,,ეროვნული სასწავლო გეგმის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2006 წლის 28 სექტემბრის №841 ბრძანებაში ცვლილების შეტანის თაობაზე“

სახელმწიფო სარეგისტრაციო კოდი 430.210.000.22.022.011.740

საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების

მინისტრის ბრძანება №314

2008 წლის 8 აპრილი

ქ. თბილისი

,,ეროვნული სასწავლო გეგმის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2006 წლის 28 სექტემბრის №841 ბრძანებაში ცვლილების შეტანის თაობაზე

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 63-ე მუხლის, ,,ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონის 36-ე მუხლის და ,,საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს დებულების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2004 წლის 21 მაისის №37 დადგენილებით დამტკიცებული დებულების მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის ,,ა“ და ,,მ“ ქვეპუნქტების საფუძველზე, ვბრძანებ:

1. ,,ეროვნული სასწავო გეგმის დამტკიცების შესახებ” საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2006 წლის 28 სექტემბრის №841 ბრძანებით (სსმ III, 06.10.06წ., №137, მუხ. 1901) დამტკი-ცებული ეროვნულ სასწავლო გეგმის პირველ თავში შეტანილ იქნეს ცვლილება და ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით:

„თავი I

სწავლისა და სწავლების ძირითადი პრინციპები

 საგანმანათლებლო პროცესის ორგანიზება (6.09.2007 №808)

ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლის საფეხურები

ზოგადი განათლება სკოლებში იყოფა სამ საფეხურად: დაწყებით, საბაზო და საშუალოდ. დაწყებითი საფეხური გულისხმობს მე-1–6 კლასებს, საბაზო მე-7–9, ხოლო საშუალო მე-10–12 კლასებს. სავალდებულო სწავლება საქართველოში მოიცავს 1-ლ–მე-9 კლასებს.

დაწყებითი საფეხურის ძირითადი ამოცანებია:

ჩამოაყალიბებინოს მოსწავლეს საფუძვლები შემდგომ საბაზო საფეხურზე ეფექტურად სწავლისთვის;

შეუქმნას მოსწავლეს პირობები საკუთარი ინტელექტუალური, ფიზიკური თუ სულიერი თვისებებისა თუ მიდრეკილებების გამოსავლენად და გასავითარებლად;

შეუქმნას მოსწავლეს პირობები ინფორმაციის მოპოვებისა და იმ უნარ-ჩვევებისა და დამოკიდებულებების გასავითარებლად, რომლებიც მთელი ცხოვრების განმავლობაში დასჭირდება.

საბაზო საფეხურის ძირითადი ამოცანებია:

მიაღწევინოს მოსწავლეებს ზოგადი განათლების ეროვნული მიზნების დოკუმენტში აღწერილ საგან-მანათლებლო იდეალებს;

ჩამოაყალიბოს წინაპირობები მოსწავლეების მომავალი არჩევანისთვის, აპირებს თუ არა სწავლის გაგრძელებას მომავალში და თუ აპირებს, რა სახით;

შეუქმნას მოსწავლეს პირობები ინფორმაციის, უნარ-ჩვევებისა და დამოკიდებულებების გასავითარებლად მთელი ცხოვრების განმავლობაში.

საშუალო საფეხურის ძირითადი ამოცანებია:

შეუქმნას მოსწავლეს ზოგადი განათლების ეროვნული მიზნების დოკუმენტში აღწერილი იდეალების დახვეწის პირობები;

შეუქმნას მოსწავლეს პირობები საერთაშორისო სტანდარტის მქონე განათლების მისაღებად;

შეუქმნას მოსწავლეს პირობები, რათა მან სწორად აირჩიოს თავისი მომავალი განვითარების გზა (გააგრძელოს სწავლა უმაღლეს სასწავლებელში ან ჩაებას შრომით საქმიანობაში).

ეროვნული სასწავლო გეგმის დანერგვა

ეროვნული სასწავლო გეგმის გამოცდისა და დანერგვის განრიგი:

 

სასწავლო წელი

დაწყებითი

საბაზო

საშუალო

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

2005-2006*

A1/X

X

X

X

X

X

B1/X

X

X

C1/X

X

2006-2007*

A/Y1

A1/X

X

X

X

X

B/Y1

B1/X

X

C/Y1

C1/X

2007-2008*

Y

A/Y1

A1/X

X

X

X

Y

B/Y1

B1

Y

C/Y1

2008-2009*

Y

A/Y1

A1/X

X

X

Y

B/Y1

B1/C

Y

C/Y1

2009-2010*

Y

A/Y1

A1/X

X

Y

B/Y1

B1/C

Y

2010-2011*

ა

Y

A/Y1

A1/X

Y

B/Y1

B1/C

2011-2012*

ა

Y

A/Y1

A1/B

Y

B/Y1

2012-2013*

ა

Y

A/Y1

A1/B

Y

2013-2014*

ა

Y

A/Y1

A1/B

2014-2015*

ა

Y

A/Y1

A1/B

2015-2016*

ა

Y

A/Y1

A1/B

2016-2017*

ა

Y

A/Y1

A1/B

2017-2018*

ა

Y

Y1

2018-2019*

ა

Y

 

*ეროვნული სასწავლო გეგმა გამოცდილ და დანერგილ უნდა იქნეს არა უგვიანეს ეროვნული სასწავლო გეგმის გამოცდისა და დანერგვის განრიგში მითითებულ გრაფაში/სვეტში მოცემული სასწავლო წლების დასრულებისა.

X –  არსებული, ძველი სასწავლო გეგმა

A1, B1, C1 – ახალი ეროვნული სასწავლო გეგმის გამოცდა ქართულენოვან სკოლებში

Y1   – ახალი ეროვნული სასწავლო გეგმის გამოცდა არაქართულენოვან სკოლებში (სკოლები და სექტორები)

A, B, C – ახალი ეროვნული სასწავლო გეგმის დანერგვა ქართულენოვან სკოლებში (სკოლები და სექტორები)

Y – ახალი ეროვნული სასწავლო გეგმის დანერგვა არაქართულენოვან სკოლებში (სკოლები და სექტორები)

ა – მოდიფიცირებული ვარიანტი

არაქართულენოვანი სწავლების ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებები (ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებები და სექტორები) ეროვნული სასწავლო გეგმით 12-წლიან ზოგადსაგანმანათლებლო სწავლებაზე სრულად გადადიან არა უგვიანეს 2009–2010 სასწავლო წლის დასასრულისა. ამ დაწესებულებების მიერ სრული ზოგადი განათლების ატესტატი მოსწავლის მიერ მე-11 კლასის საგანმანათლებლო პროგრამის ათვისების საფუძველზე გაიცემა მხოლოდ 2007–2008 სასწავლო წლის დასასრულს.

კალენდარი

სასწავლო წელი ითვალისწინებს სამ მესამედს, ანუ სამ ტრიმესტრს. ეს მეტ საშუალებას იძლევა შუალედური შეფასებებისათვის, რაც ხელს შეუწყობს სწავლის ხარისხის ამაღლებას. სასწავლო წელი მინიმუმ 180 სასწავლო დღეს (დაახლოებით 36 კვირას) გრძელდება. ტრიმესტრი გრძელდება 12 კვირას. საჭიროების შემთხვევაში დასაშვებია კვირაში 6 დღე სწავლება, მაგრამ ზოგადად იგულისხმება ხუთდღიანი სას-წავლო კვირა.

მოსწავლეების რაოდენობა

რეკომენდებულია, რომ მოსწავლეების რაოდე-ნობა გაკვეთილზე არ აღემატებოდეს 25-ს, ხოლო მასწავლებელს საერთო ჯამში 125 მოსწავლეზე მეტი არ უნდა ჰყავდეს. მოსწავლეების მაქსიმალური დასაშვები რაოდენობა კლასებში არის 30. ეს ორმხრივად დაი-ცავს როგორც მოსწავლეს, ისე მასწავლებელს. მოსწავლეებს ექნებათ საშუალება, უკეთ ისწავლონ შეზღუდული ზომის კლასებში. მასწავლებელს კი ამ სისტემით ეყოლება მოსწავლეების ისეთი მაქსიმალური რაოდენობა, რომელიც სასწავლო პროცესის ჯეროვნად დაგეგმვის და განხორციელების საშუალებას მისცემს.

მოსწავლეების მაქსიმალური რაოდენობის განმსაზღვრელი წესი ეხება მხოლოდ 2005–06 სასწავლო წელს სკოლაში მოსული პირველკლასელების ორგანიზებას და ყოველ შემდგომ თაობას (ანუ 2007–08 სასწავლო წელს ეხება პირველ-მეორე და მესამეკლასელებს და ა.შ.). უფრო მაღალ კლასებში სკოლებმა შეიძლება შემოიღონ ეს წესი მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ამ მოქმედებით არ გამოიწვევს მოსწავლეების ან მასწავლებლების სკოლიდან დათხოვნას.

მოსწავლეების დაყოფა სიძლიერის მიხედვით

დაუშვებელია მოსწავლეების განაწილება კლასებში სიძლიერის მიხედვით, ისევე როგორც დაუშვებელია, რომ საჯარო სკოლამ რომელიმე ნიჭის ან ცოდნის მქონე მოსწავლეები მიიღოს და სხვებს უარი უთხრას სწავლაზე. სხვადასხვა ნიჭისა და ცოდნის მოსწავლეები ერთმანეთს ავსებენ გაკვეთილებზე, ერთმანეთს ეხმარებიან ახალი გამოცდილების შეძენაში და შესაბამისად არა მარტო უფრო მცოდნეები ხდებიან, არამედ უკეთეს მოქალაქეებადაც ყალიბდებიან.

