрежденияправомочна на основании заключениякомиссии врачей-психиатров обращаться с просьбой о продлении срока недобровольнойстационарнойпсихиатрической помощи в суд без ограничения,пока не будут исчерпаны критерии недобровольной стационарной психиатрической помощи.(4.12.2009 N2269)
13. По исчерпаниикритериев недобровольной стационарной психиатрической помощи пациент должен быть выписан из стационара по решению комиссии врачей-психиатров, о чем незамедлительно извещается суд, после этого лечение продолжается добровольно, с согласия пациента, что фиксируется в медицинской документации и подтверждается подписью пациента.
14. Пациент, его законный представитель, а в случае его отсутствия – родственник, а также администрация психиатрического учреждениявправе в порядке, установленномАдминистративно-процессуальным кодексом Грузии,обжаловать приказ судьи о помещении лица в стационар в целях недобровольной психиатрической помощи или постановление оботказе в помещении лица в стационар в целях недобровольной психиатрическойпомощи, а также приказ о продлении срока нахождения лица в стационаре в целях недобровольной психиатрической помощи или постановление оботказе в продлении срока нахождения лица в стационаре в целях недобровольной психиатрической помощи.
Статья 19. Оказание недобровольной стационарной психиатрической помощи неидентифицированным лицам
1. В случаях, предусмотренных статьей 18 настоящего Закона, когда в недобровольной стационарной психиатрической помощи нуждается лицо, данные которого (фамилия, имя, возраст, гражданство, адрес места проживания) не установлены (далее – неидентифицированный пациент), психиатрическое учреждение обязано оказать ему надлежащую помощь.
2. Неидентифицированныйпациент недобровольно помещается в стационар по решению дежурноговрача стационара. Помещениепациента встационар считается началомнедобровольного лечения.
3. Администрация психиатрическогоучреждения обязана незамедлительноизвещать о помещении в стационар неидентифицированногопациента городское (районное) отделение полиции по местуобнаружения пациента, котороепо получении данного извещения должно осуществитьсоответствующие мероприятияпо установлению данныхлица. При этомсотрудником полиции составляетсяпротокол, в которомописываютсявсе возможные внешние приметы лица (предполагаемыйвозраст, пол, рост, цвет волос и глаз, другие особенности внешнего вида), по которымвозможноидентифицировать данное лицо (к протоколу должнаприлагаться фотокарточка).
4. Если при наличии оснований, предусмотренных статьей 18 настоящего Закона, суд в порядке, установленном Административно-процессуальным кодексом Грузии, издает приказ о помещении лица в стационар в целях недобровольнойпсихиатрической помощи, неидентифицированному пациенту присваиваетсяидентификационный номер по номерурассмотренного административного дела и он именуется «неидентифицированный пациент № ...», что фиксируется в приказе судьи, и в дальнейшемон во всех документах указывается под данным номером. При этомадминистрация психиатрического учреждения вправе дляупрощенияв процессе лечения общения с пациентомиспользовать условное имя, не окорбляющее честь и достоинство пациента; условное имя используется при личном общении и не вносится в медицинскуюдокументацию.
5. На любомэтапе судебного рассмотрения или (и) леченияпосле помещения лица встационар в случае установления полицией данных неидентифицированного пациента во всех документах, связанных с этим пациентом, присвоенный ему в соответствии с пунктом 4 настоящей статьи номер «неидентифицированныйпациент №...» заменяетсяустановленным именем пациента.
Статья 20. Специализированная психиатрическая помощь
1. Специализированная психиатрическая помощь оказывается в психиатрическом учреждении, имеющем соответствующую лицензию.
2. Специализированнаяпсихиатрическая помощь оказывается пациентам с хроническим психическим расстройством, нуждающимся в заботе, поддерживающей терапии и реабилитационных мероприятиях.
3. Основанием для помещенияпациентав специализированноепсихиатрическое учреждениеявляется заключение комиссии врачей-психиатров по просьбе пациента или его законного представителя.
4. Пациентвыписывается из специализированного психиатрического учреждения:
а) по просьбе пациента,если он в состоянии жить самостоятельно;
б) по просьбе его законного представителя.
