ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა კვების ნორმებისა და სანიტარიულ-ჰიგიენური ნორმების შესახებ

საქართველოს სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა მინისტრისა და საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის ერთობლივი

ბრძანება №87-83/ნ

2011 წლის 20-25 მაისი

ქ. თბილისი

ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა კვების ნორმებისა და სანიტარიულ-ჰიგიენური ნორმების შესახებ

პატიმრობის კოდექსის მე-15 მუხლის პირველი ნაწილის, 125-ე მუხლის  მე-2 ნაწილისა და ,,საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის შესახებ’’ საქართველოს კანონის 35-ე მუხლის მე-5 პუნქტის შესაბამისად, ვბრძანებთ:

 მუხლი 1. დამტკიცდეს საქართველოს სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა სამინისტროს პატიმრობისა და თავისუფლების აღკვეთის აღსრულების სისტემის ორგანოთა ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა კვების ნორმები თანდართული რედაქციით (დანართი №1).

 მუხლი 2. დამტკიცდეს ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა სანიტარიულ-ჰიგიენური პირობების შესახებ დებულება თანდართული რედაქციით (დანართი №2).

 მუხლი 3. ეს ბრძანება ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე.

ხ. კალმახელიძე

ა. ურუშაძე

დანართი №1

ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა კვების ნორმები

თავი I

ზოგადი დებულებები

    მუხლი 1. გამოყენების სფერო

1. წინამდებარე კვების ნორმები შემუშავებულია პატიმრობის კოდექსის, „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ და „სურსათის უვნებლობის და ხარისხის შესახებ“ საქრთველოს კანონების მოთხოვნათა გათვალისწინებით და ადგენს საქართველოს სასჯელაღსრულების პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა სამინისტროს (შემდგომში – სამინისტრო) სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის (შემდგომში – დეპარტამენტი) პატიმრობისა და თავისუფლების აღკვეთის დაწესებულებებში (შემდგომში – დაწესებულება) მყოფ ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა (შემდგომში– ბრალდებული/მსჯავრდებული) ჯანმრთელობისათვის უსაფრთხო გარემოს უზრუნველყოფის სფეროში ერთიანი სახელმწიფო პოლიტიკის გატარებისა და ჯანმრთელობისათვის უსაფრთხო კვების ორგანიზებისათვის აუცილებელ ნორმებსა და მოთხოვნებს.

2. ამ ნორმების მოთხოვნათა დაცვა ევალება დაწესებულებების ხელმძღვანელ პირებსა და ნებისმიერი რანგის სპეციალისტებს, ასევე, სამინისტროსა და დეპარტამენტის სხვა შესაბამის თანამდებობის პირებს.

    მუხლი 2. ზოგადი მოთხოვნები კვების ორგანიზებისადმი

1. წინამდებარე წესები და ნორმები შემუშავებულია დაწესებულებებში პატიმრობაში მყოფ ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა ჯანმრთელობისა და ქმედუნარიანობის შენარჩუნების, ასევე ინფექციური და არაინფექციური დაავადებების წარმოშობისა და გავრცელების თავიდან აცილების მიზნით და განსაზღვრავს კვების ობიექტებისა და ასევე კვების ორგანიზების სანიტარიულ-ჰიგიენურ ნორმებსა და მოთხოვნებს.

2. დაწესებულებებში პატიმრობაში მყოფ ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა ჯანმრთელობისათვის უსაფრთხო კვების ორგანიზების უზრუნველყოფის მიზნით აუცილებელია წინამდებარე ნორმატიული აქტით დადგენილ სანიტარიულ-ჰიგიენურ მოთხოვნათა მკაცრი დაცვა.

    მუხლი 3. კვების ორგანიზაცია დაწესებულებაში

1. დაწესებულებაში კვების ორგანიზაცია უნდა შეესაბამებოდეს დაბალანსებულობისა (ცილების, ცხიმებისა და ნახშირწყლების თანაფარდობა) და კალორიულობის დადგენილ ნორმებს, რათა უზრუნველყოფილ იქნეს დაწესებულებაში მყოფ პირთა ჯანმრთელობის შენარჩუნება. დაუშვებელია საკვების კალორიულობის შემცირება დისციპლინური სადამსჯელო ღონისძიებების გატარების მიზნით.

2. განსაკუთრებული (დიეტური) კვების რეჟიმის საჭიროების მქონე ბრალდებულები/მსჯავრდებულები უზრუნველყოფილი უნდა იყვნენ ექიმის მიერ სამედიცინო ჩვენების შესაბამისად დადგენილი სამკურნალო კვებისათვის აუცილებელი პროდუქტებით, ამ ბრძანების დანართის №1-ის მოთხოვნების გათვალისწინებით.

3. დაწესებულებაში მყოფ პირს უფლება აქვს დამატებითი კვების პროდუქტები მიიღოს ამანათებით, დაწესებულების ტერიტორიაზე არსებულ მაღაზიაში შეიძინოს  კვების პროდუქტები იმ თანხით, რომელიც მან გამოიმუშავა დაწესებულებაში ყოფნის პერიოდში მუშაობით, ან მის ანგარიშზე ჩარიცხეს სხვა პირებმა ან ორგანიზაციებმა.

თავი II

კვების რეჟიმები და დაგეგმვა

    მუხლი 4. ზოგადი დებულებები

1. ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა კვების რეჟიმი განსაზღვრავს დღის განმავლობაში კვების ჯერადობას, მათ შორის ფიზიოლოგიური თვალსაზრისით გამართლებული შუალედების დაცვას, ასევე შესაბამისი ნორმატიული აქტებით დამტკიცებული ნორმების მიზანმიმართულ განაწილებას დღისა და კვირის განმავლობაში და საკვების მიღებას განრიგით მკაცრად განსაზღვრული დროის მონაკვეთში.

2. განსაკუთრებულ სიტუაციებსა და პირობებში დასაშვებია დადგენილი კვების რეჟიმის შეცვლა და ახლის შემუშავება სამინისტროსა და დეპარტამენტის შესაბამისი სამსახურების მონაწილეობით.

    მუხლი 5. დღიური კვება

1. ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა დღიური კვება უნდა იყოს სამჯერადი. შუალედი საკვების მიღებათა შორის არ უნდა აღემატებოდეს 5 – 6 სააათს.