ხელშეწყობა სკოლის საერთო კულტურის ჩამოყალიბებისთვის

იმისთვის, რომ თითოეულ მოსწავლეს ჰქონდეს შანსი უკეთ გაიცნოს ყველა თანატოლი, სასურველია წლის ბოლოს პარალელური კლასების მოსწავლეების ერთმანეთში შერევა. ეს ხელს შეუწყობს იმას, რომ არ ჩამოყალიბდეს მოსწავლეთა პატარ-პატარა ჯგუფები, რომლებიც ერთად ყოფნის შემთხვევაში ხშირად აფერხებენ გაკვეთილის მსვლელობას. არანაკლებ მნიშვნელოვანია ისიც, რომ ამ სისტემაში მოსწავლე მასწავლებელს იცვლის. ეს კი მის სხვადასხვა სტილის სწავლებასთან ზიარებას უწყობს ხელს. ეს წესი არ არის სავალდებულო, მაგრამ რეკომენდებულია, განსაკუთრებით კი საბაზო და საშუალო საფეხურებზე.

იმისთვის, რომ მოსწავლეებს ჰქონდეთ საშუალება უკეთ გაიცნონ საკუთარი თანატოლები, რომლებიც სხვა ჯგუფებში სწავლობენ, სასურველია, რომ სკოლამ ხელი შეუწყოს სპორტულ, სახელოვნებო ან საკლუბო აქტივობებს, სადაც სხვადასხვა განაყოფების მოსწავლეები იქნებიან გაერთიანებული.

სადამრიგებლო პროგრამა

დაწყებით საფეხურზე ყველა კლასს თავისი დამრიგებელი ჰყავს. თუ კლასში დაწყებით საფეხურზე 20 მოსწავლეზე მეტი სწავლობს, სასურველია, კლასს ორი დამრიგებელი ჰყავდეს. საბაზო და საშუალო საფეხურებიდან დასაშვებია, რომ დამრიგებელი ჰყავდეს არა კლასს, არამედ მოსწავლეების გარკვეულ ჯგუფს. საბაზო და საშუალო საფეხურებზე დამრიგებელი უკეთეს შემთხვევაში მაქსიმუმ 15 მოსწავლეს ადევნებს თვალყურს. არ არის აუცილებელი, რომ დამრიგებელი ასწავლიდეს ამ მოსწავლეებს.

დამრიგებელს ევალება:

● მოსწავლის დახმარება აკადემიური თუ სხვა პრობლემის გადაჭრაში;

● მოსწავლეს, მშობლებსა და მასწავლებლებს შორის შუამავლობა პრობლემების წარმოქმნის შემთხვევაში;

● მშობლებისთვის შვილის მიღწევების გაცნობა მინიმუმ ყოველი ტრიმესტრის ბოლოს.

დამრიგებელი ინდივიდუალური შეხვედრების დროს უნდა აცნობდეს მშობლებს შვილის მოსწრების საკითხებს. დაუშვებელია ერთი მოსწავლის ყოფაქცევისა და აკადემიური მოსწრების შესახებ მეორის მშობელთან ან მისი თანდასწრებით საუბარი. თუ მოსწავლე სკოლას აცდენს, დამრიგებელი ვალდებულია გაიგოს გაცდენის მიზეზი ყოველი ასეთი შემთხვევისას. ამ ყველაფრის მისაღწევად აუცილებელია, რომ დამრიგებელი პერიოდულობით ეკითხებოდეს საგნების მასწავლებლებს მის სადამრიგებლო კლასში არსებული მოსწავლეების აკადემიური მოსწრების, პიროვნული პრობლემებისა თუ ზოგადი წარმატებების შესახებ. დამრიგებელი ასევე პასუხისმგებელია ყოველი ტრიმესტრის და წლის ბოლოს თავისი სადამრიგებლოს მოსწავლეების ნიშნების დროულად და ზუსტად შეტანაზე სასკოლო ნიშნების ფურცელში, სადაც ხდება ამ ნიშნების აღრიცხვა.

დამრიგებელი მოიაზრება მოსწავლის მრჩევლად, რომელიც ეხმარება მას სკოლაში უკეთ მოღვაწეობაში, ხელს უწყობს მას საკუთარი მიდრეკილებების კლუბებსა ან წრეებში განვითარებაში, ეხმარება მომავალი პროფესიების არჩევაში, კონფლიქტების მშვიდობიანად მოგვარებაში და სხვა. ძირითადად დამრიგებელი აწესრიგებს თავის სადამრიგებლო მოსწავლეების დოკუმენტაციას. თუმცა პატარა სკოლაში შეიძლება ეს ფუნქცია დირექტორის მოადგილემაც (სასწავლო ნაწილმაც) შეითავსოს.

მასწავლებლების მიერ სასწავლო პროცესის დაგეგმვა

ყველა სკოლაში (სადაც ერთზე მეტი საგნის მასწავლებელია) სასურველია არსებობდეს საგნობრივი ჯგუფების მასწავლებელთა კათედრები, რომლებიც საგნობრივი ჯგუფის ყველა მასწავლებელს გააერთიანებს. კათედრა საგნობრივი ჯგუფის ყველა მასწავლებლის ერთობლიობის პირობითი სახელია. კათედრების მუშაობის ფუნქციები შეიძლება იყოს:

საგნობრივი ჯგუფის საგნის/საგნების სწავლების კოორდინაცია;

ერთმანეთის გამოცდილების გაზიარება, წარმატებების წინაპირობების განსაზღვრა და პრობლემების გადაჭრის გზების ძიება;

სახელმძღვანელოების შერჩევა;

შეფასების კომპონენტების შემუშავება და აღწერა;

სხვა საგნობრივი ჯგუფების მასწავლებლებთან კოორდინირებული მუშაობის წარმოება (მაგ., ისტორიასა და ქართულში საერთო თემატიკის შეთანხმება, ექსკურსიებზე საერთო დავალებების მოფიქრება და სხვა.);

პროფესიული განვითარების გზების დასახვა;

რეკომენდაციების შემუშავება დამხმარე სასწავლო მასალებისა და ბიბლიოთეკისთვის საჭირო წიგნების შესახებ;

რეკომენდაციების შემუშავება ახალი მეთოდოლოგიებისა და მიდგომების შესახებ.

კათედრის ეფექტური მუშაობისთვის სასურველია თავმჯდომარის არჩევა ერთი წლის ვადით. სასურველია თავმჯდომარედ იგივე მასწავლებელი აირჩეს მხოლოდ იმის შემდეგ, რაც საგნობრივი ჯგუფის ყველა წევრი ერთხელ მაინც იქნება თავმჯდომარე. თავმჯდომარის ფუნქციებია:

რეგულარული შეხვედრების ორგანიზება (დღის წესრიგის მომზადება, საჭიროების შემთხვევაში ოქმებისა და საბუთების წარმოება);

საგნობრივი ჯგუფის საბჭოების გადაწყვეტილებების მიწოდება სკოლის მართვის ორგანოებისათვის (მაგ., წიგნების არჩევის თაობაზე);

პროფესიული განვითარებისთვის სასარგებლო ღონისძიებების ორგანიზება (ტრენინგების, კონფერენციების და სხვა. მოწყობა).

შესაძლებელია კათედრებმა შემოიღონ თითოეულ საგნობრივ ჯგუფში საუკეთესო მოსწავლის (საფეხურის ან კლასის მიხედვით) პრიზი, რომელიც ყოველ წელს სკოლის დამთავრებისას საერთო შეკრებაზე გადაეცემა.

კათედრის მუშაობა ეფექტიანი იქნება, თუ მისი წევრები რეგულარულად შეიკრიბებიან (ერთხელ მაინც თითო ტრიმესტრში). სასურველია კათედრის შეკრება წლის დასაწყისში. ამ შეკრებებზე კარგი იქნება, რომ კათედრაზე მოხდეს ეროვნული სასწავლო გეგმის საგნობრივი პროგრამებისა და შესაბამისად არჩეული სახელმძღვანელოების განხილვა. წლის დასაწყისში გამართულ კათედრის შეხვედრაზე სასურველია, რომ მოხდეს საგნობრივი პროგრამის შემადგენელ ნაწილებზე საუბარი იმისთვის, რომ წინასწარ იქნეს დასახული გეგმები: თუ რა საჭიროებები ექნებათ მასწავლებლებს წლის განმავლობაში; რა პრობლემების გადაჭრა იქნება აუცილებელი; რა რესურსების გამოყენება იქნება საჭირო ეფექტურად სწავლებისას და ა.შ. ტრიმესტრების ბოლოს კათედრის შეხვედრისას ასევე უნდა გადაიხედოს საგანმანათლებლო სტანდარტის შესრულების მიმდინარეობა. ამ დროისთვის უნდა მოხდეს პრობლემების გამოვლენა და შეფასება, თუ რა ხარისხით იქნება შესაძლებელი ყველა მოსწავლისთვის საგნობრივ პროგრამებში აღწერილი შედეგების მიღწევა.

სასკოლო სასწავლო გეგმა

კანონი ,,ზოგადი განათლების შესახებ“ განმარტავს, რომ სასკოლო სასწავლო გეგმა არის  ,,სასწავლო გეგმა, რომელიც კონკრეტული ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებისთვის აზუსტებს ეროვნულ სასწავლო გეგმაში მოცემულ დატვირთვას აუცილებელი და მაქსიმალური დატვირთვის ფარგლებში; განსაზღვრავს ეროვნული სასწავლო გეგმით გათვალისწინებულ დამატებით საგანმანათლებლო მომსახურებას და გაუთვალისწინებელ დამატებით საგანმანათლებლო და სააღმზრდელო მომსახურებას, აგრეთვე სკოლაში მიმდინარე საგანმანათლებლო ღონისძიებებს;“.

ამავე კანონით, თითოეული სკოლა ეროვნული სასწავლო გეგმის გათვალისწინებით ვალდებულია შეიმუშაოს საკუთარი, სასკოლო სასწავლო გეგმა. სასკოლო სასწავლო გეგმას შეიმუშავებს (შესაძლებელია კათედრების მუშაობის საფუძველზე) პედაგოგიური საბჭო დირექტორის მონაწილეობით. პედაგოგიური საბჭო ამტკიცებს სასკოლო სასწავლო გეგმას სამეურვეო საბჭოსთან შეთანხმებით. სასკოლო სასწავლო გეგმა უნდა განახლდეს ყოველწლიურად.

