1. ნებისმიერი პირი, რომელიც შესაძლებელია ფლობდეს საქმისათვის მნიშვნელოვან ინფორმაციას, ნებაყოფლობით შეიძლება გამოკითხულ იქნეს მხარეთა მიერ. დაუშვებელია, გამოსაკითხი პირი აიძულონ, წარმოადგინოს მტკიცებულება ან გასცეს ინფორმაცია.
2. გამოსაკითხ პირს უფლება აქვს, საკუთარი ხარჯით ისარგებლოს ადვოკატის მომსახურებით, არ გასცეს ინფორმაცია საკუთარი თავის ან/და ახლო ნათესავის წინააღმდეგ. გამოკითხვის ჩამტარებელმა მხარემ გამოსაკითხ პირს ამ უფლებების, აგრეთვე ამ კოდექსის 50-ე მუხლით გათვალისწინებული უფლებების შესახებ განმარტება გამოკითხვის დაწყებამდე უნდა მისცეს.
3. გამოკითხვის წინ უნდა დადგინდეს გამოსაკითხი პირის ვინაობა და სხვა აუცილებელი ინფორმაცია. ეს ინფორმაცია უნდა აღინიშნოს გამოკითხვის ოქმში.
4. გამოკითხვის ჩამტარებელი მხარე ვალდებულია გამოსაკითხ პირს განუმარტოს, რომ გამოკითხვა ნებაყოფლობითია. განმარტების შესახებ უნდა აღინიშნოს გამოკითხვის ოქმში.
5. გამოსაკითხი პირი გამოკითხვაზე როგორც თანხმობის, ისე უარის თქმის შემთხვევაში ვალდებულია გამომკითხველს თავისი პირადი მონაცემების შესახებ სწორი ინფორმაცია მიაწოდოს.
6. გამოსაკითხი პირი გამოკითხვაზე თანხმობის შემთხვევაში ვალდებულია გამოკითხვის ჩამტარებელ მხარეს საქმესთან დაკავშირებით მისთვის ცნობილი გარემოებების შესახებ სწორი ინფორმაცია მიაწოდოს.
7. გამოკითხვის ჩამტარებელი მხარე ვალდებულია გამოსაკითხი პირი წერილობით გააფრთხილოს ცრუ დასმენისათვის (საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 373-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაული) და ცრუ ინფორმაციის მიწოდებისათვის (საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 370-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაული) მოსალოდნელი სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის შესახებ. გაფრთხილების შესახებ უნდა აღინიშნოს გამოკითხვის ოქმში.
8. გამოსაკითხი პირის მიერ გამოკითხვაზე უარის თქმის შემთხვევაში მხარე უფლებამოსილია გამოსაკითხ პირს განუმარტოს, რომ იგი შეიძლება დაბარებულ იქნეს მაგისტრატ მოსამართლესთან ჩვენების მისაცემად, რომ ჩვენების მიცემა სავალდებულოა და ამ ვალდებულების შეუსრულებლობა გამოსაკითხი პირის სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებლობას გამოიწვევს. ეს ინფორმაცია უნდა აღინიშნოს ოქმში.
9. გამოკითხვისას შესაძლებელია ხმის ან/და გამოსახულების ჩამწერი ტექნიკური საშუალებების გამოყენება. გამოსაკითხ პირს მათი გამოყენების შესახებ წინასწარ უნდა ეცნობოს.
10. თუ ეს კოდექსი ბრალდებულის მიმართ ამ მუხლის დებულებებისგან განსხვავებულ წესს არ ადგენს, ამ მუხლის დებულებები ბრალდებულზედაც ვრცელდება.
11. პროკურორი ან პროკურორის თანხმობით გამომძიებელი უფლებამოსილია დისტანციურად, ელექტრონული საშუალებების გამოყენებით გამოკითხოს უცხო სახელმწიფოს ტერიტორიაზე მყოფი პირი სამართლებრივი დახმარების აღმოჩენის შესახებ შუამდგომლობის გაგზავნის გარეშე, თუ ამგვარი წესით პირის გამოკითხვა დაშვებულია საქართველოს შესაბამისი საერთაშორისო ხელშეკრულებით, ამ პირის ადგილსამყოფელი სახელმწიფოს სამართლით ან/და ამ სახელმწიფოს ნათლად ჩამოყალიბებული პრაქტიკით.
12. დაუშვებელია ამ მუხლის მე-11 ნაწილით დადგენილი წესით პირის გამოკითხვა, თუ გამოსაკითხ პირს გამოკითხვაზე პირდაპირი და აშკარა თანხმობა არ გამოუხატავს.
13. ამ მუხლის მე-11 და მე-12 ნაწილებით დადგენილი წესით ასევე შესაძლებელია გამოძიების ეტაპზე პირის დაკითხვა.
მოწმე არის – პირი, რომელმაც შეიძლება იცოდეს სისხლის სამართლის საქმის გარემოებათა დასადგენად საჭირო მონაცემი. პირი მოწმის სტატუსსა და უფლება-მოვალეობებს იძენს სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის თაობაზე გაფრთხილებისა და ფიცის დადების შემდეგ.
მოწმეს უნდა გააჩნდეს უნარი აღიქვას, დაიმახსოვროს, გაიხსენოს და მოგვიანებით გადმოსცეს საქმისთვის საჭირო მონაცემი. ამასთანავე უნდა ესმოდეს ფიცის დადების შესახებ.
მოწმედ არ მიღების სავარაუდოობა შეიძლება იყოს მაშინ თუ სახეზეა ფსიქიკური ავადმყოფობა და ფიზიკური ნაკლი. ყრუ მუნჯის დაკითხვა ხდება შესაბამისი ცოდნის მქონე პირის მეშვეობით. მძიმედ დაავადებულის ექიმის ნებართვით.
გამოძიების დროს პორის მოწმედ დაკითხვისწესი - კონფრონტაციის უფლება - როცა დაცვის მხარეს შესაძლებლობა აქვს უშუალოდ მიიღოს მონაწილეობა მოწმის დაკითხვაში და შეამოწმოს მისი სანდოობა. ბრალდებულს უფლება აქვს უარი თქვას ამ უფლებაზე და არ მიიღოს მონაწილეობა მოწმის დაკითხვაში.
თუ ბრალდებულს მიეცა შესაძლებლობა, მონაწილეობა მიიღოს მაგისტრატ მოსამართლესთან მოწმის დაკითხვაში და მან ამ უფლებით საკუთარი სურვილითა და ნებით არ ისარგებლა, მისი უფლება კონფრონტაციაზე არ ირღვევა.
დეპონირებული ჩვენების გამოქვეყნება - თუ მოწმე არ გამოცხადდა სასამართლოში საქმის არსებითი განხილვის სხდომაზე ჩვენების მისაცემად, მისი გამოკითხვის გზით მიღებული ინფორმაციის ან გამოძიების დროს ამ კოდექსის 114-ე მუხლის შესაბამისად მიცემული ჩვენების საქმის არსებითი განხილვის სხდომაზე საჯაროდ წაკითხვა, აგრეთვე მიღებული ინფორმაციის/ჩვენების აუდიო- ან ვიდეოჩანაწერის მოსმენა (დემონსტრირება) დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მოწმე გარდაიცვალა, საქართველოში არ იმყოფება, მისი ადგილსამყოფელი უცნობია ან ამოწურულია სასამართლოს წინაშე მისი წარდგენის ყველა გონივრული შესაძლებლობა და გამოკითხვა/დაკითხვა ამ კოდექსით დადგენილი წესით ჩატარდა. არ შეიძლება გამამტყუნებელ განაჩენს საფუძვლად მხოლოდ აღნიშნული მტკიცებულება დაედოს.
თუ მოწმე გამოცხადდა სასამართლოში საქმის არსებითი განხილვის სხდომაზე ჩვენების მისაცემად, მხარე უფლებამოსილია მოითხოვოს მისი გამოკითხვის ოქმის ან მის მიერ ამ კოდექსის 114-ე მუხლის შესაბამისად მიცემული ჩვენების მთლიანად ან ნაწილობრივ საჯაროდ წაკითხვა, აგრეთვე ამ ჩვენების აუდიო- ან ვიდეოჩანაწერის მოსმენა (დემონსტრირება). სასამართლო ვალდებულია დააკმაყოფილოს ეს მოთხოვნა.
გამოძიების სტადიაზე მოწმის დაკითხვა - გამოძიების სტადიაზე მოწმის დაკითხვა ხდება მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე. მოწმე იკითხება სასამართლოში მაგისტრატი მოსამართლის (იქ, სადაც არ არის მაგისტრატი მოსამართლე რაიონული და საქალაქო სასამართლოს მოსამართლის) წინაშე. მხარემ პირის მოწმის სახით დაკითხვის თაობაზე უნდა მიმართოს სასამართლოს გამოძიების ადგილის ან მოწმის ადგილსამყოფელის მიხედვით. პირი გამოძიების სტადიაზე მოწმედ შეიძლება დაიკითხოს შემდეგი გარემოებების არსებობისას: არსებობს მისი სიცოცხლის მოსპობის ან ჯანმრთელობის გაუარესების რეალური საფრთხე, რამაც შეიძლება ხელი შეუშალოს მის დაკითხვას საქმის არსებითი განხილვის დროს.
– იგი დიდი ხნით ტოვებს საქართველოს ტერიტორიას.
– საქმის სასამართლოში არსებითად განსახილველად წარმართვისათვის აუცილებელი მტკიცებულების სხვა წყაროებიდან მოპოვება საჭიროებს არაგონივრულ ძალისხმევას.
– ეს აუცილებელია დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენებასთან დაკავშირებით.
მხარე, იქნება ეს ბრალდების თუ დაცვის, თავად იღებს გადაწყვეტილებას მიმართოს სასამართლოს შუამდგომლობით მოწმის გამოძიების ეტაპზე დაკითხვის მოთხოვნით. მაგალითად, თუ მოწმე დაავადებულია ისეთი დავადებით, რომ არსებობს მისი სიცოცხლის მოსპობის ან ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების საფრთხე, რის გამოც შეიძლება ხელი შეეშალოს საქმის არსებითი განხილვის დროს მის დაკითხვას, ასეთ შემთხვევაში მხარემ უნდა მიმართოს სასამართლოს ამ პირის მოწმის სახით დაკითხვის მოთხოვნით. შუამდგომლობას უნდა ერთვოდეს დოკუმენტები, რაც დაადასტურებს იმას, რომ მოწმის სახით დასაკითხი პირი ფლობს საქმისათვის მნიშვნელოვან ინფორმაციას და ასევე დოკუმენტი პირის ჯანმრთელობის მდგომარეობასთან დაკავშირებით. გამოძიების სტადიაზე პირის დაკითხვა უნდა განხორციელდეს ყველა იმ წესის დაცვით, რაც გათვალისწინებულია მოწმის დაკითხვისათვის. მაგისტრატი სასამართლოს წინაშე ჩვენების მიცემა სავალდებულოა და ჩვენების მიცემაზე უარის თქმა იწვევს სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებლობას. დასაკითხ პირს იძახებენ სასამართლო უწყებით. პირის დაკითხვა უნდა მოხდეს მხარეთა მონაწილეობით, რომელთაც კანონით დადგენილი წესით უნდა ეცნობოთ პირის დაკითხვის დროის თაობაზე, თუმცა მეორე მხარის (მხარე, რომელიც არ არის შუამდგომლობის ავტორი) გამოუცხადებლობა არ აბრკოლებს დაკითხვის წარმოებას. ზოგ შემთხვევაში მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე პირის დაკითხვა შესაძლებელია განხორციელდეს მეორე მხარის ინფორმირებისა და დასწრების გარეშე. ასეთი შუამდგომლობა უნდა იყოს დასაბუთებული და უნდა გამომდინარეობდეს მართლმსაჯულების ინტერესებიდან. თუმცა გადაწყვეტილებას იმის თაობაზე, დაკითხულ იქნეს თუ არა პირი მეორე მხარის ინფორმირებისა და მონაწილეობის გარეშე, იღებს სასამართლო.
პრივილეგირებული მოწმე. 50 მუხლი
ზოგადად ჩვენების მიცემა მოწმის ვალდებულებაა. თუმცაღა გამონაკლისებიც არსებობს. ჩვენების მიცემაზე უარის თქმა მოწმის სუბიექტური უფლებაა. მოწმის უფლება უარის თქმაზე კონსტიტუციური უფლებაა და არავინ არის ვალდებული ჩვენება მისცეს თავისი ან ახლობლის წინააღმდეგ. ასევე მოწმის უარის უფლება ზღუდავს ჭეშმარიტების დადგენის პრინციპს. უარის თქმის უფლებამოს მოწმეებს ეკისრებათ გამოცხადების ვალდებულება. გამოუცხადებლობის შემთხვევაში მათზე ვრცელდება მოწმის იძულების წესით წარმოდგენის წესები. თუ მოწმე გადაწყვეტს ჩვენების მიცემას და ჩვენებაზე უარის უფლებით არ ისარგებლებს, მასზე ვრცელდება მოწმის ყველა უფლება მოვალეობები, მათ შორის სიმართლის თქმაც.
მოწმის მიერ ჩვენების მიცემაზე სამართლებრივ-პოლიტიკური საფუძვლებია:
1. მოწმის დაცვა
2. ინდივიდუალური - კონფლიქტური სიტუაციების თავიდან აცილება
3. მსხვერპლი - მოწმის დაცვა
4. საიდუმლოების დაცვა - მოწმეები რომელთა საქმიანობა პროფესიული საიდუმლოების დაცვასთან არის დაკავშირებული თვითონ იღებს გადაწყ დაკთხვისას გაამჟღავნოს თუ არა ინფორმაცია.
არსებობს ჩვენებაზე უარის თქმის უფლების 2 სახე:
შეუზღუდავი - ეს გულისხმობს მოწმის უფლებას უარი თქვას ნებისმიერი ინფ გაცემაზე. მაგალითად ნათესავის მიმართ.
შეზღუდული - ნიშნავს, უარის თქმას მხოლოდ იმ ინფ მიცემაზე რომელიც მოწმის სამსახურთან ან პროფესიასთანაა კავშირში.
1. მოწმედ დაკითხვისა და საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ინფორმაციის შემცველი საგნის, დოკუმენტის, ნივთიერების ან სხვა ობიექტის გადაცემის ვალდებულება არ ეკისრება:
ა) ადვოკატს – იმ გარემოების შესახებ, რომელიც მისთვის ცნობილი გახდა ამ საქმეში ადვოკატის მოვალეობის შესრულებასთან დაკავშირებით;
ბ) ადვოკატს, რომელიც იურიდიულ დახმარებას უწევდა პირს დაცვის მიღებამდე, – იმ გარემოების შესახებ, რომელიც მისთვის ცნობილი გახდა იურიდიული დახმარების გაწევასთან დაკავშირებით;
გ) სასულიერო პირს – იმ გარემოების შესახებ, რომელიც მისთვის ცნობილი გახდა აღსარების ან სხვაგვარად განდობის შედეგად;
დ) ბრალდებულის ახლო ნათესავს;
ე) სახალხო დამცველს ან მის მიერ უფლებამოსილ პირს – იმ ფაქტის გამო, რომელიც მას გაანდეს, როგორც სახალხო დამცველს;
ე1) პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფროსს − პერსონალურ მონაცემთა დამუშავების კანონიერების კონტროლისა და ფარული საგამოძიებო მოქმედებების ჩატარებისა და ელექტრონული კომუნიკაციის მაიდენტიფიცირებელ მონაცემთა ცენტრალურ ბანკში განხორციელებული აქტივობების კონტროლის ფუნქციების შესრულებასთან დაკავშირებით, იმ ფაქტის გამო, რომელიც მას გაანდეს, როგორც პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფროსს;
ვ) საქართველოს პარლამენტის წევრს – იმ ფაქტის გამო, რომელიც მას გაანდეს, როგორც წარმომადგენლობითი ორგანოს წევრს;
ზ) მოსამართლეს – იმ გარემოების შესახებ, რომელიც სასამართლოს თათბირის საიდუმლოებაა;
ზ1) მედიაციის მონაწილეს − იმ კონფიდენციალურ ინფორმაციასთან დაკავშირებით, რომელიც მისთვის ცნობილი გახდა მედიაციის პროცესში ან არსებითად გამომდინარეობს მედიაციის პროცესიდან, გარდა „მედიაციის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული შემთხვევისა, როდესაც კონფიდენციალური ინფორმაციის გამჟღავნება აუცილებელია განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულის გამოძიების მიზნით;
თ) ჟურნალისტს – პროფესიული საქმიანობისას მიღებულ ინფორმაციასთან დაკავშირებით;
ი) ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) მსხვერპლს – მოსაფიქრებელი ვადის განმავლობაში;
კ) საქართველოს სახალხო დამცველთან შექმნილი სპეციალური პრევენციული ჯგუფის წევრს – იმ ფაქტის გამო, რომელიც მას გაანდეს პრევენციის ეროვნული მექანიზმის ფუნქციების შესრულებისას, თუ იგი არ დათანხმდება, მისცეს ჩვენება;
ლ) ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს წევრს – იმ ფაქტის გამო, რომელიც მას გაანდეს, როგორც წარმომადგენლობითი ორგანოს წევრს.
2. არ შეიძლება გამოიკითხოს ან მოწმედ დაიკითხოს შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ის პირი, რომელსაც შესაძლებლობის შეზღუდვის გამო არ შეუძლია სწორად აღიქვას, დაიმახსოვროს და აღიდგინოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები და მიაწოდოს ინფორმაცია ან მისცეს ჩვენება.
3. სასამართლოს უფლება აქვს, მოწმის მოვალეობის შესრულებისაგან გაათავისუფლოს:
ა) სამედიცინო მუშაკი, თუ მას პროფესიულად ევალება საექიმო (სამედიცინო) საიდუმლოების დაცვა;
ბ) ნოტარიუსი, საჯარო მოსამსახურე, სახელმწიფო მოსამსახურე, სამხედრო მოსამსახურე და მასთან გათანაბრებული პირი, თუ მათ ნაკისრი აქვთ ვალდებულება, არ გაამჟღავნონ მიღებული ინფორმაციის წყარო და შინაარსი;
გ) პირი, რომელიც სამუშაოზე იმ პირობით არის მიღებული, რომ არ გაამჟღავნებს კომერციულ ან საბანკო საიდუმლოებას;
დ) კონტრტერორისტული ან/და სპეციალური ოპერაციის მონაწილე პირი (მის პროფესიულ მოვალეობასთან დაკავშირებით), რომლის საქმიანობაც გასაიდუმლოებულია და ამ საქმიანობის ამსახველი დოკუმენტები, მასალები და სხვა მონაცემები სახელმწიფო საიდუმლოებას მიეკუთვნება.
4. ამ მუხლის პირველი ნაწილის „ი“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული პირის მიერ − მოსაფიქრებელი ვადის განმავლობაში, იმავე ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტით და ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“−„გ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული პირების მიერ – იმ შემთხვევაში, თუ მათ საქართველოს კანონმდებლობით აკისრიათ თავიანთი საქმიანობის განხორციელებისას კონფიდენციალურობის დაცვის ვალდებულება და იმავდროულად აქვთ ინფორმაცია არასრულწლოვანის მიმართ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 137-ე მუხლის მე-4 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით, 138-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებით ან მე-4 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით, 139-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, 140-ე ან 141-ე მუხლით, 253-ე მუხლის მე-5 ნაწილით, 254-ე მუხლის მე-4 ან მე-5 ნაწილით, 255-ე მუხლის მე-3, მე-4, მე-5, მე-6 ან მე-7 ნაწილით ან 2551 ან 2552 მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენის თაობაზე, სურვილის შემთხვევაში, გამოკითხვის დროს ინფორმაციის მიწოდება ან მოწმის სახით ჩვენების მიცემა არ ჩაითვლება ზემოაღნიშნული ვალდებულების დარღვევად.
5. საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 1261 მუხლით გათვალისწინებული ოჯახში ძალადობის ან იმავე კოდექსის 111 მუხლით გათვალისწინებული ოჯახური დანაშაულის სისხლის სამართლის საქმეზე ბრალდებულის ახლო ნათესავს, რომელსაც უშუალოდ ამ დანაშაულის შედეგად მიადგა მორალური, ფიზიკური ან ქონებრივი ზიანი, ამ მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრული უფლებით სარგებლობამდე, დაკითხვის ჩამტარებელმა პირმა უნდა შესთავაზოს მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორთან კონსულტაციის გავლა და შესაბამისი გადაწყვეტილების მიღებამდე 3-დღიანი მოსაფიქრებელი ვადით სარგებლობა.
ადვერსარობის პრინციპიდან გამომდინარე ბრალდებულს უფლება აქვსსაკუთარ საქმეზე ნებაყოფლობით მისცეს ჩვენება. ამ დროს ბრალდებული სარგებლობის მოწმის სტატუსით.ბრალდებულის მიერ მოწმის სახით ჩვენების მიცემამდე დადებული ფიცი არ ხელყოფს მის უფლებას, არ მისცეს მამხილებელი ჩვენება საკუთარი თავის ან ახლო ნათესავის წინააღმდეგ. ჩვენების მიცემაზე უარი არ შეიძლება შეფასდეს ბრალდებულის ბრალეულობის დამადასტურებელ მტკიცებულებად. ბრალდებულის სისხლის სამართლებრივი პასუხისმგებლობის მუქართ არ შეუძლიათ აიძულონ ჩვენების მიცემა. ის მოწმეა მხოლოდ საკუთარი თავისთვის.
ბრალდებულის დაკითხვას 2 ფუნქცია აქვს:
1.ერთის მხრივ მას ეძლევა შესაძლებლობა თავი დაიცვას
2.მეორე მხრივ წარმოებს სამართლიანი მოსმენის პრინციპის განხორციელებას.
ბრალდებული მოწმე არსებით განხილვაზე - ბრალდებულის დაკთხვა მოწმის სახით შესაძლებელია სასამართლოში. ანუ მათ შორის მაგისტრატ მოსამართლესთანაც გამოძებისას, ასევე სასამართლოში საქმის არსებითი და სააპელაციო წესით განხილვისას. ბრალდებულის დაკთხვა გამოძიებისას წარმოებს მისივე სურვილთ გამომძ ან პროკურ მიერ, ის ჩვენებას არა მოწმის არამედ ბრალდებულის სახით აძლევს.
განსხვავებულია სასამართლოში ბრალდებულის მოწმის სახით დაკითხვა სხვა მოწმეებისაგან, მათ შორის:
1.ბრალდებულს როგორც მოწმეს არ ეკისრება ჩვენების მიცემის ვალდებულება, ასევე უფლება აქვს ნებისმიერ დროს შეწყვიტოს ჩვენება.
2.ბრალდებულს კანონით მოწმის უფლება მოვალეობებთან ერთად, დამატებით განემარტება ბრალდების არსი მისი როგორც ბრალდებულის უფლებები. სხდომის თავმჯდომარე არკვევს, ცნობს თუ არა ბრალდებული თავს დამნაშავედ და თუ ცნობს – რაში. ბრალდებულს უნდა განემარტოს, რომ იგი შეზღუდული არ არის გამოძიების დროს მის მიერ ბრალის აღიარებით ან უარყოფით, რომ არ არის ვალდებული, პასუხი გასცეს დასმულ კითხვას, და რომ დუმილის უფლებით სარგებლობა არ შეიძლება მის საწინააღმდეგოდ იქნეს გამოყენებული.
ბრალდებული მოწმის სახით დაკთხვისას სარგებლობს მოწმის ყველა უფლებით და ეკისრება მოვალეობებიც. კონკრეტულად თუ ის გადაწყვეტს მისცეს ჩვენება, მას არა აქქვს უფლება მისცეს ცრუ ჩვენება.
გამოძიების პროცესში ბრალდებულის დაკითხვა - ბრალდებული მოწმის სახით შეიძლება დაიკითხოს სასამართლოში. გამოძიებისას ბრალდებულს საკუთარი ნებით უფლება აქვს გამომძ, პროკ მისცეს ინფორმაცია და ის ამას აძლევს როგორც ბრალდებული და არა მოწმე. ბრალდებულს ინფორმაციის მიცემამდე უნდა განემარტოს ბრალდების არსი და მისი უფლებები. ნებისმიერი დაკითხვის წინ ბრალდებულს უნდა ეცნობოს, რომ მას აქვს უფლება ადვოკატზე, დუმილისა და კითხვებზე პასუხის გაცემისაგან თავის შეკავების უფლება, უფლება, არ დაიბრალოს დანაშაული, რომ ყველაფერი, რასაც იგი იტყვის, შესაძლებელია მის წინააღმდეგ იქნეს გამოყენებული, და უფლება, დაპატიმრებისას, ხოლო დაკავებისას – მისი მოთხოვნის შემთხვევაში, შესაბამის დაწესებულებაში მიყვანისთანავე მიიღოს უფასო სამედიცინო შემოწმება.
თუ ბრალდებულს ჩვენების მიცემამდე არ განემარტება მისი უფლებები, ჩვენება ნებაყოფლობითაც რომ მისცეს, მაინც აქედან მოპოვებული მტკიცებულებები დაუშვებელი იქნება. სასამართრთლოს აქვს ბრალდ ჩვენების შეფასების გამონაკლი შეხედულება, რომლის თანახმადაც ბრალდებულის მიერ ჩვენების მიცემაზე უარის თქმის ან ცრუ ჩვენების მიცემის ფაქტი არ შეიძლება შეფასდეს მისი ბრალეულობის დამადასტურებელ მტკიცებულებად.
ბრალდებულს დაკთხვის მიმდინარეობისას ნებისმიერ დროს შეუძლია შეწვიტოს ჩვენების მიცემა. კანონი კრძალავს დუმილის უფლების გამოყენების ან ცრუ ჩვენების გამო ბრალდებულის მიმართ უარყოფითი დასკვნის გაკეთებას და პირდაპირ უთითებს, რომ დუმილის ან ცრუ ჩვენების მიცემის ფაქტიდან გამომდინარე დაუშვებელია დასკვნების გაკეთება, რომ ბრალდებ ბრალი მიუძღვის დანაშაულის ჩადენაში და დამნაშავეა.
მუხლი 74. ბრალდებულის ჩვენება
1. ბრალდებულის ჩვენება არის მის მიერ სასამართლოში მიცემული ინფორმაცია სისხლის სამართლის საქმის გარემოებათა შესახებ.
2. ჩვენების მიცემა ბრალდებულის უფლებაა.
3. ბრალდებულის მიერ ჩვენების მიცემაზე უარის თქმის ან ცრუ ჩვენების მიცემის ფაქტი არ შეიძლება შეფასდეს მისი ბრალეულობის დამადასტურებელ მტკიცებულებად.
4. ბრალდებულის აღიარება არ შეიძლება საფუძვლად დაედოს გამამტყუნებელ განაჩენს, თუ იგი არ დასტურდება მისი ბრალეულობის დამადასტურებელი სხვა მტკიცებულებით.
მოწმის ავტონომიური ცნება
მოწმეები მათ მიერ მიცემული ინფორმაციიდან გამომდინარე იყოფიან ბრალდებისა და დაცვის მოწმეებად. თვითონ მხარეები განსაზღვრავენ თუ ვინ უნდა იყოს მოწმე, შესაბამისად მისი გამოცხადება სასამართლოში მხარემ უნდა უზრუნველყოს. მოწმეთა დაყოფა დამახასიათებელი არის ანგლო ამერიკული პროცესისთვის. კონტინენტური სამართლის ქვეყნებში როგორც გამამართლებელი ასევე გამამტყუნებელი მტკიცებულების მოპოვება გამოძიების პროცესში ევალება არა მხარეებს არამედ პროკურატურას, შესაბამისად სასამართლოში ყველა მოწმეს სასამართლო იძახებს. ევროპული კონვენცია ბრალდებულს შესაძლებლობას აძლევს კრიტიკულად გამოიკვლიოს მის საწინააღმდეგოდ მიცემული ჩვენება. ბრალდებულს შესაძლებლობა უნდა ჰქონდეს დაკითხოს ან დააკითხინოს დაცვის მოწმეები ბრალდების მოწმეთა თანაბარ პირობებში.
ევროპული სასამართლო მოწმის ავტონომიურ ცნებაში მოიაზრებს არა მხოლოდ იმ პირს რომელიც სასამართლოს წინაშე უშუალოდ იქნა დაკითხული და ჩვენება მისცა, არამედ ასევე იმას, რომელიც სასამართლოს წინაშე მტკიცებულებათა გამოკვლევისას არ დაკითხულა და შესაბამისად ჩვენება არ მიუცია. მამხილებელი მოწმე შეიძლება იყოს თანაბრალდებული, რომელიც ბრალდებულის საწინააღმდეგო ჩვენებას იძლევა, მიუხედავად იმისა ეროვნული კანონმდებლობა მას განიხილავს თუ არა მოწმედ.
მოწმედ ითვლება ასევე პირი რომელიც პირველი წყაროდან მოსმენილ ინფორმაციას გადმოსცემს. სასამართლო მოწმის ჩვენებას შეაფასებს თუ არა, მოწმის სტატუსისთვის მნიშვნელობა არა აქვს.
კონფრონტაციის უფლება ნიშნავს ბრალდებულს ან მის დამცველს მიეცეს შესაბამისი და გამოსადეგი შესაძლებლობა, გადაამოწმოს მოწმის ჩვენება და გამოკითხოს ეს მოწმეები, რათა მათ შეძლონ მოწმის სანდოობის, მისი ჩვენების სარწმუნოობის გადამოწმება. იმის განსაზღვრისას, თუ ვინ შეიძლება ჩაითვალოს მოწმედ, სასამართლოზე გავლენას ვერ მოახდენს შიდასახელმწიფოებრივი სამართალი. სასამართლო ჩვეულებრივ იყენებს დამოუკიდებელ ცნებას. ლუკას საქმეში სასამართლომ თქვა, რომ „როდესაც წერილობითი ჩვენება შეიძლება გახდეს მსჯავრდების არსებითი საფუძველი, იმის მიუხედავად, მოწმემ, ამ სიტყვის ვიწრო გაგებით, მისცა ჩვენება თუ თანაბრალდებულმა, ის წარმოადგენს ბრალდების მტკიცებულებას, რომელზეც ვრცელდება კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტისა და მე-3 პუნქტის დ) ქვეპუნქტის გარანტიები”.
ეს არის ფიზიოლოგიური პროცესი სხეულის გაუცნობიერებელი მოქმედებების დასადგენად. ეს არის Polygraphentest .
პოლიგრაფიული სიცრუის დეტექტორი აღმოაჩინა ამერიკელმა Marston მა 20 საუკუნის დასაწყისში და პირველი ტესტიც ჩატარდა
ძირითადი იდეა ფსიქოფიზიოლოგიური სიცრუის დეტექტორის არის ის რომ სიცრუე პიროვნებაში ნერვოზულობას ანუ ნერვიულობას იწვევს, რომლის დადგენაც შესაძლებელია სხვდასხვა პარამეტრებით, მაგ.
a. გულისცემით,
b. სუნთქვით
c. კანის ფერის ცვალებადობით. ეს საზომი ერთეულები მეტყველებენ ან სიცრუეზე ან სიმართლეზე. სხეულის რეაქციის ინტენსივობას იწვევს შინაგანი აღელვება და შიში, რომელსაც წარმოშობს დასმული კითხვები
პოლიგრაფია და სიცრუის დეტექტორი სინონიმებია და სინონიმებად გამოიყენება.
პოლიგრაფია ეს არის ხელსაწყო, რომლზეც ერთდროულად სხვადასხვა ფსიქოლოგიური რეაქციების ასახვა ხდება. მაგ წნევა, გულის ცემა, ოფლის წარმოშობა, კანის ფერის ცვალებადობა.. ეს არის ადამინის გაუცნობიერებელი რეაქციები, რომელიც ე. წ. Periphere Nervensystem წარმოიშობა
პირს ვისი შემოწმებაც ხდება დაუყენებენ შესაბმის ხელსაწყოს მaგ. სუნთქვის გამზომავი ქამარი. თითისელექტროდებს კანის სინათლის ცვალებადობის აღსაქმელად, ასევე წნევის გამზომავ მოწყობილობას ამას ან თვით პოლიგრაფი იწერს ან ამის ჩაწერა პირდაპი კომპიუტერსი ხდება
პოლიგრაფის ტესტი განხორციელება
პოლიგრაფიით გამოკვლევა ხდება არა საგამოძიებო ორგანოებში ან სასამართლოს შენობაში არამედ ექსპერტებთან. ტესტი ისეთ პირობებში უნდა ჩატარდეს, რომ თავიდან იქნეს აცილებული, ტელეფონის ზარი, კარის შეღება ან დაკაკუნება ანუ ხელშშემშლელი ფაქტორები. ხელიშშემშლელ ფაქტორებს მიეკუთვნება ასევე ოთახის მოწყობა, ოთახში არსებული ნივთები, ოთახი არ უნდა იყოს გადატვირთული, არ შეიძლება ოთახმა გამოიწვიოს შიშის განცდა ამ პირში. პირს, რომელსაც ტესტ უტარებენ ძალიან მნიშვნელოვანია წინასწარ აუხსნა პროცესის მიმდინარეობა და ასევე განუმრტო რომ მას ნებისმიერ დროს უფლება აქვს შეწყვიტოს ტეტსი. სასამრთლოსთვის კი ექსპერტები დასკვნას აკეთებენ ჩატარებული ტესტის თაობაზე. სადაც უნდა იყო მითითებული გამოყენებული მეთოდები, გამოკვლევის მიმდინარეობა და სხვა მნიშვნელოვანი და საინტერესო გარემოებები უნდა აღინიშნოს.
სიცრუის დეტექტორი არ ნიშნავს, რომ სცრუეს აღმოაჩენს. შეფასება უნდა მოხდეს გამოკვლეულის . ორი ტესტი არსებობს
ა. მაკონტროლებელი კითხვები (Control Question Test_ CQT)
b. ქმედების ჩადენის ცოდნის ტესტი (ასევე Consealed Information Test CIT)
აქედან მხოლოდ პირველი ტესტი ემსახურება, კერძოდ მაკონტროლებელი კითხვები სიცრუეს განსაზღვრავს.
პირს უსვავენ ქმედების ირგვლივ შეკითხვებს და პარალელურად ასევე მაკონტროლებელ კითხვებს
Guilty Knowledge Test_GKT) ამ ტესტის დროს ხდება არა სიცრუის დადგენა, არამედ ცოდნის შემოწმება.
მაკონტროლებელი კითხვები
მაკონტროლებელი კითხვები ეს არის კითხვათა ცვლა უწყინარი და კრიტიკული კითხვების მაგ
პეტრე გქვიათ? ჩანთაში ბომბი გაქვთ?
არსი იმასი მდგომრეობს, რომ მოულოდნელმა კითხვებმა დამნაშავე პირის ქვეცნობიერი სხეულის რეაგირება უნდა რეაგირება უნდა გამოიწვიოს.
სტატისტიკთ დადგენილია რომ შეცდომა ერთ მეხუთედშია. ამერიკაშიც და გერმანიაშიც საქართვეოსიც დაუშვებელი მტკიცებულებაა
შესამოწმებელ პირს უსვავენ 10 შეკითხვას. სამი კითხვა აქედან შეეხება უშუალოდ დანაშაულებრივ ქმედებას მაგ თქვენ მოიპარეთ საათი? მომდევნო სამი ან ოთხი კითხვა არის მაკონტროლებელი, რომელიც ასევე ემოციურად დატვირთულია და წინაკითხვების თემატიკასაც მოიცავს, მაგ. ბავსვობასი თუ რაიმე მოგიპარავთ?
დანარჩენი სამიდან ოთხ კითხვამდე ნეიტრალურია, და რაიმე ემოციას არ იწვევენ, მაგ სკამზე ზიხართ?
მაკონტროლებელი კითხვების მომზადება წინასწარ ხდება და საკმაოდ დიდ მუშაობასთანაა დაკავშირებული
ტესტის იდეა შემდეგია:
უდანაშაულობს შემთხვევასი პირი მისთვის არასასიამოვნო მაკონტროლებელ შეკითხვებზე ძლიერ არ რეაგირებს, ძლიერი რეაქცია არ აქვს, ასევე მნიშვნელოვან კითხვებზეც
თუ მას ქმედება არ ჩაუდენია, თეორიაში არსებობს მოსაზრება, რომ ქმედებასთან მიმართებაში დასმულ კითხვებზე მან არ უნდა ინერვიულოს და ნერვიული რეაქციები არ ჰქონდეს. ხოლო თუ ქმედებაა აქვს ჩადენილი პირიქით უნდა ინერვიულოს.
მაკონტროლებელი კითხვის არსი იმაში მდგომარეობს, რომ იმ პიროვნებაში ვისაც ტესტი უტარდება გამოიწვიოს ფსიქოლოგიური რეაქცია. ამიტომ ეს კითხვები ისეა ფორმულირებული, რომ იწვევს გამოსაცდელ პირში მერყეობას რომ ის სრულ სიმართლეს ამბობს ამისი მიღწევა ხდება პირის ბიოგრაფიის შესწავლით და კითხვა მის ბიოგრაფიასთან დაკავშირებით დასმულია ზოგადად, რომელიც პირს უქმნის განცდას, რაღაც გამორჩა, მაგ, თუ როდისმე გაგიკეთებიათ
ნეიტრალური კითხვები არარელევანტურ ასპექტებს ეფუძნება გარემოს, მაგ ხეებს მწვანე ფოთლები აქვთ?
სიცრუის დეტექტორი აფიქსირებს არა სიცრუეს არამედ მხოლო სხეულის რეაქციას, რომელიც მის ნერვიულობზე შიშზე და მერყეობაზე უთითებს
მოწმის ჩვენების მიცემის უნარში მოიაზრება ჩვენების მიმცემი პირის უნარი კონკრეტული გარემოებები მიახლოებულად გადმოსცეს. ჩვენების მიცემის უნარი ეს ადამინის თვისება არ არის, რომელიც ადამიანს ან აქვს ან არა აქვს. ჩვენების მიცემის უნარი მემთწილად დამოკიდებულია აღქმაზე, რასაც ეს ჩვენება ეფუძნება.
ჩვენება ან წარმოადგენს სიმართლეს, და ემყარება აღქმულ გარემოებს ან სიცრუეს.
მოწმის მიერ ჩვენების მიცემის უნარის მაგალითებია ბრმა პირის მიერ ჩვნების მიცემა. ის ჩვენებას საგნებზე გარეგნული ნიშნებით ვერ მისცემს, მგრამ სუნი და ხმა შეუძლია გადმოსცეს.
შეზღუდვები:
მოწმის მიერ ჩვენების მიცემის უნარი ორ მხრივ შესაძლებელია შეიზღუდოს
1. ერთის მხრივ ასაკი, ინტელექტი, ინვალიდობა სმენა, მხედველობა ან ფსიქიური აშლილობა რაც ხელს უსლის მოვლენების ზუსტად და სწორად აღქმას
2. მეორეს მხრივ მნიშვნელოვანიათვით მოწმის უნარები ზეპირი და წერილობითი გადმოცემის უნარი.
აღქმა ---------- მხედველობა, სმენადობა ყნოსვვა
მეხსიერება-------- ამნეზია, გახსენების უუნარობა შოკის გამო, ფსიქოპათოლოგიური მდგომარეობა
3. გადმოცემის უნარი ----- სამართალწარმოების ენის არ მცოდნე, დიალექტის მქონე, დაბალი ინტელექტის მქონე, ფსიქიური აშლილობის მქონე პირები
აღქმა
აღქმის უნარს გააცნია ფსიქოლოგიური ზღვარი. კერძოდ ხშირად მოწმეები დაჟინებით ადასტურებენ რომ მოვლენები სწორად აღიქვეს, მასინ როდესაც
აა. ექსტრემალურად სწრაფად მიმდინარე მოვლენა თვალისათვის სრულყოფილად აღსაქმელად სეუძლებელი იყოს. მაგ ავტოავარიის დროს
ბბ. მით უფრო რომ სიბნელის დროს მხედველობა იკლებს ასევე ცუდი განათებისას. ეს დამოკიდებულია თვალის რეცეპტორებზე.
ამიტომ ძნელი დასაჯერებელი მოწმე, რომელც ქმედების ჩამდენს აღწერს საღამოს, შებინდებისას , ჟინჟღლიან ამინდში ავტომანქანის მინიდან დანახულს.
თვალს ასევე პრობლემა აქვს სინათლის უცაბედი ცვალებადობისას, სინათლიდან სიბნელეში შესვლისას . მაგ 60 ვატიანი სინათლიდან სიბნელეში 5 წუთი ესაჭიროება თვალს შესაგუებლად. ხოლო კარგად განათებული ადგილიდან უცაბედად სინათლეში მოხვედრისას კი ხშირად ნახევარ საათი.
გგ. ხმოვანი აღქმა. აკუსტიკური აღქმა. ყურის ნიჟარა ეხმარება აკუსტიკურ აღქმასში მნიშვნელობა აქვს მანძილს მაგ სროლის ხმის გაგონება
ხშიარაი შეცდომა დროის ხანგრძლივობასა და სისწრაფის სეფასებისას მოწმის ჩვენების დროს
განსაკუთრებით წუთებსა და წამების შეფასებისას. თუ მოვლენა დიდხანს გრძელდება სეფასება უფრო ზუსტია, მაგრამ თუ საათები გრძელდება სესაძლებელი კვლავ არასწორად იქნეს აღქმული.
მეხსიერება
მეხსიერების შინაარსი, ანუ რის დამხსოვრებაც მოხდა იმ მოვლენების ჩვენების მიცემის დროისათვის ყოველგვარი ზიანის გარეშე , პირვანდელ მდგომარეობაში გადაცემა ხშირად ვერ ხდება მთელ რიგ გარემოებათა გამო. მეხსიერების შინაარსის პირველი მტერი არის დავიწყება, რაც დროის გასვლის შედეგია და ხშირად დროთა განმავლობაში მეხსიერების გახუნებას უწოდებენ. კერძოდ მეხსიერებაზე გავლენას ახდენს ყველაფერი რასაც ამ ადამინის მეხსიერება ყოველდღიურად იღებს. ყოველდრიურად მიღებული ინფორმაცია გავლენას ახდენს მეხსიერებაზე. ხელის სემსლელი გარემოებეი ხდება განსაკუთრებით ის ინფორმაცია, რომელიც მსგავსია საქმისავის მნისვნელოვანი ინფორმაციის, მაგ. ყოველდრიურად ახალი სახეები ბარსი, ან რესტორნში, რომელსაც მოწმე აღიქვავს. სისხლის სამრთლისთვის მნისვნელოვანია ასევე, რომ ძველი და ახალი ინფორმაცია, ყოველთვის ხელს უშლის საქმისათვის მნისვნელოვან ინფორმაციას აბრკოლებენ და ხელს უშლიან. სწორედ ამიტომ ვსაუბრობთ მეხსიერების გახუნებაზე.
მეხსიერების შინაარსზე გავლენა და მისი ხელის შეშლა ორ ეტაპად შეიძლება განვიხილოთ
1. შესაძლებელია მეხსიერება დაიბლოკოს და ადამიანმა ვეღარ გაიხსენოს.
2. შესაძლებელია, რომ ხელის შემშლელი ინფორმაციამ ჩაანაცვლოს სისხლის საქმისთვის მნისვნელოვანი ინფორმაცია და გვექნება არასწორი გახსენება,
თუ ხელისშემშლელი ინფორმაციები, რომელიც გახსენებას ხელს უშლის, დააბრკოლოს სიმართლის დადგენა დროში, გაჭაიანუროს, ან საერთოდ ვერ დადგინდეს სიმართლე,მაგრამ მეორე უფრო დიდ საფრთხეებს, სეიცავს, როდესაც ხდება არასწორი ინფორმაციით ჩანაცვლება რეალური ინფორმაციის. ვინაიდან ასეთი ინფორმაციით შესაძლებელია მცდარი რამ დადგინდე.
გაყალბება მეხსიერების ხდება სხვადასხვა ინფორმაციით, ამაზე ჩატარდა ექსპერიმენტი, ექსპერიმენტს ატარებენ ფილმების მეშვეობით
მაგ. ავტოავარიის სცენა აჩვენეს ფილმში მოწმეს . და შემდგეგ შეკითხვები დაუსვეს. ზოგი კითხვა მიმანიშნებელი იყო ზოგიც არასწორ ინფორაციებს შეიცავდა. მაგ. მოძრაობის ნიშანზე მითითება. ფილმში ნაჩვენებია იყო შეჩერების ნიშანი (Stopp), კითხვაში კი გაჟღერდა მოძრაობის ნიშანი ფრთხილად გადასასვლელია და ფეხით მოსიარულებს აქვთ გადასვლის უპირატესობა. შემდეგ კი გამოიკვლიეს რა ახსოვდა ბრალდებულს. რომელი ნიშანი, ის რაც კითხვებსი გააჟრერეს თუ რაც ფილმში ნახა. ექსპერიმენტით დადგინდა რომ მისახვედრ კითხვაში არასწორი გაჟღერებული ინფორმაციის შედეგად ექსპერიმენტსი მონაწილე პირები ფილმსი თვლიდნენ რომ დაინახეს არა შეჩერების ნიშანი არამედ ნიშანი არ გადახვიდეთ, ფრთხილად. ფეხიატ მოსიარულეთ უპირატესობა აქვთ.
ანდა მაგ. ავტომანქანი ფერი, რომელიც მისახვედრ კითხვასი მწვანე ფერით შეცვალეს, პირიც მწვანე ფერყე ჩერდებოდა, მიუხედავად იმისა რომ ფილმში ის ლურჯი ფერი იყო.
მაგ ავტომანქნების შეჯახებისას მინის ნამსხვრევები არ უჩვენებიათ, შეკითხვა მინის ნამსხვრევებს შიცავდა,მოწმეს, მიუხედავად იმისა, რომ არ დაუნახავს, ამბობს კი დავინახეო
ამ ექსპერიმენტებით დადგინდა რომ არასწორი ინფორმაციის მიწოდებით ხდება ადამინის მეხსიერებაზე გავლენის მოხდენა და სესაბამისად ადამინის მეხსიერებასი სესაძლებელია მოხდეს სწორი ინფორმაციის არასწორი ინფორმაციით ჩანაცვლება ან დამატება მაგ, ფილმში ნაცვენბი საგზაო ნიშნის შეცვლა სხვა საგზაო ნიშნით,რაც მიმამინშნებელ კითხვასი იყო
სისხლის სამრთალსი ამას ძალინა დიდი მნისვნელობა აქვს, განსაკუთრებით როდესაც დაკითხვა ხდება გამოძიების პროცესში სახელმწიფო ძალუფლებისმქონე ორგანოებთან, მოწმე რომელიც ჩვენებას მისცემს , მან იცი რომ მისი ჩვენების შეცვლა პასუხისმგებლობას იწვევს, ამიტომ ისი თავის პირველად მიცემულ ინფორმაციას არ ცვლიან.
დროის გასვლას დიდი მნისვნელობა აქვს აქ საფრთხე არასწორი ინფორმაციის უფრო დიდია. სწორი ინფორმაციის მირებიდან რაც უფრო მეტი დრო გადის არასწორი ინფორმაციის გავლენა უფრო იზრდება.
ქმედების ჩამდენი პირის იდენტიფიცირება
პირის მიერ ქმედების ჩამდენის იდენტიფიცირებისას პირი საკამოდ რთულ ვითარებაშია. მან უნდა ამოიცნოს ქმედების ჩამდენი. ეს სიტუაცია მისთვის ემოციური და სახიფათოც კი შეიძლება იყოს, ვიანიდამ მან ქმედების ჩამდენი მის მსგავს პირებსი უნდა ამოიცნოს. ამოცნობა რთულის პროცესია, ვინაიდან ქმედების ჩამდენის მიერ პირის მიერ ამოცნობა უნდა მოხდეს დამახსოვრებული ნიშნებით, რომელმაც მსგავსება უნდა აღმოაჩინოს ამ ნიშნებთან ამოსაცნობი ქმედების ჩამდენი პირის. ამ ნიშნებს მან ასევე სხვა პირების, რომელიც ამოცნობაში მონაწილეობენ და ქმედების ჩამდენნი არ
არიან ასევე უნდა მოახდინოს მსგავსების შედარება. მოწმის ამოცანაა მსგავსების ხარისხი ისე განსაზღვროს რომ ქმედების ჩამდენის იდენტიფიცირება მოახდინოს, რაც დამოკიდებული ხდება სხვადასხვა სიტუაციისა და პიროვნების ცვალებადობაზე
სიტუაციის ცვალებადობას მიეკუთვნება ვითარება, რამდენად სერიოზულად იღებს ამომცნობი პირი მის გადაწყვეტილებას ამოცნობისას და რამდენად აცნობიერებს მის შედეგებს.
ექსპერიმენტი ჩაატარეს ამოცნობის. იმ ექსპერიმენტში სადაც პირებმა იცოდნენ რომ ამ ამოცნობას რაიმე შედეგი არ ექნებოდა, ამოცნობისას შეცდომები ბევრი იქნა დაშვებული, ხოლო იმ ამოცნობისას სადაც მათ ეს არ იცოდნენ მეტ სიზუსტეს იჩენდენ ექსპერიმენტში მონაწილე პირები.
მიუხედავად იმისა რომ ამოცნობისას მოწმე ამოსაცნობი ნისნების მკაცრ კრიტერიუმებს დაეფუძნება, შეცდომის გამოსარიცხად, მაინც არსებობს საფრთხე და მისი ეს გადაწყვეტილება საერთო სეიძლება გააბათილოს ისეთმა განცდებმა, როგორიც არის სურისძიება, ან მასიური ისტერია, რომელიც გახმაურებულ დანასაულებს თან ახლავს, რაც დაკავსირებულია მოლოდინთან პირი დააპატიმრონ და დასაჯონ. მკაცრი ამოცნობის კრიტერიუმები, რა თქმა უნდა შეცდომას არ გამორიცხავს, მაგრამ შეცდომის დაშვების შესაძლებლობას მინიმუმამდე ამცირებს.
დიდი მნიშვენლობა აქვს, თუ ფაქტორებს, რომელიც ამოცნობას აადვილებენ ან ართულებენ. ასეთ ფაქტორებს მიეკუთვება მაგ დაკვირვების ვითარება. რამდენს ხანს უნდა ჰქონდეს მოწმეს ამოსაცნობი პირის დაკვირვების შესაძლებლობა , რომ მოგვიანებით მისი ამოცნობა სიზუსტით შეძლოს ამის დადგენა პრაქტიკულად სეუზლებელია, ვინაიდან ელურ ცხოვრებასი
საპროცესო კოდექსი ითვალისწინებს ბრალდებულის დაკითხვის უფლების შეზღუდვის სხვადასხვა შემთხვევბს. ერთ ერთი მათგანი განვიხილეთ მოწმის უფლება უარი თქვას ჩვენების მიცემაზე. ბრალდებული მოკლებულია ასეთ შემთხვევაში დაკითხოს ეს პირი
მეორე ასეთ შემთხვევას წარმოადგენს
მოწმის დაცვის სპეციალური ღონისძიებების ქვეშ მყოფი მოწმე.
ბრალდებულის უფლება დაკითხოს მოწმე შეზღუდულია იმ მოწმეთა წრით რომელთა მიმართაც ხორციელდება დაცვის
სპეციალური ღონისძიებებები
ისევე როგორც ყველა მოქალაქეს მოწმესაც გააჩნია კონსტიტუციით გარანტირებული სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის დაცვის უფლება, კერძო ავტონომიის უფლება. (კონსტიტუციის მე-15. მე16 მუხლები) ამიტომაც სახელმწიფოს ვალდებულებაა დაიცვას თავისი მოქალაქეების მითითებული უფლებები, მის მიერ მოწმის მოვალეობის განხორციელებეისას. მოწმე არ შეიძლება განხილულ იქნეს პროცესი მხოლოდ ობიექტად.მოწმის დაცვა ამიტომ უნდა იქნეს განხილული კონსტიტუციური და სამართლებრივი სახლემწიფოებრივი თვალთახედვით.
ეს კონსტიტუციურსამრთლებრივი დაცვა მოწმის წარმოადგენს ერთის მხრივ საფრთხის თავიდან აცილებას.
მაგ პოლიციელთა მეშვეობით პირის დაცვა. პირს მუდამ თან ახლავს გადაადგილებისას პოლიციის თანმშრომელი ან თანამშრომლები, თანმხლები დაცვა. ან მაგ მოწმის ახალი იდენტიფიკაციის შექმნა. ამ ღონისძიებებით მოწმის დაცვა ხდება სასამრთლო დარბაზს გარეთ, სასამრთლოს სხდომის გარეთ.
მუხლი 67. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების საფუძვლები
პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიება შეიძლება გამოყენებულ იქნეს, თუ:
ა) განიხილება საქმე ისეთი ქმედების ჩადენის ფაქტზე, რომლის საჯარო განხილვაც თავისი ბუნებით არსებით ზიანს მიაყენებს პროცესის მონაწილის პირად ცხოვრებას;
ბ) პროცესის მონაწილის ვინაობისა და საქმეში მონაწილეობის გასაჯაროებით მნიშვნელოვანი საფრთხე დაემუქრება მის ან მისი ახლო ნათესავის სიცოცხლეს, ჯანმრთელობას ან ქონებას;
გ) პროცესის მონაწილე დამოკიდებულია ბრალდებულზე;
დ) (ამოღებულია – 28.1.2011, №5170)
პროცესიდან გამომდინარე შესაძლებელია მოწმეთა შემდეგი სახეები გამოვყოთ, რომლებიც დაცვის სპეციალურ ღონისძიებებს საჭიროებენ
1.მოწმეები, რომელთაც საფრთხე ემუქრებათ. კერძოდ მოწმეები, რომელთაც მნიშვნელოვანი საფრთხე დაემუქრება ან მის ან მისი ახლო ნათესავის სიცოცხლეს, ჯანმრთელობას ან ქონებას. საფრთხე შესაძლებელია მოდიოდეს თვით ბრალდებულისაგან, მისი თანამონაწილისაგან მაგ. ორგანიზებულ დანაშაულთა შემთხვევბში
და
მეორე ჯგუფი, რომლებსაც საქმის არსებითი განხილვისას ჩვენების მიცემის დროს, სადაც დაკითხვას ასევე ესწრება ბრალდებული და მისი დამცველი მოწმეს ემუქრებს ფსიქიკური გავლენა, მაგ არასრუწლოვანი დაზრალებული, ან მცირეწლოვანი დაზრალებულის შემთხვევაში
პროცესის მონაწილე დამოკიდებულია ბრალდებულზე
განიხილება საქმე ისეთი ქმედების ჩადენის ფაქტზე, რომლის საჯარო განხილვაც თავისი ბუნებით არსებით ზიანს მიაყენებს პროცესის მონაწილის პირად ცხოვრებას
მოწმის დაცვის მიზანი
მიზანი გამომდინარეობს 57-ე მუხლიდან, მიზანს წარმოადგენს მოწმისათვის იმ საფრთხის თავიდან აცილება რაც ემუქრება მოწმის სამრთლებრივი სიკეთეს ეს არის მისი სიცოცხლე ჯანმრთელობა ქონება, ასევე ახლო ნათესავები, იმის გამო რომ მოწმე თავის მოვალეობას ასრულებას და ჩვენებას იძლევა, მოწმის დაცვა სწორედ იმას ემსახურება, რომ მოწმეს არ ეშინოდეს მისი მოვალეობის შესრულებისას მოსალოდნელი საფრთხეების.
დაცვის სპეციალური ღონისძიება ასევე მიმართულია მოწმის ჩვენების მისაღებად. ვინაიდან სხვა შემხვევაში მოწმე ჩვენებას არ მისცემს ან არასწორ ჩვენებას მისცემს, ამიტომ მოწმის დაცვის ინსტიტუტს მტკიცებულების უზრუნველყოფის ფუნქციაც გააჩნია.
მოწმის დაცვისას მთავარი და მნიშვნელოვანი არის მოწმის სრულყოფილი დაცვა პროცესის წინ პროცესის მიმდინარეობისას და პროცესი შემდეგ. ასევე მისი ოჯახის წევრების
დაცვის განხორციელების ღონისძიებები გათვალისწინებულია 65-ე მუხლში
68-ე მუხლიდან გამომდინარე
დაცვის ერთ ერთი საშუალებაა მოწმის იდენტიფიკაციის დაცვა, რაც იმაში გამოიხატება, რომ
ა) მიკვლევის საწინააღმდეგო ღონისძიებების გატარება − საჯარო რეესტრში ან სხვა საჯარო ხასიათის ჩანაწერში პროცესის მონაწილის ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი მონაცემების, კერძოდ, სახელის, გვარის, მისამართის, სამუშაო ადგილის, პროფესიის ან სხვა შესაბამისი ინფორმაციის, შეცვლა ან ამოღება;
ბ) ვინაობის შეცვლა და მასზე ახალი დოკუმენტების გაცემა − ფსევდონიმის მინიჭება, გარეგნობის შეცვლა, ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი საპროცესო და სხვა დოკუმენტების გა საიდუმლოება;
უსაფრთხოება მოწმის
გ) უსაფრთხოების ზომების მიღება (პირადი დაცვა, განგაშზე გამოძახება და სხვ.);
საცხოვრებელი ადგილი
საცხოვრებელი ადგილის დროებით ან სამუდამოდ შეცვლა
ევროსაბჭოს მინისტრთა კომიტეტი 1997 წლის და 2005 წლის რეკომენდაციები მოწმის დაშინებისა და ბრალდებულის უფლებების შესახებ. (recommendation No 97 13 of Ministers State concerning Intimidation of Witnesses and the right of the defence
ამ დოკუმნეტსი საუბრაია როგორ უნდა მოხდეს მოწმის დაშინების თავიდან აცილება დაცვის სპეციალური ღონისზიებებით. 30 რჩევას შეიცავს. განსაკუთრებით გამოყოფენ მოწმის ანონიმურობას, რომელის სისცოცხლესა და ჯანმრთელობასაც საფრთხე ემუქრება
რეკომენგაცია ურჩევს ხელშემკვრელ მხარეს დაცვის სპეციალური ღონისძიების გადაწყვეტისას მხედველობაში იქნეს მიღებული შემდეგი გარემოებები
ა.გამოძიების პროცესში პირის როლი , ვინ არის ეს პირი, მოწმე, დაზარალებული, თანამონაწილე
ბ.მისი მნიშვნელობა
გ . საფრთხის სერიოზულობა. რამდენად სერიოზულია საფრთხე მოწმის მიმართ
ვიდრე გადაწყვეტილება იქნება მიღებული მოწმის ჩვენებასა და მის მიმართ დაცვის სპეციალური ღონისძიებების გამოყენებაზე, მნიშვნელოვანია, რომ
1’ დადგინდეს და შეფასდეს საჭიროა თუ არა დანაშაულის დასადგენად მოწმის ეს ჩვენება, ხომ არ არსებობს საკმარისი სხვა მტკიცებულებები ქმედების დასადგენად.
2. პროპორციულობა დაცვის ღონისძიებასა დ მოწმის მიმართ არსებულ საფრთხეს შორის
მუხლი 68. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების სახე და მის გამოყენებაზე უფლებამოსილი პირი
1. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების სახეა პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართვა.
2. პროკურორი უფლებამოსილია, საქართველოს მთავარი პროკურორის ან მისი მოადგილის თანხმობით, გამოიყენოს პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიება და ამ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართოს პროცესის მონაწილე, ან პირი, რომელიც შეიძლება გახდეს პროცესის მონაწილე, მასთან დაკავშირებული პირი ან/და მისი ახლო ნათესავი, მათი თანხმობით.
3. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური პროგრამით დადგენილი წესით საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო ამ მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული პირების მიმართ იყენებს დაცვის კონკრეტულ ღონისძიებებს. ასეთი ღონისძიებებია:
ა) მიკვლევის საწინააღმდეგო ღონისძიებების გატარება − საჯარო რეესტრში ან სხვა საჯარო ხასიათის ჩანაწერში პროცესის მონაწილის ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი მონაცემების, კერძოდ, სახელის, გვარის, მისამართის, სამუშაო ადგილის, პროფესიის ან სხვა შესაბამისი ინფორმაციის, შეცვლა ან ამოღება;
ბ) ვინაობის შეცვლა და მასზე ახალი დოკუმენტების გაცემა − ფსევდონიმის მიჭება, გარეგნობის შეცვლა, ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი საპროცესო და სხვა დოკუმენტების გა საიდუმლოება;
გ) უსაფრთხოების ზომების მიღება (პირადი დაცვა, განგაშზე გამოძახება და სხვ.);
დ) საცხოვრებელი ადგილის დროებით ან სამუდამოდ შეცვლა;
ე) სხვა სახელმწიფოში გაყვანა (რელოკაცია).
4. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართვისა და დაცვის კონკრეტული ღონისძიებების განხორციელების პროცედურებს ერთობლივად განსაზღვრავენ საქართველოს იუსტიციისა და შინაგან საქმეთა მინისტრები.
5. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების ხარჯებს სახელმწიფო გაიღებს.
მოწმის დაცვის ინსტიტუტის კომფლიქტი პროცესის ინტერესებთან
მხედველობიდან არ უნდა გამოგვრჩეს, რომ მოწმის დაცვის სპეციალური ინსტიტუტი გავლენას ახდენს მოწმის, როგორც მტკიცებულების საქმის არსებითი განხილვისას გამოყენებაზე, იგი კოლიზიაში მოდის პროცესის სხვა გარანტიებთან და პრინციპებთან
1. მხრაეთა მიერ მტკიცებულებების უშუალოდ გამოკვლევის პრინციპი
საპროცესო კოდექსის
მუხლი 14. მტკიცებულებათა უშუალოდ და ზეპირად გამოკვლევა
1. სასამართლოს (ნაფიც მსაჯულებს) არ უნდა წარედგინოს მტკიცებულება, თუ მხარეებს მისი უშუალოდ და ზეპირად გამოკვლევის თანაბარი შესაძლებლობა არ ჰქონიათ, გარდა ამ კოდექსით გათვალისწინებული გამონაკლისებისა.
2. მხარეს უფლება აქვს, სასამართლოში მოითხოვოს მოწმის უშუალოდ დაკითხვა და წარადგინოს საკუთარი მტკიცებულება.
სსსკ-ის 259-ე მუხლის
3. სასამართლოს განაჩენი დასაბუთებულია, თუ ის ემყარება სასამართლო განხილვის დროს გამოკვლეულ, ეჭვის გამომრიცხავ მტკიცებულებათა ერთობლიობას. განაჩენში ჩამოყალიბებული ყველა დასკვნა და გადაწყვეტილება დასაბუთებული უნდა იყოს.
რატომ არის ასე მნიშვნელოვანი მოწმის დაკითხვა სასამრთლო პროცესზე ?
ვინაიდან სწორედ მხარეთა მიერ მოწმის უშუალოდ დაკითხვისას უნდა შეიქმნას წარმოდგენა მოწმეზე და მის მიერ მიცემულ ჩვენებაზე, ვინაიდან საბოლოოდ მტკიცებულებათა შეფასებას აკეთებს და გადაწყვეტილებას იღებს მოსამართლე. პრობლემას წარმოადგენს როდესაც მოწმის დაკითხვა საერთოდ ვერ ხერხდება საქმის არსებითი განხილვისას და ხშირად მტკიცებულების სუროგატის გამოყენება ხდება. მტკიცებულების სუროგატი თავისთავად აღებული ზღუდავს სიმართლის დადგენას . ეს კი თავისთავად ზღუდავს სამართლიან სასამრთლო პროცესს. სამართლიანი განაჩენის დადგენა, მხოლოდ სამართლიან სასამართლო პროცესზე დაიშვება.
აღნიშნულს უპირისპირდება მოწმე,
ა. რომელსაც ან
ბ.რომლის ნათესავებსაც სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის საფრთხე ემუქრებათ.
ან
გ. მათი ფსიქიკიდან გამომდინარე გარკვეულ გავლენას ახდენს განხორციელებული დანაშაულებრივი ქმედება ან თვით ბრალდებული.
აქედან გამომდინარე ეს მოწმეები,რომელებიც დაცვას საჭიროებენ, რომც დაიკითხონ სასამართლო პროცესზე მითითებულ ფაქტორთა გამო სიმართლეს არ იტყვიან, ვინაიდან ან
ა.ეშინიათ ან
ბ. რცხვენიათ,
გ. ან მიკერძოოებულები არიან ბრალდებულზე დამოკიდებულების გამო.
აქედანგამომდინარე შესაძლებელია დასკვნა გავაკეთოთ, რომ მოწმის დაცვის სპეციალური ღონისძიება სწორედ სიმართლის დადგენისაკენ და სწორი ჩვენებისაკენ არის მიმართული.
2, ბრალდებულის დაცვის ინტერესებთან
მოწმის მიმართ დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენება ნიშნავს დაცვის უფლების შეზღუდვას
ბრალდებულის აქტიური როლი პროცესში გულისხმობს ასევე მის მიერ ან მისი ადვოკატის მიერ მოწმის დაკითხვას მის კონფრონტაციის უფლებას მოწმეზე. ევროპული კონვენციის მე - 6 მუხლის მე 3 ნაწილის d ქვეპუნქტიდან გამომდინარე პროცესის რომელიმე სტადიაზე ბრალდებულს უფლება უნდა მიეცეს დაკითხოს მოწმე, ამას მოითხოვს ეფექტური დაცვა. საქართველოს საპროცესო კოდექსი იცნობს 114-ე მუხლის შესაბამისად მოწმის დაკითხვას დაცვის სპეციალური ღონისძიებების გამოყენების შემთხვევაში გამოძიების პროცესში
ეს ჩვენება კი 243-ე მუხლიდან გამომდინარე დასაშვებია გამოქვეყნდეს საქმის არსებით განხილვაზე და მიღებულ იქნეს მტკიცებულებად.
1
მუხლი 243. მოწმის დეპონირებული ჩვენების გამოკვლევა და მისი დისტანციური დაკითხვა
1. გამოძიების დროს მოწმის დეპონირებული ჩვენების სასამართლო სხდომაზე საჯაროდ წაკითხვა, ასევე მისი ჩვენების აუდიო- ან ვიდეოჩანაწერის მოსმენა (დემონსტრირება) დასაშვებია, თუ მოწმე გარდაიცვალა, არ იმყოფება საქართველოში, მისი ადგილსამყოფელი უცნობია ან ამოწურულია მისი სასამართლოში წარმოდგენის ყველა გონივრული შესაძლებლობა და ჩვენება მიცემულია ამ კოდექსით დადგენილი წესით.
2. თუ არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი, რომ მოწმე აიძულეს, დაემუქრნენ, დააშინეს ან მოისყიდეს და მიცემულ ჩვენებებში არსებითი წინააღმდეგობაა, მხარეს უფლება აქვს, დააყენოს შუამდგომლობა მოწმის ჩვენების საჯაროდ წაკითხვის, ასევე მისი აუდიო- ან ვიდეოჩანაწერის მოსმენის (დემონსტრირების) თაობაზე ამ მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნის დაუცველად. არ შეიძლება მხოლოდ ეს მტკიცებულება დაედოს საფუძვლად გამამტყუნებელ განაჩენს.
3. მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე სასამართლოს გადაწყვეტილებით შესაძლებელია მოწმის დისტანციური დაკითხვა ტექნიკური საშუალებების გამოყენებით იმავე ან სხვა სასამართლოდან ან სხვა ადგილიდან, რაც წინასწარ ეცნობება მხარეებს.
4. თუ არასრულწლოვანი სექსუალური ექსპლუატაციისა და სექსუალური ძალადობის მოწმე ან მსხვერპლია, მისი ან მისი კანონიერი წარმომადგენლის მოთხოვნის შემთხვევაში იგი უნდა დაიკითხოს ამ მუხლის მე-3 ნაწილში მითითებული წესით.
მუხლი 118. მოწმის დაკითხვა საქმის არსებითი განხილვის დროს
1. ბრალდების მოწმის დაკითხვას იწყებს ბრალდების მხარე, აგრძელებს დაცვის მხარე და პირიქით.
2. მოწმე უნდა დაიკითხოს იმ მოწმეთაგან განცალკევებით, რომლებიც ჯერ არ დაკითხულან. ამასთანავე, სასამართლო იღებს ზომებს, რათა ერთ საქმეზე გამოძახებულ მოწმეებს დაკითხვის დამთავრებამდე ერთმანეთთან ურთიერთობა არ ჰქონდეთ. დაკითხვის დასრულების შემდეგ მოსამართლემ უნდა განუმარტოს მოწმეს სასამართლო სხდომაზე დასწრების უფლება.
3. არ დაიკითხება ის მოწმე , რომელიც იმ მომენტში ვერ წარდგება სასამართლოს წინაშე ამ კოდექსის 114- ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ და „დ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული გარემოებების გამო . ასეთ შემთხვევაში საქმის არსებითი განხილვის სხდომაზე ქვეყნდება მისი წინასასამართლო ჩვენება . ეს ჩვენება არ შეიძლება საფუძვლად დაედოს გამამტყუნებელ განაჩენს , თუ იგი არ დასტურდება პირის ბრალეულობის დამადასტურებელი სხვა მტკიცებულებით .
საქართველოს 2010 წლის 7 დეკემბრის კანონი №3891 - სსმ I, №67, 09.12.2010 წ., მუხ.418
ამდენად კოფლიქტი არსებოს
მოწმის დაცვას, დაცვის უფლებასა და გარემოებების გამოკვლევას შორის. მოწმის დაცვა უპირისპირდება პროცესის ორივე ინტერესს დაცვის უფლებასა და საქმის გარემოებების გამოკვლევას.
მოწმის ცნება, რომელსაც საფრთხე ემუქრება
საფრთხე ემუქრება მოწმეს,თუ მის მიერ მოწმის მოვალეობის შესრულების შემთხვევაში მოსალოდნელია ა.მისი ან .
ბ. მისი ახლო ნათესავის სიცოცხლის, ჯანმრთელობის ან ქონებისათვის საშისროება;
ასეთი საფრთხე თან ახლავს მუდამ ორგანიზებულ დანაშაულებს, თუ მოწმე მათ წინააღმდეგ მისცემს ჩვენებებს.განსაკუთრებით ეს ეხება იმ პირებს, რომლებიც წარსულში ამ კრიმინალური ორგანიზაციის წევრი იყო, აქ ხშირია შურისძიების მცდელობა. ხშირად ასეთ შემთხვევბში საფრთხე ემუქრება კონფიდენტს ან ნდობით აღჭურვილ პირებს.საფრთხე შესაძლებელი ჩვეულებრივ მოწმესაც და დაზარალებულ მოწმესაც შეექმნას მოწმის მოვალეობის შესრულებისათვის
მოწმის მიმართ საფრთხე სხვადასხვა კუთხით შეიძლება არსებონდეს
მაგ. მოწმის დაცვა გახდეს საჭირო სასამრთლო დარბაზში, დარბაზში მყოფი საზოგადოებისაგან, მოწმე რომელიც ბრალდებულის მამხილებელ ჩვენებას იძლევა ან
მოწმის დაცვა სასამრთლოს სხდომის დარბაზს ფარგლებს გარეთ, როდესა მას საფრთხე მის საცხოვრებელ ბინაში ემუქრება, მას ბინაში დაესხმიან თავს ან ჩაუსფრდებიან.ასეთ შემთხვევასი მოწმის ადგილსამყოფელი უცნობი უნდა იყოს, რათა მასზე არ განხორციელდეს თავდასხმა.
ამ სემთხვევბსი გამოიყენებნ ასევე პირის იდენტიფიკაციის შეცვლასაც.
საფრთხის წარმოშობის საფუძველია
1. დანაშაულის სახე, მაგ ორგანიზებულ დნაშაულთა საქმეებზე მოწმის ჩვენება
2. 2. მოწმის სახე, რომელ მოწმეზეა საუბარი. ყველა მოწმეს არ ემუქრება საფრთხე. განსაკუთრებით საფრთხე იმ პირებს ემუქრებათ ვინც მზადყოფნას გამოთქვავენ საგამოძიებო ორგანოებთან თანამშრომლობის
მოწმის დაცვის სახეები
მოწმის დაცვის ორი სამართლებრივი საშუალება არსებობს
ეს არის
სისხლის სამრთლის პროცესი, კერძოდ პროცესის
68-ე მუხლითა გათვალისწინებული ღონისძიებებით
ასეთი ღონისძიებებია:
ა) მიკვლევის საწინააღმდეგო ღონისძიებების გატარება − საჯარო რეესტრში ან სხვა საჯარო ხასიათის ჩანაწერში პროცესის მონაწილის ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი მონაცემების, კერძოდ, სახელის, გვარის, მისამართის, სამუშაო ადგილის, პროფესიის ან სხვა შესაბამისი ინფორმაციის, შეცვლა ან ამოღება;
ბ) ვინაობის შეცვლა და მასზე ახალი დოკუმენტების გაცემა − ფსევდონიმის მიჭება, გარეგნობის შეცვლა, ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი საპროცესო და სხვა დოკუმენტების გა საიდუმლოება;
გ) უსაფრთხოების ზომების მიღება (პირადი დაცვა, განგაშზე გამოძახება და სხვ.);
დ) საცხოვრებელი ადგილის დროებით ან სამუდამოდ შეცვლა;
ე) სხვა სახელმწიფოში გაყვანა (რელოკაცია).
რაც ხორციელდება
პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართვით . ამ ღონისძიებას იყენებს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო პროცესის მონაწილე პირების მიმართ.
პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართვისა და დაცვის კონკრეტული ღონისძიებების განხორციელების პროცედურებს ერთობლივად განსაზღვრავენ საქართველოს იუსტიციისა და შინაგან საქმეთა მინისტრები.
ჩამოთვლილი ღონისძიებები არის პროცესუალური, ხოლო ამ ღონისძიების პროცედურის განსაზღვრა კი პოლიციური, ანუ შინაგან საქმეთა სამინისტრო ახორციელებს დაცვას
მთელი რიგი საპროცესო ნორმები მოწმის დაცვასაც ემსახურება. მაგ ბრალდებული გაყვანა მოწმის დაკითხვისას სხდომის დარბაზიდან
მე 40 მუხლის 1 ნაწილი
1. მოსამართლეს უფლება აქვს, მოწმის დაკითხვის დროს უარი თქვას ბრალდებულის დასწრებაზე, თუ გამოიყენება მოწმის დაცვის ერთ-ერთი სპეციალური ღონისძიება.
სასამართლო სხდომის დახურვა 182-ე მუხლის პირველი ნაწილის გ ქვეპუნქტი
გ) პროცესის მონაწილის ან/და მისი ოჯახის წევრის (ახლო ნათესავის) პირადი უსაფრთხოების დაცვის მიზნით ან თუ გამოიყენება პროცესის მონაწილის დაცვის ის სპეციალური ღონისძიება, რომელიც მოითხოვს სასამართლო სხდომის დახურვას;
საჯაროობის გამორიცხვა დაცვის უფლებას ნაკლებად ხელყოფს. მოწმის დაკითხვისას მნისვნელოვანია ბრალდებულის კონფრონტაციის უფლება. საჯაროობის გამორიცხვით ბრალდებულს მაინც აქვს საშუალება მოწმის დაკითხვაში დახურულ სასამრთლო სხდომაზე მიიღოს მონაწილეობა.
ნებართვა მოწმემ დაკითხვისას არ მისცეს ინფორმაცია მისი საცხოვრებელი მისამრთის თაობაზე,თუ არსებობს საფრთხე მასზე ზემოქმედების. ზემოქმედება სესაძლებელია სხვადასხვა სახის იყოს. ზემოქმედებათა სახეების გარკვეულ ნაწილს ითვალისწინებს 243-ე მუხლი
თუ არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი, რომ მოწმე აიძულეს, დაემუქრნენ, დააშინეს ან მოისყიდეს და მიცემულ ჩვენებებში არსებითი წინააღმდეგობაა, მხარეს უფლება აქვს, დააყენოს შუამდგომლობა მოწმის ჩვენების საჯაროდ წაკითხვის,
ადგილმდებარეობის დაფრვა, რა თქმა უნდა ბრალდებულის კონფრონტაციის უფლებასთან კოლიზიაში არ არის. ძალიან უმნიშვნელოა საკითხი მოწმის დამაჯერებლობის გადამოწმება, კერძოდ საცხოვრებელ ადგილზე მისვლა და მეზობლების გამოკითხვა
უსაფრთხოების ზომების მიღება (პირადი დაცვა, განგაშზე გამოძახება და სხვ.);
პროცესის მონაწილის ვინაობისა და საქმეში მონაწილეობის გასაჯაროებით მნიშვნელოვანი საფრთხე დაემუქრება
მუხლი 68. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების სახე და მის გამოყენებაზე უფლებამოსილი პირი
1. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების სახეა პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართვა.
2. პროკურორი უფლებამოსილია, საქართველოს მთავარი პროკურორის ან მისი მოადგილის თანხმობით, გამოიყენოს პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიება და ამ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართოს პროცესის მონაწილე, ან პირი, რომელიც შეიძლება გახდეს პროცესის მონაწილე, მასთან დაკავშირებული პირი ან/და მისი ახლო ნათესავი, მათი თანხმობით.
3. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური პროგრამით დადგენილი წესით საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო ამ მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული პირების მიმართ იყენებს დაცვის კონკრეტულ ღონისძიებებს. ასეთი ღონისძიებებია:
ა) მიკვლევის საწინააღმდეგო ღონისძიებების გატარება − საჯარო რეესტრში ან სხვა საჯარო ხასიათის ჩანაწერში პროცესის მონაწილის ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი მონაცემების, კერძოდ, სახელის, გვარის, მისამართის, სამუშაო ადგილის, პროფესიის ან სხვა შესაბამისი ინფორმაციის, შეცვლა ან ამოღება;
ბ) ვინაობის შეცვლა და მასზე ახალი დოკუმენტების გაცემა − ფსევდონიმის მიჭება, გარეგნობის შეცვლა, ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი საპროცესო და სხვა დოკუმენტების გა საიდუმლოება;
გ) უსაფრთხოების ზომების მიღება (პირადი დაცვა, განგაშზე გამოძახება და სხვ.);
დ) საცხოვრებელი ადგილის დროებით ან სამუდამოდ შეცვლა;
ე) სხვა სახელმწიფოში გაყვანა (რელოკაცია).
4. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართვისა და დაცვის კონკრეტული ღონისძიებების განხორციელების პროცედურებს ერთობლივად განსაზღვრავენ საქართველოს იუსტიციისა და შინაგან საქმეთა მინისტრები.
5. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების ხარჯებს სახელმწიფო გაიღებს.
საქართველოს 2010 წლის 24 სექტემბრის კანონი №3616 - სსმ I, №50, 24.09.2010 წ., მუხ.328
საქართველოს 2011 წლის 28 ოქტომბრის კანონი №5170 - ვებგვერდი, 11.11.2011წ.
მუხლი 69. (ამოღებულია)
საქართველოს 2010 წლის 24 სექტემბრის კანონი №3616 - სსმ I, №50, 24.09.2010 წ., მუხ.328
საქართველოს 2011 წლის 28 ოქტომბრის კანონი №5170 - ვებგვერდი, 11.11.2011წ.
მუხლი 70. გადაწყვეტილება დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების შესახებ
1. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების შესახებ გადაწყვეტილებაში უნდა მიეთითოს:
ა) პირი, რომლის მიმართაც გამოიყენება დაცვის სპეციალური ღონისძიება (პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართვა);
ბ) დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების ვადა.
2. დაცვის სპეციალური ღონისძიება შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს უვადოდ.
3. დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების შესახებ გადაწყვეტილება არ არის საჯარო. ეს გადაწყვეტილება ეცნობება მხოლოდ დასაცავ პირს.
4. დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების ვადის ამოწურვის შემთხვევაში შესაძლებელია ვადის გაგრძელება, თუ კვლავ არსებობს ამ ღონისძიების გამოყენების საჭიროება.
5. დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების საფუძვლის აღმოფხვრის შემთხვევაში ამ ღონისძიებას აუქმებს მისი გამოყენების შესახებ გადაწყვეტილების მიმღები პირი, რაც დაუყოვნებლივ ეცნობება დასაცავ პირს.
საქართველოს 2010 წლის 24 სექტემბრის კანონი №3616 - სსმ I, №50, 24.09.2010 წ., მუხ.328
საქართველოს 2011 წლის 28 ოქტომბრის კანონი №5170 - ვებგვერდი, 11.11.2011წ.
მუხლი 71. დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების შესახებ გადაწყვეტილების აღსრულება
1. დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების შესახებ გადაწყვეტილების აღსრულების თაობაზე 3 დღის ვადაში ეცნობება პროკურორს, რომელმაც გამოიყენა ეს ღონისძიება.
2. დაცვის სპეციალური ღონისძიებისა და მის ფარგლებში გამოყენებული
საქართველოს საპროცესო კოდექსი ითვალისწინებს ერთიდაიმავე საქმეში პროცესის სხვა სუბიექტების მოწმის სახით მონაწილეობას.
მოწმის სტატუსით სარგებლობენ და ეს სტატუსი ენიჭებათ: გამომძიებელს, პროკურორს, ბრალდებულს დაზარალებულს ექსპერტს და თარჯიმანს.
ამ მუხლში არ გვაქ მოცემული ადვოკატი და მოსამართლე თუმცა ისინიც სარგებლობენ ამ უფლებით.
გამონაკლისი არის დაზარალებული, მას შეუძლია საქმეში იყოს როგორც დაზარალებული ასევე მოწმე.
Чтение. Прочитайте текст, выполните тестовые задания к нему.
ДАКТИЛОСКОПИЯ
18 апреля 1902 года впервые в мире для опознания преступника была применена дактилоскопия.