2. სამჯერადი კვების მენიუ – განრიგის შედგენისას დაუშვებელია დღიურ მენიუში ჩაირთოს ერთნაირი დასახელების კერძები.

3. კვების დაგეგმვისას რეკომენდებულია ვახშამი დაიგეგმოს გასაყრისის გამოცხადებამდე 2-3  სააათით ადრე. დღიური რაციონი კალორიულობის მიხედვით უნდა იქნეს გადანაწილებული შემდეგი მოთხოვნების დაცვით:

ა) საუზმე 30 – 35%;

ბ) სადილი – 40 – 45%;

გ) ვახშამი- 30 – 20%.

    მუხლი 6. საუზმე

1. საუზმის მოსამზადებლად მიზანშეწონილია ცილებითა და ცხიმებით მდიდარი პროდუქტების გამოყენება.

2. საუზმეზე აუცილებელია გათვალისწინებულ იქნეს კვების მინიმალური ნორმებით დადგენილი ხორცის ან თევზეულის ჩართვა კერძში გარნირთან ერთად. გარნირად შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს – მაკარონი ან მისი ნაწარმი, წიწიბურის ან ბრინჯის ფაფა, ბოსტნეულის გარნირი. საუზმეზე აუცილებელია ასევე ჩაის ან სხვა ცხელი სასმელის გათვალისწინება.

    მუხლი 7. სადილი

სადილი, როგორც წესი, უნდა შედგებოდეს საუზმეულისა (ცივი კერძის) და ცხელი კერძის (კვირაში არანაკლებ 4 – 5 – ჯერ – წვნიანი კერძი), ან ორი დასახელების ცხელი კერძისგან (მათგან ერთი – წვნიანი კერძი); ასევე რეკომენდებულია ხილის (კენკრის), ხილის წვენის ან მათი კონცენტრატისგან მომზადებული კისელის ან სხვა გამაგრილებელი სასმელის გამოყენება.

    მუხლი 8. ვახშამი

ვახშამი უნდა იყოს სადილთან და საუზმესთან შედარებით უფრო მსუბუქი და შეიცავდეს ადვილად მოსანელებელ კერძს და ჩაის.

    მუხლი 9. მენიუ - განრიგი

1. დეპარტამენტის თავმჯდომარე ამტკიცებს 4 სახის (სეზონის შესაბამის) ყოველკვირეულ მენიუ – განრიგებს (შემდგომში – მენიუ) ამ ბრძანებით გათვალისწინებული ნორმების ფარგლებში.

2. ულუფის დღიური განრიგის შემდგენელ პირთა შორის აუცილებელია სამედიცინო სამსახურის წარმომადგენლისა და უფროსი მზარეულის (მზარეულ-ინსტრუქტორი) მონაწილეობა.

3. მენიუ, როგორც წესი, უნდა შედგეს ერთი კვირის ვადისთვის ყოველდღიური ნორმების გათვალისწინებით, სამ ეგზემპლარად. პირველი ეგზემპლარი (დედანი) ინახება სასჯელაღსრულების დეპარტამენტში, მეორე დაწესებულებაში, ხოლო მესამე ეგზემპლარი უნდა გამოიკრას ვესტიბიულში, ბრალდებულთათვის /მსჯავრდებულთათვის გაცნობის თვალსაზრისით.

4. მენიუს შედგენისას გათვალისწინებულ უნდა იქნეს: 

ა) ბრალდებულთათვის /მსჯავრდებულთათვის დადგენილი კვების რეჟიმი და სასურსათო ნორმები;

ბ) სასურსათო საწყობში არსებული პროდუქტების ასორტიმენტი და რაოდენობა;

გ) სეზონის თავისებურებები;

დ) დამატებითი პროდუქტების გამოყენების შესაძლებლობა;

ე) მზარეულების რაოდენობა და კვალიფიკაცია;

ვ) სასადილოს აღჭურვილობა ტექნოლოგიური და სამაცივრო დანადგარებით;

ზ) ცალკეულ შემთხვევებში დასაშვებია, შეძლებისდაგვარად იქნეს გათვალისწინებული ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა სურვილები და მოთხოვნილებები მათი სამედიცინო ჩვენებების, აგრეთვე, რელიგიური ან სხვა ნიშნების მიხედვით.

5. მენიუს შედგენის მეთოდიკა გულისხმობს ერთი კვირის ვადისთვის კერძების სწორ შერჩევას და თითოეულ მიღებაზე მათ სწორ გადანაწილებას. ამ მიზნით რეკომენდებულია კერძები კართოთეკებისა და სამაგალითო მენიუების გამოყენება.

6. ერთი კვირისათვის შედგენილ მენიუში ერთი დასახელების კერძის ჩართვა დასაშვებია არა უმეტეს 2-3 ჯერ.

7. მენიუს შედგენისას აუცილებელია გათვალიწინებულ იქნეს ბურღულეულისა და ბოსტნეულის გარნირების მონაცვლეობა.

8. მენიუში კერძების დასახელება უნდა იქნეს შეტანილი გარკვევით, სრულად, ყოველგვარი შემოკლებების გარეშე. მაგალითად: მოხარშული ხორცი წიწიბურას ფაფით, მოშუშული თევზი კარტოფილის პიურეთი და ა.შ.

9. მენიუში უნდა ჩაირთოს კვირის იჯრით დადგენილი პროდუქტები მთლიანად (ჩანაცვლების ნორმების გათვალისწინებით).

10. კვების მრავალფეროვნების მისაღწევად ცალკეულ დღეებში (მაგრამ არა უხშირეს კვირაში 2-3 ჯერ) შესაძლებელია პროდუქტების შეცვლის დადგენილი ნორმების გათვალისწინება და ერთი პროდუქტის შეცვლა მეორე პროდუქტით. ამასთან, კვირის განმავლობაში დაუშვებელია პროდუქტების სასურსათო იჯრით დადგენილ რაოდენობათა შეცვლა, თითოეული პროდუქტის გადახარჯვა ან პირიქით შემცირება (ჩანაცვლების ნორმების გათვალისწინებით).

11. დღიურ რაციონში პროდუქტების სწორი გადანაწილებისათვის და მენიუ-განრიგის იოლი შედგენისათვის რეკომენდებულია გამოყენებულ იქნეს პროდუქტების უკვე დადგენილი მუდმივი ჯამური ნაკრები როგორც ცივი საუზმეულისათვის, ასევე პირველი თუ მეორე თავი კერძებისათვის.