სასკოლო სასწავლო გეგმის აუცილებელ ნაწილებს შეადგენს:

სასკოლო საათობრივი ბადე

ეროვნული სასწავლო გეგმით გაუთვალისწინებელი საგანმანათლებლო და სააღმზრდელო მომსახურება.

სახელმძღვანელოების ჩამონათვალი.

შეფასების პრინციპები (საგნების და კლასების მიხედვით ჩამოყალიბებული შეფასების კომპონენტები, აუცილებელი მინიმუმი, რომელიც მოსწავლემ უნდა დაძლიოს კლასიდან კლასში გადასაყვანად, შიდა სასკოლო ტესტირებები თუ სხვ.).

სადამრიგებლო პროგრამა.

ინკლუზიური განათლება.

სასკოლო საათობრივი ბადე

სასკოლო საათობრივი ბადე მოიცავს თითოეული კლასის მიხედვით დაზუსტებულ გაკვეთილების განრიგს, რომელიც აზუსტებს, თუ რომელ კვირის დღეს და რა დროის მონაკვეთში, რომელი საგანი ისწავლება. აქვე მითითებული უნდა იყოს ვინ ასწავლის ამ საგნებს. ამავე ბადეში უნდა იყოს აღნიშნული ყველა დამატებითი საგანმანათლებლო და სააღმზრდელო მომსახურება, ასევე დროის და პედაგოგის/წრის ხელმძღვანელის თუ სხვ. მითითებით.

ყველა სკოლას შეუძლია საკუთარი სურვილისა და შესაძლებლობების ფარგლებში შესთავაზოს დამატებითი საგანმანათლებლო და სააღმზრდელო მომსახურება. ეს შეიძლება იყოს დამატებითი საგანი ან წრე. დამატებითი საგანი შეიძლება ისწავლებოდეს ფაკულტატური ან სავალდებულო სახით.

ფაკულტატურ საგანზე დასწრება ხდება მოსწავლეების სურვილის მიხედვით. სავალდებულო დამატებით საგანზე დასწრება აუცილებელია ყველა მოსწავლისთვის. (მაგ., შეიძლება საგანი ეკონომიკა მეშვიდე კლასში ისწავლებოდეს ფაკულტატურ საგნად. ამ შემთხვევაში ამ საგანს ესწრებიან მხოლოდ ის მოსწავლეები, რომლებიც სურვილს გამოთქვამენ. შეიძლება იგივე საგანი სკოლამ შემოიღოს სავალდებულო საგნად. ამ შემთხვევაში ყველა მეშვიდე კლასელი ვალდებულია იაროს ამ საგანზე).

იმისთვის, რომ სკოლამ შესთავაზოს თავის მოსწავლეებს ეროვნული სასწავლო გეგმით გაუთვალისწინებელი ან გათვალისწინებული დამატებითი საგანმანათლებლო და სააღმზრდელო მომსახურება აუცილებელია, რომ სკოლამ სასწავლო წლის დაწყებამდე წერილობით განმარტოს:

ა) ასეთი სახის მომსახურების ჩამონათვალი;

ბ) უნდა დაზუსტდეს, თუ რა სახით ისწავლება ეს საგნები. აქ უნდა განიმარტოს ისიც, თუ რამდენად არის ეს საგანი სავალდებულო ან ფაკულტატური მოსწავლეებისთვის.

გ) დამატებითი საგნებისთვის სკოლამ უნდა შეიმუშაოს თითოეული საგნის სასწავლო გეგმა (თუ ასეთი გეგმა უკვე არ არის მოცემული ეროვნული სასწავლო გეგმის საგნობრივ პროგრამებში), რომელიც უნდა მოიცავდეს თითოეული საგნის შესწავლის მიზნებს (სადაც იქნება ჩამოყალიბებული, თუ რა ინფორმაციას, უნარებს და დამოკიდებულებების განვითარებასა და შესწავლას ითვალისწინებს ეს კურსი), შეფასების პრინციპებს (იქნება თუ არა ამ საგანში სწავლა შეფასებული ჩვეულებრივი ნიშნებით ან ჩათვლების სისტემით) და საჭირო სასწავლო მასალის ჩამონათვალი (სახელმძღვანელოები, სხვა რაიმე წიგნები ან რვეულები).

სასწავლო მასალა

აუცილებელია, რომ ყოველმა საჯარო სკოლის პედაგოგიურმა საბჭომ დაამტკიცოს იმ სახელმძღვანელოების ან სხვა რაიმე წიგნების ნუსხა, რომლებსაც მასწავლებლები რეგულარულად იყენებენ სასწავლო პროცესში. სახელმძღვანელოების შერჩევა სასურველია მოხდეს საგნობრივი კათედრის შეხვედრაზე. თითოეულ კლასში უნდა იყოს შერჩეული მაქსიმუმ ერთი სახელმძღვანელო (განაყოფების ჩათვლით, ანუ მაგ., მესამე კლასის მათემატიკის სახელმძღვანელო ერთია მთელი სკოლისთვის), მინიმუმ 3 წლით (არჩევანის ძალაში ყოფნის ხანგრძლივობასთან დაკავშირებით გამონაკლისი დაიშვება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც ახალი სასწავლო გეგმის დანერგვასთან ერთად სახელმძღვანელოებიც იცვლება).

სახელმძღვანელოების არჩევა და გამოყენება თითოეული საგნისთვის საჭიროებს სერიოზულ დაფიქრებას და შემდეგი წესების სრულ დაცვას:

თითოეულ კლასის ყველა განაყოფში უნდა ისწავლებოდეს ერთი და იმავე სახელმძღვანელოთი;

თითოეული სახელმძღვანელო ხმარებაში უნდა იყოს მინიმუმ 3 წლით (შესაბამისად, წლის განმავლობაშიც სახელმძღვანელოს შეცვლა დაუშვებელია);

სახელმძღვანელოების არჩევა უნდა მოხდეს კათედრის მიერ;

სახელმძღვანელოების არჩევა უნდა მოხდეს სასწავლო წლის დაწყებამდე მინიმუმ ერთი კვირით ადრე;

მასწავლებელს აქვს უფლება სწავლებისას გამოიყენოს ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრის მიერ რეკომენდებული სახელმძღვანელოების სიაში არშესული წიგნები ან სხვა სასწავლო მასალები, თუ ის თვლის, რომ ეს წიგნი მას გამოადგება ეროვნული სასწავლო გეგმაში ასახული მიზნების მიღწევაში;

არჩეული სახელმძღვანელოების სია გამოკრული უნდა იყოს მშობლებისთვის თვალსაჩინო ადგილას.

სახელმძღვანელოებით სარგებლობისას მასწავლებლებს უნდა ახსოვდეთ, რომ სახელმძღვანელო არის ერთ-ერთი საშუალება და არა ერთადერთი, რომელიც ემსახურება ეროვნული სასწავლო გეგმის საგნობრივ პროგრამებში მოცემული შედეგების მიღწევას. ასევე უნდა გვახსოვდეს, რომ სახელმძღვანელო არ არის თავისთავად პროგრამა – შესაბამისად, მასწავლებელი არ უნდა იყოს სახელმძღვანელოში მოცემული ,,მასალის გავლაზე“ ორიენტირებული, არამედ აქცენტი გააკეთოს სახელმძღვანელოებში მოცემული ტექსტების, სავარჯიშოებისა თუ ილუსტრაციების გამოყენებაზე საგნობრივი სტანდარტების შედეგების მისაღწევად. მასწავლებელი არგებს სახელმძღვანელოს მოსწავლეების საჭიროებებს და არა პირიქით, როდესაც მასწავლებელი ცდილობს მოერგოს სახელმძღვანელოს. მასწავლებელს შეუძლია სწავლების პროცესს მიუდგეს შემოქმედებითად, არ გამოიყენოს რომელიმე ტექსტი ან აქტივობა, შეცვალოს დროის ხანგრძლივობა, რომელიც რომელიმე კონკრეტულ თემას ეთმობა, გადაანაცვლოს პარაგრაფების თანამიმდევრობა, დაამატოს საკუთარი აქტივობები და სხვ.

შეფასების პრინციპები

სკოლამ უნდა დაადგინოს ზოგადი შეფასების პრინციპები, რომლითაც მისი ყველა მასწავლებელი იხელმძღვანელებს. სხვა საკითხებთან ერთად უნდა განისაზღვროს:

ა) რა არის ის მინიმალური ბარიერი, რომელიც მოეთხოვება მოსწავლეს იმისთვის, რომ კლასიდან კლასში გადავიდეს?

ბ) რა არის ის მინიმალური ბარიერი, რომლის დაძლევაც მოეთხოვება მოსწავლეს იმისთვის, რომ საგნის დაძლევა დამაკმაყოფილებლად ჩაეთვალოს. აქვე უნდა იყოს განმარტებული, რა ალტერნატივებს სთავაზობს სკოლა იმათ, ვინც წლის დამთავრებისთვის ვერ შეძლებს ამ ბარიერის დაძლევას. თუ არსებობს ე.წ. ,,საშემოდგომო“, რა იგულისხმება მის ფარგლებში? (მაგ., აძლევს თუ არა მასწავლებელი კონკრეტულ დავალებას მოსწავლეს, იცის თუ არა ამ უკანასკნელმა, თუ რის მიხედვით შეფასდება, აქვს თუ არა მას გამოცდა, თუ მოეთხოვება გარკვეული ნაშრომის წარმოდგენა და სხვ.);

გ) როგორ ხდება იმ მოსწავლეების შეფასება, რომლებიც ხშირად აცდენენ სკოლას საპატიო მიზეზების გამო? სკოლამ უნდა შეიმუშაოს საკუთარი წესი, რომელიც განმარტავს, რამდენია დასაშვები ზღვარი გაცდენებისა და როგორ უნდა მოიქცეს მოსწავლე, რომელსაც ამ ზღვარზე მეტი გაცდენა აქვს? (მაგ., როგორ უნდა აღიდგინოს გაცდენილი მასალა, დაჭირდება მას თუ არა დამატებითი გაკვეთილები და სხვ.);

დ) რა კომპონენტებით ფასდება მოსწავლეები კონკრეტულ საგანში და თითოეული კომპონენტის აღწერა.