Дактилоскопия – метод идентификации человека по отпечаткам пальцев и ладоней, основанный на уникальности рисунка кожи, то есть каждый человек обладает индивидуальным узором папиллярных линий. Они не меняются в течение жизни и восстанавливаются после повреждения кожи в прежнем виде.
В основе метода дактилоскопии лежит идея англичанина Уильяма Гершеля, который выдвинул гипотезу о неизменности папиллярного рисунка ладонных поверхностей кожи человека. Эта гипотеза родилась в результате долгих исследований автора, который служил полицейским чиновником в Индии и имел широкое «поле» для исследований.
В 1895 году английский антрополог и психолог Френсис Гальтон (автор книги «Отпечатки пальцев») добился введения дактилоскопии в качестве метода регистрации уголовных преступников уже в Англии. 18 апреля 1902 года в Дании впервые в мире была применена дактилоскопия для опознания преступника, а уже в сентябре этого же года в Великобритании отпечатки пальцев с места преступления впервые были использованы как доказательство вины по отношению к подозреваемому в преступлении. В последующие 15-20 лет разные страны мира вводили у себя в практику применения дактилоскопические методы. В России дактилоскопия стала применяться с 1906 года. Раньше специалисты этой области сравнивали отпечатки пальцев «вручную», впоследствии принцип сравнения отпечатков автоматизировался. В каждой стране существует электронная база отпечатков. Причем есть база данных правоохранительных органов, в которой хранятся отпечатки пальцев людей, когда-либо задерживаемых, а также есть общая база данных, которая является «добровольной».
Но одна редкая мутация в генах может привести к отсутствию у человека отпечатков пальцев. Эта болезнь, а точнее отклонение, называется адерматогли'фия. Недавно женщина из Швейцарии с такой особенностью не смогла пройти таможенный контроль, и в результате ее не пустили в США.
В настоящее время во всем мире известны только четыре семьи, у которых выявлено это отклонение.
Дактилоскопия – метод идентификации человека по отпечаткам пальцев ________.
А) основанный на уникальности рук человека
Б) основанный на уникальности пальцев человека
В) основанный на уникальности рисунка кожи человека
основанный на уникальности рисунка кожи человека
основанный на уникальности рук человека
основанный на уникальности пальцев человека
ქულა: 2
2
Лексика. Грамматика. Выберите правильный, по вашему мнению, вариант ответа.
Государство устанавливает правопорядок.
А.Государство обеспечивает правопорядок
Б.Государство вводит правопорядок.
В. Государство поддерживает правопорядок.
Государство вводит правопорядок.
Государство обеспечивает правопорядок
Государство поддерживает правопорядок.
ქულა: 1
3
Прочитайте фрагмент статьи. Проверьте, правильно ли вы поняли содержание текста, выбрав один из предложенных вариантов ответа к каждому заданию.
***
Европоцентризм - культурфилософская и мировоззренческая установка, согласно которой Европа с присущим ей укладом является центром мировой культуры и цивилизации. Первыми в Европе противопоставили себя Востоку древние греки. Понятие Востока они относили к Персии и другим территориям, находившимся восточнее греческого мира. Но уже в Древней Греции это понятие было не просто географическим, а в него вкладывался более широкий смысл. Разграничение Востока и Запада стало формой обозначения противоположности эллина и варвара, "цивилизованности" и "дикости".
Ясно, что такое деление имело отчетливо выраженную ценностную окраску: варварское начало решительно отвергалось во имя эллинского. Подобный взгляд со временем оформился в одну из традиций, которая была унаследована Европой Нового времени. Крестовые походы и путешествия, приведшие к великим географическим открытиям, захват новооткрытых земель и жестокие колониальные войны - все это реальное проявление европоцентристской точки зрения. Согласно ей Европа, Запад с их историческим укладом, политикой, религией, культурой, искусством представляют собой единственную и безоговорочную ценность.
В эпоху средневековья, когда экономические, политические и культурные связи Европы с остальным миром резко ослабевают, а важнейшим фактором духовной и политической жизни становится христианство, Восток в сознании европейца закономерно отодвигается на задний план как нечто отдаленное и сугубо экзотическое.
Мысль о разъединенности людей поддерживалась в европейской философии концепцией избранности Запада. Сторонники идеи европоцентризма утверждали, что все народы пойдут по западному пути развития цивилизации и обретут единство.
Движение всех народов к единой всемирной истории, которое осмысливали Вольтер, Монтескье, Гердер, породило важную идею поиска изначальной универсальной культуры, когда различные народы не были разделены в духовном и религиозном смысле. У них были общие корни, но единая культура впоследствии распалась на множество самостоятельных ареалов. Гегель пытался поставить вопрос о том, почему восточные народы ушли от своих человеческих истоков и остались в известной мере за пределами магистральной линии истории.
Вместе с тем в ХХ веке в европейском сознании вызревал кризис европоцентризма. Европейский просвещенный мир пытался понять, правомерно ли рассматривать европейскую идею как всемирную. А.Шопенгауэр предостерегал от попытки "конструировать" историю. Шпенглер оценивал схему европоцентризма как бессмысленную. По его мнению, Европа неоправданно становится центром тяжести исторической системы. Позже Леви-Стросс, исследуя древнюю историю, высказал догадку, что именно западная культура выпала из всемирной истории.
Однако в целом европоцентристская концепция продолжает обсуждаться в научном мире. Современный европоцентризм поддерживается концепцией "модернизации мира". Ее сторонники утверждают, что другие культуры должны принять современный жизненный уклад Запада.
Выберите правильное утверждение.
А) В ХХ веке европоцентристская концепция была подвергнута единодушной критике ученых и прекратила свое существование.
Б) В ХХ веке европейские ученые стали высказывать сомнения в правомерности европоцентризма.
В) ХХ век - эпоха победы европоцентристской концепции в западной науке.
В ХХ веке европейские ученые стали высказывать сомнения в правомерности европоцентризма.
В ХХ веке европоцентристская концепция была подвергнута единодушной критике ученых и прекратила свое существование.
ХХ век - эпоха победы европоцентристской концепции в западной науке.
ქულა: 2
4
Лексика. Грамматика. Выберите правильный, по вашему мнению, вариант ответа
Все граждане должны подчиняться предписаниям правовых норм.
А.Правовые нормы не являются общеобязательными.
Б.Правовые нормы близки и понятны народу.
В. Государство принуждает граждан к исполнению предписаний правовых норм.
Правовые нормы не являются общеобязательными.
Государство принуждает граждан к исполнению предписаний правовых норм.
18 апреля 1902 года впервые в мире для опознания преступника была применена дактилоскопия.
Дактилоскопия – метод идентификации человека по отпечаткам пальцев и ладоней, основанный на уникальности рисунка кожи, то есть каждый человек обладает индивидуальным узором папиллярных линий. Они не меняются в течение жизни и восстанавливаются после повреждения кожи в прежнем виде.
В основе метода дактилоскопии лежит идея англичанина Уильяма Гершеля, который выдвинул гипотезу о неизменности папиллярного рисунка ладонных поверхностей кожи человека. Эта гипотеза родилась в результате долгих исследований автора, который служил полицейским чиновником в Индии и имел широкое «поле» для исследований.
В 1895 году английский антрополог и психолог Френсис Гальтон (автор книги «Отпечатки пальцев») добился введения дактилоскопии в качестве метода регистрации уголовных преступников уже в Англии. 18 апреля 1902 года в Дании впервые в мире была применена дактилоскопия для опознания преступника, а уже в сентябре этого же года в Великобритании отпечатки пальцев с места преступления впервые были использованы как доказательство вины по отношению к подозреваемому в преступлении. В последующие 15-20 лет разные страны мира вводили у себя в практику применения дактилоскопические методы. В России дактилоскопия стала применяться с 1906 года. Раньше специалисты этой области сравнивали отпечатки пальцев «вручную», впоследствии принцип сравнения отпечатков автоматизировался. В каждой стране существует электронная база отпечатков. Причем есть база данных правоохранительных органов, в которой хранятся отпечатки пальцев людей, когда-либо задерживаемых, а также есть общая база данных, которая является «добровольной».
Но одна редкая мутация в генах может привести к отсутствию у человека отпечатков пальцев. Эта болезнь, а точнее отклонение, называется адерматогли'фия. Недавно женщина из Швейцарии с такой особенностью не смогла пройти таможенный контроль, и в результате ее не пустили в США.
В настоящее время во всем мире известны только четыре семьи, у которых выявлено это отклонение.
Дактилоскопия - это метод, позволяющий безошибочно идентифицировать личность человека по __________.
А) его следу от пальцев
Б) его следу ладоней
В) его следу от пальцев и ладоней
его следу ладоней
его следу от пальцев и ладоней
его следу от пальцев
ქულა: 2
6
Лексика. Грамматика. Выберите правильный, по вашему мнению, вариант ответа.
Структура органов местного самоуправления определяется в каждом регионе ... самостоятельно.
А) для населения
Б) населением
В) с населением
населением
для населения
с населением
ქულა: 1
7
Лексика. Грамматика. Выберите правильный, по вашему мнению, вариант ответа.
Идея многообразия общества не противоречит _______.
А) к идее единства
Б) идее единства
В) с идеей единства
идее единства
с идеей единства
к идее единства
ქულა: 1
8
Лексика. Грамматика. Выберите правильный, по вашему мнению, вариант ответа.
Издание представляет интерес _______.
А) изучающим правоведение
Б) у изучающих правоведение
В) среди изучающих правоведение
среди изучающих правоведение
изучающим правоведение
у изучающих правоведение
ქულა: 1
9
Лексика. Грамматика. Выберите правильный, по вашему мнению, вариант ответа.
Мы хотим пойти в филармонию послушать известного пианиста.
А) чтобы послушали известного пианиста
Б) чтобы послушать известного пианиста
В) из-за того, чтобы послушать известного пианиста
чтобы послушали известного пианиста
из-за того, чтобы послушать известного пианиста
чтобы послушать известного пианиста
ქულა: 1
10
Лексика. Грамматика. Выберите правильный, по вашему мнению, вариант ответа.
Теория государства и права представляет собой... .
А.юридическая дисциплина
Б.юридической дисциплиной
В.юридическую дисциплину
юридическая дисциплина
юридическую дисциплину
юридической дисциплиной
ქულა: 1
11
Лексика. Грамматика. Выберите правильный, по вашему мнению, вариант ответа.
Правовое государство обеспечивает права и свободы граждан.
А. Правовое государство защищает права и свободы граждан.
Б. Правовое государство гарантирует права и свободы граждан.
В. Правовое государство устанавливает права и свободы граждан.
Правовое государство гарантирует права и свободы граждан.
Правовое государство защищает права и свободы граждан.
Правовое государство устанавливает права и свободы граждан.
ქულა: 1
12
Лексика. Грамматика. Выберите правильный, по вашему мнению, вариант ответа.
В закон входят_____ .
А. три раздела
Б. из трёх разделов
В. в три раздела
из трёх разделов
в три раздела
три раздела
ქულა: 1
13
Лексика. Грамматика. Выберите правильный, по вашему мнению, вариант ответа.
В случае ____ от возмещения ущерба мы вынуждены будем обратиться в арбитражный суд.
А) отказ
Б) отказа
В) отказом
отказом
отказ
отказа
ქულა: 1
14
Лексика. Грамматика. Выберите правильный, по вашему мнению, вариант ответа.
Ольга произносила эти слова с улыбкой.
А) улыбаясь
Б) улыбнувшись
В) улыбающаяся
улыбающаяся
улыбнувшись
улыбаясь
ქულა: 1
15
Прочитайте фрагмент статьи. Проверьте, правильно ли вы поняли содержание текста, выбрав один из предложенных вариантов ответа к каждому заданию.
***
Европоцентризм - культурфилософская и мировоззренческая установка, согласно которой Европа с присущим ей укладом является центром мировой культуры и цивилизации. Первыми в Европе противопоставили себя Востоку древние греки. Понятие Востока они относили к Персии и другим территориям, находившимся восточнее греческого мира. Но уже в Древней Греции это понятие было не просто географическим, а в него вкладывался более широкий смысл. Разграничение Востока и Запада стало формой обозначения противоположности эллина и варвара, "цивилизованности" и "дикости".
Ясно, что такое деление имело отчетливо выраженную ценностную окраску: варварское начало решительно отвергалось во имя эллинского. Подобный взгляд со временем оформился в одну из традиций, которая была унаследована Европой Нового времени. Крестовые походы и путешествия, приведшие к великим географическим открытиям, захват новооткрытых земель и жестокие колониальные войны - все это реальное проявление европоцентристской точки зрения. Согласно ей Европа, Запад с их историческим укладом, политикой, религией, культурой, искусством представляют собой единственную и безоговорочную ценность.
В эпоху средневековья, когда экономические, политические и культурные связи Европы с остальным миром резко ослабевают, а важнейшим фактором духовной и политической жизни становится христианство, Восток в сознании европейца закономерно отодвигается на задний план как нечто отдаленное и сугубо экзотическое.
Мысль о разъединенности людей поддерживалась в европейской философии концепцией избранности Запада. Сторонники идеи европоцентризма утверждали, что все народы пойдут по западному пути развития цивилизации и обретут единство.
Движение всех народов к единой всемирной истории, которое осмысливали Вольтер, Монтескье, Гердер, породило важную идею поиска изначальной универсальной культуры, когда различные народы не были разделены в духовном и религиозном смысле. У них были общие корни, но единая культура впоследствии распалась на множество самостоятельных ареалов. Гегель пытался поставить вопрос о том, почему восточные народы ушли от своих человеческих истоков и остались в известной мере за пределами магистральной линии истории.
Вместе с тем в ХХ веке в европейском сознании вызревал кризис европоцентризма. Европейский просвещенный мир пытался понять, правомерно ли рассматривать европейскую идею как всемирную. А.Шопенгауэр предостерегал от попытки "конструировать" историю. Шпенглер оценивал схему европоцентризма как бессмысленную. По его мнению, Европа неоправданно становится центром тяжести исторической системы. Позже Леви-Стросс, исследуя древнюю историю, высказал догадку, что именно западная культура выпала из всемирной истории.
Однако в целом европоцентристская концепция продолжает обсуждаться в научном мире. Современный европоцентризм поддерживается концепцией "модернизации мира". Ее сторонники утверждают, что другие культуры должны принять современный жизненный уклад Запада.
Выберите аргумент, обосновывающий данный тезис.
В ХХ веке в европейском сознании наметился кризис европоцентризма, так как ...
А) европейские ученые стали резко критиковать точку зрения о том, что Европа является центром мира.
Б) Шпенглер оценивал схему европоцентризма как бессмысленную.
В) Шопенгауэр, Шпенглер, Леви-Стросс сомневались в правильности концепции европоцентризма.
Шпенглер оценивал схему европоцентризма как бессмысленную.
европейские ученые стали резко критиковать точку зрения о том, что Европа является центром мира.
Шопенгауэр, Шпенглер, Леви-Стросс сомневались в правильности концепции европоцентризма.
ქულა: 2
16
Лексика. Грамматика. Выберите правильный, по вашему мнению, вариант ответа.
Государство устанавливает ... .
А. правовым нормам
Б. правовыми нормами
В. правовые нормы
правовые нормы
правовыми нормами
правовым нормам
ქულა: 1
17
Лексика. Грамматика. Выберите правильный, по вашему мнению, вариант ответа.
Предложенная система аргументов представляется нам _______.
неубедительная
ქულა: 1
18
Лексика. Грамматика. Выберите правильный, по вашему мнению, вариант ответа.
Науки, изучающие жизнь общества, относятся _______.
А) в общественные науки
Б) общественным наукам
В) к общественным наукам
общественным наукам
в общественные науки
к общественным наукам
ქულა: 1
19
Прочитайте фрагмент статьи. Проверьте, правильно ли вы поняли содержание текста, выбрав один из предложенных вариантов ответа к каждому заданию.
***
Европоцентризм - культурфилософская и мировоззренческая установка, согласно которой Европа с присущим ей укладом является центром мировой культуры и цивилизации. Первыми в Европе противопоставили себя Востоку древние греки. Понятие Востока они относили к Персии и другим территориям, находившимся восточнее греческого мира. Но уже в Древней Греции это понятие было не просто географическим, а в него вкладывался более широкий смысл. Разграничение Востока и Запада стало формой обозначения противоположности эллина и варвара, "цивилизованности" и "дикости".
Ясно, что такое деление имело отчетливо выраженную ценностную окраску: варварское начало решительно отвергалось во имя эллинского. Подобный взгляд со временем оформился в одну из традиций, которая была унаследована Европой Нового времени. Крестовые походы и путешествия, приведшие к великим географическим открытиям, захват новооткрытых земель и жестокие колониальные войны - все это реальное проявление европоцентристской точки зрения. Согласно ей Европа, Запад с их историческим укладом, политикой, религией, культурой, искусством представляют собой единственную и безоговорочную ценность.
В эпоху средневековья, когда экономические, политические и культурные связи Европы с остальным миром резко ослабевают, а важнейшим фактором духовной и политической жизни становится христианство, Восток в сознании европейца закономерно отодвигается на задний план как нечто отдаленное и сугубо экзотическое.
Мысль о разъединенности людей поддерживалась в европейской философии концепцией избранности Запада. Сторонники идеи европоцентризма утверждали, что все народы пойдут по западному пути развития цивилизации и обретут единство.
Движение всех народов к единой всемирной истории, которое осмысливали Вольтер, Монтескье, Гердер, породило важную идею поиска изначальной универсальной культуры, когда различные народы не были разделены в духовном и религиозном смысле. У них были общие корни, но единая культура впоследствии распалась на множество самостоятельных ареалов. Гегель пытался поставить вопрос о том, почему восточные народы ушли от своих человеческих истоков и остались в известной мере за пределами магистральной линии истории.
Вместе с тем в ХХ веке в европейском сознании вызревал кризис европоцентризма. Европейский просвещенный мир пытался понять, правомерно ли рассматривать европейскую идею как всемирную. А.Шопенгауэр предостерегал от попытки "конструировать" историю. Шпенглер оценивал схему европоцентризма как бессмысленную. По его мнению, Европа неоправданно становится центром тяжести исторической системы. Позже Леви-Стросс, исследуя древнюю историю, высказал догадку, что именно западная культура выпала из всемирной истории.
Однако в целом европоцентристская концепция продолжает обсуждаться в научном мире. Современный европоцентризм поддерживается концепцией "модернизации мира". Ее сторонники утверждают, что другие культуры должны принять современный жизненный уклад Запада.
Выберите правильное утверждение.
А) Европоцентризм - это чистая теория, не имеющая реальных проявлений в жизни.
Б) В эпоху средневековья связи Европы с остальным миром становятся более прочными.
В) Движение всех народов в единую всемирную историю породило идею поиска изначальной универсальной культуры.
Движение всех народов в единую всемирную историю породило идею поиска изначальной универсальной культуры.
Европоцентризм - это чистая теория, не имеющая реальных проявлений в жизни.
В эпоху средневековья связи Европы с остальным миром становятся более прочными.
2 ტესტები
1. სასამართლო იხილავდა საქმეს რვა ბრალდებულის მიმართ რომლის განხილვის დროს ერთ-ერთი მათგანის ადვოკატი არ გამოცხადდა . მისი გამოუცხადებლობა სერიოზულად ლახავდა სხვა ბრალდებულთა ინტერესებს და გავლენას ახდენდა სხვა მტკიცებულებათა გამოკვლევის სისრულესა და ობიექტურობაზე . მიუხედავად ამისა , სასამართლომ განაგრძო საქმის განხილვა სხვა ბრალდებულთა მიმართ. შეაფასეთ მოსამართლის მოქმედება.
არ არის კანონიერი , რადგან თუ საქმე იხილება ორი ან მეტი .
2. ბრალის წაყენების შესახებ დადგენილების გამოტანიდან რა ვადაში უნდა იქნეს ბრალი წაყენებული?
არა უგვიანეს 24 საათისა
3. ექვემდებარება თუ არა გასაჩივრებას სასამართლოს განჩინება ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ და რა წესით?
სასამართლის განჩინება ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ საჩივრდება სააპელაციო სასამართლოს საგამოძიებო კოლეგიაში.
4. რა წესით ხდება სასამართლოში სისხლის სამართლის საქმიდან ცალკე წარმოებისათვის სისხლის სამართლის საქმის გამოყოფა ?
მხარის შუამდგომლობით , სასამართლოს განჩინებით
5. რომელი სასამართლო განიხილავს შუამდგომლობას ექსჰუმაციის შესახებ , რა პროცედურით რა ვადაში და საჩივრდება თუ არა ამ საკითხზე გამოტანილი სასამართლო გადაწყვეტილება?
აღნიშნულ შუამდგომლობას იხილავს მაგისტრი მოსამართლე , გამოძიების ადგილის მიხედვით ,ზეპირი მოსმენის გარეშე , დაყენებიდან 48 საათში , ხოლო სასამართლოს განჩინება არ საჩივრდება.
6. საქმის ინტერესებიდან გამომდინარე გამომძიებელმა ჩაატარა საგამოძიებო ექსპერიმენტი, რა დროსაც ერთდროულად ადგილზე შეამოწმა რამდენიმე პირის ( ინფორმაცია ) ჩვენება , ხოლო მიღებულმა შედეგებმა ხელი შეუწყო გამოძიებას საქმის სრულად გახსნაში . მიეცით ამ შემთხვევას სამართლებრივი შეფასება .
უკანონოა რადგან რამდენიმე პირის ინფორმაციის ( ჩვენების ) ადგილზე შემოწმება დაუშვებელია.
7. პროკურორმა გადაუდებელი აუცილებლობის მოტივით , რომ ქონებას , რომელიც დანაშაულებრივი გზით იყო მოპოვებული , გადამალავდნენ ან გაანადგურებდნენ , გამოიტანა დადგენილება ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ , აღნიშნული დადგენილების აღსრულებიდან 24 საათის განმავლობაში პროკურორმა ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ შეტყობინება გაუგზავნა სასამართლოს გამოძიების ადგილის მიხედვით და წარუდგინა მას შუამდგომლობა ყადაღის კანონიერების შემოწმების თაობაზე. კანონის რა მოთხოვნა დააარღვია პროკურორმა ?
პროკურორმა დაარღვია კანონის მოთხოვნა , რადგან პროკურორმა გადაუდებელი აუცილებლობის შემთხვევაში ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ ( დიდი პასუხი ) მოკლედ უნდა წარედგინა შუამდგომლობა 12 საათში, როცა გადაუდებელი აუცილებლობაა სახეზე.
8. რა ვადით შეიძლება მოთავსდეს ბრალდებული ექსპერტიზისათვის სამედიცინო დაწესებულებაში?
არა უმეტეს 20 დღის ვადით , ეს ვადა ექიმის დასკვნის საფუძველზე სასამართლოს განჩინებით შეიძლება გაგრძელდეს კიდევ 10 დღით
9. რა შემთხვევაში შეიძლება იქნეს გამოყენებული აღკვეთის ღონისძიების სახით შეთანხმება გაუსვლელობის და სათანადო ქცევის შესახებ ?
თუ პირის მიერ ჩადენილი დანაშულისთვის კანონი სასჯელის სახით არ ითვალისწინების თავისუფლების აღკვეთას 1 წელზე მეტი ვადით.
10. რა ვადაში უნდა აღსრულდეს გადაწყვეტილება სასამართლოში პირი მიყვანის შესახებ?
გონივრულ ვადაში
11. რა წესით განიხილება საქმე საკასაციო სასამართლოში , თუ სხდომაზე კასატორი არ გამოცხადდა?
თუ საკასაციო სხდომის კასატორი არასაპატიო მიზეზით არ გამოცხადდება საკასაციო სასამართლო განჩინებით მის საკასაციო საჩივარს განუხილველად დატოვებს .
12. ვინ იწყებს და ახორციელებს სისხლის სამართლებრივ დევნას?
სისხლის სამართლებრივი დევნის დაწყება და განხორციელება პროკურორის დისკრესიული უფლებამოსილებაა
13. რომელი ორგანოს ან თანამდებობის პირისაგან უნდა იქნეს გამოთხოვილი ნებართვა დიპლომატიური იმუნიტეტის მქონე პირის ჩრეკის თაობაზე?
დიდი პასუხი ( დასაშვებია მხოლოდ ხელმძღვანელის თანხმობით , საგარეო)
14. რამდენი დაუსაბუთებული აცილების უფლება აქვს მხარეს მსაჯულობის კანდიდატისადმი?
თუ წარდგენილი ბრალდება სასჯელის სახით ითვალისიწინებს უვადო თავისუფლების აღკვეთას , მხარეს 10 დაუსაბუთებელი აცილების განცხადების უფლება აქვს , დანარჩენ შემთხვევაში მხარე უფლებამოსილია განაცხადოს 6 დაუსაბუთებელი აცილება.
15. როგორ უნდა გადაწყდეს პირის ბრალეულობის საკითხი , როცა არც განმეორებით დანიშნულ ნაფფიც მსაჯულთა შემადგენლობას არ შესწევს უნარი გამოიტანოს ვერდიქტი?
თუ არც განმეორებით დანიშნულ ნაფიც მსაჯულთა შემადგენლობას არ შესწევს უნარი მიიღოს გადაწყევტილება მაშინ კანონით დადგენილი წესით ბრალდებული გამართლებულად ითვლება
16. ბრალდებული ბექაური დააკავეს ხულიგნობის ჩადენისათვის და მაშინვე გადაიყვანეს წინასწარი დაკავების იზოლატორში , კანონით დადგენილ 72 საათიან ვადაში ვერ მოხერხდა მისთვის ბრალდების წაყენება და აღკვეთის ღონისძიების შერჩევა , აღნიშნულის გამო დაკავებიდან მისი გათავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილება მიიღო დაკავებულთა ყოფნის ადგილის უფროსმა , კანონიერია თუ არა მისი მოქმედება?
კანონიერია რადგან თუ გავიდა დაკავების ვადა დაკავებული თავისუფლდება დაკავებულთა ყოფლის ადგილის უფროსის დადგენილებით.
17. ვინ უნდა უზრუნველყოს საკუთარი მოწმეების გამოცხადება სასამართლოში?
მხარეებმა
18. არის თუ არა უფლებამოსილი დაზარალებული გაასაჩივროს საპროცესო შეთანხმება ?
დაზარალებულს უფლება არა აქვს, გაასაჩივროს საპროცესო შეთანხმება.
19. რა ვადაში უნდა მიმართოს პროკურორმა სასამართლოს აღკვეთი ღონისძიების გამოყენების შესახებ შუამდგომლობით თუ ბრალდებული დაკავებული არ არის?
მიმართვის ვადა კანონით დადგენილი
20. აქვს თუ არა მსაჯულთა სასამართლოს სხდომის თავჯდომარეს უფლება გააუქმოს ნაფიც მსაჯულთა მიერ გამოტანილი გამამტყუნებელი ვერდიქტი?
სხდომის თავმჯდომარე უფლებამოსილია გააუქმოს ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოს გამამტყუნებელი ვერდიქტი და დანიშნოს ნაფიც მსაჯულთა ახალი შემადგენლობის შერჩევის სხდომის თარიღი, თუ აღნიშნული ვერდიქტი აშკარად ეწინააღმდეგება მტკიცებულებათა ერთობლიობას, უსაფუძვლოა და გამამტყუნებელი ვერდიქტის გაუქმება სამართლიანი მართლმსაჯულების აღსრულების ერთადერთი შესაძლებლობაა.
21. რა ვადით შეიძლება იყოს პირი დაკავებული?
დაკავების ვადა არ უნდა აღემატებოდეს 72 სთს
22. რა ვადაში ინიშნება სასჯელის დანიშვნის სხდომა გამამტყუნებელი ვერდიქტის გამოტანის დროს?
სასჯელის დანიშვნის სხდომა უნდა გაიმართოს ვერდიქტის გამოცხადებიდან არა უგვიანეს 3 დღისა.
23. ქვემოთ ჩამოთვლილთაგან რომელი საგამოძიებო მოქმედების ჩაასატარებლად არ აქვს სასამართლოსთვის მიმართვის უფლება დაცვის მხარეს?
ფარული საგამოძიებო მოქმედება
24. არის თუ არა სავალდებულო ექსპერტიზის ინიციატორმა მხარემ ექსპერტის დასკვნა გადასცეს მეორე მხარეს?
ექსპერტის დასკვნის მიღებისთანავე ექსპერტიზის ინიციატორმა მხარემ ის დაუყოვნებლივ უნდა გადასცეს მეორე მხარეს ასეთი მოთხოვნის არსებობის შემთხვევაში.
25. რა წესით ხდება კოლეგიური შემადგენლობის მიერ სასამართლო გადაწყვეტილების მიღება?
სასამართლო გადაწყვეტილებას იღებს კენჭისყრით, ხმათა უმრავლესობით. გადაწყვეტილება სასჯელის ზომად უვადო თავისუფლების აღკვეთის დანიშვნის შესახებ მიიღება მხოლოდ ერთხმად.
26. რა წესით ხდება სასამართლოში სისხლის სამართლის საქმიდან ცალკე წარმოებისათვის სისხლის სამართლის საქმის გაერთიანება?
მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე სასამართლოს განჩინებით.
27. ქონების შესაძლო ჩამორთმევის უზრუნველსაყოფად პროკურორის შუამდგომლობით სასამართლომ ყადაღა დაადო ქონებას და მოითხოვა სახელმწიფოს სახელით დადებული ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების შეჩერება. კანონიერია თუ არა პროკურორის მოქმედება?
კანონიერია, რადგან თუ ბრალდებული თანამდებობის პირია, პროკურორი
ვალდებულია სასამართლოს წინაშე დააყენოს შუამდგომლობა თანამდებობის პირის ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ, ასევე მოითხოვოს თანამდებობის პირის მიერ სახელმწიფოს სახელით დადებული ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების შეჩერება;
28. ნიმუშის აღებაზე უარი განაცხადა ბრალდებულმა იმ მოტივით, რომ ეს გამოიწვევდა
ტკივილის შეგრძნებას და აქედან გამომდინარე, საფრთხე ემუქრებოდა მის სიცოცხლესა და ჯანმრთელობას. მიუხედავად ამისა, გამომძიებელმა პროკურორის თანხმობით მაინც აიღო ნიმუშები, რასაც შედეგად ბრალდებულის გონების დროებითი დაკარგვა მოჰყვა. მიეცით ამ შემთხვევას სამართლებრივი შეფასება:
ნიმუშის აღება, რომელიც ძლიერი ტკივილის შეგრძნებას იწვევს,დასაშვებია მხოლოდ გამონაკლის შემთხვევაში და იმ პირის თანხმობით,რომლისგანაც ნიმუში უნდა იქნეს აღებული.
29. ბრალდებულ კაშიას ინტერესების დამცველმა ადვოკატმა ბარდაველიძემ
ექსპერტიზის ჩატარების შესახებ მიმართვა გაუგზავნა საექსპერტო დაწესებულებას და საქმის მნიშვნელობიდან გამომდინარე, მოსთხოვა შემჭიდროებულ ვადებში
ექსპერტიზის ჩატარება. ამასთან, გადასცა მას კვლევისათვის საჭირო ყველა ობიექტი. საექსპერტო დაწესებულების ხელმძღვანელმა უარი განაცხადა ექსპერტიზის ჩატარებაზე,რადგან არ არსებობდა მხარის შუამდგომლობით გამოტანილი სასამართლოს განჩინება.
კანონიერია თუ არა საექსპერტო დაწესებულების ხელმძღვანელის ეს მოქმედება?
უკანონოა,რადგან ექსპერტიზის ჩატარების შესახებ დაცვის მხარის მიმართვა სავალდებულოა სახელმწიფო-საექსპერტო დაწესებულებისათვის,ექსპერტისთვის და იმ პირისატვის,რომელიც საექსპერტო კვლევის ობიექტია.
უკანონოა, რადგან ექსპერტიზის ჩატარების შესახებ დაცვის მხარის მიმართვა
სავალდებულოა სახელმწიფო-საექსპერტო დაწესებულებისათვის, ექსპერტისთვის და იმ
პირისათვის, რომელიც საექსპერტო კვლევის ობიექტია;
30. ნივთიერი მტკიცებულების აღმოჩენის მიზნით, ადვოკატმა მენაბდემ, ბარამიძის
საცხოვრებელ ბინაში, მისივე თანხმობით, ჩაატარა დათვალიერება, რის შემდეგ
შესაბამისი ოქმი და მასალები წარუდგინა სასამართლოს საქმეზე დასართავად.
მოსამართლემ წარდგენილი მასალები დაუშვებელ მტკიცებულებად სცნო, რადგან
მიიჩნია, რომ ადვოკატის მიერ დათვალიერება ჩატარებული იყო კანონდარღვევით,
მოსამართლის განჩინების გარეშე. შეაფასეთ ეს შემთხვევა:
მოსამართლის მოქმედება უკანონია, რადგან ნივთიერი მტკიცებულების აღმოჩენის
მიზნით მხარეს უფლება აქვს დაათვალიეროს შემთხვევის ადგილი, საცავი, სადგომი,
სათავსო და ა.შ. სასამართლოს განჩინება არ არის აუცილებელი, როცა დათვალიერება
ეხება კერძო საკუთრებას და მისი მესაკუთრე წერილობით გამოხატავს თანხმობას
დათვალიერების ჩატარების თაობაზე;
31. გაზეთ „ქრონიკა“-ში უნდა გამოქვეყნებულიყო მამხილებელი მასალა სახელმწიფო
პოლიტიკური თანამდებობის პირთა მიერ დანაშაულის ჩადენის შესახებ, რაც ამ პირთა
მოსაზრებით, არაარგუმენტირებული და ცილისმწამებლური იყო. აღნიშნულის გამო
პროკურატურამ გამომცემლობის რედაქციაში ჩაატარა ჩხრეკა და ამოიღო გაზეთის ყველა
ნომერი და შესაბამისი მასალა. როგორც გაირკვა, გაზეთის რედაქციას მართლაც არ
ჰქონდა შესაბამისი დამამტკიცებელი მასალები ხსენებულ თანამდებობის პირთა მხრივ
დანაშაულის ჩადენის შესახებ და ამ მასალების გამოქვეყნება მიზნად ისახავდა მათთვის
სახელის გატეხვას. მიეცით ამ ფაქტს სამართლებრივი შეფასება.
გამომცემლობის რედაქციაში ჩხრეკის ჩატარება დაუშვებელი იყო, რადგან
გამომცემლობის რედაქციაში ჩხრეკა შეიძლება ჩატარდეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როცა არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი, რომ ამოსაღები საგანი, დოკუმენტი, ნივთიერება თუ ინფორმაციის შემცველი სხვა ობიექტი დანაშაულის ჩადენის საგანი ან იარაღია;
32. გამომძიებელს ჰქონდა დასაბუთებული ვარაუდი, რომ დაკავებულ ფაიქიძეს
სურდა თავიდან მოეშორებინა მისი მამხილებელი მტკიცებულებები, რის გამოც მან
მოსამართლისგან განჩინების გამოთხოვისა და გამომძიებლის დადგენილების გარეშე
ჩაატარა პირადი ჩხრეკა. აღნიშნულის თაობაზე მან შეადგინა ოქმი და დაურთო სისხლის
სამართლის საქმეს. დაარღვია თუ არა საპროცესო კანონი გამომძიებელმა?
თუ არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი, რომ დაკავებული აპირებს თავიდან
მოიშოროს დანაშაულის ჩადენაში მისი მამხილებელი მტკიცებულებები, დამკავებელ
თანამდებობის პირს უფლება აქვს ჩაატაროს ჩხრეკა სასამართლოს განჩინებისა და
გამომძიებლის დადგენილების გარეშე, რაც აღინიშნება დაკავების ოქმში. ამ შემთხვევაში ცალკე ოქმი პირადი ჩხრეკის თაობაზე არ დგება. ჩხრეკის კანონიერებას ამოწმებს სასამართლო კანონით დადგენილი წესით.
33. გამცემლიძის ბრალდების საქმის არსებითი განხილვის სხდომაზე გამოქვეყნდა
მოწმე ფაიქიძის წინასასამართლო ჩვენება, რომელიც ბრალდებულის მსჯავრდების
საფუძველი გახდა. შეაფასეთ ეს შემთხვევა.
წინასასამართლო ჩვენება პირის საქმის არსებითი განხილვის სხდომაზე ქვეყნდება
მაშინ, როცა ამ პირის დაკითხვა შეუძლებელია. ეს ჩვენება არ შეიძლება იყოს
ბრალდებულის მსჯავრდების ერთადერთი საფუძველი. იგი დადასტურებული უნდა
იყოს სხვა მტკიცებულებით;
34. რა ვადაში უნდა წარედგინოს მოსამართლეს შუამდგომლობა გადაუდებელი
აუცილებლობისას ჩატარებული ჩხრეკის კანონიერების შემოწმების თაობაზე?
24 სთ
35. რაიონულმა სასამართლომ განჩინებით შეწყვიტა სისხლისსამართლებრივი დევნა.
აღნიშნული გადაწყვეტილება პროკურორმა გაასაჩივრა სააპელაციო სასამართლოში.
სასამართლომ არ გაიზიარა პროკურორის საჩივარი, რის გამოც პროკურორმა ეს
გადაწყვეტილება გაასაჩივრა საკასაციო სასამართლოში. საკასაციო სასამართლომ
პროკურორის მოთხოვნა დააკმაყოფილა მთლიანად: გააუქმა ამ საქმეზე მიღებული
სასამართლო გადაწყვეტილებები და საქმე ხელახალი განხილვის მიზნით გადაუგზავნა
სააპელაციო სასამართლოს. მიეცით ამ შემთხვევას სამართლებრივი შეფასება.
პროკურორს უფლება აქვს, ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოში გაასაჩივროს განჩინება სისხლისსამართლებრივი დევნის შეწყვეტის შესახებ, რომლის განჩინება საბოლოოა და გასაჩივრებას აღარ ექვემდებარება;
36. ანონიმური ცნობების საფუძველზე შესაძლებელია თუ არა გამოძიების დაიწყება
და სისხლისსამართლებრივი დევნის განხორციელება?
გამომძიებელი ან პროკურორი ანონიმური ცნობების საფუძველზე ვალდებულია
დაიწყოს გამოძიება, მაგრამ არ არის უფლებამოსილი, განახორციელოს
სისხლისსამართლებრივი დევნა;
37. პირის დაკავება სასამართლოს განჩინების გარეშე შესაძლებელია თუ:
პირს წაასწრეს დანაშაულის ჩადენისას ან ჩადენისთანავე;
38. რა ვადა ეძლევათ მხარეებს დასკვნითი სიტყვის მოსამზადებლად?
განუსაზღვრავს გონივრულ ვადას
39. რა შემთხვევაში შეიძლება გასაჩივრდეს საკასაციო წესით სააპელაციო სასამართლოს მიერ სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის მიერ გამოტანილი განაჩენი?
კასატორის აზრით, უკანონოა
40. რომელი მაგისტრატი მოსამართლის წინაშე უნდა მისცეს მოწმემ ჩვენება , რა ვადაში და არის თუ არა სავალდებულო მოწმის
არაუგვიანეს 24 საათისა , დიდი პასუხი
41. რა შემთხვევაშია შესაძლებელი ამომცნობის მიერ ობიექტის განმეორებით ამოცნობა?
განმეორებით ამოცნობა დაუშვებელია გარდა , იმ შემთხვევისას როცა წინა ამოცნობა ფოტოსურათით ჩატარდა
42. ბრალის წაყენების საკმარისი საფუძვლის არარსებობის შემთხვევაში რომელი ორგანო ან თანამდებობის პირი არის უფლებამოსილი გამოიტანოს დადგენილება პირის ბრალდების შესახებ?
პროკურორი
43. რა შემთხვევაში შეიძლება საქართველოს პარლამენტის წევრის დაკავება?
თუ წააასწრეს
44. აღკვეთის ღონისძიების გამოყენების შესახებ შუამდგომლობის განხილვისას მოსამართლემ სასამართლო სხდომა გადადო იმ მოტივით რომ არ გამოცხადდა პროკურორი, სხდომის გადადებამ გამოიწვია დაკავების ვადის გასვლა და ბრალდებულის პატიმრობიდან გათავისუფლება . შეაფასეთ ეს შემთხვევა.
მოსამართლე ვალდებული იყო გადაედო სხდომა,რადგან განიხილებოდა პროკურორის შუამდგომლობა აღკვეთის ღონისძიების გამოყენების თაობაზე და მისი გამოუცხადებლობის და შესაბამისი არგუმენტაციის მოსმენის გარეშე გადაწყვეტილების მირება დაუშვებელი იყო.
45. გამოძიების სტადიაზე მოწმემ უარი განაცხადა საგამოძიებო ორგანოებში გამოცხადებასა და ჩვენების მიცემაზე , რის გამოც იგი გამომძიებლის დადგენილებით იძულებით იქნა მიყვანილი დაკითხვაზე , კანონიერია თუ არა გამომძიებლის მოქმედება?
უკანონოა , რადგან გამოძიების სტადიაზე მოწმის მიყვანა გამოსაკითხად შესაძლებელია პროკურორის დადგენილებითან მოსამართლის განჩინებით. -
46. რომელი ორგანო ან თანამდებობის პირი იღებს გადაწყვეტილებას გამოძიების ანდა სისხლისსამართლებრივი დევნის შეწყვეტის შესახებ და ამ საკითხზე გამოტანილი დადგენილება ექვემდებარება თუ არა სასამართლო წესით გასაჩივრებას?
მძიმე დანაშაულის შემთხვევაში ...
47. პროკურორის გამოუცხადებლობა საქმის სასამართლო განხილვის დროს იწვევს?
სასამართლო გადადებს საქმის განხილვას გონივრული ვადით, მაგრამ არაუმეტეს 10 დღისა
48. ქვემოთ ჩამოთვლილთაგან რომელი არ არის სასამართლო სხდომის ნაწილობრივ ან სრულად დახურვის კანონით გათვალისწინებული საფუძველი?
მძიმე დანაშაული
49. რა შემთხვევაში შეიძლება იქნეს გამოყენებული აღკვეთი ღონისძიების სახით შეთანხმება სათანადო ქცევის შესახებ?
რომელიც სასჯელის სახით არ ითვალისწინებს თავისუფლების აღკვეთას 1 წელზე მეტი ვადით.
50. აღკვეთი ღონისძიების სახით პირადი თავდებობის დროს რამდენი უნდა იყოს თავდებთა რაოდენობა?
თავდებთა რაოდენობას განსაზღვრავს სასამართლო.
51. გამოძიების პროცესში წარმოშობილი ვერსიის შესამოწმებლად პროკურორმა ჩაატარა საგამოძიებო ექსპერიმენტი,რომლის ჩატარებაშიც მონაწილეობის მიღება მოითხოვა დაცვის მხარემ.ეს მოთხოვნა პროკურორმა არ დააკმაყოფილა იმ მოტივით,რომ ექსპერიმენტი ტარდებოდა მისი ინიციატივით და დაცვის მხარეს მასში მონაწილეობის უფლება არ ჰქონდა.მას უფლება ჰქონდა გაცნობოდა მხოლოდ საგამოძიებო ექსპერიმენტის შედეგებს.კანონიერია თუ არა პროკურორის მოქმედება?
კანონსაწინააღმდეგო იყო
52. გამოძიების საფუძველია?
.დანაშაულის შესახებ ინფორმაცია, რომელიც გამომძიებელს ან პროკურორს მიაწოდეს, გამოვლინდა სისხლის სამართლის პროცესის დროს ან გამოქვეყნდა მასმედიაში.
53. 9 თვიანი საპატიმრო ვადის ამოწურვის შემდეგ ბრალდებულმა გასვიანმა , ადვოკატის თანხმობით შუამდგომლობით მიმართა ..
არ არის კანონიერი , რაიმე მოტოვით დაუშვებელია.
54. რამდენი ხანი შეიძლება იყოს პირი ბრალდებულად დანაშაულის ერთი შემთხვევის გამო და რა შემთხვევაში ...
9 თვისა
55. რომელ ორგანოს ან თანამდებობის პირს აქვს უფლება , საქართველოს სახალხო დამცველის დანაშაულის ჩადენის შემთხვევაში დააყენოს მოთხოვნა თანამდებობიდან მისი გადაყენების თაობაზე?
საქართველოს გენერალური პროკურორი.
56. რამდენი პირი უნდა წარედგინოს ამომცნობს ამოსაცნობად?
ამავე სქესის 2 პირთან ერთად .
57. ვინ მიმართავს სასამართლოს შუამდგომლობით აღკვეთი ღონისძიების გამოყენების თაობაზე და რომელი მოსამართლე არის უფლებამოსილი განიხილოს ასეთი შუამდგომლობა?
შუამდგომლობას აღკვეთის ღონისძიების გამოყენების შესახებ სასამართლოს წარუდგენს პროკურორი , შუამდგომლობას ამ საკითხზე იხილავს მაგისტრი მოსამართლე გამოძიების ადგილის მიხედვით.-
58. აღკვეთის ღონისძიების სახით სამხედრო მოსამსახურის ქცევისადმი სარდლობის მეთვალყურეობის შეფარდების დროს რა შეზღუდვები არ შეიძლება დაუწესდეს ბრალდებულს?
არ უნდა მიიღოს ამანათი
59. სტაციონალურ ექსპერტიზაზე ბრალდებულის ყოფნის მაქსიმალური ერთთვიანი ვადა ადვოკატის შუამდგომლობით გაგრძელდა კიდევ 1 თვით , განაჩენის დადგენისას მოსამართლემ მსჯავრდებულის პატიმრობაში ყოფნის ვადად ჩათვალა მხოლოდ ერთი თვე , ხოლო ადვოკატის ...
კანონიერია რადგან , ადვოკატის შუამდგომლობით ჩატარებული არ ითვლება პატიმრობის ვადაში
60. ბრალდებულმა დანელიამ იმ მოტივით რომ პროკურორმა მის მიმართ სისხლისამართლებრივი დევნის დაწყება გააჭიანურა , საჩივარი შეიტანა სასამართლოში და მოითხოვა ყველა იმ მტკიცებულების დაუშვებლად ცნობა ...
პირს უფლება აქვს, ბრალდების შესახებ დადგენილების გადაცემიდან 10 დღის ვადაში, ამ კოდექსით დადგენილი წესით შეიტანოს სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების შეგნებულად გაჭიანურების თაობაზე საჩივარი ზემდგომ პროკურორთან ან გამოძიების ადგილის მიხედვით რაიონულ (საქალაქო) სასამართლოში, რომელიც საჩივარს იხილავს მისი შესვლიდან 3 დღე-ღამის ვადაში. სასამართლო უფლებამოსილია საჩივარი განიხილოს ზეპირი მოსმენის გარეშე. საჩივრის დაკმაყოფილება არის ამ პირის მიმართ აღნიშნულ ბრალდებასთან დაკავშირებით არსებული ყველა იმ მტკიცებულების დაუშვებლად ცნობის საფუძველი, რომელიც მოპოვებულ იქნა გამოძიების დროს, მას შემდეგ, რაც შეიქმნა პირის მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების საკმარისი საფუძველი.
61. სად საჩივრდება პროკურორის უარი დისკრეციული უფლებამოსილების გამოყენებით სისხლისამართლებრივი დევნის დაწყებაზე?
იგი ერთჯერადად შეიძლება გასაჩივრდეს ზემდგომ პროკურორთან,ხოლო განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულთან დაკავშირებით,გამოძიების ადგილის მიხედვით რაიონულ სასამართლოში.
62. მოწმე თელიამ,რომელიც გაბედავას განზრახი მკვლელობის ფაქტის თვითმხილველი მოწმე იყო და დიდი ხნით ტოვებდა საქართველოს ტერიტორიას,უარი განაცხადა მაგისტრატი მოსამართლის წინაშე ჩვენების მიცემაზე,რის გამოც იგი სისხლის სამართლის პასუხისგებაში იქნა მიცემული და მსჯავრი დაედო. მიეცით ამ ფაქტს სამართლებრივიშეფასება.
63. ვის უნდა გაეგზავნოს შეტყობინება დაკავების ან დაპატიმრების შესახებ თუ ეს პირი უცხო სახელმწიფოს მოქალაქეა?
თუ დაკავებული, დაპატიმრებული ან ექსპერტიზისათვის სამედიცინო დაწესებულებაში მოთავსებული პირი სხვა სახელმწიფოს მოქალაქეა, ეს ამ მუხლის პირველ ნაწილში აღნიშნულ ვადაში უნდა ეცნობოს საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს, რომელიც აღნიშნულის თაობაზე დაუყოვნებლივ ატყობინებს შესაბამისი სახელმწიფოს დიპლომატიურ წარმომადგენლობას ან საკონსულო დაწესებულებას
64. რა ვადაში იხილავს საჩივარს სააპელაციო სასამართლო?
დასაშვებად ცნობიდან 2 თვის ვადაში, 2 კვირის ვადაში
65. არიან თუ არა ვალდებულები სამართალდამცავი ორგანოების თანამდებობის პირები დაკავების შესახებ შეატყობინონ მის ოჯახს და ახლობლებს და რა ვადაში?
პროკურორი ან მისი დავალებით გამომძიებელი ვალდებულია პირის დაკავებიდან, დაპატიმრებიდან ან ექსპერტიზისათვის სამედიცინო დაწესებულებაში მოთავსებიდან არა უგვიანეს 3 საათისა შეატყობინოს ეს მისი ოჯახის რომელიმე წევრს, ხოლო თუ ასეთი არ არსებობს – რომელიმე ნათესავს ან ახლობელს.
66. ვინ განიხილავს მტკიცებულებათა დასაშვებობის საკითხს ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოში?
მტკიცებულების დასაშვებობის საკითხი ნაფიცი მსაჯულების გარეშე განიხილება.
67. აქვს თუ არა უფლება მხარეებს დაესწრონ მსაჯულების შერჩევის პროცედურას და გაასაჩივრონ ნაფიცმსაჯულთა შერჩევის სხდომისთავმჯდომარის უკანონო გადაწყვეტილება ან მოქმედება?
მხარეებს უფლება აქვთ, დაესწრონ მსაჯულების შერჩევის პროცედურას. მხარეს უფლება აქვს, ერთჯერადად, 24 საათის განმავლობაში გაასაჩივროს ნაფიც მსაჯულთა შერჩევის სხდომის თავმჯდომარის უკანონო გადაწყვეტილება ან მოქმედება.
68. პროკურორის შუამდგომლობის საფუძველზე მოსამართლემ გამოიტანა განჩინება ჩხრეკის ჩატარების შესახებ. პროკურორმა დამატებითი ოპერატიული მონაცემების მიღების საბაბით ჩხრეკის ჩატარება გადადო ერთ თვეზე მეტი ვადით, რის შემდეგ, ჩაატარა რა ჩხრეკა, მოიპოვა უაღრესაც საჭირო მტკიცებულებები. შეაფასეთ ეს შემთხვევა.
პროკურორი მოსამართლის განმეორებით განჩინების გამოტანის გარეშე არ იყოუფლებამოსილი ჩაეტარებინა ჩხრეკა, რადგან ჩხრეკის ან ამოღების განჩინება ძალადაკარგულია, თუ ეს საგამოძიებო მოქმედება არდაიწყო 30 დღის ვადაში;
69. რამდენია ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ სასამართლოს განჩინების მოქმედების ვადა?
ქონებას ყადაღა ედება განაჩენის აღსასრულებლად მიქცევამდე, სისხლისსამართლებრივი დევნის ან/და გამოძიების შეწყვეტამდე.
70. რა ვადით ხდება ძებნილი ბრალდებულისათვის საქართველოს მოქალაქის პასპორტის მოქმედების შეჩერება დარომელი ორგანო ან თანამდებობის პირია უფლებამოსილი ვადაზე ადრე გააუქმოს პასპორტის მოქმედების შეჩერების შესახებ მიღებული გადაწყვეტილება?
ყველაზე დიდი პასუუხი
71. რა შემთხვევაში შეიძლება გასაჩივრდეს სააპელაციო წესით პირველი ინსტანციის სასამართლოს განაჩენი?
როდესაც აპელანტს ან/და დაუსაბუთებლად მიიაჩნია
72. წინასასამართლო სხდომის დასრულებიდან რა ვადაში უნდა დაიწყოს საქმის არსებითი განხილვა?
არაუგვიანეს 14 დღისა, თუ მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე სასამართლო სხვა ვადას არ განსაზღვრავს.
73. რა ვადაში იხილავს საჩივარს სააპელაციო სასამართლო?
საჩივრის დასაშვებად ცნობიდან 2 თვის ვადაში.
74. აღკვეთი ღონისძიების სახით სამხედრო მოსამსახურის ქცევისადმი სარდლობის მეთვალყურისათვის შეფარდების დროს რა შეზღუდვები არ შეიძლება დაუწესდეს ბრალდებულს?
ამანათის მიღება
75. რა შემთხვევაში შეიძლება გასაჩივრდეს პირველი ინსტანციის სასამართლოს განაჩენი?
აპელანტს უკანონოდ ან/და დაუსაბუთებლად მიაჩნია.
76. ვის ეკისრება განაჩენის უკანონობის მტკიცების ტვირთი საქმის საკასაციო წესით...?
კასატორს
77. სასამართლო პროცესზე არასაპატიო მიზეზეით გამოუცხადებლობისთვის მოსამართლემ პირი 6000 ლარით დააჯარიმა
უკანონოა რადგან 100-500 ოდენობაა
78. არიან თუ არა ვალდებულები სამართალდამცავი ორგანოების თანამდ პირები..?
პროკურორი ან მისი დავალებით გამომძიებელი ვალდებულია შეატყობინოს.
79. ნაფიც მსაჯულთა მონაწილეობით საქმის განხილვის დროს გამოცხადებული შესვენებისას ცხარე კამათი გაიმართა..?
ნაფიც მსაჯუ ვერდიქტის გამოტანამდე არ აქვს უფლება გამოთქვას აზრი განსახილველ საკითხთან დაკავშირებით
80. აქვს თუ არა მოსამართლეს წარმოდგენილი მასალების საფუძველზე წინასასამართლო სხდომაზე მიიღოს რაიმე გადაწყვეტილება პირის ბრალეულობის შესახებ?
თუ ბრალდების მხარის მიერ.....
81. ნაფიც მსაჯულთა შერჩევის პროცედურის დასრულებიდან საქმის განიხლვის...
არაუგვიანეს მესამე დღისა
82. სასამართლომ აღკვეთი ღონისძიების სახით გირაოს შეფარდებასთან ერთად ბრალდებული მიმართ....
კანონირია რადგან აღკვეთი... (ყველაზე დიდი პასუხი)
83. საქმის არსებითი განხილვის დროს საჭირო გახდა საქმის მნიშვნელოვანი გარემოებების დადგენა....
დაირღვა რადგან ქსპერტიზას ატარებს მხარე
84. აქვს თუ არა სასამართლოს სხდომის თავმჯდომარეს უფლება დაითხოვოს ნაფიცი მსაჯული?
აქვს მაშინ, როდესაც მსაჯული....
85. რომელი ორგანო და თანამდებობის პირი იღებს გადაწყვეტილებას ბრალდებულის პასპორტის მოქმედების შეჩერების შესახებ?
სასამართლო პროკურორის შუამდგომლობით
86.
1.საქმის სასამართლოში განხილვის დროს ადვოკატმა გაბუნიამ დააყენა შუამდგომლობა, რომლის დასასაბუთებლად მან მიუთითა საქმეში არსებული რიგი მასალები და დოკუმენტები. მოსამართლის მოთხოვნის მიუხედავად, ადვოკატმა უარი განაცხადა სისხლის სამართლის საქმის იმ მასალების ასლების წარდგენაზე, რომელიც აუცილებელი იყო შუამდგომლობის დასაბუთებისათვის. მიეცით ამ შემთხვევას სამართლებრივი შეფასება.
ადვოკატმა დაარღვია კანონის მოთხოვნა, რადგან შუამდგომლობის დაყენებისას სასამართლოს არ წარუდგენია სისხლის სამართლის საქმის იმ მასალების ასლები, რომლებიც აუცილებელია მისი განხილვისათვის;
2.გარდაბნის რაიონულმა სასამართლომ ბრალდებულ მარქაროვს სასჯელის ზომად შეუფარდა 6 წლით თავისუფლების აღკვეთა. მსჯავრდებული სასამართლოს გადაწყვეტილებას დაეთანხმა, თუმცა მისმა ადვოკატმა მისი ნების საწინააღმდეგოდ მაინც გაასაჩივრა სასამართლო გადაწყვეტილება და მოითხოვა სასჯელის შემცირება. სააპელაციო სასამართლომ ადვოკატის მოთხოვნა სრულად დააკმაყოფილა. სწორად მოიქცა თუ არა ადვოკატი და სასამართლო?
ადვოკატი და სასამართლო არ მოქმედებდნენ კანონის ფარგლებში, რადგან ბრალდებულის ადვოკატი ბრალდებულის ნების საწინააღმდეგოდ არ არის უფლებამოსილი შეიტანოს საჩივარი ბრალდებისა და სასჯელის ნაწილში;
3.ჩამოთვლილთაგან რომელი პასუხია არასწორი: პირს უფლება აქვს, უარი განაცხადოს ნაფიცი მსაჯულის მოვალეობის შესრულებაზე:
თუ უკანასკნელი ორი წლის მანძილზე იყო ნაფიცი მსაჯული;
4.ადვოკატმა ბესელიამ შუამდგომლობით მიმართა პროკურორს ოპერატიულ-სამძებრო ღონისძიების შედეგად მიღებული ინფორმაციის გადაცემის თაობაზე, რაზედაც მას უარი ეთქვა იმ მოტივით, რომ ამ გზით მიღებული ინფორმაციის გადაცემა დაცვის მხარისთვის კანონმდებლობით გათვალისწინებული არ იყო. შეაფასეთ პროკურორის გადაწყვეტილება.
პროკურორმა დაარღვია კანონის მოთხოვნა იმ მიმართებით, რომ დაცვის მხარის უფლება ინფორმაციის გადაცემის თაობაზე შეიძლება ბრალდების მხარის შუამდგომლობით შეზღუდოს სასამართლომ ოპერატიულ-სამძებრო ღონისძიების შედეგად მიღებული ინფორმაციის ნაწილში და მხოლოდ წინასასამართლო სხდომამდე;
5.საქმის ერთპიროვნული განხილვისას, თუ აცილების საკითხი დაყენებულია საქმის განმხილველი მოსამართლის მიმართ, ვინ წყვეტს აცილების საკითხს?
საქმის განმხილველი მოსამართლე.
6.ხუსკივაძე, რომელიც თორთლაძის ბრალდების საქმეში თარჯიმნად მონაწილეობდა, დაინიშნა პროკურორად. მას, როგორც პროკურორს, თორთლაძის საქმის სასამართლო განხილვის დროს დაევალა ბრალდების ფუნქციის განხორციელება. აღნიშნულის თაობაზე აცილება მის მიმართ არც ერთ მხარეს არ დაუყენებია. პროკურორის ობიექტურობით და მიუკერძოებლობით კმაყოფილი დარჩა მსჯავრდებული, რომელსაც სასამართლომ, პროკურორის შუამდგომლობის შესაბამისად, მინიმალური სასჯელი შეუფარდა. მიეცით ამ შემთხვევას სამართლებრივი შეფასება.
ხუსკივაძეს არ ჰქონდა უფლება, მხარი დაეჭირა ბრალდებისთვის, რადგან წარსულში იგი მონაწილეობდა, როგორც თარჯიმანი;
7.ჩამოთვლილთაგან რომელი მსჯელობაა სწორი?
სასამართლო სხდომა, როგორც წესი, ტარდება საჯაროდ და ზეპირად. სხდომის დახურვა დასაშვებია მხოლოდ საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში.
8.მოსამართლე გაბუნიამ მიმალვაში მყოფ ბრალდებულ კორკოტაძეს აღკვეთის ღონისძიების სახით შეუფარდა წინასწარი პატიმრობა, რის შემდეგ კორკოტაძის მიმართ გამოაცხადა ძებნა. ორი წლის შემდეგ კორკოტაძე დაკავებულ იქნა. ამ პერიოდისთვის გაბუნია უკვე გათავისუფლებული იყო მოსამართლის თანამდებობიდან და მუშაობდა ადვოკატად. კორკოტაძის თხოვნით მის ადვოკატად დაინიშნა სწორედ გაბუნია, რომელმაც კანონით გათვალისწინებული ყველა ზომა მიიღო კორკოტაძის დასაცავად. შეაფასეთ ეს შემთხვევა.
გაბუნიას არ ჰქონდა უფლება, განეხორციელებინა კორკოტაძის დაცვა, რადგან იგი ამ საქმეში ადრე მონაწილეობდა, როგორც მოსამართლე;
9.რაიონულ სასამართლოში, სადაც ხუთი მოსამართლე მუშაობდა, საქმის განხილვის დროს სასამართლო პროცესის ჩაშლისაკენ მიმართული ქმედებების გამო, სხდომის თავმჯდომარის მითითებით, სასამართლოს მანდატურმა დააკავა მოწმე აბესაძე და გამოიტანა განკარგულება მისი 30 დღე-ღამით დაპატიმრების შესახებ. შეაფასეთ მოსამართლის ეს მოქმედება.
კანონიერია, რადგან წესრიგის დარღვევის შემთხვევაში განკარგულება პირის დაპატიმრების შესახებ გამოაქვს საქმის განმხილვევ მოსამართლეს;
10.ვინ წყვეტს მტკიცებულების დაუშვებლად ცნობის საკითხს?
სასამართლო
11.ვაკე-საბურთალოს რაიონულმა პროკურორმა ცინცქილაძემ გამოძიების ობიექტურად ჩატარების მიზნით შს სამინისტროს საგამოძიებო დანაყოფიდან ამოიღო ბოდოკიას ბრალდების საქმე და იგი გამოსაძიებლად გადასცა ამავე ტერიტორიაზე განთავსებულ ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო დანაყოფის გამომძიებელს. შეაფასეთ პროკურორის მოქმედება.
უკანონოა, რადგან მხოლოდ საქართველოს გენერალურ პროკურორს ან მის მიერ უფლებამოსილ პირს აქვს უფლება, საგამოძიებო ქვემდებარეობის მიუხედავად, ერთი საგამოძიებო ორგანოდან ამოიღოს საქმე და გამოსაძიებლად გადასცეს სხვა საგამოძიებო ორგანოს;
12.საქმის სასამართლო განხილვის დაწყებისთანავე ბრალდებულის ადვოკატისთვის ცნობილი გახდა რიგი გარემოებები, რომელიც საეჭვოს ხდიდა მოსამართლის ობიექტურობასა და მიუკერძოებლობას. ადვოკატმა მოსამართლის აცილების შესახებ შუამდგომლობა დააყენა სასამართლო განხილვის დასრულების სტადიაზე, რაზეც საქმის განმხილველი მოსამართლის მიერ უარი ეთქვა იმ მოტივით, რომ აცილების საკითხი მას უნდა დაეყენებინა დაუყოვნებლივ, რაც მისთვის ცნობილი გახდა აცილების საფუძველი. კანონიერია თუ არა მოსამართლის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება?
კანონიერია, რადგან აცილების შუამდგომლობა უფლებამოსილმა პირმა უნდა დააყენოს დაუყოვნებლივ, პირველი შესაძლებლობისთანავე, მას შემდეგ, რაც მისთვის ცნობილი გახდება აცილების საფუძვლები. წინააღმდეგ შემთხვევაში შუამდგომლობა არ განიხილება;
13.რა შემადგენლობით განიხილება საჩივრები სისხლის სამართლის საქმეებზე სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატაში?
სააპელაციო წესით სისხლის სამართლის საქმე სააპელაციო პალატაში განიხილება კოლეგიურად სამი მოსამართლის შემადგენლობით. ამასთან, ნაკლებად მძიმე და მძიმე კატეგორიის საქმეებზე საჩივრები შესაძლებელია სააპელაციო წესით ერთპიროვნულად განიხილოს ამ პალატის მოსამართლემ.
14.გოგავას ბრალდების საქმეზე დაზარალებულად იქნა ცნობილი გორგაძე, რომელმაც სასამართლოში საქმის არსებითად განხილვის დროს სასჯელის შეფარდების შესახებ სასამართლო სხდომაზე მოითხოვა გოგავასთვის მკაცრი სასჯელის შეფარდება და მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. მოსამართლემ დაზარალებულის ეს მოთხოვნა უარყო. შეაფასეთ ეს შემთხვევა.
დაზარალებულს უფლება აქვს სასამართლოში საქმის არსებითი განხილვისას და სასჯელის შეფარდების შესახებ სასამართლო სხდომაზე მისცეს ჩვენება ზიანის შესახებ, რომელიც მას მიადგა.
15.ქვემოთჩამოთვლილთაგან ვის მიმართ არა აქვს სასამართლოს უფლება, მოწმის მოვალეობის შესრულებისაგან გაათავისუფლოს პირი?
პროკურატურის მუშაკს, რომელიც არ მონაწილეობს სისხლის სამართლის პროცესში.
16.რა ვადაში უნდა იქნეს განხილული და გადაწყვეტილი მხარის შუამდგომლობა გამოძიების სტადიაზე და საქმის სასამართლოში გახილვის დროს?
გამოძიების სტადიაზე შუამდგომლობის დაყენებიდან არა უგვიანეს 3 დღისა, სასამართლოში დაუყოვნებლივ.
17.რომელი ორგანო ან თანამდებობის პირია უფლებამოსილი, გამოიყენოს დაცვის სპეციალური ღონისძიება?
პროკურორი;
18.მალაიზიის მოქალაქის მიმართ საქმის განხილვის დროს ვერ მოინახა ისეთი პირი, რომელიც ამ ქვეყნის ენას ფლობდა. აღნიშნულის გამო თარჯიმნის მოვალეობის შესრულება დაეკისრა სასამართლოს სხდომის მდივანს, რომელმაც კარგად გაართვა თავი დაკისრებულ მოვალეობას. ამით თავიდან იქნა აცილებული სასამართლო განხილვის გაჭიანურება და უცხო ქვეყნის მოქალაქის პატიმრობაში ხანგრძლივად ყოფნა. შეაფასეთ ეს შემთხვევა.
დაირღვა კანონის მოთხოვნა, რადგან პროცესის არც ერთ მონაწილეს, თარჯიმნის გარდა, არა აქვს უფლება, შეასრულოს თარჯიმნის მოვალეობა;
19.რა ვადაში უნდა გადაწყდეს გამოძიებისას დაყენებული აცილების შუამდგომლობა?
24 საათში;
20.ყიფიანის ბრალდების საქმის სასამართლო განხილვის დროს წარმოიშვა აუცილებლობა დამატებითი მტკიცებულებათა გამოთხოვის შესახებ, რის თაობაზეც მოსამართლემ თავისი ინიციატივით გამოიტანა შესაბამისი განჩინება. მოსამართლემ გადაწყვეტილება დაასაბუთა იმით, რომ სხვაგვარად ობიექტური გადაწყვეტილების მიღება შეუძლებელი იქნებოდა. დაარღვია თუ არა მოსამართლემ კანონი?
დაარღვია, რადგან სასამართლოს ეკრძალება ბრალდების დამადასტურებელ ან დაცვის ხელშემწყობ მტკიცებულებათა დამოუკიდებლად მოპოვება და გამოკვლევა;
21.ქვემოთჩამოთვლილი შემთხვევებიდან როდის არ არის სავალდებულო, ბრალდებულს ჰყავდეს ადვოკატი?
თუ მის მიმართ წაყენებული ბრალდება სასჯელის სახით ითვალისწინებს თავისუფლების აღკვეთას 10 წლამდე ვადით.
22.რა ვადაში განიხილება სასამართლოში წესრიგის დარღვევის შესახებ დაპატიმრების განკარგულება და რა წესით?
საჩივარი განიხილება ზეპირი მოსმენის გარეშე და მისი განხილვის ვადა საჩივრის შეტანიდან 24 საათს არ უნდა აღემატებოდეს. აღნიშნული საჩივრის განმხილველი მოსამართლე განჩინებით იღებს ერთ-ერთ შემდეგ გადაწყვეტილებას:
23.ჩამოთვლილთაგან რომელი მსჯელობაა სწორი?
სასამართლო ვალდებულია პრიორიტეტულად განიხილოს ის სისხლის სამართლის საქმე, რომელშიც ბრალდებულის მიმართ აღკვეთის ღონისძიების სახით გამოყენებულია პატიმრობა.
24.ბრალდებულ მესხაძის ადვოკატმა ბერაძემ გაასაჩივრა გამომძიებელ იაშვილის ქმედება ჩატარებული ამოცნობის შესახებ, რა დროსაც, მომჩივნის აზრით, დაშვებული იყო უხეში შეცდომები და ჩადენილი იყო კანონსაწინააღმდეგო ქმედებები. პროკურორმა არ განიხილა აღნიშნული საჩივარი იმ მოტივით, რომ გამომძიებელს ამოცნობის ჩატარებით არ მიუღია რაიმე გადაწყვეტილება, ხოლო მისი ქმედება გასაჩივრებას არ ექვემდებარებოდა. შეაფასეთ ეს შემთხვევა.
პროკურორმა დაარღვია კანონის მოთხოვნა, რადგან მხარეს უფლება აქვს საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილ შემთხვევებში გაასაჩივროს სასამართლოს, პროკურორის, გამომძიებლის ნებისმიერი ქმედება ან გადაწყვეტილება;
25.ჩამოთვლილ მსჯელობათაგან რომელია სწორი?
ბრალდებული არის პირი, რომლის მიმართაც არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი, რომ მან ჩაიდინა დანაშაული;
26.გამომძიებელმა ბარბაქაძემ ბრალდებულ ჩხეტიანის ოჯახში ჩაატარა ჩხრეკა, რა დროსაც მან საცხოვრებელი ბინიდან ამოიღო ჩხეტიანის მიერ მეგობარი გოგონასადმი გაგზავნილი ინტიმური ხასიათის წერილები. გამომძიებელმა, იმ მიზნით, რომ შესაძლებელი იყო ეს წერილები მტკიცებულებად გამოეყენებინა, დაურთო საქმეს, ხოლო ასლები გადასცა მხარეებს. აღნიშნულის კატეგორიული წინააღმდეგი იყო ბრალდებული, რომელსაც არ სურდა პირადი ცხოვრების საიდუმლოს გამჟღავნება. შეაფასეთ გამომძიებლის მოქმედება.
გამომძიებლის მოქმედება უკანონოა, რადგან საპროცესო მოქმედების ჩამტარებელმა არ უნდა გაამჟღავნოს ცნობები პირადი ცხოვრების შესახებ, ასევე პირადი ხასიათის ცნობები, რომელთა საიდუმლოდ დაცვაც პირს საჭიროდ მიაჩნია;
27.ქვემოთ მოცემულ მსჯელობათაგან რომელია სწორი: საქართველოს კანონმდებლობის თანახმად:
მოსამართლე შეიძლება იყოს საქართველოს მოქალაქე 30 წლის ასაკიდან, თუ მას აქვს შესაბამისი უმაღლესი იურიდიული განათლება და სპეციალობით მუშაობის სულ ცოტა 5 წლის გამოცდილება.
28.საჩივრდება თუ არა მაგისტრატი მოსამართლის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება კონტიტუციურ უფლებათა შეზღუდვისა და იძულებითი ხასიათის ღონისძიებასთან დაკავშირებულ საგამოძიებო მოქმედებათა ჩატარების შესახებ და თუ საჩივრდება, სად?
მაგისტრატი მოსამართლის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება კონსტიტუციურ უფლებათა შეზღუდვისა და იძულებითი ხასიათის ღონისძიებასთან დაკავშირებით საჩივრდება სააპელაციო სასამართლოს საგამოძიებო კოლეგიაში;
29.რა შემთხვევაში აქვს პირს უფლება, უარი განაცხადოს ნაფიცი მსაჯულის მოვალეობის შესრულებაზე?
როცა იგი შორეულ ნაოსნობაში მყოფი გემის კაპიტანია და ხანგრძლივად მიემგზავრება საზღვარგარეთ;
30.სისხლის სამართლის საქმის გამოძიების დროს დაცვის მხარემ ბრალდების მხარეს მოსთხოვა იმ ინფორმაციის გაცნობა, რომლის მტკიცებულებად სასამართლოში წარდგენასაც ბრალდების მხარე აპირებდა. ბრალდების მხარემ ეს მოთხოვნა არ დააკმაყოფილა იმ მოტივით, რომ ასეთი უფლება დაცვის მხარეს მხოლოდ გამოძიების დამთავრების შემდეგ ჰქონდა. კანონიერია თუ არა ბრალდების მხარის მოქმედება?
უკანონოა, რადგან სისხლის სამართლის პროცესის ნებისმიერ სტადიაზე დაცვის მხარის მოთხოვნა ბრალდების მხარის იმ ინფორმაციის გაცნობის თაობაზე, რომლის მტკიცებულებად სასამართლო წარდგენასაც ბრალდების მხარე აპირებს, დაუყოვნებლივ უნდა დაკმაყოფილდეს.
31.ადვოკატმა ბოდოკიამ შუამდგომლობით მიმართა მაგისტრატ მოსამართლეს მოწმე შეროზიას დაკითხვის თაობაზე, რაც დაასაბუთა იმით, რომ რამოდენიმე დღეში ძალაში შედიოდა კანონი, რომელიც მტკიცებულებათა მოპოვების მიზნით მხარეებს უფლებას აძლევდა მაგისტრატი მოსამართლის წინაშე წარედგინათ მოწმე და მოეთხოვათ მისი დაკითხვა. მოსამართლემ აღნიშნული შუამდგომლობა დააკმაყოფილა. კანონიერია თუ არა მოსამართლის მოქმედება?
უკანონოა, რადგან სისხლის სამართლის პროცესში გამოიყენება ის საპროცესო ნორმა, რომელიც მოქმედებდა გამოძიებისა და სასამართლო განხილვის დროს. მტკიცებულებათა მოპოვების აღნიშნული ეს წესი კი მისი ჩატარების დროს არ ითვალისწინებდა გამოძიების სტადიაზე მოწმის დაკითხვას მაგისტრატი მოსამართლის მიერ;
32.,,საერთო სასამართლოების შესახებ“ ორგანული კანონის თანახმად, საქართველოს საერთო სასამართლოებია:
რაიონული (საქალაქო) სასამართლო, სააპელაციო სასამართლო, საქართველოს უზენაესი სასამართლო.
33.ჯგუფური დანაშაულის სრულყოფილად გამოძიების ჩატარების მიზნით, პოლიციის საგამოძიებო დანაყოფის ხელმძღვანელმა ცალკეული საგამოძიებო მოქმედების ჩატარება დაავალა ამ დანაყოფის გამომძიებლებს, რომლებიც უშუალოდ არ იძიებდნენ აღნიშნულ საქმეს. დაირღვა თუ არა კანონის მოთხოვნა?
დაირღვა, რადგან ასეთი უფლებით სარგებლობს მხოლოდ პროკურორი;
34.ვის ეკისრება ვადის საპატიოდ გაცდენის მტკიცების ტვირთი?
ვადის გამცდენ პირს.
35.სასამართლო სხდომაზე წესრიგის დარღვევის შემთხვევაში, დაპატიმრების შესახებ განკარგულება როდის შედის ძალაში და საჩივრდება თუ არა ეს გადაწყვეტილება?
განაკარგულება ძალაში შედის დაუყოვნებლივ და იგი შეიძლება გაასაჩივროს პირმა, რომლის მიმართ გამოყენებულ იქნა პატიმრობა, განკარგულების ასლის ჩაბარებიდან 48 საათის ვადაში;
36.ჩამოთვლილთაგან, რომელი მსჯელობაა სწორი?
პირი, რომელიც უზრუნველყოფს მოწმის/დაზარალებულის მხარდაჭერას სამართალწარმოების პროცესში.
37.მოსამართლე ჩინჩალაძე საქმის სასამართლო განხილვის დამთავრების სტადიაზე მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ეს საქმე არ იყო აღნიშნული სასამართლოს განსჯადი, მაგრამ იმის გამო, რომ საქმის განხილვა ფაქტობრივად დამთავრებული იყო, მისი გაჭიანურების თავიდან აცილების მიზნით თვითონ გააგრძელა განხილვა და გამოიტანა ობიექტური და სამართლიანი გადაწყვეტილება. შეაფასეთ მოსამართლის მოქმედება.
მოსამართლემ დაარღვია კანონის მოთხოვნა, რადგან თუ სასამართლო დაადგენს, რომ სისხლის სამართლის საქმე მისი განსჯადი არ არის, იგი განჩინებით საქმეს გადასცემს განსჯადობის მიხედვით სხვა სასამართლოს;
38.რომელი სასამართლოა უფლებამოსილი განიხილოს შუამდგომლობა გამოძიებისას მხარეთა შორის საპროცესო შეთანხმების დამტკიცების თაობაზე?
სასამართლო გამოძიების დამთავრების ადგილის მიხედვით.
39.რა ვადაში უნდა გადაწყდეს სასამართლო სხდომაზე დაყენებული აცილების შუამდგომლობა?
დაუყოვნებლივ, სათათბირო ოთახში ან ადგილზე თათბირით.
40.რა წესით გამოითვლება დაკავებისა და პატიმრობის ვადა?
დაკავებისა და პატიმრობის ვადები გამოითვლება წუთებით;
41.რა ვადაში შეიძლება საჩივრის შეტანა იმ ქმედებისთვის ან გადაწყვეტილების თაობაზე , რომელსაც მომჩივანი უკანონოდ და დაუსაბუთებლად მიიჩნევს?
საჩივრის შეტანა შეიძლება 10 დღის ვადაში, რაც მომჩივანისათვის ცნობილი გახდება იმ ქმედების ან გადაწყვეტილების თაობაზე, რომელსაც იგი უკანონოდ და დაუსაბუთებლად მიიჩნევს, თუკი სხვა რამ არ არის დადგენილი;
42.თურქეთის ტერიტორიულ წყლებში კოლუმბიის მოქალაქემ საქართველოს დროშით მცურავ გემზე ჩაიდინა მკვლელობა, რის შემდეგაც მან მოახერხა ირანის ტერიტორიაზე შეღწევა, სადაც იგი დააკავეს. შეიძლება თუ არა ამ მოქალაქის მიმართ გამოყენებულ იქნეს საქართველოს საპროცესო კანონმდებლობა?
შეიძლება, რადგან საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობა გამოიყენება საქართველოს დროშით ან ამოსაცნობი ნიშნით საქართველოს ფარგლებს გარეთ მყოფ საჰაერო თუ საზღვაო ხომალდზე ჩადენილი დანაშაულის გამო, თუ საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებითა და შეთანხმებით სხვა რამ არ არის დადგენილი.
43.დავა ნივთიერი მტკიცებულების გამო:
წყდება სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით.
44.სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობის შესაბამისად, ვინ ითვლება ბრალდების მხარედ?
გამომძიებელი , პროკურორი
45.რა გადაწყვეტილება შეიძლება მიიღოს სასამართლომ ისეთ შემთხვევაში, როდესაც დაცვის მხარე ბრალდების მხარეს არ წარუდგენს ისეთ მტკიცებულებას, რომელიც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მისი დაცვის უზრუნველსაყოფად?
46.ვინ წყვეტს დავას საქმის განსჯადობის შესახებ?
განსჯადობის შესახებ დავას წყვეტს ზემდგომი სასამართლოს თავმჯდომარე;
47.ჩამოთვლილ მსჯელობათაგან რომელია სწორი?
ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოს შემადგენლობაში არ უნდა იყოს ექვსზე ნაკლები მსაჯული ნაკლებად მძიმე კატეგორიის დანაშაულთა საქმეებზე, რვაზე ნაკლები - მძიმე კატეგორიის დანაშაულთა საქმეებზე, ათზე ნაკლები - მძიმე კატეგორიის დანაშაულთა საქმეებზე.
48.საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობით, ოჯახის წევრად ითვლება:
მეუღლე, არასრულწლოვანი შვილი ან გერი, მასთან მუდმივად მცხოვრები პირი;
49.პირველი ინსტანციის საასამართლოს მთელი შემადგენლობით აცილების შემთხვევაში ვინ წყვეტს საკითხს...
სააპელაციო სასამართლოს თავმჯდომარეს, რომელიც საქმის შესვლიდან 48 საათის
50.ბრალდებული თავს არიდებდა საგამოძიებო ორგანოებში გამოცხადებას, რის გამოც ბრალდების შესახებ დადგენილების ასლი გადაეცა მის ადვოკატს. ბრალდებულის დაკავების შემდეგ ადვოკატმა მოითხოვა მისთვის ბრალდების წაყენება იმ მოტივით, რომ ბრალდებულს ბრალდება წაყენებული არ ჰქონდა და ბრალდების ირგვლივ იგი დაკითხული არ ყოფილა. პროკურორმა აღნიშნული შუამდგომლობა არ დააკმაყოფილა უსაფუძვლობის მოტივით. შეაფასეთ პროკურორის გადაწყვეტილება.
კანონიერია, რადგან ბრალდებული თავს არიდებს საგამოძიებო ორგანოში გამოცხადებას, ბრალდების შესახებ დადგენილების ასლი გადაეცემა მის ადვოკატს, რაც ითვლება ბრალდების წაყენებად;
51.რომელი დრო ითვლება ღამის დროდ - როდესაც გამონაკლისების გარდა საგამოძიებო მოქმედებების ჩატარება დაუშვებელია?
დრო 22 საათიდან - 6 საათამდე;
52.გამოძიების დასრულების სტადიაზე ადვოკატის შეცვლა ..
გადაწყვეტილება , რადგან ბრალდებულს აქვს მის მიერ არჩეული ადვოკატის ნებისმიერ დროს შეცვლის უფლება.
53.დამრღვევ პირს დაეკისრება
ჯარიმა 50 ლ - 500 ლარამდე.