    მუხლი 10. ხორცეულისა და თევზეულის კერძები

1. საუზმეზე ხორციანი კერძის მოსამზადებლად უმჯობესია ხორცის ჩაშუშვა ან მოხარშვა, ხოლო სადილზე დასაშვებია მომზადდეს შემწვარი ხორცის კერძი ხორცის ჩახოხბილი, კატლეტი ან სხვა.

2. თევზეულის კერძები უნდა მომზადდეს ასევე ფართო ასორტიმენტში: თევზი შემწვარი, მოშუშული, გამომცხვარი და სხვა. თევზეულის კერძებისათვის უმჯობესია ბოსტნეულის გარნირების გამოყენება.

3. ხორცეულისა და თევზეულის კერძები კვების თითოეულ ჯერზე, ან თითოეულ დღეზე რეკომენდებულია მომზადდეს მონაცვლეობით.

4. ბოსტნეულის ან ვინეგრეტებისგან წარმოდგენილ ცივ საუზმეულთან ერთად შესაძლებელია დამარილებული ქაშაყი, მაგრამ ამ შემთხვევაში მცირდება თევზის სხვა კერძის რაოდენობა.

5. იკრძალება დამარილებული ქაშაყის გამოყენება თევზეულის კერძების მოსამზადებლად.

6. შენაცვლებადი ცხრილების გამოყენების შემთხვევაში, მენიუში ხორცის კერძების შეტანა უნდა დაიგეგმოს არანაკლებ კვირაში 3-ჯერ, თევზეულის კერძებისა კი – არანაკლებ კვირაში 2- ჯერ.

7. მეორე კერძის გარნირად უმჯობესია მომზადდეს არა ბლანტი, არამედ ფანტია ფაფები.

    მუხლი 11. სხვადასხვა კერძები და პროდუქტები

1. დაჭრილი სახით გაცემის შემთხვევაში, ჭვავის პურის კმაყოფაზე მყოფ პირთა ულუფაში უნდა გადანაწილდეს ასეთი სახით: საუზმეზე – 30%; სადილზე – 45 % და ვახშამზე – 25%; ხოლო I ხარისხის ფქვილისგან საუზმეზე – 35 %, სადილზე – 30%, ვახშამზე – 35%;  რეკომენდებულია ასევე პურის გაცემა მოხდეს მთლიანი რაოდენობით.

2. სასადილოში კვირაში ერთხელ ან ორჯერ რეკომენდებულია საკონდიტრო ნაწარმის გამოცხობა. ასეთ შემთხვევაში ულუფით გათვალისწინებული ხორბლის პური (I ხარისხის ფქვილისაგან) იცვლება ამავე ხარისხის ფქვილით (ჩანაცვლებადი ცხრილების გამოყენებით).

3. ხორბლის ფქვილი გამოიყენება I თავი კერძის, სოუზის მოსამზადებლად, ასევე თევზის შეწვისას  თევზის ნაჭრების ფქვილში ამოსავლებად.

4. ბრინჯი, რომელიც გაიცემა ბურღულეულის სანაცვლოდ, რეკომენდებულია გამოყენებულ იქნეს ხორცეულის კერძებისათვის (სადილზე კვირაში 2-3 ჯერ), ასევე წვნიანებისთვის.

5. კვების მრავალფეროვნების შესანარჩუნებლად რეკომენდებულია ბოსტნეულის, ბურღულეულისა და პარკოსნების ერთდროული გამოყენება (კომბინირებული კერძები).

    მუხლი 12. ულუფის გამოსავალი

1. კვებაში მზა კერძების, ხორციანი და თევზის ულუფების გამოსავლის განსაზღვრისთვის გამოიყენება პროდუქტების სხვადასხვა ტექნოლოგიური დამუშავებისას დადგენილი საშუალო ნორმები.

2. მეორე კერძის გამოსავლის პროდუქტების დღიურ განრიგში აღინიშნება როგორც კერძის საერთო მასით (ხორცისა და თევზის ულუფა გარნირთან და / ან სოუზთან ერთად), ასევე ცალკეული კომპონენტების მასით. მაგალითად: მოხარშული ხორცის ერთი ულუფის მასა თუ უნდა იყოს 48გ, წიწიბურას ფაფისა – 240გ და სოუზის – 50გ, დღიურ განრიგში მეორე კერძის გამოსავალი აღინიშნება შემდეგი სახით: მთლიანი მასაა 48+240+50=358გ.

    მუხლი 13. საზეიმო დღეები

საზეიმო დღეებში რეკომენდებულია საუზმეზე ან სადილზე დამატებით გაიცეს მოხარშული კვერცხი ერთ პირზე ორი ცალის ანგარიშით, ან იგი გამოყენებულ იქნეს საკონდიტრო ნაწარმისა თუ სხვა კერძის მოსამზადებლად. კვერცხი უნდა მოიხარშოს გაცემამდე 1 – 1, 5 სთ-ით ადრე.

    მუხლი 14. ულუფის სასურსათო ნორმები

1. ულუფის სასურსათო ნორმებია:

ა) ნახევრად ღია ტიპის დაწესებულებებში მყოფ მსჯავრდებულთა კვირის საერთო სასურსათო ნორმები

პროდუქტის დას ახელება	რ-ბა გრ	ცილა, გრ		ცხიმი, გრ		ნახშირწყლები	ენერგეტიკული  კ/კალო-რიულობა
		ცხოვ.	მცენ.	ცხოვ.	მცენ.
ჭვავისა და ხორბლის შერეული ფქვილის პური	3850	-	296,1	-	53,9	1447,6	7459,9
ხორბლის II ხარისხის ფქვილი	70	-	8,4	-	1,26	44,1	221,2
სხვადასხვა ბურ-ღული	840	-	85,4	-	19,32	534,8	2655,8
მაკარონის ნაწარმი	140	-	16,1	-	2,24	92,4	450,8
ხორცი	350	70	-	37,1	-	-	602
თევზი	420	43,4	-	28,7	-	0,7	434,7
ქონი, ცხოველური ცხიმები, საკვები ან კალორიული მარგარინი	315	0,28	-	293,3	-	1,4	2646
მცენარეული ზეთი	140	0	-	-	139,3	-	1258,6
ჩაი	7	-	1,4	-	0,35	0,28	9,8
შაქარი	210	-	-	-	-	209,3	837,9
მარილი	84	-	-	-	-	-	-
კარტოფილი	3500	-	50,4	-	10,15	`58,5	1930,6
ბოსტნეული	2100	-	37,8	-	4,2	107,1	617,4
დაფნის ფოთოლი	0,7	-	-	-	-	-	-
ტომატის პასტა	21	-	1,4	-	-	4,2	22,4
ჯამი		113,68	497	359,1	230,72	2441,88	19147,1
სულ		610,68		589,82		2441,88	19147,1