სასკოლო შეფასების სისტემის შემუშავებისას გასათვალისწინებელი აუცილებელი მიდგომები

აკადემიური მოსწრების შეფასება უნდა იყოს ხშირი და მრავალმხრივი. უნდა შეფასდეს არა მარტო ინფორმაციის ფლობა, არამედ შეძენილი უნარ-ჩვევები, აზროვნების დემონსტრირების ფორმები და სხვა. სასწავლო პროცესის წარმატებით წარმართვისათვის არ არის საკმარისი მოსწავლე მხოლოდ საკონტროლოების და ტესტების შედეგების საფუძველზე შეფასდეს. მასწავლებელი უნდა აფასებდეს მოსწავლეს დაკვირვების შედეგად დაგროვილი მონაცემების, ნამუშევრების კრებულების, პრეზენტაციების, მოსწავლისავე თვითშეფასების, ჯგუფური მუშაობის თუ სხვა ტიპის აქტივობების მიხედვით. მასწავლებელმა შეფასებისას უნდა გაითვალისწინოს მოსწავლის საგანმანათლებლო პროცესში ჩართულობის ხარისხი (სახლში მიცემული დავალების შესრულების ხარისხი, გაკვეთილზე აქტიურობა, შემოქმედებითობა და სხვა). აუცილებელია მოსწავლემ წინასწარ იცოდეს, თუ რა კრიტერიუმებით ფასდება მისი სასწავლო აქტივობა.

დაბალი ნიშნით შეფასება დისციპლინური სასჯელის მოტივით არ არის გამართლებული. საგნის ნიშანი გამოხატავს მოსწავლის აკადემიურ მოსწრებას. მოსწავლე არასათანადო საქციელისთვის (რომელიც პირდაპირ არ არის დაკავშირებული სასწავლო პროცესთან) საგნის ნიშნით არ უნდა დაისაჯოს. თუ მოსწავლე გაკვეთილებზე არასათანადოდ იქცევა, ეს ავტომატურად იმოქმედებს მის აკადემიურ მოსწრებაზე, რაც შესაბამისად ნიშნავს, რომ მოსწავლის აკადემიური მოსწრება მის შესაძლებლობებთან შედარებით დაბალი იქნება.

ნიშნების წერის სისტემა

შეფასების სისტემა ათქულიანია. 10 საუკეთესო ნიშანია, 1 კი – ყველაზე დაბალი. ათქულიანი სისტემა მეტ საშუალებას აძლევს მასწავლებელს, რომ აკადემიურ მოსწრებაში პროგრესი და რეგრესი დაანახოს მოსწავლეს.

დაწყებით საფეხურზე (1-ლი–მე-6 კლასები) მოქმედებს ნიშნების დაწერის სპეციალური სქემა. 1-ლ–მე-4 კლასებში წლიური შეფასება ნიშნებით არ ხდება. ამ კლასებში ტრიმესტრის ბოლოსა და წლის ბოლოს კლასის დამრიგებელმა თითოეულ მოსწავლეს უნდა დაუწეროს მოკლედ შემაჯამებელი კომენტარი ტექსტის სახით, სადაც დაახასიათებს მოსწავლის წარმატებებს და მისცემს რჩევებს საკუთარი შესაძლებლობების უკეთ გამოვლენისთვის.

5–6 კლასებში ხდება უკვე ნიშნების დაწერა 10-ქულიანი სისტემით. მე-5-მე-6 კლასებში და საბაზო და საშუალო საფეხურებზე ფიზიკურ აღზრდაში მოსწავლე ფასდება სისტემით: არ ჩაეთვალა, ჩაეთვალა, წარჩინებით ჩაეთვალა.

ოფიციალური სტატუსი აქვს შემდეგ ნიშნებს:

საგნის ტრიმესტრული ნიშანი – საგანში მიღებული შეფასება თითოეულ ტრიმესტრში;

საგნის წლიური ნიშანი – ტრიმესტრული ნიშნებიდან გამომდინარე შეფასება საგანში;

საერთო წლიური ნიშანი – ნიშანი, რომელიც გამოხატავს ყველა საგნის შეფასების ერთობლიობას;

საერთო საფეხურის ნიშანი – დაწყებითი, საბაზო და საშუალო საფეხურების საერთო შეფასება.

რადგან ოფიციალური სტატუსი არა აქვს მიმდინარე, ყოველდღიურ ნიშნებს, შესაბამისად, არ არის აუცილებელი, რომ სკოლაში, ყველა მასწავლებლისთვის არსებობდეს ერთი და იგივე ტიპის ჟურნალი, რომელშიც ის აწარმოებს ყოველდღიურ შეფასებას. დასაშვებია ისიც, რომ მასწავლებლებმა ყოველდღიური ნიშნები, შეფასებები თუ კომენტარები ჩაიწერონ საკუთარ უბის წიგნაკებში. თუ მშობელს აინტერესებს თავისი შვილის მოსწრება, ის პირველ რიგში უნდა დაუკავშირდეს დამრიგებელს და სთხოვოს მას ინფორმაციის შეგროვება მისი შვილის წარმატებისა თუ წარუმატებლობის შესახებ. დამრიგებელი ვალდებულია სხვადასხვა მასწავლებელს დაეკითხოს ამ მოსწავლის შესახებ, რის შემდეგაც ის მშობელს ხვდება და გააცნობს ინფორმაციას შვილის სწავლისა თუ ქცევის შესახებ.

შეფასების ორი ძირითადი ტიპი

სკოლაში ძირითადად მისაღებია ორი ტიპის შეფასება: განმსაზღვრელი და განმავითარებელი. როდესაც მასწავლებელი ნიშანს უწერს მოსწავლეს და მხოლოდ ამით შემოიფარგლება ეს ნიშანი განსაზღვრავს მოსწავლის მიღწევის დონეს დასახულ მიზნებთან მიმართებაში. მაშინ, როდესაც მასწავლებელი შეფასების ისეთ ფორმას იყენებს, რომელიც მოსწავლეს არა მხოლოდ საკუთარი მიღწევის დონის განსაზღვრაში ეხმარება, არამედ განვითარებაშიც, ეს განმავითარებელი შეფასებაა. განმავითარებელი შეფასების ტიპიური ფორმაა კომენტარები, რომელიც ტრიმესტრის განმავლობაში ან ბოლოს, ან რომელიმე დავალების შესრულების შემდეგ იწერება და რომელიც აღწერს ნამუშევრის ძლიერ და სუსტ მხარეებს და ამავდროულად შეიცავს რეკომენდაციებს მიღწევების გაუმჯობესების თაობაზე. განმავითარებელი შეფასების ერთ-ერთი სხვა გავრცელებული ხერხია შეფასების ცხრილების (რუბრიკების) გამოყენება.

მნიშვნელოვანია განმსაზღვრელი და განმავითარებელი შეფასების მუდმივად გამოყენება სწავლის პროცესში. რეკომენდებულია, რომ განმავითარებელი შეფასების წილი სასწავლო პროცესისას უფრო მეტი იყოს, ვიდრე განმსაზღვრელის.

ტრიმესტრული ნიშნის შემადგენელი ნაწილები

მოსწავლის ნიშანი უნდა გამომდინარეობდეს მის მიერ საგნის შესწავლის სხვადასხვა კომპონენტებისგან. მოსწავლეები შესაძლებელია შეფასდეს შემდეგი კომპონენტების მიხედვით:

ა) გაკვეთილზე ჩართულობა;

ბ) საშინაო დავალებები;

გ) მიმდინარე საკლასო დავალებები;

დ) შემაჯამებელი დავალებები (საკონტროლო/გამოცდა/ტესტირება და სხვ.);

ე) პროექტები;

ვ) დამატებითი კომპონენტი, რომელიც არა უმეტეს საერთო შეფასების 10%-ია და რომელიც მოსწავლეების მიერ დგინდება (მაგ., ორგანიზებულობა, შემოქმედებითობა, ჯგუფში ეფექტური მუშაობა და სხვ.).

თითოეული საგნის სწავლებისას, სკოლა კათედრების მეშვეობით ადგენს მინიმუმ სამ კომპონენტს პირველი ხუთიდან, რომელსაც ანიჭებს პროცენტულ წონებს 90%-ის ფარგლებში. დანარჩენი 10 პროცენტის განაწილება ხდება მასწავლებლის მიერ უკვე მოსწავლეებთან შეთანხმებით. პირველად მასწავლებლები აცნობენ მოსწავლეებს კათედრის მიერ შემუშავებულ კომპონენტებს და უხსნიან, თუ რას მოელიან თითოეული კომპონენტის შეფასებისას. ამის შემდეგ მოსწავლეებთან ერთად ეძებენ იმ კრიტერიუმს, რომელიც მათი აზრით კარგი იქნებოდა, რომ დამატებით ათი პროცენტის ფარგლებში ყოფილიყო გამოყენებული. მასწავლებელი შესაძლებელია ეხმარებოდეს მოსწავლეებს ამ კომპონენტის გააზრებაში, მაგრამ მნიშვნელოვანია, რომ მოსწავლეებმა თვითონ გადაწყვიტონ ამ კომპონენტის რაობა და შეფასების დონეები.