54.სასამართლოს მეგობრის სტატუსით, ადვოკატმა გამყრელიძემ თავისი წერილობითი მოსაზრება წარუდგინა სასამართლოს, რომლის მიზანი იყო ბრალდებულის მხარდაჭერა და რომელშიც დასაბუთებული იყო მისი უდანაშაულობა. სასამართლომ სრულად გაიზიარა წერილობით მოსაზრებაში მოყვანილი არგუმენტები. შეაფასეთ ეს შემთხვევა.
წერილობითი მოსაზრების წარდგენის მიზანი უნდა იყოს არა პროცესის რომელიმე მონაწილის მხარდაჭერა, არამედ იგი უნდა დაეხმაროს სასამართლოს, სათანადოდ შეაფასოს განსახილველი საკითხი
55.ქვემოთჩამოთვლილ პირთაგან რომელს ეკისრება მოწმედ დაკითხვისა და საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ინფორმაციის შემცველი საგნის, დოკუმენტის, ნივთიერების ან სხვა ობიექტის გადაცემის ვალდებულება?
ბრალდებულის ახლო მეგობარს;
თემები
1.ექსპერტი, თარჯიმანი. სასამართლოს მეგობარი, მოწმის და დაზარალებულის კოორდინატორი სისხლის სამართლის პროცესში.
თარჯიმანი წარმოადგენს პროცესის ერთ-ერთი მონაწილეს, რომელსაც იძახებენ მაშინ, როდესაც პროცესის სხვა მონაწილემ (ბრალდებული, მოწმე) არ იცის ან სათანადოდ არ იცის სისხლის სამართლის პროცესის ენა და ან საჭიროა სისხლის სამართლის პროცესის ენაზე ითარგმნოს ტექსტი. დაუშვებელია, რომ პირმა, რომელსაც გააჩნია პროცესის მონაწილის გარკვეული სტატუსი , შეითავსოს ასევე თარჯიმნის ფუნქცია. თარჯიმნის პროცესუალური სტატუსი ენიჭება არა მხოლოდ უცხო ენების სათანადოდ მცოდნე პირს, არამედ იმ პირსაც, რომელსაც ესმის ყრუ-მუნჯთა ნიშნები . თარჯიმანი შესაძლებელია მიწვეულ იქნეს, როგორც გამოძიების ეტაპზე საგამოძიებო მოქმედებების ჩატარებისას, ისე სასამართლოში საქმის არსებითი განხილვის ეტაპზე.მხარეებს უფლება აქვთ თარჯიმანი მის მიერ შესრულებულ თარგმანთან დაკავშირებით გამოიძახონ სასამართლოში ჩვენების მისაცემად, რა დროსაც მასზე გავრცელდება მოწმის სამართლებრივი სტატუსი. ასევე აღსანიშნავია, რომ თარჯიმანს გამოძიების დროს ან სასამართლოში განზრახ არასწორად თარგმნისთვის დაეკისრება სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა სსკ-ის 370-ე მუხლის შესაბამისად.
ექსპერტი არის სპეციალური ცოდნის, ჩვევებისა და გამოცდილების მქონე ფიზიკური პირი, რომელიც სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესით, სისხლის სამართლის საქმეზე საჭირო გამოკვლევის ჩასატარებლად და დასკვნის შესადგენად მიწვეულია მხარის ან მხარის შუამდგომლობით სასამართლოს მიერ. იმისდა მიუხედავად, თუ რომელმა მხარემ მოიწვია ექსპერტი, იგი უნდა იყოს მიუკერძოებელი და ჩაატაროს საექსპერტო კვლევა ობიექტურად. უნდა აღინიშნოს, რომ ექსპერტი ჩატარებული საექსპერტო კვლევის ირგვლივ სასამართლოში იძლევა ჩვენებას მოწმის სტატუსით.ექსპერტს უფლება აქვს: გაეცნოს საექსპერტო კვლევისათვის საჭირო მასალას, ამოიწეროს საჭირო ცნობა და გადაიღოს ასლი; მოითხოვოს დამატებითი მასალის წარდგენა; გამოკვლევის პროცესში აიღოს მასრის, ტყვიისა და სხვა ობიექტის საცდელი ნიმუში; ექსპერტიზის ჩატარების ინიციატორს მოსთხოვოს საექსპერტო კვლევისათვის საჭირო დამატებითი ინფორმაცია; უარი თქვას დასკვნის მიცემასა და ექსპერტიზის გაგრძელებაზე, თუ დასმული საკითხები სცილდება მისი ცოდნის ფარგლებს ან თუ მისთვის წარდგენილი მასალა საკმარისი არ არის დასკვნის მისაცემად; ექსპერტიზის ჩატარების ინიციატორის, გამომძიებლის, პროკურორის, სასამართლოს ნებართვით დაესწროს საგამოძიებო მოქმედების ჩატარებას; მონაწილეობა მიიღოს ექსპერტიზის საგანთან და საექსპერტო კვლევასთან დაკავშირებული მტკიცებულების გამოკვლევაში; მტკიცებულების აღმოჩენის, გამოკვლევისა და დემონსტრირებისათვის გამოიყენოს სამეცნიერო-ტექნიკური საშუალება, სპეციალური ცოდნა და გამოცდილება. ამ უკანასკნელმა ჩატარებული ექსპერტიზის შედეგები დასკვანში უნდა ასახოს ობიექტურად და მიუკერძოებლად, იმის მიუხედავად, თუ ვინ მიიწვია იგი.ექსპერტი ვალდებულია ასევე თუ საექსპერტო კვლევით დადგინდა გარემოება, რომლის შესახებაც ექსპერტიზის ჩატარების ინიციატორს ან/და პროცესის სხვა უფლებამოსილ მონაწილეს კითხვა არ დაუსვამს, იგი ასახოს დასკვნაში; დაიცვას და საექსპერტო კვლევის შემდეგ ექსპერტიზის ჩატარების ინიციატორს დაუბრუნოს კვლევის ობიექტი, თუ საექსპერტო კვლევისას ეს ობიექტი სრულად არ დახარჯულა; თუ არსებობს კანონით დადგენილი საფუძველი, განაცხადოს თვითაცილება.გარდა ამისა, ექსპერტი მხარეებსა და სასამართლოს დახმარებას უწევს მტკიცებულებათა აღმოჩენაში, გამოკვლევასა და დემონსტრირებაში. ამრიგად, ექსპერტს გააჩნია ის ცოდნა, უნარ-ჩვევები და გამოცდილება , რომლის გარეშეც მხარეები დამოუკიდებლად ვერ შეძლებდნენ საქმისათვის მნიშვნელოვანი გარემოებების გამორკვევას, მტკიცებულებების გამოვლენასა და გამოკვლევას.
სასამართლოს მეგობარი წარმოადგენს სისხლის სამართლის პროცესის ერთ-ერთ მონაწილეს. მნიშვნელოვანია, რომ სასამართლოს მეგობარი ვერ იქნება ის პირი, რომელიც პროცესში წარმოადგენს მხარეს.დაინტერესებულ პირს, რომელიც არ არის მხარე განსახილველ სისხლის სამართლის საქმეში, უფლება აქვს, საქმის არსებით განხილვამდე არანაკლებ 5 დღით ადრე სასამართლოს წარუდგინოს საკუთარი წერილობითი მოსაზრება ამ საქმესთან დაკავშირებით, რისი მიზანიც უნდა იყოს არა პროცესის რომელიმე მონაწილის მხარდაჭერა, არამედ იგი უნდა დაეხმაროს სასამართლოს, სათანადოდ შეაფასოს განსახილველი საკითხი. თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ წერილობითი მოსაზრება არ არის შედგენილი კანონის მოთხოვნათა დაცვით, იგი მას არ განიხილავს. ამასთან, სასამართლო არ არის ვალდებული, გაიზიაროს წერილობით მოსაზრებაში მოყვანილი არგუმენტები. სასამართლოს მეგობრის მიერ წარმოდგენილი წერილობითი მოსაზრება მოცულობით არ უნდა აღემატებოდეს 30 გვერდს. იგი შედგენილ უნდა იქნეს 3 ასლად, რომელთაგან 2 გადაეცემა მხარეებს, ხოლო 1 რჩება მოსამართლესთან. სასამართლო უფლებამოსილია საკუთარი ინიციატივით ან/და მხარის და წერილობითი მოსაზრების ავტორის წინასწარი თანხმობით საქმის არსებით განხილვაზე გამოიძახოს წერილობითი მოსაზრების ავტორი ზეპირი განმარტების მისაცემად.
მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორი არის პირი, რომელიც უზრუნველყოფს მოწმის/დაზარალებულის მხარდაჭერას სამართალწარმოების პროცესში.მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორი სისხლის სამართლის საქმეში შესაძლებელია ჩაერთოს პროკურორის ან გამომძიებლის გადაწყვეტილებით.მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორის საქმეში ჩართვის მიზანია მოწმისთვის და დაზარალებულისთვის სამართალწარმოების პროცესში მონაწილეობის გამარტივება, დანაშაულის შედეგად გამოწვეული სტრესის შემცირება, ხელახალი ვიქტიმიზაციისა და მეორეული ვიქტიმიზაციის თავიდან აცილება და გამოძიებისა და სასამართლო განხილვის ეტაპებზე მათი ინფორმირებულობის უზრუნველყოფა.პროკურორი მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორის სისხლის სამართლის საქმეში ჩართვის შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს მოწმისა და დაზარალებულის ინტერესების გათვალისწინებით.მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორის სისხლის სამართლის საქმეში ჩართვის შესახებ გადაწყვეტილების მიღების თაობაზე პროკურორმა დაუყოვნებლივ უნდა აცნობოს მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორს და უნდა მიაწოდოს მას ინფორმაცია სისხლის სამართლის საქმის ფაქტობრივი გარემოებებისა და მოწმის/დაზარალებულის საკონტაქტო მონაცემების შესახებ.როდესაც მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორისთვის ცნობილი გახდება მისი სისხლის სამართლის საქმეში ჩართვის შესახებ, იგი დაუყოვნებლივ უნდა დაუკავშირდეს მოწმეს/დაზარალებულს. მოწმეს/დაზარალებულს უფლება აქვს, უარი განაცხადოს მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორთან თანამშრომლობაზე.მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორს უფლება არ აქვს, საგამოძიებო მოქმედებისა და საპროცესო მოქმედების მიმდინარეობისას მოწმესა და დაზარალებულს დაუსვას კითხვები ან სხვაგვარად ჩაერიოს მტკიცებულებათა მოპოვების პროცესში.
2.საპროცესო პასუხისმგებლობა სასამართლოში საპროცესო მოვალეობათა შეუსრულებლობისა და წესრიგის დარღვევისათვის.
პროცესის ჩაშლისაკენ მიმართული ქმედებაა, მაგ., დამსწრის, პროცესის მონაწილის ან მხარის წარმომადგენლის ფიზიკური შეურაცხყოფა ან მოწოდება სხდომის ჩაშლისაკენ, რამაც შესაძლოა უმართავი პროცესი გამოიწვიოს. სასამართლოს, მხარის ან პროცესის მონაწილის აშკარა ან/და უხეში უპატივცემულობა გამოიხატება, მაგალითად, უცენზურო და პირადი ღირსების შემლახავი გამონათქვამებით, საგნების სროლით . ასეთ შემთხვევებში სხდომის თავმჯდომარის მითითებით მანდატური აკავებს პირს და ადგენს დაკავების ოქმს, ხოლო სხდომის თავმჯდომარე ადგენს მიმართვას, რომელშიც აღწერს დარღვევას და უგზავნის პატიმრობის გამოყენებაზე განკარგულების გამომტან, უფლებამოსილ სასამართლოს ან მოსამართლეს . სააპელაციო სასამართლოში განკარგულება გამოაქვს სასამართლოს თავმჯდომარეს, ხოლო მისი მონაწილეობით იგი შეიძლება არ იყოს სხდომის თავმჯდომარე საქმის განხილვისას განკარგულება გამოაქვს სასამართლოს თავმჯდომარის მოადგილეს ან თავმჯდომარის მიერვე განსაზღვრულ სხვა მოსამართლეს უზენაეს სასამართლოში საქმის განხილვისას, გარდა დიდი პალატისა, განკარგულება გააოაქვს ერთ-ერთი პალატის თავმჯდომარეს, ხოლო დიდ პალატაში საქმის განხილვის დროს იმ მოსამართლეს, რომელიც არ მონაწილეობდა საქმის განხილვაში. ამასთან, ყველა ნსტანციის სასამართლოში აუცილებლობის შემთხვევაში, მაგ., დაკავებულის სხვა სასამართლოში გადაყვანის დროსდაკავებული შეიძლება გადაეცეს პოლიციას.სასამართლოში და სხდომის დარბაზში წესრიგის დაცვას უზრუნველყოფს სასამართლოსა და სხდომის თავმჯდომარე პირველ რიგში სწორედ მანდატურის სამსახურის მეშვეობით. ცხადია, ხშირ შემთხვევაში მიზანშეუწონელია სხდომის დარბაზში ფეხზე მდგომ დამსწრეთა ყოფნა, რის გამოც სხდომის თავმჯდომარე უფლებამოსილია, დარბაზში ადგილების გათვალისწინებით, შეზღუდოს მათი რაოდენობა. სხდომაზე წესრიგის დარღვევა შეიძლება გამოიხატოს დამსწრე პირთა ხმამაღალ საუბარში, მათ შორის საუბარში ბრალდებულთან, წამოძახილში, დარბაზიდან თვითნებურად გასვლასა და გადაადგილებაში, აგრეთვე დარბაზში შემოსვლაში, ტექნიკური საშუალებების იმგვარად გამოყენებაში, რაც ხელს უშლის მხარეებსა და სასამართლოს. პირის ან პირების ქმედება ზოგ შემთხვევაში მიმართულია სხდომის ჩაშლისაკენ (დამსწრის, პროცესის მონაწილის, მხარის ან სასამართლოს შეურაცხყოფა), რაც მაქსიმალურად სწრაფად უნდა აღიკვეთოს. ასეთ შემთხვევაში, როგორც აღინიშნა, შესაძლებელია სხდომის ნაწილობრივ ან სრულად დახურვაც. სხდომის თავმჯდომარის განკარგულებისადმი დაუმორჩილებლობა გულისხმობს სხდომის დარბაზში მყოფი პირის არასათანადო ქცევის შეწყვეტის ან/და სხდომის თავმჯდომარის გადაწყვეტილებისადმი დაუმორჩილებლობას, რა დროსაც შენიშვნის მიუხედავად, პირი აგრძელებს არასათანადო ქცევას, მათ შორის ნაკლები ან უფრო მეტი ინტენსივობით. ამ შემთხვევაში მნიშვნელოვანია, სხდომის დარბაზში მყოფმა ყველა პირმა სათანადოდ იგრძნოს სასამართლოს მოთხოვნის შესრულების აუცილებლობა და გარდუვალობა.სასამართლოს მიმართ უპატივცემულობა შეიძლება გამოიხატოს სხდომაზე არასაპატიო მიზეზით გამოუცხადებლობასა და დაგვიანებაში არასათანადო ტანისამოსში რაც, როგორც წესი, ყველასათვის თვალშისცემია) ან არაფხიზელ მდგომარეობაში გამოცხადებაში, მოსამართლისადმი შეპასუხებაში , სასამართლოს შეურაცხყოფაში . ამასთან, სასამართლოს უპატივცემულობაა არა მხოლოდ უშუალოდ სასამართლოსადმი ქცევა, არამედ პროცესის მონაწილისა და მხარისადმი არასათანადო ქცევაც.ბრალმდებელის გაძევების შემთხვევაში სხდომა უნდა გადაიდოს, მაგრამ სხვა შემთხვევაა, როცა გაძევებულია ადვოკატი, ბრალდებული იქვე უარს აცხადებს დამცველის მომსახურებაზე და ითხოვს, საქმის განხილვის გაგრძელებას. ასეთ ვითარებაში კანონის მოთხოვნის სიტყვასიტყვითი განმარტება რეალურ შედეგს არ იძლევა, პირიქით, მომდევნო სხდომაზე არ გამოცხადდება ადვოკატი და შესაბამისად, სხდომაც გაგრძელდება. ამდენად, თუკი ადვოკატის გაძევების დროს ბრალდებული ზოგადად უარს აცხადებს დამცველის მომსახურებაზე და არ არსებობს სავალდებულო დაცვის შემთხვევა, სხდომა უნდა გაგრძელდეს, რაც შეესაბამება ბრალდებულის უფლებასა და საქმის განხილვის გაჭიანურების აცილებას. ბრალმდებლის ან ადვოკატის გაძევების შემთხვევაში კანონი უალტერნატივოდ ითხოვს ამის შესახებ კერძო განჩინების გამოტანას, რაც ეგზავნება მთავარ პროკურატურას ან ადვოკატთა გაერთიანებას. გადაწყვეტილება ბრალდებულის დაუსწრებლად ცხადდება, თუ ეს უკანასკნელი აგრძელებს წესრიგის დარღვევას. ამ შემთხვევაში ბრალდებულს უნდა გადაეცეს გადაწყვეტილების ასლი , რაც უნდა დაადასტუროს ხელმოწერით. შესაძლოა, ბრალდებულმა უარი განაცხადოს გადაწყვეტილების მიღებაზე ან/და ხელმოწერით დადასტურებაზე, რაც გადაწყვეტილების ჩაბარებად უნდა ჩაითვალოს შესაბამისი დოკუმენტის არსებობისას.კანონი ადგენს ჯარიმის მინიმალურ და მაქსიმალურ ოდენობას, რაც არ არის დამოკიდებული პირის ქონებრივ მდგომარეობაზე. ცხადია, გასათვალისწინებელია არასათანადო ქცევის ხასიათი და ხარისხი . მხედველობაშია მისაღები ამგვარი ქცევის შედეგიც (მაგ., სხდომის გადადება მხარის გამოუცხადებლობის გამო. დაჯარიმების შემთხვევაში გაიცემა სააღსრულებო ფურცელი, რაც უნდა გაეგზავნოს შესაბამის სააღსრულებო ბიუროს უმჯობესია, დაჯარიმების თაობაზე გადაწყვეტილების გასაჩივრების ვადის გასვლის ან ამ გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების პირობებში. დაჯარიმებული პირის მიერ წესრიგის დარღვევის გაგრძელების შემთხვევაში ჯარიმის ოდენობა შეიძლება გაიზარდოს, მაგრამ იგი არ უნდა ასცდეს 500 ლარს. ამდენად, თუკი პირი თავიდანვე თანხის მაქსიმალური ოდენობით 500 ლარითდაჯარიმდა, ამ ოდენობის გაზრდა დაუშვებელია და წესრიგის დარღვევის გაგრძელების შემთხვევაში ეს პირი შესაძლებელია ასევე გაძევებულ იქნეს დარბაზიდან. რამდენადაც პირის თავისუფლების აღკვეთა ყველა შემთხვევაში უკიდურესი ზომაა, იგი ასევე მხოლოდ უკიდურეს შემთხვევებში გამოიყენება, რაც ცალკეულ შემთხვევაში უნდა შეაფასოს სხდომის თავმჯდომარემ და შემდეგ დაპატიმრებაზე უფლებამოსილმა ორგანომ. თავდაპირველად აღსანიშნავია, რომ დაჯარიმებისა და გაძევებისაგან განსხვავებით, პირის დაკავებას წინ არ უძღვის შენიშვნა, რაც, ბუნებრივია, დარღვევისა და მოსალოდნელი შედეგების გათვალისწინებით.
3.დაცვის სპეციალური ღონისძიებები
დაცვის სპეციალური ღონისძიება შეიძლება გამოყენებული იქნეს პროცესის ნებისმიერი მონაწილის (მოსამართლის, პროკურორის, გამომძიებლის, ბრალდებულის, ადვოკატის, მოწმის, დაზარალებულის, ექსპერტის, თარჯიმნის სიცოცხლის, ჯანმრთელობის, ქონებისა და ასევე პირადცხოვრების დაცვის მიზნით.დაცვის სპეციალური ღონისძიება შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ასევე პროცესის ნებისმიერი მონაწილის ახლო ნათესავის (მშობელი, შვილად ამყვანი, შვილი, შვილობილი, პაპა, ბებია, შვილიშვილი, და, ძმა, მეუღლე (მათ შორის, განქორწინებული სიცოცხლის, ჯანმრთელობისა და ქონების დაცვის მიზნით. პროცესის მონაწილის ახლო ნათესავის პირადი ცხოვრების დაცვის მიზნით დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების შესაძლებლობას სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი არ იძლევა. აღნიშნული მუხლის თანახმად, დაცვის სპეციალური ღონისძიება შეიძლება გამოყენებულ იქნეს შემდეგ სამ შემთხვევაში: ა) განიხილება საქმე ისეთი ქმედების ჩადენის ფაქტზე, რომლის საჯარო განხილვაც თავისი ბუნებით არსებით ზიანს მიაყენებს პროცესის მონაწილის პირად ცხოვრებას; ბ) პროცესის მონაწილის ვინაობისა და საქმეში მონაწილეობის გასაჯაროებით მნიშვნელოვანი საფრთხე დაემუქრება პროცესის მონაწილის ან მისი ახლო ნათესავის სიცოცხლეს, ჯანმრთელობას ან ქონებას; გ) პროცესის მონაწილე დამოკიდებულია ბრალდებულზე ანუ, პირველ შემთხვევაში, დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების მიზანია პროცესის მონაწილის პირადი ცხოვრების დაცვა. პირად ცხოვრებაში იგულისხმება პირის ოჯახური ცხოვრება, პირადი ურთიერთობები, სექსუალური ცხოვრება და სხვა ისეთი პირადი დეტალები, რომლის გასაჯაროებაზე გადაწყვეტილებას იღებს თავად ეს პირი. პირადი ცხოვრების არსებითი დაზიანების საფრთხე უნდა შეფასდეს ინდივიდუალურად ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში.დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების თაობაზე გადაწყვეტილებას იღებს კონკრეტული სისხლის სამართლის საქმის საპროცესო ხელმძღვანელი პროკურორი საქართველოს მთავარი პროკურორის ან მისი მოადგილის თანხმობით.დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების თაობაზე პროკურორს გამოაქვს დადგენილება, რომელიც შესასრულებლად/აღსასრულებლად ეგზავნება შინაგან საქმეთა სამინისტროს. დაცვის კონკრეტული ღონისძიებების განხორციელების პროცედურებს ერთობლივად განსაზღვრავენ საქართველოს იუსტიციისა და შინაგან საქმეთა მინისტრები. აღნიშნული პროცედურების განმსაზღვრელი დოკუმენტი არ არის საჯარო. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების ხარჯებს სახელმწიფო გაიღებს , პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების შესახებ პროკურორის დადგენილებაში უნდა მიეთითოს: დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების დრო; დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების მიზეზი; იმ პირის საიდენტიფიკაციო მონაცემები, რომლის მიმართაც გამოიყენება დაცვის სპეციალური ღონისძიება და დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების ვადა. დაცვის სპეციალური ღონისძიება შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს ნებისმიერი ვადით ან უვადოდ. თუ დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენება მოხდა გარკვეული ვადით, ვადის ამოწურვის შემთხვევაში შესაძლებელია ვადის გაგრძელება, თუ კვლავ არსებობს ამ ღონისძიების გამოყენების საჭიროება. დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების საფუძვლის აღმოფხვრის შემთხვევაში ამ ღონისძიებას აუქმებს მისი გამოყენების შესახებ გადაწყვეტილების მიმღები პირი (ანუ პროკურორი), რაც დაუყოვნებლივ უნდა ეცნობოს იმ პირს, ვის მიმართაც იყო გამოყენებული ეს ღონისძიება. დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების ან გაუქმების შესახებ გადაწყვეტილება არ არის საჯარო. ეს გადაწყვეტილება ეცნობება მხოლოდ დასაცავ პირს ,დაცვის სპეციალური ღონისძიებისა და მის ფარგლებში გამოყენებული დაცვის კონკრეტული ღონისძიებების აღსრულებას უზრუნველყოფს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო. დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების შესახებ გადაწყვეტილების აღსრულების თაობაზე შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ 3 დღის ვადაში ეცნობება იმ პროკურორს, რომელმაც გამოიყენა ეს ღონისძიება.
4.სისხლის სამართლის პროცესში მონაწილეობის გამომრიცხავი გარემოებები : აცილება
მოსამართლის, ნაფიცი მსაჯულის, პროკურორის, გამომძიებელის ან სასამართლო სხდომის მდივანის სისხლის სამართლის საქმეში მონაწილეობის გამომრიცხავ ერთ-ერთ ძირითად გარემოებას წარმოადგენს, თუ ისინი კანონით დადგენილი წესით არ არიან თანამდებობაზე დანიშნული ან არჩეული, რადგან, თუ ეს ელემენტი არ არის დაკმაყოფილებული, აზრს კარგავს სხვა ისეთი ელემენტების შემოწმება, როგორიც არის დამოუკიდებლობა და მიუკერძოებლობა.მოსამართლის, ნაფიცი მსაჯულის, პროკურორის, გამომძიებლის ან სასამართლო სხდომის მდივნის სისხლის სამართლის საქმეში მონაწილეობის შემდეგი გამომრიცხავი გარემოებაა საქმეში მათი ახლანდელი თუ წარსული მონაწილეობა ბრალდებულის, ადვოკატის, დაზარალებულის, ექსპერტის, თარჯიმნის ან მოწმის სტატუსით. აღნიშნული გარემოება საქმეში მონაწილეობის გამომრიცხავ გარემოებას წარმოადგენს იმდენად, რამდენადაც მიუთითებს მოსამართლის, ნაფიცი მსაჯულის, პროკურორის, გამომძიებლის ან სასამართლო სხდომის მდივნის მიკერძოებაზე. მოსამართლე, ნაფიცი მსაჯული, პროკურორი, გამომძიებელი ან სხდომის მდივანი ვერ იქნება მიუკერძოებელი იმ საქმეში, სადაც ის იცავდა მაგალითად დაზარალებულის ან ბრალდებულის ინტერესებს. ასეთ შემთხვევაში ყოველთვის იარსებებს ეჭვი მისი მიუკერძოებლობის შესახებ. მოსამართლე არ უნდა იყოს მიკერძოებული რომელიმე მხარის მიმართ. მას უნდა შეეძლოს მხარეთა პოზიციებისა და შეხედულებების თავისუფალი განხილვა და ისეთი გადაწყვეტილების მიღება, რომელიც სამართლის ნორმების სწორი გამოყენების საფუძველზე, წარმოადგენს საქმის სამართლიან გადაწყვეტას. ტრექსელი თავის ნაშრომში მიუთითებს: მოსამართლისათვის ძირითადი დამახასიათებელი ნიშანი არა მისი დამოუკიდებლობა, არამედ მუკერძოებლობაა. როდესაც მოსამართლე არ არის დამოუკიდებელი, ყოველთვის არსებობს ეჭვი, რომ ვერც მიუკერძოებელი იქნება. მაშინ, როცა მიკერძოებული მოსამართლე ყოველთვის შეუფერებელია თანამდებობისათვის, იმის მიუხედავად, დამოუკიდებელია თუ არა.მოსამართლის, ნაფიცი მსაჯულის, პროკურორის, გამომძიებლის ან სასამართლო სხდომის მდივნის მიუკერძოებლობა შეიძლება ეჭვქვეშ დადგეს ასევე იმ შემთხვევაშიც, როცა ის არის ბრალდებულის, ადვოკატის, დაზარალებულის ოჯახის წევრი ან ახლო ნათესავი. პროცესის აღნიშნულ მონაწილეებს შორის ნათესაური კავშირის არსებობა ეჭვებს აჩენს მათ მიუკერძოებლობასთან დაკავშირებით, რადგან ასეთ შემთხვევაში ისინი ვერ ჩაითვლებიან ნეიტრალურებად ვერც პროცესის მონაწილეების და ვერც ობიექტური დამკვირვებლის თვალში. ასეთივე, შედეგი დგება მაშინაც, როცა თვითონ მოსამართლეს, ნაფიცი მსაჯულს, პროკურორს, გამომძიებელს ან სხდომის მდივანს შორის არსებობს ნათესაური კავშირი.გარდა იმისა, რომ სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი ადგენს მოსამართლის, ნაფიცი მსაჯულის, პროკურორის, გამომძიებლის ან სხდომის მდივნის საქმეში მონაწილეობის გამომრიცხავ საერთო გარემოებებს, კანონი ასევე ცალკეც ადგენს ისეთ გარემოებებს, რომელთა არსებობაც გამორიცხავს საქმეში მხოლოდ მოსამართლის მონაწილეობას. ასეთი გარემოება არის ის, რომ საერთო მოსამართლე ვერ მიიღებს მონაწილეობას სისხლის სამართლის საქმის არსებით განხილვაში, თუ იგი ამ საქმეში მონაწილეობდა, როგორც გამომძიებელი, პროკურორი, წინასასამართლო სხდომის, პირველი ინსტანციის, სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლოს მოსამართლე ან სასამართლო სხდომის მდივანი.მითითებული გარემოებების არსებობის შემთხვევაში მოსამართლის მიერ საქმის განხილვისაგან აცილება ემსახურება დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღების უზრუნველყოფას. პროკურორი, რომელიც ახორციელებს სისხლისსამართლებრივ დევნას და ცდილობს სიმართლის დადგენას, რომელსაც შეიძლება ბრალდებული საგულდაგულოდ მალავდეს, იმავე საქმეზე ვერ იქნება დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი არბიტრი. მისი, როგორც მოსამართლის განხილვის საგანი შეიძლება გახდეს ამ საქმეში პროკურორად მონაწილეობის დროს გატარებული ღონისძიებების კანონიერება. ასეთ ვითარებაში კი ძნელი წარმოსადგენია, რომ ბრალდებულის მიერ იგი აღქმულ იქნეს მიუკერძოებლ მოსამართლედ. ასეთივე მოსაზრებით არის აგრეთვე უარყოფილი საქმის არსებით განხილვაში წინასასამართლო სხდომის მოსამართლის მონაწილეობის შესაძლებლობა. კანონის დათქმა, რომ წინასასამართლო სხდომის მოსამართლე მონაწილეობას ვერ მიიღებს საქმის არსებით განხილვაში, ეფუძნება იმ გარემოებას, რომ არსებითი განხილვისათვის საქმის გადაცემის თაობაზე გადაწყვეტილების მიღების დროს წინასასამართლო სხდომის მოსამართლე აკეთებს დასკვნას იმის თაობაზე, რომ ბრალდების მხარის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები ალბათობის მაღალი ხარისხით იძლევა საფუძველს ვარაუდისათვის, რომ პირმა დანაშაული ჩაიდინა. პროკურორისა და გამომძიებლის მიერ თავიანთი ფუნქციების შესრულება სისხლის სამართლის პროცესის არც ერთ სტადიაზე არ აბრკოლებს ამ საქმეში მათ შემდგომ მონაწილეობას. მაგალითად, თუკი პროკურორი თავად აწარმოებდა საქმის გამოძიებას, აღნიშნული გარემოება არ წარმოადგენს ამ საქმის განხილვაში მისი მონაწილეობის გამომრიცხავ გარემოებას. ის გარემოება, რომ დაცვის მხარის შუამდგომლობით სასამართლო განჩინების საფუძველზე საგამოძიებო მოქმედებას ატარებს არა საქმის გამომძიებელი, არამედ საგამოძიებო ორგანოს მიერ შერჩეული პირი, განპირობებლია მნიშვნელოვანწილად მხარეთა შეჯიბრობითობით, რა დროსაც უზრუნველყოფილია დაცვის მხარის უფლება, დამოუკიდებლად ობიექტური პირის მეშვეობით მოიპოვოს მისთვის საჭირო ინფორმაცია. თუკი დაცვის მხარე წერილობით გამოხატავს თანხმობას საქმის გამომძიებლის მიერ საგამოძიებო მოქმედების ჩატარებაზე, ასეთ შემთხვევაში, შესაძლებელია დაცვის მხარის მიერ მოთხოვნილი ჩხრეკის ჩატარება საქმის გამომძიებლის მიერ.
5.ნივთიერი მტკიცებულება. დოკუმენტი, როგორც მტკიცებულება.
ნივთიერი მტკიცებულება, როგორც წესი, მატერიალური სამყაროს ნებისმიერი ობიექტია, რომლისთვისაც დამახასიათებელია მტკიცებულებითი ინფორმაციის ნიშან-თვისებები და რომელიც მოპოვებული და დართულია სისხლის სამართლის საქმეზე საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების შესაბამისად. ერთ შემთხვევაში ეს შეიძლება იყოს როგორც თითის ანაბეჭდი, ფეხის კვალი, სიგარეტის ნამწვავი, სისხლის კვალი, სატრანსპორტო საშუალების საბურავების პროტექტორების კვალი, დოკუმენტები, ამონაწერები, აუდიო-ვიდეოჩანაწერები, ნივთიერებები .მათზე აღბეჭდილი მტკიცებულებითი ინფორმაცია განპირობებულია იმ გარემოებით, რომ ისინი დაკავშირებულია განსახილველ საქმესთან: 1. წარმოადგენენ დანაშაულის ჩადენის იარაღს ან საშუალებას; 2. წარმოადგენენ დანაშაულის ჩადენის საგანს; 3.შეინარჩუნეს დანაშაულის კვალი; 4. წარმოიქმნენ დანაშაულის ჩადენის შედეგად; 5.წარმოადგენენ დამნაშავე პირის იდენტიფიცირების და მისი აღმოჩენის, ბრალდების დადასტურების ან უარყოფის საშუალებას.საქმისწარმოებისას უნდა არსებობდეს შესაბამისი ნივთიერი მტკიცებულების წარმომავლობის შესახებ ინფორმაცია, რისი მეშვეობითაც დგენდება ნივთიერი მტკიცებულების კავშირი სისხლის სამართლის საქმესთან. აღნიშნული ინფორმაციის არარსებობა იწვევს დაუძლეველ ეჭვს მტკიცებულების წარმომავლობასა და შემხებლობაში. მაგალითად, სისხლიანი დანიდან ამოღებული ბრალდებულის თითის ანაბეჭდები. თუ უცნობია აღნიშნული დანის წარმომავლობა სად, ვის მიერ, რა მდგომარეობაში და ა.შ. იქნა ის აღმოჩენილი, დაცვის მხარეს შეუძლია ამტკიცოს, რომ, მართალია დანაზე აღინიშნება ბრალდებულის თითის კვალი და დაზარალებულის სისხლი, მაგრამ აღნიშნული დანა არ იყო გამოყენებული მკვლელობის ჩასადენად. მკვლელობამდე რამდენიმე დღით ადრე მოხდა აღნიშნული კვალის დატოვება ცივ იარაღზე, როდესაც ბრალდებული დაეხმარა დაზარალებულს სადილის მომზადებაში, ვინაიდან მან ხელი გაიჭრა მომზადებისას.აღმოჩენილი ან წარმოდგენილი საგნები თავდაპირველად უნდა დათვალიერდეს მტკიცებულებითი ხასიათის ინფორმაციის არსებობის და საქმესთან მისი შემხებლობის განსაზღვრის მიზნით, რის შემდეგაც ხდება მათი ნივთიერი მტკიცებულების სახით დართვა საქმეზე. საგნის აღმოჩენის და დათვალიერების შედეგები აისახება იმ საგამოძიებო/საპროცესო მოქმედების ოქმში, რომლის ფარგლებშიც ის იყო აღმოჩენილი. თუმცა დაიშვება მისი დათვალიერება საგამოძიებო მოქმედების დასრულების შემდეგაც. ამ შემთხვევაში ნივთის ნიშან-თვისებების ასახვა უნდა მოხდეს ცალკე საპროცესო დოკუმენტში ნივთმტკიცების დათვალიერების ოქმში. თუ აღნიშნული საგნის წარმოდგენა ხდება პროცესის მონაწილის მიერ, ზ/ა მახასიათებლები ფიქსირდება ნებაყოფლობითი წარმოდგენის ოქმში.
ნივთიერი მტკიცებულება ასევე შეიძლება იქნეს შექმნილი დანაშაულის ჩადენისას, მაგალითად, ყალბი ფული, ყალბი დოკუმენტი. ამ დროს მტკიცებულებითი მნიშვნელობა ენიჭება მისი დამზადების ფაქტს.დოკუმენტს მტკიცებულებითი ძალა ენიჭება კუმულაციურად სამი სპეციალური წინაპირობის არსებობისას: 1. ცნობილია მისი წარმომავლობა; 2. ავთენტიკურია; 3. შესაძლებელია დაიკითხოს პირი რომელმაც შექმნა/მოიპოვა ან ვისთანაც ინახებოდა დოკუმენტი სასამართლოში წარდგენამდე.მტკიცებულებათა უშუალოდ გამოკვლევის პრინციპიდან გამომდინარე, არაოფიციალური ე.წ. ფიზიკური პირებიდან მომდინარე დოკუმენტებს არ შეუძლიათ ჩაანაცვლონ მათი ჩვენებები. რაც შეეხება ოფიციალურ დოკუმენტებს, თუ ისინი შეიცავენ იმ ინფორმაციას, რომლის მოპოვება/დამუშავება/წარმოდგენა მთლიანად მათ კომპეტენციას მიეკუთვნება, მაშინ ამ დოკუმენტში წარმოდგენილი ინფორმაციის პირველწყაროდ მიიჩნევა შესაბამისი ორგანო და ამიტომ ამ დოკუმენტის ავტორის დაკითხვა საჭირო არ არის. მაგრამ, როდესაც ოფიციალურ დოკუმენტში წარმოდგენილი ინფორმაცია სცილდება კონკრეტული ორგანოს სპეციალურ კომპეტენციას, ის, როგორც წესი დაკითხული უნდა იქნეს მოწმის სახით. მაგალითად, პოლიციის თანამშრომლის პატაკი პირის დაკავების შესახებ, რომელშიც ის მიუთითებს როგორც პირის დაკავების დროს, ადგილს, საფუძველს ასევე _ პირის ქცევას დაკავებისას, წინააღმდეგობოს ფაქტს და სახეს/ინტენსივობას, დანაშაულის კვალს, დაკავების ვითარებას დ ა.შ. ამ შემთხვევაში აღნიშნული ინფორმაციის მხოლოდ ნაწილი მიეკუთვნება შსს კომპეტენციას, რომელსაც უფლება აქვს განახორციელოს დაკავება, მაგრამ ინფორმაციის ნაწილი, რომელიც ეხება პირის მიმართ დევნის წარმოებას, სცილდება მის კომპეტენციას, ამიტომ დევნის წარმოების საკითხის კანონიერების/ დასაბუთებულობის განხილვისათვის საჭიროა მისი მოწმის სახით დაკითხვა. ანალოგიურად, დაკითხვა შესაძლებელია საჭირო გახდეს წარმოებული კვლევის მეთოდოლოგიის სანდოობის, სისრულის შემოწმებისათვის.
6.მოწმე და დაზარალებული სისხლის სამართლის პროცესში.
მოწმე არის პირი, რომელმაც შეიძლება იცოდეს სისხლის სამართლის საქმის გარემოებათა დასადგენად საჭირო მონაცემები. პირი მოწმის სტატუსსა და უფლება-მოვალეობებს იძენს სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის თაობაზე გაფრთხილებისა და ფიცის დადების შემდეგ. ამრიგად, მხარეებს სისხლის სამართლის პროცესში მოწმის სტატუსით მონაწილეობის მისაღებად უფლება აქვთ მიიწვიონ ნებისმიერი პირი, რომელსაც შეუძლია სასამართლოში მისცეს ჩვენება სისხლის სამართლის საქმის რელევანტურ გარემოებებთან დაკავშირებით. აღსანიშნავია, რომ `მოწმის ვარგისიანობა~ დამოკიდებულია პირის უნარზე, სწორად აღიქვას, დაიმახსოვროს და აღიდგინოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები და მისცეს ჩვენება. სასამართლოში პირი არ შეიძლება დაიკითხოს მოწმედ, თუ იგი ფიზიკური ან ფსიქიკური ნაკლის გამო მოკლებულია აღნიშნულ უნარს . გამომძიებელი და პროკურორი მოწმედ მოიაზრებიან, მაგალითად, მაშინ, როდესაც ისინი ჩვენებას აძლევენ სასამართლოში მათ მიერ განხორციელებული სხვადასხვა საპროცესო (საგამოძიებო) მოქმედებასთან დაკავშირებით და აღნიშნული ღონისძიებების შედეგად აღმოჩენილი და ამოღებული მტკიცებულების თაობაზე, რათა დადგინდეს მოპოვებული მტკიცებულების ავთენტურობა და საქმისათვის მნიშვნელოვანი სხვა გარემოებები. თუ გამომძიებელი, რომელიც იძიებს სისხლის სამართლის საქმეს, ამ საქმესთან დაკავშირებით სასამართლოში უნდა წარდგეს მოწმედ, სავალდებულოა ასეთ შემთხვევაში პროკურორმა სისხლის სამართლის საქმე გადასცეს სხვა გამომძიებელს. ხოლო, თუ პროკურორი მონაწილეობს იმავე საქმეში მოწმედ, ზემდგომმა პროკურორმა უნდა ჩამოაშოროს იგი სისხლის სამართლის საქმისწარმოებას და საქმე გადასცეს სხვა პროკურორს.ბრალდებული, განსხვავებით სხვა მოწმეებისგან, არ არის ვალდებული მისცეს ჩვენება, ვინაიდან მას ბრალდებულის სტატუსი ათავისუფლებს სისხლის სამართალწარმოების ორგანოებთან აქტიური თანამშრომლობისგან. თუმცა, იგი არ არის შეზღუდული, გამოვიდეს სასამართლოში მოწმედ. მას განასხვავებს სხვა მოწმეებისგან ისიც, რომ ბრალდებულს უფლება აქვს ნებისმიერ დროს გამოიყენოს დუმილის უფლება და ყოველგვარი დასაბუთების გარეშე უარი განაცხადოს ცალკეულ კითხვებზე პასუხის გაცემაზე. მოწმეს აღნიშნული უფლება არ გააჩნია და მან ყოველთვის უნდა დაასაბუთოს კითხვებზე პასუხის გაუცემლობის მიზეზი. დაზარალებული წარმოადგენს საკუთარი პროცესუალური უფლებამოსილებით აღჭურვილ პროცესის დამოუკიდებელ მონაწილეს, რომელსაც
სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობა ამავდროულად ანიჭებს მოწმის ყველა უფლებას და აკისრებს მის ყველა მოვალეობას. დაზარალებული ვალდებულია გამოცხადდეს სასამართლოში და მისცეს ჩვენება საქმისათვის მნიშვნელოვანი გარემოებების შესახებ. ერთი მხრივ, დაზარალებულს გააჩნია ჩვენების მიცემის ვალდებულება, თუმცა, მეორე მხრივ, კანონმდებელი ანიჭებს მას უფლებას, სასამართლოში საქმის არსებითი განხილვისას, სასამართლოს მიერ საქმის არსებითი განხილვის გარეშე განაჩენის გამოტანის თაობაზე შუამდგომლობის განხილვისას და სასჯელის შეფარდების სასამართლო სხდომაზე მისცეს ჩვენება იმ ზიანის შესახებ, რომელიც მას დანაშაულის შედეგად მიადგა, ან წერილობით წარუდგინოს სასამართლოს აღნიშნული ინფორმაცია. მხარეებს უფლება აქვთ იმავე სისხლის სამართლის საქმისწარმოებაში მონაწილე მოსამართლე, რომლისთვისაც შემთხვევით გახდა ცნობილი სისხლის სამართლის საქმის გარემოებების დასადგენად მნიშვნელოვანი ინფორმაცია, გამოიძახონ მოწმედ სასამართლოში საქმის არსებითი განხილვის დროს. პირს მოწმის სტატუსი ენიჭება სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის თაობაზე გაფრთხილებისა და ფიცის დადების შემდე. ფიცის დადების ვალდებულებისგან კანონმდებელი ათავისუფლებს პირს, რომელიც თავისი რწმენის ან სხვა მოსაზრებათა გამო უარს ამბობს ფიცის დადებაზე.იმ შემთხვევაში, თუ ბრალდებული სასამართლოში იძლევა ჩვენებას მოწმის სტატუსით, ფიცის დადების ვალდებულება ასევე ვრცელდება ამ უკანასკნელზეც. თუმცა, მის მიერ მოწმის სახით ჩვენების მიცემამდე დადებული ფიცი არ ხელყოფს მის უფლებას, არ მისცეს მამხილებელი ჩვენება საკუთარი თავის ან ახლო ნათესავის წინააღმდეგ.იგი ვალდებულია: _ გამოცხადდეს სასამართლოს გამოძახებით; _ უპასუხოს დასმულ შეკითხვებს; _ არ გაამჟღავნოს საქმესთან დაკავშირებით მისთვის ცნობილი გარემოებები, თუ იგი ამის შესახებ გააფრთხილა სასამართლომ; _ დაიცვას წესრიგი საქმის სასამართლო განხილვის დროს; _ სხდომის თავმჯდომარის ნებართვის გარეშე არ დატოვოს სასამართლო სხდომის დარბაზი. რაც შეეხება სასამართლოში გამოცხადების ვალდებულებას, აღნიშნული მოქმედებს ნებისმიერი პირის მიმართ, მისი მოქალაქეობის მიუხედავად. საქართველოს ტერიტორიაზე მყოფი პირი ვალდებულია გამოცხადდეს სასამართლოში, თუ მას სასამართლოს უწყებით გამოიძახებენ სისხლის სამართლის საქმეზე ჩვენების მისაცემად. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ გამოცხადების ვალდებულება არსებობს მხოლოდ სასამართლოში. არავინ არ არის ვალდებული, ჩვენების მისაცემად გამოცხადდეს პროკურორთან ან გამომძიებელთან. მოწმის ვალდებულებისგან თავისუფლდებიან გარკვეული პროფესიის მქონე და ბრალდებულთან ახლო ნათესაურ კავშირში მყოფი პირები. სისხლის სამართლის პროცესში მოწმედ მონაწილეობის ვალდებულებისაგან გამონაკლისის დაშვებით, კანონმდებელი ინტერესთა კოლიზიის ცალკეულ შემთხვევებში მართლმსაჯულების ინტერესებზე უფრო მაღლა აყენებს ზემოხსენებული პირების კანონიერ ინტერესებს. გარდა ამისა, აღნიშნული გამონაკლისი ემსახურება სისხლის სამართლის საქმეზე სიმართლის დადგენასაც, რადგან სავსებით მოსალოდნელია, რომ პირმა ბრალდებულთან ახლო ნათესაური დამოკიდებულების ან პროფესიული მოვალეობების გამო იცრუოს დაკითხვის დროს ან მისცეს სასამართლოში არასრული ჩვენება. მოწმის ვალდებულებისაგან გათავისუფლება ნიშნავს იმას, რომ პირს არ ეკისრება მოწმედ დაკითხვისა და საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ინფორმაციის შემცველი საგნის, დოკუმენტის, ნივთიერების ან სხვა ობიექტის გადაცემის ვალდებულება. თუ პირი ისარგებლებს ამ უფლებით, მის მიერ მოწედ მონაწილეობაზე უარის თქმა დაუშვებელია გამოყენებულ იქნეს თავად ამ პირის ან ბრალდებულის წინააღმდეგ. სისხლის სამართლის პროცესში დაზარალებულის პროცესუალური სტატუსით მონაწილეობის მისაღებად სავალდებულოა მატერიალური და ფორმალური წინაპირობების არსებობა. მატერიალურ წინაპირობას წარმოადგენს ის, რომ პირს უშუალოდ დანაშაულის შედეგად უნდა მიადგეს მორალური, ფიზიკური ან ქონებრივი ზიანი. ფორმალური წინაპირობა კი მდგომარეობს დანაშაულის მსხვერპლის დაზარალებულად ან მისი რომელიმე ახლო ნათესავის დაზარალებულის უფლებამონაცვლედ ცნობის შესახებ პროკურორის მიერ დადგენილების გამოტანაში. პირის დაზარალებულად ცნობა ხდება გამოძიების სტადიაზე. გამოძიების დაწყებისთანავე თუ პროკურორისთვის ცნობილი გახდა დანაშაულებრივი ქმედებით პირისათვის ზიანის მიყენების ფაქტი, მან იგი დადგენილებით უნდა ცნოს დაზარალებულად. პირის დაზარალებულად ცნობა არ არის დამოკიდებული დანაშაულის მსხვერპლის ნება-სურვილზე და არც მის ასაკსა და ფიზიკურ ან ფსიქიკურ მდგომარეობაზე. პროკურორი ვალდებულია, მას შემდეგ, რაც დაადგენს პირის დაზარალებულად ცნობის მატერიალურ წინაპირობებს, მიანიჭოს მას დადგენილებით (ფორმალურად) დაზარალებულის პროცესუალური სტატუსი. პირის დაზარალებულად ცნობა შესაძლებელია სისხლის სამართლის საქმის სასამართლოში გაგზავნამდე. საქმის სასამართლოში არსებითი განხილვის ეტაპზე პირისთვის დაზარალებულის სტატუსის მინიჭება სამართლებრივად შეუძლებელია. პირის დაზარალებულად ცნობის საფუძველი შესაძლოა გახდეს ასევე პროკურორისთვის დაზარალებულად ან მის უფლებამონაცვლედ ცნობის შესახებ განცხადებით მიმართვა. ასეთ შემთხვევაში, თუ პროკურორი დაადგენს პირის დაზარალებულად ან მის უფლებამონაცვლედ ცნობის საფუძველს, მან უნდა დააკმაყოფილოს აღნიშნული განცხადება და მიიღოს შესაბამისი დადგენილება. თუ განცხადების შეტანიდან 48 საათის განმავლობაში, პირის განცხადება არ დაკმაყოფილდება, მას აქვს უფლება დაზარალებულად ან მის უფლებამონაცვლედ ცნობის მოთხოვნით ერთჯერადად მიმართოს ზემდგომ პროკურორს, რომლის გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
7.მოწმის ჩვენება როგორც მტკიცებულება სისხლის სამართლის პროცესში , ირიბი ჩვენება.
მოწმეთა ჩვენებების კატეგორიულად შეფასება უნდა მოხდეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ისინი დეტალური სიზუსტით აღწერენ მოვლენებს, შეესაბამება სხვა მტკიცებულებით დადგენილ გარემოებებს და ისეთ სპეციფიკურ დეტალებზე ამახვილებენ ყურადღებას, რომლებიც მხოლოდ ამ საქმისთვისაა დამახასიათებელი, ინდივიდუალურია და მხოლოდ
რეალურ მოწმეს შეიძლება სცოდნოდა, მის ჩვენებაში არ შეიმჩნევა ყოყმანი და ვარაუდები.
თუ მოწმის ჩვენება ფაქტებთან მიმართებით სავარაუდოა, ასეთი ჩვენების მტკიცებულებად გამოყენება საფრთხილოა, ვინაიდან სავარაუდო მტკიცებულებები ვერ ქმნის დამაჯერებლობის მაღალ ხარისხს.მოწმის ჩვენების საგანი, როგორც წესი, უნდა იყოს მის მიერ უშუალოდ ან შუალედური რგოლის მეშვეობით აღქმული გარემოება (როგორც ნანახი/გაგონილი/წაკითხული,
დაგემოვნებული, გამოკვლეული და ა.შ.), რომელსაც ადგილი ჰქონდა წარსულში ან ექნება მომავალში.სსსკ მოწმის ჩვენებას მის მიერ გადმოცემულ ფაქტობრივ გარემოებებს უკავშირებს. ამიტომ მოწმის ჩვენება გულისხმობს ინფორმაციას გარკვეული ობიექტური გარემოებების შესახებ და არა საქმისათვის მნიშვნელოვან გარემოებზე მოწმის სუბიექტურ შეხედულებებს,შეფასებასა და დასკვნებს, ეჭვს, მოსაზრებას, ვარაუდს. თუმცა ცალკეულ შემთხვევაში ეს ინფორმაციაც მნიშვნელოვანია, თუ ემყარება ობიექტურ საფუძველს. მაგალითად, მოწმის სახით მოწვეული აუდიტორის ჩვენება სასამართლო-საბუღალტრო ექსპერტიზის ფარგლებში გამოყენებული კვლევის მეთოდოლოგიის სარწმუნოობის და გამოყენების მასშტაბების შესახებ, საექსპერტო დასკვნაში აღმოჩენილი უზუსტობის გამომწვევი მიზეზების ან/და მათი მნიშვნელობის და ა.შ. შესახებ.მტკიცებულებითი მნიშვნელობა არ ენიჭება მოწმის მიერ მიწოდებულ ინფორმაციას მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების შესახებ თუ ის ვერ უთითებს ინფორმაციის წყაროს. მოწმემ ინფორმაციის წყარო შესაძლებელია ვერ მიუთითოს როგორც სუბიექტური, ასევე ობიექტური გარემოებებიდან გამომდინარე: მაგალითად, არ ახსოვს, ვერ დაინახა ვინ თქვა, არ სურს ინფორმაციის წყაროს დასახელება ბრალდებულის მხრიდან მასზე ძალადობის პრევენციის მიზნით, წყარომ აღნიშნული ინფორმაცია მიაწოდა კონფიდენციალურობის დაცვის პირობით და ა.შ დაზარალებულის ჩვენებები _ როგორც წესი, განხორციელებული დანაშაულებრივი ქმედების შესახებ ყველაზე სრულყოფილი ინფორმაცია გააჩნია დაზარალებულს _ შეუძლია აღწეროს მისგან მოპარული ქონება, ან განცდილი, ბრალდებულის გარეგნობა, მისთვის დამახასიათებელი სუნი, ინდივიდუალური ნიშნები და სხვა. თუმცა ცალკეულ შემთხვევებში დანაშაული შესაძლებელია ჩადენილი იყოს დაზარალებულის არყოფნის პირობებში (მაგალითად, ქურდობა ბინაში შეღწევით); ან დაზარალებულს დანაშაულის ჩადენისას არ ჰქონდეს ბრალდებულის დანახვის ან დანაშაულებრივი ქმედების ნაწილის აღქმის შესაძლებლობა (მაგალითად, დაზარალებულზე თავდასხმა ზურგიდან, დაზარალებულისათვის ბლაგვი საგნით თავის არეში დაზიანების მიყენების გამო მან დაკარგა გონება და ბრალდებული დაეუფლა მის ქონებას; ბრალდებულის მიერ შორი დისტანციიდან/ სამალავიდან ცეცხლსასროლი იარაღით პირის დაჭრა). იმავდროულად დაზარალებულის მიერ განცდილი ემოცია შესაძლებელია გარკვეულ გავლენას ახდენდეს მის მიერ ფაქტების სრულყოფილად და სწორად აღქმის უნარზე და იწვევდეს გაუცნობიერებელ გაზვიადებას: დაზარალებული შესაძლებელია გადაჭარბებულად აფასებდეს საფრთხის ხარისხს, ბრალდებულის ქმედების ინტენსივობას, დამდგარი შედეგის და მათი სიმძიმის ხარისხს ან/და ცდებოდეს დანაშაულთან ცალკეული პირების შემხებლობის საკითხში. აღნიშნულიდან გამომდინარე, დაზარალებული-მოწმის ჩვენების შეფასება უნდა განხორციელდეს სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში. განაჩენის გამოსატანად ერთი ან თუნდაც რამდენიმე მოწმე-დაზარალებულის ჩვენება არ არის საკმარისი ბრალდებულის ბრალეულობის დამდასტურებელი სხვა მტკიცებულებების, მათ შორის ნივთიერი მტკიცებულების, სხვადასხვა საგამოძიებო მოქმედებების ოქმების გარეშე.მოწმე, როგორც წესი, ნაკლებად დაინტერესებული პირია და მისი ჩვენებები მეტი სარწმუნოობით ხასიათდება. თუმცა ჩვენების სარწმუნოობაზე შესაძლებელია გავლენა იქონიოს ობიექტურმა და სუბიექტურმა გარემოებე .მოწმის ჩვენების ფორმირების სპეციფიკიდან გამომდინარე, მოწმე ერთნაირი სიზუსტით და სისრულით არ აღიქვამს დანახულს/გაგებულს. ცალკეულ შემთხვევებში მოწმე ახდენს ჩადენილი დანაშაულის მხოლოდ ცალკეული ფრაგმენტების და არა საქმის ყველა გარემოების აღქმას. მან შეიძლება ყურადღება მიაქციოს რაიმე მნიშვნელოვან გარემოებას, რაც დაინახა ან მოისმინა. მოწმის ყურადღება შეიძლება მიიქციოს არაორდინალურმა
ქმედებამ, რომელმაც მოწმეზე დიდი შთაბეჭდილება იქონია, რისი დამახსოვრებაც, როგორც წესი, უფრო მეტი სიზუსტით ხორციელდება რუტინულ ქმედებებთან შედარებით,
რომლის ცალკეული დეტალები შესაძლებელია მოწმის ყურადღების მიღმა დარჩეს. ირიბი ჩვენება ეყრდნობა სხვა წყაროდან მოპოვებულ, როგორც წესი, მოდიფიცირებულ
ფაქტობრივ ინფორმაციას. ირიბ ჩვენებას იძლევა პირი, რომლისთვისაც აღნიშნული ინფორმაცია სხვა პირის მეშვეობით გახდა ცნობილი. ანუ მოწმეს საკუთარი თვალით არ
დაუნახავს ან სხვაგვარად უშუალოდ არ აღუქვია (არ მოუსმენია, განუცდია, გაუსინჯია და ა.შ.) ის გარემოება, რომლის თაობაზეც იძლევა ჩვენებას. ირიბი ჩვენებით დადგენილ ფაქტსა და ინფორმაციის წყაროს შორის არსებობს შუალედური რგოლი. ასეთი მტკიცებულების წარმოებულობის ხარისხი შესაძლებელია განსხვავებული იყოს, მაგალითად, მოწმე იღებს ინფორმაციას არა თვითმხილველისგან, არამედ მე-2 ან მე-3 ხელიდან. შესაბამისად, რაც უფრო მეტი შუალედური რგოლი არსებობს წყაროსა და ჩვენების მიმცემ მოწმეს შორის, მით უფრო ნაკლებია მის მიერ მიწოდებული ირიბი ჩვენების სარწმუნოობის ხარისხი და მტკიცებულებითი წონა. როდესაც საქმეში ირიბ ჩვენებასთან ერთად არსებობს იმავე ფაქტობრივი გარემოებების შესახებ თავდაპირველი მტკიცებულება, ნაწარმოები მტკიცებულება არ შეიძლება განხილულ იქნეს დამოუკიდებელ მტკიცებულებად თუ მასში არ არის მოცემული ახალი ინფორმაცია, რომელიც არ არის თავდაპირველ მტკიცებულებაში.
8.ბრალდებული და ადვოკატი სისხლის სამართლის პროცესში.
დაკავების მომენტში ან, თუ დაკავება არ ხდება, ბრალდებულად ცნობისთანავე, დაუყოვნებლივ, ასევე ნებისმიერი დაკითხვის წინ ბრალდებულს მისთვის გასაგებ ენაზე უნდა ეცნობოს, საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისწინებული რომელი დანაშაულის ჩადენაში არსებობს მის მიმართ დასაბუთებული ვარაუდი. ბრალდებულს უნდა გადაეცეს დაკავების ოქმის ან, თუ ის არ დაუკავებიათ, ბრალდების შესახებ დადგენილების ასლი. დაკავების მომენტში ან, თუ დაკავება არ ხდება, ბრალდებულად ცნობისთანავე, დაუყოვნებლივ, ასევე ნებისმიერი დაკითხვის წინ ბრალდებულს უნდა ეცნობოს, რომ მას აქვს უფლება ადვოკატზე, დუმილისა და კითხვებზე პასუხის გაცემისაგან თავის შეკავების უფლება, უფლება, არ დაიბრალოს დანაშაული, რომ ყველაფერი, რასაც იგი იტყვის, შესაძლებელია მის წინააღმდეგ იქნეს გამოყენებული, და უფლება, დაპატიმრებისას, ხოლო დაკავებისას მისი მოთხოვნის შემთხვევაში, შესაბამის დაწესებულებაში მიყვანისთანავე მიიღოს უფასო სამედიცინო შემოწმება თუ ბრალდებული თავს არიდებს სამართალდამცავ ორგანოში გამოცხადებას, ბრალდების შესახებ დადგენილების ასლი გადაეცემა მის ადვოკატს, რაც ითვლება ბრალის წაყენებად. ბრალდებულს შეუძლია ნებისმიერ დროს გამოიყენოს დუმილის უფლება. თუ ბრალდებული ირჩევს დუმილის უფლებას, ეს არ შეიძლება შეფასდეს მისი ბრალეულობის დამადასტურებელ მტკიცებულებად. ბრალდებულს აქვს ადვოკატის არჩევისა და ყოლის, ასევე მის მიერ არჩეული ადვოკატის ნებისმიერ დროს შეცვლის უფლება, ხოლო თუ ის უქონელია უფლება, დაენიშნოს ადვოკატი სახელმწიფოს ხარჯზე. ბრალდებულს უნდა ჰქონდეს გონივრული დრო და საშუალება დაცვის მომზადებისათვის. ბრალდებულისა და მისი ადვოკატის ურთიერთობა კონფიდენციალურია. აკრძალულია ბრალდებულისა და მისი ადვოკატის ურთიერთობაზე ისეთი შეზღუდვების დაწესება, რომლებიც ხელს შეუშლის დაცვის სათანადოდ განხორციელებას. ბრალდებულს უფლება აქვს, უარი თქვას ადვოკატის მომსახურებაზე და დამოუკიდებლად დაიცვას თავი, რისთვისაც მას უნდა მიეცეს საკმარისი დრო და საშუალება. ბრალდებულს არ შეუძლია უარი თქვას ადვოკატის მომსახურებაზე, თუ არსებობს ამ კოდექსით დადგენილი სავალდებულო დაცვის შემთხვევა. ბრალდებულს უფლება აქვს: დამოუკიდებლად ან ადვოკატის მეშვეობით ჩაატაროს გამოძიება, კანონიერად მოიპოვოს და წარადგინოს მტკიცებულება ამ კოდექსით დადგენილი წესით; მოითხოვოს საგამოძიებო მოქმედების ჩატარება და გამოითხოვოს მტკიცებულება, რომელიც საჭიროა ბრალდების უარსაყოფად ან პასუხისმგებლობის შესამსუბუქებლად; მონაწილეობა მიიღოს მისი ან/და მისი ადვოკატის შუამდგომლობით ჩატარებულ საგამოძიებო მოქმედებაში; მოითხოვოს ადვოკატის დასწრება მისი მონაწილეობით ჩატარებული საგამოძიებო მოქმედების დროს. ბრალდებულს უფლება აქვს, დაკითხვის და სხვა საგამოძიებო მოქმედების ჩატარების დროს ისარგებლოს თარჯიმნის მომსახურებით სახელმწიფოს ხარჯზე, თუ არ იცის ან სათანადოდ არ იცის სისხლის სამართლის პროცესის ენა ან აქვს ისეთი ფიზიკური ნაკლი, რომელიც თარჯიმნის გარეშე მასთან კომუნიკაციას გამორიცხავს. ბრალდებულს უფლება აქვს, დაკავებისთანავე ან დაპატიმრების შემთხვევაში მოითხოვოს უფასო სამედიცინო შემოწმება და მიიღოს შესაბამისი წერილობითი დასკვნა. ბრალდებულის ეს უფლება დაუყოვნებლივ უნდა განხორციელდეს. მას ასევე აქვს უფლება, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით, ნებისმიერ დროს, საკუთარი ხარჯით, დაუყოვნებლივ ჩაიტაროს სამედიცინო შემოწმება მის მიერ არჩეული ექსპერტის მიერ. ბრალდებულს უფლება აქვს, დაკავებისთანავე ან დაპატიმრების შემთხვევაში თავისი ოჯახის წევრს ან ახლო ნათესავს შეატყობინოს დაკავების ან დაპატიმრების ფაქტი და ადგილსამყოფელი, თავისი მდგომარეობა, ასევე შეატყობინოს კრედიტორს, სხვა ფიზიკურ თუ იურიდიულ პირს, რომელთა მიმართაც მას სამართლებრივი ვალდებულებები აკისრია. ბრალდებულს უფლება აქვს, სამოქალაქო/ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით მოითხოვოს და მიიღოს უკანონოდ ჩატარებული საპროცესო მოქმედების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. ბრალდებულს აღკვეთის ღონისძიების სახით არ უნდა შეეფარდოს პატიმრობა, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც არსებობს მისი მიმალვის, შემდგომი დანაშაულებრივი საქმიანობის, მოწმეზე ზემოქმედების, მტკიცებულების განადგურების ან განაჩენის აღუსრულებლობის საფრთხე. ბრალდებულს და მის ადვოკატს უფლება აქვთ, ამ კოდექსით დადგენილ ფარგლებში და დადგენილი წესით გაეცნონ ბრალდების მხარის მტკიცებულებებს, მიიღონ მტკიცებულებისა და სისხლის სამართლის საქმის მასალების ასლები. ბრალდებულს უფლება აქვს: მონაწილეობა მიიღოს მისი ბრალდების საქმის გამოძიებაში, ასევე უშუალოდ ან დისტანციურად, ტექნიკური საშუალებების გამოყენებით სასამართლო განხილვაში; დააყენოს შუამდგომლობა და განაცხადოს აცილება; დაცვის მხარს მტკიცებულება გამოიკვლიოს იმავე პირობებში, როგორშიც ბრალდების მხარის მტკიცებულების გამოკვლევა ხდება; გაეცნოს მხარის მიერ შეტანილ საჩივარს და მასზე გამოთქვას მოსაზრება; გაეცნოს სასამართლო სხდომის ოქმს და მასზე გამოთქვას შენიშვნა ამოქმედდეს გამოქვეყნებიდან მე-15 დღეს. ბრალდებულს უფლება აქვს, ამ კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში და დადგენილი წესით გაასაჩივროს გამომძიებლის მოქმედება პროკურორთან, პროკურორის მოქმედება და გადაწყვეტილება ზემდგომ პროკურორთან, ხოლო ამ კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში სასამართლოში. ბრალდებულს/მსჯავრდებულს უფლება აქვს, გაასაჩივროს სასამართლო ადაწყვეტილება, მიიღოს გასასაჩივრებელი გადაწყვეტილების ასლი ამ მუხლში მოყვანილი ჩამონათვალი არ ზღუდავს ბრალდებულის უფლებას, განახორციელოს ყველა სხვა უფლება, რომელიც მას საქართველოს კანონმდებლობით, მათ შორის, საერთაშორისო ხელშეკრულებებით აქვს მინიჭებული. . ბრალდებული უფლებამოსილია არ მიიღოს მონაწილეობა საგამოძიებო მოქმედებაში. ბრალდებულის მიერ თავისი უფლებების გამოყენება ან გამოუყენებლობა არ შეიძლება შეფასდეს მისი ბრალეულობის დამადასტურებელ მტკიცებულებად.
9.
სისხლის სამართლის პროცესი ტესტები
1)შესაძლებელია თუ არა სასამართლოს მეგობარი მოწვეულ იქნას სასამართლოში განმარტების მისაცემად?
შესძლებელია სასამართლოს ინიციატივით ან/და მხარის და წერილობითი მოსაზრების ავტორის წინასწარი თანხმობით.
2) ჩამოთვლილთაგან რომელი მსჯელობაა სწორი?
პროკურორი სისხლის სამართლის საქმეში კოორდინატორის ჩართვის შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს მოწმისა და დაზარალებულის ინტერესების გათვალისწიებით.
3) ხუსკივაძე რომელიც თორთლაძის ბრალდების საქმეში თარჯიმნად მონაწილეობდა დაინიშნა პროკურორად. მას როგორც პროკურორს თორთლაძის საქმის სასამართლო განხილვის დროს დაევალა ბრალდების ფუნქციის განხორციელება. აღნიშნულის თაობაზე აცილება არცერთ მხარეს არ დაუყენებია, პროკურორის ობიექტურობით კმაყოფილი დარჩა მზჯავდებული, რომელსაც სასამართლომ, პროკურორის შუამდგომლობის შესაბამისად, მინიმალური სასჯელი შეუფარდა, მიეცით ამ შემთხვევას სამართლებრივი შეფასება.
ხურსკივაძეს არ ჰქონდა უფლება, მხარი დაეჭირა ბრალდებისთვის, რადგან წარსულში იგი მონაწილეობდა როგორც თარჯიანი.
4) ქვემოთ ჩამოთვლილტაგან ვის მიმართ არ აქვს სასამართლოს უფლება მოწმის მოვალეობის შესრულებისგან გაათავისუფლოს პირი?
პროკურორის მუშაკს რომელიც არ მონაწილეობს სისხლის სამართლის პროცესში.
5) საქმის ერთპიროვნული განხილვისას თუ აცილების საკითხი დაყენებულია საქმის განმხილველი მოსამართლის მიმართ, ვინ წყვეტს აცილების საკითხს?
საქმის განმხილველი მოსამართლე.
6) აქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობით, დაცვის მხარეს წარმოადგენს;
ბრალდებული, მსჯავდებული, გამართლებული, და მისი ადვოკატი.
7) ქვემოთ ცამოთვლილ პირტაგან რომელ ეკისრება მოწმედ დაკითხვისა და საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ინფორმაციის შემცველი საგნის, დოკუმენტის, ნივთიერების, ან სხვა გადაცემის ვალდებულება?
ბრალდებულის ახლო მეგობარს
8) ვის მიერ განისაზღვრება ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოს სამოქმედო ტერიტორიები:
ნაფიც მსაჯულთა სასამართლო სამოქმედო ტერიტორიები განისაზღვრება საქართველოს იუსტიციის უმაღლესისაბჭოს გადაწყვეტილებით.
9) ქვემოთ ჩამოთვლილი შემთხვევებიდან როდის არ არის სავალდებულო ბრალდებულს ჰყავდეს ადვოკატი?
თუმის მიმართ წაყენებული ბრალდება სასჯელის სახით ითვალისწინებს თავისუფლების აღკვეთას 10 წლამდე ვადით.
10) შესაძლებელია თუ არა პირის განმეორებითი დაკავება ერთი და იმავე მტკიცებულების საფუძველზე?
დაუშვებელია პირის განმეორებითი დაკავება ერთი და იმავე მტკიცებულების საფუძველზე.
11) შესაძლებელია თუ არა სისხლის სამართლის პროცესშიიძულების გამოყენება?
იძულების გამოყენება დასაშვებია მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევაში და დადგენილი წესით.
12) რა შემადგენლობით განიხილება საჩივრები სისხლის სამართლისსაქმეებზე სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატაში?
სააპელაციო წესით სისხლის სამართლის საქმე სააპელაციო პალატაში განიხილება კოლეგიურად სამიმოსამართლის შემადგენლობით. ამასტან, ნაკლებად მძიმედა მძიმე კატეგორიის საქმეებზე საჩივრები შესაძლებელია სააპელაციო წესით ერთპიროვნულად განიხილოს ამ პალატის მოსამართლემ.
13) ჩამოთვლილი მსჯელობათაგან რომელია სწორი?
ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოს შემადგენლობაში არ უნდა იყოს ექვზე ნაკლები მსაჯული, ნაკლებად მძიმე კატეგორიის დანაშაულთა საქმეებზე, რვზე ნაკლები მძიმე კატეგორიის დანაშაულტა საქმეებზე ათზე ნაკლები-
14) ყიფიანის ბრალდების საქმის სასამართლო განხილვის დროს წარმოიშვა აუცილებლობა დანატებიტი მტკიცებულებატა გამოთხოვის შესახებ, რის ტაობაზეც მოსამართლემ თავისი ინიციათივიტ გამოიტანა შესაბამისი განჩინება. მოსამართლემ გადაწყვეტილება დაასაბუტა იმით რომ სხვაგვარად ობიექტური გადაწყვეტილების მიღება შეუძლებელი იქნებოდა. დაარღვია თუ არა მოსამართლემ კანონი?
დაარღვია რადგან სასამართლოს ეკრძალება ბრალდების დამადასტურებელ ან დაცვის ხელსემწყობ მტკიცებულებათა დამოუკიდებლად მოპოვება და გამოკვლევა.
15) ჩამოთვლილტაგან რომელი მსჯელობაა სწორი?
წერილობითი მოსაზრება მოცულობით არ უნდა აღემატებოდეს 30 გვერდს. იგი შედგენილი უნდა იქნეს სამ ასლად, რომელთაგან ორის გადაეცემა მხარეებს, ხოლო ერთი რჩება მოსამართლესთან.
16) არის თუ არა ბრალდებული ამტკიცოს ტავისი უდანაშაულობა და ვის ეკისრებბრალდების მტკიცების ტვირთი?
ბრალდებული არ არის ამტკიცოს ტავისი უდანაშაულობა ბრალდების მტკიცების ტვირთი ეკისრება ბრალმდებელს.
17) საქართველოს სისხილის სამართლის საპროცესო კანონმებლობით არასრულწლოვანია პირი რომელსაც:
არ შესრულებია 18 წელი.
18) სასამართლოს მეგობრის სტატუსით ადვოკატმა გამყრელიძემ ტავისი წერილობითი მოსაზრება წარუდგინა სასამართლოს, რომლის მიზანი იყო ბრალდებულის მხარდაჭერა და რომელშიც დასაბუთებული იყო მისი უდანაშაულობა,სასამართლომ სრულად გაიზიარა წერილობით მოსაზრებაში მოყვანილი არგუმენტი. შეაფასეთ ეს შემთხვევა;
წერილობითი მოსაზრების წარდგენის მიზანი უნდა იყოს არ პროცესის რომელიმე მხარისთვის მხარდაჭერა არამედ იგი უნდა დაეხმაროს სასამართლოს სატანადოდ შეაფასოს განსახილველი საკითხი.
19) ჩამოთვლილთაგან რომელი მსჯელობაა სწორი?
სასამართლოში ჩვენების მიცემისას მოწმის სტატუსით სარგებლობენ, მოწმის უფლებები ენიჭებათ და ვალდებულებები ეკისრებათ გამომძიებელს, პროკურორს, ბრალდებულს,დაზარალებულს, ექსპერტს და თარჯიმანს.
20) ჩამოთვლილთაგან რომელი მსჯელობაა სწორი?
პირი უნდა იყოს თავისუფალი გარდა იმ შემთხვევისა თუ დადასტურდა მისი დაპატიმრების აუცილებლობა.
22) საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მიხედვით ექსპერტი არის პირი რომელიც:
მხარეებსა და სასამართლოს დახმარებას უწევს მტკიცებულებათა აღმოჩენაში, გამოკვლევაში და დემონსტრირებაში.
23) ბაირამოვმა გამოთქვა სურვილი ჩვენება მიეცა ინგლისურ ენაზე, რადგან არ ფლობდა სისხლის სამართლის პროცესის ენას და მშობლიურ ენაზე გაუჭირდებოდა ჩვენების მიცემა. აღნიშნულზე მას უარ ეთქვა იმ მოტივით, რომ საქართველოში სისხლის სამართლის პროცესის ენა იყო ქართული და მას თარჯიმნის დახმარებით ჩვენება უნდა მიეცა ქართულ ენაზე. გამონაკლისი შეიძლება დაეშვათ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ იგი ჩვენებას მისცემდა მშობლიურ აზერბაიჯანულ ენაზე, ასეთ სემთხვევაში მას დაენიშნებოდა თარჯიმანი. შეაფასეთ ეს შემთხვევა;
მოწმემ თუ არ იცის სისხლის სამართლის პროცესის ენა, უფლება აქვს ჩვენება მსცეს მშობლიურ ან მისთვის საურველ ენაზე და ისარგებლოს თარჯიმნის მომსახურებით სახელმწიფო ხარჯზე.
24) ქვემოთ ჩამოთვლილ პირთაგან ვის ეკრძალება ნაფიც მსაჯულთა სისხლის სამართლის პროცესში მონაწილეობა?
სასულიერო პირი.
25) რა შემთხვევაში იწვევს საქართველოს სისხლის სამართლის კანონმდებლობაში შეტანილი ცვლილებები წინათ გამოტანილი საპროცესო აქტის გაუქმებას ან შეცვლას?
თუ ამით უმჯობესდება ბრალდებულის ( მსჯავდებულის) მდგომარეობა.
26) რა ვადაში უკავშირდება კოორდინატორი მოწმესა და დაზარალებულს, რაც მისთვის ცნობილი გახდა მისი სისხლის სამართლის საქმეში ჩართვის შესახებ?
კოორდინატორი რაც მისთვის ცნობილი გახდა მისი სისხლის სამართლის საქმეში ჩართვის შესახებ მოწმესა და დაზარალებულს უკავშირდება დაუყოვნებლივ.
27) ქვემოთ ჩამოთვლილთაგან რომელი უფლებით არ სარგებლობს დაზარალებული?
გამოძიებს ნებისმიერ სტადიაზე, მისი მოთხოვნის შემთხვევაში გაეცნოს საქმის მასალებს და დააყენოს შუამდგომლობა.
28) ჩამოთვლილთაგან რომელი პასუხია არასწორი: პირს უფლება აქვს უარი განაცხადოს ნაფიც მსაჯულის მოვალეობის შესრულებაზე..
თუ უკანასკნელი ორი წლის მანძილზე იყო ნაფიცი მსაჯული.
29) ვისი ინიციატივით ერთვება საქმეში მოწმისა და დაზარალებიულის კოორდინატორი?
მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორის საქმეში შესაძლებელია ჩარეთოს პროკურორის გადაწყვეტილებით.
30) თურქეთის ტერიტორიულ წყლებში კოლუმბიის მოქალაქემ საქართველოს დროშით მცურავ გემზე ჩაიდინა მკვლელობა,რის შემდეგაც მან მოახერხა ირანის ტერიტორიაზე შეღწევა სადაც იგი დააკავეს ,შეიძლება თუ არა მოქალაქის მიმართ გამოყენებულ იქნეს საქართველოს საპროცესო კანონმდებლოა?
შეიძლება რადგან საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობა გამოიყენება საქარტველოს დროშით ან ამოსაცნობი ნიშნით საქართველოს ფარგლებს გარეთ მყოფ საჰაერო თუ საზღვაო ხომალდზე, ჩადენილი დანაშაულის გამო თუ საქარტელოს ხელშეკრულებითა და შეთანხმებებით სხვა რამ არ არის დადგენილი.
31) ვისი ინიციატივით ერთვება საქმეში მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორი
მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორი სისხლის სამართლის საქმეში შესაძლებელია ჩაერთოს პროკურორის გადაწყვეტილებით.
32) კანონმდებლობის შესაბამისად ვინ ითვლება ბრალდების მხარედ?
გამომძიებელი, პროკურორი
33)გოგავას ბრალდების საქმეზე დაზარალებულად იქნა ცნობილი გორგაძე რომელმაც სასამართლოში საქმის არსებითად განხილვის დროს სასჯელის შეფარდების შესახებ სასამართლო სხდომაზე მოითხოვა გოგავასთვის მკაცრი სასჯელის შეფარდება და მიყენებული ზიანის ანაზღაურება, მოსამართლემ ეს მოთხოვნ ა უარყო , შეაფასეთ ეს შემთხვვა.
დაზარალებულს უფლება აქვს სასამართლოში საქმის არსებითი განხილვისას და სასჯელის შეფარდების შესახებ სასამართლოს სხდომაზე მისცეს ჩვენება ზიანის შესახებრომელიც მას მიადგა.
34) ჩამოთვლილი მსჯელობათაგან რომელია სწორი?
სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებისა და შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილების მიღებისას პროკურორი სარგებლობს დისკრეციული უფლებამოსილებით რა დროსაც ხელმძღვანელობს საჯარო ინტერესეით
35) ჩამოთვლილთაგან რომელი მსჯელობაა სწორი?
ბრალდებული არის პირი ,რომლის მიმართაც არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი , რომ მან ჩაიდინა დანაშაული.
36) ჩამოთვლილთაგან რომელი მსჯელობაა სწორი?
წერილობითი მოსაზრება მოცულობით არ უნდა აღემატებოდეს 30 გვერდს. იგი შედგენილ უნდა იქნეს 3 ასლად, რომელთაგან 2 გადაეცემა მხარეებს, ხოლო 1 რჩება მოსამართლესთან.
37) ჩამოთვლილთაგან რომელი მსჯელობაა სწორი?
სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობა ადგენს დანაშაულის გამოძიების სისხლისსამართლებრივი დევნისა და მართლმსაჯულების განხორციელების წესს.
38) ღამე –
დრო 22 საათიდან 6 საათამდე. +
39)საჩივრდება თუ არა მაგისტრატი მოსამართლის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება კონსტიტუციურ უფლებათა შეზღუდვისა და იძულებითი ხასიათის ღონისძიებასთან დაკავშირებლ საგამოძიებო მოქმედებათა ჩატარების შესახებ და თუ საჩივრდება სად?
საგამოძიებო კოლეგია.
40) ვინ განსაზღვრავს საგამოძიებო ქვემდებარეობას?
საგამოძიებო ქვემდებარეობას განსაზღვრავს საქართველოს გენერალური პროკურორი, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი.
41) მოწმე ბაიარამოვმა გამოთქვა სურვილი , ჩვენება მიეცა ინგლისურ ენაზე , რადგან არ ფლობდა სისხლის სამართლის ენას და მშობლიურ ენაზეც გაუჭირდებოდა ჩვენების მიცემა . აღნიშნულზე მას უარი ეთქვა იმ მოტივით რომ საქართველოში სისხლის სამართლის პროცესის ენა იყო ქართული და მას თარჯიმნის დახმარებით ჩვენება უნდა მიეცა ქართულ ენაზე. ..
მისთვის სასურველ ენაზე.