 

ბ) დახურული ტიპის დაწესებულებებში მყოფ მსჯავრდებულთა კვირის საერთო სასურსათო ნორმები

პროდუქტის დას ახელება	რ-ბა გრ	ცილა, გრ		ცხიმი, გრ		ნახშირწყლები	ენერგეტიკული  კ/კალო-რიულობა
		ცხოვ.	მცენ.	ცხოვ.	მცენ.
ჭვავისა და ხორბლის შერეული ფქვილის პური	3850	-	296,1	-	53,9	1447,6	7459,9
ხორბლის II ხარისხის ფქვილი	70	-	8,4	-	1,26	44,1	221,2
სხვადასხვა ბურ-ღული	840	-	85,4	-	19,32	534,8	2655,8
მაკარონის ნაწარმი	140	-	16,1	-	2,24	92,4	450,8
ხორცი	350	70	-	37,1	-	-	602
თევზი	420	43,4	-	28,7	-	0,7	434,7
ქონი, ცხოველური ცხიმები, საკვები ან კალორიული მარგარინი	315	0,28	-	293,3	-	1,4	2646
მცენარეული ზეთი	140	0	-	-	139,3	-	1258,6
ჩაი	7	-	1,4	-	0,35	0,28	9,8
შაქარი	210	-	-	-	-	209,3	837,9
მარილი	84	-	-	-	-	-	-
კარტოფილი	3500	-	50,4	-	10,15	`58,5	1930,6
ბოსტნეული	2100	-	37,8	-	4,2	107,1	617,4
დაფნის ფოთოლი	0,7	-	-	-	-	-	-
ტომატის პასტა	21	-	1,4	-	-	4,2	22,4
ჯამი		113,68	497	359,1	230,72	2441,88	19147,1
სულ		610,68		589,82		2441,88	19147,1

 

გ) არასრულწლოვანთა სპეციალურ დაწესებულებაში მყოფ მსჯავრდებულთა კვირის საერთო სასურსათო ნორმები

პროდუქტის დას ახელება	რ-ბა გრ	ცილა, გრ		ცხიმი, გრ		ნახშირწყლები	ენერგეტიკული  კ/კალო-რიულობა
		ცხოვ.	მცენ.	ცხოვ.	მცენ.
ჭვავისა და ხორბლის შერეული ფქვილის პური	3850	-	296,1	-	53,9	1447,6	7459,9
ხორბლის II ხარისხის ფქვილი	70	-	8,4	-	1,26	44,1	221,2
სხვადასხვა ბურ-ღული	840	-	85,4	-	19,32	534,8	2655,8
მაკარონის ნაწარმი	140	-	16,1	-	2,24	92,4	450,8
ხორცი	350	70	-	37,1	-	-	602
თევზი	420	43,4	-	28,7	-	0,7	434,7
ქონი, ცხოველური ცხიმები, საკვები ან კალორიული მარგარინი	315	0,28	-	293,3	-	1,4	2646
მცენარეული ზეთი	140	0	-	-	139,3	-	1258,6
ჩაი	7	-	1,4	-	0,35	0,28	9,8
შაქარი	210	-	-	-	-	209,3	837,9
მარილი	84	-	-	-	-	-	-
კარტოფილი	3500	-	50,4	-	10,15	`58,5	1930,6
ბოსტნეული	2100	-	37,8	-	4,2	107,1	617,4
დაფნის ფოთოლი	0,7	-	-	-	-	-	-
ტომატის პასტა	21	-	1,4	-	-	4,2	22,4
ჯამი		113,68	497	359,1	230,72	2441,88	19147,1
სულ		610,68		589,82		2441,88	19147,1

 

დ) პატიმრობის დაწესებულებებში მყოფ ბრალდებულთა კვირის საერთო სასურსათო ნორმები

პროდუქტის დას ახელება	რ-ბა გრ	ცილა, გრ		ცხიმი, გრ		ნახშირწყლები	ენერგეტიკული  კ/კალო-რიულობა
		ცხოვ.	მცენ.	ცხოვ.	მცენ.
ჭვავისა და ხორბლის შერეული ფქვილის პური	3850	-	296,1	-	53,9	1447,6	7459,9
ხორბლის II ხარისხის ფქვილი	70	-	8,4	-	1,26	44,1	221,2
სხვადასხვა ბურ-ღული	840	-	85,4	-	19,32	534,8	2655,8
მაკარონის ნაწარმი	140	-	16,1	-	2,24	92,4	450,8
ხორცი	350	70	-	37,1	-	-	602
თევზი	420	43,4	-	28,7	-	0,7	434,7
ქონი, ცხოველური ცხიმები, საკვები ან კალორიული მარგარინი	315	0,28	-	293,3	-	1,4	2646
მცენარეული ზეთი	140	0	-	-	139,3	-	1258,6
ჩაი	7	-	1,4	-	0,35	0,28	9,8
შაქარი	210	-	-	-	-	209,3	837,9
მარილი	84	-	-	-	-	-	-
კარტოფილი	3500	-	50,4	-	10,15	`58,5	1930,6
ბოსტნეული	2100	-	37,8	-	4,2	107,1	617,4
დაფნის ფოთოლი	0,7	-	-	-	-	-	-
ტომატის პასტა	21	-	1,4	-	-	4,2	22,4
ჯამი		113,68	497	359,1	230,72	2441,88	19147,1
სულ		610,68		589,82		2441,88	19147,1

 

ე) დეპარტამენტის დაქვემდებარებაში არსებულ სამკურნალო დაწესებულებაში და საექიმო-სამედიცინო პუნქტებში სტაციონარულ მკურნალობაზე მყოფ ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა კვირის სასურსათო ნორმები

 