თითოეულ კომპონენტის მიხედვით დგება შეფასების დონეები ერთიდან ათამდე, რომელიც განმარტავს, თუ რა ქულები იწერება სხვადასხვა დონის მიხედვით. რეკომენდებულია, ტრიმესტრული შეფასება განმავითარებელი ფორმით იყოს შედგენილი. რეკომენდებულია, კომენტარების დაწერა ტრიმესტრის ბოლოს ყველასათვის და ტრიმესტრის შუაში იმათთვის, ვინც აუცილებლად უნდა გამოასწოროს საკუთარი სწავლა, რათა ტრიმესტრული შეფასება დადებითი ჰქონდეს. ტრიმესტრის შუაში ასევე შეიძლება დაიწეროს კომენტარი, თუ მოსწავლემ წინა ტრიმესტრთან შედარებით მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა თავისი მოსწრება. ამის აღნიშვნა მნიშვნელოვან სტიმულს მისცემს მოსწავლეს იმისთვის, რომ სწავლის ხარისხი ტრიმესტრის ბოლომდე შეინარჩუნოს.

საგნის წლიური ნიშანი

მოსწავლე თითოეული ტრიმესტრის ბოლოს იღებს ტრიმესტრულ შეფასებას. წლის ბოლოს მასწავლებელი ამ სამი ტრიმესტრული შეფასების საფუძველზე საგანში საბოლოო ნიშანს წერს. არ არის აუცილებელი, რომ საგნის წლიური ნიშანი ტრიმესტრული ნიშნების ზუსტი საშუალო არითმეტიკული იყოს. დასაშვებია მინიმალური გადახრა საშუალო არითმეტიკულის შედეგის დამრგვალებისას, მოსწავლის პროგრესისა, თუ რეგრესის გათვალისწინებით.

დაუშვებელია მხოლოდ გამოცდის (ხშირად ეს დამამთავრებელი ტესტირების სახით ხდება ხოლმე სკოლაში) შედეგების მიხედვით მოსწავლეების შეფასება კონკრეტულ საგანში. საერთო წლიური ნიშანი შესაძლებელია ითვალისწინებდეს ასეთი ტესტირების ნიშანსაც ტრიმესტრულ ნიშნებთან ერთად.

საერთო წლიური ნიშანი

საერთო წლიური ნიშანი არის ის ნიშანი, რომელიც მოსწავლის აკადემიურ მოსწრებას გამოხატავს ყველა საგანში. საერთო წლიური ნიშანი ერთი ნიშნით უნდა გამოიხატებოდეს. ამ ნიშნის გამოთვლა ხდება შემდეგი ფორმულით: ვიღებთ ყველა საგნის სამივე ტრიმესტრისა და წლის საბოლოო ნიშანს, ვაჯამებთ და ვყოფთ ნიშნების საერთო რაოდენობაზე. (შესაძლებელია სხვაგვარი გამოთვლაც – თითოეული მასწავლებელი გამოითვლის საკუთარ საგანში მოსწავლის საშუალო ნიშანს სამივე ტრიმესტრისა და საბოლოო ნიშნის გათვალისწინებით და უკვე აქედან გამოითვლება საერთო წლიური ნიშანი).

საერთო წლიური ნიშანი მრგვალდება შემდეგი პრინციპით: 0.5-დან 1,4-მდე= 1; ხოლო 1.5-დან 2.4-მდე=2 და ა.შ.

საფეხურის საერთო ნიშანი

საფეხურის საერთო ნიშანი გამოითვლება იმავე პრინციპით, როგორც საერთო წლიური ნიშანი, ანუ ვაჯამებთ საერთო წლიურ ნიშნებს და ვყოფთ წლების რაოდენობაზე, გამოვთვლით საშუალო არითმეტიკულს. საფეხურის საერთო ნიშანიც მრგვალდება იმავე პრინციპით, როგორც წლის საერთო ნიშანი.

საფეხურის საერთო ნიშნის გამოთვლას სკოლები იწყებენ იმ მოსწავლეებისათვის და შემდგომი თაობებისთვის, რომლებიც 2006–2007 სასწავლო წელს მე-5, მე-7 და მე-10 კლასებში სწავლობდნენ.

თითოეული საფეხურის წარმატებით დასრულება აუცილებელია იმისთვის, რომ მოსწავლეს შემდეგ საფეხურზე სწავლის გაგრძელების და/ან საბაზო საფეხურის ზოგადი განათლების ატესტატის ან სრული ზოგადი განათლების ატესტატის მიღების უფლება ჰქონდეს. წარმატებულად ჩაითვლება ის მოსწავლე, რომელსაც საფეხურის საბოლოო ნიშანი 5-ზე მეტი ექნება. საშუალო საფეხურის საბოლოო ნიშანი, რომელიც 5-ზე მეტი იქნება, არის სრული ზოგადი განათლების ატესტატის გაცემის საფუძველი.

 

მოსწავლეების აკადემიური მიღწევების აღიარება

წლიური ან საფეხურის საერთო ნიშანი 8, 9 და 10 გულისხმობს წლის ან საფეხურის წარჩინებით დამთავრებას. 10 ნიშნავს პირველი ხარისხის წარჩინებას, 9 მეორე ხარისხის, ხოლო 8 მესამე ხარისხის წარჩინებას. ყოველი წლის ბოლოს თითოეული საფეხურისთვის უნდა მოეწყოს საერთო შეკრება, სადაც წარჩინებულ მოსწავლეებს წარუდგენენ სკოლას წარჩინების ხარისხის მიხედვით. შესაძლებლობების მიხედვით სკოლამ შეიძლება გადაწყვიტოს ასეთი მოსწავლეების დაჯილდოებაც. ასეთი ღონისძიებები მნიშვნელოვნად ზრდის აკადემიური მოსწრებისადმი პატივისცემის გრძნობას მოსწავლეებში და სკოლაში ზოგადად.

პირზე, რომლის ბოლო 3 წლის საერთო წლიური ნიშნებია 10-იანები, გაიცემა სრული ზოგადი განათლების ატესტატი ოქროს მედლით.

პირზე, რომლის ბოლო 3 წლის საერთო წლიური ნიშნებია 9-იანი, 9-იანები ან/და 10-იანი, 10-იანები, გაიცემა სრული ზოგადი განათლების ატესტატი ვერცხლის მედლით.

დაუშვებელია ყველა მოსწავლის ქულების საჯაროდ გამოცხადება. სკოლამ წლის ბოლოს საჯაროდ უნდა გამოაცხადოს მხოლოდ წარჩინებულების ვინაობა. ნაკლებად წარმატებულების აღნიშვნა სასკოლო მაშტაბით შეიძლება მნიშვნელოვნად დათრგუნოს ასეთი მოსწავლეები და უარყოფითად იმოქმედოს მათ მომავალ წარმატებებზე.

სადამრიგებლო პროგრამა

თითოეულ მოსწავლეს უნდა ჰყავდეს სკოლაში დამრიგებელი. სადამრიგებლო პროგრამაში, რომელიც სასკოლო სასწავლო გეგმის ნაწილია, განმარტებული უნდა იყოს, თუ რა პრინციპით ხდება მოსწავლეების ჯგუფების განაწილება ე.წ. სადამრიგებლოებად. ასევე უნდა იყოს განმარტებული პრინციპი, თუ რა პერიოდით არის კონკრეტული დამრიგებელი მოსწავლეებზე პასუხისმგებელი და რას მოიცავს ეს პასუხისმგებლობები გარდა იმისა, რაც ეროვნული სასწავლო გეგმების მოთხოვნებია (მაგ., არსებობს თუ არა სკოლაში დაწესებული სპეციალური დრო, როდესაც დამრიგებელი ხვდება საკუთარი სადამრიგებლოს მოსწავლეს).

სადამრიგებლო პროგრამა უნდა განმარტავდეს იმას, თუ რა ღონისძიებებს ატარებს დამრიგებელი იმისთვის, რომ მისი სადამრიგებლოს მოსწავლეებს გაუწიოს სათანადო დახმარება წარმატებების მიღწევაში (მაგ., აქვს თუ არა გამოყოფილი დრო მოსწავლეებთან შესახვედრად, ხვდება თუ არა ის მშობლებს რეგულარულად იმისთვის, რომ პრობლემებზე ან მიღწევებზე ესაუბროს, აგროვებს თუ არა ის საგნის მასწავლებლებისგან ინფორმაციას მისი სადამრიგებლო ჯგუფის მოსწრებისა თუ ქცევის შესახებ და სხვ.)

ინკლუზიური განათლება

ინკლუზიური განათლება გულისხმობს ყველა ტიპის სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროებების მოსწავლეების მაქსიმალურად ჩართვას სასწავლო პროცესში. სკოლამ უნდა დაადგინოს, თუ ვინ არის პასუხისმგებელი ამ საკითხების კოორდინირებაზე (ეს პიროვნება შეიძლება იყოს დირექციის წევრი, მომსახურე პერსონალი, მასწავლებელი ან მშობელიც კი). ამ პიროვნებასთან უნდა იყოს დანიშნული შეხვედრების დრო, როდესაც სპეციალური საჭიროებების მქონე მოსწავლეების მშობლები შეძლებენ გასაუბრებას შესაძლო პრობლემებზე და მათი გადაჭრის გზებზე.