42)მალაიზიის მოქალაქის მიმართ საქმის განხილვის დროს ვერ მოინახა ისეთი პირი , რომელიც ამ ქვეყნის ენას ფლობდა , აღნიშნული სგამო თარჯიმნის მოვალეობის შესრულება დაეკისრა სასამართლოს სხდომის მდივანს , რომელმაც კარგად გაართვა თავი დაკისრებულ მოვალეობას. ამით თავიდან იქნა აცილებული სასამართლო განხილვის გაჭიანურება და უცხო ქვეყნის მოქალაქის პატიმრობაში ხანგზლივად ყოფნა , შეაფასეთ ეს შემთხვევა.
დაირღვა,რადგან პროცესის არც ერთ მონაწილეს თარჯიმნის გარდა არ აქვს უფლება შეასრულოს თარჯიმნის მოვალეობა.
43. საქართველოს 1998 წლის 20 თებერვლის სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესით ბრალდებულ გარდაფხაძის მიმართ დაიწყო სისხლისსამართლებრივი დევნა. 2010 წლის 1 ოქტომბრიდან ამოქმედდა 2009 წლის 9 ოქტომბერს მიღებული სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი, რის გამოც ადვოკატმა მოითხოვა საპროცესო მოქმედებების ჩატარება ახალი კოდექსით დადგენილი წესით. აღნიშნულ შუამდგომლობაზე მას პროკურორის მიერ უარი ეთქვა იმ მოტივით, რომ კანონმდებლობის შესაბამისად საპროცესო მოქმედებები უნდა გაგრძელებულიყო ძველი წესით. შეაფასეთ პროკურორის გადაწყვეტილება.
44. შესაძლებელია თუ არა სასამართლოს მეგობარი მოწვეულ იქნას სასამართლოში განმარტების მისაცემად?
შესაძლებელია სასამართლოს ინიციატივით ან/და მხარის და წერილობითი მოსაზრების ავტორის წინასწარი თანხმობით.
45. შესაძლებელია თუ არა სისხლის სამართლის საპროცესო ნორმის ანალოგიით გამოყენება?
სისხლის სამართლის საპროცესო ნორმის ანალოგიით გამოყენება შესაძლებელია, თუ ამით არ იზღუდება საქართველოს კონსტიტუციით და საერთაშორისო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ადამიანის უფლებები და თავისუფლებები;
46.
1.თემა: სასამართლოს სისტემა, სტრუქტურა და ორგანიზაცია საქართველოში
საქართველოს საერთო სასამართლოებია: რაიონული (საქალაქო) სასამართლო, სააპელაციო სასამართლო, საქართველოს უზენაესი სასამართლო.საქართველოს საერთო სასამართლოების სისტემა ერთიანია.სპეციალიზებული სასამართლოები შეიძლება შეიქმნას მხოლოდ საერთო სასამართლოების სისტემაში.
სამხედრო სასამართლო შეიძლება შეიქმნას მხოლოდ საერთო სასამართლოების სისტემაში, საომარი მდგომარეობის დროს, ამ მდგომარეობასთან დაკავშირებული სისხლის სამართლის საქმეების განსახილველად, საქართველოს პრეზიდენტის დეკრეტით. ამავე დეკრეტით უნდა განისაზღვროს სამხედრო სასამართლოს შემადგენლობა, განსჯადობა და მის მიერ საქმეთა განხილვის წესი. აღნიშნული დეკრეტი ძალაში შედის გამოცემის მომენტიდან.
საგანგებო სასამართლოების შექმნა დაუშვებელია.
სასამართლო ხელისუფლება დამოუკიდებელია სახელმწიფო ხელისუფლების სხვა შტოებისაგან და მას ახორციელებენ მხოლოდ სასამართლოები. მართლმსაჯულება არის სასამართლო ხელისუფლების განხორციელების ერთ-ერთი ფორმა და მას სამოქალაქო, ადმინისტრაციულ და სისხლის სამართალწარმოებათა მეშვეობით ახორციელებენ საერთო სასამართლოები.მართლმსაჯულების განხორციელებაზე უარის თქმა დაუშვებელია. სასამართლო ვალდებულია ამ კოდექსით დადგენილი წესით, განსჯადობის მიხედვით განიხილოს სისხლის სამართლის საქმე, შუამდგომლობა და საჩივარი.
რაიონული (საქალაქო) სასამართლოს მოსამართლე ან მაგისტრატი მოსამართლე სისხლის სამართლის საქმესთან დაკავშირებულ გადაწყვეტილებას იღებს ერთპიროვნულად.
იმ შემთხვევაში, როდესაც რაიონულ (საქალაქო) სასამართლოში არის მოსამართლეთა საკმარისი რაოდენობა კოლეგიური შემადგენლობით საქმეთა განხილვისათვის, სისხლის სამართლის საქმის განმხილველი სასამართლოს თავმჯდომარეს შეუძლია დაადგინოს საქმის კოლეგიური განხილვა სამი მოსამართლის შემადგენლობით, თუ საქმის განხილვასა და გადაწყვეტას განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს სასამართლო პრაქტიკისათვის ან საქმე ფაქტობრივი ან სამართლებრივი თვალსაზრისით განსაკუთრებული სირთულისაა, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც საქმე განიხილება ნაფიც მსაჯულთა მონაწილეობით.
სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატაში სისხლის სამართლის საქმე სააპელაციო წესით განიხილება კოლეგიურად სამი მოსამართლის შემადგენლობით.
ნაკლებად მძიმე და მძიმე კატეგორიის დანაშაულთა სისხლის სამართლის საქმეებზე რაიონული (საქალაქო) სასამართლოების განაჩენებისა და სხვა შემაჯამებელი სასამართლო გადაწყვეტილებების გამო საჩივრები შესაძლებელია სააპელაციო წესით ერთპიროვნულად განიხილოს სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის მოსამართლემ.
საკასაციო საჩივარი საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატაში განიხილება კოლეგიურად სამი მოსამართლის შემადგენლობით, ხოლო დიდ პალატაში – ცხრა მოსამართლის შემადგენლობით.
სასამართლოს შემადგენლობის ყველა მოსამართლეს გადაწყვეტილების მიღების თანაბარი უფლება აქვს.
2.თემა: უდანაშაულობის და თავისუფლების პრეზუმცია როგორც სისხლის სამართლის პროცესის პრინციპი
პირი უდანაშაულოდ ითვლება, ვიდრე მისი დამნაშავეობა არ დამტკიცდება სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გამამტყუნებელი განაჩენით.
არავინ არ არის ვალდებული, ამტკიცოს თავისი უდანაშაულობა. ბრალდების მტკიცების ტვირთი ეკისრება ბრალმდებელს. ბრალმდებელს უფლება აქვს, უარი თქვას ბრალდებაზე.
მტკიცებულების შეფასების დროს წარმოშობილი ეჭვი, რომელიც არ დადასტურდება კანონით
დადგენილი წესით, უნდა გადაწყდეს ბრალდებულის (მსჯავრდებულის) სასარგებლოდ
უდანაშაულობის პრეზუმფცია განსაზღვრავს ბრალდებულის სამართლებრივ სტატუსს,
როგორც სისხლის სამართალწარმოების, ასევე ყველა სხვა საზოგადოებრივ ურთიერთობაში, რომელშიც ის მონაწილეობს. შესაბამისად, დაუშვებელია პირის ბრალეულობის საბოლოო დადასტურებამდე მისი სამსახურიდან გათავისუფლება, მისი საარჩევნო უფლების
შეზღუდვა და სხვა.
უდანაშაულობის პრეზუმფციის მოქმედება იწყება სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებით და გრძელდება მთელი სამართალწარმოების განმავლობაში რეს ჯუდიცატა განაჩენის
დადგენამდე
სასამართლო თავისი უფლებამოსილებას უნდა ახორციელებდეს ბრალდებულის უდანაშაულობის
რწმენით იმისათვის, რომ ბრალდებულს ჰქონდეს თავისი დაცვის სრულყოფილად განხორცილების შესაძლებლობა პრეზუმფცია პირის დამნაშავედ ცნობას უკავშირებს ობიექტურ სამართლებრივ კატეგორიას _ სასამართლოს განაჩენის კანონიერ ძალაში შესვლას. ამიტომ ბრალდების მხარის,
პროცესის მონაწილეების თუ საზოგადოების სუბიექტურ დამოკიდებულებას ბრალდებულის ბრალეულობისადმი, სამართლებრივი მნიშვნელობა არ ენიჭება
ბრალდებულის ბრალეულობასთან დაკავშირებით ეჭვის გამოთქმა დაიშვება ბრალდებულის ბრალეულობის არსებითად გადაწყვეტამდე.27 ამიტომ გამამართლებელი განაჩენის
ძალაში შესვლის მომენტიდან, პირის მიერ დანაშაულის ჩადენის შესახებ ეჭვის გამოთქმა;
განცხადება, რომელიც ეჭვს ტოვებს გამართლებულის ბრალეულობაში _ შეუთავსებელია
უდანაშაულობის პრეზუმფციასთან
დარღვევას აქვს ადგილი, როდესაც მაღალი თანამდებობის პირები აკეთებენ განცხადებებს ბრალდებულის ბრალეულობის შესახებ, რაც ფართოდ შუქდება და ტირაჟირდება
მედიის საშუალებებით, სისხლისსამართლებრივი დევნის შეწყვეტის ან გამამართლებელი განაჩენის გამოტანის შემთხვევაში სასამართლოს მიერ გამართლებულისთვის კომპენსაციის გაცემაზე უარის თქმა მის უდანაშაულობასთან დაკავშირებით არსებული ეჭვის
საფუძველზე
ეჭვი არ მიიღება მხედველობაში განაჩენის გამოტანისას და მას მტკიცებულებითი მნიშვნელობა არ გააჩნია.
თავისუფლების პრეზუმფცია გულისხმობს თავისუფლების შეზღუდვის შემთხვევების და
ხანგრძლივობის მხოლოდ უკიდურესი აუცილებლობის და მინიმალური ხანგრძლივობით
გამოყენებას, საჯარო ინტერესის არსებობის შემთხვევაში, რომელსაც უდანაშაულობის
პრეზუმფციის მიუხედავად, შეუძლია გადაწონოს პიროვნების თავისუფლების მოთხოვნა.თავისუფლების პრეზუმფცია იმპერატიული ხასიათისაა და გულისხმობს, რომ პრეზუმფცია ყოველთვის გათავისუფლების სასარგებლოდ არსებობს.49 ამიტომ პირის მიმართ
თავისუფლების შეზღუდვის გამოყენება დაიშვება გამონაკლისის სახით აბსოლუტური
აუცილებლობის არსებობისას. შესაბამისად, პირის მიმართ თავისუფლების შეზღუდვის
საკითხის განხილვა მოსამართლემ უნდა დაიწყოს იმ მრწამსით, რომ დაკავებული უნდა
გათავისუფლდეს _ სასამართლომ არა მხოლოდ შეზღუდვების საფუძვლების დასაბუთებულობა უნდა შეამოწმოს, არამედ თავისუფლების შეზღუდვის აუცილებლობაც.. თავისუფლების უფლება არ მიეკუთვნება აბსოლუტურ უფლებათა კატეგორიას. თუმცა
მისი მნიშვნელობის გათვალისწინებით, მისი შეზღუდვა დაიშვება მხოლოდ გამონაკლის
შემთხვევებში, როდესაც:
- თავისუფლების შეზღუდვა ემსახურება ლეგიტიმურ მიზანს _ მაგალითად, დანაშაულის
პრევენციას, დანაშაულის გამოძიებასა და მართლმსაჯულების განხორციელებას და ა.შ.
- აუცილებლობა-თავისუფლების შეზღუდვა წარმოადგენს ლეგიტიმური მიზნების მიღწევის
ერთადერთ ვარგის საშუალებას
- თავისუფლების შეზღუდვა კანონიერია მატერიალური და საპროცესო თვალსაზრისით (გამოყენების წინაპირობების და ფორმის დაცვის ასპექტი).
თავისუფლების შეზღუდვა უკანონოა, როდესაც პირის შეწყალების ან/და დანიშნული
სასჯელის ვადის მოხდის, სასამართლოს გამამართლებელი განაჩენის, სასჯელის მოხდის
გადავადების შესახებ გადაწყვეტილების მიუხედავად არ ხდება პირის გათავისუფლება
თავისუფლების შეზღუდვის ადგილიდან.
3.მხარეთა თანასწორობისა და შეჯიბრების პრინციპი სისხლის სამართლის პროცესში
.სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებისთანავე სისხლის სამართლის პროცესი ხორციელდება მხარეთა თანასწორობისა და შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეთა თანასწორობა და სამართალწარმოების შეჯიბრებითი ხასიათი უზრუნველყოფილია საქმისწარმოების ყველა სტადიაზე _ სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებიდან
სამართალწარმოების დასრულებამდე, მათ შორის სასამართლო განხილვის, გამოძიების ეტაპზე და ახლად გამოვლენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოებისას. მაგრამ არ მოქმედებს გამოძიების სტადიის იმ ნაწილზე, რომელიც ხორციელდება
ერთი მხარის არსებობის პირობებში, სანამ გამოძიების ორგანოს მიერ არ იქნება იდენტიფიცირებული დაცვის მხარე და არ დაიწყება კონკრეტული პირის მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნა; ასევე-ნასამართლობის მოხსნის შუამდგომლობის განხილვასთან
დაკავშირებული სამართალწარმოების დროს.
შეჯიბრებითობა სისხლის სამართლის პროცესში, პირველ რიგში, გულისხმობს მხარის უფლებას `იყოს მოსმენილი.~ შესაბამისად, შეჯიბრებითობა უზრუნველყოფს
ორივე მხარის შესაძლებლობას ,მოიპოვოს და წარმოადგინოს საკუთარი მტკიცებულებები; უფლებას გაეცნოს, გამოიკვლიოს და საკუთარი მოსაზრება გამოთქვას მოწინააღმდეგე
მხრის მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებებთან დაკავშირებით; მასალებთან, შუამდგომლობასთან/საჩივართან დაკავშირებით იმისდა მიუხედავად, აღნიშნული ეხება ფაქტების
დადგენას, სამართლებრივ არგუმენტს, საქმის არსებით გარემოებებს, თუ პროცესის მიმდინარეობასთან დაკავშირებულ საპროცესო საკითხს პროცესის განხორციელებას ფუნქციათა მკაფიო გამიჯნვის პირობებში.
შეჯიბრებითობის პრინციპის ძირითად ელემენტებს წარმოადგენს:
- მართლმსაჯულების, ბრალდებისა და დაცვის ფუნქციის გამოცალკევება;
- შეჯიბრებითობა როგორც სასამართლო, ასევე გამოძიების სტადიაზე;
- მხარეთა უფლება მტკიცებულების მოპოვებაზე;
- მხარეთა თანაბარი შესაძლებლობა საკუთარი მტკიცებულების წარმოდგენაზე;
-მოწინააღმდეგე მხარის მტკიცებულებათა გამოკვლევის უფლება.
შეჯიბრებითი პროცესის ცნება უფრო კონკრეტულია და გულისხმობს, მხარის უფლებას
საკუთარი არგუმენტების წარდგენაზე, ხოლო თანასწორობის უფლება _ ორივე მხარისათვის თანაბარი გონივრული შესაძლებლობის მინიჭებას, მოიპოვონ და წარმოადგინონ
მტკიცებულებები, საკუთარი მოსაზრებები და არგუმენტები იმ პირობებში, რომლებიც არ
აყენებს მას მოწინააღმდეგე მხარესთან შედარებით ვის-ა-ვის არსებითად არახელსაყრელ
პირობებში.
მხარეთა თანასწორობა ფარდობითი ხასიათისაა და მოწინააღმდეგე მხარესთან შედარების მიზანია სამართლიანი ბალანსის უზრუნველყოფა მხარეებს შორის.
მხარეთა თანასწორობა არ არის აბსოლუტური უფლება და არ გულისხმობს მტკიცებულებათა წარმოდგენის უფლების შეუზღუდაობას. უბრალოდ, შეზღუდვა არ უნდა ეხებოდეს
მხოლოდ ერთ მხარეს ან/და არ უნდა იყოს აბსოლუტური, ბლანკეტური და არათანაზომიერი, არ უნდა იწვევდეს მხარის უფლებების ისეთ არსებით შეზღუდვას, რაც პრაქტიკულად მისი ფუნქციის განხორციელების შეუძლებლობას გამოიწვევს, ან აზრს დაუკარგავს
დეკლარირებულ უფლებას.
თანასწორობის უფლების შეზღუდვას ადგილი ექნება სასამართლო სხდომაზე დასწრების
უფლების ერთი მხარისათვის მინიჭების შემთხვევაში, თუ მსჯავრდებულს არ მიეცემა
სააპელაციო სასამართლოში საქმის დახურულ განხილვაზე დასწრების უფლებას, ან/
და არ ეძლევა სასამართლოში საკუთარი მოსაზრებების წარმოდგენის შესაძლებლობა
ბრალდების მხარის მიერ მოპოვებულ მტკიცებულებებზე, ბრალდებულისთვის უფლებების
შესახებ სათანადო ინფორმაციის არმიწოდება სასამართლო პროცესის მსვლელობისას, რაც
მათ აყენებს არათანაბარ პოზიციაში ბრალდების მხარესთან შედარებით, რის შედეგადაც
მოსალოდნელია მხარეთა თანასწორობის პრინციპის დარღვევა
4.მოწმე სისხლის სამართლის პროცესში
სასამართლოში ჩვენების მიცემისას მოწმის სტატუსით სარგებლობენ, მისი უფლებები ენიჭებათ
და მისი მოვალეობები ეკისრებათ ასევე გამომძიებელს, პროკურორს, ბრალდებულს, დაზარალებულს, ექსპერტსა და თარჯიმანს. მოწმე არის პირი, რომელმაც შეიძლება იცოდეს სისხლის
სამართლის საქმის გარემოებათა დასადგენად საჭირო მონაცემები. პირი მოწმის სტატუსსა და უფლება-მოვალეობებს იძენს სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის თაობაზე
გაფრთხილებისა და ფიცის დადების შემდეგ.
ა. სასამართლოში პირი არ
შეიძლება დაიკითხოს მოწმედ, თუ იგი ფიზიკური ან ფსიქიკური ნაკლის გამო მოკლებულია
აღნიშნულ უნარს.პირი მოწმის უფლება-მოვალეობებს იძენს მას შემდეგ, როდესაც მას
მოსამართლე სათანადო წესით გააფრთხილებს ჩვენების მიცემაზე უარის თქმისათვის,
ასევე ცრუ ჩვენების მიცემისათვის სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის თაობაზე
და იგი დადებს რელიგიურ ან არარელიგიურ ფიცს.გამომძიებელი და პროკურორი მოწმედ
მოიაზრებიან, მაგალითად, მაშინ, როდესაც ისინი ჩვენებას აძლევენ სასამართლოში მათ
მიერ განხორციელებული სხვადასხვა საპროცესო (საგამოძიებო) მოქმედებასთან დაკავშირებით და აღნიშნული ღონისძიებების შედეგად აღმოჩენილი და ამოღებული მტკიცებულების თაობაზე, რათა დადგინდეს მოპოვებული მტკიცებულების ავთენტურობა და
საქმისათვის მნიშვნელოვანი სხვა გარემოებები.ბრალდებული, განსხვავებით სხვა მოწმეებისგან, არ არის
ვალდებული მისცეს ჩვენება, ვინაიდან მას ბრალდებულის სტატუსი ათავისუფლებს სისხლის სამართალწარმოების ორგანოებთან აქტიური თანამშრომლობისგან.დაზარალებული წარმოადგენს საკუთარი პროცესუალური უფლებამოსილებით აღჭურვილ პროცესის დამოუკიდებელ მონაწილეს, რომელსაც
სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობა ამავდროულად ანიჭებს მოწმის ყველა
უფლებას და აკისრებს მის ყველა მოვალეობას.ექსპერტი შესაძლებელია სასამართლოში მხარეებმა გამოიძახონ მოწმედ და დაჰკითხონ მის მიერ ჩატარებულ საექსპერტო კვლევასა და შედგენილ დასკვნასთან დაკავშირებით . ასევე დასაშვებია თარჯიმნის მოწმის სახით დაკითხვა, მის მიერ შესრულებული
სისხლის სამართლის საქმის მასალების თარგმანთან დაკავშირებით.
5.საქართველოს პროკურატურის სტრუქტურა ორგანიზაცია და ამოცანები
პროკურატურა სისხლისსამართლებრივი დევნის ორგანოა. ამ ფუნქციის შესრულების უზრუნველსაყოფად პროკურატურა ახორციელებს გამოძიების საპროცესო ხელმძღვანელობას. პროკურატურა ამ კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში და დადგენილი წესით, სრული მოცულობით ატარებს დანაშაულის გამოძიებას, სასამართლოში მხარს უჭერს სახელმწიფო ბრალდებას.საქართველოს პროკურატურა (შემდგომში – პროკურატურა) არის საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სისტემაში შემავალი სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება, რომელიც თავის უფლებამოსილებას ახორციელებს საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულ ფარგლებში.პროკურატურის სისტემას ქმნიან: საქართველოს მთავარი პროკურატურა (შემდგომში – მთავარი პროკურატურა), აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკების პროკურატურები, ქ. თბილისის პროკურატურა, საოლქო პროკურატურები, რაიონული პროკურატურები, აგრეთვე სპეციალიზებული პროკურატურები.
ამოცანებია:
ა) ახორციელებს სისხლისსამართლებრივ დევნას;
ბ) სისხლისსამართლებრივი დევნის უზრუნველსაყოფად ახორციელებს საპროცესო ხელმძღვანელობას გამოძიების სტადიაზე;
გ) კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში სრული მოცულობით ატარებს გამოძიებას;
დ) ზედამხედველობს კანონის ზუსტ და ერთგვაროვან შესრულებას ოპერატიულ-სამძებრო ორგანოების საქმიანობისას;
ე) ამოწმებს თავისუფლებააღკვეთილ პირთა უფლებების დარღვევის ფაქტებს და ასრულებს საპროცესო მოვალეობებს დაკავების ადგილებსა და პენიტენციურ და სხვა დაწესებულებებში, რომლებიც სასჯელს ან სასამართლოს მიერ დანიშნულ სხვა იძულებითი ხასიათის ღონისძიებებს აღასრულებენ;
ვ) სასამართლოში სისხლის სამართლის საქმის განხილვისას მონაწილეობს, როგორც მხარე, და მხარს უჭერს სახელმწიფო ბრალდებას;
ზ) კოორდინაციას უწევს დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლას;
თ) სახელმწიფოს სახელით, როგორც მოსარჩელე, მონაწილეობს რეკეტული დაჯგუფების, რეკეტირის, თანამდებობის პირის, „ქურდული სამყაროს“ წევრის/„კანონიერი ქურდის“, ადამიანით მოვაჭრის, ნარკოტიკული საშუალების გავრცელების ხელშემწყობის, აგრეთვე საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 194-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულისათვის მსჯავრდებული პირის უკანონო და დაუსაბუთებელი ქონებისა და რეკეტული ქონების სახელმწიფოსათვის გადაცემის თაობაზე სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განსახილველ საქმეებში;
ი) საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ახორციელებს ოპერატიულ-სამძებრო საქმიანობას.
6.ბრალდებული და ადვოკატი სისხლის სამართლის პროცესში.
დაკავების მომენტში ან, თუ დაკავება არ ხდება, ბრალდებულად ცნობისთანავე, დაუყოვნებლივ, ასევე ნებისმიერი დაკითხვის წინ ბრალდებულს მისთვის გასაგებ ენაზე უნდა ეცნობოს, საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისწინებული რომელი დანაშაულის ჩადენაში არსებობს მის მიმართ დასაბუთებული ვარაუდი. ბრალდებულს უნდა გადაეცეს დაკავების ოქმის ან, თუ ის არ დაუკავებიათ, ბრალდების შესახებ დადგენილების ასლი. დაკავების მომენტში ან, თუ დაკავება არ ხდება, ბრალდებულად ცნობისთანავე, დაუყოვნებლივ, ასევე ნებისმიერი დაკითხვის წინ ბრალდებულს უნდა ეცნობოს, რომ მას აქვს უფლება ადვოკატზე, დუმილისა და კითხვებზე პასუხის გაცემისაგან თავის შეკავების უფლება, უფლება, არ დაიბრალოს დანაშაული, რომ ყველაფერი, რასაც იგი იტყვის, შესაძლებელია მის წინააღმდეგ იქნეს გამოყენებული, და უფლება, დაპატიმრებისას, ხოლო დაკავებისას მისი მოთხოვნის შემთხვევაში, შესაბამის დაწესებულებაში მიყვანისთანავე მიიღოს უფასო სამედიცინო შემოწმება თუ ბრალდებული თავს არიდებს სამართალდამცავ ორგანოში გამოცხადებას, ბრალდების შესახებ დადგენილების ასლი გადაეცემა მის ადვოკატს, რაც ითვლება ბრალის წაყენებად. ბრალდებულს შეუძლია ნებისმიერ დროს გამოიყენოს დუმილის უფლება. თუ ბრალდებული ირჩევს დუმილის უფლებას, ეს არ შეიძლება შეფასდეს მისი ბრალეულობის დამადასტურებელ მტკიცებულებად. ბრალდებულს აქვს ადვოკატის არჩევისა და ყოლის, ასევე მის მიერ არჩეული ადვოკატის ნებისმიერ დროს შეცვლის უფლება, ხოლო თუ ის უქონელია უფლება, დაენიშნოს ადვოკატი სახელმწიფოს ხარჯზე. ბრალდებულს უნდა ჰქონდეს გონივრული დრო და საშუალება დაცვის მომზადებისათვის. ბრალდებულისა და მისი ადვოკატის ურთიერთობა კონფიდენციალურია. აკრძალულია ბრალდებულისა და მისი ადვოკატის ურთიერთობაზე ისეთი შეზღუდვების დაწესება, რომლებიც ხელს შეუშლის დაცვის სათანადოდ განხორციელებას. ბრალდებულს უფლება აქვს, უარი თქვას ადვოკატის მომსახურებაზე და დამოუკიდებლად დაიცვას თავი, რისთვისაც მას უნდა მიეცეს საკმარისი დრო და საშუალება. ბრალდებულს არ შეუძლია უარი თქვას ადვოკატის მომსახურებაზე, თუ არსებობს ამ კოდექსით დადგენილი სავალდებულო დაცვის შემთხვევა. ბრალდებულს უფლება აქვს: დამოუკიდებლად ან ადვოკატის მეშვეობით ჩაატაროს გამოძიება, კანონიერად მოიპოვოს და წარადგინოს მტკიცებულება ამ კოდექსით დადგენილი წესით; მოითხოვოს საგამოძიებო მოქმედების ჩატარება და გამოითხოვოს მტკიცებულება, რომელიც საჭიროა ბრალდების უარსაყოფად ან პასუხისმგებლობის შესამსუბუქებლად; მონაწილეობა მიიღოს მისი ან/და მისი ადვოკატის შუამდგომლობით ჩატარებულ საგამოძიებო მოქმედებაში; მოითხოვოს ადვოკატის დასწრება მისი მონაწილეობით ჩატარებული საგამოძიებო მოქმედების დროს. ბრალდებულს უფლება აქვს, დაკითხვის და სხვა საგამოძიებო მოქმედების ჩატარების დროს ისარგებლოს თარჯიმნის მომსახურებით სახელმწიფოს ხარჯზე, თუ არ იცის ან სათანადოდ არ იცის სისხლის სამართლის პროცესის ენა ან აქვს ისეთი ფიზიკური ნაკლი, რომელიც თარჯიმნის გარეშე მასთან კომუნიკაციას გამორიცხავს. ბრალდებულს უფლება აქვს, დაკავებისთანავე ან დაპატიმრების შემთხვევაში მოითხოვოს უფასო სამედიცინო შემოწმება და მიიღოს შესაბამისი წერილობითი დასკვნა. ბრალდებულის ეს უფლება დაუყოვნებლივ უნდა განხორციელდეს. მას ასევე აქვს უფლება, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით, ნებისმიერ დროს, საკუთარი ხარჯით, დაუყოვნებლივ ჩაიტაროს სამედიცინო შემოწმება მის მიერ არჩეული ექსპერტის მიერ. ბრალდებულს უფლება აქვს, დაკავებისთანავე ან დაპატიმრების შემთხვევაში თავისი ოჯახის წევრს ან ახლო ნათესავს შეატყობინოს დაკავების ან დაპატიმრების ფაქტი და ადგილსამყოფელი, თავისი მდგომარეობა, ასევე შეატყობინოს კრედიტორს, სხვა ფიზიკურ თუ იურიდიულ პირს, რომელთა მიმართაც მას სამართლებრივი ვალდებულებები აკისრია. ბრალდებულს უფლება აქვს, სამოქალაქო/ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით მოითხოვოს და მიიღოს უკანონოდ ჩატარებული საპროცესო მოქმედების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. ბრალდებულს აღკვეთის ღონისძიების სახით არ უნდა შეეფარდოს პატიმრობა, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც არსებობს მისი მიმალვის, შემდგომი დანაშაულებრივი საქმიანობის, მოწმეზე ზემოქმედების, მტკიცებულების განადგურების ან განაჩენის აღუსრულებლობის საფრთხე. ბრალდებულს და მის ადვოკატს უფლება აქვთ, ამ კოდექსით დადგენილ ფარგლებში და დადგენილი წესით გაეცნონ ბრალდების მხარის მტკიცებულებებს, მიიღონ მტკიცებულებისა და სისხლის სამართლის საქმის მასალების ასლები. ბრალდებულს უფლება აქვს: მონაწილეობა მიიღოს მისი ბრალდების საქმის გამოძიებაში, ასევე უშუალოდ ან დისტანციურად, ტექნიკური საშუალებების გამოყენებით სასამართლო განხილვაში; დააყენოს შუამდგომლობა და განაცხადოს აცილება; დაცვის მხარს მტკიცებულება გამოიკვლიოს იმავე პირობებში, როგორშიც ბრალდების მხარის მტკიცებულების გამოკვლევა ხდება; გაეცნოს მხარის მიერ შეტანილ საჩივარს და მასზე გამოთქვას მოსაზრება; გაეცნოს სასამართლო სხდომის ოქმს და მასზე გამოთქვას შენიშვნა ამოქმედდეს გამოქვეყნებიდან მე-15 დღეს. ბრალდებულს უფლება აქვს, ამ კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში და დადგენილი წესით გაასაჩივროს გამომძიებლის მოქმედება პროკურორთან, პროკურორის მოქმედება და გადაწყვეტილება ზემდგომ პროკურორთან, ხოლო ამ კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში სასამართლოში. ბრალდებულს/მსჯავრდებულს უფლება აქვს, გაასაჩივროს სასამართლო ადაწყვეტილება, მიიღოს გასასაჩივრებელი გადაწყვეტილების ასლი ამ მუხლში მოყვანილი ჩამონათვალი არ ზღუდავს ბრალდებულის უფლებას, განახორციელოს ყველა სხვა უფლება, რომელიც მას საქართველოს კანონმდებლობით, მათ შორის, საერთაშორისო ხელშეკრულებებით აქვს მინიჭებული. . ბრალდებული უფლებამოსილია არ მიიღოს მონაწილეობა საგამოძიებო მოქმედებაში. ბრალდებულის მიერ თავისი უფლებების გამოყენება ან გამოუყენებლობა არ შეიძლება შეფასდეს მისი ბრალეულობის დამადასტურებელ მტკიცებულებად.
სისხლის სამართლის პროცესი 2
1.სასამართლო იხილავდა საქმეს რვა ბრალდებულის მიმართ რომლის განხილვის დროს ერთ-ერთი მათგანის ადვოკატი არ გამოცხადდა . მისი გამოუცხადებლობა სერიოზულად ლახავდა სხვა ბრალდებულთა ინტერესებს და გავლენას ახდენდა სხვა მტკიცებულებათა გამოკვლევის სისრულესა და ობიექტურობაზე . მიუხედავად ამისა , სასამართლომ განაგრძო საქმის განხილვა სხვა ბრალდებულთა მიმართ. შეაფასეთ მოსამართლის მოქმედება.
არ არის ანონიერი რადგან თუ საქმე იხილება ორი ან მეტი ბრალდებულის მიმართ და სასამართლო სხდომაზე რომელიმე მათგანის ადვოკატი არ გამოცხადდა, სასამართლოს შეუძლია საქმის განხილვა განაგრძოს სხვა ბრალდებულთა მიმართ, თუ ეს არ შელახავს ბრალდებულის ინტერესებს და გავლენას არ მოახდენს მტკიცებულებათა გამოკვლევის სისრულესა და ობიექტურობაზე. (მუხლი 190)
2.ბრალის წაყენების შესახებ დადგენილების გამოტანიდან რა ვადაში უნდა იქნეს ბრალი წაყენებული?
არა უგვიანეს 24 საათისა
3.ექვემდებარება თუ არა გასაჩივრებას სასამართლოს განჩინება ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ და რა წესით?
სასამართლის განჩინება ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ საჩივრდება სააპელაციო სასამართლოს საგამოძიებო კოლეგიაში.
4.რა წესით ხდება სასამართლოში სისხლის სამართლის საქმიდან ცალკე წარმოებისათვის სისხლის სამართლის საქმის გამოყოფა ?
მხარის შუამდგომლობით , სასამართლოს განჩინებით
5.რომელი სასამართლო განიხილავს შუამდგომლობას ექსჰუმაციის შესახებ , რა პროცედურით რა ვადაში და საჩივრდება თუ არა ამ საკითხზე გამოტანილი სასამართლო გადაწყვეტილება?
აღნიშნულ შუამდგომლობას იხილავს მაგისტრი მოსამართლე , გამოძიების ადგილის მიხედვით ,ზეპირი მოსმენის გარეშე , დაყენებიდან 48 საათში , ხოლო სასამართლოს განჩინება არ საჩივრდება.
6.საქმის ინტერესებიდან გამომდინარე გამომძიებელმა ჩაატარა საგამოძიებო ექსპერიმენტი, რა დროსაც ერთდროულად ადგილზე შეამოწმა რამდენიმე პირის ( ინფორმაცია ) ჩვენება , ხოლო მიღებულმა შედეგებმა ხელი შეუწყო გამოძიებას საქმის სრულად გახსნაში . მიეცით ამ შემთხვევას სამართლებრივი შეფასება .
უკანონოა რადგან რამდენიმე პირის ინფორმაციის ( ჩვენების ) ადგილზე შემოწმება დაუშვებელია.
7.პროკურორმა გადაუდებელი აუცილებლობის მოტივით , რომ ქონებას , რომელიც დანაშაულებრივი გზით იყო მოპოვებული , გადამალავდნენ ან გაანადგურებდნენ , გამოიტანა დადგენილება ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ , აღნიშნული დადგენილების აღსრულებიდან 24 საათის განმავლობაში პროკურორმა ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ შეტყობინება გაუგზავნა სასამართლოს გამოძიების ადგილის მიხედვით და წარუდგინა მას შუამდგომლობა ყადაღის კანონიერების შემოწმების თაობაზე. კანონის რა მოთხოვნა დააარღვია პროკურორმა ?
პროკურორმა დაარღვია კანონის მოთხოვნა , რადგან პროკურორმა გადაუდებელი აუცილებლობის შემთხვევაში ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ ( დიდი პასუხი )12 საათში უდა აცნობოს -(155 მუხლი).
8.რა ვადით შეიძლება მოთავსდეს ბრალდებული ექსპერტიზისათვის სამედიცინო დაწესებულებაში?
არა უმეტეს 20 დღის ვადით , ეს ვადა ექიმის დასკვნის საფუძველზე სასამართლოს განჩინებით შეიძლება გაგრძელდეს კიდევ 10 დღით
9.რა შემთხვევაში შეიძლება იქნეს გამოყენებული აღკვეთის ღონისძიების სახით შეთანხმება გაუსვლელობის და სათანადო ქცევის შესახებ ?
თუ პირის მიერ ჩადენილი დანაშულისთვის კანონი სასჯელის სახით არ ითვალისწინების თავისუფლების აღკვეთას 1 წელზე მეტი ვადით
10.რა ვადაში უნდა აღსრულდეს გადაწყვეტილება სასამართლოში პირი მიყვანის შესახებ?
გონივრულ ვადაში-(150 მუხლი)
11.რა წესით განიხილება საქმე საკასაციო სასამართლოში , თუ სხდომაზე კასატორი არ გამოცხადდა?
თუ საკასაციო სხდომის კასატორი არასაპატიო მიზეზით არ გამოცხადდება საკასაციო სასამართლო განჩინებით მის საკასაციო საჩივარს განუხილველად დატოვებს .
12.ვინ იწყებს და ახორციელებს სისხლის სამართლებრივ დევნას?
სისხლის სამართლებრივი დევნის დაწყება და განხორციელება პროკურორის დისკრესიული უფლებამოსილებაა
13.რომელი ორგანოს ან თანამდებობის პირისაგან უნდა იქნეს გამოთხოვილი ნებართვა დიპლომატიური იმუნიტეტის მქონე პირის ჩრეკის თაობაზე?
დიდი პასუხი ( დასაშვებია მხოლოდ ხელმძღვანელის თანხმობით , საგარეო)
14.რამდენი დაუსაბუთებული აცილების უფლება აქვს მხარეს მსაჯულობის კანდიდატისადმი?
თუ წარდგენილი ბრალდება სასჯელის სახით ითვალისიწინებს უვადო თავისუფლების აღკვეთას , მხარეს 10 დაუსაბუთებელი აცილების განცხადების უფლება აქვს , დანარჩენ შემთხვევაში მხარე უფლებამოსილია განაცხადოს 6 დაუსაბუთებელი აცილება.
15.როგორ უნდა გადაწყდეს პირის ბრალეულობის საკითხი , როცა არც განმეორებით დანიშნულ ნაფფიც მსაჯულთა შემადგენლობას არ შესწევს უნარი გამოიტანოს ვერდიქტი?
თუ არც განმეორებით დანიშნულ ნაფიც მსაჯულთა შემადგენლობას არ შესწევს უნარი მიიღოს გადაწყევტილება მაშინ კანონით დადგენილი წესით ბრალდებული გამართლებულად ითვლება
16.ბრალდებული ბექაური დააკავეს ხულიგნობის ჩადენისათვის და მაშინვე გადაიყვანეს წინასწარი დაკავების იზოლატორში , კანონით დადგენილ 72 საათიან ვადაში ვერ მოხერხდა მისთვის ბრალდების წაყენება და აღკვეთის ღონისძიების შერჩევა , აღნიშნულის გამო დაკავებიდან მისი გათავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილება მიიღო დაკავებულთა ყოფნის ადგილის უფროსმა , კანონიერია თუ არა მისი მოქმედება?
კანონიერია რადგან თუ გავიდა დაკავების ვადა დაკავებული თავისუფლდება დაკავებულთა ყოფლის ადგილის უფროსის დადგენილებით.
17.ვინ უნდა უზრუნველყოს საკუთარი მოწმეების გამოცხადება სასამართლოში?
მხარეებმა
18.არის თუ არა უფლებამოსილი დაზარალებული გაასაჩივროს საპროცესო შეთანხმება ?
დაზარალებულს უფლება არა აქვს, გაასაჩივროს საპროცესო შეთანხმება.
19.რა ვადაში უნდა მიმართოს პროკურორმა სასამართლოს აღკვეთი ღონისძიების გამოყენების შესახებ შუამდგომლობით თუ ბრალდებული დაკავებული არ არის?
მიმართვის ვადა კანონით დადგენილი
20.აქვს თუ არა მსაჯულთა სასამართლოს სხდომის თავჯდომარეს უფლება გააუქმოს ნაფიც მსაჯულთა მიერ გამოტანილი გამამტყუნებელი ვერდიქტი
სხდომის თავმჯდომარე უფლებამოსილია გააუქმოს ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოს გამამტყუნებელი ვერდიქტი და დანიშნოს ნაფიც მსაჯულთა ახალი შემადგენლობის შერჩევის სხდომის თარიღი, თუ აღნიშნული ვერდიქტი აშკარად ეწინააღმდეგება მტკიცებულებათა ერთობლიობას, უსაფუძვლოა და გამამტყუნებელი ვერდიქტის გაუქმება სამართლიანი მართლმსაჯულების აღსრულების ერთადერთი შესაძლებლობაა.
21.რა ვადით შეიძლება იყოს პირი დაკავებული?
დაკავების ვადა არ უნდა აღემატებოდეს 72 სთს
22.რა ვადაში ინიშნება სასჯელის დანიშვნის სხდომა გამამტყუნებელი ვერდიქტის გამოტანის დროს?
სასჯელის დანიშვნის სხდომა უნდა გაიმართოს ვერდიქტის გამოცხადებიდან არა უგვიანეს 3 დღისა.
23.ქვემოთ ჩამოთვლილთაგან რომელი საგამოძიებო მოქმედების ჩაასატარებლად არ აქვს სასამართლოსთვის მიმართვის უფლება დაცვის მხარეს?
ფარული საგამოძიებო მოქმედება
24.არის თუ არა სავალდებულო ექსპერტიზის ინიციატორმა მხარემ ექსპერტის დასკვნა გადასცეს მეორე მხარეს?
ექსპერტის დასკვნის მიღებისთანავე ექსპერტიზის ინიციატორმა მხარემ ის დაუყოვნებლივ უნდა გადასცეს მეორე მხარეს ასეთი მოთხოვნის არსებობის შემთხვევაში.
25.რა წესით ხდება კოლეგიური შემადგენლობის მიერ სასამართლო გადაწყვეტილების მიღება?
სასამართლო გადაწყვეტილებას იღებს კენჭისყრით, ხმათა უმრავლესობით. გადაწყვეტილება სასჯელის ზომად უვადო თავისუფლების აღკვეთის დანიშვნის შესახებ მიიღება მხოლოდ ერთხმად.
26.რა წესით ხდება სასამართლოში სისხლის სამართლის საქმიდან ცალკე წარმოებისათვის სისხლის სამართლის საქმის გაერთიანება?
მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე სასამართლოს განჩინებით.
27.ქონების შესაძლო ჩამორთმევის უზრუნველსაყოფად პროკურორის შუამდგომლობით
სასამართლომ ყადაღა დაადო ქონებას და მოითხოვა სახელმწიფოს სახელით დადებული
ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების შეჩერება. კანონიერია თუ
არა პროკურორის მოქმედება?
კანონიერია, რადგან თუ ბრალდებული თანამდებობის პირია, პროკურორი
ვალდებულია სასამართლოს წინაშე დააყენოს შუამდგომლობა თანამდებობის პირის
ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ, ასევე მოითხოვოს თანამდებობის პირის მიერ
სახელმწიფოს სახელით დადებული ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების
შესრულების შეჩერება;
28.ნიმუშის აღებაზე უარი განაცხადა ბრალდებულმა იმ მოტივით, რომ ეს გამოიწვევდა
ტკივილის შეგრძნებას და აქედან გამომდინარე, საფრთხე ემუქრებოდა მის სიცოცხლესა
და ჯანმრთელობას. მიუხედავად ამისა, გამომძიებელმა პროკურორის თანხმობით მაინც
აიღო ნიმუშები, რასაც შედეგად ბრალდებულის გონების დროებითი დაკარგვა მოჰყვა.
მიეცით ამ შემთხვევას სამართლებრივი შეფასება:
ნიმუშის აღება, რომელიც ძლიერი ტკივილის შეგრძნებას იწვევს,დასაშვებია მხოლოდ გამონაკლის შემთხვევაში და იმ პირის თანხმობით,რომლისგანაც ნიმუში უნდა იქნეს აღებული. (მუხლი 147)
29.ბრალდებულ კაშიას ინტერესების დამცველმა ადვოკატმა ბარდაველიძემ
ექსპერტიზის ჩატარების შესახებ მიმართვა გაუგზავნა საექსპერტო დაწესებულებას და
საქმის მნიშვნელობიდან გამომდინარე, მოსთხოვა შემჭიდროებულ ვადებში
ექსპერტიზის ჩატარება. ამასთან, გადასცა მას კვლევისათვის საჭირო ყველა ობიექტი.
საექსპერტო დაწესებულების ხელმძღვანელმა უარი განაცხადა ექსპერტიზის ჩატარებაზე,
რადგან არ არსებობდა მხარის შუამდგომლობით გამოტანილი სასამართლოს განჩინება.
კანონიერია თუ არა საექსპერტო დაწესებულების ხელმძღვანელის ეს მოქმედება?
უკანონოა, რადგან ექსპერტიზის ჩატარების შესახებ დაცვის მხარის მიმართვა
სავალდებულოა სახელმწიფო-საექსპერტო დაწესებულებისათვის, ექსპერტისთვის და იმ
პირისათვის, რომელიც საექსპერტო კვლევის ობიექტია;
30.ნივთიერი მტკიცებულების აღმოჩენის მიზნით, ადვოკატმა მენაბდემ, ბარამიძის
საცხოვრებელ ბინაში, მისივე თანხმობით, ჩაატარა დათვალიერება, რის შემდეგ
შესაბამისი ოქმი და მასალები წარუდგინა სასამართლოს საქმეზე დასართავად.
მოსამართლემ წარდგენილი მასალები დაუშვებელ მტკიცებულებად სცნო, რადგან
მიიჩნია, რომ ადვოკატის მიერ დათვალიერება ჩატარებული იყო კანონდარღვევით,
მოსამართლის განჩინების გარეშე. შეაფასეთ ეს შემთხვევა:
მოსამართლის მოქმედება უკანონია, რადგან ნივთიერი მტკიცებულების აღმოჩენის
მიზნით მხარეს უფლება აქვს დაათვალიეროს შემთხვევის ადგილი, საცავი, სადგომი,
სათავსო და ა.შ. სასამართლოს განჩინება არ არის აუცილებელი, როცა დათვალიერება
ეხება კერძო საკუთრებას და მისი მესაკუთრე წერილობით გამოხატავს თანხმობას
დათვალიერების ჩატარების თაობაზე;
31.გაზეთ „ქრონიკა“-ში უნდა გამოქვეყნებულიყო მამხილებელი მასალა სახელმწიფო
პოლიტიკური თანამდებობის პირთა მიერ დანაშაულის ჩადენის შესახებ, რაც ამ პირთა
მოსაზრებით, არაარგუმენტირებული და ცილისმწამებლური იყო. აღნიშნულის გამო
პროკურატურამ გამომცემლობის რედაქციაში ჩაატარა ჩხრეკა და ამოიღო გაზეთის ყველა
ნომერი და შესაბამისი მასალა. როგორც გაირკვა, გაზეთის რედაქციას მართლაც არ
ჰქონდა შესაბამისი დამამტკიცებელი მასალები ხსენებულ თანამდებობის პირთა მხრივ
დანაშაულის ჩადენის შესახებ და ამ მასალების გამოქვეყნება მიზნად ისახავდა მათთვის
სახელის გატეხვას. მიეცით ამ ფაქტს სამართლებრივი შეფასება.
გამომცემლობის რედაქციაში ჩხრეკის ჩატარება დაუშვებელი იყო, რადგან
გამომცემლობის რედაქციაში ჩხრეკა შეიძლება ჩატარდეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როცა არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი, რომ ამოსაღები საგანი, დოკუმენტი, ნივთიერება თუ ინფორმაციის შემცველი სხვა ობიექტი დანაშაულის ჩადენის საგანი ან იარაღია;
32.გამომძიებელს ჰქონდა დასაბუთებული ვარაუდი, რომ დაკავებულ ფაიქიძეს
სურდა თავიდან მოეშორებინა მისი მამხილებელი მტკიცებულებები, რის გამოც მან
მოსამართლისგან განჩინების გამოთხოვისა და გამომძიებლის დადგენილების გარეშე
ჩაატარა პირადი ჩხრეკა. აღნიშნულის თაობაზე მან შეადგინა ოქმი და დაურთო სისხლის
სამართლის საქმეს. დაარღვია თუ არა საპროცესო კანონი გამომძიებელმა?
თუ არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი, რომ დაკავებული აპირებს თავიდან
მოიშოროს დანაშაულის ჩადენაში მისი მამხილებელი მტკიცებულებები, დამკავებელ
თანამდებობის პირს უფლება აქვს ჩაატაროს ჩხრეკა სასამართლოს განჩინებისა და
გამომძიებლის დადგენილების გარეშე, რაც აღინიშნება დაკავების ოქმში. ამ შემთხვევაში ცალკე ოქმი პირადი ჩხრეკის თაობაზე არ დგება. ჩხრეკის კანონიერებას ამოწმებს სასამართლო კანონით დადგენილი წესით.
33.გამცემლიძის ბრალდების საქმის არსებითი განხილვის სხდომაზე გამოქვეყნდა
მოწმე ფაიქიძის წინასასამართლო ჩვენება, რომელიც ბრალდებულის მსჯავრდების
საფუძველი გახდა. შეაფასეთ ეს შემთხვევა.
წინასასამართლო ჩვენება პირის საქმის არსებითი განხილვის სხდომაზე ქვეყნდება
მაშინ, როცა ამ პირის დაკითხვა შეუძლებელია. ეს ჩვენება არ შეიძლება იყოს
ბრალდებულის მსჯავრდების ერთადერთი საფუძველი. იგი დადასტურებული უნდა
იყოს სხვა მტკიცებულებით;
34.რა ვადაში უნდა წარედგინოს მოსამართლეს შუამდგომლობა გადაუდებელი
აუცილებლობისას ჩატარებული ჩხრეკის კანონიერების შემოწმების თაობაზე?
24 სთ
35.რაიონულმა სასამართლომ განჩინებით შეწყვიტა სისხლისსამართლებრივი დევნა.
აღნიშნული გადაწყვეტილება პროკურორმა გაასაჩივრა სააპელაციო სასამართლოში.
სასამართლომ არ გაიზიარა პროკურორის საჩივარი, რის გამოც პროკურორმა ეს
გადაწყვეტილება გაასაჩივრა საკასაციო სასამართლოში. საკასაციო სასამართლომ
პროკურორის მოთხოვნა დააკმაყოფილა მთლიანად: გააუქმა ამ საქმეზე მიღებული
სასამართლო გადაწყვეტილებები და საქმე ხელახალი განხილვის მიზნით გადაუგზავნა
სააპელაციო სასამართლოს. მიეცით ამ შემთხვევას სამართლებრივი შეფასება.
პროკურორს უფლება აქვს, ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოში გაასაჩივროს განჩინება სისხლისსამართლებრივი დევნის შეწყვეტის შესახებ, რომლის განჩინება საბოლოოა და გასაჩივრებას აღარ ექვემდებარება;
36.ანონიმური ცნობების საფუძველზე შესაძლებელია თუ არა გამოძიების დაიწყება
და სისხლისსამართლებრივი დევნის განხორციელება?
გამომძიებელი ან პროკურორი ანონიმური ცნობების საფუძველზე ვალდებულია
დაიწყოს გამოძიება, მაგრამ არ არის უფლებამოსილი, განახორციელოს სისხლისსამართლებრივი დევნა;
37.პირის დაკავება სასამართლოს განჩინების გარეშე შესაძლებელია თუ:
პირს წაასწრეს დანაშაულის ჩადენისას ან ჩადენისთანავე;
38.რა ვადა ეძლევათ მხარეებს დასკვნითი სიტყვის მოსამზადებლად?
განუსაზღვრავს გონივრულ ვადას
39.რა შემთხვევაში შეიძლება გასაჩივრდეს საკასაციო წესით სააპელაციო სასამართლოს მიერ სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის მიერ გამოტანილი განაჩენი?
კასატორის აზრით, უკანონოა-(მუხლი 300)
40.რომელი მაგისტრატი მოსამართლის წინაშე უნდა მისცეს მოწმემ ჩვენება , რა ვადაში და არის თუ არა სავალდებულო მოწმის
არაუგვიანეს 24 საათისა , დიდი პასუხი
41.რა შემთხვევაშია შესაძლებელი ამომცნობის მიერ ობიექტის განმეორებით ამოცნობა?
განმეორებით ამოცნობა დაუშვებელია გარდა , იმ შემთხვევისას როცა წინა ამოცნობა ფოტოსურათით ჩატარდა
42.ბრალის წაყენების საკმარისი საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში რომელი ორგანო ან თანამდებობის პირი არის უფლებამოსილი გამოიტანოს დადგენილება პირის ბრალდების შესახებ?
პროკურორი- (მუხლი 169)
43.რა შემთხვევაში შეიძლება საქართველოს პარლამენტის წევრის დაკავება?
თუ წაასწრეს
44.აღკვეთის ღონისძიების გამოყენების შესახებ შუამდგომლობის განხილვისას მოსამართლემ სასამართლო სხდომა გადადო იმ მოტივით რომ არ გამოცხადდა პროკურორი, სხდომის გადადებამ გამოიწვია დაკავების ვადის გასვლა და ბრალდებულის პატიმრობიდან გათავისუფლება . შეაფასეთ ეს შემთხვევა
მოსამართლე ვალდებული იყო გადაედო სხდომა,რადგან განიხილებოდა პროკურორის შუამდგომლობა აღკვეთის ღონისძიების გამოყენების თაობაზე და მისი გამოუცხადებლობის და შესაბამისი არგუმენტაციის მოსმენის გარეშე გადაწყვეტილების მირება დაუშვებელი იყო.
45.გამოძიების სტადიაზე მოწმემ უარი განაცხადა საგამოძიებო ორგანოებში გამოცხადებასა და ჩვენების მიცემაზე , რის გამოც იგი გამომძიებლის დადგენილებით იძულებით იქნა მიყვანილი დაკითხვაზე , კანონიერია თუ არა გამომძიებლის მოქმედება?
უკანონოა , რადგან გამოძიების სტადიაზე მოწმის მიყვანა გამოსაკითხად შესაძლებელია პროკურორის დადგენილებითან მოსამართლის განჩინებით. -
46.რომელი ორგანო ან თანამდებობის პირი იღებს გადაწყვეტილებას გამოძიების ანდა სისხლისსამართლებრივი დევნის შეწყვეტის შესახებ და ამ საკითხზე გამოტანილი დადგენილება ექვემდებარება თუ არა სასამართლო წესით გასაჩივრებას?
მძიმე დანაშაულის შემთხვევაში ... (106 მუხლი) საეჭვოა ეს კითხვა
47.პროკურორის გამოუცხადებლობა საქმის სასამართლო განხილვის დროს იწვევს?
სასამართლო გადადებს საქმის განხილვას გონივრული ვადით, მაგრამ არაუმეტეს 10 დღისა
48.ქვემოთ ჩამოთვლილთაგან რომელი არ არის სასამართლო სხდომის ნაწილობრივ ან სრულად დახურვის კანონით გათვალისწინებული საფუძველი?
მძიმე დანაშაული
49.რა შემთხვევაში შეიძლება იქნეს გამოყენებული აღკვეთი ღონისძიების სახით შეთანხმება სათანადო ქცევის შესახებ?
რომელიც სასჯელის სახით არ ითვალისწინებს თავისუფლების აღკვეთას 1 წელზე მეტი ვადით.
50.აღკვეთი ღონისძიების სახით პირადი თავდებობის დროს რამდენი უნდა იყოს თავდებთა რაოდენობა?
თავდებთა რაოდენობას განსაზღვრავს სასამართლო.
51.გამოძიების პროცესში წარმოშობილი ვერსიის შესამოწმებლად პროკურორმა ჩაატარა საგამოძიებო ექსპერიმენტი,რომლის ჩატარებაშიც მონაწილეობის მიღება მოითხოვა დაცვის მხარემ.ეს მოთხოვნა პროკურორმა არ დააკმაყოფილა იმ მოტივით,რომ ექსპერიმენტი ტარდებოდა მისი ინიციატივით და დაცვის მხარეს მასში მონაწილეობის უფლება არ ჰქონდა.მას უფლება ჰქონდა გაცნობოდა მხოლოდ საგამოძიებო ექსპერიმენტის შედეგებს.კანონიერია თუ არა პროკურორის მოქმედება?
კანონსაწინააღმდეგო იყო
52.გამოძიების საფუძველია?
.დანაშაულის შესახებ ინფორმაცია, რომელიც გამომძიებელს ან პროკურორს მიაწოდეს, გამოვლინდა სისხლის სამართლის პროცესის დროს ან გამოქვეყნდა მასმედიაში.
53.9 თვიანი საპატიმრო ვადის ამოწურვის შემდეგ ბრალდებულმა გასვიანმა , ადვოკატის თანხმობით შუამდგომლობით მიმართა ..
არ არის კანონიერი , რაიმე მოტოვით დაუშვებელია.
54.რამდენი ხანი შეიძლება იყოს პირი ბრალდებულად დანაშაულის ერთი შემთხვევის გამო და რა შემთხვევაში ..
9 თვისა
55.რომელ ორგანოს ან თანამდებობის პირს აქვს უფლება , საქართველოს სახალხო დამცველის დანაშაულის ჩადენის შემთხვევაში დააყენოს მოთხოვნა თანამდებობიდან მისი გადაყენების თაობაზე?
საქართველოს გენერალური პროკურორი.
56.რამდენი პირი უნდა წარედგინოს ამომცნობს ამოსაცნობად?
ამავე სქესის 2 პირთან ერთად .
57.ვინ მიმართავს სასამართლოს შუამდგომლობით აღკვეთი ღონისძიების გამოყენების თაობაზე და რომელი მოსამართლე არის უფლებამოსილი განიხილოს ასეთი შუამდგომლობა?
შუამდგომლობას აღკვეთის ღონისძიების გამოყენების შესახებ სასამართლოს წარუდგენს პროკურორი , შუამდგომლობას ამ საკითხზე იხილავს მაგისტრი მოსამართლე გამოძიების ადგილის მიხედვით.-
58.აღკვეთის ღონისძიების სახით სამხედრო მოსამსახურის ქცევისადმი სარდლობის მეთვალყურეობის შეფარდების დროს რა შეზღუდვები არ შეიძლება დაუწესდეს ბრალდებულს?
არ უნდა მიიღოს ამანათი
59.სტაციონალურ ექსპერტიზაზე ბრალდებულის ყოფნის მაქსიმალური ერთთვიანი ვადა ადვოკატის შუამდგომლობით გაგრძელდა კიდევ 1 თვით , განაჩენის დადგენისას მოსამართლემ მსჯავრდებულის პატიმრობაში ყოფნის ვადად ჩათვალა მხოლოდ ერთი თვე , ხოლო ადვოკატის ...
კანონიერია რადგან , ადვოკატის შუამდგომლობით ჩატარებული არ ითვლება პატიმრობის ვადაში
60.ბრალდებულმა დანელიამ იმ მოტივით რომ პროკურორმა მის მიმართ სისხლისამართლებრივი დევნის დაწყება გააჭიანურა , საჩივარი შეიტანა სასამართლოში და მოითხოვა ყველა იმ მტკიცებულების დაუშვებლად ცნობა ...
პირს უფლება აქვს, ბრალდების შესახებ დადგენილების გადაცემიდან 10 დღის ვადაში, ამ კოდექსით დადგენილი წესით შეიტანოს სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების შეგნებულად გაჭიანურების თაობაზე საჩივარი ზემდგომ პროკურორთან ან გამოძიების ადგილის მიხედვით რაიონულ (საქალაქო) სასამართლოში, რომელიც საჩივარს იხილავს მისი შესვლიდან 3 დღე-ღამის ვადაში. სასამართლო უფლებამოსილია საჩივარი განიხილოს ზეპირი მოსმენის გარეშე. საჩივრის დაკმაყოფილება არის ამ პირის მიმართ აღნიშნულ ბრალდებასთან დაკავშირებით არსებული ყველა იმ მტკიცებულების დაუშვებლად ცნობის საფუძველი, რომელიც მოპოვებულ იქნა გამოძიების დროს, მას შემდეგ, რაც შეიქმნა პირის მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების საკმარისი საფუძველი.
61.სად საჩივრდება პროკურორის უარი დისკრეციული უფლებამოსილების გამოყენებით სისხლისამართლებრივი დევნის დაწყებაზე?
იგი ერთჯერადად შეიძლება გასაჩივრდეს ზემდგომ პროკურორთან,ხოლო განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულთან დაკავშირებით,გამოძიების ადგილის მიხედვით რაიონულ სასამართლოში.
62.ვის უნდა გაეგზავნოს შეტყობინება დაკავების ან დაპატიმრების შესახებ თუ ეს პირი უცხო სახელმწიფოს მოქალაქეა?
თუ დაკავებული, დაპატიმრებული ან ექსპერტიზისათვის სამედიცინო დაწესებულებაში მოთავსებული პირი სხვა სახელმწიფოს მოქალაქეა, ეს ამ მუხლის პირველ ნაწილში აღნიშნულ ვადაში უნდა ეცნობოს საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს, რომელიც აღნიშნულის თაობაზე დაუყოვნებლივ ატყობინებს შესაბამისი სახელმწიფოს დიპლომატიურ წარმომადგენლობას ან საკონსულო დაწესებულებას
63.რა ვადაში იხილავს საჩივარს სააპელაციო სასამართლო?
დასაშვებად ცნობიდან 2 თვის ვადაში, 2 კვირის ვადაში- (მუხლი 295)
64.არიან თუ არა ვალდებულები სამართალდამცავი ორგანოების თანამდებობის პირები დაკავების შესახებ შეატყობინონ მის ოჯახს და ახლობლებს და რა ვადაში?
პროკურორი ან მისი დავალებით გამომძიებელი ვალდებულია პირის დაკავებიდან, დაპატიმრებიდან ან ექსპერტიზისათვის სამედიცინო დაწესებულებაში მოთავსებიდან არა უგვიანეს 3 საათისა შეატყობინოს ეს მისი ოჯახის რომელიმე წევრს, ხოლო თუ ასეთი არ არსებობს – რომელიმე ნათესავს ან ახლობელს.
65.ვინ განიხილავს მტკიცებულებათა დასაშვებობის საკითხს ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოში?
მტკიცებულების დასაშვებობის საკითხი ნაფიცი მსაჯულების გარეშე განიხილება.
66.აქვს თუ არა უფლება მხარეებს დაესწრონ მსაჯულების შერჩევის პროცედურას და გაასაჩივრონ ნაფიცმსაჯულთა შერჩევის სხდომისთავმჯდომარის უკანონო გადაწყვეტილება ან მოქმედება?
მხარეებს უფლება აქვთ, დაესწრონ მსაჯულების შერჩევის პროცედურას. მხარეს უფლება აქვს, ერთჯერადად, 24 საათის განმავლობაში გაასაჩივროს ნაფიც მსაჯულთა შერჩევის სხდომის თავმჯდომარის უკანონო გადაწყვეტილება ან მოქმედება.
67.პროკურორის შუამდგომლობის საფუძველზე მოსამართლემ გამოიტანა განჩინება ჩხრეკის ჩატარების შესახებ. პროკურორმა დამატებითი ოპერატიული მონაცემების მიღების საბაბით ჩხრეკის ჩატარება გადადო ერთ თვეზე მეტი ვადით, რის შემდეგ, ჩაატარა რა ჩხრეკა, მოიპოვა უაღრესაც საჭირო მტკიცებულებები. შეაფასეთ ეს შემთხვევა.
პროკურორი მოსამართლის განმეორებით განჩინების გამოტანის გარეშე არ იყოუფლებამოსილი ჩაეტარებინა ჩხრეკა, რადგან ჩხრეკის ან ამოღების განჩინება ძალადაკარგულია, თუ ეს საგამოძიებო მოქმედება არდაიწყო 30 დღის ვადაში;
68.რამდენია ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ სასამართლოს განჩინების მოქმედების ვადა?
ქონებას ყადაღა ედება განაჩენის აღსასრულებლად მიქცევამდე, სისხლისსამართლებრივი დევნის ან/და გამოძიების შეწყვეტამდე.
69.რა ვადით ხდება ძებნილი ბრალდებულისათვის საქართველოს მოქალაქის პასპორტის მოქმედების შეჩერება დარომელი ორგანო ან თანამდებობის პირია უფლებამოსილი ვადაზე ადრე გააუქმოს პასპორტის მოქმედების შეჩერების შესახებ მიღებული გადაწყვეტილება?
ყველაზე დიდი პასუხ ძებნილი ბრალდებულისათვის (მსჯავრდებულისათვის) საქართველოს მოქალაქის პასპორტის, ნეიტრალური სამგზავრო დოკუმენტის მოქმედება შეჩერდება განაჩენის აღსრულებამდე, სისხლისსამართლებრივი დევნის შეწყვეტამდე. პროკურორი უფლებამოსილია ამ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ ვადაზე ადრე, ნებისმიერ დროს გამოიტანოს დადგენილება საქართველოს მოქალაქის პასპორტის, ნეიტრალური სამგზავრო დოკუმენტის მოქმედების შეჩერების გაუქმების შესახებ.
საქართველოს მოქალაქის პასპორტის, ნეიტრალური სამგზავრო დოკუმენტის მოქმედების შეჩერების გაუქმების შესახებ დადგენილება პროკურორმა დაუყოვნებლივ უნდა აცნობოს სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს. (მუხლი 165)
70.წინასასამართლო სხდომის დასრულებიდან რა ვადაში უნდა დაიწყოს საქმის არსებითი განხილვა?
არაუგვიანეს 14 დღისა, თუ მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე სასამართლო სხვა ვადას არ განსაზღვრავს.
71.რა ვადაში იხილავს საჩივარს სააპელაციო სასამართლო?
საჩივრის დასაშვებად ცნობიდან 2 თვის ვადაში.
72.რა შემთხვევაში შეიძლება გასაჩივრდეს პირველი ინსტანციის სასამართლოს განაჩენი?
აპელანტს უკანონოდ ან/და დაუსაბუთებლად მიაჩნია.
73.ვის ეკისრება განაჩენის უკანონობის მტკიცების ტვირთი საქმის საკასაციო წესით...?
კასატორს
74.სასამართლო პროცესზე არასაპატიო მიზეზეით გამოუცხადებლობისთვის მოსამართლემ პირი 6000 ლარით დააჯარიმა
უკანონოა რადგან 100-500 ოდენობაა
75.არიან თუ არა ვალდებულები სამართალდამცავი ორგანოების თანამდ პირები..?
პროკურორი ან მისი დავალებით გამომძიებელი ვალდებულია შეატყობინოს…..
76.ნაფიც მსაჯულთა მონაწილეობით საქმის განხილვის დროს გამოცხადებული შესვენებისას ცხარე კამათი გაიმართა..?
ნაფიც მსაჯუ ვერდიქტის გამოტანამდე არ აქვს უფლება გამოთქვას აზრი განსახილველ საკითხთან დაკავშირებით
77.აქვს თუ არა მოსამართლეს წარმოდგენილი მასალების საფუძველზე წინასასამართლო სხდომაზე მიიღოს რაიმე გადაწყვეტილება პირის ბრალეულობის შესახებ?
თუ ბრალდების მხარის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები ალბათობის მაღალი ხარისხით არ იძლევა საფუძველს ვარაუდისათვის, რომ დანაშაული ამ პირმა ჩაიდინა, წინასასამართლო სხდომის მოსამართლე განჩინებით წყვეტს სისხლისსამართლებრივ დევნას.- (მუხლი 219)
78.ნაფიც მსაჯულთა შერჩევის პროცედურის დასრულებიდან საქმის განიხლვის...
არაუგვიანეს მესამე დღისა
79.სასამართლომ აღკვეთი ღონისძიების სახით გირაოს შეფარდებასთან ერთად ბრალდებული მიმართ....
კანონირია რადგან აღკვეთი... (ყველაზე დიდი პასუხი)
80.საქმის არსებითი განხილვის დროს საჭირო გახდა საქმის მნიშვნელოვანი გარემოებების დადგენა....
დაირღვა რადგან ქსპერტიზას ატარებს მხარე
81.აქვს თუ არა სასამართლოს სხდომის თავმჯდომარეს უფლება დაითხოვოს ნაფიცი მსაჯული?
აქვს მაშინ, როდესაც მსაჯული....
კრიმინოლოგიის საგანი 1. კრიმინოლოგია იკვლევს დამნაშავეს და მის სოციალურ გარემოს ასევე დანაშაულის წარმომშობის გამომწვევ მიზეზებს, ასევე კრიმინოლოგიას მჭიდრო კავშირი აქვს ისეთ მეცნიერებებთან როგორიცაა ფსიქოლოგია, ფსიქიატრია, ასევე კრიმინოლოგიის ფუძემდებელი ჩეზარე ბევარია 2.დაკვირვება---- კრიმინოლოგიაში უმნიშვნელოვანესია დაკვირვება აუცილებლად დაკვირვება უნდა იყოს სისტემატიური და მიზანმიმართული რადგან შედეგზე უფრო მარტივად და ეფექტურად გაგვიყვანს დაკვირვების სახეებია: თანამონაწილეობითი, არათანამომაწილეობითი, ღია და ფარული დაკვირვება. 3. ბიოლოგიური დაკვირვებები-- ბიოლოგიური თეორია ამტკიცებს რომ დანაშაულისკენ მიდრეკილება შეიზლება განპირობებული იყოს ბიოლოგიურად ანუ შესაძლოა კრიმინალური ქცევის მახასიათებლები ჰქონდეს ტანდაყოლილი, ამ შემთხვევაში გენეტიკურ ფაქტორს დიდი მნიშვნელობა ენიჭება. 4.ექსპერიმენტი--- ეს არის უმნიშვნელოვანესი კვლევის მეთოდი, კრიმინოლოგები იყენებენ იმისთვის, რომ გაიგონ, თუ რატომ ჩადის ადამიანი დანაშაულს და როგორ შეიძლება მისი პრევენცია. არსებობს ლაბორატორიული ექსპერიმენტი ა ველური ექსპერიმენტი. 5.ფსიქოლოგიური თეორიები---ფსიქოლოგიური თეორია ამტკიცებს რომ დანაშაულის მიზანი არის ადამიანის ფსიქიკაში ანუ ქცევაზე გავლენას ახდენს მენტალური მდგომარეობა. ადამიანი რომელიც მიდრეკილია დანაშაულისკენ არიან იმპულსურები და აგრესიულები ანუ ფსიქოლოგიური თეორიის მიხედვით ადამიანი დანაშაულს ჩადის როცა მისი ფსიქოლოგიური ძალაში არის დარღვევაც. 6..გამოკითხვა----კრიმინოლოგიაში გამოკითხვა ინფორმაციის მოპოვების ერთ ერთი უმნიშვნელოვანესი გზაა- გამოკითხვის დროს აუცილებელია გამოსაკითხი პირის ანონიმურობის დაცვა ასევე როდესაც მიმდინარეობს პირის გამოკითხვა გამოსაკით პირს უნდა გააჩნდეს უნარი რომ დამნაშავის მიერ მიწოდებული ინფორმაცია შეესაბამება თუ არა სიმართლეს , გამოკითხვა შეიძლება იყოს წერილობითიც და ზეპირიც. 7. სოციოლოგიური თეორია-- კრიმინოლოგიაში უმნიშვნელოვანესია დანაშაულის მიზეზი არის არაინდივიდში არამედ საზოგადოებაში მაგ; ადამიანი დანაშაულს ჩადის არაიმიტომ რო ბოროტია არამედ იმიტომ რომ ისეთ სოციუმში არსებოვბს რომ სოციუმმა განაპირობა. 8.სტატისტიკა--- არის უმნიშვნელოვანესი მეცნიერება მისი მთავარი ამოცანაა ინფორმაციის შეგროვება მისი ანალიზი .არსებობს 2 სახის სტატისტიკა. 9. სკულპტურული თეორია---- ეს არის ადამიანთა ჯგუფი რომლებიც ემორჩილებიან წესებსა და ღირებულებებს. მაგ; ტერორიზმი, ანუ ადამიანი რომელიც გარემოში იბადება ემორჩილება წესებსა და ღირებულებებს. 10.პრევენცია--- პრევენცია არის უმნიშვნელოვანესი ეს არის წინასწარი კონტროლი იმისა რომ დანაშაული არ მოხდეს, ან დანასულის რაოდენობა შემცირდეს, პირველადი პრევენცია მაგალითად თავიდან აცილების დანაშაული სანამ მოხდება, მეორადი პრვენცია მიმართულია იმ ჯგუფებისკენ რომლებიც პრობლემურია და მესამედი პრევენცია მიმართულია იმ ადამიანისკენ ვინც უკვე ჩაიდინა დანაშაული
1. ჩამოაყალიბეთ სარჩელის დასაშვებობის წინაპირობა ))
საქმე პირველ ინსტანციაში აღიძვრება სარჩელით, რომელიც შედგენილი არის მოსარჩელის მიერ წერილობითი ფორმით ან ნაბეჭდი სახით. სარჩელში მოსარჩელემ უნდა ასახოს სრულყოფილად მისი მოსაზრებები ფაქტობრივ გარემოებებთან და მტკიცებულებებთან დაკავშირებით და ის შედგენილი უნდა იყოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დადგენილი მოთხოვნის თანახმად. მასში უნდა აღინიშნოს სასამართლოს დასახელება, მოსარჩელის მისი წარმომადგენლის, მოპასუხის, მოსაწვევი პირების სახელები და გვარები, მათი მისამართი და ინფორმაცია, დავის საგანი, სარჩელის ფასი, ფაქტობრივი გარემოებები, მტკიცებულებები, მოსარჩელის მოთხოვნა, თანდართული დოკუმენტების ნუსხა, მოსარჩელის მოსაზრება ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვაზე და მედიაციით განხილვაზე და სხვა.
სარჩელის სასამართლოში შეტანისას სასამართლოს კანცელარია ახდენს სარჩელის რეგისტრაციას. სარჩელი არ რეგისტრირდება, თუ იგი არ აკმაყოფილებს შემდეგ ფორმალურ მოთხოვნებს:
ა) არ არის შეტანილი საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მიერ დამტკიცებული ფორმით;
ბ) მის ფორმაში არ არის აღნიშნული ამ კოდექსის 178-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული რეკვიზიტები, ესენია: სასამართლოს დასახელება, სარჩელის ფასი, მოსარჩელის მოთხოვნა, თანდართული დოკუმენტების ნუსხა, მოსარჩელის მოსაზრება ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვაზე.
გ) არ ერთვის სახელმწიფო ბაჟის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტის დედანი.
დ) არ ერთვის თანდართული დოკუმენტების ნუსხაში მითითებული ყველა დოკუმენტი;
ე) არ ერთვის წარმომადგენლის უფლებამოსილების დამადასტურებელი დოკუმენტი, თუ სარჩელი შეაქვს წარმომადგენელს;
ვ) არ არის ხელმოწერილი;
ზ) არ არის წარდგენილი სარჩელის და თანდართული დოკუმენტების იმდენი ასლი, რამდენიც მოპასუხეა.
2. განასხვავეთ ერთმანეთისგან სარჩელი და შეგებებული სარჩელი))
სარჩელი -არის დაცვის პროცესუალური საშუალება რომელსაც იყენებს მოსარჩელე. ის სარჩელის მეშვეობით აღძრავს საქმეს პირველ ინსტანციაში. სარჩელში კი ასახავს მის მოსაზრებებს ფაქტობრივ გარემოებებზე და მტკიცებულებებზე. ყოველ დაინტერესებულ პირს შეუძლია კანონით დადგენილი წესით მიმართოს სასამართლოს, დარღვეული ან სადავო უფლების, ანდა კანონით გათვალისწინებული ინტერესების დასაცავად.
შეგებებული ეწოდება სარჩელს- რომელსაც მოპასუხე აღძრავს იმავე საქმის წარმოების დროს მოსარჩელის სარჩელთან ერთად განსახილველად
შეგებებული სარჩელი, როგორც წესი, არის ჩვეულებრივი სარჩელი, მაგრამ მის აღძვრას რამდენიმე წინაპირობა აქვს. კერძოდ, შეგებებული სარჩელი დასაშვებია და სასამართლო მიიღებს მას წარმოებაში, თუ ა) იგი მიმართულია პირვანდელი მოთხოვნის ჩასათვლელად; ბ) შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება მთლიანად ან ნაწილობრივ გამორიცხავს პირვანდელი სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას და გ) შეგებებულ სარჩელსა და პირვანდელ სარჩელს შორის არის ურთიერთკავშირი და მათი ერთად განხილვის შედეგად აღძრული დავა უფრო სწრაფად და სწორად გადაწყდება. შეგებებული სარჩელის აღძვრა შესაძლებელია პირვანდელი სარჩელის მოპასუხისათვის ჩაბარებიდან საქმის ზეპირი განხილვისათვის წინასწარი მომზადების დამთავრებამდე, ხოლო საპატიო მიზეზის არსებობის შემთხვევაში კი სასამართლო პაექრობის დაწყებამდე. პირვანდელი და შეგებებული სარჩელის ერთად განხილვის შედეგად სასამართლოს გამოაქვს ერთობლივი გადაწყვეტილება.
3. განასხვავეთ ერთმანეთისგან შესაგებელი და შეგებებული სარჩელი))
შესაგებელი-მოპასუხე ვალდებულია სარჩელის მიღების შემდეგ, სასამართლოს მიერ განსაზღვრულ ვადაში, წარუდგინოს სასამართლოს თავისი პასუხი (შესაგებელი). შესაგებელი არის პასუხი სარჩელზე და მასში დასმულ საკითხებზე, რომელიც იგზავნება კანონით დადგენილი ფორმით. შესაგებლის წარდგენის ვადას განსაზღვრავს სასამართლო და ეს ვადა არ უნდა აღემატებოდეს 14 დღეს, ხოლო რთული კატეგორიის საქმეებზე – 21 დღეს. ამ ვადის გაგრძელება დაუშვებელია, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც არსებობს საპატიო მიზეზი. შესაგებლის წარდგენა სასამართლოში აუცილებელია რადგან სასამართლოს განსაზღვრულ ვადაში შესაგებლის წარუდგენლობის შემთხვევაში მოსამართლეს გამოაქვს დაუსწრებელი გადაწყვეტილება. შესაგებელში მოპასუხე ამტკიცებს,რომ მოსარჩელის მოთხოვნა უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია.
შეგებებული სარჩელი- ამ დროს შეგებებული სარჩელი არის მოპასუხის დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნა.შეგებებული სარჩელის წარდგინებით მოპასუხე ითხოვს რაიმე მოქმედების ჩათვლას ან აბათილებს მოსარჩელის მოთხოვნებს.
4. იმსჯელეთ რა არის სარჩელის უზრუნველყოფა და რა მიზანს ემსახურება ?))
სარჩელის უზრუნველყოფა არის გადაწყვეტილების რელურად აღსრულებისთვის მოსალოდნელი დაბრკოლების თავიდან აცილება, მოპასუხისთვის ქონების ან ფულადი სახსრების განკარგვის უფლების შეზღუდვით. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 198 მუხლში გათვალისწინებულია სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების სახეები: ყადაღის დადება ქონებაზე, ფასიან ქაღალდებსა და ფულად სახსრებზე; მოპასუხისთვის გარკვეული ქმედების განხორციელების აკრძალვა.
მოსარჩელეს შეუძლია სასამართლოს მიმართოს სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ განცხადებით და მიუთითებს გარემოებებს რომლის გამოც თუ არ იქნება გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფა ხელს შეუშლის გადაწყვეტილების აღსრულებას. მოსარჩელემ უნდა მიუთითოს და დაასაბუთოს რომელი ღონისძიების გამოყენება მიაჩნია აუცილებლად.
განცხადება სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ გადაუდებელ შემთხვევაში შეიძლება შეტანილი იქნეს სასამართლოში სარჩელის აღძვრამდე და თუ სასამართლომ ასეთი განცხადება დააკმაყოფილა სარჩელი მოსარჩელემ უნდა შეიტანოს განჩინების მიღებიდან 10 დღეში. მხარეთა მოთხოვნით შესაძლოა სარჩელის უზრუნველყოფის ერთი სახის მეორით შეცვლა.
5. განასხვავეთ ერთმანეთისგან სარჩელის უზრუნველყოფა და ჯერ არ აღძრული სარჩელის უზრუნველყოფა. ))
სარჩელის უზრუნველყოფა არის გადაწყვეტილების რელურად აღსრულებისთვის მოსალოდნელი დაბრკოლების თავიდან აცილება, მოპასუხისთვის ქონების ან ფულადი სახსრების განკარგვის უფლების შეზღუდვით. სასამართლოს შეგიძლიათ მიმართოთ სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ განცხადებით, რომელიც უნდა იყოს დასაბუთებული და შეიცავდეს იმ გარემოებებზე მითითებას რომლებიც გააძნელებს, შეუძლებელს გახდის გადაწყვეტილების აღსრულებას ან ისეთ ზიანს გამოიწვევს, რომელიც ვერ ანაზღაურდება. უნდა მივუთითოთ თუ რა სახის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენებას მიიჩნევთ აუცილებლად.
ჯერ არ აღძრული სარჩელის უზრუნველყოფა- განცხადება სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ გადაუდებელ შემთხვევაში შეიძლება შეტანილ იქნეს სასამართლოში სარჩელის აღძვრამდე. ამ განცხადების სასამართლოს მიერ დაკმაყოფილების შემთხვევაში სარჩელი შეტანილი უნდა იქნეს სასამართლოში განჩინების მიღებიდან 10 დღის ვადაში. თუ ამ ვადაში სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ განცხადების შემტანი პირი არ აღძრავს სარჩელს, სასამართლო თავისი ინიციატივით ან მოწინააღმდეგე მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე გამოიტანს განჩინებას სარჩელის უზრუნველსაყოფად მის მიერ მიღებული ღონისძიებების გაუქმების შესახებ.
გამოკითხვის წესი
1. ნებისმიერი პირი, რომელიც შესაძლებელია ფლობდეს საქმისათვის მნიშვნელოვან ინფორმაციას, ნებაყოფლობით შეიძლება გამოკითხულ იქნეს მხარეთა მიერ. დაუშვებელია, გამოსაკითხი პირი აიძულონ, წარმოადგინოს მტკიცებულება ან გასცეს ინფორმაცია.