პროდუქტის დას ახელება	რ-ბა გრ	ცილა, გრ		ცხიმი, გრ		ნახშირწყლები	ენერგეტიკული  კ/კალო-რიულობა
		ცხოვ.	მცენ.	ცხოვ.	მცენ.
ჭვავისა და ხორბლის ფქვილი	1750	-	133,7	-	24,5	658	3387,3
ხორბლის II ხარისხის ფქვილის პური	1750	-	143,5	-	24,5	631,4	221,2
ხორბლის II ხარისხის ფქვილი	70	-	7	-	0,7	47,6	266,7
ბურ-ღული	840	-	85,4	-	18,9	534,8	2651,6
მაკარონის ნაწარმი	105	-	11,2	-	1,4	72,1	347,9
ხორცი	700	130,2	-	114,8	-	-	1526
თევზი	490	46,9	-	30,8	-	-	465,5
ცხოველური ცხიმი	280	1,96	-	212,8	-	8,4	0
მცენარეული ზეთი	140	-	-	-	137,2	-	1234,8
კომბინირებული ცხიმი	70	-	-	64,4	-	-	579,6
ჩაი	7	-	1,4	-	0,35	0,28	9,8
შაქარი	280	-	-	-	-	278,6	1115,8
მარილი	42	-	-	-	-	-	-
კარტოფილი	2800	-	39,2	-	0,7	327,6	1473,5
ბოსტნეული	2100	-	37,8	-	4,2	107,1	617,4
დაფნის ფოთოლი	0,7	-	-	-	-	-	-
ტომატის პასტა	35	-	2,1	-	-	7,7	35
ხაჭო	70	10,5	-	6,3	-	2,8	119,7
ჯამი		189,56	461,3	429,1	212,45	2676,38	14051,8
სულ		650,86		641,55		2676,38	14051,8

 

შენიშვნა: ავადმყოფებს, რომლებიც საჭიროებენ სპეციალურ დიეტას ექიმის დანიშნულების შესაბამისად, შეიძლება შეეცვალოს ერთი სახის პროდუქტი მეორეთი ისე, რომ შენარჩუნებულ იქნეს საკვების ზემოაღნიშნული ნორმებით გათვალისწინებული კვებითი ღირებულება.

ვ) სტაციონარულ მკურნალობაზე მყოფ ტუბერკულოზით, დისტროფიით, წყლულოვანი ავიტამინოზით და ავთვისებიანი სიმსინით დაავადებულ ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა კვირის სასურსათო ნორმები:

 

პროდუქტის დას ახელება	რ-ბა გრ	ცილა, გრ		ცხიმი, გრ		ნახშირწყლები	ენერგეტიკული  კ/კალო-რიულობა
		ცხოვ.	მცენ.	ცხოვ.	მცენ.
ჭვავისა და ხორბლის ფქვილის პური	2100	-	161	-	29,4	789,6	4067
ხორბლის II ხარისხის ფქვილის პური	1750	-	143,5	-	24,5	631,4	3321,5
ხორბლის II ხარისხის ფქვილი	70	-	7	-	0,7	47,6	266,7
ბურღული	700	-	71,4	-	16,1	445,9	2211,3
მაკარონის ნაწარმი	105	-	11,2	-	1,4	72,1	347,9
ხორცი	700	130,2	-	114,8	-	-	1526
თევზი	490	46,9	-	30,8	-	-	465,5
ცხოველური ცხიმი	140	0,98	-	106,4	-	4,2	977,9
მცენარეული ზეთი	35	-	-	-	34,3	-	308,7
კომბინირებული ცხიმი	70	-	-	64,4	-	-	579,6
შაქარი	210	-	-	-	-	209,3	837,9
ჩაი	7	-	1,4	-	0,35	0,28	9,8
მარილი	70	-	-	-	-	-	-
კარტოფილი	2800	-	39,2	-	0,7	327,6	1473,5
ბოსტნეული	2100	-	37,8	-	4,2	107,1	617,4
დაფნის ფოთოლი	0,7	-	-	-	-	-	-
ტომატის პასტა	35	-	2,1	-	-	7,7	35
კარტოფილის ფქვილი	21	-	-	-	-	16,66	66,5
რძე	1400	39,2	-	46,2	-	64,4	819
კარტოფილის ფქვილი	35	-	-	-	-	27,3	110,6
რძე	2450	68,6	-	80,5	-	112,7	1450,4
ხაჭო	140	21	-	12,6	-	5,6	219,8
ჯამი		306,88	474,6	455,7	111,65	2869,44	19712,0
სულ		781,48		567,35		2869,44	19712,0

 

შენიშვნა: ავადმყოფებს, რომლებიც საჭიროებენ სპეციალურ დიეტას ექიმის დანიშნულების შესაბამისად, შეიძლება შეეცვალოს ერთი სახის პროდუქტი მეორეთი ისე, რომ შენარჩუნებულ იქნეს საკვების ზემოაღნიშნული ნორმებით გათვალისწინებული კვებითი ღირებულება.

 

ზ) ორსულ და მეძუძურ ქალთა კვირის სასურსათო ნორმები:

პროდუქტის დას ახელება	რ-ბა გრ	ცილა, გრ		ცხიმი, გრ		ნახშირწყლები	ენერგეტიკული  კ/კალო-რიულობა
		ცხოვ.	მცენ.	ცხოვ.	მცენ.
ჭვავის  პური 96%-იანი	2800	-	184,8	-	33,6	957,6	4872
ხორბლის ფქვილი 85 % -იანი	70	-	7	-	0,7	47,6	224,7
ბურ-ღული	560	-	56,7	-	12,6	356,3	1765,4
მაკარონის ნაწარმი	140	-	15,4	-	2,1	95,9	457,1
ხორცი	700	140	-	68,6	-	-	1176
თევზი	560	57,4	-	37,8	-	-	569,8
ქონი ცხოველური ან კალორიული	350	2,1	-	268,1	-	3,5	2435,3
მცენარეული ზეთი	105	-	-	-	104,3	-	943,6
შაქარი	350	-	-	-	-	349,3	1398,6
ჩაი	7	-	1,4	-	0,35	0,28	9,8
მარილი	42	-	-	-	-	-	-
კარტოფილი	2800	-	40,32	-	8,12	327,6	1544,2
ბოსტნეული	2800	-	50,4	-	5,6	142,8	823,2
დაფნის ფოთოლი	0,7	-	-	-	-	-	-
ტომატის პასტა	35	-	2,1	-	-	7	36,4
რძე	2450	68,6	-	80,5	-	112,7	1449,7
ხაჭო	350	54,6	-	32,9	-	16,1	566,3
არაჟანი	140	3,5	-	29,4	-	4,2	295,4
ხმელი ჩირი	105	-	2,8	-	-	53,2	224
კვერცხი	7	77,7	-	70	-	4,27	956,2
კარტოფილის ფხვნილი	21	-	-	-	-	16,66	66,5
ჯამი		403,9	360,92	587,3	167,37	2495,01	19814,2
სულ		764,82		754,67		2495,01	19814,2