თუ სკოლას ჰყავს სპეციალური საჭიროებების მქონე მოსწავლე, სკოლამ აუცილებლად უნდა განსაზღვროს, თუ რას აკეთებს იმისთვის, რომ ამ მოსწავლის განათლებისთვის ადეკვატური პირობები შექმნას (მაგ., მას შეიძლება ჰქონდეს განსაკუთრებული საგაკვეთილო განრიგი, ან სპეციალური სივრცე, სადაც შეძლებს დასვენებას და სხვ.) ხშირ შემთხვევაში მნიშვნელოვანია, რომ სკოლამ ასეთ მოსწავლეს შეუდგინოს ინდივიდუალური სასწავლო გეგმა. თუ მოსწავლეს სწავლის შეფერხებები აქვს, მისი შეფასების კრიტერიუმები უნდა შედგეს მისი ინდივიდუალური გეგმიდან და მისი შესაძლებლობებიდან გამომდინარე. მასწავლებელს არ უნდა მოერიდოს ორი აბსოლუტურად სხვადასხვა შესაძლებლობების მქონე მოსწავლისთვის ერთი და იმავე ქულის დაწერა, რადგან შესაძლებელია ეს ქულა ამ ორი მოსწავლის შესაძლებლობების რეალიზების დონეს გამოხატავდეს. ერთი მოსწავლის ქულები ყოველთვის არ არის შედარებადი მეორე მოსწავლის ქულებთან.

მეთოდიკის ძირითადი ორიენტირები

სწორი ლექსიკის გამოყენება

მნიშვნელოვანია სწავლების პრიორიტეტული მხარეების სასკოლო ლექსიკაში გათვალისწინება. გაკვეთილზე სწორი ლექსიკის გამოყენება ხელს უწყობს მოსწავლეებში ამ პრიორიტეტების გათავისებას. ამიტომ მასწავლებელი ხშირად უნდა იყენებდეს ისეთ ფრაზებს, რომლებიც შეიცავენ სიტყვებს აზროვნების შესახებ: ,,მოვიფიქროთ, ამოვიცნოთ, გავიაზროთ, დავახარისხოთ, შევაფასოთ“. სწავლების პროცესში ხშირად უნდა ისმებოდეს ისეთი კითხვები, რომელიც ხელს უწყობს და სტიმულს აძლევს აზროვნებას.

სკოლამ უნდა ჩამოაყალიბოს ფიქრის კულტურა და ფიქრის გარემო. მასწავლებელი ამას დავალებებში და გაკვეთილზე გამოყენებული ლექსიკით უნდა უწყობდეს ხელს. მოსწავლეს არ უნდა ეშინოდეს საკუთარი აზრის გამოთქმის, რაც უნდა სულელურად ეჩვენებოდეს მას ის ან მის გარშემო მყოფებს.

საგნების ინტეგრირებული სწავლება

სკოლაში მიღებული გამოცდილება, ცოდნა და უნარ-ჩვევები ადამიანს უნდა აძლევდეს შესაძლებლობას, სამყარო მთლიანობაში აღიქვას. შესაბამისად, საგნები, რომლებიც სკოლაში ისწავლება უნდა ითვალისწინებდეს ერთმანეთთან მჭიდრო კავშირს. უნარ-ჩვევები და საბაზო ცოდნა, რომელსაც ჩვენ ვუვითარებთ სკოლაში, უნდა იყოს იმდენად ფართო პროფილის, რომ დაეხმაროს ადამიანს წარმატების მიღწევაში არა ერთ რომელიმე, არამედ ნებისმიერ სფეროში, სადაც ის მოღვაწეობს.

აქცენტი მრავალმხრივ პერსპექტივაზე

მოვლენების შეფასება, იქნება ეს ისტორიული, ფიზიკური თუ ესთეტიკური, უნდა მოხდეს მრავალი კუთხით. სასწავლი მასალის მრავალი კუთხით შეფასება ხელს უწყობს მოსწავლეებში კრიტიკული აზროვნების ჩამოყალიბებას, რაც აუცილებელია სტერეოტიპების დაძლევისთვის. სააზროვნო კითხვას მრავალი სწორი პასუხი აქვს. სკოლის მოვალეობაა, დაეხმაროს მოსწავლეებს ამ სწორი პასუხების აღმოჩენაში პრობლემის სხვადასხვა კუთხით შეფასების სწავლებით. სკოლამ აუცილებლად უნდა შეუწყოს ხელი სკოლაში მრავალფეროვნების არსებობას არა მარტო მოსწავლეების ინტერესების, ენობრივი, რელიგიური თუ ეთნიკური კუთვნილების პატივისცემის გზით, არამედ სხვადასხვა იდეისა და აღმოჩენის დაფასებით.

დისციპლინა

სკოლამ უნდა განუვითაროს მოსწავლეებს საკუთარი მოვალეობების გააზრების და საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვის უნარ-ჩვევები. მასწავლებლების მაგალითი გადამწყვეტია სკოლაში მშვიდი და საქმიანი გარემოს შესაქმნელად. სკოლაში ნორმალური ატმოსფეროს დასანერგად ასევე გადამწყვეტია მოსწავლეებისათვის იმის ჩანერგვაც, რომ სკოლა მათია და მათ ეკუთვნით. მხოლოდ ამის დაჯერებით შეიძლება მოსწავლეებმა უარი თქვან სასკოლო ინვენტარისა თუ შენობის განზრახ დაზიანებაზე, სკოლებში უხეში კონფლიქტების წამოწყებაზე და სხვა. ადმინისტრაციული ზომები, რომლებსაც სკოლა იყენებს მოსწავლეების დასასჯელად, უნდა იყოს ორგანიზებული მხოლოდ ისე, რომ მათი ღირსება არ შეილახოს. სკოლაში დისციპლინის მხრივ მნიშვნელოვან სახელმძღვანელოს უნდა წარმოადგენდეს სკოლის შინაგანაწესი და ქცევის კოდექსი, რომელიც ყველა მოსწავლისთვის უნდა იყოს ცნობილი.

ემოციური და ქცევითი პრობლემების მქონე მოსწავლეები მასწავლებლის მხრიდან განსაკუთრებულ ყურადღებას მოითხოვენ. ზოგიერთ შემთხვევაში მოსწავლეს სკოლაში შემოსვლამდე უკვე აღენიშნება ემოციური და ქცევითი პრობლემები, მაგრამ ხშირია შემთხვევები, როდესაც ეს მდგომარეობა მას სკოლაში სწავლის პერიოდში უვითარდება, რაც შესაძლებელია, სკოლაში შექმნილი არასათანდო ვითარებითაც იყოს განპირობებული. ასეთი მოსწავლეების მდგომარეობის გაუარესება ან გაუმჯობესება ბევრად არის დამოკიდებული პედაგოგებისა და თანატოლების ქცევაზე. სკოლაში უნდა იყოს შექმნილი ისეთი გარემო, სადაც ყველა მოსწავლეს განსაკუთრებული ყურადღება მიექცევა.

ემოციური და ქცევითი პრობლემების მქონე მოსწავლეების სასწავლო პროგრამა და სწავლის მეთოდები არ უნდა იყოს განსხვავებული სხვა მოსწავლეებისათვის განკუთვნილი პროგრამისაგან. ასეთ მოსწავლეებს სოციალური ქცევის სპეციფიკური ინსტრუქციები სჭირდებათ. სოციალურ უნარ-ჩვევათა სწავლება ნიშნავს მოსწავლისათვის ადეკვატური საკომუნიკაციო ჩვევის გამომუშავებას, თვითდისციპლინასა და პრობლემათა გადაწყვეტის უნარის ჩამოყალიბებას. მოსწავლის უნარი ურთიერთობა დამყაროს თანატოლებთან, მასწავლებელთან, ოჯახთან დაკავშირებულია მისი სოციალური ქცევის განვითარებასთან და რეგულაციასთან. სოციალური უნარ-ჩვევებს მოსწავლე სხვადასხვა სოციალურ კონტექსტში ითვისებს – სახლი, სკოლა, თემი. სკოლა უმნიშვნელოვანეს გავლენას ახდენს ბავშვის ემოციურ, სოციალურ და ქცევით განვითარებაზე.

ემოციური და ქცევითი პრობლემების მქონე მოსწავლეებს ნაკლებად მკაცრი გარემო უნდა შევუქმნათ და გავითვალიწინოთ, რომ ყურადღების გაფანტულობა, იმპულსური ქცევა, ჰიპერაქტიურობა საკმაოდ ფართოდაა გავრცელებული ბავშვებში. ზოგიერთ მოსწავლეს არ შეუძლია დიდი დრო დაუთმოს ერთი საქმის კეთებას, არ აქვს სხვების მოსმენის უნარი და გაკვეთილის მიმდინარეობის დროს გამუდმებით საუბრობს.

ქცევითი და ემოციური პრობლემების მქონე მოსწავლეებთან ურთიერთობის დროს მასწავლებელმა უნდა გაითვალისწინოს:

თუ მოსწავლე უარს ამბობს მასწავლებლის მითითებების შესრულებაზე და აგრესიულად იქცევა, არ იქნება კარგი, რომ ის მაშინვე კლასიდან გავაგდოთ ან გარკვეული პერიოდით ცალკე მოვათავსოთ. პედაგოგი უნდა შეეცადოს გამოავლინოს და გაითვალისწინოს მოსწავლის ინტერესები, შეინარჩუნოს მის მიმართ კეთილგანწყობა. სასურველია მთელი კლასი ჩაერთოს ამ პროცესში;

თუ მოსწავლე თანატოლებთან ხშირად ჩხუბობს და აგრესიულია, პედაგოგმა სასურველია არ აკრძალოს სხვა მოსწავლეების ასეთ ბავშვთან ურთიერთობა, არამედ მისცეს მას დამშვიდების დრო და შეეცადოს ასწავლოს მას თანატოლებთან ურთიერთობების დამყარების წესები. სასურველია მთელი კლასი ჩავრთოთ ამ პროცესში;

თუ მოსწავლემ ხშირად არ იცის გაკვეთილი და სწავლის უნარის დაქვეითებასთან გვაქვს საქმე, პედაგოგი სასურველია მუდმივად ცუდ ნიშანს არ უწერდეს მოსწავლეს ან დავალების აუცილებლად შესრულებას არ თხოვდეს მას, არამედ მოსწავლის ინტერესებზე დაყრდნობით ადგენდეს დავალებას. სასურველია მასწავლებელმა ასეთი მოსწავლის აკადემიური მიღწევების შეფასების ინდივიდუალური მეთოდი შეიმუშაოს. მიზანშეწონილია სწავლის პროცესში თანატოლების დახმარებას მივმართოთ;

თუ მოსწავლე დეპრესიულია გაკვეთილზე, შესვენებაზე თანატოლებთან ურთიერთობას არ ამყარებს, პედაგოგმა მას ხშირი შენიშვნები არ უნდა მისცეს, არამედ შეეცადოს თანატოლებთან დაამეგობროს ის. ამ შემთხვევაში განსაკუთრებული როლი პედაგოგმა კლასელებს უნდა მიანიჭოს. ხშირად გადამწყვეტი მნიშვნელობა სკოლაში თანატოლის მიერ თანატოლის დახმარებას ენიჭება. იმ შემთხვევაში, თუ მოსწავლეს სერიოზული ემოციური და ქცევითი დარღვევები აღენიშნება, მაშინ ასეთი მოსწავლისათვის ინდივიდუალური სასწავლო გეგმის შემუშავება და სათანადო სამედიცინო დახმარებაა საჭირო.