2. გამოსაკითხ პირს უფლება აქვს, საკუთარი ხარჯით ისარგებლოს ადვოკატის მომსახურებით, არ გასცეს ინფორმაცია საკუთარი თავის ან/და ახლო ნათესავის წინააღმდეგ. გამოკითხვის ჩამტარებელმა მხარემ გამოსაკითხ პირს ამ უფლებების, აგრეთვე ამ კოდექსის 50-ე მუხლით გათვალისწინებული უფლებების შესახებ განმარტება გამოკითხვის დაწყებამდე უნდა მისცეს.
3. გამოკითხვის წინ უნდა დადგინდეს გამოსაკითხი პირის ვინაობა და სხვა აუცილებელი ინფორმაცია. ეს ინფორმაცია უნდა აღინიშნოს გამოკითხვის ოქმში.
4. გამოკითხვის ჩამტარებელი მხარე ვალდებულია გამოსაკითხ პირს განუმარტოს, რომ გამოკითხვა ნებაყოფლობითია. განმარტების შესახებ უნდა აღინიშნოს გამოკითხვის ოქმში.
5. გამოსაკითხი პირი გამოკითხვაზე როგორც თანხმობის, ისე უარის თქმის შემთხვევაში ვალდებულია გამომკითხველს თავისი პირადი მონაცემების შესახებ სწორი ინფორმაცია მიაწოდოს.
6. გამოსაკითხი პირი გამოკითხვაზე თანხმობის შემთხვევაში ვალდებულია გამოკითხვის ჩამტარებელ მხარეს საქმესთან დაკავშირებით მისთვის ცნობილი გარემოებების შესახებ სწორი ინფორმაცია მიაწოდოს.
7. გამოკითხვის ჩამტარებელი მხარე ვალდებულია გამოსაკითხი პირი წერილობით გააფრთხილოს ცრუ დასმენისათვის (საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 373-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაული) და ცრუ ინფორმაციის მიწოდებისათვის (საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 370-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაული) მოსალოდნელი სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის შესახებ. გაფრთხილების შესახებ უნდა აღინიშნოს გამოკითხვის ოქმში.
8. გამოსაკითხი პირის მიერ გამოკითხვაზე უარის თქმის შემთხვევაში მხარე უფლებამოსილია გამოსაკითხ პირს განუმარტოს, რომ იგი შეიძლება დაბარებულ იქნეს მაგისტრატ მოსამართლესთან ჩვენების მისაცემად, რომ ჩვენების მიცემა სავალდებულოა და ამ ვალდებულების შეუსრულებლობა გამოსაკითხი პირის სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებლობას გამოიწვევს. ეს ინფორმაცია უნდა აღინიშნოს ოქმში.
9. გამოკითხვისას შესაძლებელია ხმის ან/და გამოსახულების ჩამწერი ტექნიკური საშუალებების გამოყენება. გამოსაკითხ პირს მათი გამოყენების შესახებ წინასწარ უნდა ეცნობოს.
10. თუ ეს კოდექსი ბრალდებულის მიმართ ამ მუხლის დებულებებისგან განსხვავებულ წესს არ ადგენს, ამ მუხლის დებულებები ბრალდებულზედაც ვრცელდება.
11. პროკურორი ან პროკურორის თანხმობით გამომძიებელი უფლებამოსილია დისტანციურად, ელექტრონული საშუალებების გამოყენებით გამოკითხოს უცხო სახელმწიფოს ტერიტორიაზე მყოფი პირი სამართლებრივი დახმარების აღმოჩენის შესახებ შუამდგომლობის გაგზავნის გარეშე, თუ ამგვარი წესით პირის გამოკითხვა დაშვებულია საქართველოს შესაბამისი საერთაშორისო ხელშეკრულებით, ამ პირის ადგილსამყოფელი სახელმწიფოს სამართლით ან/და ამ სახელმწიფოს ნათლად ჩამოყალიბებული პრაქტიკით.
12. დაუშვებელია ამ მუხლის მე-11 ნაწილით დადგენილი წესით პირის გამოკითხვა, თუ გამოსაკითხ პირს გამოკითხვაზე პირდაპირი და აშკარა თანხმობა არ გამოუხატავს.
13. ამ მუხლის მე-11 და მე-12 ნაწილებით დადგენილი წესით ასევე შესაძლებელია გამოძიების ეტაპზე პირის დაკითხვა.
მოწმე არის – პირი, რომელმაც შეიძლება იცოდეს სისხლის სამართლის საქმის გარემოებათა დასადგენად საჭირო მონაცემი. პირი მოწმის სტატუსსა და უფლება-მოვალეობებს იძენს სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის თაობაზე გაფრთხილებისა და ფიცის დადების შემდეგ.
მოწმეს უნდა გააჩნდეს უნარი აღიქვას, დაიმახსოვროს, გაიხსენოს და მოგვიანებით გადმოსცეს საქმისთვის საჭირო მონაცემი. ამასთანავე უნდა ესმოდეს ფიცის დადების შესახებ.
მოწმედ არ მიღების სავარაუდოობა შეიძლება იყოს მაშინ თუ სახეზეა ფსიქიკური ავადმყოფობა და ფიზიკური ნაკლი. ყრუ მუნჯის დაკითხვა ხდება შესაბამისი ცოდნის მქონე პირის მეშვეობით. მძიმედ დაავადებულის ექიმის ნებართვით.
გამოძიების დროს პორის მოწმედ დაკითხვისწესი - კონფრონტაციის უფლება - როცა დაცვის მხარეს შესაძლებლობა აქვს უშუალოდ მიიღოს მონაწილეობა მოწმის დაკითხვაში და შეამოწმოს მისი სანდოობა. ბრალდებულს უფლება აქვს უარი თქვას ამ უფლებაზე და არ მიიღოს მონაწილეობა მოწმის დაკითხვაში.
თუ ბრალდებულს მიეცა შესაძლებლობა, მონაწილეობა მიიღოს მაგისტრატ მოსამართლესთან მოწმის დაკითხვაში და მან ამ უფლებით საკუთარი სურვილითა და ნებით არ ისარგებლა, მისი უფლება კონფრონტაციაზე არ ირღვევა.
დეპონირებული ჩვენების გამოქვეყნება - თუ მოწმე არ გამოცხადდა სასამართლოში საქმის არსებითი განხილვის სხდომაზე ჩვენების მისაცემად, მისი გამოკითხვის გზით მიღებული ინფორმაციის ან გამოძიების დროს ამ კოდექსის 114-ე მუხლის შესაბამისად მიცემული ჩვენების საქმის არსებითი განხილვის სხდომაზე საჯაროდ წაკითხვა, აგრეთვე მიღებული ინფორმაციის/ჩვენების აუდიო- ან ვიდეოჩანაწერის მოსმენა (დემონსტრირება) დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მოწმე გარდაიცვალა, საქართველოში არ იმყოფება, მისი ადგილსამყოფელი უცნობია ან ამოწურულია სასამართლოს წინაშე მისი წარდგენის ყველა გონივრული შესაძლებლობა და გამოკითხვა/დაკითხვა ამ კოდექსით დადგენილი წესით ჩატარდა. არ შეიძლება გამამტყუნებელ განაჩენს საფუძვლად მხოლოდ აღნიშნული მტკიცებულება დაედოს.
თუ მოწმე გამოცხადდა სასამართლოში საქმის არსებითი განხილვის სხდომაზე ჩვენების მისაცემად, მხარე უფლებამოსილია მოითხოვოს მისი გამოკითხვის ოქმის ან მის მიერ ამ კოდექსის 114-ე მუხლის შესაბამისად მიცემული ჩვენების მთლიანად ან ნაწილობრივ საჯაროდ წაკითხვა, აგრეთვე ამ ჩვენების აუდიო- ან ვიდეოჩანაწერის მოსმენა (დემონსტრირება). სასამართლო ვალდებულია დააკმაყოფილოს ეს მოთხოვნა.
გამოძიების სტადიაზე მოწმის დაკითხვა - გამოძიების სტადიაზე მოწმის დაკითხვა ხდება მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე. მოწმე იკითხება სასამართლოში მაგისტრატი მოსამართლის (იქ, სადაც არ არის მაგისტრატი მოსამართლე რაიონული და საქალაქო სასამართლოს მოსამართლის) წინაშე. მხარემ პირის მოწმის სახით დაკითხვის თაობაზე უნდა მიმართოს სასამართლოს გამოძიების ადგილის ან მოწმის ადგილსამყოფელის მიხედვით. პირი გამოძიების სტადიაზე მოწმედ შეიძლება დაიკითხოს შემდეგი გარემოებების არსებობისას: არსებობს მისი სიცოცხლის მოსპობის ან ჯანმრთელობის გაუარესების რეალური საფრთხე, რამაც შეიძლება ხელი შეუშალოს მის დაკითხვას საქმის არსებითი განხილვის დროს.
– იგი დიდი ხნით ტოვებს საქართველოს ტერიტორიას.
– საქმის სასამართლოში არსებითად განსახილველად წარმართვისათვის აუცილებელი მტკიცებულების სხვა წყაროებიდან მოპოვება საჭიროებს არაგონივრულ ძალისხმევას.
– ეს აუცილებელია დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენებასთან დაკავშირებით.
მხარე, იქნება ეს ბრალდების თუ დაცვის, თავად იღებს გადაწყვეტილებას მიმართოს სასამართლოს შუამდგომლობით მოწმის გამოძიების ეტაპზე დაკითხვის მოთხოვნით. მაგალითად, თუ მოწმე დაავადებულია ისეთი დავადებით, რომ არსებობს მისი სიცოცხლის მოსპობის ან ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების საფრთხე, რის გამოც შეიძლება ხელი შეეშალოს საქმის არსებითი განხილვის დროს მის დაკითხვას, ასეთ შემთხვევაში მხარემ უნდა მიმართოს სასამართლოს ამ პირის მოწმის სახით დაკითხვის მოთხოვნით. შუამდგომლობას უნდა ერთვოდეს დოკუმენტები, რაც დაადასტურებს იმას, რომ მოწმის სახით დასაკითხი პირი ფლობს საქმისათვის მნიშვნელოვან ინფორმაციას და ასევე დოკუმენტი პირის ჯანმრთელობის მდგომარეობასთან დაკავშირებით. გამოძიების სტადიაზე პირის დაკითხვა უნდა განხორციელდეს ყველა იმ წესის დაცვით, რაც გათვალისწინებულია მოწმის დაკითხვისათვის. მაგისტრატი სასამართლოს წინაშე ჩვენების მიცემა სავალდებულოა და ჩვენების მიცემაზე უარის თქმა იწვევს სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებლობას. დასაკითხ პირს იძახებენ სასამართლო უწყებით. პირის დაკითხვა უნდა მოხდეს მხარეთა მონაწილეობით, რომელთაც კანონით დადგენილი წესით უნდა ეცნობოთ პირის დაკითხვის დროის თაობაზე, თუმცა მეორე მხარის (მხარე, რომელიც არ არის შუამდგომლობის ავტორი) გამოუცხადებლობა არ აბრკოლებს დაკითხვის წარმოებას. ზოგ შემთხვევაში მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე პირის დაკითხვა შესაძლებელია განხორციელდეს მეორე მხარის ინფორმირებისა და დასწრების გარეშე. ასეთი შუამდგომლობა უნდა იყოს დასაბუთებული და უნდა გამომდინარეობდეს მართლმსაჯულების ინტერესებიდან. თუმცა გადაწყვეტილებას იმის თაობაზე, დაკითხულ იქნეს თუ არა პირი მეორე მხარის ინფორმირებისა და მონაწილეობის გარეშე, იღებს სასამართლო.
პრივილეგირებული მოწმე. 50 მუხლი
ზოგადად ჩვენების მიცემა მოწმის ვალდებულებაა. თუმცაღა გამონაკლისებიც არსებობს. ჩვენების მიცემაზე უარის თქმა მოწმის სუბიექტური უფლებაა. მოწმის უფლება უარის თქმაზე კონსტიტუციური უფლებაა და არავინ არის ვალდებული ჩვენება მისცეს თავისი ან ახლობლის წინააღმდეგ. ასევე მოწმის უარის უფლება ზღუდავს ჭეშმარიტების დადგენის პრინციპს. უარის თქმის უფლებამოს მოწმეებს ეკისრებათ გამოცხადების ვალდებულება. გამოუცხადებლობის შემთხვევაში მათზე ვრცელდება მოწმის იძულების წესით წარმოდგენის წესები. თუ მოწმე გადაწყვეტს ჩვენების მიცემას და ჩვენებაზე უარის უფლებით არ ისარგებლებს, მასზე ვრცელდება მოწმის ყველა უფლება მოვალეობები, მათ შორის სიმართლის თქმაც.
მოწმის მიერ ჩვენების მიცემაზე სამართლებრივ-პოლიტიკური საფუძვლებია:
1. მოწმის დაცვა
2. ინდივიდუალური - კონფლიქტური სიტუაციების თავიდან აცილება
3. მსხვერპლი - მოწმის დაცვა
4. საიდუმლოების დაცვა - მოწმეები რომელთა საქმიანობა პროფესიული საიდუმლოების დაცვასთან არის დაკავშირებული თვითონ იღებს გადაწყ დაკთხვისას გაამჟღავნოს თუ არა ინფორმაცია.
არსებობს ჩვენებაზე უარის თქმის უფლების 2 სახე:
შეუზღუდავი - ეს გულისხმობს მოწმის უფლებას უარი თქვას ნებისმიერი ინფ გაცემაზე. მაგალითად ნათესავის მიმართ.
შეზღუდული - ნიშნავს, უარის თქმას მხოლოდ იმ ინფ მიცემაზე რომელიც მოწმის სამსახურთან ან პროფესიასთანაა კავშირში.
1. მოწმედ დაკითხვისა და საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ინფორმაციის შემცველი საგნის, დოკუმენტის, ნივთიერების ან სხვა ობიექტის გადაცემის ვალდებულება არ ეკისრება:
ა) ადვოკატს – იმ გარემოების შესახებ, რომელიც მისთვის ცნობილი გახდა ამ საქმეში ადვოკატის მოვალეობის შესრულებასთან დაკავშირებით;
ბ) ადვოკატს, რომელიც იურიდიულ დახმარებას უწევდა პირს დაცვის მიღებამდე, – იმ გარემოების შესახებ, რომელიც მისთვის ცნობილი გახდა იურიდიული დახმარების გაწევასთან დაკავშირებით;
გ) სასულიერო პირს – იმ გარემოების შესახებ, რომელიც მისთვის ცნობილი გახდა აღსარების ან სხვაგვარად განდობის შედეგად;
დ) ბრალდებულის ახლო ნათესავს;
ე) სახალხო დამცველს ან მის მიერ უფლებამოსილ პირს – იმ ფაქტის გამო, რომელიც მას გაანდეს, როგორც სახალხო დამცველს;
ე1) პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფროსს − პერსონალურ მონაცემთა დამუშავების კანონიერების კონტროლისა და ფარული საგამოძიებო მოქმედებების ჩატარებისა და ელექტრონული კომუნიკაციის მაიდენტიფიცირებელ მონაცემთა ცენტრალურ ბანკში განხორციელებული აქტივობების კონტროლის ფუნქციების შესრულებასთან დაკავშირებით, იმ ფაქტის გამო, რომელიც მას გაანდეს, როგორც პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფროსს;
ვ) საქართველოს პარლამენტის წევრს – იმ ფაქტის გამო, რომელიც მას გაანდეს, როგორც წარმომადგენლობითი ორგანოს წევრს;
ზ) მოსამართლეს – იმ გარემოების შესახებ, რომელიც სასამართლოს თათბირის საიდუმლოებაა;
ზ1) მედიაციის მონაწილეს − იმ კონფიდენციალურ ინფორმაციასთან დაკავშირებით, რომელიც მისთვის ცნობილი გახდა მედიაციის პროცესში ან არსებითად გამომდინარეობს მედიაციის პროცესიდან, გარდა „მედიაციის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული შემთხვევისა, როდესაც კონფიდენციალური ინფორმაციის გამჟღავნება აუცილებელია განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულის გამოძიების მიზნით;
თ) ჟურნალისტს – პროფესიული საქმიანობისას მიღებულ ინფორმაციასთან დაკავშირებით;
ი) ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) მსხვერპლს – მოსაფიქრებელი ვადის განმავლობაში;
კ) საქართველოს სახალხო დამცველთან შექმნილი სპეციალური პრევენციული ჯგუფის წევრს – იმ ფაქტის გამო, რომელიც მას გაანდეს პრევენციის ეროვნული მექანიზმის ფუნქციების შესრულებისას, თუ იგი არ დათანხმდება, მისცეს ჩვენება;
ლ) ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს წევრს – იმ ფაქტის გამო, რომელიც მას გაანდეს, როგორც წარმომადგენლობითი ორგანოს წევრს.
2. არ შეიძლება გამოიკითხოს ან მოწმედ დაიკითხოს შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ის პირი, რომელსაც შესაძლებლობის შეზღუდვის გამო არ შეუძლია სწორად აღიქვას, დაიმახსოვროს და აღიდგინოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები და მიაწოდოს ინფორმაცია ან მისცეს ჩვენება.
3. სასამართლოს უფლება აქვს, მოწმის მოვალეობის შესრულებისაგან გაათავისუფლოს:
ა) სამედიცინო მუშაკი, თუ მას პროფესიულად ევალება საექიმო (სამედიცინო) საიდუმლოების დაცვა;
ბ) ნოტარიუსი, საჯარო მოსამსახურე, სახელმწიფო მოსამსახურე, სამხედრო მოსამსახურე და მასთან გათანაბრებული პირი, თუ მათ ნაკისრი აქვთ ვალდებულება, არ გაამჟღავნონ მიღებული ინფორმაციის წყარო და შინაარსი;
გ) პირი, რომელიც სამუშაოზე იმ პირობით არის მიღებული, რომ არ გაამჟღავნებს კომერციულ ან საბანკო საიდუმლოებას;
დ) კონტრტერორისტული ან/და სპეციალური ოპერაციის მონაწილე პირი (მის პროფესიულ მოვალეობასთან დაკავშირებით), რომლის საქმიანობაც გასაიდუმლოებულია და ამ საქმიანობის ამსახველი დოკუმენტები, მასალები და სხვა მონაცემები სახელმწიფო საიდუმლოებას მიეკუთვნება.
4. ამ მუხლის პირველი ნაწილის „ი“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული პირის მიერ − მოსაფიქრებელი ვადის განმავლობაში, იმავე ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტით და ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“−„გ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული პირების მიერ – იმ შემთხვევაში, თუ მათ საქართველოს კანონმდებლობით აკისრიათ თავიანთი საქმიანობის განხორციელებისას კონფიდენციალურობის დაცვის ვალდებულება და იმავდროულად აქვთ ინფორმაცია არასრულწლოვანის მიმართ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 137-ე მუხლის მე-4 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით, 138-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებით ან მე-4 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით, 139-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, 140-ე ან 141-ე მუხლით, 253-ე მუხლის მე-5 ნაწილით, 254-ე მუხლის მე-4 ან მე-5 ნაწილით, 255-ე მუხლის მე-3, მე-4, მე-5, მე-6 ან მე-7 ნაწილით ან 2551 ან 2552 მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენის თაობაზე, სურვილის შემთხვევაში, გამოკითხვის დროს ინფორმაციის მიწოდება ან მოწმის სახით ჩვენების მიცემა არ ჩაითვლება ზემოაღნიშნული ვალდებულების დარღვევად.
5. საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 1261 მუხლით გათვალისწინებული ოჯახში ძალადობის ან იმავე კოდექსის 111 მუხლით გათვალისწინებული ოჯახური დანაშაულის სისხლის სამართლის საქმეზე ბრალდებულის ახლო ნათესავს, რომელსაც უშუალოდ ამ დანაშაულის შედეგად მიადგა მორალური, ფიზიკური ან ქონებრივი ზიანი, ამ მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრული უფლებით სარგებლობამდე, დაკითხვის ჩამტარებელმა პირმა უნდა შესთავაზოს მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორთან კონსულტაციის გავლა და შესაბამისი გადაწყვეტილების მიღებამდე 3-დღიანი მოსაფიქრებელი ვადით სარგებლობა.
ადვერსარობის პრინციპიდან გამომდინარე ბრალდებულს უფლება აქვსსაკუთარ საქმეზე ნებაყოფლობით მისცეს ჩვენება. ამ დროს ბრალდებული სარგებლობის მოწმის სტატუსით.ბრალდებულის მიერ მოწმის სახით ჩვენების მიცემამდე დადებული ფიცი არ ხელყოფს მის უფლებას, არ მისცეს მამხილებელი ჩვენება საკუთარი თავის ან ახლო ნათესავის წინააღმდეგ. ჩვენების მიცემაზე უარი არ შეიძლება შეფასდეს ბრალდებულის ბრალეულობის დამადასტურებელ მტკიცებულებად. ბრალდებულის სისხლის სამართლებრივი პასუხისმგებლობის მუქართ არ შეუძლიათ აიძულონ ჩვენების მიცემა. ის მოწმეა მხოლოდ საკუთარი თავისთვის.
ბრალდებულის დაკითხვას 2 ფუნქცია აქვს:
1.ერთის მხრივ მას ეძლევა შესაძლებლობა თავი დაიცვას
2.მეორე მხრივ წარმოებს სამართლიანი მოსმენის პრინციპის განხორციელებას.
ბრალდებული მოწმე არსებით განხილვაზე - ბრალდებულის დაკთხვა მოწმის სახით შესაძლებელია სასამართლოში. ანუ მათ შორის მაგისტრატ მოსამართლესთანაც გამოძებისას, ასევე სასამართლოში საქმის არსებითი და სააპელაციო წესით განხილვისას. ბრალდებულის დაკთხვა გამოძიებისას წარმოებს მისივე სურვილთ გამომძ ან პროკურ მიერ, ის ჩვენებას არა მოწმის არამედ ბრალდებულის სახით აძლევს.
განსხვავებულია სასამართლოში ბრალდებულის მოწმის სახით დაკითხვა სხვა მოწმეებისაგან, მათ შორის:
1.ბრალდებულს როგორც მოწმეს არ ეკისრება ჩვენების მიცემის ვალდებულება, ასევე უფლება აქვს ნებისმიერ დროს შეწყვიტოს ჩვენება.
2.ბრალდებულს კანონით მოწმის უფლება მოვალეობებთან ერთად, დამატებით განემარტება ბრალდების არსი მისი როგორც ბრალდებულის უფლებები. სხდომის თავმჯდომარე არკვევს, ცნობს თუ არა ბრალდებული თავს დამნაშავედ და თუ ცნობს – რაში. ბრალდებულს უნდა განემარტოს, რომ იგი შეზღუდული არ არის გამოძიების დროს მის მიერ ბრალის აღიარებით ან უარყოფით, რომ არ არის ვალდებული, პასუხი გასცეს დასმულ კითხვას, და რომ დუმილის უფლებით სარგებლობა არ შეიძლება მის საწინააღმდეგოდ იქნეს გამოყენებული.
ბრალდებული მოწმის სახით დაკთხვისას სარგებლობს მოწმის ყველა უფლებით და ეკისრება მოვალეობებიც. კონკრეტულად თუ ის გადაწყვეტს მისცეს ჩვენება, მას არა აქქვს უფლება მისცეს ცრუ ჩვენება.
გამოძიების პროცესში ბრალდებულის დაკითხვა - ბრალდებული მოწმის სახით შეიძლება დაიკითხოს სასამართლოში. გამოძიებისას ბრალდებულს საკუთარი ნებით უფლება აქვს გამომძ, პროკ მისცეს ინფორმაცია და ის ამას აძლევს როგორც ბრალდებული და არა მოწმე. ბრალდებულს ინფორმაციის მიცემამდე უნდა განემარტოს ბრალდების არსი და მისი უფლებები. ნებისმიერი დაკითხვის წინ ბრალდებულს უნდა ეცნობოს, რომ მას აქვს უფლება ადვოკატზე, დუმილისა და კითხვებზე პასუხის გაცემისაგან თავის შეკავების უფლება, უფლება, არ დაიბრალოს დანაშაული, რომ ყველაფერი, რასაც იგი იტყვის, შესაძლებელია მის წინააღმდეგ იქნეს გამოყენებული, და უფლება, დაპატიმრებისას, ხოლო დაკავებისას – მისი მოთხოვნის შემთხვევაში, შესაბამის დაწესებულებაში მიყვანისთანავე მიიღოს უფასო სამედიცინო შემოწმება.
თუ ბრალდებულს ჩვენების მიცემამდე არ განემარტება მისი უფლებები, ჩვენება ნებაყოფლობითაც რომ მისცეს, მაინც აქედან მოპოვებული მტკიცებულებები დაუშვებელი იქნება. სასამართრთლოს აქვს ბრალდ ჩვენების შეფასების გამონაკლი შეხედულება, რომლის თანახმადაც ბრალდებულის მიერ ჩვენების მიცემაზე უარის თქმის ან ცრუ ჩვენების მიცემის ფაქტი არ შეიძლება შეფასდეს მისი ბრალეულობის დამადასტურებელ მტკიცებულებად.
ბრალდებულს დაკთხვის მიმდინარეობისას ნებისმიერ დროს შეუძლია შეწვიტოს ჩვენების მიცემა. კანონი კრძალავს დუმილის უფლების გამოყენების ან ცრუ ჩვენების გამო ბრალდებულის მიმართ უარყოფითი დასკვნის გაკეთებას და პირდაპირ უთითებს, რომ დუმილის ან ცრუ ჩვენების მიცემის ფაქტიდან გამომდინარე დაუშვებელია დასკვნების გაკეთება, რომ ბრალდებ ბრალი მიუძღვის დანაშაულის ჩადენაში და დამნაშავეა.
მუხლი 74. ბრალდებულის ჩვენება
1. ბრალდებულის ჩვენება არის მის მიერ სასამართლოში მიცემული ინფორმაცია სისხლის სამართლის საქმის გარემოებათა შესახებ.
2. ჩვენების მიცემა ბრალდებულის უფლებაა.
3. ბრალდებულის მიერ ჩვენების მიცემაზე უარის თქმის ან ცრუ ჩვენების მიცემის ფაქტი არ შეიძლება შეფასდეს მისი ბრალეულობის დამადასტურებელ მტკიცებულებად.
4. ბრალდებულის აღიარება არ შეიძლება საფუძვლად დაედოს გამამტყუნებელ განაჩენს, თუ იგი არ დასტურდება მისი ბრალეულობის დამადასტურებელი სხვა მტკიცებულებით.
მოწმის ავტონომიური ცნება
მოწმეები მათ მიერ მიცემული ინფორმაციიდან გამომდინარე იყოფიან ბრალდებისა და დაცვის მოწმეებად. თვითონ მხარეები განსაზღვრავენ თუ ვინ უნდა იყოს მოწმე, შესაბამისად მისი გამოცხადება სასამართლოში მხარემ უნდა უზრუნველყოს. მოწმეთა დაყოფა დამახასიათებელი არის ანგლო ამერიკული პროცესისთვის. კონტინენტური სამართლის ქვეყნებში როგორც გამამართლებელი ასევე გამამტყუნებელი მტკიცებულების მოპოვება გამოძიების პროცესში ევალება არა მხარეებს არამედ პროკურატურას, შესაბამისად სასამართლოში ყველა მოწმეს სასამართლო იძახებს. ევროპული კონვენცია ბრალდებულს შესაძლებლობას აძლევს კრიტიკულად გამოიკვლიოს მის საწინააღმდეგოდ მიცემული ჩვენება. ბრალდებულს შესაძლებლობა უნდა ჰქონდეს დაკითხოს ან დააკითხინოს დაცვის მოწმეები ბრალდების მოწმეთა თანაბარ პირობებში.
ევროპული სასამართლო მოწმის ავტონომიურ ცნებაში მოიაზრებს არა მხოლოდ იმ პირს რომელიც სასამართლოს წინაშე უშუალოდ იქნა დაკითხული და ჩვენება მისცა, არამედ ასევე იმას, რომელიც სასამართლოს წინაშე მტკიცებულებათა გამოკვლევისას არ დაკითხულა და შესაბამისად ჩვენება არ მიუცია. მამხილებელი მოწმე შეიძლება იყოს თანაბრალდებული, რომელიც ბრალდებულის საწინააღმდეგო ჩვენებას იძლევა, მიუხედავად იმისა ეროვნული კანონმდებლობა მას განიხილავს თუ არა მოწმედ.
მოწმედ ითვლება ასევე პირი რომელიც პირველი წყაროდან მოსმენილ ინფორმაციას გადმოსცემს. სასამართლო მოწმის ჩვენებას შეაფასებს თუ არა, მოწმის სტატუსისთვის მნიშვნელობა არა აქვს.
კონფრონტაციის უფლება ნიშნავს ბრალდებულს ან მის დამცველს მიეცეს შესაბამისი და გამოსადეგი შესაძლებლობა, გადაამოწმოს მოწმის ჩვენება და გამოკითხოს ეს მოწმეები, რათა მათ შეძლონ მოწმის სანდოობის, მისი ჩვენების სარწმუნოობის გადამოწმება. იმის განსაზღვრისას, თუ ვინ შეიძლება ჩაითვალოს მოწმედ, სასამართლოზე გავლენას ვერ მოახდენს შიდასახელმწიფოებრივი სამართალი. სასამართლო ჩვეულებრივ იყენებს დამოუკიდებელ ცნებას. ლუკას საქმეში სასამართლომ თქვა, რომ „როდესაც წერილობითი ჩვენება შეიძლება გახდეს მსჯავრდების არსებითი საფუძველი, იმის მიუხედავად, მოწმემ, ამ სიტყვის ვიწრო გაგებით, მისცა ჩვენება თუ თანაბრალდებულმა, ის წარმოადგენს ბრალდების მტკიცებულებას, რომელზეც ვრცელდება კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტისა და მე-3 პუნქტის დ) ქვეპუნქტის გარანტიები”.
სიცრუის დეტექტორი
ეს არის ფიზიოლოგიური პროცესი სხეულის გაუცნობიერებელი მოქმედებების დასადგენად. ეს არის Polygraphentest .
პოლიგრაფიული სიცრუის დეტექტორი აღმოაჩინა ამერიკელმა Marston მა 20 საუკუნის დასაწყისში და პირველი ტესტიც ჩატარდა
ძირითადი იდეა ფსიქოფიზიოლოგიური სიცრუის დეტექტორის არის ის რომ სიცრუე პიროვნებაში ნერვოზულობას ანუ ნერვიულობას იწვევს, რომლის დადგენაც შესაძლებელია სხვდასხვა პარამეტრებით, მაგ.
a. გულისცემით,
b. სუნთქვით
c. კანის ფერის ცვალებადობით. ეს საზომი ერთეულები მეტყველებენ ან სიცრუეზე ან სიმართლეზე. სხეულის რეაქციის ინტენსივობას იწვევს შინაგანი აღელვება და შიში, რომელსაც წარმოშობს დასმული კითხვები
პოლიგრაფია და სიცრუის დეტექტორი სინონიმებია და სინონიმებად გამოიყენება.
პოლიგრაფია ეს არის ხელსაწყო, რომლზეც ერთდროულად სხვადასხვა ფსიქოლოგიური რეაქციების ასახვა ხდება. მაგ წნევა, გულის ცემა, ოფლის წარმოშობა, კანის ფერის ცვალებადობა.. ეს არის ადამინის გაუცნობიერებელი რეაქციები, რომელიც ე. წ. Periphere Nervensystem წარმოიშობა
პირს ვისი შემოწმებაც ხდება დაუყენებენ შესაბმის ხელსაწყოს მaგ. სუნთქვის გამზომავი ქამარი. თითისელექტროდებს კანის სინათლის ცვალებადობის აღსაქმელად, ასევე წნევის გამზომავ მოწყობილობას ამას ან თვით პოლიგრაფი იწერს ან ამის ჩაწერა პირდაპი კომპიუტერსი ხდება
პოლიგრაფის ტესტი განხორციელება
პოლიგრაფიით გამოკვლევა ხდება არა საგამოძიებო ორგანოებში ან სასამართლოს შენობაში არამედ ექსპერტებთან. ტესტი ისეთ პირობებში უნდა ჩატარდეს, რომ თავიდან იქნეს აცილებული, ტელეფონის ზარი, კარის შეღება ან დაკაკუნება ანუ ხელშშემშლელი ფაქტორები. ხელიშშემშლელ ფაქტორებს მიეკუთვნება ასევე ოთახის მოწყობა, ოთახში არსებული ნივთები, ოთახი არ უნდა იყოს გადატვირთული, არ შეიძლება ოთახმა გამოიწვიოს შიშის განცდა ამ პირში. პირს, რომელსაც ტესტ უტარებენ ძალიან მნიშვნელოვანია წინასწარ აუხსნა პროცესის მიმდინარეობა და ასევე განუმრტო რომ მას ნებისმიერ დროს უფლება აქვს შეწყვიტოს ტეტსი. სასამრთლოსთვის კი ექსპერტები დასკვნას აკეთებენ ჩატარებული ტესტის თაობაზე. სადაც უნდა იყო მითითებული გამოყენებული მეთოდები, გამოკვლევის მიმდინარეობა და სხვა მნიშვნელოვანი და საინტერესო გარემოებები უნდა აღინიშნოს.
სიცრუის დეტექტორი არ ნიშნავს, რომ სცრუეს აღმოაჩენს. შეფასება უნდა მოხდეს გამოკვლეულის . ორი ტესტი არსებობს
ა. მაკონტროლებელი კითხვები (Control Question Test_ CQT)
b. ქმედების ჩადენის ცოდნის ტესტი (ასევე Consealed Information Test CIT)
აქედან მხოლოდ პირველი ტესტი ემსახურება, კერძოდ მაკონტროლებელი კითხვები სიცრუეს განსაზღვრავს.
პირს უსვავენ ქმედების ირგვლივ შეკითხვებს და პარალელურად ასევე მაკონტროლებელ კითხვებს
Guilty Knowledge Test_GKT) ამ ტესტის დროს ხდება არა სიცრუის დადგენა, არამედ ცოდნის შემოწმება.
მაკონტროლებელი კითხვები
მაკონტროლებელი კითხვები ეს არის კითხვათა ცვლა უწყინარი და კრიტიკული კითხვების მაგ
პეტრე გქვიათ? ჩანთაში ბომბი გაქვთ?
არსი იმასი მდგომრეობს, რომ მოულოდნელმა კითხვებმა დამნაშავე პირის ქვეცნობიერი სხეულის რეაგირება უნდა რეაგირება უნდა გამოიწვიოს.
სტატისტიკთ დადგენილია რომ შეცდომა ერთ მეხუთედშია. ამერიკაშიც და გერმანიაშიც საქართვეოსიც დაუშვებელი მტკიცებულებაა
შესამოწმებელ პირს უსვავენ 10 შეკითხვას. სამი კითხვა აქედან შეეხება უშუალოდ დანაშაულებრივ ქმედებას მაგ თქვენ მოიპარეთ საათი? მომდევნო სამი ან ოთხი კითხვა არის მაკონტროლებელი, რომელიც ასევე ემოციურად დატვირთულია და წინაკითხვების თემატიკასაც მოიცავს, მაგ. ბავსვობასი თუ რაიმე მოგიპარავთ?
დანარჩენი სამიდან ოთხ კითხვამდე ნეიტრალურია, და რაიმე ემოციას არ იწვევენ, მაგ სკამზე ზიხართ?
მაკონტროლებელი კითხვების მომზადება წინასწარ ხდება და საკმაოდ დიდ მუშაობასთანაა დაკავშირებული
ტესტის იდეა შემდეგია:
უდანაშაულობს შემთხვევასი პირი მისთვის არასასიამოვნო მაკონტროლებელ შეკითხვებზე ძლიერ არ რეაგირებს, ძლიერი რეაქცია არ აქვს, ასევე მნიშვნელოვან კითხვებზეც
თუ მას ქმედება არ ჩაუდენია, თეორიაში არსებობს მოსაზრება, რომ ქმედებასთან მიმართებაში დასმულ კითხვებზე მან არ უნდა ინერვიულოს და ნერვიული რეაქციები არ ჰქონდეს. ხოლო თუ ქმედებაა აქვს ჩადენილი პირიქით უნდა ინერვიულოს.
მაკონტროლებელი კითხვის არსი იმაში მდგომარეობს, რომ იმ პიროვნებაში ვისაც ტესტი უტარდება გამოიწვიოს ფსიქოლოგიური რეაქცია. ამიტომ ეს კითხვები ისეა ფორმულირებული, რომ იწვევს გამოსაცდელ პირში მერყეობას რომ ის სრულ სიმართლეს ამბობს ამისი მიღწევა ხდება პირის ბიოგრაფიის შესწავლით და კითხვა მის ბიოგრაფიასთან დაკავშირებით დასმულია ზოგადად, რომელიც პირს უქმნის განცდას, რაღაც გამორჩა, მაგ, თუ როდისმე გაგიკეთებიათ
ნეიტრალური კითხვები არარელევანტურ ასპექტებს ეფუძნება გარემოს, მაგ ხეებს მწვანე ფოთლები აქვთ?
სიცრუის დეტექტორი აფიქსირებს არა სიცრუეს არამედ მხოლო სხეულის რეაქციას, რომელიც მის ნერვიულობზე შიშზე და მერყეობაზე უთითებს
მოწმის ჩვენების შეფასება
მოწმის ჩვენების მიცემის უნარში მოიაზრება ჩვენების მიმცემი პირის უნარი კონკრეტული გარემოებები მიახლოებულად გადმოსცეს. ჩვენების მიცემის უნარი ეს ადამინის თვისება არ არის, რომელიც ადამიანს ან აქვს ან არა აქვს. ჩვენების მიცემის უნარი მემთწილად დამოკიდებულია აღქმაზე, რასაც ეს ჩვენება ეფუძნება.
ჩვენება ან წარმოადგენს სიმართლეს, და ემყარება აღქმულ გარემოებს ან სიცრუეს.
მოწმის მიერ ჩვენების მიცემის უნარის მაგალითებია ბრმა პირის მიერ ჩვნების მიცემა. ის ჩვენებას საგნებზე გარეგნული ნიშნებით ვერ მისცემს, მგრამ სუნი და ხმა შეუძლია გადმოსცეს.
შეზღუდვები:
მოწმის მიერ ჩვენების მიცემის უნარი ორ მხრივ შესაძლებელია შეიზღუდოს
1. ერთის მხრივ ასაკი, ინტელექტი, ინვალიდობა სმენა, მხედველობა ან ფსიქიური აშლილობა რაც ხელს უსლის მოვლენების ზუსტად და სწორად აღქმას
2. მეორეს მხრივ მნიშვნელოვანიათვით მოწმის უნარები ზეპირი და წერილობითი გადმოცემის უნარი.
აღქმა ---------- მხედველობა, სმენადობა ყნოსვვა
მეხსიერება-------- ამნეზია, გახსენების უუნარობა შოკის გამო, ფსიქოპათოლოგიური მდგომარეობა
3. გადმოცემის უნარი ----- სამართალწარმოების ენის არ მცოდნე, დიალექტის მქონე, დაბალი ინტელექტის მქონე, ფსიქიური აშლილობის მქონე პირები
აღქმა
აღქმის უნარს გააცნია ფსიქოლოგიური ზღვარი. კერძოდ ხშირად მოწმეები დაჟინებით ადასტურებენ რომ მოვლენები სწორად აღიქვეს, მასინ როდესაც
აა. ექსტრემალურად სწრაფად მიმდინარე მოვლენა თვალისათვის სრულყოფილად აღსაქმელად სეუძლებელი იყოს. მაგ ავტოავარიის დროს
ბბ. მით უფრო რომ სიბნელის დროს მხედველობა იკლებს ასევე ცუდი განათებისას. ეს დამოკიდებულია თვალის რეცეპტორებზე.
ამიტომ ძნელი დასაჯერებელი მოწმე, რომელც ქმედების ჩამდენს აღწერს საღამოს, შებინდებისას , ჟინჟღლიან ამინდში ავტომანქანის მინიდან დანახულს.
თვალს ასევე პრობლემა აქვს სინათლის უცაბედი ცვალებადობისას, სინათლიდან სიბნელეში შესვლისას . მაგ 60 ვატიანი სინათლიდან სიბნელეში 5 წუთი ესაჭიროება თვალს შესაგუებლად. ხოლო კარგად განათებული ადგილიდან უცაბედად სინათლეში მოხვედრისას კი ხშირად ნახევარ საათი.
გგ. ხმოვანი აღქმა. აკუსტიკური აღქმა. ყურის ნიჟარა ეხმარება აკუსტიკურ აღქმასში მნიშვნელობა აქვს მანძილს მაგ სროლის ხმის გაგონება
ხშიარაი შეცდომა დროის ხანგრძლივობასა და სისწრაფის სეფასებისას მოწმის ჩვენების დროს
განსაკუთრებით წუთებსა და წამების შეფასებისას. თუ მოვლენა დიდხანს გრძელდება სეფასება უფრო ზუსტია, მაგრამ თუ საათები გრძელდება სესაძლებელი კვლავ არასწორად იქნეს აღქმული.
მეხსიერება
მეხსიერების შინაარსი, ანუ რის დამხსოვრებაც მოხდა იმ მოვლენების ჩვენების მიცემის დროისათვის ყოველგვარი ზიანის გარეშე , პირვანდელ მდგომარეობაში გადაცემა ხშირად ვერ ხდება მთელ რიგ გარემოებათა გამო. მეხსიერების შინაარსის პირველი მტერი არის დავიწყება, რაც დროის გასვლის შედეგია და ხშირად დროთა განმავლობაში მეხსიერების გახუნებას უწოდებენ. კერძოდ მეხსიერებაზე გავლენას ახდენს ყველაფერი რასაც ამ ადამინის მეხსიერება ყოველდღიურად იღებს. ყოველდრიურად მიღებული ინფორმაცია გავლენას ახდენს მეხსიერებაზე. ხელის სემსლელი გარემოებეი ხდება განსაკუთრებით ის ინფორმაცია, რომელიც მსგავსია საქმისავის მნისვნელოვანი ინფორმაციის, მაგ. ყოველდრიურად ახალი სახეები ბარსი, ან რესტორნში, რომელსაც მოწმე აღიქვავს. სისხლის სამრთლისთვის მნისვნელოვანია ასევე, რომ ძველი და ახალი ინფორმაცია, ყოველთვის ხელს უშლის საქმისათვის მნისვნელოვან ინფორმაციას აბრკოლებენ და ხელს უშლიან. სწორედ ამიტომ ვსაუბრობთ მეხსიერების გახუნებაზე.
მეხსიერების შინაარსზე გავლენა და მისი ხელის შეშლა ორ ეტაპად შეიძლება განვიხილოთ
1. შესაძლებელია მეხსიერება დაიბლოკოს და ადამიანმა ვეღარ გაიხსენოს.
2. შესაძლებელია, რომ ხელის შემშლელი ინფორმაციამ ჩაანაცვლოს სისხლის საქმისთვის მნისვნელოვანი ინფორმაცია და გვექნება არასწორი გახსენება,
თუ ხელისშემშლელი ინფორმაციები, რომელიც გახსენებას ხელს უშლის, დააბრკოლოს სიმართლის დადგენა დროში, გაჭაიანუროს, ან საერთოდ ვერ დადგინდეს სიმართლე,მაგრამ მეორე უფრო დიდ საფრთხეებს, სეიცავს, როდესაც ხდება არასწორი ინფორმაციით ჩანაცვლება რეალური ინფორმაციის. ვინაიდან ასეთი ინფორმაციით შესაძლებელია მცდარი რამ დადგინდე.
გაყალბება მეხსიერების ხდება სხვადასხვა ინფორმაციით, ამაზე ჩატარდა ექსპერიმენტი, ექსპერიმენტს ატარებენ ფილმების მეშვეობით
მაგ. ავტოავარიის სცენა აჩვენეს ფილმში მოწმეს . და შემდგეგ შეკითხვები დაუსვეს. ზოგი კითხვა მიმანიშნებელი იყო ზოგიც არასწორ ინფორაციებს შეიცავდა. მაგ. მოძრაობის ნიშანზე მითითება. ფილმში ნაჩვენებია იყო შეჩერების ნიშანი (Stopp), კითხვაში კი გაჟღერდა მოძრაობის ნიშანი ფრთხილად გადასასვლელია და ფეხით მოსიარულებს აქვთ გადასვლის უპირატესობა. შემდეგ კი გამოიკვლიეს რა ახსოვდა ბრალდებულს. რომელი ნიშანი, ის რაც კითხვებსი გააჟრერეს თუ რაც ფილმში ნახა. ექსპერიმენტით დადგინდა რომ მისახვედრ კითხვაში არასწორი გაჟღერებული ინფორმაციის შედეგად ექსპერიმენტსი მონაწილე პირები ფილმსი თვლიდნენ რომ დაინახეს არა შეჩერების ნიშანი არამედ ნიშანი არ გადახვიდეთ, ფრთხილად. ფეხიატ მოსიარულეთ უპირატესობა აქვთ.
ანდა მაგ. ავტომანქანი ფერი, რომელიც მისახვედრ კითხვასი მწვანე ფერით შეცვალეს, პირიც მწვანე ფერყე ჩერდებოდა, მიუხედავად იმისა რომ ფილმში ის ლურჯი ფერი იყო.
მაგ ავტომანქნების შეჯახებისას მინის ნამსხვრევები არ უჩვენებიათ, შეკითხვა მინის ნამსხვრევებს შიცავდა,მოწმეს, მიუხედავად იმისა, რომ არ დაუნახავს, ამბობს კი დავინახეო
ამ ექსპერიმენტებით დადგინდა რომ არასწორი ინფორმაციის მიწოდებით ხდება ადამინის მეხსიერებაზე გავლენის მოხდენა და სესაბამისად ადამინის მეხსიერებასი სესაძლებელია მოხდეს სწორი ინფორმაციის არასწორი ინფორმაციით ჩანაცვლება ან დამატება მაგ, ფილმში ნაცვენბი საგზაო ნიშნის შეცვლა სხვა საგზაო ნიშნით,რაც მიმამინშნებელ კითხვასი იყო
სისხლის სამრთალსი ამას ძალინა დიდი მნისვნელობა აქვს, განსაკუთრებით როდესაც დაკითხვა ხდება გამოძიების პროცესში სახელმწიფო ძალუფლებისმქონე ორგანოებთან, მოწმე რომელიც ჩვენებას მისცემს , მან იცი რომ მისი ჩვენების შეცვლა პასუხისმგებლობას იწვევს, ამიტომ ისი თავის პირველად მიცემულ ინფორმაციას არ ცვლიან.
დროის გასვლას დიდი მნისვნელობა აქვს აქ საფრთხე არასწორი ინფორმაციის უფრო დიდია. სწორი ინფორმაციის მირებიდან რაც უფრო მეტი დრო გადის არასწორი ინფორმაციის გავლენა უფრო იზრდება.
ქმედების ჩამდენი პირის იდენტიფიცირება
პირის მიერ ქმედების ჩამდენის იდენტიფიცირებისას პირი საკამოდ რთულ ვითარებაშია. მან უნდა ამოიცნოს ქმედების ჩამდენი. ეს სიტუაცია მისთვის ემოციური და სახიფათოც კი შეიძლება იყოს, ვიანიდამ მან ქმედების ჩამდენი მის მსგავს პირებსი უნდა ამოიცნოს. ამოცნობა რთულის პროცესია, ვინაიდან ქმედების ჩამდენის მიერ პირის მიერ ამოცნობა უნდა მოხდეს დამახსოვრებული ნიშნებით, რომელმაც მსგავსება უნდა აღმოაჩინოს ამ ნიშნებთან ამოსაცნობი ქმედების ჩამდენი პირის. ამ ნიშნებს მან ასევე სხვა პირების, რომელიც ამოცნობაში მონაწილეობენ და ქმედების ჩამდენნი არ
არიან ასევე უნდა მოახდინოს მსგავსების შედარება. მოწმის ამოცანაა მსგავსების ხარისხი ისე განსაზღვროს რომ ქმედების ჩამდენის იდენტიფიცირება მოახდინოს, რაც დამოკიდებული ხდება სხვადასხვა სიტუაციისა და პიროვნების ცვალებადობაზე
სიტუაციის ცვალებადობას მიეკუთვნება ვითარება, რამდენად სერიოზულად იღებს ამომცნობი პირი მის გადაწყვეტილებას ამოცნობისას და რამდენად აცნობიერებს მის შედეგებს.
ექსპერიმენტი ჩაატარეს ამოცნობის. იმ ექსპერიმენტში სადაც პირებმა იცოდნენ რომ ამ ამოცნობას რაიმე შედეგი არ ექნებოდა, ამოცნობისას შეცდომები ბევრი იქნა დაშვებული, ხოლო იმ ამოცნობისას სადაც მათ ეს არ იცოდნენ მეტ სიზუსტეს იჩენდენ ექსპერიმენტში მონაწილე პირები.
მიუხედავად იმისა რომ ამოცნობისას მოწმე ამოსაცნობი ნისნების მკაცრ კრიტერიუმებს დაეფუძნება, შეცდომის გამოსარიცხად, მაინც არსებობს საფრთხე და მისი ეს გადაწყვეტილება საერთო სეიძლება გააბათილოს ისეთმა განცდებმა, როგორიც არის სურისძიება, ან მასიური ისტერია, რომელიც გახმაურებულ დანასაულებს თან ახლავს, რაც დაკავსირებულია მოლოდინთან პირი დააპატიმრონ და დასაჯონ. მკაცრი ამოცნობის კრიტერიუმები, რა თქმა უნდა შეცდომას არ გამორიცხავს, მაგრამ შეცდომის დაშვების შესაძლებლობას მინიმუმამდე ამცირებს.
დიდი მნიშვენლობა აქვს, თუ ფაქტორებს, რომელიც ამოცნობას აადვილებენ ან ართულებენ. ასეთ ფაქტორებს მიეკუთვება მაგ დაკვირვების ვითარება. რამდენს ხანს უნდა ჰქონდეს მოწმეს ამოსაცნობი პირის დაკვირვების შესაძლებლობა , რომ მოგვიანებით მისი ამოცნობა სიზუსტით შეძლოს ამის დადგენა პრაქტიკულად სეუზლებელია, ვინაიდან ელურ ცხოვრებასი
ლექცია 7777 მოწმის დაკითხაა
ბრალდებულის დაკითხვის უფლების შეზღუდვა
საპროცესო კოდექსი ითვალისწინებს ბრალდებულის დაკითხვის უფლების შეზღუდვის სხვადასხვა შემთხვევბს. ერთ ერთი მათგანი განვიხილეთ მოწმის უფლება უარი თქვას ჩვენების მიცემაზე. ბრალდებული მოკლებულია ასეთ შემთხვევაში დაკითხოს ეს პირი
მეორე ასეთ შემთხვევას წარმოადგენს
მოწმის დაცვის სპეციალური ღონისძიებების ქვეშ მყოფი მოწმე.
ბრალდებულის უფლება დაკითხოს მოწმე შეზღუდულია იმ მოწმეთა წრით რომელთა მიმართაც ხორციელდება დაცვის
სპეციალური ღონისძიებებები
ისევე როგორც ყველა მოქალაქეს მოწმესაც გააჩნია კონსტიტუციით გარანტირებული სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის დაცვის უფლება, კერძო ავტონომიის უფლება. (კონსტიტუციის მე-15. მე16 მუხლები) ამიტომაც სახელმწიფოს ვალდებულებაა დაიცვას თავისი მოქალაქეების მითითებული უფლებები, მის მიერ მოწმის მოვალეობის განხორციელებეისას. მოწმე არ შეიძლება განხილულ იქნეს პროცესი მხოლოდ ობიექტად.მოწმის დაცვა ამიტომ უნდა იქნეს განხილული კონსტიტუციური და სამართლებრივი სახლემწიფოებრივი თვალთახედვით.
ეს კონსტიტუციურსამრთლებრივი დაცვა მოწმის წარმოადგენს ერთის მხრივ საფრთხის თავიდან აცილებას.
მაგ პოლიციელთა მეშვეობით პირის დაცვა. პირს მუდამ თან ახლავს გადაადგილებისას პოლიციის თანმშრომელი ან თანამშრომლები, თანმხლები დაცვა. ან მაგ მოწმის ახალი იდენტიფიკაციის შექმნა. ამ ღონისძიებებით მოწმის დაცვა ხდება სასამრთლო დარბაზს გარეთ, სასამრთლოს სხდომის გარეთ.
მუხლი 67. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების საფუძვლები
პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიება შეიძლება გამოყენებულ იქნეს, თუ:
ა) განიხილება საქმე ისეთი ქმედების ჩადენის ფაქტზე, რომლის საჯარო განხილვაც თავისი ბუნებით არსებით ზიანს მიაყენებს პროცესის მონაწილის პირად ცხოვრებას;
ბ) პროცესის მონაწილის ვინაობისა და საქმეში მონაწილეობის გასაჯაროებით მნიშვნელოვანი საფრთხე დაემუქრება მის ან მისი ახლო ნათესავის სიცოცხლეს, ჯანმრთელობას ან ქონებას;
გ) პროცესის მონაწილე დამოკიდებულია ბრალდებულზე;
დ) (ამოღებულია – 28.1.2011, №5170)
პროცესიდან გამომდინარე შესაძლებელია მოწმეთა შემდეგი სახეები გამოვყოთ, რომლებიც დაცვის სპეციალურ ღონისძიებებს საჭიროებენ
1.მოწმეები, რომელთაც საფრთხე ემუქრებათ. კერძოდ მოწმეები, რომელთაც მნიშვნელოვანი საფრთხე დაემუქრება ან მის ან მისი ახლო ნათესავის სიცოცხლეს, ჯანმრთელობას ან ქონებას. საფრთხე შესაძლებელია მოდიოდეს თვით ბრალდებულისაგან, მისი თანამონაწილისაგან მაგ. ორგანიზებულ დანაშაულთა შემთხვევბში
და
მეორე ჯგუფი, რომლებსაც საქმის არსებითი განხილვისას ჩვენების მიცემის დროს, სადაც დაკითხვას ასევე ესწრება ბრალდებული და მისი დამცველი მოწმეს ემუქრებს ფსიქიკური გავლენა, მაგ არასრუწლოვანი დაზრალებული, ან მცირეწლოვანი დაზრალებულის შემთხვევაში
პროცესის მონაწილე დამოკიდებულია ბრალდებულზე
განიხილება საქმე ისეთი ქმედების ჩადენის ფაქტზე, რომლის საჯარო განხილვაც თავისი ბუნებით არსებით ზიანს მიაყენებს პროცესის მონაწილის პირად ცხოვრებას
მოწმის დაცვის მიზანი
მიზანი გამომდინარეობს 57-ე მუხლიდან, მიზანს წარმოადგენს მოწმისათვის იმ საფრთხის თავიდან აცილება რაც ემუქრება მოწმის სამრთლებრივი სიკეთეს ეს არის მისი სიცოცხლე ჯანმრთელობა ქონება, ასევე ახლო ნათესავები, იმის გამო რომ მოწმე თავის მოვალეობას ასრულებას და ჩვენებას იძლევა, მოწმის დაცვა სწორედ იმას ემსახურება, რომ მოწმეს არ ეშინოდეს მისი მოვალეობის შესრულებისას მოსალოდნელი საფრთხეების.
დაცვის სპეციალური ღონისძიება ასევე მიმართულია მოწმის ჩვენების მისაღებად. ვინაიდან სხვა შემხვევაში მოწმე ჩვენებას არ მისცემს ან არასწორ ჩვენებას მისცემს, ამიტომ მოწმის დაცვის ინსტიტუტს მტკიცებულების უზრუნველყოფის ფუნქციაც გააჩნია.
მოწმის დაცვისას მთავარი და მნიშვნელოვანი არის მოწმის სრულყოფილი დაცვა პროცესის წინ პროცესის მიმდინარეობისას და პროცესი შემდეგ. ასევე მისი ოჯახის წევრების
დაცვის განხორციელების ღონისძიებები გათვალისწინებულია 65-ე მუხლში
68-ე მუხლიდან გამომდინარე
დაცვის ერთ ერთი საშუალებაა მოწმის იდენტიფიკაციის დაცვა, რაც იმაში გამოიხატება, რომ
ა) მიკვლევის საწინააღმდეგო ღონისძიებების გატარება − საჯარო რეესტრში ან სხვა საჯარო ხასიათის ჩანაწერში პროცესის მონაწილის ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი მონაცემების, კერძოდ, სახელის, გვარის, მისამართის, სამუშაო ადგილის, პროფესიის ან სხვა შესაბამისი ინფორმაციის, შეცვლა ან ამოღება;
ბ) ვინაობის შეცვლა და მასზე ახალი დოკუმენტების გაცემა − ფსევდონიმის მინიჭება, გარეგნობის შეცვლა, ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი საპროცესო და სხვა დოკუმენტების გა საიდუმლოება;
უსაფრთხოება მოწმის
გ) უსაფრთხოების ზომების მიღება (პირადი დაცვა, განგაშზე გამოძახება და სხვ.);
საცხოვრებელი ადგილი
საცხოვრებელი ადგილის დროებით ან სამუდამოდ შეცვლა
ევროსაბჭოს მინისტრთა კომიტეტი 1997 წლის და 2005 წლის რეკომენდაციები მოწმის დაშინებისა და ბრალდებულის უფლებების შესახებ. (recommendation No 97 13 of Ministers State concerning Intimidation of Witnesses and the right of the defence
ამ დოკუმნეტსი საუბრაია როგორ უნდა მოხდეს მოწმის დაშინების თავიდან აცილება დაცვის სპეციალური ღონისზიებებით. 30 რჩევას შეიცავს. განსაკუთრებით გამოყოფენ მოწმის ანონიმურობას, რომელის სისცოცხლესა და ჯანმრთელობასაც საფრთხე ემუქრება
რეკომენგაცია ურჩევს ხელშემკვრელ მხარეს დაცვის სპეციალური ღონისძიების გადაწყვეტისას მხედველობაში იქნეს მიღებული შემდეგი გარემოებები
ა.გამოძიების პროცესში პირის როლი , ვინ არის ეს პირი, მოწმე, დაზარალებული, თანამონაწილე
ბ.მისი მნიშვნელობა
გ . საფრთხის სერიოზულობა. რამდენად სერიოზულია საფრთხე მოწმის მიმართ
ვიდრე გადაწყვეტილება იქნება მიღებული მოწმის ჩვენებასა და მის მიმართ დაცვის სპეციალური ღონისძიებების გამოყენებაზე, მნიშვნელოვანია, რომ
1’ დადგინდეს და შეფასდეს საჭიროა თუ არა დანაშაულის დასადგენად მოწმის ეს ჩვენება, ხომ არ არსებობს საკმარისი სხვა მტკიცებულებები ქმედების დასადგენად.
2. პროპორციულობა დაცვის ღონისძიებასა დ მოწმის მიმართ არსებულ საფრთხეს შორის
მუხლი 68. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების სახე და მის გამოყენებაზე უფლებამოსილი პირი
1. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების სახეა პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართვა.
2. პროკურორი უფლებამოსილია, საქართველოს მთავარი პროკურორის ან მისი მოადგილის თანხმობით, გამოიყენოს პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიება და ამ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართოს პროცესის მონაწილე, ან პირი, რომელიც შეიძლება გახდეს პროცესის მონაწილე, მასთან დაკავშირებული პირი ან/და მისი ახლო ნათესავი, მათი თანხმობით.
3. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური პროგრამით დადგენილი წესით საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო ამ მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული პირების მიმართ იყენებს დაცვის კონკრეტულ ღონისძიებებს. ასეთი ღონისძიებებია:
ა) მიკვლევის საწინააღმდეგო ღონისძიებების გატარება − საჯარო რეესტრში ან სხვა საჯარო ხასიათის ჩანაწერში პროცესის მონაწილის ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი მონაცემების, კერძოდ, სახელის, გვარის, მისამართის, სამუშაო ადგილის, პროფესიის ან სხვა შესაბამისი ინფორმაციის, შეცვლა ან ამოღება;
ბ) ვინაობის შეცვლა და მასზე ახალი დოკუმენტების გაცემა − ფსევდონიმის მიჭება, გარეგნობის შეცვლა, ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი საპროცესო და სხვა დოკუმენტების გა საიდუმლოება;
გ) უსაფრთხოების ზომების მიღება (პირადი დაცვა, განგაშზე გამოძახება და სხვ.);
დ) საცხოვრებელი ადგილის დროებით ან სამუდამოდ შეცვლა;
ე) სხვა სახელმწიფოში გაყვანა (რელოკაცია).
4. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართვისა და დაცვის კონკრეტული ღონისძიებების განხორციელების პროცედურებს ერთობლივად განსაზღვრავენ საქართველოს იუსტიციისა და შინაგან საქმეთა მინისტრები.
5. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების ხარჯებს სახელმწიფო გაიღებს.
მოწმის დაცვის ინსტიტუტის კომფლიქტი პროცესის ინტერესებთან
მხედველობიდან არ უნდა გამოგვრჩეს, რომ მოწმის დაცვის სპეციალური ინსტიტუტი გავლენას ახდენს მოწმის, როგორც მტკიცებულების საქმის არსებითი განხილვისას გამოყენებაზე, იგი კოლიზიაში მოდის პროცესის სხვა გარანტიებთან და პრინციპებთან
1. მხრაეთა მიერ მტკიცებულებების უშუალოდ გამოკვლევის პრინციპი
საპროცესო კოდექსის
მუხლი 14. მტკიცებულებათა უშუალოდ და ზეპირად გამოკვლევა
1. სასამართლოს (ნაფიც მსაჯულებს) არ უნდა წარედგინოს მტკიცებულება, თუ მხარეებს მისი უშუალოდ და ზეპირად გამოკვლევის თანაბარი შესაძლებლობა არ ჰქონიათ, გარდა ამ კოდექსით გათვალისწინებული გამონაკლისებისა.
2. მხარეს უფლება აქვს, სასამართლოში მოითხოვოს მოწმის უშუალოდ დაკითხვა და წარადგინოს საკუთარი მტკიცებულება.
სსსკ-ის 259-ე მუხლის
3. სასამართლოს განაჩენი დასაბუთებულია, თუ ის ემყარება სასამართლო განხილვის დროს გამოკვლეულ, ეჭვის გამომრიცხავ მტკიცებულებათა ერთობლიობას. განაჩენში ჩამოყალიბებული ყველა დასკვნა და გადაწყვეტილება დასაბუთებული უნდა იყოს.
რატომ არის ასე მნიშვნელოვანი მოწმის დაკითხვა სასამრთლო პროცესზე ?
ვინაიდან სწორედ მხარეთა მიერ მოწმის უშუალოდ დაკითხვისას უნდა შეიქმნას წარმოდგენა მოწმეზე და მის მიერ მიცემულ ჩვენებაზე, ვინაიდან საბოლოოდ მტკიცებულებათა შეფასებას აკეთებს და გადაწყვეტილებას იღებს მოსამართლე. პრობლემას წარმოადგენს როდესაც მოწმის დაკითხვა საერთოდ ვერ ხერხდება საქმის არსებითი განხილვისას და ხშირად მტკიცებულების სუროგატის გამოყენება ხდება. მტკიცებულების სუროგატი თავისთავად აღებული ზღუდავს სიმართლის დადგენას . ეს კი თავისთავად ზღუდავს სამართლიან სასამრთლო პროცესს. სამართლიანი განაჩენის დადგენა, მხოლოდ სამართლიან სასამართლო პროცესზე დაიშვება.
აღნიშნულს უპირისპირდება მოწმე,
ა. რომელსაც ან
ბ.რომლის ნათესავებსაც სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის საფრთხე ემუქრებათ.
ან
გ. მათი ფსიქიკიდან გამომდინარე გარკვეულ გავლენას ახდენს განხორციელებული დანაშაულებრივი ქმედება ან თვით ბრალდებული.
აქედან გამომდინარე ეს მოწმეები,რომელებიც დაცვას საჭიროებენ, რომც დაიკითხონ სასამართლო პროცესზე მითითებულ ფაქტორთა გამო სიმართლეს არ იტყვიან, ვინაიდან ან
ა.ეშინიათ ან
ბ. რცხვენიათ,
გ. ან მიკერძოოებულები არიან ბრალდებულზე დამოკიდებულების გამო.
აქედანგამომდინარე შესაძლებელია დასკვნა გავაკეთოთ, რომ მოწმის დაცვის სპეციალური ღონისძიება სწორედ სიმართლის დადგენისაკენ და სწორი ჩვენებისაკენ არის მიმართული.
2, ბრალდებულის დაცვის ინტერესებთან
მოწმის მიმართ დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენება ნიშნავს დაცვის უფლების შეზღუდვას
ბრალდებულის აქტიური როლი პროცესში გულისხმობს ასევე მის მიერ ან მისი ადვოკატის მიერ მოწმის დაკითხვას მის კონფრონტაციის უფლებას მოწმეზე. ევროპული კონვენციის მე - 6 მუხლის მე 3 ნაწილის d ქვეპუნქტიდან გამომდინარე პროცესის რომელიმე სტადიაზე ბრალდებულს უფლება უნდა მიეცეს დაკითხოს მოწმე, ამას მოითხოვს ეფექტური დაცვა. საქართველოს საპროცესო კოდექსი იცნობს 114-ე მუხლის შესაბამისად მოწმის დაკითხვას დაცვის სპეციალური ღონისძიებების გამოყენების შემთხვევაში გამოძიების პროცესში
ეს ჩვენება კი 243-ე მუხლიდან გამომდინარე დასაშვებია გამოქვეყნდეს საქმის არსებით განხილვაზე და მიღებულ იქნეს მტკიცებულებად.
1
მუხლი 243. მოწმის დეპონირებული ჩვენების გამოკვლევა და მისი დისტანციური დაკითხვა
1. გამოძიების დროს მოწმის დეპონირებული ჩვენების სასამართლო სხდომაზე საჯაროდ წაკითხვა, ასევე მისი ჩვენების აუდიო- ან ვიდეოჩანაწერის მოსმენა (დემონსტრირება) დასაშვებია, თუ მოწმე გარდაიცვალა, არ იმყოფება საქართველოში, მისი ადგილსამყოფელი უცნობია ან ამოწურულია მისი სასამართლოში წარმოდგენის ყველა გონივრული შესაძლებლობა და ჩვენება მიცემულია ამ კოდექსით დადგენილი წესით.
2. თუ არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი, რომ მოწმე აიძულეს, დაემუქრნენ, დააშინეს ან მოისყიდეს და მიცემულ ჩვენებებში არსებითი წინააღმდეგობაა, მხარეს უფლება აქვს, დააყენოს შუამდგომლობა მოწმის ჩვენების საჯაროდ წაკითხვის, ასევე მისი აუდიო- ან ვიდეოჩანაწერის მოსმენის (დემონსტრირების) თაობაზე ამ მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნის დაუცველად. არ შეიძლება მხოლოდ ეს მტკიცებულება დაედოს საფუძვლად გამამტყუნებელ განაჩენს.
3. მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე სასამართლოს გადაწყვეტილებით შესაძლებელია მოწმის დისტანციური დაკითხვა ტექნიკური საშუალებების გამოყენებით იმავე ან სხვა სასამართლოდან ან სხვა ადგილიდან, რაც წინასწარ ეცნობება მხარეებს.
4. თუ არასრულწლოვანი სექსუალური ექსპლუატაციისა და სექსუალური ძალადობის მოწმე ან მსხვერპლია, მისი ან მისი კანონიერი წარმომადგენლის მოთხოვნის შემთხვევაში იგი უნდა დაიკითხოს ამ მუხლის მე-3 ნაწილში მითითებული წესით.
მუხლი 118. მოწმის დაკითხვა საქმის არსებითი განხილვის დროს
1. ბრალდების მოწმის დაკითხვას იწყებს ბრალდების მხარე, აგრძელებს დაცვის მხარე და პირიქით.
2. მოწმე უნდა დაიკითხოს იმ მოწმეთაგან განცალკევებით, რომლებიც ჯერ არ დაკითხულან. ამასთანავე, სასამართლო იღებს ზომებს, რათა ერთ საქმეზე გამოძახებულ მოწმეებს დაკითხვის დამთავრებამდე ერთმანეთთან ურთიერთობა არ ჰქონდეთ. დაკითხვის დასრულების შემდეგ მოსამართლემ უნდა განუმარტოს მოწმეს სასამართლო სხდომაზე დასწრების უფლება.
3. არ დაიკითხება ის მოწმე , რომელიც იმ მომენტში ვერ წარდგება სასამართლოს წინაშე ამ კოდექსის 114- ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ და „დ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული გარემოებების გამო . ასეთ შემთხვევაში საქმის არსებითი განხილვის სხდომაზე ქვეყნდება მისი წინასასამართლო ჩვენება . ეს ჩვენება არ შეიძლება საფუძვლად დაედოს გამამტყუნებელ განაჩენს , თუ იგი არ დასტურდება პირის ბრალეულობის დამადასტურებელი სხვა მტკიცებულებით .
საქართველოს 2010 წლის 7 დეკემბრის კანონი №3891 - სსმ I, №67, 09.12.2010 წ., მუხ.418
ამდენად კოფლიქტი არსებოს
მოწმის დაცვას, დაცვის უფლებასა და გარემოებების გამოკვლევას შორის. მოწმის დაცვა უპირისპირდება პროცესის ორივე ინტერესს დაცვის უფლებასა და საქმის გარემოებების გამოკვლევას.
მოწმის ცნება, რომელსაც საფრთხე ემუქრება
საფრთხე ემუქრება მოწმეს,თუ მის მიერ მოწმის მოვალეობის შესრულების შემთხვევაში მოსალოდნელია ა.მისი ან .
ბ. მისი ახლო ნათესავის სიცოცხლის, ჯანმრთელობის ან ქონებისათვის საშისროება;
ასეთი საფრთხე თან ახლავს მუდამ ორგანიზებულ დანაშაულებს, თუ მოწმე მათ წინააღმდეგ მისცემს ჩვენებებს.განსაკუთრებით ეს ეხება იმ პირებს, რომლებიც წარსულში ამ კრიმინალური ორგანიზაციის წევრი იყო, აქ ხშირია შურისძიების მცდელობა. ხშირად ასეთ შემთხვევბში საფრთხე ემუქრება კონფიდენტს ან ნდობით აღჭურვილ პირებს.საფრთხე შესაძლებელი ჩვეულებრივ მოწმესაც და დაზარალებულ მოწმესაც შეექმნას მოწმის მოვალეობის შესრულებისათვის
მოწმის მიმართ საფრთხე სხვადასხვა კუთხით შეიძლება არსებონდეს
მაგ. მოწმის დაცვა გახდეს საჭირო სასამრთლო დარბაზში, დარბაზში მყოფი საზოგადოებისაგან, მოწმე რომელიც ბრალდებულის მამხილებელ ჩვენებას იძლევა ან
მოწმის დაცვა სასამრთლოს სხდომის დარბაზს ფარგლებს გარეთ, როდესა მას საფრთხე მის საცხოვრებელ ბინაში ემუქრება, მას ბინაში დაესხმიან თავს ან ჩაუსფრდებიან.ასეთ შემთხვევასი მოწმის ადგილსამყოფელი უცნობი უნდა იყოს, რათა მასზე არ განხორციელდეს თავდასხმა.
ამ სემთხვევბსი გამოიყენებნ ასევე პირის იდენტიფიკაციის შეცვლასაც.
საფრთხის წარმოშობის საფუძველია
1. დანაშაულის სახე, მაგ ორგანიზებულ დნაშაულთა საქმეებზე მოწმის ჩვენება
2. 2. მოწმის სახე, რომელ მოწმეზეა საუბარი. ყველა მოწმეს არ ემუქრება საფრთხე. განსაკუთრებით საფრთხე იმ პირებს ემუქრებათ ვინც მზადყოფნას გამოთქვავენ საგამოძიებო ორგანოებთან თანამშრომლობის
მოწმის დაცვის სახეები
მოწმის დაცვის ორი სამართლებრივი საშუალება არსებობს
ეს არის
სისხლის სამრთლის პროცესი, კერძოდ პროცესის
68-ე მუხლითა გათვალისწინებული ღონისძიებებით
ასეთი ღონისძიებებია:
ა) მიკვლევის საწინააღმდეგო ღონისძიებების გატარება − საჯარო რეესტრში ან სხვა საჯარო ხასიათის ჩანაწერში პროცესის მონაწილის ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი მონაცემების, კერძოდ, სახელის, გვარის, მისამართის, სამუშაო ადგილის, პროფესიის ან სხვა შესაბამისი ინფორმაციის, შეცვლა ან ამოღება;
ბ) ვინაობის შეცვლა და მასზე ახალი დოკუმენტების გაცემა − ფსევდონიმის მიჭება, გარეგნობის შეცვლა, ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი საპროცესო და სხვა დოკუმენტების გა საიდუმლოება;
გ) უსაფრთხოების ზომების მიღება (პირადი დაცვა, განგაშზე გამოძახება და სხვ.);
დ) საცხოვრებელი ადგილის დროებით ან სამუდამოდ შეცვლა;
ე) სხვა სახელმწიფოში გაყვანა (რელოკაცია).
რაც ხორციელდება
პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართვით . ამ ღონისძიებას იყენებს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო პროცესის მონაწილე პირების მიმართ.
პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართვისა და დაცვის კონკრეტული ღონისძიებების განხორციელების პროცედურებს ერთობლივად განსაზღვრავენ საქართველოს იუსტიციისა და შინაგან საქმეთა მინისტრები.
ჩამოთვლილი ღონისძიებები არის პროცესუალური, ხოლო ამ ღონისძიების პროცედურის განსაზღვრა კი პოლიციური, ანუ შინაგან საქმეთა სამინისტრო ახორციელებს დაცვას
მთელი რიგი საპროცესო ნორმები მოწმის დაცვასაც ემსახურება. მაგ ბრალდებული გაყვანა მოწმის დაკითხვისას სხდომის დარბაზიდან
მე 40 მუხლის 1 ნაწილი
1. მოსამართლეს უფლება აქვს, მოწმის დაკითხვის დროს უარი თქვას ბრალდებულის დასწრებაზე, თუ გამოიყენება მოწმის დაცვის ერთ-ერთი სპეციალური ღონისძიება.
სასამართლო სხდომის დახურვა 182-ე მუხლის პირველი ნაწილის გ ქვეპუნქტი
გ) პროცესის მონაწილის ან/და მისი ოჯახის წევრის (ახლო ნათესავის) პირადი უსაფრთხოების დაცვის მიზნით ან თუ გამოიყენება პროცესის მონაწილის დაცვის ის სპეციალური ღონისძიება, რომელიც მოითხოვს სასამართლო სხდომის დახურვას;
საჯაროობის გამორიცხვა დაცვის უფლებას ნაკლებად ხელყოფს. მოწმის დაკითხვისას მნისვნელოვანია ბრალდებულის კონფრონტაციის უფლება. საჯაროობის გამორიცხვით ბრალდებულს მაინც აქვს საშუალება მოწმის დაკითხვაში დახურულ სასამრთლო სხდომაზე მიიღოს მონაწილეობა.
ნებართვა მოწმემ დაკითხვისას არ მისცეს ინფორმაცია მისი საცხოვრებელი მისამრთის თაობაზე,თუ არსებობს საფრთხე მასზე ზემოქმედების. ზემოქმედება სესაძლებელია სხვადასხვა სახის იყოს. ზემოქმედებათა სახეების გარკვეულ ნაწილს ითვალისწინებს 243-ე მუხლი
თუ არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი, რომ მოწმე აიძულეს, დაემუქრნენ, დააშინეს ან მოისყიდეს და მიცემულ ჩვენებებში არსებითი წინააღმდეგობაა, მხარეს უფლება აქვს, დააყენოს შუამდგომლობა მოწმის ჩვენების საჯაროდ წაკითხვის,
ადგილმდებარეობის დაფრვა, რა თქმა უნდა ბრალდებულის კონფრონტაციის უფლებასთან კოლიზიაში არ არის. ძალიან უმნიშვნელოა საკითხი მოწმის დამაჯერებლობის გადამოწმება, კერძოდ საცხოვრებელ ადგილზე მისვლა და მეზობლების გამოკითხვა
უსაფრთხოების ზომების მიღება (პირადი დაცვა, განგაშზე გამოძახება და სხვ.);
პროცესის მონაწილის ვინაობისა და საქმეში მონაწილეობის გასაჯაროებით მნიშვნელოვანი საფრთხე დაემუქრება
მუხლი 68. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების სახე და მის გამოყენებაზე უფლებამოსილი პირი
1. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების სახეა პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართვა.
2. პროკურორი უფლებამოსილია, საქართველოს მთავარი პროკურორის ან მისი მოადგილის თანხმობით, გამოიყენოს პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიება და ამ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართოს პროცესის მონაწილე, ან პირი, რომელიც შეიძლება გახდეს პროცესის მონაწილე, მასთან დაკავშირებული პირი ან/და მისი ახლო ნათესავი, მათი თანხმობით.
3. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური პროგრამით დადგენილი წესით საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო ამ მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული პირების მიმართ იყენებს დაცვის კონკრეტულ ღონისძიებებს. ასეთი ღონისძიებებია:
ა) მიკვლევის საწინააღმდეგო ღონისძიებების გატარება − საჯარო რეესტრში ან სხვა საჯარო ხასიათის ჩანაწერში პროცესის მონაწილის ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი მონაცემების, კერძოდ, სახელის, გვარის, მისამართის, სამუშაო ადგილის, პროფესიის ან სხვა შესაბამისი ინფორმაციის, შეცვლა ან ამოღება;
ბ) ვინაობის შეცვლა და მასზე ახალი დოკუმენტების გაცემა − ფსევდონიმის მიჭება, გარეგნობის შეცვლა, ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი საპროცესო და სხვა დოკუმენტების გა საიდუმლოება;
გ) უსაფრთხოების ზომების მიღება (პირადი დაცვა, განგაშზე გამოძახება და სხვ.);
დ) საცხოვრებელი ადგილის დროებით ან სამუდამოდ შეცვლა;
ე) სხვა სახელმწიფოში გაყვანა (რელოკაცია).
4. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართვისა და დაცვის კონკრეტული ღონისძიებების განხორციელების პროცედურებს ერთობლივად განსაზღვრავენ საქართველოს იუსტიციისა და შინაგან საქმეთა მინისტრები.
5. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების ხარჯებს სახელმწიფო გაიღებს.
საქართველოს 2010 წლის 24 სექტემბრის კანონი №3616 - სსმ I, №50, 24.09.2010 წ., მუხ.328
საქართველოს 2011 წლის 28 ოქტომბრის კანონი №5170 - ვებგვერდი, 11.11.2011წ.
მუხლი 69. (ამოღებულია)
საქართველოს 2010 წლის 24 სექტემბრის კანონი №3616 - სსმ I, №50, 24.09.2010 წ., მუხ.328
საქართველოს 2011 წლის 28 ოქტომბრის კანონი №5170 - ვებგვერდი, 11.11.2011წ.
მუხლი 70. გადაწყვეტილება დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების შესახებ
1. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების შესახებ გადაწყვეტილებაში უნდა მიეთითოს:
ა) პირი, რომლის მიმართაც გამოიყენება დაცვის სპეციალური ღონისძიება (პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართვა);
ბ) დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების ვადა.
2. დაცვის სპეციალური ღონისძიება შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს უვადოდ.
3. დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების შესახებ გადაწყვეტილება არ არის საჯარო. ეს გადაწყვეტილება ეცნობება მხოლოდ დასაცავ პირს.
4. დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების ვადის ამოწურვის შემთხვევაში შესაძლებელია ვადის გაგრძელება, თუ კვლავ არსებობს ამ ღონისძიების გამოყენების საჭიროება.
5. დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების საფუძვლის აღმოფხვრის შემთხვევაში ამ ღონისძიებას აუქმებს მისი გამოყენების შესახებ გადაწყვეტილების მიმღები პირი, რაც დაუყოვნებლივ ეცნობება დასაცავ პირს.
საქართველოს 2010 წლის 24 სექტემბრის კანონი №3616 - სსმ I, №50, 24.09.2010 წ., მუხ.328
საქართველოს 2011 წლის 28 ოქტომბრის კანონი №5170 - ვებგვერდი, 11.11.2011წ.
მუხლი 71. დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების შესახებ გადაწყვეტილების აღსრულება
1. დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების შესახებ გადაწყვეტილების აღსრულების თაობაზე 3 დღის ვადაში ეცნობება პროკურორს, რომელმაც გამოიყენა ეს ღონისძიება.
2. დაცვის სპეციალური ღონისძიებისა და მის ფარგლებში გამოყენებული
საქართველოს საპროცესო კოდექსი ითვალისწინებს ერთიდაიმავე საქმეში პროცესის სხვა სუბიექტების მოწმის სახით მონაწილეობას.
მოწმის სტატუსით სარგებლობენ და ეს სტატუსი ენიჭებათ: გამომძიებელს, პროკურორს, ბრალდებულს დაზარალებულს ექსპერტს და თარჯიმანს.
ამ მუხლში არ გვაქ მოცემული ადვოკატი და მოსამართლე თუმცა ისინიც სარგებლობენ ამ უფლებით.
გამონაკლისი არის დაზარალებული, მას შეუძლია საქმეში იყოს როგორც დაზარალებული ასევე მოწმე.
Чтение. Прочитайте текст, выполните тестовые задания к нему.
ДАКТИЛОСКОПИЯ
18 апреля 1902 года впервые в мире для опознания преступника была применена дактилоскопия.