თ) დაწესებულებებში მყოფ ჩვილ ბავშვთა კვირის სასურსათო ნორმები;

 

პროდუქტის დას ახელება	რ-ბა გრ	ცილა, გრ		ცხიმი, გრ		ნახშირწყლები	ენერგეტიკული  კ/კალო-რიულობა
		ცხოვ.	მცენ.	ცხოვ.	მცენ.
პური	700	-	57,4	-	9,8	252,7	1365
ფქვილი I ხარისხის	105	-	11,2	-	1,4	70,7	323,4
კარტოფილის ფქვილი	56	-	-	-	-	44,1	177,8
სხვადასხვა ბურღული და  მაკარონის ნაწარმი	420	-	44,1	-	6,3	275,1	1333,5
კარტოფილი	700	-	9,8	-	0,21	81,9	368,2
ბოსტნეული	700	-	12,6	-	1,4	35,7	207,9
ხილი ახალი	700	-	4,2	-	4,2	54,6	282,8
მშრალი ხილი	105	-	2,8	-	-	53,2	224
შაქარი	210	-	-	-	-	208,6	837,2
ჩაი	7	-	1,4	-	0,35	0,28	9,8
მარილი	42	-	-	-	-	-	-
ხორცი	420	77	-	68,6	-	-	915,6
რძე	2450	68,6	-	80,5	-	112,7	1449,7
ხაჭო	350	54,6	-	33,6	-	16,1	601,3
კარაქი	140	1,05	-	106,4	-	4,2	970,9
კვერცხი	3,5	39,2	-	35	-	2,17	478,1
ჯამი		240,45	143,5	324,1	23,66	1212,05	9545,2
სულ		383,95		347,76		1212,05	9545,2

 

ი) ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა დღიური სასურსათო ნორმები გადაყვანისას:

 

პროდუქტის დას ახელება	რ-ბა გრ	ცილა, გრ		ცხიმი, გრ		ნახშირ- წყლები	ენერგეტი- კული კ/კალო- რიულობა
		ცხოვ	მც ენ	ცხოვ	მც ენ
ჭვავისა და ხორბლის შერეული ფქვილის პური	800	-	61,6	-	11,2	300,8	1550,4
ხორცის კონსერვები	150	20,3	-	28,4	-	6	360,8
შაქარი	25	-	-	-	-	24,9	99,8
ჩაი	1	-	0,2	-	0,05	0,04	1,4
ჯამი		20,3	61,8	28,4	11,25	331,7	2012,4
სულ		82,1		39,6		331,7	2012,4

 

2. ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა ერთჯერადი კვების ნორმები გადაყვანისას:

 

	დასახელება	ერთ ./ზომა		რაოდენ.(ბრუტო)
	სხვადასხვა ბურღული	კგ		0,055
	ხორცი	კგ		0,100
	პური	კგ		0,200
	გამაგრილებელი  სასმელი	მლ		0,200
	საკონდიტრო  ნაწარმი	კგ		0,055
	ჩანგალი ერთჯერადი	ცალი		1
	ჩასალაგებელი კონტეინერი	ცალი		1

 

3. ერთი პროდუქტის სხვა პროდუქტით ჩანაცვლებისას შეიძლება ძირითადი პროდუქტების შემდეგი სახით ჩანაცვლება:

 