აქცენტი პიროვნული ღირსებების განვითარებაზე

სკოლამ განსაკუთრებულად უნდა მიაქციოს ყურადღება ისეთი ღირებულებების განვითარებას, როგორიცაა ღირსება, სამართლიანობა, ურთიერთპატივისცემა, სხვისი აზრის მოსმენა და აღიარება. მნიშვნელოვანია, რომ სკოლაში დიდი ყურადღება ექცეოდეს ისეთი გავრცელებული სენის აღმოფხვრას, როგორიცაა პლაგიატობა (ანუ სხვისი აზრების მითვისება). სკოლა უნდა ქმნიდეს ისეთ ატმოსფეროს, სადაც სხვისი აზრების, მოსწავლისა თუ მასწავლებლის, მეცნიერისა თუ მწერლის აზრების საკუთრად გასაღება სირცხვილად ითვლება. მოსწავლემ უნდა გაიაზროს, რომ სხვისი ნაშრომის მითვისება და საკუთარ მიღწევად გამოცხადება ისეთივე ქურდობაა, როგორც სხვისი ნივთის მითვისება. მნიშვნელოვანია, რომ მასწავლებელი პირად მაგალითზე აჩვენებდეს მოსწავლეს, რას ნიშნავს სამართლიანობა და ურთიერთპატივისცემა.

განსხვავებული შესაძლებლობებისა და უნარების მქონე მოსწავლეების მაქსიმალურად ჩართვა სასწავლო პროცესში

სკოლა და მასწავლებელი უნდა ეცადოს, რომ ნებისმიერი მიდრეკილების, შესაძლებლობის თუ ინტერესის მქონე მოსწავლე მაქსიმალურად ჩართოს სასწავლო პროცესში. ამისთვის მნიშვნელოვანია, რომ გათვალისწინებულ იქნეს მრავალი თავისებურება, რაც მოსწავლეებში გვხვდება. ზოგიერთ მოსწავლეს, უჭირს მკაფიოდ მეტყველება. ამ შემთხვევაში პედაგოგი დიდი ყურადღებით უნდა მოეპყრას მოსწავლეს, აგრძნობინოს, რომ აინტერესებს მისი საუბარი, დაუკვირდეს მის ნააზრევს; არ შეაწყვეტინოს მეტყველების პრობლემის მქონე მოსწავლეს საუბარი; აქტიურად ჩართოს ასეთი მოსწავლე საკლასო დისკუსიებში, ყურადღებით უნდა მოუსმინოს მას და წაახალისოს; მეტყველების პრობლემის მქონე მოსწავლეს მასწავლებელმა სასურველია არ დაუსვას ბევრი შეკითხვა ერთდროულად, რათა მას გრძელი პასუხი არ მოჰყვეს.

სკოლის ასაკის ბავშვებს შორის ცაციების რაოდენობა მეყეობს 15-დან 29%-მდე. ეს ნიშნავს, რომ სკოლის 100 მოწაფიდან 15 მაინც ცაციაა. ცაცია მოსწავლეებთან ურთიერთობისას მასწავლებელმა უნდა გაითვალისწინოს რომ: დაწყებითი საფეხურის კლასების მოსწავლეებმა, მათ შორის ცაციებმა, თავად უნდა აირჩიონ, თუ რომელი ხელით ურჩევნიათ წერა, ხატვა და სხვა დავალებების შესრულება. ცაცია ბავშვისათვის მარჯვენა ხელით წერის, ხატვის და სხვა სოციალურად მნიშვნელოვანი მოქმედებების შესრულების დაძალებამ შეიძლება ცუდად იმოქმედოს ბავშვის ფსიქიკურ განვითარებაზე; ბავშვის ცაციობა არ უნდა გახდეს არაჯანსაღი ყურადღებისა და დაცინვის საგანი. ცაციას ცუდი კალიგრაფია, წერის ნელი ტემპი არ უნდა იყოს მისი აკადემიური მოსწრების უარყოფითად შეფასების კრიტერიუმი.

შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე მოსწავლის შეფასებისას ხდება ინდივიდუალური სასწავლო გეგმის გათვალისწინება, სადაც შეფასება ხდება იმ სისტემით, რომელიც ამ მოსწავლის შესაძლებლობებზეა მორგებული.

სავალდებულო და არჩევითი საგნები

საგნების და ჯგუფების მთავარი პრინციპები

ქართული საგანმანათლებლო ტრადიციისა და განათლების მეცნიერების თანამედროვე მოთხოვნების გათვალისწინებით, I-XII კლასებში ცალკეული საგნების სწავლა–სწავლება შემდეგ ძირითად პრინციპებს ეფუძნება:

ა. სასწავლო საგნებში გამოიყოფა ექვსი ძირითადი ჯგუფი:

1. ქართული ენა და ლიტერატურა (აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში აფხაზური და ქართული);

2. მათემატიკა;

3. საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები;

4. საქართველოს ისტორია, საქართველოს გეოგრაფია და სხვა საზოგადოებრივი მეცნიერებები;

5. უცხოური ენები;

6. ფიზიკური, შრომითი და ესთეტიკური აღზრდა.

სასწავლო საგნების ჯგუფებად გაერთიანების მთავარი მიზანია მრავალფეროვანი საგნობრივი პროგრამის სისტემატიზაცია. საგნობრივი ჯგუფები შეიცავს მსგავსი მიზნებისა და შესწავლის სფეროების მქონე საგნებს. საგნობრივ ჯგუფებად საგნების დალაგება საშუალებას გვაძლევს განვსაზღვროთ საათების დანაწილების პრინციპი.

ბ. თითოეული საგნობრივი ჯგუფი ისწავლება სკოლის სამივე საფეხურზე მოსწავლის მრავალმხრივი განვითარების უზრუნველსაყოფად

თანამედროვე მსოფლიოში წარმატების მისაღწევად ადამიანს მრავალმხრივი განვითარება ესაჭიროება, რაც სასკოლო გეგმასა და საგნობრივი ჯგუფების საათობრივ განაწილებაზე უნდა აისახოს.

გ. დაწყებით საფეხურზე საგნობრივ ჯგუფებში შემავალი საგნების სწავლება უფრო ინტეგრირებულია, ვიდრე საბაზო და საშუალო საფეხურებზე.

აზროვნების განვითარების კვალდაკვალ მოსწავლეებს საშუალება ეძლევათ, უფრო დაწვრილებით გაეცნონ და შეისწავლონ სამყაროში მიმდინარე მოვლენები, ღრმად გაიაზრონ და აქტიურად ჩაებან საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. ამიტომ დაწყებით საფეხურზე საგნები მეტად ინტეგრირებულად ისწავლება, საბაზო და საშუალო საფეხურებზე კი – უფრო სპეციალიზებულად. სასწავლო პროცესში ამ საგნების შესწავლის შედეგად მიღებულ ცოდნასთან ერთად დიდი ყურადღება ექცევა უნარ-ჩვევების და დამოკიდებულებების გამომუშავებას და განვითარებას.

X-XII კლასებში მოსწავლეთა მიერ საკუთარი ინტელექტუალური მიდრეკილებების განსაზღვრა და გაღვივება ხდება. ამ კლასებში მოსწავლეებს საშუალება ექნებათ აუცილებელ საგნებთან ერთად (ქართული ენა და ლიტერატურა, საქართველოს ისტორია, მათემატიკა) აირჩიონ საბუნებისმეტყველო, საზოგადოებათმცოდნეობითი ან ესთეტიკურ-შრომითი მიმართულების საგნები.

საგნობრივი ჯგუფები

ქართული ენა და ლიტერატურა (აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში – აფხაზური და ქართული)

ქართული ენისა და ლიტერატურის შესწავლამ უნდა განუვითაროს მოზარდს ძირითადი საკომუნიკაციო უნარები (წერა, კითხვა, მოსმენა, საუბარი) საქართველოს სახელმწიფო ენაზე. ამ საგნობრივი ჯგუფის ერთ-ერთი მთავარი მიზანია, გამოუმუშაოს მოზარდს ლიტერატურული მემკვიდრეობისადმი პატივისცემა, შეაყვაროს კითხვა, ხელი შეუწყოს მხატვრული ნაწარმოების ესთეტიკური აღქმის და შეფასების უნარის ჩამოყალიბებას. ამ ამოცანის გადაჭრაში დაგვეხმარება ქართული ლიტერატურის სწავლების პროცესში თემატურად და შინაარსობრივად მსგავსი უცხოური ლიტერატურის გაცნობა და მათ შორის პარალელების ძიება. საგნობრივი ჯგუფის ერთ-ერთი მთავარი პრიორიტეტია წერითი და ზეპირი მეტყველების კულტურის განვითარება. მოსწავლეს უნდა გამოუმუშავდეს საკუთარი აზრის ლოგიკური თანამიმდევრობით გამოთქმისა და სხვადასხვა შინაარსისა და დანიშნულების ტექსტის წერის უნარი.