Дактилоскопия – метод идентификации человека по отпечаткам пальцев и ладоней, основанный на уникальности рисунка кожи, то есть каждый человек обладает индивидуальным узором папиллярных линий. Они не меняются в течение жизни и восстанавливаются после повреждения кожи в прежнем виде.
В основе метода дактилоскопии лежит идея англичанина Уильяма Гершеля, который выдвинул гипотезу о неизменности папиллярного рисунка ладонных поверхностей кожи человека. Эта гипотеза родилась в результате долгих исследований автора, который служил полицейским чиновником в Индии и имел широкое «поле» для исследований.
В 1895 году английский антрополог и психолог Френсис Гальтон (автор книги «Отпечатки пальцев») добился введения дактилоскопии в качестве метода регистрации уголовных преступников уже в Англии. 18 апреля 1902 года в Дании впервые в мире была применена дактилоскопия для опознания преступника, а уже в сентябре этого же года в Великобритании отпечатки пальцев с места преступления впервые были использованы как доказательство вины по отношению к подозреваемому в преступлении. В последующие 15-20 лет разные страны мира вводили у себя в практику применения дактилоскопические методы. В России дактилоскопия стала применяться с 1906 года. Раньше специалисты этой области сравнивали отпечатки пальцев «вручную», впоследствии принцип сравнения отпечатков автоматизировался. В каждой стране существует электронная база отпечатков. Причем есть база данных правоохранительных органов, в которой хранятся отпечатки пальцев людей, когда-либо задерживаемых, а также есть общая база данных, которая является «добровольной».
Но одна редкая мутация в генах может привести к отсутствию у человека отпечатков пальцев. Эта болезнь, а точнее отклонение, называется адерматогли'фия. Недавно женщина из Швейцарии с такой особенностью не смогла пройти таможенный контроль, и в результате ее не пустили в США.
В настоящее время во всем мире известны только четыре семьи, у которых выявлено это отклонение.
Дактилоскопия – метод идентификации человека по отпечаткам пальцев ________.
А) основанный на уникальности рук человека
Б) основанный на уникальности пальцев человека
В) основанный на уникальности рисунка кожи человека
основанный на уникальности рисунка кожи человека
основанный на уникальности рук человека
основанный на уникальности пальцев человека
ქულა: 2
2
Лексика. Грамматика. Выберите правильный, по вашему мнению, вариант ответа.
Государство устанавливает правопорядок.
А.Государство обеспечивает правопорядок
Б.Государство вводит правопорядок.
В. Государство поддерживает правопорядок.
Государство вводит правопорядок.
Государство обеспечивает правопорядок
Государство поддерживает правопорядок.
ქულა: 1
3
Прочитайте фрагмент статьи. Проверьте, правильно ли вы поняли содержание текста, выбрав один из предложенных вариантов ответа к каждому заданию.
***
Европоцентризм - культурфилософская и мировоззренческая установка, согласно которой Европа с присущим ей укладом является центром мировой культуры и цивилизации. Первыми в Европе противопоставили себя Востоку древние греки. Понятие Востока они относили к Персии и другим территориям, находившимся восточнее греческого мира. Но уже в Древней Греции это понятие было не просто географическим, а в него вкладывался более широкий смысл. Разграничение Востока и Запада стало формой обозначения противоположности эллина и варвара, "цивилизованности" и "дикости".
Ясно, что такое деление имело отчетливо выраженную ценностную окраску: варварское начало решительно отвергалось во имя эллинского. Подобный взгляд со временем оформился в одну из традиций, которая была унаследована Европой Нового времени. Крестовые походы и путешествия, приведшие к великим географическим открытиям, захват новооткрытых земель и жестокие колониальные войны - все это реальное проявление европоцентристской точки зрения. Согласно ей Европа, Запад с их историческим укладом, политикой, религией, культурой, искусством представляют собой единственную и безоговорочную ценность.
В эпоху средневековья, когда экономические, политические и культурные связи Европы с остальным миром резко ослабевают, а важнейшим фактором духовной и политической жизни становится христианство, Восток в сознании европейца закономерно отодвигается на задний план как нечто отдаленное и сугубо экзотическое.
Мысль о разъединенности людей поддерживалась в европейской философии концепцией избранности Запада. Сторонники идеи европоцентризма утверждали, что все народы пойдут по западному пути развития цивилизации и обретут единство.
Движение всех народов к единой всемирной истории, которое осмысливали Вольтер, Монтескье, Гердер, породило важную идею поиска изначальной универсальной культуры, когда различные народы не были разделены в духовном и религиозном смысле. У них были общие корни, но единая культура впоследствии распалась на множество самостоятельных ареалов. Гегель пытался поставить вопрос о том, почему восточные народы ушли от своих человеческих истоков и остались в известной мере за пределами магистральной линии истории.
Вместе с тем в ХХ веке в европейском сознании вызревал кризис европоцентризма. Европейский просвещенный мир пытался понять, правомерно ли рассматривать европейскую идею как всемирную. А.Шопенгауэр предостерегал от попытки "конструировать" историю. Шпенглер оценивал схему европоцентризма как бессмысленную. По его мнению, Европа неоправданно становится центром тяжести исторической системы. Позже Леви-Стросс, исследуя древнюю историю, высказал догадку, что именно западная культура выпала из всемирной истории.
Однако в целом европоцентристская концепция продолжает обсуждаться в научном мире. Современный европоцентризм поддерживается концепцией "модернизации мира". Ее сторонники утверждают, что другие культуры должны принять современный жизненный уклад Запада.
Выберите правильное утверждение.
А) В ХХ веке европоцентристская концепция была подвергнута единодушной критике ученых и прекратила свое существование.
Б) В ХХ веке европейские ученые стали высказывать сомнения в правомерности европоцентризма.
В) ХХ век - эпоха победы европоцентристской концепции в западной науке.
В ХХ веке европейские ученые стали высказывать сомнения в правомерности европоцентризма.
В ХХ веке европоцентристская концепция была подвергнута единодушной критике ученых и прекратила свое существование.
ХХ век - эпоха победы европоцентристской концепции в западной науке.
ქულა: 2
4
Лексика. Грамматика. Выберите правильный, по вашему мнению, вариант ответа
Все граждане должны подчиняться предписаниям правовых норм.
А.Правовые нормы не являются общеобязательными.
Б.Правовые нормы близки и понятны народу.
В. Государство принуждает граждан к исполнению предписаний правовых норм.
Правовые нормы не являются общеобязательными.
Государство принуждает граждан к исполнению предписаний правовых норм.
Правовые нормы близки и понятны народу.
ქულა: 1
5
Чтение. Прочитайте текст, выполните тестовые задания к нему.
ДАКТИЛОСКОПИЯ
18 апреля 1902 года впервые в мире для опознания преступника была применена дактилоскопия.
Дактилоскопия – метод идентификации человека по отпечаткам пальцев и ладоней, основанный на уникальности рисунка кожи, то есть каждый человек обладает индивидуальным узором папиллярных линий. Они не меняются в течение жизни и восстанавливаются после повреждения кожи в прежнем виде.
В основе метода дактилоскопии лежит идея англичанина Уильяма Гершеля, который выдвинул гипотезу о неизменности папиллярного рисунка ладонных поверхностей кожи человека. Эта гипотеза родилась в результате долгих исследований автора, который служил полицейским чиновником в Индии и имел широкое «поле» для исследований.
В 1895 году английский антрополог и психолог Френсис Гальтон (автор книги «Отпечатки пальцев») добился введения дактилоскопии в качестве метода регистрации уголовных преступников уже в Англии. 18 апреля 1902 года в Дании впервые в мире была применена дактилоскопия для опознания преступника, а уже в сентябре этого же года в Великобритании отпечатки пальцев с места преступления впервые были использованы как доказательство вины по отношению к подозреваемому в преступлении. В последующие 15-20 лет разные страны мира вводили у себя в практику применения дактилоскопические методы. В России дактилоскопия стала применяться с 1906 года. Раньше специалисты этой области сравнивали отпечатки пальцев «вручную», впоследствии принцип сравнения отпечатков автоматизировался. В каждой стране существует электронная база отпечатков. Причем есть база данных правоохранительных органов, в которой хранятся отпечатки пальцев людей, когда-либо задерживаемых, а также есть общая база данных, которая является «добровольной».
Но одна редкая мутация в генах может привести к отсутствию у человека отпечатков пальцев. Эта болезнь, а точнее отклонение, называется адерматогли'фия. Недавно женщина из Швейцарии с такой особенностью не смогла пройти таможенный контроль, и в результате ее не пустили в США.
В настоящее время во всем мире известны только четыре семьи, у которых выявлено это отклонение.
Дактилоскопия - это метод, позволяющий безошибочно идентифицировать личность человека по __________.
А) его следу от пальцев
Б) его следу ладоней
В) его следу от пальцев и ладоней
его следу ладоней
его следу от пальцев и ладоней
его следу от пальцев
ქულა: 2
6
Лексика. Грамматика. Выберите правильный, по вашему мнению, вариант ответа.
Структура органов местного самоуправления определяется в каждом регионе ... самостоятельно.
А) для населения
Б) населением
В) с населением
населением
для населения
с населением
ქულა: 1
7
Лексика. Грамматика. Выберите правильный, по вашему мнению, вариант ответа.
Идея многообразия общества не противоречит _______.
А) к идее единства
Б) идее единства
В) с идеей единства
идее единства
с идеей единства
к идее единства
ქულა: 1
8
Лексика. Грамматика. Выберите правильный, по вашему мнению, вариант ответа.
Издание представляет интерес _______.
А) изучающим правоведение
Б) у изучающих правоведение
В) среди изучающих правоведение
среди изучающих правоведение
изучающим правоведение
у изучающих правоведение
ქულა: 1
9
Лексика. Грамматика. Выберите правильный, по вашему мнению, вариант ответа.
Мы хотим пойти в филармонию послушать известного пианиста.
А) чтобы послушали известного пианиста
Б) чтобы послушать известного пианиста
В) из-за того, чтобы послушать известного пианиста
чтобы послушали известного пианиста
из-за того, чтобы послушать известного пианиста
чтобы послушать известного пианиста
ქულა: 1
10
Лексика. Грамматика. Выберите правильный, по вашему мнению, вариант ответа.
Теория государства и права представляет собой... .
А.юридическая дисциплина
Б.юридической дисциплиной
В.юридическую дисциплину
юридическая дисциплина
юридическую дисциплину
юридической дисциплиной
ქულა: 1
11
Лексика. Грамматика. Выберите правильный, по вашему мнению, вариант ответа.
Правовое государство обеспечивает права и свободы граждан.
А. Правовое государство защищает права и свободы граждан.
Б. Правовое государство гарантирует права и свободы граждан.
В. Правовое государство устанавливает права и свободы граждан.
Правовое государство гарантирует права и свободы граждан.
Правовое государство защищает права и свободы граждан.
Правовое государство устанавливает права и свободы граждан.
ქულა: 1
12
Лексика. Грамматика. Выберите правильный, по вашему мнению, вариант ответа.
В закон входят_____ .
А. три раздела
Б. из трёх разделов
В. в три раздела
из трёх разделов
в три раздела
три раздела
ქულა: 1
13
Лексика. Грамматика. Выберите правильный, по вашему мнению, вариант ответа.
В случае ____ от возмещения ущерба мы вынуждены будем обратиться в арбитражный суд.
А) отказ
Б) отказа
В) отказом
отказом
отказ
отказа
ქულა: 1
14
Лексика. Грамматика. Выберите правильный, по вашему мнению, вариант ответа.
Ольга произносила эти слова с улыбкой.
А) улыбаясь
Б) улыбнувшись
В) улыбающаяся
улыбающаяся
улыбнувшись
улыбаясь
ქულა: 1
15
Прочитайте фрагмент статьи. Проверьте, правильно ли вы поняли содержание текста, выбрав один из предложенных вариантов ответа к каждому заданию.
***
Европоцентризм - культурфилософская и мировоззренческая установка, согласно которой Европа с присущим ей укладом является центром мировой культуры и цивилизации. Первыми в Европе противопоставили себя Востоку древние греки. Понятие Востока они относили к Персии и другим территориям, находившимся восточнее греческого мира. Но уже в Древней Греции это понятие было не просто географическим, а в него вкладывался более широкий смысл. Разграничение Востока и Запада стало формой обозначения противоположности эллина и варвара, "цивилизованности" и "дикости".
Ясно, что такое деление имело отчетливо выраженную ценностную окраску: варварское начало решительно отвергалось во имя эллинского. Подобный взгляд со временем оформился в одну из традиций, которая была унаследована Европой Нового времени. Крестовые походы и путешествия, приведшие к великим географическим открытиям, захват новооткрытых земель и жестокие колониальные войны - все это реальное проявление европоцентристской точки зрения. Согласно ей Европа, Запад с их историческим укладом, политикой, религией, культурой, искусством представляют собой единственную и безоговорочную ценность.
В эпоху средневековья, когда экономические, политические и культурные связи Европы с остальным миром резко ослабевают, а важнейшим фактором духовной и политической жизни становится христианство, Восток в сознании европейца закономерно отодвигается на задний план как нечто отдаленное и сугубо экзотическое.
Мысль о разъединенности людей поддерживалась в европейской философии концепцией избранности Запада. Сторонники идеи европоцентризма утверждали, что все народы пойдут по западному пути развития цивилизации и обретут единство.
Движение всех народов к единой всемирной истории, которое осмысливали Вольтер, Монтескье, Гердер, породило важную идею поиска изначальной универсальной культуры, когда различные народы не были разделены в духовном и религиозном смысле. У них были общие корни, но единая культура впоследствии распалась на множество самостоятельных ареалов. Гегель пытался поставить вопрос о том, почему восточные народы ушли от своих человеческих истоков и остались в известной мере за пределами магистральной линии истории.
Вместе с тем в ХХ веке в европейском сознании вызревал кризис европоцентризма. Европейский просвещенный мир пытался понять, правомерно ли рассматривать европейскую идею как всемирную. А.Шопенгауэр предостерегал от попытки "конструировать" историю. Шпенглер оценивал схему европоцентризма как бессмысленную. По его мнению, Европа неоправданно становится центром тяжести исторической системы. Позже Леви-Стросс, исследуя древнюю историю, высказал догадку, что именно западная культура выпала из всемирной истории.
Однако в целом европоцентристская концепция продолжает обсуждаться в научном мире. Современный европоцентризм поддерживается концепцией "модернизации мира". Ее сторонники утверждают, что другие культуры должны принять современный жизненный уклад Запада.
Выберите аргумент, обосновывающий данный тезис.
В ХХ веке в европейском сознании наметился кризис европоцентризма, так как ...
А) европейские ученые стали резко критиковать точку зрения о том, что Европа является центром мира.
Б) Шпенглер оценивал схему европоцентризма как бессмысленную.
В) Шопенгауэр, Шпенглер, Леви-Стросс сомневались в правильности концепции европоцентризма.
Шпенглер оценивал схему европоцентризма как бессмысленную.
европейские ученые стали резко критиковать точку зрения о том, что Европа является центром мира.
Шопенгауэр, Шпенглер, Леви-Стросс сомневались в правильности концепции европоцентризма.
ქულა: 2
16
Лексика. Грамматика. Выберите правильный, по вашему мнению, вариант ответа.
Государство устанавливает ... .
А. правовым нормам
Б. правовыми нормами
В. правовые нормы
правовые нормы
правовыми нормами
правовым нормам
ქულა: 1
17
Лексика. Грамматика. Выберите правильный, по вашему мнению, вариант ответа.
Предложенная система аргументов представляется нам _______.
А) неубедительной
Б) неубедительна
В) неубедительная
неубедительна
неубедительной
неубедительная
ქულა: 1
18
Лексика. Грамматика. Выберите правильный, по вашему мнению, вариант ответа.
Науки, изучающие жизнь общества, относятся _______.
А) в общественные науки
Б) общественным наукам
В) к общественным наукам
общественным наукам
в общественные науки
к общественным наукам
ქულა: 1
19
Прочитайте фрагмент статьи. Проверьте, правильно ли вы поняли содержание текста, выбрав один из предложенных вариантов ответа к каждому заданию.
***
Европоцентризм - культурфилософская и мировоззренческая установка, согласно которой Европа с присущим ей укладом является центром мировой культуры и цивилизации. Первыми в Европе противопоставили себя Востоку древние греки. Понятие Востока они относили к Персии и другим территориям, находившимся восточнее греческого мира. Но уже в Древней Греции это понятие было не просто географическим, а в него вкладывался более широкий смысл. Разграничение Востока и Запада стало формой обозначения противоположности эллина и варвара, "цивилизованности" и "дикости".
Ясно, что такое деление имело отчетливо выраженную ценностную окраску: варварское начало решительно отвергалось во имя эллинского. Подобный взгляд со временем оформился в одну из традиций, которая была унаследована Европой Нового времени. Крестовые походы и путешествия, приведшие к великим географическим открытиям, захват новооткрытых земель и жестокие колониальные войны - все это реальное проявление европоцентристской точки зрения. Согласно ей Европа, Запад с их историческим укладом, политикой, религией, культурой, искусством представляют собой единственную и безоговорочную ценность.
В эпоху средневековья, когда экономические, политические и культурные связи Европы с остальным миром резко ослабевают, а важнейшим фактором духовной и политической жизни становится христианство, Восток в сознании европейца закономерно отодвигается на задний план как нечто отдаленное и сугубо экзотическое.
Мысль о разъединенности людей поддерживалась в европейской философии концепцией избранности Запада. Сторонники идеи европоцентризма утверждали, что все народы пойдут по западному пути развития цивилизации и обретут единство.
Движение всех народов к единой всемирной истории, которое осмысливали Вольтер, Монтескье, Гердер, породило важную идею поиска изначальной универсальной культуры, когда различные народы не были разделены в духовном и религиозном смысле. У них были общие корни, но единая культура впоследствии распалась на множество самостоятельных ареалов. Гегель пытался поставить вопрос о том, почему восточные народы ушли от своих человеческих истоков и остались в известной мере за пределами магистральной линии истории.
Вместе с тем в ХХ веке в европейском сознании вызревал кризис европоцентризма. Европейский просвещенный мир пытался понять, правомерно ли рассматривать европейскую идею как всемирную. А.Шопенгауэр предостерегал от попытки "конструировать" историю. Шпенглер оценивал схему европоцентризма как бессмысленную. По его мнению, Европа неоправданно становится центром тяжести исторической системы. Позже Леви-Стросс, исследуя древнюю историю, высказал догадку, что именно западная культура выпала из всемирной истории.
Однако в целом европоцентристская концепция продолжает обсуждаться в научном мире. Современный европоцентризм поддерживается концепцией "модернизации мира". Ее сторонники утверждают, что другие культуры должны принять современный жизненный уклад Запада.
Выберите правильное утверждение.
А) Европоцентризм - это чистая теория, не имеющая реальных проявлений в жизни.
Б) В эпоху средневековья связи Европы с остальным миром становятся более прочными.
В) Движение всех народов в единую всемирную историю породило идею поиска изначальной универсальной культуры.
Движение всех народов в единую всемирную историю породило идею поиска изначальной универсальной культуры.
Европоцентризм - это чистая теория, не имеющая реальных проявлений в жизни.
В эпоху средневековья связи Европы с остальным миром становятся более прочными.
5
2 ტესტები
1. სასამართლო იხილავდა საქმეს რვა ბრალდებულის მიმართ რომლის განხილვის დროს ერთ-ერთი მათგანის ადვოკატი არ გამოცხადდა . მისი გამოუცხადებლობა სერიოზულად ლახავდა სხვა ბრალდებულთა ინტერესებს და გავლენას ახდენდა სხვა მტკიცებულებათა გამოკვლევის სისრულესა და ობიექტურობაზე . მიუხედავად ამისა , სასამართლომ განაგრძო საქმის განხილვა სხვა ბრალდებულთა მიმართ. შეაფასეთ მოსამართლის მოქმედება.
არ არის კანონიერი , რადგან თუ საქმე იხილება ორი ან მეტი .
2. ბრალის წაყენების შესახებ დადგენილების გამოტანიდან რა ვადაში უნდა იქნეს ბრალი წაყენებული?
არა უგვიანეს 24 საათისა
3. ექვემდებარება თუ არა გასაჩივრებას სასამართლოს განჩინება ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ და რა წესით?
სასამართლის განჩინება ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ საჩივრდება სააპელაციო სასამართლოს საგამოძიებო კოლეგიაში.
4. რა წესით ხდება სასამართლოში სისხლის სამართლის საქმიდან ცალკე წარმოებისათვის სისხლის სამართლის საქმის გამოყოფა ?
მხარის შუამდგომლობით , სასამართლოს განჩინებით
5. რომელი სასამართლო განიხილავს შუამდგომლობას ექსჰუმაციის შესახებ , რა პროცედურით რა ვადაში და საჩივრდება თუ არა ამ საკითხზე გამოტანილი სასამართლო გადაწყვეტილება?
აღნიშნულ შუამდგომლობას იხილავს მაგისტრი მოსამართლე , გამოძიების ადგილის მიხედვით ,ზეპირი მოსმენის გარეშე , დაყენებიდან 48 საათში , ხოლო სასამართლოს განჩინება არ საჩივრდება.
6. საქმის ინტერესებიდან გამომდინარე გამომძიებელმა ჩაატარა საგამოძიებო ექსპერიმენტი, რა დროსაც ერთდროულად ადგილზე შეამოწმა რამდენიმე პირის ( ინფორმაცია ) ჩვენება , ხოლო მიღებულმა შედეგებმა ხელი შეუწყო გამოძიებას საქმის სრულად გახსნაში . მიეცით ამ შემთხვევას სამართლებრივი შეფასება .
უკანონოა რადგან რამდენიმე პირის ინფორმაციის ( ჩვენების ) ადგილზე შემოწმება დაუშვებელია.
7. პროკურორმა გადაუდებელი აუცილებლობის მოტივით , რომ ქონებას , რომელიც დანაშაულებრივი გზით იყო მოპოვებული , გადამალავდნენ ან გაანადგურებდნენ , გამოიტანა დადგენილება ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ , აღნიშნული დადგენილების აღსრულებიდან 24 საათის განმავლობაში პროკურორმა ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ შეტყობინება გაუგზავნა სასამართლოს გამოძიების ადგილის მიხედვით და წარუდგინა მას შუამდგომლობა ყადაღის კანონიერების შემოწმების თაობაზე. კანონის რა მოთხოვნა დააარღვია პროკურორმა ?
პროკურორმა დაარღვია კანონის მოთხოვნა , რადგან პროკურორმა გადაუდებელი აუცილებლობის შემთხვევაში ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ ( დიდი პასუხი ) მოკლედ უნდა წარედგინა შუამდგომლობა 12 საათში, როცა გადაუდებელი აუცილებლობაა სახეზე.
8. რა ვადით შეიძლება მოთავსდეს ბრალდებული ექსპერტიზისათვის სამედიცინო დაწესებულებაში?
არა უმეტეს 20 დღის ვადით , ეს ვადა ექიმის დასკვნის საფუძველზე სასამართლოს განჩინებით შეიძლება გაგრძელდეს კიდევ 10 დღით
9. რა შემთხვევაში შეიძლება იქნეს გამოყენებული აღკვეთის ღონისძიების სახით შეთანხმება გაუსვლელობის და სათანადო ქცევის შესახებ ?
თუ პირის მიერ ჩადენილი დანაშულისთვის კანონი სასჯელის სახით არ ითვალისწინების თავისუფლების აღკვეთას 1 წელზე მეტი ვადით.
10. რა ვადაში უნდა აღსრულდეს გადაწყვეტილება სასამართლოში პირი მიყვანის შესახებ?
გონივრულ ვადაში
11. რა წესით განიხილება საქმე საკასაციო სასამართლოში , თუ სხდომაზე კასატორი არ გამოცხადდა?
თუ საკასაციო სხდომის კასატორი არასაპატიო მიზეზით არ გამოცხადდება საკასაციო სასამართლო განჩინებით მის საკასაციო საჩივარს განუხილველად დატოვებს .
12. ვინ იწყებს და ახორციელებს სისხლის სამართლებრივ დევნას?
სისხლის სამართლებრივი დევნის დაწყება და განხორციელება პროკურორის დისკრესიული უფლებამოსილებაა
13. რომელი ორგანოს ან თანამდებობის პირისაგან უნდა იქნეს გამოთხოვილი ნებართვა დიპლომატიური იმუნიტეტის მქონე პირის ჩრეკის თაობაზე?
დიდი პასუხი ( დასაშვებია მხოლოდ ხელმძღვანელის თანხმობით , საგარეო)
14. რამდენი დაუსაბუთებული აცილების უფლება აქვს მხარეს მსაჯულობის კანდიდატისადმი?
თუ წარდგენილი ბრალდება სასჯელის სახით ითვალისიწინებს უვადო თავისუფლების აღკვეთას , მხარეს 10 დაუსაბუთებელი აცილების განცხადების უფლება აქვს , დანარჩენ შემთხვევაში მხარე უფლებამოსილია განაცხადოს 6 დაუსაბუთებელი აცილება.
15. როგორ უნდა გადაწყდეს პირის ბრალეულობის საკითხი , როცა არც განმეორებით დანიშნულ ნაფფიც მსაჯულთა შემადგენლობას არ შესწევს უნარი გამოიტანოს ვერდიქტი?
თუ არც განმეორებით დანიშნულ ნაფიც მსაჯულთა შემადგენლობას არ შესწევს უნარი მიიღოს გადაწყევტილება მაშინ კანონით დადგენილი წესით ბრალდებული გამართლებულად ითვლება
16. ბრალდებული ბექაური დააკავეს ხულიგნობის ჩადენისათვის და მაშინვე გადაიყვანეს წინასწარი დაკავების იზოლატორში , კანონით დადგენილ 72 საათიან ვადაში ვერ მოხერხდა მისთვის ბრალდების წაყენება და აღკვეთის ღონისძიების შერჩევა , აღნიშნულის გამო დაკავებიდან მისი გათავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილება მიიღო დაკავებულთა ყოფნის ადგილის უფროსმა , კანონიერია თუ არა მისი მოქმედება?
კანონიერია რადგან თუ გავიდა დაკავების ვადა დაკავებული თავისუფლდება დაკავებულთა ყოფლის ადგილის უფროსის დადგენილებით.
17. ვინ უნდა უზრუნველყოს საკუთარი მოწმეების გამოცხადება სასამართლოში?
მხარეებმა
18. არის თუ არა უფლებამოსილი დაზარალებული გაასაჩივროს საპროცესო შეთანხმება ?
დაზარალებულს უფლება არა აქვს, გაასაჩივროს საპროცესო შეთანხმება.
19. რა ვადაში უნდა მიმართოს პროკურორმა სასამართლოს აღკვეთი ღონისძიების გამოყენების შესახებ შუამდგომლობით თუ ბრალდებული დაკავებული არ არის?
მიმართვის ვადა კანონით დადგენილი
20. აქვს თუ არა მსაჯულთა სასამართლოს სხდომის თავჯდომარეს უფლება გააუქმოს ნაფიც მსაჯულთა მიერ გამოტანილი გამამტყუნებელი ვერდიქტი?
სხდომის თავმჯდომარე უფლებამოსილია გააუქმოს ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოს გამამტყუნებელი ვერდიქტი და დანიშნოს ნაფიც მსაჯულთა ახალი შემადგენლობის შერჩევის სხდომის თარიღი, თუ აღნიშნული ვერდიქტი აშკარად ეწინააღმდეგება მტკიცებულებათა ერთობლიობას, უსაფუძვლოა და გამამტყუნებელი ვერდიქტის გაუქმება სამართლიანი მართლმსაჯულების აღსრულების ერთადერთი შესაძლებლობაა.
21. რა ვადით შეიძლება იყოს პირი დაკავებული?
დაკავების ვადა არ უნდა აღემატებოდეს 72 სთს
22. რა ვადაში ინიშნება სასჯელის დანიშვნის სხდომა გამამტყუნებელი ვერდიქტის გამოტანის დროს?
სასჯელის დანიშვნის სხდომა უნდა გაიმართოს ვერდიქტის გამოცხადებიდან არა უგვიანეს 3 დღისა.
23. ქვემოთ ჩამოთვლილთაგან რომელი საგამოძიებო მოქმედების ჩაასატარებლად არ აქვს სასამართლოსთვის მიმართვის უფლება დაცვის მხარეს?
ფარული საგამოძიებო მოქმედება
24. არის თუ არა სავალდებულო ექსპერტიზის ინიციატორმა მხარემ ექსპერტის დასკვნა გადასცეს მეორე მხარეს?
ექსპერტის დასკვნის მიღებისთანავე ექსპერტიზის ინიციატორმა მხარემ ის დაუყოვნებლივ უნდა გადასცეს მეორე მხარეს ასეთი მოთხოვნის არსებობის შემთხვევაში.
25. რა წესით ხდება კოლეგიური შემადგენლობის მიერ სასამართლო გადაწყვეტილების მიღება?
სასამართლო გადაწყვეტილებას იღებს კენჭისყრით, ხმათა უმრავლესობით. გადაწყვეტილება სასჯელის ზომად უვადო თავისუფლების აღკვეთის დანიშვნის შესახებ მიიღება მხოლოდ ერთხმად.
26. რა წესით ხდება სასამართლოში სისხლის სამართლის საქმიდან ცალკე წარმოებისათვის სისხლის სამართლის საქმის გაერთიანება?
მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე სასამართლოს განჩინებით.
27. ქონების შესაძლო ჩამორთმევის უზრუნველსაყოფად პროკურორის შუამდგომლობით სასამართლომ ყადაღა დაადო ქონებას და მოითხოვა სახელმწიფოს სახელით დადებული ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების შეჩერება. კანონიერია თუ არა პროკურორის მოქმედება?
კანონიერია, რადგან თუ ბრალდებული თანამდებობის პირია, პროკურორი
ვალდებულია სასამართლოს წინაშე დააყენოს შუამდგომლობა თანამდებობის პირის ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ, ასევე მოითხოვოს თანამდებობის პირის მიერ სახელმწიფოს სახელით დადებული ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების შეჩერება;
28. ნიმუშის აღებაზე უარი განაცხადა ბრალდებულმა იმ მოტივით, რომ ეს გამოიწვევდა
ტკივილის შეგრძნებას და აქედან გამომდინარე, საფრთხე ემუქრებოდა მის სიცოცხლესა და ჯანმრთელობას. მიუხედავად ამისა, გამომძიებელმა პროკურორის თანხმობით მაინც აიღო ნიმუშები, რასაც შედეგად ბრალდებულის გონების დროებითი დაკარგვა მოჰყვა. მიეცით ამ შემთხვევას სამართლებრივი შეფასება:
ნიმუშის აღება, რომელიც ძლიერი ტკივილის შეგრძნებას იწვევს,დასაშვებია მხოლოდ გამონაკლის შემთხვევაში და იმ პირის თანხმობით,რომლისგანაც ნიმუში უნდა იქნეს აღებული.
29. ბრალდებულ კაშიას ინტერესების დამცველმა ადვოკატმა ბარდაველიძემ
ექსპერტიზის ჩატარების შესახებ მიმართვა გაუგზავნა საექსპერტო დაწესებულებას და საქმის მნიშვნელობიდან გამომდინარე, მოსთხოვა შემჭიდროებულ ვადებში
ექსპერტიზის ჩატარება. ამასთან, გადასცა მას კვლევისათვის საჭირო ყველა ობიექტი. საექსპერტო დაწესებულების ხელმძღვანელმა უარი განაცხადა ექსპერტიზის ჩატარებაზე,რადგან არ არსებობდა მხარის შუამდგომლობით გამოტანილი სასამართლოს განჩინება.
კანონიერია თუ არა საექსპერტო დაწესებულების ხელმძღვანელის ეს მოქმედება?
უკანონოა,რადგან ექსპერტიზის ჩატარების შესახებ დაცვის მხარის მიმართვა სავალდებულოა სახელმწიფო-საექსპერტო დაწესებულებისათვის,ექსპერტისთვის და იმ პირისატვის,რომელიც საექსპერტო კვლევის ობიექტია.
უკანონოა, რადგან ექსპერტიზის ჩატარების შესახებ დაცვის მხარის მიმართვა
სავალდებულოა სახელმწიფო-საექსპერტო დაწესებულებისათვის, ექსპერტისთვის და იმ
პირისათვის, რომელიც საექსპერტო კვლევის ობიექტია;
30. ნივთიერი მტკიცებულების აღმოჩენის მიზნით, ადვოკატმა მენაბდემ, ბარამიძის
საცხოვრებელ ბინაში, მისივე თანხმობით, ჩაატარა დათვალიერება, რის შემდეგ
შესაბამისი ოქმი და მასალები წარუდგინა სასამართლოს საქმეზე დასართავად.
მოსამართლემ წარდგენილი მასალები დაუშვებელ მტკიცებულებად სცნო, რადგან
მიიჩნია, რომ ადვოკატის მიერ დათვალიერება ჩატარებული იყო კანონდარღვევით,
მოსამართლის განჩინების გარეშე. შეაფასეთ ეს შემთხვევა:
მოსამართლის მოქმედება უკანონია, რადგან ნივთიერი მტკიცებულების აღმოჩენის
მიზნით მხარეს უფლება აქვს დაათვალიეროს შემთხვევის ადგილი, საცავი, სადგომი,
სათავსო და ა.შ. სასამართლოს განჩინება არ არის აუცილებელი, როცა დათვალიერება
ეხება კერძო საკუთრებას და მისი მესაკუთრე წერილობით გამოხატავს თანხმობას
დათვალიერების ჩატარების თაობაზე;
31. გაზეთ „ქრონიკა“-ში უნდა გამოქვეყნებულიყო მამხილებელი მასალა სახელმწიფო
პოლიტიკური თანამდებობის პირთა მიერ დანაშაულის ჩადენის შესახებ, რაც ამ პირთა
მოსაზრებით, არაარგუმენტირებული და ცილისმწამებლური იყო. აღნიშნულის გამო
პროკურატურამ გამომცემლობის რედაქციაში ჩაატარა ჩხრეკა და ამოიღო გაზეთის ყველა
ნომერი და შესაბამისი მასალა. როგორც გაირკვა, გაზეთის რედაქციას მართლაც არ
ჰქონდა შესაბამისი დამამტკიცებელი მასალები ხსენებულ თანამდებობის პირთა მხრივ
დანაშაულის ჩადენის შესახებ და ამ მასალების გამოქვეყნება მიზნად ისახავდა მათთვის
სახელის გატეხვას. მიეცით ამ ფაქტს სამართლებრივი შეფასება.
გამომცემლობის რედაქციაში ჩხრეკის ჩატარება დაუშვებელი იყო, რადგან
გამომცემლობის რედაქციაში ჩხრეკა შეიძლება ჩატარდეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როცა არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი, რომ ამოსაღები საგანი, დოკუმენტი, ნივთიერება თუ ინფორმაციის შემცველი სხვა ობიექტი დანაშაულის ჩადენის საგანი ან იარაღია;
32. გამომძიებელს ჰქონდა დასაბუთებული ვარაუდი, რომ დაკავებულ ფაიქიძეს
სურდა თავიდან მოეშორებინა მისი მამხილებელი მტკიცებულებები, რის გამოც მან
მოსამართლისგან განჩინების გამოთხოვისა და გამომძიებლის დადგენილების გარეშე
ჩაატარა პირადი ჩხრეკა. აღნიშნულის თაობაზე მან შეადგინა ოქმი და დაურთო სისხლის
სამართლის საქმეს. დაარღვია თუ არა საპროცესო კანონი გამომძიებელმა?
თუ არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი, რომ დაკავებული აპირებს თავიდან
მოიშოროს დანაშაულის ჩადენაში მისი მამხილებელი მტკიცებულებები, დამკავებელ
თანამდებობის პირს უფლება აქვს ჩაატაროს ჩხრეკა სასამართლოს განჩინებისა და
გამომძიებლის დადგენილების გარეშე, რაც აღინიშნება დაკავების ოქმში. ამ შემთხვევაში ცალკე ოქმი პირადი ჩხრეკის თაობაზე არ დგება. ჩხრეკის კანონიერებას ამოწმებს სასამართლო კანონით დადგენილი წესით.
33. გამცემლიძის ბრალდების საქმის არსებითი განხილვის სხდომაზე გამოქვეყნდა
მოწმე ფაიქიძის წინასასამართლო ჩვენება, რომელიც ბრალდებულის მსჯავრდების
საფუძველი გახდა. შეაფასეთ ეს შემთხვევა.
წინასასამართლო ჩვენება პირის საქმის არსებითი განხილვის სხდომაზე ქვეყნდება
მაშინ, როცა ამ პირის დაკითხვა შეუძლებელია. ეს ჩვენება არ შეიძლება იყოს
ბრალდებულის მსჯავრდების ერთადერთი საფუძველი. იგი დადასტურებული უნდა
იყოს სხვა მტკიცებულებით;
34. რა ვადაში უნდა წარედგინოს მოსამართლეს შუამდგომლობა გადაუდებელი
აუცილებლობისას ჩატარებული ჩხრეკის კანონიერების შემოწმების თაობაზე?
24 სთ
35. რაიონულმა სასამართლომ განჩინებით შეწყვიტა სისხლისსამართლებრივი დევნა.
აღნიშნული გადაწყვეტილება პროკურორმა გაასაჩივრა სააპელაციო სასამართლოში.
სასამართლომ არ გაიზიარა პროკურორის საჩივარი, რის გამოც პროკურორმა ეს
გადაწყვეტილება გაასაჩივრა საკასაციო სასამართლოში. საკასაციო სასამართლომ
პროკურორის მოთხოვნა დააკმაყოფილა მთლიანად: გააუქმა ამ საქმეზე მიღებული
სასამართლო გადაწყვეტილებები და საქმე ხელახალი განხილვის მიზნით გადაუგზავნა
სააპელაციო სასამართლოს. მიეცით ამ შემთხვევას სამართლებრივი შეფასება.
პროკურორს უფლება აქვს, ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოში გაასაჩივროს განჩინება სისხლისსამართლებრივი დევნის შეწყვეტის შესახებ, რომლის განჩინება საბოლოოა და გასაჩივრებას აღარ ექვემდებარება;
36. ანონიმური ცნობების საფუძველზე შესაძლებელია თუ არა გამოძიების დაიწყება
და სისხლისსამართლებრივი დევნის განხორციელება?
გამომძიებელი ან პროკურორი ანონიმური ცნობების საფუძველზე ვალდებულია
დაიწყოს გამოძიება, მაგრამ არ არის უფლებამოსილი, განახორციელოს
სისხლისსამართლებრივი დევნა;
37. პირის დაკავება სასამართლოს განჩინების გარეშე შესაძლებელია თუ:
პირს წაასწრეს დანაშაულის ჩადენისას ან ჩადენისთანავე;
38. რა ვადა ეძლევათ მხარეებს დასკვნითი სიტყვის მოსამზადებლად?
განუსაზღვრავს გონივრულ ვადას
39. რა შემთხვევაში შეიძლება გასაჩივრდეს საკასაციო წესით სააპელაციო სასამართლოს მიერ სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის მიერ გამოტანილი განაჩენი?
კასატორის აზრით, უკანონოა
40. რომელი მაგისტრატი მოსამართლის წინაშე უნდა მისცეს მოწმემ ჩვენება , რა ვადაში და არის თუ არა სავალდებულო მოწმის
არაუგვიანეს 24 საათისა , დიდი პასუხი
41. რა შემთხვევაშია შესაძლებელი ამომცნობის მიერ ობიექტის განმეორებით ამოცნობა?
განმეორებით ამოცნობა დაუშვებელია გარდა , იმ შემთხვევისას როცა წინა ამოცნობა ფოტოსურათით ჩატარდა
42. ბრალის წაყენების საკმარისი საფუძვლის არარსებობის შემთხვევაში რომელი ორგანო ან თანამდებობის პირი არის უფლებამოსილი გამოიტანოს დადგენილება პირის ბრალდების შესახებ?
პროკურორი
43. რა შემთხვევაში შეიძლება საქართველოს პარლამენტის წევრის დაკავება?
თუ წააასწრეს
44. აღკვეთის ღონისძიების გამოყენების შესახებ შუამდგომლობის განხილვისას მოსამართლემ სასამართლო სხდომა გადადო იმ მოტივით რომ არ გამოცხადდა პროკურორი, სხდომის გადადებამ გამოიწვია დაკავების ვადის გასვლა და ბრალდებულის პატიმრობიდან გათავისუფლება . შეაფასეთ ეს შემთხვევა.
მოსამართლე ვალდებული იყო გადაედო სხდომა,რადგან განიხილებოდა პროკურორის შუამდგომლობა აღკვეთის ღონისძიების გამოყენების თაობაზე და მისი გამოუცხადებლობის და შესაბამისი არგუმენტაციის მოსმენის გარეშე გადაწყვეტილების მირება დაუშვებელი იყო.
45. გამოძიების სტადიაზე მოწმემ უარი განაცხადა საგამოძიებო ორგანოებში გამოცხადებასა და ჩვენების მიცემაზე , რის გამოც იგი გამომძიებლის დადგენილებით იძულებით იქნა მიყვანილი დაკითხვაზე , კანონიერია თუ არა გამომძიებლის მოქმედება?
უკანონოა , რადგან გამოძიების სტადიაზე მოწმის მიყვანა გამოსაკითხად შესაძლებელია პროკურორის დადგენილებითან მოსამართლის განჩინებით. -
46. რომელი ორგანო ან თანამდებობის პირი იღებს გადაწყვეტილებას გამოძიების ანდა სისხლისსამართლებრივი დევნის შეწყვეტის შესახებ და ამ საკითხზე გამოტანილი დადგენილება ექვემდებარება თუ არა სასამართლო წესით გასაჩივრებას?
მძიმე დანაშაულის შემთხვევაში ...
47. პროკურორის გამოუცხადებლობა საქმის სასამართლო განხილვის დროს იწვევს?
სასამართლო გადადებს საქმის განხილვას გონივრული ვადით, მაგრამ არაუმეტეს 10 დღისა
48. ქვემოთ ჩამოთვლილთაგან რომელი არ არის სასამართლო სხდომის ნაწილობრივ ან სრულად დახურვის კანონით გათვალისწინებული საფუძველი?
მძიმე დანაშაული
49. რა შემთხვევაში შეიძლება იქნეს გამოყენებული აღკვეთი ღონისძიების სახით შეთანხმება სათანადო ქცევის შესახებ?
რომელიც სასჯელის სახით არ ითვალისწინებს თავისუფლების აღკვეთას 1 წელზე მეტი ვადით.
50. აღკვეთი ღონისძიების სახით პირადი თავდებობის დროს რამდენი უნდა იყოს თავდებთა რაოდენობა?
თავდებთა რაოდენობას განსაზღვრავს სასამართლო.
51. გამოძიების პროცესში წარმოშობილი ვერსიის შესამოწმებლად პროკურორმა ჩაატარა საგამოძიებო ექსპერიმენტი,რომლის ჩატარებაშიც მონაწილეობის მიღება მოითხოვა დაცვის მხარემ.ეს მოთხოვნა პროკურორმა არ დააკმაყოფილა იმ მოტივით,რომ ექსპერიმენტი ტარდებოდა მისი ინიციატივით და დაცვის მხარეს მასში მონაწილეობის უფლება არ ჰქონდა.მას უფლება ჰქონდა გაცნობოდა მხოლოდ საგამოძიებო ექსპერიმენტის შედეგებს.კანონიერია თუ არა პროკურორის მოქმედება?
კანონსაწინააღმდეგო იყო
52. გამოძიების საფუძველია?
.დანაშაულის შესახებ ინფორმაცია, რომელიც გამომძიებელს ან პროკურორს მიაწოდეს, გამოვლინდა სისხლის სამართლის პროცესის დროს ან გამოქვეყნდა მასმედიაში.
53. 9 თვიანი საპატიმრო ვადის ამოწურვის შემდეგ ბრალდებულმა გასვიანმა , ადვოკატის თანხმობით შუამდგომლობით მიმართა ..
არ არის კანონიერი , რაიმე მოტოვით დაუშვებელია.
54. რამდენი ხანი შეიძლება იყოს პირი ბრალდებულად დანაშაულის ერთი შემთხვევის გამო და რა შემთხვევაში ...
9 თვისა
55. რომელ ორგანოს ან თანამდებობის პირს აქვს უფლება , საქართველოს სახალხო დამცველის დანაშაულის ჩადენის შემთხვევაში დააყენოს მოთხოვნა თანამდებობიდან მისი გადაყენების თაობაზე?
საქართველოს გენერალური პროკურორი.
56. რამდენი პირი უნდა წარედგინოს ამომცნობს ამოსაცნობად?
ამავე სქესის 2 პირთან ერთად .
57. ვინ მიმართავს სასამართლოს შუამდგომლობით აღკვეთი ღონისძიების გამოყენების თაობაზე და რომელი მოსამართლე არის უფლებამოსილი განიხილოს ასეთი შუამდგომლობა?
შუამდგომლობას აღკვეთის ღონისძიების გამოყენების შესახებ სასამართლოს წარუდგენს პროკურორი , შუამდგომლობას ამ საკითხზე იხილავს მაგისტრი მოსამართლე გამოძიების ადგილის მიხედვით.-
58. აღკვეთის ღონისძიების სახით სამხედრო მოსამსახურის ქცევისადმი სარდლობის მეთვალყურეობის შეფარდების დროს რა შეზღუდვები არ შეიძლება დაუწესდეს ბრალდებულს?
არ უნდა მიიღოს ამანათი
59. სტაციონალურ ექსპერტიზაზე ბრალდებულის ყოფნის მაქსიმალური ერთთვიანი ვადა ადვოკატის შუამდგომლობით გაგრძელდა კიდევ 1 თვით , განაჩენის დადგენისას მოსამართლემ მსჯავრდებულის პატიმრობაში ყოფნის ვადად ჩათვალა მხოლოდ ერთი თვე , ხოლო ადვოკატის ...
კანონიერია რადგან , ადვოკატის შუამდგომლობით ჩატარებული არ ითვლება პატიმრობის ვადაში
60. ბრალდებულმა დანელიამ იმ მოტივით რომ პროკურორმა მის მიმართ სისხლისამართლებრივი დევნის დაწყება გააჭიანურა , საჩივარი შეიტანა სასამართლოში და მოითხოვა ყველა იმ მტკიცებულების დაუშვებლად ცნობა ...
პირს უფლება აქვს, ბრალდების შესახებ დადგენილების გადაცემიდან 10 დღის ვადაში, ამ კოდექსით დადგენილი წესით შეიტანოს სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების შეგნებულად გაჭიანურების თაობაზე საჩივარი ზემდგომ პროკურორთან ან გამოძიების ადგილის მიხედვით რაიონულ (საქალაქო) სასამართლოში, რომელიც საჩივარს იხილავს მისი შესვლიდან 3 დღე-ღამის ვადაში. სასამართლო უფლებამოსილია საჩივარი განიხილოს ზეპირი მოსმენის გარეშე. საჩივრის დაკმაყოფილება არის ამ პირის მიმართ აღნიშნულ ბრალდებასთან დაკავშირებით არსებული ყველა იმ მტკიცებულების დაუშვებლად ცნობის საფუძველი, რომელიც მოპოვებულ იქნა გამოძიების დროს, მას შემდეგ, რაც შეიქმნა პირის მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების საკმარისი საფუძველი.
61. სად საჩივრდება პროკურორის უარი დისკრეციული უფლებამოსილების გამოყენებით სისხლისამართლებრივი დევნის დაწყებაზე?
იგი ერთჯერადად შეიძლება გასაჩივრდეს ზემდგომ პროკურორთან,ხოლო განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულთან დაკავშირებით,გამოძიების ადგილის მიხედვით რაიონულ სასამართლოში.
62. მოწმე თელიამ,რომელიც გაბედავას განზრახი მკვლელობის ფაქტის თვითმხილველი მოწმე იყო და დიდი ხნით ტოვებდა საქართველოს ტერიტორიას,უარი განაცხადა მაგისტრატი მოსამართლის წინაშე ჩვენების მიცემაზე,რის გამოც იგი სისხლის სამართლის პასუხისგებაში იქნა მიცემული და მსჯავრი დაედო. მიეცით ამ ფაქტს სამართლებრივიშეფასება.
63. ვის უნდა გაეგზავნოს შეტყობინება დაკავების ან დაპატიმრების შესახებ თუ ეს პირი უცხო სახელმწიფოს მოქალაქეა?
თუ დაკავებული, დაპატიმრებული ან ექსპერტიზისათვის სამედიცინო დაწესებულებაში მოთავსებული პირი სხვა სახელმწიფოს მოქალაქეა, ეს ამ მუხლის პირველ ნაწილში აღნიშნულ ვადაში უნდა ეცნობოს საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს, რომელიც აღნიშნულის თაობაზე დაუყოვნებლივ ატყობინებს შესაბამისი სახელმწიფოს დიპლომატიურ წარმომადგენლობას ან საკონსულო დაწესებულებას
64. რა ვადაში იხილავს საჩივარს სააპელაციო სასამართლო?
დასაშვებად ცნობიდან 2 თვის ვადაში, 2 კვირის ვადაში
65. არიან თუ არა ვალდებულები სამართალდამცავი ორგანოების თანამდებობის პირები დაკავების შესახებ შეატყობინონ მის ოჯახს და ახლობლებს და რა ვადაში?
პროკურორი ან მისი დავალებით გამომძიებელი ვალდებულია პირის დაკავებიდან, დაპატიმრებიდან ან ექსპერტიზისათვის სამედიცინო დაწესებულებაში მოთავსებიდან არა უგვიანეს 3 საათისა შეატყობინოს ეს მისი ოჯახის რომელიმე წევრს, ხოლო თუ ასეთი არ არსებობს – რომელიმე ნათესავს ან ახლობელს.
66. ვინ განიხილავს მტკიცებულებათა დასაშვებობის საკითხს ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოში?
მტკიცებულების დასაშვებობის საკითხი ნაფიცი მსაჯულების გარეშე განიხილება.
67. აქვს თუ არა უფლება მხარეებს დაესწრონ მსაჯულების შერჩევის პროცედურას და გაასაჩივრონ ნაფიცმსაჯულთა შერჩევის სხდომისთავმჯდომარის უკანონო გადაწყვეტილება ან მოქმედება?
მხარეებს უფლება აქვთ, დაესწრონ მსაჯულების შერჩევის პროცედურას. მხარეს უფლება აქვს, ერთჯერადად, 24 საათის განმავლობაში გაასაჩივროს ნაფიც მსაჯულთა შერჩევის სხდომის თავმჯდომარის უკანონო გადაწყვეტილება ან მოქმედება.
68. პროკურორის შუამდგომლობის საფუძველზე მოსამართლემ გამოიტანა განჩინება ჩხრეკის ჩატარების შესახებ. პროკურორმა დამატებითი ოპერატიული მონაცემების მიღების საბაბით ჩხრეკის ჩატარება გადადო ერთ თვეზე მეტი ვადით, რის შემდეგ, ჩაატარა რა ჩხრეკა, მოიპოვა უაღრესაც საჭირო მტკიცებულებები. შეაფასეთ ეს შემთხვევა.
პროკურორი მოსამართლის განმეორებით განჩინების გამოტანის გარეშე არ იყოუფლებამოსილი ჩაეტარებინა ჩხრეკა, რადგან ჩხრეკის ან ამოღების განჩინება ძალადაკარგულია, თუ ეს საგამოძიებო მოქმედება არდაიწყო 30 დღის ვადაში;
69. რამდენია ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ სასამართლოს განჩინების მოქმედების ვადა?
ქონებას ყადაღა ედება განაჩენის აღსასრულებლად მიქცევამდე, სისხლისსამართლებრივი დევნის ან/და გამოძიების შეწყვეტამდე.
70. რა ვადით ხდება ძებნილი ბრალდებულისათვის საქართველოს მოქალაქის პასპორტის მოქმედების შეჩერება დარომელი ორგანო ან თანამდებობის პირია უფლებამოსილი ვადაზე ადრე გააუქმოს პასპორტის მოქმედების შეჩერების შესახებ მიღებული გადაწყვეტილება?
ყველაზე დიდი პასუუხი
71. რა შემთხვევაში შეიძლება გასაჩივრდეს სააპელაციო წესით პირველი ინსტანციის სასამართლოს განაჩენი?
როდესაც აპელანტს ან/და დაუსაბუთებლად მიიაჩნია
72. წინასასამართლო სხდომის დასრულებიდან რა ვადაში უნდა დაიწყოს საქმის არსებითი განხილვა?
არაუგვიანეს 14 დღისა, თუ მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე სასამართლო სხვა ვადას არ განსაზღვრავს.
73. რა ვადაში იხილავს საჩივარს სააპელაციო სასამართლო?
საჩივრის დასაშვებად ცნობიდან 2 თვის ვადაში.
74. აღკვეთი ღონისძიების სახით სამხედრო მოსამსახურის ქცევისადმი სარდლობის მეთვალყურისათვის შეფარდების დროს რა შეზღუდვები არ შეიძლება დაუწესდეს ბრალდებულს?
ამანათის მიღება
75. რა შემთხვევაში შეიძლება გასაჩივრდეს პირველი ინსტანციის სასამართლოს განაჩენი?
აპელანტს უკანონოდ ან/და დაუსაბუთებლად მიაჩნია.
76. ვის ეკისრება განაჩენის უკანონობის მტკიცების ტვირთი საქმის საკასაციო წესით...?
კასატორს
77. სასამართლო პროცესზე არასაპატიო მიზეზეით გამოუცხადებლობისთვის მოსამართლემ პირი 6000 ლარით დააჯარიმა
უკანონოა რადგან 100-500 ოდენობაა
78. არიან თუ არა ვალდებულები სამართალდამცავი ორგანოების თანამდ პირები..?
პროკურორი ან მისი დავალებით გამომძიებელი ვალდებულია შეატყობინოს.
79. ნაფიც მსაჯულთა მონაწილეობით საქმის განხილვის დროს გამოცხადებული შესვენებისას ცხარე კამათი გაიმართა..?
ნაფიც მსაჯუ ვერდიქტის გამოტანამდე არ აქვს უფლება გამოთქვას აზრი განსახილველ საკითხთან დაკავშირებით
80. აქვს თუ არა მოსამართლეს წარმოდგენილი მასალების საფუძველზე წინასასამართლო სხდომაზე მიიღოს რაიმე გადაწყვეტილება პირის ბრალეულობის შესახებ?
თუ ბრალდების მხარის მიერ.....
81. ნაფიც მსაჯულთა შერჩევის პროცედურის დასრულებიდან საქმის განიხლვის...
არაუგვიანეს მესამე დღისა
82. სასამართლომ აღკვეთი ღონისძიების სახით გირაოს შეფარდებასთან ერთად ბრალდებული მიმართ....
კანონირია რადგან აღკვეთი... (ყველაზე დიდი პასუხი)
83. საქმის არსებითი განხილვის დროს საჭირო გახდა საქმის მნიშვნელოვანი გარემოებების დადგენა....
დაირღვა რადგან ქსპერტიზას ატარებს მხარე
84. აქვს თუ არა სასამართლოს სხდომის თავმჯდომარეს უფლება დაითხოვოს ნაფიცი მსაჯული?
აქვს მაშინ, როდესაც მსაჯული....
85. რომელი ორგანო და თანამდებობის პირი იღებს გადაწყვეტილებას ბრალდებულის პასპორტის მოქმედების შეჩერების შესახებ?
სასამართლო პროკურორის შუამდგომლობით
86.
1.საქმის სასამართლოში განხილვის დროს ადვოკატმა გაბუნიამ დააყენა შუამდგომლობა, რომლის დასასაბუთებლად მან მიუთითა საქმეში არსებული რიგი მასალები და დოკუმენტები. მოსამართლის მოთხოვნის მიუხედავად, ადვოკატმა უარი განაცხადა სისხლის სამართლის საქმის იმ მასალების ასლების წარდგენაზე, რომელიც აუცილებელი იყო შუამდგომლობის დასაბუთებისათვის. მიეცით ამ შემთხვევას სამართლებრივი შეფასება.
ადვოკატმა დაარღვია კანონის მოთხოვნა, რადგან შუამდგომლობის დაყენებისას სასამართლოს არ წარუდგენია სისხლის სამართლის საქმის იმ მასალების ასლები, რომლებიც აუცილებელია მისი განხილვისათვის;
2.გარდაბნის რაიონულმა სასამართლომ ბრალდებულ მარქაროვს სასჯელის ზომად შეუფარდა 6 წლით თავისუფლების აღკვეთა. მსჯავრდებული სასამართლოს გადაწყვეტილებას დაეთანხმა, თუმცა მისმა ადვოკატმა მისი ნების საწინააღმდეგოდ მაინც გაასაჩივრა სასამართლო გადაწყვეტილება და მოითხოვა სასჯელის შემცირება. სააპელაციო სასამართლომ ადვოკატის მოთხოვნა სრულად დააკმაყოფილა. სწორად მოიქცა თუ არა ადვოკატი და სასამართლო?
ადვოკატი და სასამართლო არ მოქმედებდნენ კანონის ფარგლებში, რადგან ბრალდებულის ადვოკატი ბრალდებულის ნების საწინააღმდეგოდ არ არის უფლებამოსილი შეიტანოს საჩივარი ბრალდებისა და სასჯელის ნაწილში;
3.ჩამოთვლილთაგან რომელი პასუხია არასწორი: პირს უფლება აქვს, უარი განაცხადოს ნაფიცი მსაჯულის მოვალეობის შესრულებაზე:
თუ უკანასკნელი ორი წლის მანძილზე იყო ნაფიცი მსაჯული;
4.ადვოკატმა ბესელიამ შუამდგომლობით მიმართა პროკურორს ოპერატიულ-სამძებრო ღონისძიების შედეგად მიღებული ინფორმაციის გადაცემის თაობაზე, რაზედაც მას უარი ეთქვა იმ მოტივით, რომ ამ გზით მიღებული ინფორმაციის გადაცემა დაცვის მხარისთვის კანონმდებლობით გათვალისწინებული არ იყო. შეაფასეთ პროკურორის გადაწყვეტილება.
პროკურორმა დაარღვია კანონის მოთხოვნა იმ მიმართებით, რომ დაცვის მხარის უფლება ინფორმაციის გადაცემის თაობაზე შეიძლება ბრალდების მხარის შუამდგომლობით შეზღუდოს სასამართლომ ოპერატიულ-სამძებრო ღონისძიების შედეგად მიღებული ინფორმაციის ნაწილში და მხოლოდ წინასასამართლო სხდომამდე;
5.საქმის ერთპიროვნული განხილვისას, თუ აცილების საკითხი დაყენებულია საქმის განმხილველი მოსამართლის მიმართ, ვინ წყვეტს აცილების საკითხს?
საქმის განმხილველი მოსამართლე.
6.ხუსკივაძე, რომელიც თორთლაძის ბრალდების საქმეში თარჯიმნად მონაწილეობდა, დაინიშნა პროკურორად. მას, როგორც პროკურორს, თორთლაძის საქმის სასამართლო განხილვის დროს დაევალა ბრალდების ფუნქციის განხორციელება. აღნიშნულის თაობაზე აცილება მის მიმართ არც ერთ მხარეს არ დაუყენებია. პროკურორის ობიექტურობით და მიუკერძოებლობით კმაყოფილი დარჩა მსჯავრდებული, რომელსაც სასამართლომ, პროკურორის შუამდგომლობის შესაბამისად, მინიმალური სასჯელი შეუფარდა. მიეცით ამ შემთხვევას სამართლებრივი შეფასება.
ხუსკივაძეს არ ჰქონდა უფლება, მხარი დაეჭირა ბრალდებისთვის, რადგან წარსულში იგი მონაწილეობდა, როგორც თარჯიმანი;
7.ჩამოთვლილთაგან რომელი მსჯელობაა სწორი?
სასამართლო სხდომა, როგორც წესი, ტარდება საჯაროდ და ზეპირად. სხდომის დახურვა დასაშვებია მხოლოდ საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში.
8.მოსამართლე გაბუნიამ მიმალვაში მყოფ ბრალდებულ კორკოტაძეს აღკვეთის ღონისძიების სახით შეუფარდა წინასწარი პატიმრობა, რის შემდეგ კორკოტაძის მიმართ გამოაცხადა ძებნა. ორი წლის შემდეგ კორკოტაძე დაკავებულ იქნა. ამ პერიოდისთვის გაბუნია უკვე გათავისუფლებული იყო მოსამართლის თანამდებობიდან და მუშაობდა ადვოკატად. კორკოტაძის თხოვნით მის ადვოკატად დაინიშნა სწორედ გაბუნია, რომელმაც კანონით გათვალისწინებული ყველა ზომა მიიღო კორკოტაძის დასაცავად. შეაფასეთ ეს შემთხვევა.
გაბუნიას არ ჰქონდა უფლება, განეხორციელებინა კორკოტაძის დაცვა, რადგან იგი ამ საქმეში ადრე მონაწილეობდა, როგორც მოსამართლე;
9.რაიონულ სასამართლოში, სადაც ხუთი მოსამართლე მუშაობდა, საქმის განხილვის დროს სასამართლო პროცესის ჩაშლისაკენ მიმართული ქმედებების გამო, სხდომის თავმჯდომარის მითითებით, სასამართლოს მანდატურმა დააკავა მოწმე აბესაძე და გამოიტანა განკარგულება მისი 30 დღე-ღამით დაპატიმრების შესახებ. შეაფასეთ მოსამართლის ეს მოქმედება.
კანონიერია, რადგან წესრიგის დარღვევის შემთხვევაში განკარგულება პირის დაპატიმრების შესახებ გამოაქვს საქმის განმხილვევ მოსამართლეს;
10.ვინ წყვეტს მტკიცებულების დაუშვებლად ცნობის საკითხს?
სასამართლო
11.ვაკე-საბურთალოს რაიონულმა პროკურორმა ცინცქილაძემ გამოძიების ობიექტურად ჩატარების მიზნით შს სამინისტროს საგამოძიებო დანაყოფიდან ამოიღო ბოდოკიას ბრალდების საქმე და იგი გამოსაძიებლად გადასცა ამავე ტერიტორიაზე განთავსებულ ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო დანაყოფის გამომძიებელს. შეაფასეთ პროკურორის მოქმედება.
უკანონოა, რადგან მხოლოდ საქართველოს გენერალურ პროკურორს ან მის მიერ უფლებამოსილ პირს აქვს უფლება, საგამოძიებო ქვემდებარეობის მიუხედავად, ერთი საგამოძიებო ორგანოდან ამოიღოს საქმე და გამოსაძიებლად გადასცეს სხვა საგამოძიებო ორგანოს;
12.საქმის სასამართლო განხილვის დაწყებისთანავე ბრალდებულის ადვოკატისთვის ცნობილი გახდა რიგი გარემოებები, რომელიც საეჭვოს ხდიდა მოსამართლის ობიექტურობასა და მიუკერძოებლობას. ადვოკატმა მოსამართლის აცილების შესახებ შუამდგომლობა დააყენა სასამართლო განხილვის დასრულების სტადიაზე, რაზეც საქმის განმხილველი მოსამართლის მიერ უარი ეთქვა იმ მოტივით, რომ აცილების საკითხი მას უნდა დაეყენებინა დაუყოვნებლივ, რაც მისთვის ცნობილი გახდა აცილების საფუძველი. კანონიერია თუ არა მოსამართლის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება?
კანონიერია, რადგან აცილების შუამდგომლობა უფლებამოსილმა პირმა უნდა დააყენოს დაუყოვნებლივ, პირველი შესაძლებლობისთანავე, მას შემდეგ, რაც მისთვის ცნობილი გახდება აცილების საფუძვლები. წინააღმდეგ შემთხვევაში შუამდგომლობა არ განიხილება;
13.რა შემადგენლობით განიხილება საჩივრები სისხლის სამართლის საქმეებზე სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატაში?
სააპელაციო წესით სისხლის სამართლის საქმე სააპელაციო პალატაში განიხილება კოლეგიურად სამი მოსამართლის შემადგენლობით. ამასთან, ნაკლებად მძიმე და მძიმე კატეგორიის საქმეებზე საჩივრები შესაძლებელია სააპელაციო წესით ერთპიროვნულად განიხილოს ამ პალატის მოსამართლემ.
14.გოგავას ბრალდების საქმეზე დაზარალებულად იქნა ცნობილი გორგაძე, რომელმაც სასამართლოში საქმის არსებითად განხილვის დროს სასჯელის შეფარდების შესახებ სასამართლო სხდომაზე მოითხოვა გოგავასთვის მკაცრი სასჯელის შეფარდება და მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. მოსამართლემ დაზარალებულის ეს მოთხოვნა უარყო. შეაფასეთ ეს შემთხვევა.
დაზარალებულს უფლება აქვს სასამართლოში საქმის არსებითი განხილვისას და სასჯელის შეფარდების შესახებ სასამართლო სხდომაზე მისცეს ჩვენება ზიანის შესახებ, რომელიც მას მიადგა.
15.ქვემოთჩამოთვლილთაგან ვის მიმართ არა აქვს სასამართლოს უფლება, მოწმის მოვალეობის შესრულებისაგან გაათავისუფლოს პირი?
პროკურატურის მუშაკს, რომელიც არ მონაწილეობს სისხლის სამართლის პროცესში.
16.რა ვადაში უნდა იქნეს განხილული და გადაწყვეტილი მხარის შუამდგომლობა გამოძიების სტადიაზე და საქმის სასამართლოში გახილვის დროს?
გამოძიების სტადიაზე შუამდგომლობის დაყენებიდან არა უგვიანეს 3 დღისა, სასამართლოში დაუყოვნებლივ.
17.რომელი ორგანო ან თანამდებობის პირია უფლებამოსილი, გამოიყენოს დაცვის სპეციალური ღონისძიება?
პროკურორი;
18.მალაიზიის მოქალაქის მიმართ საქმის განხილვის დროს ვერ მოინახა ისეთი პირი, რომელიც ამ ქვეყნის ენას ფლობდა. აღნიშნულის გამო თარჯიმნის მოვალეობის შესრულება დაეკისრა სასამართლოს სხდომის მდივანს, რომელმაც კარგად გაართვა თავი დაკისრებულ მოვალეობას. ამით თავიდან იქნა აცილებული სასამართლო განხილვის გაჭიანურება და უცხო ქვეყნის მოქალაქის პატიმრობაში ხანგრძლივად ყოფნა. შეაფასეთ ეს შემთხვევა.
დაირღვა კანონის მოთხოვნა, რადგან პროცესის არც ერთ მონაწილეს, თარჯიმნის გარდა, არა აქვს უფლება, შეასრულოს თარჯიმნის მოვალეობა;
19.რა ვადაში უნდა გადაწყდეს გამოძიებისას დაყენებული აცილების შუამდგომლობა?
24 საათში;
20.ყიფიანის ბრალდების საქმის სასამართლო განხილვის დროს წარმოიშვა აუცილებლობა დამატებითი მტკიცებულებათა გამოთხოვის შესახებ, რის თაობაზეც მოსამართლემ თავისი ინიციატივით გამოიტანა შესაბამისი განჩინება. მოსამართლემ გადაწყვეტილება დაასაბუთა იმით, რომ სხვაგვარად ობიექტური გადაწყვეტილების მიღება შეუძლებელი იქნებოდა. დაარღვია თუ არა მოსამართლემ კანონი?
დაარღვია, რადგან სასამართლოს ეკრძალება ბრალდების დამადასტურებელ ან დაცვის ხელშემწყობ მტკიცებულებათა დამოუკიდებლად მოპოვება და გამოკვლევა;
21.ქვემოთჩამოთვლილი შემთხვევებიდან როდის არ არის სავალდებულო, ბრალდებულს ჰყავდეს ადვოკატი?
თუ მის მიმართ წაყენებული ბრალდება სასჯელის სახით ითვალისწინებს თავისუფლების აღკვეთას 10 წლამდე ვადით.
22.რა ვადაში განიხილება სასამართლოში წესრიგის დარღვევის შესახებ დაპატიმრების განკარგულება და რა წესით?
საჩივარი განიხილება ზეპირი მოსმენის გარეშე და მისი განხილვის ვადა საჩივრის შეტანიდან 24 საათს არ უნდა აღემატებოდეს. აღნიშნული საჩივრის განმხილველი მოსამართლე განჩინებით იღებს ერთ-ერთ შემდეგ გადაწყვეტილებას:
23.ჩამოთვლილთაგან რომელი მსჯელობაა სწორი?
სასამართლო ვალდებულია პრიორიტეტულად განიხილოს ის სისხლის სამართლის საქმე, რომელშიც ბრალდებულის მიმართ აღკვეთის ღონისძიების სახით გამოყენებულია პატიმრობა.
24.ბრალდებულ მესხაძის ადვოკატმა ბერაძემ გაასაჩივრა გამომძიებელ იაშვილის ქმედება ჩატარებული ამოცნობის შესახებ, რა დროსაც, მომჩივნის აზრით, დაშვებული იყო უხეში შეცდომები და ჩადენილი იყო კანონსაწინააღმდეგო ქმედებები. პროკურორმა არ განიხილა აღნიშნული საჩივარი იმ მოტივით, რომ გამომძიებელს ამოცნობის ჩატარებით არ მიუღია რაიმე გადაწყვეტილება, ხოლო მისი ქმედება გასაჩივრებას არ ექვემდებარებოდა. შეაფასეთ ეს შემთხვევა.
პროკურორმა დაარღვია კანონის მოთხოვნა, რადგან მხარეს უფლება აქვს საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილ შემთხვევებში გაასაჩივროს სასამართლოს, პროკურორის, გამომძიებლის ნებისმიერი ქმედება ან გადაწყვეტილება;
25.ჩამოთვლილ მსჯელობათაგან რომელია სწორი?
ბრალდებული არის პირი, რომლის მიმართაც არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი, რომ მან ჩაიდინა დანაშაული;
26.გამომძიებელმა ბარბაქაძემ ბრალდებულ ჩხეტიანის ოჯახში ჩაატარა ჩხრეკა, რა დროსაც მან საცხოვრებელი ბინიდან ამოიღო ჩხეტიანის მიერ მეგობარი გოგონასადმი გაგზავნილი ინტიმური ხასიათის წერილები. გამომძიებელმა, იმ მიზნით, რომ შესაძლებელი იყო ეს წერილები მტკიცებულებად გამოეყენებინა, დაურთო საქმეს, ხოლო ასლები გადასცა მხარეებს. აღნიშნულის კატეგორიული წინააღმდეგი იყო ბრალდებული, რომელსაც არ სურდა პირადი ცხოვრების საიდუმლოს გამჟღავნება. შეაფასეთ გამომძიებლის მოქმედება.
გამომძიებლის მოქმედება უკანონოა, რადგან საპროცესო მოქმედების ჩამტარებელმა არ უნდა გაამჟღავნოს ცნობები პირადი ცხოვრების შესახებ, ასევე პირადი ხასიათის ცნობები, რომელთა საიდუმლოდ დაცვაც პირს საჭიროდ მიაჩნია;
27.ქვემოთ მოცემულ მსჯელობათაგან რომელია სწორი: საქართველოს კანონმდებლობის თანახმად:
მოსამართლე შეიძლება იყოს საქართველოს მოქალაქე 30 წლის ასაკიდან, თუ მას აქვს შესაბამისი უმაღლესი იურიდიული განათლება და სპეციალობით მუშაობის სულ ცოტა 5 წლის გამოცდილება.
28.საჩივრდება თუ არა მაგისტრატი მოსამართლის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება კონტიტუციურ უფლებათა შეზღუდვისა და იძულებითი ხასიათის ღონისძიებასთან დაკავშირებულ საგამოძიებო მოქმედებათა ჩატარების შესახებ და თუ საჩივრდება, სად?
მაგისტრატი მოსამართლის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება კონსტიტუციურ უფლებათა შეზღუდვისა და იძულებითი ხასიათის ღონისძიებასთან დაკავშირებით საჩივრდება სააპელაციო სასამართლოს საგამოძიებო კოლეგიაში;
29.რა შემთხვევაში აქვს პირს უფლება, უარი განაცხადოს ნაფიცი მსაჯულის მოვალეობის შესრულებაზე?
როცა იგი შორეულ ნაოსნობაში მყოფი გემის კაპიტანია და ხანგრძლივად მიემგზავრება საზღვარგარეთ;
30.სისხლის სამართლის საქმის გამოძიების დროს დაცვის მხარემ ბრალდების მხარეს მოსთხოვა იმ ინფორმაციის გაცნობა, რომლის მტკიცებულებად სასამართლოში წარდგენასაც ბრალდების მხარე აპირებდა. ბრალდების მხარემ ეს მოთხოვნა არ დააკმაყოფილა იმ მოტივით, რომ ასეთი უფლება დაცვის მხარეს მხოლოდ გამოძიების დამთავრების შემდეგ ჰქონდა. კანონიერია თუ არა ბრალდების მხარის მოქმედება?
უკანონოა, რადგან სისხლის სამართლის პროცესის ნებისმიერ სტადიაზე დაცვის მხარის მოთხოვნა ბრალდების მხარის იმ ინფორმაციის გაცნობის თაობაზე, რომლის მტკიცებულებად სასამართლო წარდგენასაც ბრალდების მხარე აპირებს, დაუყოვნებლივ უნდა დაკმაყოფილდეს.
31.ადვოკატმა ბოდოკიამ შუამდგომლობით მიმართა მაგისტრატ მოსამართლეს მოწმე შეროზიას დაკითხვის თაობაზე, რაც დაასაბუთა იმით, რომ რამოდენიმე დღეში ძალაში შედიოდა კანონი, რომელიც მტკიცებულებათა მოპოვების მიზნით მხარეებს უფლებას აძლევდა მაგისტრატი მოსამართლის წინაშე წარედგინათ მოწმე და მოეთხოვათ მისი დაკითხვა. მოსამართლემ აღნიშნული შუამდგომლობა დააკმაყოფილა. კანონიერია თუ არა მოსამართლის მოქმედება?
უკანონოა, რადგან სისხლის სამართლის პროცესში გამოიყენება ის საპროცესო ნორმა, რომელიც მოქმედებდა გამოძიებისა და სასამართლო განხილვის დროს. მტკიცებულებათა მოპოვების აღნიშნული ეს წესი კი მისი ჩატარების დროს არ ითვალისწინებდა გამოძიების სტადიაზე მოწმის დაკითხვას მაგისტრატი მოსამართლის მიერ;
32.,,საერთო სასამართლოების შესახებ“ ორგანული კანონის თანახმად, საქართველოს საერთო სასამართლოებია:
რაიონული (საქალაქო) სასამართლო, სააპელაციო სასამართლო, საქართველოს უზენაესი სასამართლო.
33.ჯგუფური დანაშაულის სრულყოფილად გამოძიების ჩატარების მიზნით, პოლიციის საგამოძიებო დანაყოფის ხელმძღვანელმა ცალკეული საგამოძიებო მოქმედების ჩატარება დაავალა ამ დანაყოფის გამომძიებლებს, რომლებიც უშუალოდ არ იძიებდნენ აღნიშნულ საქმეს. დაირღვა თუ არა კანონის მოთხოვნა?
დაირღვა, რადგან ასეთი უფლებით სარგებლობს მხოლოდ პროკურორი;
34.ვის ეკისრება ვადის საპატიოდ გაცდენის მტკიცების ტვირთი?
ვადის გამცდენ პირს.
35.სასამართლო სხდომაზე წესრიგის დარღვევის შემთხვევაში, დაპატიმრების შესახებ განკარგულება როდის შედის ძალაში და საჩივრდება თუ არა ეს გადაწყვეტილება?
განაკარგულება ძალაში შედის დაუყოვნებლივ და იგი შეიძლება გაასაჩივროს პირმა, რომლის მიმართ გამოყენებულ იქნა პატიმრობა, განკარგულების ასლის ჩაბარებიდან 48 საათის ვადაში;
36.ჩამოთვლილთაგან, რომელი მსჯელობაა სწორი?
პირი, რომელიც უზრუნველყოფს მოწმის/დაზარალებულის მხარდაჭერას სამართალწარმოების პროცესში.
37.მოსამართლე ჩინჩალაძე საქმის სასამართლო განხილვის დამთავრების სტადიაზე მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ეს საქმე არ იყო აღნიშნული სასამართლოს განსჯადი, მაგრამ იმის გამო, რომ საქმის განხილვა ფაქტობრივად დამთავრებული იყო, მისი გაჭიანურების თავიდან აცილების მიზნით თვითონ გააგრძელა განხილვა და გამოიტანა ობიექტური და სამართლიანი გადაწყვეტილება. შეაფასეთ მოსამართლის მოქმედება.
მოსამართლემ დაარღვია კანონის მოთხოვნა, რადგან თუ სასამართლო დაადგენს, რომ სისხლის სამართლის საქმე მისი განსჯადი არ არის, იგი განჩინებით საქმეს გადასცემს განსჯადობის მიხედვით სხვა სასამართლოს;
38.რომელი სასამართლოა უფლებამოსილი განიხილოს შუამდგომლობა გამოძიებისას მხარეთა შორის საპროცესო შეთანხმების დამტკიცების თაობაზე?
სასამართლო გამოძიების დამთავრების ადგილის მიხედვით.
39.რა ვადაში უნდა გადაწყდეს სასამართლო სხდომაზე დაყენებული აცილების შუამდგომლობა?
დაუყოვნებლივ, სათათბირო ოთახში ან ადგილზე თათბირით.
40.რა წესით გამოითვლება დაკავებისა და პატიმრობის ვადა?
დაკავებისა და პატიმრობის ვადები გამოითვლება წუთებით;
41.რა ვადაში შეიძლება საჩივრის შეტანა იმ ქმედებისთვის ან გადაწყვეტილების თაობაზე , რომელსაც მომჩივანი უკანონოდ და დაუსაბუთებლად მიიჩნევს?
საჩივრის შეტანა შეიძლება 10 დღის ვადაში, რაც მომჩივანისათვის ცნობილი გახდება იმ ქმედების ან გადაწყვეტილების თაობაზე, რომელსაც იგი უკანონოდ და დაუსაბუთებლად მიიჩნევს, თუკი სხვა რამ არ არის დადგენილი;
42.თურქეთის ტერიტორიულ წყლებში კოლუმბიის მოქალაქემ საქართველოს დროშით მცურავ გემზე ჩაიდინა მკვლელობა, რის შემდეგაც მან მოახერხა ირანის ტერიტორიაზე შეღწევა, სადაც იგი დააკავეს. შეიძლება თუ არა ამ მოქალაქის მიმართ გამოყენებულ იქნეს საქართველოს საპროცესო კანონმდებლობა?
შეიძლება, რადგან საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობა გამოიყენება საქართველოს დროშით ან ამოსაცნობი ნიშნით საქართველოს ფარგლებს გარეთ მყოფ საჰაერო თუ საზღვაო ხომალდზე ჩადენილი დანაშაულის გამო, თუ საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებითა და შეთანხმებით სხვა რამ არ არის დადგენილი.
43.დავა ნივთიერი მტკიცებულების გამო:
წყდება სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით.
44.სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობის შესაბამისად, ვინ ითვლება ბრალდების მხარედ?
გამომძიებელი , პროკურორი
45.რა გადაწყვეტილება შეიძლება მიიღოს სასამართლომ ისეთ შემთხვევაში, როდესაც დაცვის მხარე ბრალდების მხარეს არ წარუდგენს ისეთ მტკიცებულებას, რომელიც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მისი დაცვის უზრუნველსაყოფად?
46.ვინ წყვეტს დავას საქმის განსჯადობის შესახებ?
განსჯადობის შესახებ დავას წყვეტს ზემდგომი სასამართლოს თავმჯდომარე;
47.ჩამოთვლილ მსჯელობათაგან რომელია სწორი?
ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოს შემადგენლობაში არ უნდა იყოს ექვსზე ნაკლები მსაჯული ნაკლებად მძიმე კატეგორიის დანაშაულთა საქმეებზე, რვაზე ნაკლები - მძიმე კატეგორიის დანაშაულთა საქმეებზე, ათზე ნაკლები - მძიმე კატეგორიის დანაშაულთა საქმეებზე.
48.საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობით, ოჯახის წევრად ითვლება:
მეუღლე, არასრულწლოვანი შვილი ან გერი, მასთან მუდმივად მცხოვრები პირი;
49.პირველი ინსტანციის საასამართლოს მთელი შემადგენლობით აცილების შემთხვევაში ვინ წყვეტს საკითხს...
სააპელაციო სასამართლოს თავმჯდომარეს, რომელიც საქმის შესვლიდან 48 საათის
50.ბრალდებული თავს არიდებდა საგამოძიებო ორგანოებში გამოცხადებას, რის გამოც ბრალდების შესახებ დადგენილების ასლი გადაეცა მის ადვოკატს. ბრალდებულის დაკავების შემდეგ ადვოკატმა მოითხოვა მისთვის ბრალდების წაყენება იმ მოტივით, რომ ბრალდებულს ბრალდება წაყენებული არ ჰქონდა და ბრალდების ირგვლივ იგი დაკითხული არ ყოფილა. პროკურორმა აღნიშნული შუამდგომლობა არ დააკმაყოფილა უსაფუძვლობის მოტივით. შეაფასეთ პროკურორის გადაწყვეტილება.
კანონიერია, რადგან ბრალდებული თავს არიდებს საგამოძიებო ორგანოში გამოცხადებას, ბრალდების შესახებ დადგენილების ასლი გადაეცემა მის ადვოკატს, რაც ითვლება ბრალდების წაყენებად;
51.რომელი დრო ითვლება ღამის დროდ - როდესაც გამონაკლისების გარდა საგამოძიებო მოქმედებების ჩატარება დაუშვებელია?
დრო 22 საათიდან - 6 საათამდე;
52.გამოძიების დასრულების სტადიაზე ადვოკატის შეცვლა ..