პუნ -ქტის №	პროდუქტის დასახელება	რაოდენობა(გ)		გარდა ამისა შესაძლებელია შეიცვალოს შესაბამისი პუნქტის ნომრით
		შესაც -ვლელი პრო -დუქტი	ჩანაცვლადი პროდუქტი
1	პური თეთრი I ხარისხის ხორბლის ფქვილისგან შეიცვალოს:	100
	ორცხობილათი, ხორბლის I ხარისხის ფქვილისგან		65
	ფქვილით, ხორბლის I ხარისხის		75
	გალეტებით, I ხარისხის ფქვილისგან		65
	ფქვილით, ხორბლის უმაღლესი ხარისხის		65
	გალეტებით, ცხიმის შემცვლელობით		35
	ვაფლით		55
	პურის ბატონით, ხორბლის I ხარისხის ფქვილისგან		95
	ჭვავის პურით		110
	პურით, უმაღლესი ხარისხის ხორბლის პურისგან		85
	პურით, II ხარისხის ხორბლის პურისგან		105
	ხანგრძლივი შენახვის კონსერვირებული პურით		105
2	ხორბლის ფქვილი I ხარისხის შეიცვალოს:	100
	ბრინჯით		100	3
	მაკარონის ნაწარმით		100	3
	მანანის ბურღულით		100	3
	ფქვილით, ხორბლის უმაღლესი ხარისხის		85
3	ბურღულის სხვადასხვა პარკოსნები შეიცვალოს:	100
	ბრინჯით		100	2
	მაკარონის ნაწარმით		100	2
	ბურღულეულისა და ბოსტნეულის კონცენტრატებით		100	2
	ფქვილით, ხორბლის II ხარისხის		100
	კარტოფილით		500	4
	ახალი ბოსტნეულით		500	4
	დამწნილებული ბოსტნეულით		500	4
	გამხმარი ბოსტნეულითა და კარტოფილით მშრალი (ფხვ) პიურეთი		100
	ნატურალური, დამწნილებული და პასტერიზებული ბოსტნეულისა და ბურღულეულის კონსერვებით (თხევადი შიგთავსის ჩათვლით)		500	4
	ბოსტნეულის უხორცო კონსერვებით პირველი თავის კერძებისთვის		375	8;16
	შესაკაზმი ბოსტნეულის კონსერვებით		250
	ბოსტნეულის სასაუზმე კონსერვებით		375
	ბურღულეულისა და  ბოსტნეულის _ კარტოფილ ისა და ბოსტნეულის გარნირით		500
	ბურღულეულისა და პარკოსნების		300
	მაკარონის ნაწარმით (სწრაფი მომზადება)		100
	კონცენტრატებით, რომლებიც არ საჭიროებენ მოხარშვას. ბრიკეტირებული კონცენტრატებით		100
	სადილის პირველი თავი კერძების კონცენტრატებით		100
4	კარტოფილი, ნედლი ბოსტნეულით, დამწნილებული და დამარილებული ბოსტნეული შეიცვალოს:	100
	ხახვით		50
	მწვანე ხახვით		100
	ნივრით		25
5	საფუარი ჩვეულებრივი შეიცვალოს:	100
	მშრალი საფუარით (გრანულირებული)		40
6	ხორცი: -საქონლის, ღორის ცხვრის შეიცვალოს:	100
	ძვლიანი ხორცის ბლოკებით		100
	უძვლო ხორცის ბლოკებით		80
	სუბპროდუქტებით (პირველი კატეგორიის) მათ შორის ღვიძლით		100
	სუბპროდუქტებით (მეორე კატეგორიით)		300
	გამოშიგნული ფრინველის ხორცით		100
	გამოუშიგნავი ან ნახევრად გამოშიგნული ფრინველის ხორცით		120
	მოხარშული ძეხვეულით და სოსისით		80
	ხორცის და ღვიძლის პაშტეტით		75
	შებოლილი ხორცის ნაწარმით (შაშხი), რულეტი ნახევრად შებოლილი ძეხვეული		60
	ხორცის კონსერვებით სხვადასხვა		75
	ფრინველის ძვლიანი ხორცის კონსერვებით		100	8;11
	თევზით (დამარილებული, გაყინული) უთავო		150	8
	თევზის კონსერვებით		120	7;11
	ყველით(კვეთის მაგარი, გუდა)		48	11
	ყველით (სულგუნით)		72
	შებოლილი ყველით		36
	ქათმის კვერცხით (ცალი)		2
7	ძეხვი უმად შებოლილი შეიცვალოს:	100
	მოხარშული ძეხვით		265	6
	ხორცის შებოლილი ნაწარმით (შაშხი, რულეტი, ძეხვი ნახევრად შებოლილი და სხვა)		200	6
	ყველით (მაგარი კვეთის, გუდა)		160
8	თევზი უთავო, გამოწელილი, (გაცი ვებული, გაყინული ან დამარილებული) შეიცვალოს:	100
	დამარილებული ან შებოლილი ქაშაყით (თავით)		100
	დამარილებული ქაშაყით (უთავო)		85
	ყველა სახის  თევზით (თავით)		130
	შებოლილი ან გამოყვანილი (გამხმარი)		75
	თევზის ფილეთი		70
	თევზის სხვადასხვა კონსერვებით		80	3;16
	სასაუზმე დ განკუთვნილი ბოსტნეულის კონსერვებით		120
9	კარაქი ძროხის შეიცვალოს:	100
	კონსერვირებული, სტერილიზ. კარაქით		100	10;11
	მშრალი კარაქის კონცენტრატით		70
10	ცხოველური გადამდნარი ცხიმები, მარგარინი შეიცვალოს:	100
	ძროხის კარაქით		67
	ზეთით		100
	გადამდნარი ცხიმით		100
11	ძროხის რძე შეიცვალოს:	100		16
	რძის ფხვნილით		15
	შედედებული შაქრიანი რძით		20
	შედედებული უშაქრო სტერილიზებული რძით		30
	კაკაოთი ან ყავა შედედებული რძითა და შაქრით		20
	რძემჟავა პროდუქტებით (მაწონი)		100
	ნაღებით		20
	არაჟნით		20
	ხაჭოთი		30
	ძროხის კარაქით		5	6;7
	ყველით (კვეთის მაგარი, გუდა)		12	6
	ყველით (სულგ უნი)		18
	შედედებული ნაღები შაქრით		20
	ქართული ყველი (იმერული)		24	6;8
	თევზით (გაცივებული, გაყინული, დამარილებული)		60
12	კვერცხი ქათმის (ცალი) შეიცვალოს:	1		6;11
	კვერცხის ფქვილით		15
13	შაქარი შეიცვალოს:	100
	კარამელით		50	18
	მურაბით, ჯემით, ხილფაფით		140
	თაფლით		120
	მარმელადით		130
	საკონდიტრო ორცხობილათი		100	1
	ვაფლით		100	14
	ხალვით		120
14	შოკოლადი შეიცვალოს:	100
	კაკაოს ფხვნილით		150	17
	შაქრიანი ნატურალური ყავით ან კაკაოთი შედედებულ რძესთან ერთად		200
	ნატურალური ყავით		150	17
	თაფლით		165
	ტკბილი შოკოლადის ფილეთი		160
	ხალვით		150	13
	შოკოლადის დრაჟეთი		100
15	ტომატის პასტა შეიცვალოს:	100
	ტომატის პიურეთი		200
	ტომატის სოუსით		100
	საწებელათი		200
	ტომატის წვენით, ახალი პომიდვრით		500
	აჯიკით		50	20
16	ხილი შეიცვალოს:	100		22
	კენკრით		100
	ციტრუსებით (მანდარინი, ფორთოხალი)		100
	საზამთროთი		300
	ნესვით		200
	ჩირით		20
	კომ პოტი კონსერვის		50
	ხილისა და კენკრის ნატურალური წვენები		100
	ხილის კენკრის		20
	კონცენტრირებული წვენებით (მშრალი ნაშთის არანაკლებ 50%-იანი შემცველობით)
	ხილისა და კენკრის ექსტრაქტებით		10
	მურაბით, ჯემით, ხილფაფით		17	13;22
	კისელის კონცენტრატით		30
	ფხვნილოვანი კონცენტრატით სასმელისთვის		15	22
	პასტერიზებული ხილის კონსერვებით		50
17	ყავა ნატურალური შეიცვალოს:	100
	ხსნადი ყავით		40
	ყავიანი სასმელის კონცენტრატით		200	14
	კაკაოს ფხვნილით		100	18
	პირველი ხარისხის ბაიხით ჩაით		25
18	ჩაი შავი, ბაიხი შეიცვალოს:	100
	ხსნადი ჩაით		80	17
	ყავიანი სასმელის კონცენტრატით		800
19	მდოგვის ფხვნილი შეიცვალოს:	100
	მდოგვის საწებლით		600
20	საკმაზ-სანელებლები შეიცვალოს:	100		15
	აჯიკით		200
21	ძმარი ნატურალური შეიცვალოს:	100
	ძმრის ესენციით		5
22	გამაგრილებელი სასმელები შეიცვალოს:	100		16
	ხილის ნატურალური წვენით		50
	ხილის წვენის კონცენტრატით		10
23	ხორც-მცენარეული კონსერვი:	500-680		6;8
	ხორცის კონსერვი სხვადასხვა		325-340
	თევზის კონსერვი სხვადასხვა		960-1040

 

 

დანართი №2

პატიმრობისა და თავისუფლების აღკვეთის დაწესებულებების სანიტარიულ-ჰიგიენური პირობების შესახებ

    მუხლი 1. ზოგადი დებულებანი

1. წინამდებარე დოკუმენტი შემუშავებულია პატიმრობის კოდექსის მე-15 მუხლის პირველი ნაწილისა და 125-ე მუხლის მე-2 ნაწილის, აგრეთვე „საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის შესახებ” საქართველოს კანონის 35-ე მუხლის მე-5 პუნქტის შესაბამისად და ადგენს მოთხოვნებს პატიმრობისა და თავისუფლების აღკვეთის დაწესებულებებში სანიტარიულ-ჰიგიენური პირობებისადმი.