Статья 201. Общинные услуги (сервисы) в области психического Здоровья (23.06.2020 N6360)
1. Государство обеспечивает предоставление лицам с психическим расстройством общинных услуг (сервисов) в области психического здоровья.
2. Общинные услуги (сервисы) в области психического здоровья:
а) психиатрическая амбулаторная служба;
б) мобильная группа психического здоровья;
в) служба кризисной интервенции психического здоровья;
г) общинный дневной центр психиатрической реабилитации;
д) учреждение длительного ухода за лицами с психическим расстройством.
3. К общинным услугам (сервисам) в области психического здоровья относятся также другие сервисы по поддержке лиц с психическим расстройством, не противоречащие принципам, установленным настоящим Законом.
Статья 21. Психосоциальная реабилитация
1. Целью осуществленияреабилитационныхмероприятий является сохранение социальныхи трудовых контактов пациента и выработка навыков и умений, определяющих его возможность жить в обществе самостоятельно.
2. В целях психосоциальной реабилитации используются только разрешенные Министерством лиц, вынужденно перемещенных с оккупированных территорий, труда, здравоохранения и социальной защиты Грузиилечебно-диагностические и реабилитационные методы. (5.07.2018 N3123)
3. Психосоциальная реабилитациядобровольна и проводитсяв учреждении, имеющем соответствующую лицензию.
4. Пациент вправепо своему усмотрениюв любоевремяпрекратитьучастие в реабилитационных мероприятиях.
5. В случаенеобходимости оказания пациенту в процессепсихосоциальной реабилитации недобровольной стационарной психиатрическойпомощи врач-психиатр действует в соответствиисо статьей18 настоящего Закона.
Статья 22.Оказание психиатрической помощи обвиняемым и Осужденным(24.09.2010 N3619)
1. В случае, предусмотренном частью 2 статьи 191 Уголовно-процессуального кодекса Грузии, принудительное психиатрическое лечение лиц осуществляется в порядке, установленном статьей 221 настоящего Закона.(26.07.2014 N2530)
2. Если у осужденного, в отношении которого завершено судопроизводство, помещенного в пенитенциарное учреждение(далее – пенитенциарное учреждение) государственного подведомственного учреждения, входящего в систему Министерства юстиции Грузии, –Специальной пенитенциарной службы (далее – Пенитенциарная служба) наблюдаются признаки психического расстройства, директор пенитенциарного учреждения на основании заключения психиатрической комиссии Пенитенциарной службы обращается в уполномоченное экспертное учреждение с целью проведения судебно-психиатрической экспертизы. Если заключением уполномоченного экспертного учреждения будет подтверждена необходимость оказания недобровольной стационарной психиатрической помощи, директор пенитенциарного учреждения обязан на основании заключения уполномоченного экспертного учреждения обратиться в суд по поводу оказания недобровольной стационарной психиатрической помощи. Суд в порядке, установленном законодательством Грузии, принимает решение об оказании недобровольной стационарной психиатрической помощи до выздоровления осужденного, после которого осужденный продолжает отбывать наказание в общем порядке. (5.07.2018 N3123)
3. Если недобровольная стационарная психиатрическая помощь пациенту будет оказана в случаях, предусмотренных частями 3 и 4 статьи 191 Уголовно-процессуального кодекса Грузии, и он выздоровеет в течение срока отбываемого им наказания, что подтверждается заключением комиссии врачей-психиатров, администрация психиатрического учреждения должна сообщить об указанном Пенитенциарной службе, которая обязана обеспечить незамедлительный перевод осужденного в соответствующее пенитенциарное учреждение для отбывания наказания. Время пребывания в психиатрическом учреждении засчитывается в общий срок наказания. (5.07.2018 N3123)
4. Если пациенту недобровольная стационарная психиатрическая помощь оказывается в случаях, предусмотренных частями 3 и 4 статьи 191 Уголовно-процессуального кодекса Грузии, и он не выздоровеет в течение срока отбываемого им наказания, по истечении срока наказания при наличии критериев для оказания недобровольной стационарной психиатрической помощи вопрос об оказании недобровольной психиатрической помощи регулируется в порядке, установленном настоящим Законом.