გადაწყვეტილება , რადგან ბრალდებულს აქვს მის მიერ არჩეული ადვოკატის ნებისმიერ დროს შეცვლის უფლება.
53.დამრღვევ პირს დაეკისრება
ჯარიმა 50 ლ - 500 ლარამდე.
54.სასამართლოს მეგობრის სტატუსით, ადვოკატმა გამყრელიძემ თავისი წერილობითი მოსაზრება წარუდგინა სასამართლოს, რომლის მიზანი იყო ბრალდებულის მხარდაჭერა და რომელშიც დასაბუთებული იყო მისი უდანაშაულობა. სასამართლომ სრულად გაიზიარა წერილობით მოსაზრებაში მოყვანილი არგუმენტები. შეაფასეთ ეს შემთხვევა.
წერილობითი მოსაზრების წარდგენის მიზანი უნდა იყოს არა პროცესის რომელიმე მონაწილის მხარდაჭერა, არამედ იგი უნდა დაეხმაროს სასამართლოს, სათანადოდ შეაფასოს განსახილველი საკითხი
55.ქვემოთჩამოთვლილ პირთაგან რომელს ეკისრება მოწმედ დაკითხვისა და საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ინფორმაციის შემცველი საგნის, დოკუმენტის, ნივთიერების ან სხვა ობიექტის გადაცემის ვალდებულება?
ბრალდებულის ახლო მეგობარს;
თემები
1.ექსპერტი, თარჯიმანი. სასამართლოს მეგობარი, მოწმის და დაზარალებულის კოორდინატორი სისხლის სამართლის პროცესში.
თარჯიმანი წარმოადგენს პროცესის ერთ-ერთი მონაწილეს, რომელსაც იძახებენ მაშინ, როდესაც პროცესის სხვა მონაწილემ (ბრალდებული, მოწმე) არ იცის ან სათანადოდ არ იცის სისხლის სამართლის პროცესის ენა და ან საჭიროა სისხლის სამართლის პროცესის ენაზე ითარგმნოს ტექსტი. დაუშვებელია, რომ პირმა, რომელსაც გააჩნია პროცესის მონაწილის გარკვეული სტატუსი , შეითავსოს ასევე თარჯიმნის ფუნქცია. თარჯიმნის პროცესუალური სტატუსი ენიჭება არა მხოლოდ უცხო ენების სათანადოდ მცოდნე პირს, არამედ იმ პირსაც, რომელსაც ესმის ყრუ-მუნჯთა ნიშნები . თარჯიმანი შესაძლებელია მიწვეულ იქნეს, როგორც გამოძიების ეტაპზე საგამოძიებო მოქმედებების ჩატარებისას, ისე სასამართლოში საქმის არსებითი განხილვის ეტაპზე.მხარეებს უფლება აქვთ თარჯიმანი მის მიერ შესრულებულ თარგმანთან დაკავშირებით გამოიძახონ სასამართლოში ჩვენების მისაცემად, რა დროსაც მასზე გავრცელდება მოწმის სამართლებრივი სტატუსი. ასევე აღსანიშნავია, რომ თარჯიმანს გამოძიების დროს ან სასამართლოში განზრახ არასწორად თარგმნისთვის დაეკისრება სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა სსკ-ის 370-ე მუხლის შესაბამისად.
ექსპერტი არის სპეციალური ცოდნის, ჩვევებისა და გამოცდილების მქონე ფიზიკური პირი, რომელიც სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესით, სისხლის სამართლის საქმეზე საჭირო გამოკვლევის ჩასატარებლად და დასკვნის შესადგენად მიწვეულია მხარის ან მხარის შუამდგომლობით სასამართლოს მიერ. იმისდა მიუხედავად, თუ რომელმა მხარემ მოიწვია ექსპერტი, იგი უნდა იყოს მიუკერძოებელი და ჩაატაროს საექსპერტო კვლევა ობიექტურად. უნდა აღინიშნოს, რომ ექსპერტი ჩატარებული საექსპერტო კვლევის ირგვლივ სასამართლოში იძლევა ჩვენებას მოწმის სტატუსით.ექსპერტს უფლება აქვს: გაეცნოს საექსპერტო კვლევისათვის საჭირო მასალას, ამოიწეროს საჭირო ცნობა და გადაიღოს ასლი; მოითხოვოს დამატებითი მასალის წარდგენა; გამოკვლევის პროცესში აიღოს მასრის, ტყვიისა და სხვა ობიექტის საცდელი ნიმუში; ექსპერტიზის ჩატარების ინიციატორს მოსთხოვოს საექსპერტო კვლევისათვის საჭირო დამატებითი ინფორმაცია; უარი თქვას დასკვნის მიცემასა და ექსპერტიზის გაგრძელებაზე, თუ დასმული საკითხები სცილდება მისი ცოდნის ფარგლებს ან თუ მისთვის წარდგენილი მასალა საკმარისი არ არის დასკვნის მისაცემად; ექსპერტიზის ჩატარების ინიციატორის, გამომძიებლის, პროკურორის, სასამართლოს ნებართვით დაესწროს საგამოძიებო მოქმედების ჩატარებას; მონაწილეობა მიიღოს ექსპერტიზის საგანთან და საექსპერტო კვლევასთან დაკავშირებული მტკიცებულების გამოკვლევაში; მტკიცებულების აღმოჩენის, გამოკვლევისა და დემონსტრირებისათვის გამოიყენოს სამეცნიერო-ტექნიკური საშუალება, სპეციალური ცოდნა და გამოცდილება. ამ უკანასკნელმა ჩატარებული ექსპერტიზის შედეგები დასკვანში უნდა ასახოს ობიექტურად და მიუკერძოებლად, იმის მიუხედავად, თუ ვინ მიიწვია იგი.ექსპერტი ვალდებულია ასევე თუ საექსპერტო კვლევით დადგინდა გარემოება, რომლის შესახებაც ექსპერტიზის ჩატარების ინიციატორს ან/და პროცესის სხვა უფლებამოსილ მონაწილეს კითხვა არ დაუსვამს, იგი ასახოს დასკვნაში; დაიცვას და საექსპერტო კვლევის შემდეგ ექსპერტიზის ჩატარების ინიციატორს დაუბრუნოს კვლევის ობიექტი, თუ საექსპერტო კვლევისას ეს ობიექტი სრულად არ დახარჯულა; თუ არსებობს კანონით დადგენილი საფუძველი, განაცხადოს თვითაცილება.გარდა ამისა, ექსპერტი მხარეებსა და სასამართლოს დახმარებას უწევს მტკიცებულებათა აღმოჩენაში, გამოკვლევასა და დემონსტრირებაში. ამრიგად, ექსპერტს გააჩნია ის ცოდნა, უნარ-ჩვევები და გამოცდილება , რომლის გარეშეც მხარეები დამოუკიდებლად ვერ შეძლებდნენ საქმისათვის მნიშვნელოვანი გარემოებების გამორკვევას, მტკიცებულებების გამოვლენასა და გამოკვლევას.
სასამართლოს მეგობარი წარმოადგენს სისხლის სამართლის პროცესის ერთ-ერთ მონაწილეს. მნიშვნელოვანია, რომ სასამართლოს მეგობარი ვერ იქნება ის პირი, რომელიც პროცესში წარმოადგენს მხარეს.დაინტერესებულ პირს, რომელიც არ არის მხარე განსახილველ სისხლის სამართლის საქმეში, უფლება აქვს, საქმის არსებით განხილვამდე არანაკლებ 5 დღით ადრე სასამართლოს წარუდგინოს საკუთარი წერილობითი მოსაზრება ამ საქმესთან დაკავშირებით, რისი მიზანიც უნდა იყოს არა პროცესის რომელიმე მონაწილის მხარდაჭერა, არამედ იგი უნდა დაეხმაროს სასამართლოს, სათანადოდ შეაფასოს განსახილველი საკითხი. თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ წერილობითი მოსაზრება არ არის შედგენილი კანონის მოთხოვნათა დაცვით, იგი მას არ განიხილავს. ამასთან, სასამართლო არ არის ვალდებული, გაიზიაროს წერილობით მოსაზრებაში მოყვანილი არგუმენტები. სასამართლოს მეგობრის მიერ წარმოდგენილი წერილობითი მოსაზრება მოცულობით არ უნდა აღემატებოდეს 30 გვერდს. იგი შედგენილ უნდა იქნეს 3 ასლად, რომელთაგან 2 გადაეცემა მხარეებს, ხოლო 1 რჩება მოსამართლესთან. სასამართლო უფლებამოსილია საკუთარი ინიციატივით ან/და მხარის და წერილობითი მოსაზრების ავტორის წინასწარი თანხმობით საქმის არსებით განხილვაზე გამოიძახოს წერილობითი მოსაზრების ავტორი ზეპირი განმარტების მისაცემად.
მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორი არის პირი, რომელიც უზრუნველყოფს მოწმის/დაზარალებულის მხარდაჭერას სამართალწარმოების პროცესში.მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორი სისხლის სამართლის საქმეში შესაძლებელია ჩაერთოს პროკურორის ან გამომძიებლის გადაწყვეტილებით.მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორის საქმეში ჩართვის მიზანია მოწმისთვის და დაზარალებულისთვის სამართალწარმოების პროცესში მონაწილეობის გამარტივება, დანაშაულის შედეგად გამოწვეული სტრესის შემცირება, ხელახალი ვიქტიმიზაციისა და მეორეული ვიქტიმიზაციის თავიდან აცილება და გამოძიებისა და სასამართლო განხილვის ეტაპებზე მათი ინფორმირებულობის უზრუნველყოფა.პროკურორი მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორის სისხლის სამართლის საქმეში ჩართვის შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს მოწმისა და დაზარალებულის ინტერესების გათვალისწინებით.მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორის სისხლის სამართლის საქმეში ჩართვის შესახებ გადაწყვეტილების მიღების თაობაზე პროკურორმა დაუყოვნებლივ უნდა აცნობოს მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორს და უნდა მიაწოდოს მას ინფორმაცია სისხლის სამართლის საქმის ფაქტობრივი გარემოებებისა და მოწმის/დაზარალებულის საკონტაქტო მონაცემების შესახებ.როდესაც მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორისთვის ცნობილი გახდება მისი სისხლის სამართლის საქმეში ჩართვის შესახებ, იგი დაუყოვნებლივ უნდა დაუკავშირდეს მოწმეს/დაზარალებულს. მოწმეს/დაზარალებულს უფლება აქვს, უარი განაცხადოს მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორთან თანამშრომლობაზე.მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორს უფლება არ აქვს, საგამოძიებო მოქმედებისა და საპროცესო მოქმედების მიმდინარეობისას მოწმესა და დაზარალებულს დაუსვას კითხვები ან სხვაგვარად ჩაერიოს მტკიცებულებათა მოპოვების პროცესში.
2.საპროცესო პასუხისმგებლობა სასამართლოში საპროცესო მოვალეობათა შეუსრულებლობისა და წესრიგის დარღვევისათვის.
პროცესის ჩაშლისაკენ მიმართული ქმედებაა, მაგ., დამსწრის, პროცესის მონაწილის ან მხარის წარმომადგენლის ფიზიკური შეურაცხყოფა ან მოწოდება სხდომის ჩაშლისაკენ, რამაც შესაძლოა უმართავი პროცესი გამოიწვიოს. სასამართლოს, მხარის ან პროცესის მონაწილის აშკარა ან/და უხეში უპატივცემულობა გამოიხატება, მაგალითად, უცენზურო და პირადი ღირსების შემლახავი გამონათქვამებით, საგნების სროლით . ასეთ შემთხვევებში სხდომის თავმჯდომარის მითითებით მანდატური აკავებს პირს და ადგენს დაკავების ოქმს, ხოლო სხდომის თავმჯდომარე ადგენს მიმართვას, რომელშიც აღწერს დარღვევას და უგზავნის პატიმრობის გამოყენებაზე განკარგულების გამომტან, უფლებამოსილ სასამართლოს ან მოსამართლეს . სააპელაციო სასამართლოში განკარგულება გამოაქვს სასამართლოს თავმჯდომარეს, ხოლო მისი მონაწილეობით იგი შეიძლება არ იყოს სხდომის თავმჯდომარე საქმის განხილვისას განკარგულება გამოაქვს სასამართლოს თავმჯდომარის მოადგილეს ან თავმჯდომარის მიერვე განსაზღვრულ სხვა მოსამართლეს უზენაეს სასამართლოში საქმის განხილვისას, გარდა დიდი პალატისა, განკარგულება გააოაქვს ერთ-ერთი პალატის თავმჯდომარეს, ხოლო დიდ პალატაში საქმის განხილვის დროს იმ მოსამართლეს, რომელიც არ მონაწილეობდა საქმის განხილვაში. ამასთან, ყველა ნსტანციის სასამართლოში აუცილებლობის შემთხვევაში, მაგ., დაკავებულის სხვა სასამართლოში გადაყვანის დროსდაკავებული შეიძლება გადაეცეს პოლიციას.სასამართლოში და სხდომის დარბაზში წესრიგის დაცვას უზრუნველყოფს სასამართლოსა და სხდომის თავმჯდომარე პირველ რიგში სწორედ მანდატურის სამსახურის მეშვეობით. ცხადია, ხშირ შემთხვევაში მიზანშეუწონელია სხდომის დარბაზში ფეხზე მდგომ დამსწრეთა ყოფნა, რის გამოც სხდომის თავმჯდომარე უფლებამოსილია, დარბაზში ადგილების გათვალისწინებით, შეზღუდოს მათი რაოდენობა. სხდომაზე წესრიგის დარღვევა შეიძლება გამოიხატოს დამსწრე პირთა ხმამაღალ საუბარში, მათ შორის საუბარში ბრალდებულთან, წამოძახილში, დარბაზიდან თვითნებურად გასვლასა და გადაადგილებაში, აგრეთვე დარბაზში შემოსვლაში, ტექნიკური საშუალებების იმგვარად გამოყენებაში, რაც ხელს უშლის მხარეებსა და სასამართლოს. პირის ან პირების ქმედება ზოგ შემთხვევაში მიმართულია სხდომის ჩაშლისაკენ (დამსწრის, პროცესის მონაწილის, მხარის ან სასამართლოს შეურაცხყოფა), რაც მაქსიმალურად სწრაფად უნდა აღიკვეთოს. ასეთ შემთხვევაში, როგორც აღინიშნა, შესაძლებელია სხდომის ნაწილობრივ ან სრულად დახურვაც. სხდომის თავმჯდომარის განკარგულებისადმი დაუმორჩილებლობა გულისხმობს სხდომის დარბაზში მყოფი პირის არასათანადო ქცევის შეწყვეტის ან/და სხდომის თავმჯდომარის გადაწყვეტილებისადმი დაუმორჩილებლობას, რა დროსაც შენიშვნის მიუხედავად, პირი აგრძელებს არასათანადო ქცევას, მათ შორის ნაკლები ან უფრო მეტი ინტენსივობით. ამ შემთხვევაში მნიშვნელოვანია, სხდომის დარბაზში მყოფმა ყველა პირმა სათანადოდ იგრძნოს სასამართლოს მოთხოვნის შესრულების აუცილებლობა და გარდუვალობა.სასამართლოს მიმართ უპატივცემულობა შეიძლება გამოიხატოს სხდომაზე არასაპატიო მიზეზით გამოუცხადებლობასა და დაგვიანებაში არასათანადო ტანისამოსში რაც, როგორც წესი, ყველასათვის თვალშისცემია) ან არაფხიზელ მდგომარეობაში გამოცხადებაში, მოსამართლისადმი შეპასუხებაში , სასამართლოს შეურაცხყოფაში . ამასთან, სასამართლოს უპატივცემულობაა არა მხოლოდ უშუალოდ სასამართლოსადმი ქცევა, არამედ პროცესის მონაწილისა და მხარისადმი არასათანადო ქცევაც.ბრალმდებელის გაძევების შემთხვევაში სხდომა უნდა გადაიდოს, მაგრამ სხვა შემთხვევაა, როცა გაძევებულია ადვოკატი, ბრალდებული იქვე უარს აცხადებს დამცველის მომსახურებაზე და ითხოვს, საქმის განხილვის გაგრძელებას. ასეთ ვითარებაში კანონის მოთხოვნის სიტყვასიტყვითი განმარტება რეალურ შედეგს არ იძლევა, პირიქით, მომდევნო სხდომაზე არ გამოცხადდება ადვოკატი და შესაბამისად, სხდომაც გაგრძელდება. ამდენად, თუკი ადვოკატის გაძევების დროს ბრალდებული ზოგადად უარს აცხადებს დამცველის მომსახურებაზე და არ არსებობს სავალდებულო დაცვის შემთხვევა, სხდომა უნდა გაგრძელდეს, რაც შეესაბამება ბრალდებულის უფლებასა და საქმის განხილვის გაჭიანურების აცილებას. ბრალმდებლის ან ადვოკატის გაძევების შემთხვევაში კანონი უალტერნატივოდ ითხოვს ამის შესახებ კერძო განჩინების გამოტანას, რაც ეგზავნება მთავარ პროკურატურას ან ადვოკატთა გაერთიანებას. გადაწყვეტილება ბრალდებულის დაუსწრებლად ცხადდება, თუ ეს უკანასკნელი აგრძელებს წესრიგის დარღვევას. ამ შემთხვევაში ბრალდებულს უნდა გადაეცეს გადაწყვეტილების ასლი , რაც უნდა დაადასტუროს ხელმოწერით. შესაძლოა, ბრალდებულმა უარი განაცხადოს გადაწყვეტილების მიღებაზე ან/და ხელმოწერით დადასტურებაზე, რაც გადაწყვეტილების ჩაბარებად უნდა ჩაითვალოს შესაბამისი დოკუმენტის არსებობისას.კანონი ადგენს ჯარიმის მინიმალურ და მაქსიმალურ ოდენობას, რაც არ არის დამოკიდებული პირის ქონებრივ მდგომარეობაზე. ცხადია, გასათვალისწინებელია არასათანადო ქცევის ხასიათი და ხარისხი . მხედველობაშია მისაღები ამგვარი ქცევის შედეგიც (მაგ., სხდომის გადადება მხარის გამოუცხადებლობის გამო. დაჯარიმების შემთხვევაში გაიცემა სააღსრულებო ფურცელი, რაც უნდა გაეგზავნოს შესაბამის სააღსრულებო ბიუროს უმჯობესია, დაჯარიმების თაობაზე გადაწყვეტილების გასაჩივრების ვადის გასვლის ან ამ გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების პირობებში. დაჯარიმებული პირის მიერ წესრიგის დარღვევის გაგრძელების შემთხვევაში ჯარიმის ოდენობა შეიძლება გაიზარდოს, მაგრამ იგი არ უნდა ასცდეს 500 ლარს. ამდენად, თუკი პირი თავიდანვე თანხის მაქსიმალური ოდენობით 500 ლარითდაჯარიმდა, ამ ოდენობის გაზრდა დაუშვებელია და წესრიგის დარღვევის გაგრძელების შემთხვევაში ეს პირი შესაძლებელია ასევე გაძევებულ იქნეს დარბაზიდან. რამდენადაც პირის თავისუფლების აღკვეთა ყველა შემთხვევაში უკიდურესი ზომაა, იგი ასევე მხოლოდ უკიდურეს შემთხვევებში გამოიყენება, რაც ცალკეულ შემთხვევაში უნდა შეაფასოს სხდომის თავმჯდომარემ და შემდეგ დაპატიმრებაზე უფლებამოსილმა ორგანომ. თავდაპირველად აღსანიშნავია, რომ დაჯარიმებისა და გაძევებისაგან განსხვავებით, პირის დაკავებას წინ არ უძღვის შენიშვნა, რაც, ბუნებრივია, დარღვევისა და მოსალოდნელი შედეგების გათვალისწინებით.
3.დაცვის სპეციალური ღონისძიებები
დაცვის სპეციალური ღონისძიება შეიძლება გამოყენებული იქნეს პროცესის ნებისმიერი მონაწილის (მოსამართლის, პროკურორის, გამომძიებლის, ბრალდებულის, ადვოკატის, მოწმის, დაზარალებულის, ექსპერტის, თარჯიმნის სიცოცხლის, ჯანმრთელობის, ქონებისა და ასევე პირადცხოვრების დაცვის მიზნით.დაცვის სპეციალური ღონისძიება შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ასევე პროცესის ნებისმიერი მონაწილის ახლო ნათესავის (მშობელი, შვილად ამყვანი, შვილი, შვილობილი, პაპა, ბებია, შვილიშვილი, და, ძმა, მეუღლე (მათ შორის, განქორწინებული სიცოცხლის, ჯანმრთელობისა და ქონების დაცვის მიზნით. პროცესის მონაწილის ახლო ნათესავის პირადი ცხოვრების დაცვის მიზნით დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების შესაძლებლობას სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი არ იძლევა. აღნიშნული მუხლის თანახმად, დაცვის სპეციალური ღონისძიება შეიძლება გამოყენებულ იქნეს შემდეგ სამ შემთხვევაში: ა) განიხილება საქმე ისეთი ქმედების ჩადენის ფაქტზე, რომლის საჯარო განხილვაც თავისი ბუნებით არსებით ზიანს მიაყენებს პროცესის მონაწილის პირად ცხოვრებას; ბ) პროცესის მონაწილის ვინაობისა და საქმეში მონაწილეობის გასაჯაროებით მნიშვნელოვანი საფრთხე დაემუქრება პროცესის მონაწილის ან მისი ახლო ნათესავის სიცოცხლეს, ჯანმრთელობას ან ქონებას; გ) პროცესის მონაწილე დამოკიდებულია ბრალდებულზე ანუ, პირველ შემთხვევაში, დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების მიზანია პროცესის მონაწილის პირადი ცხოვრების დაცვა. პირად ცხოვრებაში იგულისხმება პირის ოჯახური ცხოვრება, პირადი ურთიერთობები, სექსუალური ცხოვრება და სხვა ისეთი პირადი დეტალები, რომლის გასაჯაროებაზე გადაწყვეტილებას იღებს თავად ეს პირი. პირადი ცხოვრების არსებითი დაზიანების საფრთხე უნდა შეფასდეს ინდივიდუალურად ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში.დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების თაობაზე გადაწყვეტილებას იღებს კონკრეტული სისხლის სამართლის საქმის საპროცესო ხელმძღვანელი პროკურორი საქართველოს მთავარი პროკურორის ან მისი მოადგილის თანხმობით.დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების თაობაზე პროკურორს გამოაქვს დადგენილება, რომელიც შესასრულებლად/აღსასრულებლად ეგზავნება შინაგან საქმეთა სამინისტროს. დაცვის კონკრეტული ღონისძიებების განხორციელების პროცედურებს ერთობლივად განსაზღვრავენ საქართველოს იუსტიციისა და შინაგან საქმეთა მინისტრები. აღნიშნული პროცედურების განმსაზღვრელი დოკუმენტი არ არის საჯარო. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების ხარჯებს სახელმწიფო გაიღებს , პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების შესახებ პროკურორის დადგენილებაში უნდა მიეთითოს: დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების დრო; დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების მიზეზი; იმ პირის საიდენტიფიკაციო მონაცემები, რომლის მიმართაც გამოიყენება დაცვის სპეციალური ღონისძიება და დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების ვადა. დაცვის სპეციალური ღონისძიება შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს ნებისმიერი ვადით ან უვადოდ. თუ დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენება მოხდა გარკვეული ვადით, ვადის ამოწურვის შემთხვევაში შესაძლებელია ვადის გაგრძელება, თუ კვლავ არსებობს ამ ღონისძიების გამოყენების საჭიროება. დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების საფუძვლის აღმოფხვრის შემთხვევაში ამ ღონისძიებას აუქმებს მისი გამოყენების შესახებ გადაწყვეტილების მიმღები პირი (ანუ პროკურორი), რაც დაუყოვნებლივ უნდა ეცნობოს იმ პირს, ვის მიმართაც იყო გამოყენებული ეს ღონისძიება. დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების ან გაუქმების შესახებ გადაწყვეტილება არ არის საჯარო. ეს გადაწყვეტილება ეცნობება მხოლოდ დასაცავ პირს ,დაცვის სპეციალური ღონისძიებისა და მის ფარგლებში გამოყენებული დაცვის კონკრეტული ღონისძიებების აღსრულებას უზრუნველყოფს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო. დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების შესახებ გადაწყვეტილების აღსრულების თაობაზე შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ 3 დღის ვადაში ეცნობება იმ პროკურორს, რომელმაც გამოიყენა ეს ღონისძიება.
4.სისხლის სამართლის პროცესში მონაწილეობის გამომრიცხავი გარემოებები : აცილება
მოსამართლის, ნაფიცი მსაჯულის, პროკურორის, გამომძიებელის ან სასამართლო სხდომის მდივანის სისხლის სამართლის საქმეში მონაწილეობის გამომრიცხავ ერთ-ერთ ძირითად გარემოებას წარმოადგენს, თუ ისინი კანონით დადგენილი წესით არ არიან თანამდებობაზე დანიშნული ან არჩეული, რადგან, თუ ეს ელემენტი არ არის დაკმაყოფილებული, აზრს კარგავს სხვა ისეთი ელემენტების შემოწმება, როგორიც არის დამოუკიდებლობა და მიუკერძოებლობა.მოსამართლის, ნაფიცი მსაჯულის, პროკურორის, გამომძიებლის ან სასამართლო სხდომის მდივნის სისხლის სამართლის საქმეში მონაწილეობის შემდეგი გამომრიცხავი გარემოებაა საქმეში მათი ახლანდელი თუ წარსული მონაწილეობა ბრალდებულის, ადვოკატის, დაზარალებულის, ექსპერტის, თარჯიმნის ან მოწმის სტატუსით. აღნიშნული გარემოება საქმეში მონაწილეობის გამომრიცხავ გარემოებას წარმოადგენს იმდენად, რამდენადაც მიუთითებს მოსამართლის, ნაფიცი მსაჯულის, პროკურორის, გამომძიებლის ან სასამართლო სხდომის მდივნის მიკერძოებაზე. მოსამართლე, ნაფიცი მსაჯული, პროკურორი, გამომძიებელი ან სხდომის მდივანი ვერ იქნება მიუკერძოებელი იმ საქმეში, სადაც ის იცავდა მაგალითად დაზარალებულის ან ბრალდებულის ინტერესებს. ასეთ შემთხვევაში ყოველთვის იარსებებს ეჭვი მისი მიუკერძოებლობის შესახებ. მოსამართლე არ უნდა იყოს მიკერძოებული რომელიმე მხარის მიმართ. მას უნდა შეეძლოს მხარეთა პოზიციებისა და შეხედულებების თავისუფალი განხილვა და ისეთი გადაწყვეტილების მიღება, რომელიც სამართლის ნორმების სწორი გამოყენების საფუძველზე, წარმოადგენს საქმის სამართლიან გადაწყვეტას. ტრექსელი თავის ნაშრომში მიუთითებს: მოსამართლისათვის ძირითადი დამახასიათებელი ნიშანი არა მისი დამოუკიდებლობა, არამედ მუკერძოებლობაა. როდესაც მოსამართლე არ არის დამოუკიდებელი, ყოველთვის არსებობს ეჭვი, რომ ვერც მიუკერძოებელი იქნება. მაშინ, როცა მიკერძოებული მოსამართლე ყოველთვის შეუფერებელია თანამდებობისათვის, იმის მიუხედავად, დამოუკიდებელია თუ არა.მოსამართლის, ნაფიცი მსაჯულის, პროკურორის, გამომძიებლის ან სასამართლო სხდომის მდივნის მიუკერძოებლობა შეიძლება ეჭვქვეშ დადგეს ასევე იმ შემთხვევაშიც, როცა ის არის ბრალდებულის, ადვოკატის, დაზარალებულის ოჯახის წევრი ან ახლო ნათესავი. პროცესის აღნიშნულ მონაწილეებს შორის ნათესაური კავშირის არსებობა ეჭვებს აჩენს მათ მიუკერძოებლობასთან დაკავშირებით, რადგან ასეთ შემთხვევაში ისინი ვერ ჩაითვლებიან ნეიტრალურებად ვერც პროცესის მონაწილეების და ვერც ობიექტური დამკვირვებლის თვალში. ასეთივე, შედეგი დგება მაშინაც, როცა თვითონ მოსამართლეს, ნაფიცი მსაჯულს, პროკურორს, გამომძიებელს ან სხდომის მდივანს შორის არსებობს ნათესაური კავშირი.გარდა იმისა, რომ სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი ადგენს მოსამართლის, ნაფიცი მსაჯულის, პროკურორის, გამომძიებლის ან სხდომის მდივნის საქმეში მონაწილეობის გამომრიცხავ საერთო გარემოებებს, კანონი ასევე ცალკეც ადგენს ისეთ გარემოებებს, რომელთა არსებობაც გამორიცხავს საქმეში მხოლოდ მოსამართლის მონაწილეობას. ასეთი გარემოება არის ის, რომ საერთო მოსამართლე ვერ მიიღებს მონაწილეობას სისხლის სამართლის საქმის არსებით განხილვაში, თუ იგი ამ საქმეში მონაწილეობდა, როგორც გამომძიებელი, პროკურორი, წინასასამართლო სხდომის, პირველი ინსტანციის, სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლოს მოსამართლე ან სასამართლო სხდომის მდივანი.მითითებული გარემოებების არსებობის შემთხვევაში მოსამართლის მიერ საქმის განხილვისაგან აცილება ემსახურება დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღების უზრუნველყოფას. პროკურორი, რომელიც ახორციელებს სისხლისსამართლებრივ დევნას და ცდილობს სიმართლის დადგენას, რომელსაც შეიძლება ბრალდებული საგულდაგულოდ მალავდეს, იმავე საქმეზე ვერ იქნება დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი არბიტრი. მისი, როგორც მოსამართლის განხილვის საგანი შეიძლება გახდეს ამ საქმეში პროკურორად მონაწილეობის დროს გატარებული ღონისძიებების კანონიერება. ასეთ ვითარებაში კი ძნელი წარმოსადგენია, რომ ბრალდებულის მიერ იგი აღქმულ იქნეს მიუკერძოებლ მოსამართლედ. ასეთივე მოსაზრებით არის აგრეთვე უარყოფილი საქმის არსებით განხილვაში წინასასამართლო სხდომის მოსამართლის მონაწილეობის შესაძლებლობა. კანონის დათქმა, რომ წინასასამართლო სხდომის მოსამართლე მონაწილეობას ვერ მიიღებს საქმის არსებით განხილვაში, ეფუძნება იმ გარემოებას, რომ არსებითი განხილვისათვის საქმის გადაცემის თაობაზე გადაწყვეტილების მიღების დროს წინასასამართლო სხდომის მოსამართლე აკეთებს დასკვნას იმის თაობაზე, რომ ბრალდების მხარის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები ალბათობის მაღალი ხარისხით იძლევა საფუძველს ვარაუდისათვის, რომ პირმა დანაშაული ჩაიდინა. პროკურორისა და გამომძიებლის მიერ თავიანთი ფუნქციების შესრულება სისხლის სამართლის პროცესის არც ერთ სტადიაზე არ აბრკოლებს ამ საქმეში მათ შემდგომ მონაწილეობას. მაგალითად, თუკი პროკურორი თავად აწარმოებდა საქმის გამოძიებას, აღნიშნული გარემოება არ წარმოადგენს ამ საქმის განხილვაში მისი მონაწილეობის გამომრიცხავ გარემოებას. ის გარემოება, რომ დაცვის მხარის შუამდგომლობით სასამართლო განჩინების საფუძველზე საგამოძიებო მოქმედებას ატარებს არა საქმის გამომძიებელი, არამედ საგამოძიებო ორგანოს მიერ შერჩეული პირი, განპირობებლია მნიშვნელოვანწილად მხარეთა შეჯიბრობითობით, რა დროსაც უზრუნველყოფილია დაცვის მხარის უფლება, დამოუკიდებლად ობიექტური პირის მეშვეობით მოიპოვოს მისთვის საჭირო ინფორმაცია. თუკი დაცვის მხარე წერილობით გამოხატავს თანხმობას საქმის გამომძიებლის მიერ საგამოძიებო მოქმედების ჩატარებაზე, ასეთ შემთხვევაში, შესაძლებელია დაცვის მხარის მიერ მოთხოვნილი ჩხრეკის ჩატარება საქმის გამომძიებლის მიერ.
5.ნივთიერი მტკიცებულება. დოკუმენტი, როგორც მტკიცებულება.
ნივთიერი მტკიცებულება, როგორც წესი, მატერიალური სამყაროს ნებისმიერი ობიექტია, რომლისთვისაც დამახასიათებელია მტკიცებულებითი ინფორმაციის ნიშან-თვისებები და რომელიც მოპოვებული და დართულია სისხლის სამართლის საქმეზე საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების შესაბამისად. ერთ შემთხვევაში ეს შეიძლება იყოს როგორც თითის ანაბეჭდი, ფეხის კვალი, სიგარეტის ნამწვავი, სისხლის კვალი, სატრანსპორტო საშუალების საბურავების პროტექტორების კვალი, დოკუმენტები, ამონაწერები, აუდიო-ვიდეოჩანაწერები, ნივთიერებები .მათზე აღბეჭდილი მტკიცებულებითი ინფორმაცია განპირობებულია იმ გარემოებით, რომ ისინი დაკავშირებულია განსახილველ საქმესთან: 1. წარმოადგენენ დანაშაულის ჩადენის იარაღს ან საშუალებას; 2. წარმოადგენენ დანაშაულის ჩადენის საგანს; 3.შეინარჩუნეს დანაშაულის კვალი; 4. წარმოიქმნენ დანაშაულის ჩადენის შედეგად; 5.წარმოადგენენ დამნაშავე პირის იდენტიფიცირების და მისი აღმოჩენის, ბრალდების დადასტურების ან უარყოფის საშუალებას.საქმისწარმოებისას უნდა არსებობდეს შესაბამისი ნივთიერი მტკიცებულების წარმომავლობის შესახებ ინფორმაცია, რისი მეშვეობითაც დგენდება ნივთიერი მტკიცებულების კავშირი სისხლის სამართლის საქმესთან. აღნიშნული ინფორმაციის არარსებობა იწვევს დაუძლეველ ეჭვს მტკიცებულების წარმომავლობასა და შემხებლობაში. მაგალითად, სისხლიანი დანიდან ამოღებული ბრალდებულის თითის ანაბეჭდები. თუ უცნობია აღნიშნული დანის წარმომავლობა სად, ვის მიერ, რა მდგომარეობაში და ა.შ. იქნა ის აღმოჩენილი, დაცვის მხარეს შეუძლია ამტკიცოს, რომ, მართალია დანაზე აღინიშნება ბრალდებულის თითის კვალი და დაზარალებულის სისხლი, მაგრამ აღნიშნული დანა არ იყო გამოყენებული მკვლელობის ჩასადენად. მკვლელობამდე რამდენიმე დღით ადრე მოხდა აღნიშნული კვალის დატოვება ცივ იარაღზე, როდესაც ბრალდებული დაეხმარა დაზარალებულს სადილის მომზადებაში, ვინაიდან მან ხელი გაიჭრა მომზადებისას.აღმოჩენილი ან წარმოდგენილი საგნები თავდაპირველად უნდა დათვალიერდეს მტკიცებულებითი ხასიათის ინფორმაციის არსებობის და საქმესთან მისი შემხებლობის განსაზღვრის მიზნით, რის შემდეგაც ხდება მათი ნივთიერი მტკიცებულების სახით დართვა საქმეზე. საგნის აღმოჩენის და დათვალიერების შედეგები აისახება იმ საგამოძიებო/საპროცესო მოქმედების ოქმში, რომლის ფარგლებშიც ის იყო აღმოჩენილი. თუმცა დაიშვება მისი დათვალიერება საგამოძიებო მოქმედების დასრულების შემდეგაც. ამ შემთხვევაში ნივთის ნიშან-თვისებების ასახვა უნდა მოხდეს ცალკე საპროცესო დოკუმენტში ნივთმტკიცების დათვალიერების ოქმში. თუ აღნიშნული საგნის წარმოდგენა ხდება პროცესის მონაწილის მიერ, ზ/ა მახასიათებლები ფიქსირდება ნებაყოფლობითი წარმოდგენის ოქმში.
ნივთიერი მტკიცებულება ასევე შეიძლება იქნეს შექმნილი დანაშაულის ჩადენისას, მაგალითად, ყალბი ფული, ყალბი დოკუმენტი. ამ დროს მტკიცებულებითი მნიშვნელობა ენიჭება მისი დამზადების ფაქტს.დოკუმენტს მტკიცებულებითი ძალა ენიჭება კუმულაციურად სამი სპეციალური წინაპირობის არსებობისას: 1. ცნობილია მისი წარმომავლობა; 2. ავთენტიკურია; 3. შესაძლებელია დაიკითხოს პირი რომელმაც შექმნა/მოიპოვა ან ვისთანაც ინახებოდა დოკუმენტი სასამართლოში წარდგენამდე.მტკიცებულებათა უშუალოდ გამოკვლევის პრინციპიდან გამომდინარე, არაოფიციალური ე.წ. ფიზიკური პირებიდან მომდინარე დოკუმენტებს არ შეუძლიათ ჩაანაცვლონ მათი ჩვენებები. რაც შეეხება ოფიციალურ დოკუმენტებს, თუ ისინი შეიცავენ იმ ინფორმაციას, რომლის მოპოვება/დამუშავება/წარმოდგენა მთლიანად მათ კომპეტენციას მიეკუთვნება, მაშინ ამ დოკუმენტში წარმოდგენილი ინფორმაციის პირველწყაროდ მიიჩნევა შესაბამისი ორგანო და ამიტომ ამ დოკუმენტის ავტორის დაკითხვა საჭირო არ არის. მაგრამ, როდესაც ოფიციალურ დოკუმენტში წარმოდგენილი ინფორმაცია სცილდება კონკრეტული ორგანოს სპეციალურ კომპეტენციას, ის, როგორც წესი დაკითხული უნდა იქნეს მოწმის სახით. მაგალითად, პოლიციის თანამშრომლის პატაკი პირის დაკავების შესახებ, რომელშიც ის მიუთითებს როგორც პირის დაკავების დროს, ადგილს, საფუძველს ასევე _ პირის ქცევას დაკავებისას, წინააღმდეგობოს ფაქტს და სახეს/ინტენსივობას, დანაშაულის კვალს, დაკავების ვითარებას დ ა.შ. ამ შემთხვევაში აღნიშნული ინფორმაციის მხოლოდ ნაწილი მიეკუთვნება შსს კომპეტენციას, რომელსაც უფლება აქვს განახორციელოს დაკავება, მაგრამ ინფორმაციის ნაწილი, რომელიც ეხება პირის მიმართ დევნის წარმოებას, სცილდება მის კომპეტენციას, ამიტომ დევნის წარმოების საკითხის კანონიერების/ დასაბუთებულობის განხილვისათვის საჭიროა მისი მოწმის სახით დაკითხვა. ანალოგიურად, დაკითხვა შესაძლებელია საჭირო გახდეს წარმოებული კვლევის მეთოდოლოგიის სანდოობის, სისრულის შემოწმებისათვის.
6.მოწმე და დაზარალებული სისხლის სამართლის პროცესში.
მოწმე არის პირი, რომელმაც შეიძლება იცოდეს სისხლის სამართლის საქმის გარემოებათა დასადგენად საჭირო მონაცემები. პირი მოწმის სტატუსსა და უფლება-მოვალეობებს იძენს სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის თაობაზე გაფრთხილებისა და ფიცის დადების შემდეგ. ამრიგად, მხარეებს სისხლის სამართლის პროცესში მოწმის სტატუსით მონაწილეობის მისაღებად უფლება აქვთ მიიწვიონ ნებისმიერი პირი, რომელსაც შეუძლია სასამართლოში მისცეს ჩვენება სისხლის სამართლის საქმის რელევანტურ გარემოებებთან დაკავშირებით. აღსანიშნავია, რომ `მოწმის ვარგისიანობა~ დამოკიდებულია პირის უნარზე, სწორად აღიქვას, დაიმახსოვროს და აღიდგინოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები და მისცეს ჩვენება. სასამართლოში პირი არ შეიძლება დაიკითხოს მოწმედ, თუ იგი ფიზიკური ან ფსიქიკური ნაკლის გამო მოკლებულია აღნიშნულ უნარს . გამომძიებელი და პროკურორი მოწმედ მოიაზრებიან, მაგალითად, მაშინ, როდესაც ისინი ჩვენებას აძლევენ სასამართლოში მათ მიერ განხორციელებული სხვადასხვა საპროცესო (საგამოძიებო) მოქმედებასთან დაკავშირებით და აღნიშნული ღონისძიებების შედეგად აღმოჩენილი და ამოღებული მტკიცებულების თაობაზე, რათა დადგინდეს მოპოვებული მტკიცებულების ავთენტურობა და საქმისათვის მნიშვნელოვანი სხვა გარემოებები. თუ გამომძიებელი, რომელიც იძიებს სისხლის სამართლის საქმეს, ამ საქმესთან დაკავშირებით სასამართლოში უნდა წარდგეს მოწმედ, სავალდებულოა ასეთ შემთხვევაში პროკურორმა სისხლის სამართლის საქმე გადასცეს სხვა გამომძიებელს. ხოლო, თუ პროკურორი მონაწილეობს იმავე საქმეში მოწმედ, ზემდგომმა პროკურორმა უნდა ჩამოაშოროს იგი სისხლის სამართლის საქმისწარმოებას და საქმე გადასცეს სხვა პროკურორს.ბრალდებული, განსხვავებით სხვა მოწმეებისგან, არ არის ვალდებული მისცეს ჩვენება, ვინაიდან მას ბრალდებულის სტატუსი ათავისუფლებს სისხლის სამართალწარმოების ორგანოებთან აქტიური თანამშრომლობისგან. თუმცა, იგი არ არის შეზღუდული, გამოვიდეს სასამართლოში მოწმედ. მას განასხვავებს სხვა მოწმეებისგან ისიც, რომ ბრალდებულს უფლება აქვს ნებისმიერ დროს გამოიყენოს დუმილის უფლება და ყოველგვარი დასაბუთების გარეშე უარი განაცხადოს ცალკეულ კითხვებზე პასუხის გაცემაზე. მოწმეს აღნიშნული უფლება არ გააჩნია და მან ყოველთვის უნდა დაასაბუთოს კითხვებზე პასუხის გაუცემლობის მიზეზი. დაზარალებული წარმოადგენს საკუთარი პროცესუალური უფლებამოსილებით აღჭურვილ პროცესის დამოუკიდებელ მონაწილეს, რომელსაც
სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობა ამავდროულად ანიჭებს მოწმის ყველა უფლებას და აკისრებს მის ყველა მოვალეობას. დაზარალებული ვალდებულია გამოცხადდეს სასამართლოში და მისცეს ჩვენება საქმისათვის მნიშვნელოვანი გარემოებების შესახებ. ერთი მხრივ, დაზარალებულს გააჩნია ჩვენების მიცემის ვალდებულება, თუმცა, მეორე მხრივ, კანონმდებელი ანიჭებს მას უფლებას, სასამართლოში საქმის არსებითი განხილვისას, სასამართლოს მიერ საქმის არსებითი განხილვის გარეშე განაჩენის გამოტანის თაობაზე შუამდგომლობის განხილვისას და სასჯელის შეფარდების სასამართლო სხდომაზე მისცეს ჩვენება იმ ზიანის შესახებ, რომელიც მას დანაშაულის შედეგად მიადგა, ან წერილობით წარუდგინოს სასამართლოს აღნიშნული ინფორმაცია. მხარეებს უფლება აქვთ იმავე სისხლის სამართლის საქმისწარმოებაში მონაწილე მოსამართლე, რომლისთვისაც შემთხვევით გახდა ცნობილი სისხლის სამართლის საქმის გარემოებების დასადგენად მნიშვნელოვანი ინფორმაცია, გამოიძახონ მოწმედ სასამართლოში საქმის არსებითი განხილვის დროს. პირს მოწმის სტატუსი ენიჭება სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის თაობაზე გაფრთხილებისა და ფიცის დადების შემდე. ფიცის დადების ვალდებულებისგან კანონმდებელი ათავისუფლებს პირს, რომელიც თავისი რწმენის ან სხვა მოსაზრებათა გამო უარს ამბობს ფიცის დადებაზე.იმ შემთხვევაში, თუ ბრალდებული სასამართლოში იძლევა ჩვენებას მოწმის სტატუსით, ფიცის დადების ვალდებულება ასევე ვრცელდება ამ უკანასკნელზეც. თუმცა, მის მიერ მოწმის სახით ჩვენების მიცემამდე დადებული ფიცი არ ხელყოფს მის უფლებას, არ მისცეს მამხილებელი ჩვენება საკუთარი თავის ან ახლო ნათესავის წინააღმდეგ.იგი ვალდებულია: _ გამოცხადდეს სასამართლოს გამოძახებით; _ უპასუხოს დასმულ შეკითხვებს; _ არ გაამჟღავნოს საქმესთან დაკავშირებით მისთვის ცნობილი გარემოებები, თუ იგი ამის შესახებ გააფრთხილა სასამართლომ; _ დაიცვას წესრიგი საქმის სასამართლო განხილვის დროს; _ სხდომის თავმჯდომარის ნებართვის გარეშე არ დატოვოს სასამართლო სხდომის დარბაზი. რაც შეეხება სასამართლოში გამოცხადების ვალდებულებას, აღნიშნული მოქმედებს ნებისმიერი პირის მიმართ, მისი მოქალაქეობის მიუხედავად. საქართველოს ტერიტორიაზე მყოფი პირი ვალდებულია გამოცხადდეს სასამართლოში, თუ მას სასამართლოს უწყებით გამოიძახებენ სისხლის სამართლის საქმეზე ჩვენების მისაცემად. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ გამოცხადების ვალდებულება არსებობს მხოლოდ სასამართლოში. არავინ არ არის ვალდებული, ჩვენების მისაცემად გამოცხადდეს პროკურორთან ან გამომძიებელთან. მოწმის ვალდებულებისგან თავისუფლდებიან გარკვეული პროფესიის მქონე და ბრალდებულთან ახლო ნათესაურ კავშირში მყოფი პირები. სისხლის სამართლის პროცესში მოწმედ მონაწილეობის ვალდებულებისაგან გამონაკლისის დაშვებით, კანონმდებელი ინტერესთა კოლიზიის ცალკეულ შემთხვევებში მართლმსაჯულების ინტერესებზე უფრო მაღლა აყენებს ზემოხსენებული პირების კანონიერ ინტერესებს. გარდა ამისა, აღნიშნული გამონაკლისი ემსახურება სისხლის სამართლის საქმეზე სიმართლის დადგენასაც, რადგან სავსებით მოსალოდნელია, რომ პირმა ბრალდებულთან ახლო ნათესაური დამოკიდებულების ან პროფესიული მოვალეობების გამო იცრუოს დაკითხვის დროს ან მისცეს სასამართლოში არასრული ჩვენება. მოწმის ვალდებულებისაგან გათავისუფლება ნიშნავს იმას, რომ პირს არ ეკისრება მოწმედ დაკითხვისა და საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ინფორმაციის შემცველი საგნის, დოკუმენტის, ნივთიერების ან სხვა ობიექტის გადაცემის ვალდებულება. თუ პირი ისარგებლებს ამ უფლებით, მის მიერ მოწედ მონაწილეობაზე უარის თქმა დაუშვებელია გამოყენებულ იქნეს თავად ამ პირის ან ბრალდებულის წინააღმდეგ. სისხლის სამართლის პროცესში დაზარალებულის პროცესუალური სტატუსით მონაწილეობის მისაღებად სავალდებულოა მატერიალური და ფორმალური წინაპირობების არსებობა. მატერიალურ წინაპირობას წარმოადგენს ის, რომ პირს უშუალოდ დანაშაულის შედეგად უნდა მიადგეს მორალური, ფიზიკური ან ქონებრივი ზიანი. ფორმალური წინაპირობა კი მდგომარეობს დანაშაულის მსხვერპლის დაზარალებულად ან მისი რომელიმე ახლო ნათესავის დაზარალებულის უფლებამონაცვლედ ცნობის შესახებ პროკურორის მიერ დადგენილების გამოტანაში. პირის დაზარალებულად ცნობა ხდება გამოძიების სტადიაზე. გამოძიების დაწყებისთანავე თუ პროკურორისთვის ცნობილი გახდა დანაშაულებრივი ქმედებით პირისათვის ზიანის მიყენების ფაქტი, მან იგი დადგენილებით უნდა ცნოს დაზარალებულად. პირის დაზარალებულად ცნობა არ არის დამოკიდებული დანაშაულის მსხვერპლის ნება-სურვილზე და არც მის ასაკსა და ფიზიკურ ან ფსიქიკურ მდგომარეობაზე. პროკურორი ვალდებულია, მას შემდეგ, რაც დაადგენს პირის დაზარალებულად ცნობის მატერიალურ წინაპირობებს, მიანიჭოს მას დადგენილებით (ფორმალურად) დაზარალებულის პროცესუალური სტატუსი. პირის დაზარალებულად ცნობა შესაძლებელია სისხლის სამართლის საქმის სასამართლოში გაგზავნამდე. საქმის სასამართლოში არსებითი განხილვის ეტაპზე პირისთვის დაზარალებულის სტატუსის მინიჭება სამართლებრივად შეუძლებელია. პირის დაზარალებულად ცნობის საფუძველი შესაძლოა გახდეს ასევე პროკურორისთვის დაზარალებულად ან მის უფლებამონაცვლედ ცნობის შესახებ განცხადებით მიმართვა. ასეთ შემთხვევაში, თუ პროკურორი დაადგენს პირის დაზარალებულად ან მის უფლებამონაცვლედ ცნობის საფუძველს, მან უნდა დააკმაყოფილოს აღნიშნული განცხადება და მიიღოს შესაბამისი დადგენილება. თუ განცხადების შეტანიდან 48 საათის განმავლობაში, პირის განცხადება არ დაკმაყოფილდება, მას აქვს უფლება დაზარალებულად ან მის უფლებამონაცვლედ ცნობის მოთხოვნით ერთჯერადად მიმართოს ზემდგომ პროკურორს, რომლის გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
7.მოწმის ჩვენება როგორც მტკიცებულება სისხლის სამართლის პროცესში , ირიბი ჩვენება.
მოწმეთა ჩვენებების კატეგორიულად შეფასება უნდა მოხდეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ისინი დეტალური სიზუსტით აღწერენ მოვლენებს, შეესაბამება სხვა მტკიცებულებით დადგენილ გარემოებებს და ისეთ სპეციფიკურ დეტალებზე ამახვილებენ ყურადღებას, რომლებიც მხოლოდ ამ საქმისთვისაა დამახასიათებელი, ინდივიდუალურია და მხოლოდ
რეალურ მოწმეს შეიძლება სცოდნოდა, მის ჩვენებაში არ შეიმჩნევა ყოყმანი და ვარაუდები.
თუ მოწმის ჩვენება ფაქტებთან მიმართებით სავარაუდოა, ასეთი ჩვენების მტკიცებულებად გამოყენება საფრთხილოა, ვინაიდან სავარაუდო მტკიცებულებები ვერ ქმნის დამაჯერებლობის მაღალ ხარისხს.მოწმის ჩვენების საგანი, როგორც წესი, უნდა იყოს მის მიერ უშუალოდ ან შუალედური რგოლის მეშვეობით აღქმული გარემოება (როგორც ნანახი/გაგონილი/წაკითხული,
დაგემოვნებული, გამოკვლეული და ა.შ.), რომელსაც ადგილი ჰქონდა წარსულში ან ექნება მომავალში.სსსკ მოწმის ჩვენებას მის მიერ გადმოცემულ ფაქტობრივ გარემოებებს უკავშირებს. ამიტომ მოწმის ჩვენება გულისხმობს ინფორმაციას გარკვეული ობიექტური გარემოებების შესახებ და არა საქმისათვის მნიშვნელოვან გარემოებზე მოწმის სუბიექტურ შეხედულებებს,შეფასებასა და დასკვნებს, ეჭვს, მოსაზრებას, ვარაუდს. თუმცა ცალკეულ შემთხვევაში ეს ინფორმაციაც მნიშვნელოვანია, თუ ემყარება ობიექტურ საფუძველს. მაგალითად, მოწმის სახით მოწვეული აუდიტორის ჩვენება სასამართლო-საბუღალტრო ექსპერტიზის ფარგლებში გამოყენებული კვლევის მეთოდოლოგიის სარწმუნოობის და გამოყენების მასშტაბების შესახებ, საექსპერტო დასკვნაში აღმოჩენილი უზუსტობის გამომწვევი მიზეზების ან/და მათი მნიშვნელობის და ა.შ. შესახებ.მტკიცებულებითი მნიშვნელობა არ ენიჭება მოწმის მიერ მიწოდებულ ინფორმაციას მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების შესახებ თუ ის ვერ უთითებს ინფორმაციის წყაროს. მოწმემ ინფორმაციის წყარო შესაძლებელია ვერ მიუთითოს როგორც სუბიექტური, ასევე ობიექტური გარემოებებიდან გამომდინარე: მაგალითად, არ ახსოვს, ვერ დაინახა ვინ თქვა, არ სურს ინფორმაციის წყაროს დასახელება ბრალდებულის მხრიდან მასზე ძალადობის პრევენციის მიზნით, წყარომ აღნიშნული ინფორმაცია მიაწოდა კონფიდენციალურობის დაცვის პირობით და ა.შ დაზარალებულის ჩვენებები _ როგორც წესი, განხორციელებული დანაშაულებრივი ქმედების შესახებ ყველაზე სრულყოფილი ინფორმაცია გააჩნია დაზარალებულს _ შეუძლია აღწეროს მისგან მოპარული ქონება, ან განცდილი, ბრალდებულის გარეგნობა, მისთვის დამახასიათებელი სუნი, ინდივიდუალური ნიშნები და სხვა. თუმცა ცალკეულ შემთხვევებში დანაშაული შესაძლებელია ჩადენილი იყოს დაზარალებულის არყოფნის პირობებში (მაგალითად, ქურდობა ბინაში შეღწევით); ან დაზარალებულს დანაშაულის ჩადენისას არ ჰქონდეს ბრალდებულის დანახვის ან დანაშაულებრივი ქმედების ნაწილის აღქმის შესაძლებლობა (მაგალითად, დაზარალებულზე თავდასხმა ზურგიდან, დაზარალებულისათვის ბლაგვი საგნით თავის არეში დაზიანების მიყენების გამო მან დაკარგა გონება და ბრალდებული დაეუფლა მის ქონებას; ბრალდებულის მიერ შორი დისტანციიდან/ სამალავიდან ცეცხლსასროლი იარაღით პირის დაჭრა). იმავდროულად დაზარალებულის მიერ განცდილი ემოცია შესაძლებელია გარკვეულ გავლენას ახდენდეს მის მიერ ფაქტების სრულყოფილად და სწორად აღქმის უნარზე და იწვევდეს გაუცნობიერებელ გაზვიადებას: დაზარალებული შესაძლებელია გადაჭარბებულად აფასებდეს საფრთხის ხარისხს, ბრალდებულის ქმედების ინტენსივობას, დამდგარი შედეგის და მათი სიმძიმის ხარისხს ან/და ცდებოდეს დანაშაულთან ცალკეული პირების შემხებლობის საკითხში. აღნიშნულიდან გამომდინარე, დაზარალებული-მოწმის ჩვენების შეფასება უნდა განხორციელდეს სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში. განაჩენის გამოსატანად ერთი ან თუნდაც რამდენიმე მოწმე-დაზარალებულის ჩვენება არ არის საკმარისი ბრალდებულის ბრალეულობის დამდასტურებელი სხვა მტკიცებულებების, მათ შორის ნივთიერი მტკიცებულების, სხვადასხვა საგამოძიებო მოქმედებების ოქმების გარეშე.მოწმე, როგორც წესი, ნაკლებად დაინტერესებული პირია და მისი ჩვენებები მეტი სარწმუნოობით ხასიათდება. თუმცა ჩვენების სარწმუნოობაზე შესაძლებელია გავლენა იქონიოს ობიექტურმა და სუბიექტურმა გარემოებე .მოწმის ჩვენების ფორმირების სპეციფიკიდან გამომდინარე, მოწმე ერთნაირი სიზუსტით და სისრულით არ აღიქვამს დანახულს/გაგებულს. ცალკეულ შემთხვევებში მოწმე ახდენს ჩადენილი დანაშაულის მხოლოდ ცალკეული ფრაგმენტების და არა საქმის ყველა გარემოების აღქმას. მან შეიძლება ყურადღება მიაქციოს რაიმე მნიშვნელოვან გარემოებას, რაც დაინახა ან მოისმინა. მოწმის ყურადღება შეიძლება მიიქციოს არაორდინალურმა
ქმედებამ, რომელმაც მოწმეზე დიდი შთაბეჭდილება იქონია, რისი დამახსოვრებაც, როგორც წესი, უფრო მეტი სიზუსტით ხორციელდება რუტინულ ქმედებებთან შედარებით,
რომლის ცალკეული დეტალები შესაძლებელია მოწმის ყურადღების მიღმა დარჩეს. ირიბი ჩვენება ეყრდნობა სხვა წყაროდან მოპოვებულ, როგორც წესი, მოდიფიცირებულ
ფაქტობრივ ინფორმაციას. ირიბ ჩვენებას იძლევა პირი, რომლისთვისაც აღნიშნული ინფორმაცია სხვა პირის მეშვეობით გახდა ცნობილი. ანუ მოწმეს საკუთარი თვალით არ
დაუნახავს ან სხვაგვარად უშუალოდ არ აღუქვია (არ მოუსმენია, განუცდია, გაუსინჯია და ა.შ.) ის გარემოება, რომლის თაობაზეც იძლევა ჩვენებას. ირიბი ჩვენებით დადგენილ ფაქტსა და ინფორმაციის წყაროს შორის არსებობს შუალედური რგოლი. ასეთი მტკიცებულების წარმოებულობის ხარისხი შესაძლებელია განსხვავებული იყოს, მაგალითად, მოწმე იღებს ინფორმაციას არა თვითმხილველისგან, არამედ მე-2 ან მე-3 ხელიდან. შესაბამისად, რაც უფრო მეტი შუალედური რგოლი არსებობს წყაროსა და ჩვენების მიმცემ მოწმეს შორის, მით უფრო ნაკლებია მის მიერ მიწოდებული ირიბი ჩვენების სარწმუნოობის ხარისხი და მტკიცებულებითი წონა. როდესაც საქმეში ირიბ ჩვენებასთან ერთად არსებობს იმავე ფაქტობრივი გარემოებების შესახებ თავდაპირველი მტკიცებულება, ნაწარმოები მტკიცებულება არ შეიძლება განხილულ იქნეს დამოუკიდებელ მტკიცებულებად თუ მასში არ არის მოცემული ახალი ინფორმაცია, რომელიც არ არის თავდაპირველ მტკიცებულებაში.
8.ბრალდებული და ადვოკატი სისხლის სამართლის პროცესში.
დაკავების მომენტში ან, თუ დაკავება არ ხდება, ბრალდებულად ცნობისთანავე, დაუყოვნებლივ, ასევე ნებისმიერი დაკითხვის წინ ბრალდებულს მისთვის გასაგებ ენაზე უნდა ეცნობოს, საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისწინებული რომელი დანაშაულის ჩადენაში არსებობს მის მიმართ დასაბუთებული ვარაუდი. ბრალდებულს უნდა გადაეცეს დაკავების ოქმის ან, თუ ის არ დაუკავებიათ, ბრალდების შესახებ დადგენილების ასლი. დაკავების მომენტში ან, თუ დაკავება არ ხდება, ბრალდებულად ცნობისთანავე, დაუყოვნებლივ, ასევე ნებისმიერი დაკითხვის წინ ბრალდებულს უნდა ეცნობოს, რომ მას აქვს უფლება ადვოკატზე, დუმილისა და კითხვებზე პასუხის გაცემისაგან თავის შეკავების უფლება, უფლება, არ დაიბრალოს დანაშაული, რომ ყველაფერი, რასაც იგი იტყვის, შესაძლებელია მის წინააღმდეგ იქნეს გამოყენებული, და უფლება, დაპატიმრებისას, ხოლო დაკავებისას მისი მოთხოვნის შემთხვევაში, შესაბამის დაწესებულებაში მიყვანისთანავე მიიღოს უფასო სამედიცინო შემოწმება თუ ბრალდებული თავს არიდებს სამართალდამცავ ორგანოში გამოცხადებას, ბრალდების შესახებ დადგენილების ასლი გადაეცემა მის ადვოკატს, რაც ითვლება ბრალის წაყენებად. ბრალდებულს შეუძლია ნებისმიერ დროს გამოიყენოს დუმილის უფლება. თუ ბრალდებული ირჩევს დუმილის უფლებას, ეს არ შეიძლება შეფასდეს მისი ბრალეულობის დამადასტურებელ მტკიცებულებად. ბრალდებულს აქვს ადვოკატის არჩევისა და ყოლის, ასევე მის მიერ არჩეული ადვოკატის ნებისმიერ დროს შეცვლის უფლება, ხოლო თუ ის უქონელია უფლება, დაენიშნოს ადვოკატი სახელმწიფოს ხარჯზე. ბრალდებულს უნდა ჰქონდეს გონივრული დრო და საშუალება დაცვის მომზადებისათვის. ბრალდებულისა და მისი ადვოკატის ურთიერთობა კონფიდენციალურია. აკრძალულია ბრალდებულისა და მისი ადვოკატის ურთიერთობაზე ისეთი შეზღუდვების დაწესება, რომლებიც ხელს შეუშლის დაცვის სათანადოდ განხორციელებას. ბრალდებულს უფლება აქვს, უარი თქვას ადვოკატის მომსახურებაზე და დამოუკიდებლად დაიცვას თავი, რისთვისაც მას უნდა მიეცეს საკმარისი დრო და საშუალება. ბრალდებულს არ შეუძლია უარი თქვას ადვოკატის მომსახურებაზე, თუ არსებობს ამ კოდექსით დადგენილი სავალდებულო დაცვის შემთხვევა. ბრალდებულს უფლება აქვს: დამოუკიდებლად ან ადვოკატის მეშვეობით ჩაატაროს გამოძიება, კანონიერად მოიპოვოს და წარადგინოს მტკიცებულება ამ კოდექსით დადგენილი წესით; მოითხოვოს საგამოძიებო მოქმედების ჩატარება და გამოითხოვოს მტკიცებულება, რომელიც საჭიროა ბრალდების უარსაყოფად ან პასუხისმგებლობის შესამსუბუქებლად; მონაწილეობა მიიღოს მისი ან/და მისი ადვოკატის შუამდგომლობით ჩატარებულ საგამოძიებო მოქმედებაში; მოითხოვოს ადვოკატის დასწრება მისი მონაწილეობით ჩატარებული საგამოძიებო მოქმედების დროს. ბრალდებულს უფლება აქვს, დაკითხვის და სხვა საგამოძიებო მოქმედების ჩატარების დროს ისარგებლოს თარჯიმნის მომსახურებით სახელმწიფოს ხარჯზე, თუ არ იცის ან სათანადოდ არ იცის სისხლის სამართლის პროცესის ენა ან აქვს ისეთი ფიზიკური ნაკლი, რომელიც თარჯიმნის გარეშე მასთან კომუნიკაციას გამორიცხავს. ბრალდებულს უფლება აქვს, დაკავებისთანავე ან დაპატიმრების შემთხვევაში მოითხოვოს უფასო სამედიცინო შემოწმება და მიიღოს შესაბამისი წერილობითი დასკვნა. ბრალდებულის ეს უფლება დაუყოვნებლივ უნდა განხორციელდეს. მას ასევე აქვს უფლება, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით, ნებისმიერ დროს, საკუთარი ხარჯით, დაუყოვნებლივ ჩაიტაროს სამედიცინო შემოწმება მის მიერ არჩეული ექსპერტის მიერ. ბრალდებულს უფლება აქვს, დაკავებისთანავე ან დაპატიმრების შემთხვევაში თავისი ოჯახის წევრს ან ახლო ნათესავს შეატყობინოს დაკავების ან დაპატიმრების ფაქტი და ადგილსამყოფელი, თავისი მდგომარეობა, ასევე შეატყობინოს კრედიტორს, სხვა ფიზიკურ თუ იურიდიულ პირს, რომელთა მიმართაც მას სამართლებრივი ვალდებულებები აკისრია. ბრალდებულს უფლება აქვს, სამოქალაქო/ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით მოითხოვოს და მიიღოს უკანონოდ ჩატარებული საპროცესო მოქმედების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. ბრალდებულს აღკვეთის ღონისძიების სახით არ უნდა შეეფარდოს პატიმრობა, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც არსებობს მისი მიმალვის, შემდგომი დანაშაულებრივი საქმიანობის, მოწმეზე ზემოქმედების, მტკიცებულების განადგურების ან განაჩენის აღუსრულებლობის საფრთხე. ბრალდებულს და მის ადვოკატს უფლება აქვთ, ამ კოდექსით დადგენილ ფარგლებში და დადგენილი წესით გაეცნონ ბრალდების მხარის მტკიცებულებებს, მიიღონ მტკიცებულებისა და სისხლის სამართლის საქმის მასალების ასლები. ბრალდებულს უფლება აქვს: მონაწილეობა მიიღოს მისი ბრალდების საქმის გამოძიებაში, ასევე უშუალოდ ან დისტანციურად, ტექნიკური საშუალებების გამოყენებით სასამართლო განხილვაში; დააყენოს შუამდგომლობა და განაცხადოს აცილება; დაცვის მხარს მტკიცებულება გამოიკვლიოს იმავე პირობებში, როგორშიც ბრალდების მხარის მტკიცებულების გამოკვლევა ხდება; გაეცნოს მხარის მიერ შეტანილ საჩივარს და მასზე გამოთქვას მოსაზრება; გაეცნოს სასამართლო სხდომის ოქმს და მასზე გამოთქვას შენიშვნა ამოქმედდეს გამოქვეყნებიდან მე-15 დღეს. ბრალდებულს უფლება აქვს, ამ კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში და დადგენილი წესით გაასაჩივროს გამომძიებლის მოქმედება პროკურორთან, პროკურორის მოქმედება და გადაწყვეტილება ზემდგომ პროკურორთან, ხოლო ამ კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში სასამართლოში. ბრალდებულს/მსჯავრდებულს უფლება აქვს, გაასაჩივროს სასამართლო ადაწყვეტილება, მიიღოს გასასაჩივრებელი გადაწყვეტილების ასლი ამ მუხლში მოყვანილი ჩამონათვალი არ ზღუდავს ბრალდებულის უფლებას, განახორციელოს ყველა სხვა უფლება, რომელიც მას საქართველოს კანონმდებლობით, მათ შორის, საერთაშორისო ხელშეკრულებებით აქვს მინიჭებული. . ბრალდებული უფლებამოსილია არ მიიღოს მონაწილეობა საგამოძიებო მოქმედებაში. ბრალდებულის მიერ თავისი უფლებების გამოყენება ან გამოუყენებლობა არ შეიძლება შეფასდეს მისი ბრალეულობის დამადასტურებელ მტკიცებულებად.
9.
სისხლის სამართლის პროცესი ტესტები
1)შესაძლებელია თუ არა სასამართლოს მეგობარი მოწვეულ იქნას სასამართლოში განმარტების მისაცემად?
შესძლებელია სასამართლოს ინიციატივით ან/და მხარის და წერილობითი მოსაზრების ავტორის წინასწარი თანხმობით.
2) ჩამოთვლილთაგან რომელი მსჯელობაა სწორი?
პროკურორი სისხლის სამართლის საქმეში კოორდინატორის ჩართვის შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს მოწმისა და დაზარალებულის ინტერესების გათვალისწიებით.
3) ხუსკივაძე რომელიც თორთლაძის ბრალდების საქმეში თარჯიმნად მონაწილეობდა დაინიშნა პროკურორად. მას როგორც პროკურორს თორთლაძის საქმის სასამართლო განხილვის დროს დაევალა ბრალდების ფუნქციის განხორციელება. აღნიშნულის თაობაზე აცილება არცერთ მხარეს არ დაუყენებია, პროკურორის ობიექტურობით კმაყოფილი დარჩა მზჯავდებული, რომელსაც სასამართლომ, პროკურორის შუამდგომლობის შესაბამისად, მინიმალური სასჯელი შეუფარდა, მიეცით ამ შემთხვევას სამართლებრივი შეფასება.
ხურსკივაძეს არ ჰქონდა უფლება, მხარი დაეჭირა ბრალდებისთვის, რადგან წარსულში იგი მონაწილეობდა როგორც თარჯიანი.
4) ქვემოთ ჩამოთვლილტაგან ვის მიმართ არ აქვს სასამართლოს უფლება მოწმის მოვალეობის შესრულებისგან გაათავისუფლოს პირი?
პროკურორის მუშაკს რომელიც არ მონაწილეობს სისხლის სამართლის პროცესში.
5) საქმის ერთპიროვნული განხილვისას თუ აცილების საკითხი დაყენებულია საქმის განმხილველი მოსამართლის მიმართ, ვინ წყვეტს აცილების საკითხს?
საქმის განმხილველი მოსამართლე.
6) აქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობით, დაცვის მხარეს წარმოადგენს;
ბრალდებული, მსჯავდებული, გამართლებული, და მისი ადვოკატი.
7) ქვემოთ ცამოთვლილ პირტაგან რომელ ეკისრება მოწმედ დაკითხვისა და საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ინფორმაციის შემცველი საგნის, დოკუმენტის, ნივთიერების, ან სხვა გადაცემის ვალდებულება?
ბრალდებულის ახლო მეგობარს
8) ვის მიერ განისაზღვრება ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოს სამოქმედო ტერიტორიები:
ნაფიც მსაჯულთა სასამართლო სამოქმედო ტერიტორიები განისაზღვრება საქართველოს იუსტიციის უმაღლესისაბჭოს გადაწყვეტილებით.
9) ქვემოთ ჩამოთვლილი შემთხვევებიდან როდის არ არის სავალდებულო ბრალდებულს ჰყავდეს ადვოკატი?
თუმის მიმართ წაყენებული ბრალდება სასჯელის სახით ითვალისწინებს თავისუფლების აღკვეთას 10 წლამდე ვადით.
10) შესაძლებელია თუ არა პირის განმეორებითი დაკავება ერთი და იმავე მტკიცებულების საფუძველზე?
დაუშვებელია პირის განმეორებითი დაკავება ერთი და იმავე მტკიცებულების საფუძველზე.
11) შესაძლებელია თუ არა სისხლის სამართლის პროცესშიიძულების გამოყენება?
იძულების გამოყენება დასაშვებია მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევაში და დადგენილი წესით.
12) რა შემადგენლობით განიხილება საჩივრები სისხლის სამართლისსაქმეებზე სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატაში?
სააპელაციო წესით სისხლის სამართლის საქმე სააპელაციო პალატაში განიხილება კოლეგიურად სამიმოსამართლის შემადგენლობით. ამასტან, ნაკლებად მძიმედა მძიმე კატეგორიის საქმეებზე საჩივრები შესაძლებელია სააპელაციო წესით ერთპიროვნულად განიხილოს ამ პალატის მოსამართლემ.
13) ჩამოთვლილი მსჯელობათაგან რომელია სწორი?
ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოს შემადგენლობაში არ უნდა იყოს ექვზე ნაკლები მსაჯული, ნაკლებად მძიმე კატეგორიის დანაშაულთა საქმეებზე, რვზე ნაკლები მძიმე კატეგორიის დანაშაულტა საქმეებზე ათზე ნაკლები-
14) ყიფიანის ბრალდების საქმის სასამართლო განხილვის დროს წარმოიშვა აუცილებლობა დანატებიტი მტკიცებულებატა გამოთხოვის შესახებ, რის ტაობაზეც მოსამართლემ თავისი ინიციათივიტ გამოიტანა შესაბამისი განჩინება. მოსამართლემ გადაწყვეტილება დაასაბუტა იმით რომ სხვაგვარად ობიექტური გადაწყვეტილების მიღება შეუძლებელი იქნებოდა. დაარღვია თუ არა მოსამართლემ კანონი?
დაარღვია რადგან სასამართლოს ეკრძალება ბრალდების დამადასტურებელ ან დაცვის ხელსემწყობ მტკიცებულებათა დამოუკიდებლად მოპოვება და გამოკვლევა.
15) ჩამოთვლილტაგან რომელი მსჯელობაა სწორი?
წერილობითი მოსაზრება მოცულობით არ უნდა აღემატებოდეს 30 გვერდს. იგი შედგენილი უნდა იქნეს სამ ასლად, რომელთაგან ორის გადაეცემა მხარეებს, ხოლო ერთი რჩება მოსამართლესთან.
16) არის თუ არა ბრალდებული ამტკიცოს ტავისი უდანაშაულობა და ვის ეკისრებბრალდების მტკიცების ტვირთი?
ბრალდებული არ არის ამტკიცოს ტავისი უდანაშაულობა ბრალდების მტკიცების ტვირთი ეკისრება ბრალმდებელს.
17) საქართველოს სისხილის სამართლის საპროცესო კანონმებლობით არასრულწლოვანია პირი რომელსაც:
არ შესრულებია 18 წელი.
18) სასამართლოს მეგობრის სტატუსით ადვოკატმა გამყრელიძემ ტავისი წერილობითი მოსაზრება წარუდგინა სასამართლოს, რომლის მიზანი იყო ბრალდებულის მხარდაჭერა და რომელშიც დასაბუთებული იყო მისი უდანაშაულობა,სასამართლომ სრულად გაიზიარა წერილობით მოსაზრებაში მოყვანილი არგუმენტი. შეაფასეთ ეს შემთხვევა;
წერილობითი მოსაზრების წარდგენის მიზანი უნდა იყოს არ პროცესის რომელიმე მხარისთვის მხარდაჭერა არამედ იგი უნდა დაეხმაროს სასამართლოს სატანადოდ შეაფასოს განსახილველი საკითხი.
19) ჩამოთვლილთაგან რომელი მსჯელობაა სწორი?
სასამართლოში ჩვენების მიცემისას მოწმის სტატუსით სარგებლობენ, მოწმის უფლებები ენიჭებათ და ვალდებულებები ეკისრებათ გამომძიებელს, პროკურორს, ბრალდებულს,დაზარალებულს, ექსპერტს და თარჯიმანს.
20) ჩამოთვლილთაგან რომელი მსჯელობაა სწორი?
პირი უნდა იყოს თავისუფალი გარდა იმ შემთხვევისა თუ დადასტურდა მისი დაპატიმრების აუცილებლობა.
22) საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მიხედვით ექსპერტი არის პირი რომელიც:
მხარეებსა და სასამართლოს დახმარებას უწევს მტკიცებულებათა აღმოჩენაში, გამოკვლევაში და დემონსტრირებაში.
23) ბაირამოვმა გამოთქვა სურვილი ჩვენება მიეცა ინგლისურ ენაზე, რადგან არ ფლობდა სისხლის სამართლის პროცესის ენას და მშობლიურ ენაზე გაუჭირდებოდა ჩვენების მიცემა. აღნიშნულზე მას უარ ეთქვა იმ მოტივით, რომ საქართველოში სისხლის სამართლის პროცესის ენა იყო ქართული და მას თარჯიმნის დახმარებით ჩვენება უნდა მიეცა ქართულ ენაზე. გამონაკლისი შეიძლება დაეშვათ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ იგი ჩვენებას მისცემდა მშობლიურ აზერბაიჯანულ ენაზე, ასეთ სემთხვევაში მას დაენიშნებოდა თარჯიმანი. შეაფასეთ ეს შემთხვევა;
მოწმემ თუ არ იცის სისხლის სამართლის პროცესის ენა, უფლება აქვს ჩვენება მსცეს მშობლიურ ან მისთვის საურველ ენაზე და ისარგებლოს თარჯიმნის მომსახურებით სახელმწიფო ხარჯზე.
24) ქვემოთ ჩამოთვლილ პირთაგან ვის ეკრძალება ნაფიც მსაჯულთა სისხლის სამართლის პროცესში მონაწილეობა?
სასულიერო პირი.
25) რა შემთხვევაში იწვევს საქართველოს სისხლის სამართლის კანონმდებლობაში შეტანილი ცვლილებები წინათ გამოტანილი საპროცესო აქტის გაუქმებას ან შეცვლას?
თუ ამით უმჯობესდება ბრალდებულის ( მსჯავდებულის) მდგომარეობა.
26) რა ვადაში უკავშირდება კოორდინატორი მოწმესა და დაზარალებულს, რაც მისთვის ცნობილი გახდა მისი სისხლის სამართლის საქმეში ჩართვის შესახებ?
კოორდინატორი რაც მისთვის ცნობილი გახდა მისი სისხლის სამართლის საქმეში ჩართვის შესახებ მოწმესა და დაზარალებულს უკავშირდება დაუყოვნებლივ.
27) ქვემოთ ჩამოთვლილთაგან რომელი უფლებით არ სარგებლობს დაზარალებული?
გამოძიებს ნებისმიერ სტადიაზე, მისი მოთხოვნის შემთხვევაში გაეცნოს საქმის მასალებს და დააყენოს შუამდგომლობა.
28) ჩამოთვლილთაგან რომელი პასუხია არასწორი: პირს უფლება აქვს უარი განაცხადოს ნაფიც მსაჯულის მოვალეობის შესრულებაზე..
თუ უკანასკნელი ორი წლის მანძილზე იყო ნაფიცი მსაჯული.
29) ვისი ინიციატივით ერთვება საქმეში მოწმისა და დაზარალებიულის კოორდინატორი?
მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორის საქმეში შესაძლებელია ჩარეთოს პროკურორის გადაწყვეტილებით.
30) თურქეთის ტერიტორიულ წყლებში კოლუმბიის მოქალაქემ საქართველოს დროშით მცურავ გემზე ჩაიდინა მკვლელობა,რის შემდეგაც მან მოახერხა ირანის ტერიტორიაზე შეღწევა სადაც იგი დააკავეს ,შეიძლება თუ არა მოქალაქის მიმართ გამოყენებულ იქნეს საქართველოს საპროცესო კანონმდებლოა?
შეიძლება რადგან საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობა გამოიყენება საქარტველოს დროშით ან ამოსაცნობი ნიშნით საქართველოს ფარგლებს გარეთ მყოფ საჰაერო თუ საზღვაო ხომალდზე, ჩადენილი დანაშაულის გამო თუ საქარტელოს ხელშეკრულებითა და შეთანხმებებით სხვა რამ არ არის დადგენილი.
31) ვისი ინიციატივით ერთვება საქმეში მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორი
მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორი სისხლის სამართლის საქმეში შესაძლებელია ჩაერთოს პროკურორის გადაწყვეტილებით.
32) კანონმდებლობის შესაბამისად ვინ ითვლება ბრალდების მხარედ?
გამომძიებელი, პროკურორი
33)გოგავას ბრალდების საქმეზე დაზარალებულად იქნა ცნობილი გორგაძე რომელმაც სასამართლოში საქმის არსებითად განხილვის დროს სასჯელის შეფარდების შესახებ სასამართლო სხდომაზე მოითხოვა გოგავასთვის მკაცრი სასჯელის შეფარდება და მიყენებული ზიანის ანაზღაურება, მოსამართლემ ეს მოთხოვნ ა უარყო , შეაფასეთ ეს შემთხვვა.
დაზარალებულს უფლება აქვს სასამართლოში საქმის არსებითი განხილვისას და სასჯელის შეფარდების შესახებ სასამართლოს სხდომაზე მისცეს ჩვენება ზიანის შესახებრომელიც მას მიადგა.
34) ჩამოთვლილი მსჯელობათაგან რომელია სწორი?
სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებისა და შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილების მიღებისას პროკურორი სარგებლობს დისკრეციული უფლებამოსილებით რა დროსაც ხელმძღვანელობს საჯარო ინტერესეით
35) ჩამოთვლილთაგან რომელი მსჯელობაა სწორი?
ბრალდებული არის პირი ,რომლის მიმართაც არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი , რომ მან ჩაიდინა დანაშაული.
36) ჩამოთვლილთაგან რომელი მსჯელობაა სწორი?
წერილობითი მოსაზრება მოცულობით არ უნდა აღემატებოდეს 30 გვერდს. იგი შედგენილ უნდა იქნეს 3 ასლად, რომელთაგან 2 გადაეცემა მხარეებს, ხოლო 1 რჩება მოსამართლესთან.
37) ჩამოთვლილთაგან რომელი მსჯელობაა სწორი?
სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობა ადგენს დანაშაულის გამოძიების სისხლისსამართლებრივი დევნისა და მართლმსაჯულების განხორციელების წესს.
38) ღამე –
დრო 22 საათიდან 6 საათამდე. +
39)საჩივრდება თუ არა მაგისტრატი მოსამართლის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება კონსტიტუციურ უფლებათა შეზღუდვისა და იძულებითი ხასიათის ღონისძიებასთან დაკავშირებლ საგამოძიებო მოქმედებათა ჩატარების შესახებ და თუ საჩივრდება სად?
საგამოძიებო კოლეგია.
40) ვინ განსაზღვრავს საგამოძიებო ქვემდებარეობას?
საგამოძიებო ქვემდებარეობას განსაზღვრავს საქართველოს გენერალური პროკურორი, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი.
41) მოწმე ბაიარამოვმა გამოთქვა სურვილი , ჩვენება მიეცა ინგლისურ ენაზე , რადგან არ ფლობდა სისხლის სამართლის ენას და მშობლიურ ენაზეც გაუჭირდებოდა ჩვენების მიცემა . აღნიშნულზე მას უარი ეთქვა იმ მოტივით რომ საქართველოში სისხლის სამართლის პროცესის ენა იყო ქართული და მას თარჯიმნის დახმარებით ჩვენება უნდა მიეცა ქართულ ენაზე. ..