2. დაწესებულებების სანიტარიულ-ჰიგიენური პირობები უნდა შეესაბამებოდეს საქართველოს საერთაშორისო  ხელშეკრულებებსა და შეთანხმებებს, პატიმრობის კოდექსს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულებებს, საქართველოს სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა და საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრების ბრძანებებსა და სხვა ნორმატიული აქტებით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს.

    მუხლი 2. კონტროლი დაწესებულებებში სანიტარიულ-ჰიგიენური პირობების დაცვაზე

1. დაწესებულებებში სანიტარიულ-ჰიგიენური პირობების დაცვაზე ზედამხედველობას ახორციელებს დაწესებულების საექიმო-სამედიცინო პუნქტი ან ექიმი.

2. დაწესებულების საექიმო-სამედიცინო პუნქტის შესაბამისი პერსონალი ვალდებულია რეგულარულად შეამოწმოს:

ა) ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთათვის განკუთვნილი საკვების ხარისხი და ოდენობა, მათი მომზადების სანიტარიულ-ჰიგიენური პირობები;

ბ) დაწესებულების ტერიტორიისა და ნაგებობის სანიტარიულ-ჰიგიენური მდგომარეობა;

გ) ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა ტანსაცმლისა და საწოლის თეთრეულის მდგომარეობა და სეზონის პირობებთან  შესაბამისობის დარღვევათა აღმოჩენის შემთხვევაში წერილობით აცნობოს დაწესებულების ადმინისტრაციას.

3. საექიმო-სამედიცინო პუნქტის პერსონალი ვალდებულია სანიტარიულ-ჰიგიენური პირობების დარღვევათა აღმოჩენის შემთხვევაში წერილობით აცნობოს დაწესებულების ადმინისტრაციას.

4. სანიტარიულ-ჰიგიენური პირობების გამოვლენილ დარღვევათა საკუთარი ძალებით აღმოფხვრის შეუძლებლობის შემთხვევაში, დაწესებულების ადმინისტრაცია ვალდებულია მოხსენებითი ბარათით მიმართოს დეპარტამენტის ადმინისტრაციას. მოხსენებით ბარათს უნდა დაერთოს საექიმო-სამედიცინო პუნქტის ან ექიმის წერილი.

    მუხლი 3. დაწესებულებაში მყოფ პირთა საყოფაცხოვრებო პირობების სანიტარიულ-ჰიგიენური უზრუნველყოფა

1. დაწესებულებაში მყოფ პირთა სათავსების არქიტექტურულ-ინფრასტრუქტურული გადაწყვეტა და აღჭურვა უნდა უზრუნველყოფდეს ბუნებრივი ფიზიოლოგიური მოთხოვნილებების დაკმაყოფილების, პირადი ჰიგიენის დაცვის, ჯანმრთელობის შენარჩუნებისა და ხელშეწყობის შესაძლებლობას ადამიანის პატივისა და ღირსების შეულახავად, რაც გულისხმობს:

ა) ხარისხიანი, უსაფრთხო და საკმარისი სასმელი წყლით უზრუნველყოფას (არანაკლებ 2,5 ლიტრი ერთ პირზე დღეში);

ბ) პირადი ჰიგიენის წესების (ხელ-პირის დაბანა, პირის ღრუს ჰიგიენური დამუშავება, სხეულის დაბანა არანაკლებ კვირაში ერთხელ, საპარიკმახერო მომსახურება: პირის გაპარსვა, თმის შეჭრა, ფრჩხილის დაჭრა) შესრულებისათვის წყალმომარაგებისა და კანალიზაციის ცენტრალიზებულ ქსელთან მიერთებული, შესაბამისად აღჭურვილი სანიტარიულ-ტექნიკური ინფრასტრუქტურით და ჰიგიენური საშუალებებით (საპონი, კბილის პასტა, ნეჭი, პირსახოცი) უზრუნველყოფას;

გ) საწოლითა და ლოგინით (ლეიბი, ბალიში, საბანი) უზრუნველყოფას;

დ) სუფთა თეთრეულით არანაკლებ კვირაში ერთხელ უზრუნველყოფას, აგრეთვე, სეზონის შესაფერისი სპეციალური ტანსაცმლის მიწოდებასა და ცვლას დაბინძურების მიხედვით;

ე) მიკროკლიმატის ოპტიმალურ დაცვას სათავსებში (18-25 C⁰);

ვ) ბუნებრივ და ხელოვნურ განათებას, ვენტილაციას;

ზ) ნარჩენების შეგროვებისა და დროული გატანის უზრუნველყოფას;

თ) სათავსების ყოველდღიური დასუფთავების, ავეჯისა და ფანჯრების ყოველკვირეული წმენდის, პერიოდული სადენზიფექციო სამუშაოების ორგანიზებას;

ი) სათავსის აღჭურვას საერთო სარგებლობის ავეჯით (მაგიდა, სკამი, ტუმბო, კარადა და სხვ.);

კ) პერიოდული სამედიცინო შემოწმების, პროფილაქტიკური აცრების და სხვა ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებების ჩატარებას.

2. ორსულ ქალებს, მეძუძურ დედებს, არასრულწლოვანებს, ავადმყოფებს, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებს უნდა შეექმნათ შესაფერისი საყოფაცხოვრებო და კვების პირობები კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების შესაბამისად.

3. დაუშვებელია ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთათვის თმების მთლიანი გადაპარსვის იძულება, თუ არ არსებობს ექიმის მოთხოვნა ან ჰიგიენური აუცილებლობა.