Статья 221. Принудительное психиатрическое лечение (26.07.2014 N2530)
1. В случае, предусмотренном частью 2 статьи 191 Уголовно-процессуального кодекса Грузии, суд, рассматривающий уголовное дело, правомочен применить в отношении лица принудительное психиатрическое лечение при наличии двух следующих оснований:
а) если ввиду психического расстройства лицо не в состоянии принимать осознанное решение и оказание ему психиатрической помощи без помещения в стационар невозможно;
б) если ввиду психического расстройства лица существует риск поведения, содержащего вред, угрозу или (и) насилие по отношению к самому себе или (и) другим лицам.
2. С целью проведения принудительного психиатрического лечения лицо помещается в стационар на основании определения, вынесенного в соответствии с частью 2 статьи 191 Уголовно-процессуального кодекса Грузии судом, рассматривающим уголовное дело. Лицо должно быть помещено только в стационар, в котором обеспечена специальная охрана и внедрена система мероприятий, направленных на сокращение риска, ресоциализациюи улучшение психического здоровья. Система мероприятий, направленных на сокращение риска, ресоциализациюи улучшение психического здоровья определяется приказом Министра лиц, вынужденно перемещенных с оккупированных территорий, труда, здравоохранения и социальной защиты Грузии. (5.07.2018 N3123)
3. С целью проведения принудительного психиатрического лечения лица помещаются в стационар на срок, предусмотренный определением, указанным в пункте 2 настоящей статьи. Исчисление указанного срока начинается с момента помещения лица в стационар. Пациент может быть выписан из стационара до истечения срока, указанного в определении, в соответствии с пунктом 5 настоящей статьи,в случае устранения оснований, предусмотренных пунктом первым этой же статьи.
4. Специальная комиссия психиатрического учреждения обязана раз в год после помещения лица в стационар давать оценку наличия оснований, предусмотренных пунктом первым настоящей статьи, в отношении пациента, подлежащего принудительному психиатрическому лечению. Лечащий врач пациента правомочен обращаться к специальной комиссии психиатрического учреждения для досрочной оценки и вынесения заключения, если состояние психического здоровья пациента дает основание для этого.
5. Если специальная комиссия психиатрического учреждения в результате очередной или досрочной оценки вынесет заключение о том, что основания, предусмотренные пунктом первым настоящей статьи, устранены, администрация психиатрического учреждения обязана незамедлительно выписать пациента из стационара.
6. Если на момент истечения срока, предусмотренногоопределением, указанным в пункте 2 настоящей статьи, устранены основания, предусмотренные пунктом первым настоящей статьи, и отсутствуют критерии, указанные в пункте первом статьи 18 настоящего Закона, пациент должен быть выписан из стационара.
7. При наличии на момент истечения срока, предусмотренного определением, указанным в пункте 2 настоящей статьи, критериев, указанных в пункте первом статьи 18 настоящего Закона, администрация психиатрического учреждения обязана обращаться в суд с требованием об оказании пациенту недобровольной стационарной психиатрической помощи в порядке, установленном статьей 18 настоящего Закона, после чего пациенту оказывается психиатрическая помощь в порядке, установленном статьей 18 настоящего Закона.
8. После выписки из стационара в соответствии с пунктами 3 и 5 настоящей статьи лицо обязано стать на учет в ближайшем амбулаторном психиатрическом учреждении по месту жительства.
Статья 23. Права пациентов, находящихся на лечении на основании судебного решения по
уголовному делу(4.07.2007 N5208)
Пациенты, находящиеся на лечении на основании судебного решения по уголовному делу, пользуются основными правами и гарантиями пациента, за исключением права на выбор вида психиатрической помощи и права на отказ от лечения."