მისთვის სასურველ ენაზე.
42)მალაიზიის მოქალაქის მიმართ საქმის განხილვის დროს ვერ მოინახა ისეთი პირი , რომელიც ამ ქვეყნის ენას ფლობდა , აღნიშნული სგამო თარჯიმნის მოვალეობის შესრულება დაეკისრა სასამართლოს სხდომის მდივანს , რომელმაც კარგად გაართვა თავი დაკისრებულ მოვალეობას. ამით თავიდან იქნა აცილებული სასამართლო განხილვის გაჭიანურება და უცხო ქვეყნის მოქალაქის პატიმრობაში ხანგზლივად ყოფნა , შეაფასეთ ეს შემთხვევა.
დაირღვა,რადგან პროცესის არც ერთ მონაწილეს თარჯიმნის გარდა არ აქვს უფლება შეასრულოს თარჯიმნის მოვალეობა.
43. საქართველოს 1998 წლის 20 თებერვლის სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესით ბრალდებულ გარდაფხაძის მიმართ დაიწყო სისხლისსამართლებრივი დევნა. 2010 წლის 1 ოქტომბრიდან ამოქმედდა 2009 წლის 9 ოქტომბერს მიღებული სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი, რის გამოც ადვოკატმა მოითხოვა საპროცესო მოქმედებების ჩატარება ახალი კოდექსით დადგენილი წესით. აღნიშნულ შუამდგომლობაზე მას პროკურორის მიერ უარი ეთქვა იმ მოტივით, რომ კანონმდებლობის შესაბამისად საპროცესო მოქმედებები უნდა გაგრძელებულიყო ძველი წესით. შეაფასეთ პროკურორის გადაწყვეტილება.
44. შესაძლებელია თუ არა სასამართლოს მეგობარი მოწვეულ იქნას სასამართლოში განმარტების მისაცემად?
შესაძლებელია სასამართლოს ინიციატივით ან/და მხარის და წერილობითი მოსაზრების ავტორის წინასწარი თანხმობით.
45. შესაძლებელია თუ არა სისხლის სამართლის საპროცესო ნორმის ანალოგიით გამოყენება?
სისხლის სამართლის საპროცესო ნორმის ანალოგიით გამოყენება შესაძლებელია, თუ ამით არ იზღუდება საქართველოს კონსტიტუციით და საერთაშორისო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ადამიანის უფლებები და თავისუფლებები;
46.
1.თემა: სასამართლოს სისტემა, სტრუქტურა და ორგანიზაცია საქართველოში
საქართველოს საერთო სასამართლოებია: რაიონული (საქალაქო) სასამართლო, სააპელაციო სასამართლო, საქართველოს უზენაესი სასამართლო.საქართველოს საერთო სასამართლოების სისტემა ერთიანია.სპეციალიზებული სასამართლოები შეიძლება შეიქმნას მხოლოდ საერთო სასამართლოების სისტემაში.
სამხედრო სასამართლო შეიძლება შეიქმნას მხოლოდ საერთო სასამართლოების სისტემაში, საომარი მდგომარეობის დროს, ამ მდგომარეობასთან დაკავშირებული სისხლის სამართლის საქმეების განსახილველად, საქართველოს პრეზიდენტის დეკრეტით. ამავე დეკრეტით უნდა განისაზღვროს სამხედრო სასამართლოს შემადგენლობა, განსჯადობა და მის მიერ საქმეთა განხილვის წესი. აღნიშნული დეკრეტი ძალაში შედის გამოცემის მომენტიდან.
საგანგებო სასამართლოების შექმნა დაუშვებელია.
სასამართლო ხელისუფლება დამოუკიდებელია სახელმწიფო ხელისუფლების სხვა შტოებისაგან და მას ახორციელებენ მხოლოდ სასამართლოები. მართლმსაჯულება არის სასამართლო ხელისუფლების განხორციელების ერთ-ერთი ფორმა და მას სამოქალაქო, ადმინისტრაციულ და სისხლის სამართალწარმოებათა მეშვეობით ახორციელებენ საერთო სასამართლოები.მართლმსაჯულების განხორციელებაზე უარის თქმა დაუშვებელია. სასამართლო ვალდებულია ამ კოდექსით დადგენილი წესით, განსჯადობის მიხედვით განიხილოს სისხლის სამართლის საქმე, შუამდგომლობა და საჩივარი.
რაიონული (საქალაქო) სასამართლოს მოსამართლე ან მაგისტრატი მოსამართლე სისხლის სამართლის საქმესთან დაკავშირებულ გადაწყვეტილებას იღებს ერთპიროვნულად.
იმ შემთხვევაში, როდესაც რაიონულ (საქალაქო) სასამართლოში არის მოსამართლეთა საკმარისი რაოდენობა კოლეგიური შემადგენლობით საქმეთა განხილვისათვის, სისხლის სამართლის საქმის განმხილველი სასამართლოს თავმჯდომარეს შეუძლია დაადგინოს საქმის კოლეგიური განხილვა სამი მოსამართლის შემადგენლობით, თუ საქმის განხილვასა და გადაწყვეტას განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს სასამართლო პრაქტიკისათვის ან საქმე ფაქტობრივი ან სამართლებრივი თვალსაზრისით განსაკუთრებული სირთულისაა, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც საქმე განიხილება ნაფიც მსაჯულთა მონაწილეობით.
სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატაში სისხლის სამართლის საქმე სააპელაციო წესით განიხილება კოლეგიურად სამი მოსამართლის შემადგენლობით.
ნაკლებად მძიმე და მძიმე კატეგორიის დანაშაულთა სისხლის სამართლის საქმეებზე რაიონული (საქალაქო) სასამართლოების განაჩენებისა და სხვა შემაჯამებელი სასამართლო გადაწყვეტილებების გამო საჩივრები შესაძლებელია სააპელაციო წესით ერთპიროვნულად განიხილოს სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის მოსამართლემ.
საკასაციო საჩივარი საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატაში განიხილება კოლეგიურად სამი მოსამართლის შემადგენლობით, ხოლო დიდ პალატაში – ცხრა მოსამართლის შემადგენლობით.
სასამართლოს შემადგენლობის ყველა მოსამართლეს გადაწყვეტილების მიღების თანაბარი უფლება აქვს.
2.თემა: უდანაშაულობის და თავისუფლების პრეზუმცია როგორც სისხლის სამართლის პროცესის პრინციპი
პირი უდანაშაულოდ ითვლება, ვიდრე მისი დამნაშავეობა არ დამტკიცდება სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გამამტყუნებელი განაჩენით.
არავინ არ არის ვალდებული, ამტკიცოს თავისი უდანაშაულობა. ბრალდების მტკიცების ტვირთი ეკისრება ბრალმდებელს. ბრალმდებელს უფლება აქვს, უარი თქვას ბრალდებაზე.
მტკიცებულების შეფასების დროს წარმოშობილი ეჭვი, რომელიც არ დადასტურდება კანონით
დადგენილი წესით, უნდა გადაწყდეს ბრალდებულის (მსჯავრდებულის) სასარგებლოდ
უდანაშაულობის პრეზუმფცია განსაზღვრავს ბრალდებულის სამართლებრივ სტატუსს,
როგორც სისხლის სამართალწარმოების, ასევე ყველა სხვა საზოგადოებრივ ურთიერთობაში, რომელშიც ის მონაწილეობს. შესაბამისად, დაუშვებელია პირის ბრალეულობის საბოლოო დადასტურებამდე მისი სამსახურიდან გათავისუფლება, მისი საარჩევნო უფლების
შეზღუდვა და სხვა.
უდანაშაულობის პრეზუმფციის მოქმედება იწყება სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებით და გრძელდება მთელი სამართალწარმოების განმავლობაში რეს ჯუდიცატა განაჩენის
დადგენამდე
სასამართლო თავისი უფლებამოსილებას უნდა ახორციელებდეს ბრალდებულის უდანაშაულობის
რწმენით იმისათვის, რომ ბრალდებულს ჰქონდეს თავისი დაცვის სრულყოფილად განხორცილების შესაძლებლობა პრეზუმფცია პირის დამნაშავედ ცნობას უკავშირებს ობიექტურ სამართლებრივ კატეგორიას _ სასამართლოს განაჩენის კანონიერ ძალაში შესვლას. ამიტომ ბრალდების მხარის,
პროცესის მონაწილეების თუ საზოგადოების სუბიექტურ დამოკიდებულებას ბრალდებულის ბრალეულობისადმი, სამართლებრივი მნიშვნელობა არ ენიჭება
ბრალდებულის ბრალეულობასთან დაკავშირებით ეჭვის გამოთქმა დაიშვება ბრალდებულის ბრალეულობის არსებითად გადაწყვეტამდე.27 ამიტომ გამამართლებელი განაჩენის
ძალაში შესვლის მომენტიდან, პირის მიერ დანაშაულის ჩადენის შესახებ ეჭვის გამოთქმა;
განცხადება, რომელიც ეჭვს ტოვებს გამართლებულის ბრალეულობაში _ შეუთავსებელია
უდანაშაულობის პრეზუმფციასთან
დარღვევას აქვს ადგილი, როდესაც მაღალი თანამდებობის პირები აკეთებენ განცხადებებს ბრალდებულის ბრალეულობის შესახებ, რაც ფართოდ შუქდება და ტირაჟირდება
მედიის საშუალებებით, სისხლისსამართლებრივი დევნის შეწყვეტის ან გამამართლებელი განაჩენის გამოტანის შემთხვევაში სასამართლოს მიერ გამართლებულისთვის კომპენსაციის გაცემაზე უარის თქმა მის უდანაშაულობასთან დაკავშირებით არსებული ეჭვის
საფუძველზე
ეჭვი არ მიიღება მხედველობაში განაჩენის გამოტანისას და მას მტკიცებულებითი მნიშვნელობა არ გააჩნია.
თავისუფლების პრეზუმფცია გულისხმობს თავისუფლების შეზღუდვის შემთხვევების და
ხანგრძლივობის მხოლოდ უკიდურესი აუცილებლობის და მინიმალური ხანგრძლივობით
გამოყენებას, საჯარო ინტერესის არსებობის შემთხვევაში, რომელსაც უდანაშაულობის
პრეზუმფციის მიუხედავად, შეუძლია გადაწონოს პიროვნების თავისუფლების მოთხოვნა.თავისუფლების პრეზუმფცია იმპერატიული ხასიათისაა და გულისხმობს, რომ პრეზუმფცია ყოველთვის გათავისუფლების სასარგებლოდ არსებობს.49 ამიტომ პირის მიმართ
თავისუფლების შეზღუდვის გამოყენება დაიშვება გამონაკლისის სახით აბსოლუტური
აუცილებლობის არსებობისას. შესაბამისად, პირის მიმართ თავისუფლების შეზღუდვის
საკითხის განხილვა მოსამართლემ უნდა დაიწყოს იმ მრწამსით, რომ დაკავებული უნდა
გათავისუფლდეს _ სასამართლომ არა მხოლოდ შეზღუდვების საფუძვლების დასაბუთებულობა უნდა შეამოწმოს, არამედ თავისუფლების შეზღუდვის აუცილებლობაც.. თავისუფლების უფლება არ მიეკუთვნება აბსოლუტურ უფლებათა კატეგორიას. თუმცა
მისი მნიშვნელობის გათვალისწინებით, მისი შეზღუდვა დაიშვება მხოლოდ გამონაკლის
შემთხვევებში, როდესაც:
- თავისუფლების შეზღუდვა ემსახურება ლეგიტიმურ მიზანს _ მაგალითად, დანაშაულის
პრევენციას, დანაშაულის გამოძიებასა და მართლმსაჯულების განხორციელებას და ა.შ.
- აუცილებლობა-თავისუფლების შეზღუდვა წარმოადგენს ლეგიტიმური მიზნების მიღწევის
ერთადერთ ვარგის საშუალებას
- თავისუფლების შეზღუდვა კანონიერია მატერიალური და საპროცესო თვალსაზრისით (გამოყენების წინაპირობების და ფორმის დაცვის ასპექტი).
თავისუფლების შეზღუდვა უკანონოა, როდესაც პირის შეწყალების ან/და დანიშნული
სასჯელის ვადის მოხდის, სასამართლოს გამამართლებელი განაჩენის, სასჯელის მოხდის
გადავადების შესახებ გადაწყვეტილების მიუხედავად არ ხდება პირის გათავისუფლება
თავისუფლების შეზღუდვის ადგილიდან.
3.მხარეთა თანასწორობისა და შეჯიბრების პრინციპი სისხლის სამართლის პროცესში
.სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებისთანავე სისხლის სამართლის პროცესი ხორციელდება მხარეთა თანასწორობისა და შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეთა თანასწორობა და სამართალწარმოების შეჯიბრებითი ხასიათი უზრუნველყოფილია საქმისწარმოების ყველა სტადიაზე _ სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებიდან
სამართალწარმოების დასრულებამდე, მათ შორის სასამართლო განხილვის, გამოძიების ეტაპზე და ახლად გამოვლენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოებისას. მაგრამ არ მოქმედებს გამოძიების სტადიის იმ ნაწილზე, რომელიც ხორციელდება
ერთი მხარის არსებობის პირობებში, სანამ გამოძიების ორგანოს მიერ არ იქნება იდენტიფიცირებული დაცვის მხარე და არ დაიწყება კონკრეტული პირის მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნა; ასევე-ნასამართლობის მოხსნის შუამდგომლობის განხილვასთან
დაკავშირებული სამართალწარმოების დროს.
შეჯიბრებითობა სისხლის სამართლის პროცესში, პირველ რიგში, გულისხმობს მხარის უფლებას `იყოს მოსმენილი.~ შესაბამისად, შეჯიბრებითობა უზრუნველყოფს
ორივე მხარის შესაძლებლობას ,მოიპოვოს და წარმოადგინოს საკუთარი მტკიცებულებები; უფლებას გაეცნოს, გამოიკვლიოს და საკუთარი მოსაზრება გამოთქვას მოწინააღმდეგე
მხრის მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებებთან დაკავშირებით; მასალებთან, შუამდგომლობასთან/საჩივართან დაკავშირებით იმისდა მიუხედავად, აღნიშნული ეხება ფაქტების
დადგენას, სამართლებრივ არგუმენტს, საქმის არსებით გარემოებებს, თუ პროცესის მიმდინარეობასთან დაკავშირებულ საპროცესო საკითხს პროცესის განხორციელებას ფუნქციათა მკაფიო გამიჯნვის პირობებში.
შეჯიბრებითობის პრინციპის ძირითად ელემენტებს წარმოადგენს:
- მართლმსაჯულების, ბრალდებისა და დაცვის ფუნქციის გამოცალკევება;
- შეჯიბრებითობა როგორც სასამართლო, ასევე გამოძიების სტადიაზე;
- მხარეთა უფლება მტკიცებულების მოპოვებაზე;
- მხარეთა თანაბარი შესაძლებლობა საკუთარი მტკიცებულების წარმოდგენაზე;
-მოწინააღმდეგე მხარის მტკიცებულებათა გამოკვლევის უფლება.
შეჯიბრებითი პროცესის ცნება უფრო კონკრეტულია და გულისხმობს, მხარის უფლებას
საკუთარი არგუმენტების წარდგენაზე, ხოლო თანასწორობის უფლება _ ორივე მხარისათვის თანაბარი გონივრული შესაძლებლობის მინიჭებას, მოიპოვონ და წარმოადგინონ
მტკიცებულებები, საკუთარი მოსაზრებები და არგუმენტები იმ პირობებში, რომლებიც არ
აყენებს მას მოწინააღმდეგე მხარესთან შედარებით ვის-ა-ვის არსებითად არახელსაყრელ
პირობებში.
მხარეთა თანასწორობა ფარდობითი ხასიათისაა და მოწინააღმდეგე მხარესთან შედარების მიზანია სამართლიანი ბალანსის უზრუნველყოფა მხარეებს შორის.
მხარეთა თანასწორობა არ არის აბსოლუტური უფლება და არ გულისხმობს მტკიცებულებათა წარმოდგენის უფლების შეუზღუდაობას. უბრალოდ, შეზღუდვა არ უნდა ეხებოდეს
მხოლოდ ერთ მხარეს ან/და არ უნდა იყოს აბსოლუტური, ბლანკეტური და არათანაზომიერი, არ უნდა იწვევდეს მხარის უფლებების ისეთ არსებით შეზღუდვას, რაც პრაქტიკულად მისი ფუნქციის განხორციელების შეუძლებლობას გამოიწვევს, ან აზრს დაუკარგავს
დეკლარირებულ უფლებას.
თანასწორობის უფლების შეზღუდვას ადგილი ექნება სასამართლო სხდომაზე დასწრების
უფლების ერთი მხარისათვის მინიჭების შემთხვევაში, თუ მსჯავრდებულს არ მიეცემა
სააპელაციო სასამართლოში საქმის დახურულ განხილვაზე დასწრების უფლებას, ან/
და არ ეძლევა სასამართლოში საკუთარი მოსაზრებების წარმოდგენის შესაძლებლობა
ბრალდების მხარის მიერ მოპოვებულ მტკიცებულებებზე, ბრალდებულისთვის უფლებების
შესახებ სათანადო ინფორმაციის არმიწოდება სასამართლო პროცესის მსვლელობისას, რაც
მათ აყენებს არათანაბარ პოზიციაში ბრალდების მხარესთან შედარებით, რის შედეგადაც
მოსალოდნელია მხარეთა თანასწორობის პრინციპის დარღვევა
4.მოწმე სისხლის სამართლის პროცესში
სასამართლოში ჩვენების მიცემისას მოწმის სტატუსით სარგებლობენ, მისი უფლებები ენიჭებათ
და მისი მოვალეობები ეკისრებათ ასევე გამომძიებელს, პროკურორს, ბრალდებულს, დაზარალებულს, ექსპერტსა და თარჯიმანს. მოწმე არის პირი, რომელმაც შეიძლება იცოდეს სისხლის
სამართლის საქმის გარემოებათა დასადგენად საჭირო მონაცემები. პირი მოწმის სტატუსსა და უფლება-მოვალეობებს იძენს სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის თაობაზე
გაფრთხილებისა და ფიცის დადების შემდეგ.
ა. სასამართლოში პირი არ
შეიძლება დაიკითხოს მოწმედ, თუ იგი ფიზიკური ან ფსიქიკური ნაკლის გამო მოკლებულია
აღნიშნულ უნარს.პირი მოწმის უფლება-მოვალეობებს იძენს მას შემდეგ, როდესაც მას
მოსამართლე სათანადო წესით გააფრთხილებს ჩვენების მიცემაზე უარის თქმისათვის,
ასევე ცრუ ჩვენების მიცემისათვის სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის თაობაზე
და იგი დადებს რელიგიურ ან არარელიგიურ ფიცს.გამომძიებელი და პროკურორი მოწმედ
მოიაზრებიან, მაგალითად, მაშინ, როდესაც ისინი ჩვენებას აძლევენ სასამართლოში მათ
მიერ განხორციელებული სხვადასხვა საპროცესო (საგამოძიებო) მოქმედებასთან დაკავშირებით და აღნიშნული ღონისძიებების შედეგად აღმოჩენილი და ამოღებული მტკიცებულების თაობაზე, რათა დადგინდეს მოპოვებული მტკიცებულების ავთენტურობა და
საქმისათვის მნიშვნელოვანი სხვა გარემოებები.ბრალდებული, განსხვავებით სხვა მოწმეებისგან, არ არის
ვალდებული მისცეს ჩვენება, ვინაიდან მას ბრალდებულის სტატუსი ათავისუფლებს სისხლის სამართალწარმოების ორგანოებთან აქტიური თანამშრომლობისგან.დაზარალებული წარმოადგენს საკუთარი პროცესუალური უფლებამოსილებით აღჭურვილ პროცესის დამოუკიდებელ მონაწილეს, რომელსაც
სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობა ამავდროულად ანიჭებს მოწმის ყველა
უფლებას და აკისრებს მის ყველა მოვალეობას.ექსპერტი შესაძლებელია სასამართლოში მხარეებმა გამოიძახონ მოწმედ და დაჰკითხონ მის მიერ ჩატარებულ საექსპერტო კვლევასა და შედგენილ დასკვნასთან დაკავშირებით . ასევე დასაშვებია თარჯიმნის მოწმის სახით დაკითხვა, მის მიერ შესრულებული
სისხლის სამართლის საქმის მასალების თარგმანთან დაკავშირებით.
5.საქართველოს პროკურატურის სტრუქტურა ორგანიზაცია და ამოცანები
პროკურატურა სისხლისსამართლებრივი დევნის ორგანოა. ამ ფუნქციის შესრულების უზრუნველსაყოფად პროკურატურა ახორციელებს გამოძიების საპროცესო ხელმძღვანელობას. პროკურატურა ამ კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში და დადგენილი წესით, სრული მოცულობით ატარებს დანაშაულის გამოძიებას, სასამართლოში მხარს უჭერს სახელმწიფო ბრალდებას.საქართველოს პროკურატურა (შემდგომში – პროკურატურა) არის საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სისტემაში შემავალი სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება, რომელიც თავის უფლებამოსილებას ახორციელებს საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულ ფარგლებში.პროკურატურის სისტემას ქმნიან: საქართველოს მთავარი პროკურატურა (შემდგომში – მთავარი პროკურატურა), აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკების პროკურატურები, ქ. თბილისის პროკურატურა, საოლქო პროკურატურები, რაიონული პროკურატურები, აგრეთვე სპეციალიზებული პროკურატურები.
ამოცანებია:
ა) ახორციელებს სისხლისსამართლებრივ დევნას;
ბ) სისხლისსამართლებრივი დევნის უზრუნველსაყოფად ახორციელებს საპროცესო ხელმძღვანელობას გამოძიების სტადიაზე;
გ) კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში სრული მოცულობით ატარებს გამოძიებას;
დ) ზედამხედველობს კანონის ზუსტ და ერთგვაროვან შესრულებას ოპერატიულ-სამძებრო ორგანოების საქმიანობისას;
ე) ამოწმებს თავისუფლებააღკვეთილ პირთა უფლებების დარღვევის ფაქტებს და ასრულებს საპროცესო მოვალეობებს დაკავების ადგილებსა და პენიტენციურ და სხვა დაწესებულებებში, რომლებიც სასჯელს ან სასამართლოს მიერ დანიშნულ სხვა იძულებითი ხასიათის ღონისძიებებს აღასრულებენ;
ვ) სასამართლოში სისხლის სამართლის საქმის განხილვისას მონაწილეობს, როგორც მხარე, და მხარს უჭერს სახელმწიფო ბრალდებას;
ზ) კოორდინაციას უწევს დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლას;
თ) სახელმწიფოს სახელით, როგორც მოსარჩელე, მონაწილეობს რეკეტული დაჯგუფების, რეკეტირის, თანამდებობის პირის, „ქურდული სამყაროს“ წევრის/„კანონიერი ქურდის“, ადამიანით მოვაჭრის, ნარკოტიკული საშუალების გავრცელების ხელშემწყობის, აგრეთვე საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 194-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულისათვის მსჯავრდებული პირის უკანონო და დაუსაბუთებელი ქონებისა და რეკეტული ქონების სახელმწიფოსათვის გადაცემის თაობაზე სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განსახილველ საქმეებში;
ი) საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ახორციელებს ოპერატიულ-სამძებრო საქმიანობას.
6.ბრალდებული და ადვოკატი სისხლის სამართლის პროცესში.
დაკავების მომენტში ან, თუ დაკავება არ ხდება, ბრალდებულად ცნობისთანავე, დაუყოვნებლივ, ასევე ნებისმიერი დაკითხვის წინ ბრალდებულს მისთვის გასაგებ ენაზე უნდა ეცნობოს, საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისწინებული რომელი დანაშაულის ჩადენაში არსებობს მის მიმართ დასაბუთებული ვარაუდი. ბრალდებულს უნდა გადაეცეს დაკავების ოქმის ან, თუ ის არ დაუკავებიათ, ბრალდების შესახებ დადგენილების ასლი. დაკავების მომენტში ან, თუ დაკავება არ ხდება, ბრალდებულად ცნობისთანავე, დაუყოვნებლივ, ასევე ნებისმიერი დაკითხვის წინ ბრალდებულს უნდა ეცნობოს, რომ მას აქვს უფლება ადვოკატზე, დუმილისა და კითხვებზე პასუხის გაცემისაგან თავის შეკავების უფლება, უფლება, არ დაიბრალოს დანაშაული, რომ ყველაფერი, რასაც იგი იტყვის, შესაძლებელია მის წინააღმდეგ იქნეს გამოყენებული, და უფლება, დაპატიმრებისას, ხოლო დაკავებისას მისი მოთხოვნის შემთხვევაში, შესაბამის დაწესებულებაში მიყვანისთანავე მიიღოს უფასო სამედიცინო შემოწმება თუ ბრალდებული თავს არიდებს სამართალდამცავ ორგანოში გამოცხადებას, ბრალდების შესახებ დადგენილების ასლი გადაეცემა მის ადვოკატს, რაც ითვლება ბრალის წაყენებად. ბრალდებულს შეუძლია ნებისმიერ დროს გამოიყენოს დუმილის უფლება. თუ ბრალდებული ირჩევს დუმილის უფლებას, ეს არ შეიძლება შეფასდეს მისი ბრალეულობის დამადასტურებელ მტკიცებულებად. ბრალდებულს აქვს ადვოკატის არჩევისა და ყოლის, ასევე მის მიერ არჩეული ადვოკატის ნებისმიერ დროს შეცვლის უფლება, ხოლო თუ ის უქონელია უფლება, დაენიშნოს ადვოკატი სახელმწიფოს ხარჯზე. ბრალდებულს უნდა ჰქონდეს გონივრული დრო და საშუალება დაცვის მომზადებისათვის. ბრალდებულისა და მისი ადვოკატის ურთიერთობა კონფიდენციალურია. აკრძალულია ბრალდებულისა და მისი ადვოკატის ურთიერთობაზე ისეთი შეზღუდვების დაწესება, რომლებიც ხელს შეუშლის დაცვის სათანადოდ განხორციელებას. ბრალდებულს უფლება აქვს, უარი თქვას ადვოკატის მომსახურებაზე და დამოუკიდებლად დაიცვას თავი, რისთვისაც მას უნდა მიეცეს საკმარისი დრო და საშუალება. ბრალდებულს არ შეუძლია უარი თქვას ადვოკატის მომსახურებაზე, თუ არსებობს ამ კოდექსით დადგენილი სავალდებულო დაცვის შემთხვევა. ბრალდებულს უფლება აქვს: დამოუკიდებლად ან ადვოკატის მეშვეობით ჩაატაროს გამოძიება, კანონიერად მოიპოვოს და წარადგინოს მტკიცებულება ამ კოდექსით დადგენილი წესით; მოითხოვოს საგამოძიებო მოქმედების ჩატარება და გამოითხოვოს მტკიცებულება, რომელიც საჭიროა ბრალდების უარსაყოფად ან პასუხისმგებლობის შესამსუბუქებლად; მონაწილეობა მიიღოს მისი ან/და მისი ადვოკატის შუამდგომლობით ჩატარებულ საგამოძიებო მოქმედებაში; მოითხოვოს ადვოკატის დასწრება მისი მონაწილეობით ჩატარებული საგამოძიებო მოქმედების დროს. ბრალდებულს უფლება აქვს, დაკითხვის და სხვა საგამოძიებო მოქმედების ჩატარების დროს ისარგებლოს თარჯიმნის მომსახურებით სახელმწიფოს ხარჯზე, თუ არ იცის ან სათანადოდ არ იცის სისხლის სამართლის პროცესის ენა ან აქვს ისეთი ფიზიკური ნაკლი, რომელიც თარჯიმნის გარეშე მასთან კომუნიკაციას გამორიცხავს. ბრალდებულს უფლება აქვს, დაკავებისთანავე ან დაპატიმრების შემთხვევაში მოითხოვოს უფასო სამედიცინო შემოწმება და მიიღოს შესაბამისი წერილობითი დასკვნა. ბრალდებულის ეს უფლება დაუყოვნებლივ უნდა განხორციელდეს. მას ასევე აქვს უფლება, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით, ნებისმიერ დროს, საკუთარი ხარჯით, დაუყოვნებლივ ჩაიტაროს სამედიცინო შემოწმება მის მიერ არჩეული ექსპერტის მიერ. ბრალდებულს უფლება აქვს, დაკავებისთანავე ან დაპატიმრების შემთხვევაში თავისი ოჯახის წევრს ან ახლო ნათესავს შეატყობინოს დაკავების ან დაპატიმრების ფაქტი და ადგილსამყოფელი, თავისი მდგომარეობა, ასევე შეატყობინოს კრედიტორს, სხვა ფიზიკურ თუ იურიდიულ პირს, რომელთა მიმართაც მას სამართლებრივი ვალდებულებები აკისრია. ბრალდებულს უფლება აქვს, სამოქალაქო/ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით მოითხოვოს და მიიღოს უკანონოდ ჩატარებული საპროცესო მოქმედების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. ბრალდებულს აღკვეთის ღონისძიების სახით არ უნდა შეეფარდოს პატიმრობა, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც არსებობს მისი მიმალვის, შემდგომი დანაშაულებრივი საქმიანობის, მოწმეზე ზემოქმედების, მტკიცებულების განადგურების ან განაჩენის აღუსრულებლობის საფრთხე. ბრალდებულს და მის ადვოკატს უფლება აქვთ, ამ კოდექსით დადგენილ ფარგლებში და დადგენილი წესით გაეცნონ ბრალდების მხარის მტკიცებულებებს, მიიღონ მტკიცებულებისა და სისხლის სამართლის საქმის მასალების ასლები. ბრალდებულს უფლება აქვს: მონაწილეობა მიიღოს მისი ბრალდების საქმის გამოძიებაში, ასევე უშუალოდ ან დისტანციურად, ტექნიკური საშუალებების გამოყენებით სასამართლო განხილვაში; დააყენოს შუამდგომლობა და განაცხადოს აცილება; დაცვის მხარს მტკიცებულება გამოიკვლიოს იმავე პირობებში, როგორშიც ბრალდების მხარის მტკიცებულების გამოკვლევა ხდება; გაეცნოს მხარის მიერ შეტანილ საჩივარს და მასზე გამოთქვას მოსაზრება; გაეცნოს სასამართლო სხდომის ოქმს და მასზე გამოთქვას შენიშვნა ამოქმედდეს გამოქვეყნებიდან მე-15 დღეს. ბრალდებულს უფლება აქვს, ამ კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში და დადგენილი წესით გაასაჩივროს გამომძიებლის მოქმედება პროკურორთან, პროკურორის მოქმედება და გადაწყვეტილება ზემდგომ პროკურორთან, ხოლო ამ კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში სასამართლოში. ბრალდებულს/მსჯავრდებულს უფლება აქვს, გაასაჩივროს სასამართლო ადაწყვეტილება, მიიღოს გასასაჩივრებელი გადაწყვეტილების ასლი ამ მუხლში მოყვანილი ჩამონათვალი არ ზღუდავს ბრალდებულის უფლებას, განახორციელოს ყველა სხვა უფლება, რომელიც მას საქართველოს კანონმდებლობით, მათ შორის, საერთაშორისო ხელშეკრულებებით აქვს მინიჭებული. . ბრალდებული უფლებამოსილია არ მიიღოს მონაწილეობა საგამოძიებო მოქმედებაში. ბრალდებულის მიერ თავისი უფლებების გამოყენება ან გამოუყენებლობა არ შეიძლება შეფასდეს მისი ბრალეულობის დამადასტურებელ მტკიცებულებად.
სისხლის სამართლის პროცესი 2
1.სასამართლო იხილავდა საქმეს რვა ბრალდებულის მიმართ რომლის განხილვის დროს ერთ-ერთი მათგანის ადვოკატი არ გამოცხადდა . მისი გამოუცხადებლობა სერიოზულად ლახავდა სხვა ბრალდებულთა ინტერესებს და გავლენას ახდენდა სხვა მტკიცებულებათა გამოკვლევის სისრულესა და ობიექტურობაზე . მიუხედავად ამისა , სასამართლომ განაგრძო საქმის განხილვა სხვა ბრალდებულთა მიმართ. შეაფასეთ მოსამართლის მოქმედება.
არ არის ანონიერი რადგან თუ საქმე იხილება ორი ან მეტი ბრალდებულის მიმართ და სასამართლო სხდომაზე რომელიმე მათგანის ადვოკატი არ გამოცხადდა, სასამართლოს შეუძლია საქმის განხილვა განაგრძოს სხვა ბრალდებულთა მიმართ, თუ ეს არ შელახავს ბრალდებულის ინტერესებს და გავლენას არ მოახდენს მტკიცებულებათა გამოკვლევის სისრულესა და ობიექტურობაზე. (მუხლი 190)
2.ბრალის წაყენების შესახებ დადგენილების გამოტანიდან რა ვადაში უნდა იქნეს ბრალი წაყენებული?
არა უგვიანეს 24 საათისა
3.ექვემდებარება თუ არა გასაჩივრებას სასამართლოს განჩინება ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ და რა წესით?
სასამართლის განჩინება ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ საჩივრდება სააპელაციო სასამართლოს საგამოძიებო კოლეგიაში.
4.რა წესით ხდება სასამართლოში სისხლის სამართლის საქმიდან ცალკე წარმოებისათვის სისხლის სამართლის საქმის გამოყოფა ?
მხარის შუამდგომლობით , სასამართლოს განჩინებით
5.რომელი სასამართლო განიხილავს შუამდგომლობას ექსჰუმაციის შესახებ , რა პროცედურით რა ვადაში და საჩივრდება თუ არა ამ საკითხზე გამოტანილი სასამართლო გადაწყვეტილება?
აღნიშნულ შუამდგომლობას იხილავს მაგისტრი მოსამართლე , გამოძიების ადგილის მიხედვით ,ზეპირი მოსმენის გარეშე , დაყენებიდან 48 საათში , ხოლო სასამართლოს განჩინება არ საჩივრდება.
6.საქმის ინტერესებიდან გამომდინარე გამომძიებელმა ჩაატარა საგამოძიებო ექსპერიმენტი, რა დროსაც ერთდროულად ადგილზე შეამოწმა რამდენიმე პირის ( ინფორმაცია ) ჩვენება , ხოლო მიღებულმა შედეგებმა ხელი შეუწყო გამოძიებას საქმის სრულად გახსნაში . მიეცით ამ შემთხვევას სამართლებრივი შეფასება .
უკანონოა რადგან რამდენიმე პირის ინფორმაციის ( ჩვენების ) ადგილზე შემოწმება დაუშვებელია.
7.პროკურორმა გადაუდებელი აუცილებლობის მოტივით , რომ ქონებას , რომელიც დანაშაულებრივი გზით იყო მოპოვებული , გადამალავდნენ ან გაანადგურებდნენ , გამოიტანა დადგენილება ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ , აღნიშნული დადგენილების აღსრულებიდან 24 საათის განმავლობაში პროკურორმა ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ შეტყობინება გაუგზავნა სასამართლოს გამოძიების ადგილის მიხედვით და წარუდგინა მას შუამდგომლობა ყადაღის კანონიერების შემოწმების თაობაზე. კანონის რა მოთხოვნა დააარღვია პროკურორმა ?
პროკურორმა დაარღვია კანონის მოთხოვნა , რადგან პროკურორმა გადაუდებელი აუცილებლობის შემთხვევაში ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ ( დიდი პასუხი )12 საათში უდა აცნობოს -(155 მუხლი).
8.რა ვადით შეიძლება მოთავსდეს ბრალდებული ექსპერტიზისათვის სამედიცინო დაწესებულებაში?
არა უმეტეს 20 დღის ვადით , ეს ვადა ექიმის დასკვნის საფუძველზე სასამართლოს განჩინებით შეიძლება გაგრძელდეს კიდევ 10 დღით
9.რა შემთხვევაში შეიძლება იქნეს გამოყენებული აღკვეთის ღონისძიების სახით შეთანხმება გაუსვლელობის და სათანადო ქცევის შესახებ ?
თუ პირის მიერ ჩადენილი დანაშულისთვის კანონი სასჯელის სახით არ ითვალისწინების თავისუფლების აღკვეთას 1 წელზე მეტი ვადით
10.რა ვადაში უნდა აღსრულდეს გადაწყვეტილება სასამართლოში პირი მიყვანის შესახებ?
გონივრულ ვადაში-(150 მუხლი)
11.რა წესით განიხილება საქმე საკასაციო სასამართლოში , თუ სხდომაზე კასატორი არ გამოცხადდა?
თუ საკასაციო სხდომის კასატორი არასაპატიო მიზეზით არ გამოცხადდება საკასაციო სასამართლო განჩინებით მის საკასაციო საჩივარს განუხილველად დატოვებს .
12.ვინ იწყებს და ახორციელებს სისხლის სამართლებრივ დევნას?
სისხლის სამართლებრივი დევნის დაწყება და განხორციელება პროკურორის დისკრესიული უფლებამოსილებაა
13.რომელი ორგანოს ან თანამდებობის პირისაგან უნდა იქნეს გამოთხოვილი ნებართვა დიპლომატიური იმუნიტეტის მქონე პირის ჩრეკის თაობაზე?
დიდი პასუხი ( დასაშვებია მხოლოდ ხელმძღვანელის თანხმობით , საგარეო)
14.რამდენი დაუსაბუთებული აცილების უფლება აქვს მხარეს მსაჯულობის კანდიდატისადმი?
თუ წარდგენილი ბრალდება სასჯელის სახით ითვალისიწინებს უვადო თავისუფლების აღკვეთას , მხარეს 10 დაუსაბუთებელი აცილების განცხადების უფლება აქვს , დანარჩენ შემთხვევაში მხარე უფლებამოსილია განაცხადოს 6 დაუსაბუთებელი აცილება.
15.როგორ უნდა გადაწყდეს პირის ბრალეულობის საკითხი , როცა არც განმეორებით დანიშნულ ნაფფიც მსაჯულთა შემადგენლობას არ შესწევს უნარი გამოიტანოს ვერდიქტი?
თუ არც განმეორებით დანიშნულ ნაფიც მსაჯულთა შემადგენლობას არ შესწევს უნარი მიიღოს გადაწყევტილება მაშინ კანონით დადგენილი წესით ბრალდებული გამართლებულად ითვლება
16.ბრალდებული ბექაური დააკავეს ხულიგნობის ჩადენისათვის და მაშინვე გადაიყვანეს წინასწარი დაკავების იზოლატორში , კანონით დადგენილ 72 საათიან ვადაში ვერ მოხერხდა მისთვის ბრალდების წაყენება და აღკვეთის ღონისძიების შერჩევა , აღნიშნულის გამო დაკავებიდან მისი გათავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილება მიიღო დაკავებულთა ყოფნის ადგილის უფროსმა , კანონიერია თუ არა მისი მოქმედება?
კანონიერია რადგან თუ გავიდა დაკავების ვადა დაკავებული თავისუფლდება დაკავებულთა ყოფლის ადგილის უფროსის დადგენილებით.
17.ვინ უნდა უზრუნველყოს საკუთარი მოწმეების გამოცხადება სასამართლოში?
მხარეებმა
18.არის თუ არა უფლებამოსილი დაზარალებული გაასაჩივროს საპროცესო შეთანხმება ?
დაზარალებულს უფლება არა აქვს, გაასაჩივროს საპროცესო შეთანხმება.
19.რა ვადაში უნდა მიმართოს პროკურორმა სასამართლოს აღკვეთი ღონისძიების გამოყენების შესახებ შუამდგომლობით თუ ბრალდებული დაკავებული არ არის?
მიმართვის ვადა კანონით დადგენილი
20.აქვს თუ არა მსაჯულთა სასამართლოს სხდომის თავჯდომარეს უფლება გააუქმოს ნაფიც მსაჯულთა მიერ გამოტანილი გამამტყუნებელი ვერდიქტი
სხდომის თავმჯდომარე უფლებამოსილია გააუქმოს ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოს გამამტყუნებელი ვერდიქტი და დანიშნოს ნაფიც მსაჯულთა ახალი შემადგენლობის შერჩევის სხდომის თარიღი, თუ აღნიშნული ვერდიქტი აშკარად ეწინააღმდეგება მტკიცებულებათა ერთობლიობას, უსაფუძვლოა და გამამტყუნებელი ვერდიქტის გაუქმება სამართლიანი მართლმსაჯულების აღსრულების ერთადერთი შესაძლებლობაა.
21.რა ვადით შეიძლება იყოს პირი დაკავებული?
დაკავების ვადა არ უნდა აღემატებოდეს 72 სთს
22.რა ვადაში ინიშნება სასჯელის დანიშვნის სხდომა გამამტყუნებელი ვერდიქტის გამოტანის დროს?
სასჯელის დანიშვნის სხდომა უნდა გაიმართოს ვერდიქტის გამოცხადებიდან არა უგვიანეს 3 დღისა.
23.ქვემოთ ჩამოთვლილთაგან რომელი საგამოძიებო მოქმედების ჩაასატარებლად არ აქვს სასამართლოსთვის მიმართვის უფლება დაცვის მხარეს?
ფარული საგამოძიებო მოქმედება
24.არის თუ არა სავალდებულო ექსპერტიზის ინიციატორმა მხარემ ექსპერტის დასკვნა გადასცეს მეორე მხარეს?
ექსპერტის დასკვნის მიღებისთანავე ექსპერტიზის ინიციატორმა მხარემ ის დაუყოვნებლივ უნდა გადასცეს მეორე მხარეს ასეთი მოთხოვნის არსებობის შემთხვევაში.
25.რა წესით ხდება კოლეგიური შემადგენლობის მიერ სასამართლო გადაწყვეტილების მიღება?
სასამართლო გადაწყვეტილებას იღებს კენჭისყრით, ხმათა უმრავლესობით. გადაწყვეტილება სასჯელის ზომად უვადო თავისუფლების აღკვეთის დანიშვნის შესახებ მიიღება მხოლოდ ერთხმად.
26.რა წესით ხდება სასამართლოში სისხლის სამართლის საქმიდან ცალკე წარმოებისათვის სისხლის სამართლის საქმის გაერთიანება?
მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე სასამართლოს განჩინებით.
27.ქონების შესაძლო ჩამორთმევის უზრუნველსაყოფად პროკურორის შუამდგომლობით
სასამართლომ ყადაღა დაადო ქონებას და მოითხოვა სახელმწიფოს სახელით დადებული
ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების შეჩერება. კანონიერია თუ
არა პროკურორის მოქმედება?
კანონიერია, რადგან თუ ბრალდებული თანამდებობის პირია, პროკურორი
ვალდებულია სასამართლოს წინაშე დააყენოს შუამდგომლობა თანამდებობის პირის
ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ, ასევე მოითხოვოს თანამდებობის პირის მიერ
სახელმწიფოს სახელით დადებული ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების
შესრულების შეჩერება;
28.ნიმუშის აღებაზე უარი განაცხადა ბრალდებულმა იმ მოტივით, რომ ეს გამოიწვევდა
ტკივილის შეგრძნებას და აქედან გამომდინარე, საფრთხე ემუქრებოდა მის სიცოცხლესა
და ჯანმრთელობას. მიუხედავად ამისა, გამომძიებელმა პროკურორის თანხმობით მაინც
აიღო ნიმუშები, რასაც შედეგად ბრალდებულის გონების დროებითი დაკარგვა მოჰყვა.
მიეცით ამ შემთხვევას სამართლებრივი შეფასება:
ნიმუშის აღება, რომელიც ძლიერი ტკივილის შეგრძნებას იწვევს,დასაშვებია მხოლოდ გამონაკლის შემთხვევაში და იმ პირის თანხმობით,რომლისგანაც ნიმუში უნდა იქნეს აღებული. (მუხლი 147)
29.ბრალდებულ კაშიას ინტერესების დამცველმა ადვოკატმა ბარდაველიძემ
ექსპერტიზის ჩატარების შესახებ მიმართვა გაუგზავნა საექსპერტო დაწესებულებას და
საქმის მნიშვნელობიდან გამომდინარე, მოსთხოვა შემჭიდროებულ ვადებში
ექსპერტიზის ჩატარება. ამასთან, გადასცა მას კვლევისათვის საჭირო ყველა ობიექტი.
საექსპერტო დაწესებულების ხელმძღვანელმა უარი განაცხადა ექსპერტიზის ჩატარებაზე,
რადგან არ არსებობდა მხარის შუამდგომლობით გამოტანილი სასამართლოს განჩინება.
კანონიერია თუ არა საექსპერტო დაწესებულების ხელმძღვანელის ეს მოქმედება?
უკანონოა, რადგან ექსპერტიზის ჩატარების შესახებ დაცვის მხარის მიმართვა
სავალდებულოა სახელმწიფო-საექსპერტო დაწესებულებისათვის, ექსპერტისთვის და იმ
პირისათვის, რომელიც საექსპერტო კვლევის ობიექტია;
30.ნივთიერი მტკიცებულების აღმოჩენის მიზნით, ადვოკატმა მენაბდემ, ბარამიძის
საცხოვრებელ ბინაში, მისივე თანხმობით, ჩაატარა დათვალიერება, რის შემდეგ
შესაბამისი ოქმი და მასალები წარუდგინა სასამართლოს საქმეზე დასართავად.
მოსამართლემ წარდგენილი მასალები დაუშვებელ მტკიცებულებად სცნო, რადგან
მიიჩნია, რომ ადვოკატის მიერ დათვალიერება ჩატარებული იყო კანონდარღვევით,
მოსამართლის განჩინების გარეშე. შეაფასეთ ეს შემთხვევა:
მოსამართლის მოქმედება უკანონია, რადგან ნივთიერი მტკიცებულების აღმოჩენის
მიზნით მხარეს უფლება აქვს დაათვალიეროს შემთხვევის ადგილი, საცავი, სადგომი,
სათავსო და ა.შ. სასამართლოს განჩინება არ არის აუცილებელი, როცა დათვალიერება
ეხება კერძო საკუთრებას და მისი მესაკუთრე წერილობით გამოხატავს თანხმობას
დათვალიერების ჩატარების თაობაზე;
31.გაზეთ „ქრონიკა“-ში უნდა გამოქვეყნებულიყო მამხილებელი მასალა სახელმწიფო
პოლიტიკური თანამდებობის პირთა მიერ დანაშაულის ჩადენის შესახებ, რაც ამ პირთა
მოსაზრებით, არაარგუმენტირებული და ცილისმწამებლური იყო. აღნიშნულის გამო
პროკურატურამ გამომცემლობის რედაქციაში ჩაატარა ჩხრეკა და ამოიღო გაზეთის ყველა
ნომერი და შესაბამისი მასალა. როგორც გაირკვა, გაზეთის რედაქციას მართლაც არ
ჰქონდა შესაბამისი დამამტკიცებელი მასალები ხსენებულ თანამდებობის პირთა მხრივ
დანაშაულის ჩადენის შესახებ და ამ მასალების გამოქვეყნება მიზნად ისახავდა მათთვის
სახელის გატეხვას. მიეცით ამ ფაქტს სამართლებრივი შეფასება.
გამომცემლობის რედაქციაში ჩხრეკის ჩატარება დაუშვებელი იყო, რადგან
გამომცემლობის რედაქციაში ჩხრეკა შეიძლება ჩატარდეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როცა არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი, რომ ამოსაღები საგანი, დოკუმენტი, ნივთიერება თუ ინფორმაციის შემცველი სხვა ობიექტი დანაშაულის ჩადენის საგანი ან იარაღია;
32.გამომძიებელს ჰქონდა დასაბუთებული ვარაუდი, რომ დაკავებულ ფაიქიძეს
სურდა თავიდან მოეშორებინა მისი მამხილებელი მტკიცებულებები, რის გამოც მან
მოსამართლისგან განჩინების გამოთხოვისა და გამომძიებლის დადგენილების გარეშე
ჩაატარა პირადი ჩხრეკა. აღნიშნულის თაობაზე მან შეადგინა ოქმი და დაურთო სისხლის
სამართლის საქმეს. დაარღვია თუ არა საპროცესო კანონი გამომძიებელმა?
თუ არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი, რომ დაკავებული აპირებს თავიდან
მოიშოროს დანაშაულის ჩადენაში მისი მამხილებელი მტკიცებულებები, დამკავებელ
თანამდებობის პირს უფლება აქვს ჩაატაროს ჩხრეკა სასამართლოს განჩინებისა და
გამომძიებლის დადგენილების გარეშე, რაც აღინიშნება დაკავების ოქმში. ამ შემთხვევაში ცალკე ოქმი პირადი ჩხრეკის თაობაზე არ დგება. ჩხრეკის კანონიერებას ამოწმებს სასამართლო კანონით დადგენილი წესით.
33.გამცემლიძის ბრალდების საქმის არსებითი განხილვის სხდომაზე გამოქვეყნდა
მოწმე ფაიქიძის წინასასამართლო ჩვენება, რომელიც ბრალდებულის მსჯავრდების
საფუძველი გახდა. შეაფასეთ ეს შემთხვევა.
წინასასამართლო ჩვენება პირის საქმის არსებითი განხილვის სხდომაზე ქვეყნდება
მაშინ, როცა ამ პირის დაკითხვა შეუძლებელია. ეს ჩვენება არ შეიძლება იყოს
ბრალდებულის მსჯავრდების ერთადერთი საფუძველი. იგი დადასტურებული უნდა
იყოს სხვა მტკიცებულებით;
34.რა ვადაში უნდა წარედგინოს მოსამართლეს შუამდგომლობა გადაუდებელი
აუცილებლობისას ჩატარებული ჩხრეკის კანონიერების შემოწმების თაობაზე?
24 სთ
35.რაიონულმა სასამართლომ განჩინებით შეწყვიტა სისხლისსამართლებრივი დევნა.
აღნიშნული გადაწყვეტილება პროკურორმა გაასაჩივრა სააპელაციო სასამართლოში.
სასამართლომ არ გაიზიარა პროკურორის საჩივარი, რის გამოც პროკურორმა ეს
გადაწყვეტილება გაასაჩივრა საკასაციო სასამართლოში. საკასაციო სასამართლომ
პროკურორის მოთხოვნა დააკმაყოფილა მთლიანად: გააუქმა ამ საქმეზე მიღებული
სასამართლო გადაწყვეტილებები და საქმე ხელახალი განხილვის მიზნით გადაუგზავნა
სააპელაციო სასამართლოს. მიეცით ამ შემთხვევას სამართლებრივი შეფასება.
პროკურორს უფლება აქვს, ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოში გაასაჩივროს განჩინება სისხლისსამართლებრივი დევნის შეწყვეტის შესახებ, რომლის განჩინება საბოლოოა და გასაჩივრებას აღარ ექვემდებარება;
36.ანონიმური ცნობების საფუძველზე შესაძლებელია თუ არა გამოძიების დაიწყება
და სისხლისსამართლებრივი დევნის განხორციელება?
გამომძიებელი ან პროკურორი ანონიმური ცნობების საფუძველზე ვალდებულია
დაიწყოს გამოძიება, მაგრამ არ არის უფლებამოსილი, განახორციელოს სისხლისსამართლებრივი დევნა;
37.პირის დაკავება სასამართლოს განჩინების გარეშე შესაძლებელია თუ:
პირს წაასწრეს დანაშაულის ჩადენისას ან ჩადენისთანავე;
38.რა ვადა ეძლევათ მხარეებს დასკვნითი სიტყვის მოსამზადებლად?
განუსაზღვრავს გონივრულ ვადას
39.რა შემთხვევაში შეიძლება გასაჩივრდეს საკასაციო წესით სააპელაციო სასამართლოს მიერ სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის მიერ გამოტანილი განაჩენი?
კასატორის აზრით, უკანონოა-(მუხლი 300)
40.რომელი მაგისტრატი მოსამართლის წინაშე უნდა მისცეს მოწმემ ჩვენება , რა ვადაში და არის თუ არა სავალდებულო მოწმის
არაუგვიანეს 24 საათისა , დიდი პასუხი
41.რა შემთხვევაშია შესაძლებელი ამომცნობის მიერ ობიექტის განმეორებით ამოცნობა?
განმეორებით ამოცნობა დაუშვებელია გარდა , იმ შემთხვევისას როცა წინა ამოცნობა ფოტოსურათით ჩატარდა
42.ბრალის წაყენების საკმარისი საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში რომელი ორგანო ან თანამდებობის პირი არის უფლებამოსილი გამოიტანოს დადგენილება პირის ბრალდების შესახებ?
პროკურორი- (მუხლი 169)
43.რა შემთხვევაში შეიძლება საქართველოს პარლამენტის წევრის დაკავება?
თუ წაასწრეს
44.აღკვეთის ღონისძიების გამოყენების შესახებ შუამდგომლობის განხილვისას მოსამართლემ სასამართლო სხდომა გადადო იმ მოტივით რომ არ გამოცხადდა პროკურორი, სხდომის გადადებამ გამოიწვია დაკავების ვადის გასვლა და ბრალდებულის პატიმრობიდან გათავისუფლება . შეაფასეთ ეს შემთხვევა
მოსამართლე ვალდებული იყო გადაედო სხდომა,რადგან განიხილებოდა პროკურორის შუამდგომლობა აღკვეთის ღონისძიების გამოყენების თაობაზე და მისი გამოუცხადებლობის და შესაბამისი არგუმენტაციის მოსმენის გარეშე გადაწყვეტილების მირება დაუშვებელი იყო.
45.გამოძიების სტადიაზე მოწმემ უარი განაცხადა საგამოძიებო ორგანოებში გამოცხადებასა და ჩვენების მიცემაზე , რის გამოც იგი გამომძიებლის დადგენილებით იძულებით იქნა მიყვანილი დაკითხვაზე , კანონიერია თუ არა გამომძიებლის მოქმედება?
უკანონოა , რადგან გამოძიების სტადიაზე მოწმის მიყვანა გამოსაკითხად შესაძლებელია პროკურორის დადგენილებითან მოსამართლის განჩინებით. -
46.რომელი ორგანო ან თანამდებობის პირი იღებს გადაწყვეტილებას გამოძიების ანდა სისხლისსამართლებრივი დევნის შეწყვეტის შესახებ და ამ საკითხზე გამოტანილი დადგენილება ექვემდებარება თუ არა სასამართლო წესით გასაჩივრებას?
მძიმე დანაშაულის შემთხვევაში ... (106 მუხლი) საეჭვოა ეს კითხვა
47.პროკურორის გამოუცხადებლობა საქმის სასამართლო განხილვის დროს იწვევს?
სასამართლო გადადებს საქმის განხილვას გონივრული ვადით, მაგრამ არაუმეტეს 10 დღისა
48.ქვემოთ ჩამოთვლილთაგან რომელი არ არის სასამართლო სხდომის ნაწილობრივ ან სრულად დახურვის კანონით გათვალისწინებული საფუძველი?
მძიმე დანაშაული
49.რა შემთხვევაში შეიძლება იქნეს გამოყენებული აღკვეთი ღონისძიების სახით შეთანხმება სათანადო ქცევის შესახებ?
რომელიც სასჯელის სახით არ ითვალისწინებს თავისუფლების აღკვეთას 1 წელზე მეტი ვადით.
50.აღკვეთი ღონისძიების სახით პირადი თავდებობის დროს რამდენი უნდა იყოს თავდებთა რაოდენობა?
თავდებთა რაოდენობას განსაზღვრავს სასამართლო.
51.გამოძიების პროცესში წარმოშობილი ვერსიის შესამოწმებლად პროკურორმა ჩაატარა საგამოძიებო ექსპერიმენტი,რომლის ჩატარებაშიც მონაწილეობის მიღება მოითხოვა დაცვის მხარემ.ეს მოთხოვნა პროკურორმა არ დააკმაყოფილა იმ მოტივით,რომ ექსპერიმენტი ტარდებოდა მისი ინიციატივით და დაცვის მხარეს მასში მონაწილეობის უფლება არ ჰქონდა.მას უფლება ჰქონდა გაცნობოდა მხოლოდ საგამოძიებო ექსპერიმენტის შედეგებს.კანონიერია თუ არა პროკურორის მოქმედება?
კანონსაწინააღმდეგო იყო
52.გამოძიების საფუძველია?
.დანაშაულის შესახებ ინფორმაცია, რომელიც გამომძიებელს ან პროკურორს მიაწოდეს, გამოვლინდა სისხლის სამართლის პროცესის დროს ან გამოქვეყნდა მასმედიაში.
53.9 თვიანი საპატიმრო ვადის ამოწურვის შემდეგ ბრალდებულმა გასვიანმა , ადვოკატის თანხმობით შუამდგომლობით მიმართა ..
არ არის კანონიერი , რაიმე მოტოვით დაუშვებელია.
54.რამდენი ხანი შეიძლება იყოს პირი ბრალდებულად დანაშაულის ერთი შემთხვევის გამო და რა შემთხვევაში ..
9 თვისა
55.რომელ ორგანოს ან თანამდებობის პირს აქვს უფლება , საქართველოს სახალხო დამცველის დანაშაულის ჩადენის შემთხვევაში დააყენოს მოთხოვნა თანამდებობიდან მისი გადაყენების თაობაზე?
საქართველოს გენერალური პროკურორი.
56.რამდენი პირი უნდა წარედგინოს ამომცნობს ამოსაცნობად?
ამავე სქესის 2 პირთან ერთად .
57.ვინ მიმართავს სასამართლოს შუამდგომლობით აღკვეთი ღონისძიების გამოყენების თაობაზე და რომელი მოსამართლე არის უფლებამოსილი განიხილოს ასეთი შუამდგომლობა?
შუამდგომლობას აღკვეთის ღონისძიების გამოყენების შესახებ სასამართლოს წარუდგენს პროკურორი , შუამდგომლობას ამ საკითხზე იხილავს მაგისტრი მოსამართლე გამოძიების ადგილის მიხედვით.-
58.აღკვეთის ღონისძიების სახით სამხედრო მოსამსახურის ქცევისადმი სარდლობის მეთვალყურეობის შეფარდების დროს რა შეზღუდვები არ შეიძლება დაუწესდეს ბრალდებულს?
არ უნდა მიიღოს ამანათი
59.სტაციონალურ ექსპერტიზაზე ბრალდებულის ყოფნის მაქსიმალური ერთთვიანი ვადა ადვოკატის შუამდგომლობით გაგრძელდა კიდევ 1 თვით , განაჩენის დადგენისას მოსამართლემ მსჯავრდებულის პატიმრობაში ყოფნის ვადად ჩათვალა მხოლოდ ერთი თვე , ხოლო ადვოკატის ...
კანონიერია რადგან , ადვოკატის შუამდგომლობით ჩატარებული არ ითვლება პატიმრობის ვადაში
60.ბრალდებულმა დანელიამ იმ მოტივით რომ პროკურორმა მის მიმართ სისხლისამართლებრივი დევნის დაწყება გააჭიანურა , საჩივარი შეიტანა სასამართლოში და მოითხოვა ყველა იმ მტკიცებულების დაუშვებლად ცნობა ...
პირს უფლება აქვს, ბრალდების შესახებ დადგენილების გადაცემიდან 10 დღის ვადაში, ამ კოდექსით დადგენილი წესით შეიტანოს სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების შეგნებულად გაჭიანურების თაობაზე საჩივარი ზემდგომ პროკურორთან ან გამოძიების ადგილის მიხედვით რაიონულ (საქალაქო) სასამართლოში, რომელიც საჩივარს იხილავს მისი შესვლიდან 3 დღე-ღამის ვადაში. სასამართლო უფლებამოსილია საჩივარი განიხილოს ზეპირი მოსმენის გარეშე. საჩივრის დაკმაყოფილება არის ამ პირის მიმართ აღნიშნულ ბრალდებასთან დაკავშირებით არსებული ყველა იმ მტკიცებულების დაუშვებლად ცნობის საფუძველი, რომელიც მოპოვებულ იქნა გამოძიების დროს, მას შემდეგ, რაც შეიქმნა პირის მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების საკმარისი საფუძველი.
61.სად საჩივრდება პროკურორის უარი დისკრეციული უფლებამოსილების გამოყენებით სისხლისამართლებრივი დევნის დაწყებაზე?
იგი ერთჯერადად შეიძლება გასაჩივრდეს ზემდგომ პროკურორთან,ხოლო განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულთან დაკავშირებით,გამოძიების ადგილის მიხედვით რაიონულ სასამართლოში.
62.ვის უნდა გაეგზავნოს შეტყობინება დაკავების ან დაპატიმრების შესახებ თუ ეს პირი უცხო სახელმწიფოს მოქალაქეა?
თუ დაკავებული, დაპატიმრებული ან ექსპერტიზისათვის სამედიცინო დაწესებულებაში მოთავსებული პირი სხვა სახელმწიფოს მოქალაქეა, ეს ამ მუხლის პირველ ნაწილში აღნიშნულ ვადაში უნდა ეცნობოს საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს, რომელიც აღნიშნულის თაობაზე დაუყოვნებლივ ატყობინებს შესაბამისი სახელმწიფოს დიპლომატიურ წარმომადგენლობას ან საკონსულო დაწესებულებას
63.რა ვადაში იხილავს საჩივარს სააპელაციო სასამართლო?
დასაშვებად ცნობიდან 2 თვის ვადაში, 2 კვირის ვადაში- (მუხლი 295)
64.არიან თუ არა ვალდებულები სამართალდამცავი ორგანოების თანამდებობის პირები დაკავების შესახებ შეატყობინონ მის ოჯახს და ახლობლებს და რა ვადაში?
პროკურორი ან მისი დავალებით გამომძიებელი ვალდებულია პირის დაკავებიდან, დაპატიმრებიდან ან ექსპერტიზისათვის სამედიცინო დაწესებულებაში მოთავსებიდან არა უგვიანეს 3 საათისა შეატყობინოს ეს მისი ოჯახის რომელიმე წევრს, ხოლო თუ ასეთი არ არსებობს – რომელიმე ნათესავს ან ახლობელს.
65.ვინ განიხილავს მტკიცებულებათა დასაშვებობის საკითხს ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოში?
მტკიცებულების დასაშვებობის საკითხი ნაფიცი მსაჯულების გარეშე განიხილება.
66.აქვს თუ არა უფლება მხარეებს დაესწრონ მსაჯულების შერჩევის პროცედურას და გაასაჩივრონ ნაფიცმსაჯულთა შერჩევის სხდომისთავმჯდომარის უკანონო გადაწყვეტილება ან მოქმედება?
მხარეებს უფლება აქვთ, დაესწრონ მსაჯულების შერჩევის პროცედურას. მხარეს უფლება აქვს, ერთჯერადად, 24 საათის განმავლობაში გაასაჩივროს ნაფიც მსაჯულთა შერჩევის სხდომის თავმჯდომარის უკანონო გადაწყვეტილება ან მოქმედება.
67.პროკურორის შუამდგომლობის საფუძველზე მოსამართლემ გამოიტანა განჩინება ჩხრეკის ჩატარების შესახებ. პროკურორმა დამატებითი ოპერატიული მონაცემების მიღების საბაბით ჩხრეკის ჩატარება გადადო ერთ თვეზე მეტი ვადით, რის შემდეგ, ჩაატარა რა ჩხრეკა, მოიპოვა უაღრესაც საჭირო მტკიცებულებები. შეაფასეთ ეს შემთხვევა.
პროკურორი მოსამართლის განმეორებით განჩინების გამოტანის გარეშე არ იყოუფლებამოსილი ჩაეტარებინა ჩხრეკა, რადგან ჩხრეკის ან ამოღების განჩინება ძალადაკარგულია, თუ ეს საგამოძიებო მოქმედება არდაიწყო 30 დღის ვადაში;
68.რამდენია ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ სასამართლოს განჩინების მოქმედების ვადა?
ქონებას ყადაღა ედება განაჩენის აღსასრულებლად მიქცევამდე, სისხლისსამართლებრივი დევნის ან/და გამოძიების შეწყვეტამდე.
69.რა ვადით ხდება ძებნილი ბრალდებულისათვის საქართველოს მოქალაქის პასპორტის მოქმედების შეჩერება დარომელი ორგანო ან თანამდებობის პირია უფლებამოსილი ვადაზე ადრე გააუქმოს პასპორტის მოქმედების შეჩერების შესახებ მიღებული გადაწყვეტილება?
ყველაზე დიდი პასუხ ძებნილი ბრალდებულისათვის (მსჯავრდებულისათვის) საქართველოს მოქალაქის პასპორტის, ნეიტრალური სამგზავრო დოკუმენტის მოქმედება შეჩერდება განაჩენის აღსრულებამდე, სისხლისსამართლებრივი დევნის შეწყვეტამდე. პროკურორი უფლებამოსილია ამ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ ვადაზე ადრე, ნებისმიერ დროს გამოიტანოს დადგენილება საქართველოს მოქალაქის პასპორტის, ნეიტრალური სამგზავრო დოკუმენტის მოქმედების შეჩერების გაუქმების შესახებ.
საქართველოს მოქალაქის პასპორტის, ნეიტრალური სამგზავრო დოკუმენტის მოქმედების შეჩერების გაუქმების შესახებ დადგენილება პროკურორმა დაუყოვნებლივ უნდა აცნობოს სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს. (მუხლი 165)
70.წინასასამართლო სხდომის დასრულებიდან რა ვადაში უნდა დაიწყოს საქმის არსებითი განხილვა?
არაუგვიანეს 14 დღისა, თუ მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე სასამართლო სხვა ვადას არ განსაზღვრავს.
71.რა ვადაში იხილავს საჩივარს სააპელაციო სასამართლო?
საჩივრის დასაშვებად ცნობიდან 2 თვის ვადაში.
72.რა შემთხვევაში შეიძლება გასაჩივრდეს პირველი ინსტანციის სასამართლოს განაჩენი?
აპელანტს უკანონოდ ან/და დაუსაბუთებლად მიაჩნია.
73.ვის ეკისრება განაჩენის უკანონობის მტკიცების ტვირთი საქმის საკასაციო წესით...?
კასატორს
74.სასამართლო პროცესზე არასაპატიო მიზეზეით გამოუცხადებლობისთვის მოსამართლემ პირი 6000 ლარით დააჯარიმა
უკანონოა რადგან 100-500 ოდენობაა
75.არიან თუ არა ვალდებულები სამართალდამცავი ორგანოების თანამდ პირები..?
პროკურორი ან მისი დავალებით გამომძიებელი ვალდებულია შეატყობინოს…..
76.ნაფიც მსაჯულთა მონაწილეობით საქმის განხილვის დროს გამოცხადებული შესვენებისას ცხარე კამათი გაიმართა..?
ნაფიც მსაჯუ ვერდიქტის გამოტანამდე არ აქვს უფლება გამოთქვას აზრი განსახილველ საკითხთან დაკავშირებით
77.აქვს თუ არა მოსამართლეს წარმოდგენილი მასალების საფუძველზე წინასასამართლო სხდომაზე მიიღოს რაიმე გადაწყვეტილება პირის ბრალეულობის შესახებ?
თუ ბრალდების მხარის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები ალბათობის მაღალი ხარისხით არ იძლევა საფუძველს ვარაუდისათვის, რომ დანაშაული ამ პირმა ჩაიდინა, წინასასამართლო სხდომის მოსამართლე განჩინებით წყვეტს სისხლისსამართლებრივ დევნას.- (მუხლი 219)
78.ნაფიც მსაჯულთა შერჩევის პროცედურის დასრულებიდან საქმის განიხლვის...
არაუგვიანეს მესამე დღისა
79.სასამართლომ აღკვეთი ღონისძიების სახით გირაოს შეფარდებასთან ერთად ბრალდებული მიმართ....
კანონირია რადგან აღკვეთი... (ყველაზე დიდი პასუხი)
80.საქმის არსებითი განხილვის დროს საჭირო გახდა საქმის მნიშვნელოვანი გარემოებების დადგენა....
დაირღვა რადგან ქსპერტიზას ატარებს მხარე
81.აქვს თუ არა სასამართლოს სხდომის თავმჯდომარეს უფლება დაითხოვოს ნაფიცი მსაჯული?
აქვს მაშინ, როდესაც მსაჯული....
კრიმინოლოგია.
კრიმინოლოგიის საგანი 1. კრიმინოლოგია იკვლევს დამნაშავეს და მის სოციალურ გარემოს ასევე დანაშაულის წარმომშობის გამომწვევ მიზეზებს, ასევე კრიმინოლოგიას მჭიდრო კავშირი აქვს ისეთ მეცნიერებებთან როგორიცაა ფსიქოლოგია, ფსიქიატრია, ასევე კრიმინოლოგიის ფუძემდებელი ჩეზარე ბევარია 2.დაკვირვება---- კრიმინოლოგიაში უმნიშვნელოვანესია დაკვირვება აუცილებლად დაკვირვება უნდა იყოს სისტემატიური და მიზანმიმართული რადგან შედეგზე უფრო მარტივად და ეფექტურად გაგვიყვანს დაკვირვების სახეებია: თანამონაწილეობითი, არათანამომაწილეობითი, ღია და ფარული დაკვირვება. 3. ბიოლოგიური დაკვირვებები-- ბიოლოგიური თეორია ამტკიცებს რომ დანაშაულისკენ მიდრეკილება შეიზლება განპირობებული იყოს ბიოლოგიურად ანუ შესაძლოა კრიმინალური ქცევის მახასიათებლები ჰქონდეს ტანდაყოლილი, ამ შემთხვევაში გენეტიკურ ფაქტორს დიდი მნიშვნელობა ენიჭება. 4.ექსპერიმენტი--- ეს არის უმნიშვნელოვანესი კვლევის მეთოდი, კრიმინოლოგები იყენებენ იმისთვის, რომ გაიგონ, თუ რატომ ჩადის ადამიანი დანაშაულს და როგორ შეიძლება მისი პრევენცია. არსებობს ლაბორატორიული ექსპერიმენტი ა ველური ექსპერიმენტი. 5.ფსიქოლოგიური თეორიები---ფსიქოლოგიური თეორია ამტკიცებს რომ დანაშაულის მიზანი არის ადამიანის ფსიქიკაში ანუ ქცევაზე გავლენას ახდენს მენტალური მდგომარეობა. ადამიანი რომელიც მიდრეკილია დანაშაულისკენ არიან იმპულსურები და აგრესიულები ანუ ფსიქოლოგიური თეორიის მიხედვით ადამიანი დანაშაულს ჩადის როცა მისი ფსიქოლოგიური ძალაში არის დარღვევაც. 6..გამოკითხვა----კრიმინოლოგიაში გამოკითხვა ინფორმაციის მოპოვების ერთ ერთი უმნიშვნელოვანესი გზაა- გამოკითხვის დროს აუცილებელია გამოსაკითხი პირის ანონიმურობის დაცვა ასევე როდესაც მიმდინარეობს პირის გამოკითხვა გამოსაკით პირს უნდა გააჩნდეს უნარი რომ დამნაშავის მიერ მიწოდებული ინფორმაცია შეესაბამება თუ არა სიმართლეს , გამოკითხვა შეიძლება იყოს წერილობითიც და ზეპირიც. 7. სოციოლოგიური თეორია-- კრიმინოლოგიაში უმნიშვნელოვანესია დანაშაულის მიზეზი არის არაინდივიდში არამედ საზოგადოებაში მაგ; ადამიანი დანაშაულს ჩადის არაიმიტომ რო ბოროტია არამედ იმიტომ რომ ისეთ სოციუმში არსებოვბს რომ სოციუმმა განაპირობა. 8.სტატისტიკა--- არის უმნიშვნელოვანესი მეცნიერება მისი მთავარი ამოცანაა ინფორმაციის შეგროვება მისი ანალიზი .არსებობს 2 სახის სტატისტიკა. 9. სკულპტურული თეორია---- ეს არის ადამიანთა ჯგუფი რომლებიც ემორჩილებიან წესებსა და ღირებულებებს. მაგ; ტერორიზმი, ანუ ადამიანი რომელიც გარემოში იბადება ემორჩილება წესებსა და ღირებულებებს. 10.პრევენცია--- პრევენცია არის უმნიშვნელოვანესი ეს არის წინასწარი კონტროლი იმისა რომ დანაშაული არ მოხდეს, ან დანასულის რაოდენობა შემცირდეს, პირველადი პრევენცია მაგალითად თავიდან აცილების დანაშაული სანამ მოხდება, მეორადი პრვენცია მიმართულია იმ ჯგუფებისკენ რომლებიც პრობლემურია და მესამედი პრევენცია მიმართულია იმ ადამიანისკენ ვინც უკვე ჩაიდინა დანაშაული
1. ჩამოაყალიბეთ სარჩელის დასაშვებობის წინაპირობა ))
საქმე პირველ ინსტანციაში აღიძვრება სარჩელით, რომელიც შედგენილი არის მოსარჩელის მიერ წერილობითი ფორმით ან ნაბეჭდი სახით. სარჩელში მოსარჩელემ უნდა ასახოს სრულყოფილად მისი მოსაზრებები ფაქტობრივ გარემოებებთან და მტკიცებულებებთან დაკავშირებით და ის შედგენილი უნდა იყოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დადგენილი მოთხოვნის თანახმად. მასში უნდა აღინიშნოს სასამართლოს დასახელება, მოსარჩელის მისი წარმომადგენლის, მოპასუხის, მოსაწვევი პირების სახელები და გვარები, მათი მისამართი და ინფორმაცია, დავის საგანი, სარჩელის ფასი, ფაქტობრივი გარემოებები, მტკიცებულებები, მოსარჩელის მოთხოვნა, თანდართული დოკუმენტების ნუსხა, მოსარჩელის მოსაზრება ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვაზე და მედიაციით განხილვაზე და სხვა.
სარჩელის სასამართლოში შეტანისას სასამართლოს კანცელარია ახდენს სარჩელის რეგისტრაციას. სარჩელი არ რეგისტრირდება, თუ იგი არ აკმაყოფილებს შემდეგ ფორმალურ მოთხოვნებს:
ა) არ არის შეტანილი საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მიერ დამტკიცებული ფორმით;
ბ) მის ფორმაში არ არის აღნიშნული ამ კოდექსის 178-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული რეკვიზიტები, ესენია: სასამართლოს დასახელება, სარჩელის ფასი, მოსარჩელის მოთხოვნა, თანდართული დოკუმენტების ნუსხა, მოსარჩელის მოსაზრება ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვაზე.
გ) არ ერთვის სახელმწიფო ბაჟის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტის დედანი.
დ) არ ერთვის თანდართული დოკუმენტების ნუსხაში მითითებული ყველა დოკუმენტი;
ე) არ ერთვის წარმომადგენლის უფლებამოსილების დამადასტურებელი დოკუმენტი, თუ სარჩელი შეაქვს წარმომადგენელს;
ვ) არ არის ხელმოწერილი;
ზ) არ არის წარდგენილი სარჩელის და თანდართული დოკუმენტების იმდენი ასლი, რამდენიც მოპასუხეა.
2. განასხვავეთ ერთმანეთისგან სარჩელი და შეგებებული სარჩელი))
სარჩელი -არის დაცვის პროცესუალური საშუალება რომელსაც იყენებს მოსარჩელე. ის სარჩელის მეშვეობით აღძრავს საქმეს პირველ ინსტანციაში. სარჩელში კი ასახავს მის მოსაზრებებს ფაქტობრივ გარემოებებზე და მტკიცებულებებზე. ყოველ დაინტერესებულ პირს შეუძლია კანონით დადგენილი წესით მიმართოს სასამართლოს, დარღვეული ან სადავო უფლების, ანდა კანონით გათვალისწინებული ინტერესების დასაცავად.
შეგებებული ეწოდება სარჩელს- რომელსაც მოპასუხე აღძრავს იმავე საქმის წარმოების დროს მოსარჩელის სარჩელთან ერთად განსახილველად
შეგებებული სარჩელი, როგორც წესი, არის ჩვეულებრივი სარჩელი, მაგრამ მის აღძვრას რამდენიმე წინაპირობა აქვს. კერძოდ, შეგებებული სარჩელი დასაშვებია და სასამართლო მიიღებს მას წარმოებაში, თუ ა) იგი მიმართულია პირვანდელი მოთხოვნის ჩასათვლელად; ბ) შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება მთლიანად ან ნაწილობრივ გამორიცხავს პირვანდელი სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას და გ) შეგებებულ სარჩელსა და პირვანდელ სარჩელს შორის არის ურთიერთკავშირი და მათი ერთად განხილვის შედეგად აღძრული დავა უფრო სწრაფად და სწორად გადაწყდება. შეგებებული სარჩელის აღძვრა შესაძლებელია პირვანდელი სარჩელის მოპასუხისათვის ჩაბარებიდან საქმის ზეპირი განხილვისათვის წინასწარი მომზადების დამთავრებამდე, ხოლო საპატიო მიზეზის არსებობის შემთხვევაში კი სასამართლო პაექრობის დაწყებამდე. პირვანდელი და შეგებებული სარჩელის ერთად განხილვის შედეგად სასამართლოს გამოაქვს ერთობლივი გადაწყვეტილება.
3. განასხვავეთ ერთმანეთისგან შესაგებელი და შეგებებული სარჩელი))
შესაგებელი-მოპასუხე ვალდებულია სარჩელის მიღების შემდეგ, სასამართლოს მიერ განსაზღვრულ ვადაში, წარუდგინოს სასამართლოს თავისი პასუხი (შესაგებელი). შესაგებელი არის პასუხი სარჩელზე და მასში დასმულ საკითხებზე, რომელიც იგზავნება კანონით დადგენილი ფორმით. შესაგებლის წარდგენის ვადას განსაზღვრავს სასამართლო და ეს ვადა არ უნდა აღემატებოდეს 14 დღეს, ხოლო რთული კატეგორიის საქმეებზე – 21 დღეს. ამ ვადის გაგრძელება დაუშვებელია, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც არსებობს საპატიო მიზეზი. შესაგებლის წარდგენა სასამართლოში აუცილებელია რადგან სასამართლოს განსაზღვრულ ვადაში შესაგებლის წარუდგენლობის შემთხვევაში მოსამართლეს გამოაქვს დაუსწრებელი გადაწყვეტილება. შესაგებელში მოპასუხე ამტკიცებს,რომ მოსარჩელის მოთხოვნა უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია.
შეგებებული სარჩელი- ამ დროს შეგებებული სარჩელი არის მოპასუხის დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნა.შეგებებული სარჩელის წარდგინებით მოპასუხე ითხოვს რაიმე მოქმედების ჩათვლას ან აბათილებს მოსარჩელის მოთხოვნებს.
4. იმსჯელეთ რა არის სარჩელის უზრუნველყოფა და რა მიზანს ემსახურება ?))
სარჩელის უზრუნველყოფა არის გადაწყვეტილების რელურად აღსრულებისთვის მოსალოდნელი დაბრკოლების თავიდან აცილება, მოპასუხისთვის ქონების ან ფულადი სახსრების განკარგვის უფლების შეზღუდვით. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 198 მუხლში გათვალისწინებულია სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების სახეები: ყადაღის დადება ქონებაზე, ფასიან ქაღალდებსა და ფულად სახსრებზე; მოპასუხისთვის გარკვეული ქმედების განხორციელების აკრძალვა.
მოსარჩელეს შეუძლია სასამართლოს მიმართოს სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ განცხადებით და მიუთითებს გარემოებებს რომლის გამოც თუ არ იქნება გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფა ხელს შეუშლის გადაწყვეტილების აღსრულებას. მოსარჩელემ უნდა მიუთითოს და დაასაბუთოს რომელი ღონისძიების გამოყენება მიაჩნია აუცილებლად.
განცხადება სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ გადაუდებელ შემთხვევაში შეიძლება შეტანილი იქნეს სასამართლოში სარჩელის აღძვრამდე და თუ სასამართლომ ასეთი განცხადება დააკმაყოფილა სარჩელი მოსარჩელემ უნდა შეიტანოს განჩინების მიღებიდან 10 დღეში. მხარეთა მოთხოვნით შესაძლოა სარჩელის უზრუნველყოფის ერთი სახის მეორით შეცვლა.
5. განასხვავეთ ერთმანეთისგან სარჩელის უზრუნველყოფა და ჯერ არ აღძრული სარჩელის უზრუნველყოფა. ))
სარჩელის უზრუნველყოფა არის გადაწყვეტილების რელურად აღსრულებისთვის მოსალოდნელი დაბრკოლების თავიდან აცილება, მოპასუხისთვის ქონების ან ფულადი სახსრების განკარგვის უფლების შეზღუდვით. სასამართლოს შეგიძლიათ მიმართოთ სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ განცხადებით, რომელიც უნდა იყოს დასაბუთებული და შეიცავდეს იმ გარემოებებზე მითითებას რომლებიც გააძნელებს, შეუძლებელს გახდის გადაწყვეტილების აღსრულებას ან ისეთ ზიანს გამოიწვევს, რომელიც ვერ ანაზღაურდება. უნდა მივუთითოთ თუ რა სახის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენებას მიიჩნევთ აუცილებლად.
ჯერ არ აღძრული სარჩელის უზრუნველყოფა- განცხადება სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ გადაუდებელ შემთხვევაში შეიძლება შეტანილ იქნეს სასამართლოში სარჩელის აღძვრამდე. ამ განცხადების სასამართლოს მიერ დაკმაყოფილების შემთხვევაში სარჩელი შეტანილი უნდა იქნეს სასამართლოში განჩინების მიღებიდან 10 დღის ვადაში. თუ ამ ვადაში სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ განცხადების შემტანი პირი არ აღძრავს სარჩელს, სასამართლო თავისი ინიციატივით ან მოწინააღმდეგე მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე გამოიტანს განჩინებას სარჩელის უზრუნველსაყოფად მის მიერ მიღებული ღონისძიებების გაუქმების შესახებ.