Глава VI
Судебно-психиатрическая экспертиза
Статья 24. Судебно-психиатрическая экспертиза
1. Право на производство судебно-психиатрической экспертизы имеют:
а) соответствующее учреждение, лицензированное Министерством лиц, вынужденно перемещенных с оккупированных территорий, труда, здравоохранения и социальной защиты Грузии; (5.07.2018 N3123)
б)государственное судебно-экспертное учреждение.
2. Запрещается проведение судебно-психиатрической экспертизы органами, осуществляющими расследование, или учреждениями, находящимися в их подчинении. (24.09.2010 N3619)
3. Проведение судебно-психиатрической экспертизы обеспечивает и финансирует орган (лицо), назначившийэкспертизу, или государство – в пределах программногофинансирования, выделяемого из государственных или других средств. Вывоз/перевод обследуемого лица, содержащегося под стражей, и его охрану в экспертном учреждении осуществляет соответствующее подразделение Пенитенциарной службы. (5.07.2018 N3123)
Статья 25. Право на защитуобследуемых лиц, подвергнутыхсудебно-психиатрической экспертизе
Обследуемыелица, находящиеся в стационаре, в ходесудебно-психиатрической экспертизы могутпользоваться услугами адвоката в порядке,установленномзаконодательством Грузии.
Глава VII
Соблюдение врачебной тайны
Статья 26. Соблюдение врачебной тайны
1. Лицо,которому при исполнении служебных обязанностейстало известно о психическом расстройстве другого лица икоторое умышленно или по неосторожности использует данную информацию во вред указанномуили третьему лицу, несет ответственность в соответствиис законодательствомГрузии.
2. Конфиденциальная информация о психическом состоянии лица доступна лицам, непосредственно участвующим в процессе его лечения и научного обследования.
3. Предоставление информациитретьим лицам возможно с согласия пациента или его законного представителя либо по решению суда.
4. За исключением случая, предусмотренного пунктом 3 настоящей статьи, также допускается нарушение конфиденциальности, еслисоздается опасность жизни или (и) здоровью пациента либо третьего лица. В такомслучае решение о разглашенииинформации о состоянии психического здоровья пациента принимает администрацияпсихиатрического учреждения; такая информация предоставляется только законному представителю пациента, а в случае его отсутствия – родственнику.
Глава VII1
Мероприятия по обеспечению оценки защиты прав пациентов/ лиц, получающих услуги, и качества услуг в сфере психиатрической помощи
(23.06.2020 N6360, ввести в действие с 1 сентября 2020 года.)
Статья 261. Обеспечение оценки защиты прав пациентов и качества услуг в сфере психиатрической помощи
(23.06.2020 N6360, ввести в действие с 1 сентября 2020 года.)
1. Оценку защиты прав пациентов и качества услуг в психиатрических учреждениях и при оказании общинных услуг (сервисов) по психическому здоровью обеспечивает Министерство лиц, вынужденно перемещенных с оккупированных территорий, труда, здравоохранения и социальной защиты Грузии при помощи инструмента оценки.
2. Оценка защиты прав пациентов и качества услуг в психиатрических учреждениях и при оказании общинных услуг (сервисов) по психическому здоровью осуществляется в форме мониторинга.
3. Мониторинг подразумевает проверку группой мониторинга положения дел в психиатрических учреждениях и при оказании общинных услуг (сервисов) по психическому здоровью на местах в порядке, установленном законодательством Грузии.
4. Группа мониторинга разрабатывает рекомендации по поводу осуществления мероприятий по содействию развитию соответствующей системы, которые основываются на данных мониторинга, существующей практике и системном анализе международного опыта.
5. Состав группы мониторинга для целей оценки защиты прав пациентов и качества услуг в сфере психиатрической помощи определяется и порядок и условия мониторинга/оценки психиатрических учреждений и при оказании общинных услуг (сервисов) по психическому здоровью устанавливаются соответствующим приказом Министра лиц, вынужденно перемещенных с оккупированных территорий, труда, здравоохранения и социальной защиты Грузии.
Статья 262. Осуществление мероприятий по содействию развитию соответствующей системы
(23.06.2020 N6360, ввести в действие с 1 сентября 2020 года.)
1. Группа мониторинга представляет ежегодный отчет и рекомендации по поводу осуществления мероприятий по содействию развитию соответствующей системы Министру лиц, вынужденно перемещенных с оккупированных территорий, труда, здравоохранения и социальной защиты Грузии.
2. Группа мониторинга обеспечивает проведение с периодичностью, установленной законодательством Грузии, информационных встреч с поставщиками психиатрических услуг, работниками в области психиатрии, группами пациентов и их родителей и неправительственными организациями.
3. Отчет группы мониторинга является публичным.
Глава VIII
Права и социальные гарантии работников
области психиатрии
Статья 27.Права и социальные гарантии работников области психиатрии
1. Работники области психиатрииисходя из спецификирабочей средыпользуются следующими льготами:
а) сокращениерабочей недели – 30 часов;
б) продление отпуска – 42 рабочих дня.
2. Если жизни или (и)здоровью врача-психиатра грозит опасность со стороныпациента,он вправеотказаться от обследования и лечения пациента.
Глава IX
Переходные и заключительные положения
Статья 28.Переходные положения
До 1 января 2007 года Министру труда, здравоохранения и социальной защиты Грузии разработать и издатьследующие нормативные акты:
а) «Об утверждении порядка помещения в психиатрический стационар»;
б) «Инструкция о создании и порядке работы комиссии врачей-психиатров»;
в) «О порядке проведения первичного психиатрического обследования и выдачи заключения»;
г) «Об утверждении формы обращения администрации психиатрического учреждения о помещении лица в стационарв целях недобровольной психиатрической помощи»;
д) «Об утверждении формы обращения в суд о помещении лица в стационарв целях недобровольной психиатрической помощи»;
е) (12.10.2007 N5390)
ж) «О порядке учета, снятия с учетав амбулаторномпсихиатрическом учреждении пациентов с психическим расстройством и наблюдения за ними»;
з) «О специальной форме обмена информацией между психиатрическими учреждениями и создании единого информационного банка»;
и) «Инструкция о порядке и процедурахприменения методов физического подавления к пациентам с психическим расстройством»;
к) «Об утверждении стандартов психосоциальнойреабилитации».
Статья 281. Мероприятия, осуществляемые в связи с принудительным психиатрическим лечением(26.07.2014 N2530)
Министру труда, здравоохранения и социальной защиты Грузии до 1 октября 2014 года обеспечить:
а) определение перечня мероприятий, направленных на сокращение риска, ресоциализацию и улучшение психического здоровья, необходимых для осуществления принудительного психиатрического лечения в психиатрическом учреждении;
б) утверждение состава и порядка деятельности специальной комиссии, действующей в психиатрическом учреждении с целью оценки состояния психического здоровья пациентов, подлежащих принудительному психиатрическому лечению;
в) определение стандартов оценки риска.
Статья 282. Осуществление мероприятий по обеспечению оценки защиты прав пациентов/лиц, получающих услуги, и качества услуг в сфере психиатрической помощи
(23.06.2020 N6360
Министру лиц, вынужденно перемещенных с оккупированных территорий, труда, здравоохранения и социальной защиты Грузии до 1 сентября 2020 года обеспечить определение состава группы мониторинга в целях оценки защиты прав пациентов и качества услуг в сфере психиатрической помощи и установление порядка и условий мониторинга/оценки психиатрических учреждений и при оказании общинных услуг (сервисов) по психическому здоровью, а также утверждение стандартизированного опросника для оценки.
Статья 29. Нормативный акт, утративший силу
С введением в действие настоящего Закона считать утратившим силу Закон Грузии «О психиатрической помощи» от 21 марта 1995 года (Ведомости Парламента Грузии, 1994-1995, №№ 23-26 ст. 559).
Статья 30. Введение Законав действие
1. Настоящий Закон,кроме статьи 28, ввести в действиес 1 января 2007 года.
2. Статью 28 настоящего Закона ввести в действие по опубликовании.
Президент Грузии Михаил Саакашвили
Тбилиси
14 июля 2006 года
№3451-вс
Комментарии к документу