ქართული ენა და ლიტერატურის საგნობრივი ჯგუფი აერთიანებს ქართულის, როგორც მშობლიურის და ქართულის, როგორც მეორე ენის სასწავლო გეგმებს. ქართული, როგორც მეორე ენა ისწავლება ძირითადად იმ მოსწავლეების მიერ, რომლებისთვისაც ქართული არ არის მშობლიური ენა, ან რომლებისთვისაც ქართულენოვანი გარემოა შეზღუდული და სასწავლო ენა არ არის ქართული. თუმცა აქვე უნდა გვახსოვდეს, რომ იმ მოსწავლეების მიერ, რომლებიც არაქართულენოვან ოჯახებში იზრდებიან, მაგრამ რომლებიც ქართულენოვან სკოლებში სწავლობენ, შესაძლებელია ორივე სასწავლო გეგმა იყოს დაძლევადი.

მათემატიკა

მათემატიკური საგნების სწავლების ძირითადი მიზანია მოზარდში კვლევის ჩვევის, აგრეთვე ანალიტიკური, ლოგიკური, სისტემური და სიმბოლური აზროვნების გამომუშავება. მათემატიკის სწავლამ მოსწავლეს უნდა შესძინოს ის უნარ-ჩვევები, რომელიც მას დაეხმარება ცხოვრებისეული, პრაქტიკული პრობლემების გადასაჭრელად.

საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები

საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებმა მოზარდს უნდა გამოუმუშაოს კვლევის, სამყაროსა და გარემოს შესწავლის, მისი დაცვისა და შენარჩუნების უნარ-ჩვევები. მოსწავლე გაეცნობა სამეცნიერო მეთოდებს და შეისწავლის მათი გამოყენების ხერხებს სამყაროს აღქმისა და გააზრებისათვის, აგრეთვე, გაეცნობა მეცნიერებათა მიღწევებს და მათ კავშირს ყოველედღიურ ცხოვრებასთან. საბუნებისმეტყველო საგნების სწავლების ერთ-ერთი მთავარი მიზანია იმ უნარების გამომუშავება, რომელიც ეხმარება ადამიანს, განსაზღვროს თავისი ადგილი ბუნებრივ გარემოში და დააკვირდეს მიმდინარე ბუნებრივ პროცესებს.

ამ საგნობრივ ჯგუფში შედის შემდეგი საგნები: ქიმია, ფიზიკა, ბიოლოგია და დაწყებით კლასებში ბუნებისმეტყველების კურსი. ამ საგნობრივ ჯგუფთან ერთად ისწავლება ფიზიკური გეოგრაფიის საკითხებიც.

საქართველოს ისტორია, საქართველოს გეოგრაფია და საზოგადოებრივი მეცნიერებები

ამ საგნობრივი ჯგუფის მთავარი მიზანია, გამოუმუშაოს მოზარდს, როგორც საქართველოს მოქალაქეს, უნარი განსაზღვროს თავისი ადგილი მსოფლიოში გეოგრაფიული, ისტორიული, რელიგიური, პოლიტიკური, კულტურული თუ ეთნიკური რეალობების გათვალისწინებით. ცოდნისა და ინფორმაციის მიწოდებასთან ერთად ამ საგნობრივი ჯგუფის მიზანია, ისეთი უნარ-ჩვევების გამომუშავება, რომელიც მოამზადებს მოსწავლეს აქტიური და პასუხისმგებელი მოქალაქეობისთვის და საფუძვლად დაედება საკუთარი და საზოგადოებრივი ინტერესების შეცნობას, საკუთარი და სხვა კულტურების და მათი წარმომადგენლების მიმართ პატივისცემას და შემწყნარებლობას.

ამ საგნობრივ ჯგუფს შეადგენს: სავალდებულო საგნები – საქართველოს ისტორია, საქართველოს გეოგრაფია, სამოქალაქო აღზრდა, არჩევითი კურსები – ეკონომიკა, სახელმწიფო და მოქალაქეობა, სამართალი, რელიგიების ისტორია.

უცხოური ენები

უცხო ენების საგნობრივმა ჯგუფმა საქართველოს მოქალაქეს უნდა განუვითაროს სახელმწიფო ენასთან ერთად კიდევ მინიმუმ ორ ენაზე კომუნიკაციის უნარი. ამ საგნობრივი ჯგუფის ერთ-ერთი მთავარი ამოცანაა, სხვა ენობრივი ჯგუფების წარმომადგენლებთან წერილობით და ზეპირად ურთიერთობის უნარის განვითარება. ძირითადი ყურადღება ისევე, როგორც ყველა სხვა საგნობრივ ჯგუფში, აქაც შეძენილი ცოდნის პრაქტიკულად გამოყენების უნარს ექცევა.

ეროვნული სასწავლო გეგმა ითვალისწინებს რუსულის, ინგლისურის, გერმანულის და ფრანგულის სასწავლო პროგრამას, თუმცა სკოლებს ეძლევათ უფლება ამ ენების მაგივრად ან დამატებით რომელიმე სხვა ენა ასწავლონ.

ფიზიკური, შრომითი და ესთეტიკური აღზრდა

ამ საგნობრივი ჯგუფის მიზნებია ჯანსაღი ცხოვრების წესის დამკვიდრება, ჯგუფური მუშაობის, ურთიერთდახმარებისა და თანამშრომლობის უნარების გამომუშავება, შრომითი, პრაქტიკული და სახელობო უნარ-ჩვევების განვითარება, ამ საგნობრივმა ჯგუფმა უნდა განუვითაროს მოზარდებს ხელოვნების ნიმუშების შექმნისა და მათი შეფასების, შეცნობის უნარი.

ამ საგნობრივ ჯგუფში შედის მუსიკა, ინტეგრირებული სახვითი და გამოყენებითი ხელოვნება–შრომის კურსი და ფიზიკური აღზრდა. ამასთან ერთად, არჩევითი საგნების სახით საშუალო საფეხურზე ამ საგნობრივი ჯგუფის ნაწილია აგრეთვე შემდეგი საგნები: თეატრალური ხელოვნება, ხელოვნების თეორიული და პრაქტიკული კურსები, მუსიკა და ხაზვა.

ინფორმაციული და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიები

სკოლების კომპიუტერიზაციის პროგრამის ფონზე სულ უფრო შესაძლებელი ხდება საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების ჩართვა სასწავლო პროცესში. საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების სწავლების პრიორიტეტია ამ ტექნოლოგიების გამოყენებისთვის აუცილებელი უნარ-ჩვევების განვითარება მოსწავლეებში, სხვადასხვა საგნების სწავლებისას ინტეგრირების გზით. ამიტომ საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიები არ არის გამოყოფილი ცალკე საგნობრივ ჯგუფად და მიეკუთვნება ეგრეთ წოდებულ გამჭოლ სასწავლო პრიორიტეტებს.

 

სავალდებულო საგნების სწავლება საფეხურების მიხედვით

 

სავალდებულო საგნების სწავლების სქემა

 

საგნობრივი ჯგუფები

საგანი

დაწყებითი

საბაზო

საშუალო

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

ქართული ენა და ლიტერატურა

ქართული ენა და ლიტერატურა

მათემატიკა

მათემატიკა

საქართველოს ისტორია, საქართველოს გეოგრაფია და საზოგადოებრივი მეცნიერებები

საქართველოსა და მსოფლიოს ისტორია

სამოქალაქო განათლება

X

X

საქართველოსა და მსოფლიოს გეოგრაფია

X

საბუნებისმეტ-ყველო მეცნიერებები

ბუნებისმეტყველება

ქიმია

X

X

ფიზიკა

X

X

ბიოლოგია

X

X

უცხო ენები

პირველი უცხოური ენა

მეორე უცხოური ენა

ესთეტიკური, შრომითი და ფიზიკური აღზრდა

ხელოვნება და შრომა

X

X

მუსიკა

X

X

ფიზიკური აღზრდა

 

	– საგნის სავალდებულო სწავლება
X	– არჩევითი საგნები

 

სქემის განმარტებები

ქართული ენა და ლიტერატურა

ქართული ენისა და ლიტერატურის, მათემატიკისა და ფიზიკური აღზრდის სწავლა სავალდებულოა 1-ლი–მე-12 კლასების განმავლობაში.

საქართველოს ისტორია, საქართველოს გეოგრაფია და საზოგადოებრივი მეცნიერებები

საქართველოსა და მსოფლიოს ისტორია სავალდებულოდ ისწავლება მე-5–მე-12 კლასებში.

საქართველოსა და მსოფლიოს გეოგრაფია სავალდებულოდ ისწავლება მე-5–მე-11 კლასებში.

სამოქალაქო განათლება სავალდებულოდ ისწავლება მე-5–მე-10 კლასებში.

საქართველოს გეოგრაფიისა და სამოქალაქო განათლების საკითხები 1-ლ–მე-6 კლასებში ინტეგრირებულია ბუნებისმეტყველების კურსში.

საქართველოს ისტორია, სამოქალაქო განათლება და საქართველოს გეოგრაფია მე-5, მე-6, მე-7 და მე-8 კლასებში ისწავლება ინტეგრირებულად, ერთ საგნად.

მე-9, მე-10 კლასებში სამოქალაქო განათლება ისწავლება ცალკე საგნად.

მე-9, მე-10, მე-11 კლასში საქართველოსა და მსოფლიოს გეოგრაფია ცალკე საგნად ისწავლება.

უცხოური ენები

პირველი უცხოური ენის სწავლას მოსწავლე იწყებს მე-3 კლასში, მეორისას კი მე-7 კლასში. მეათე კლასიდან ნებადართულია პირველი უცხო ენის სწავლისათვის თავის დანებება და მესამე უცხო ენის სწავლის დაწყება (მე-10–მე-12 კლასებში). ეს არ გამორიცხავს იმას, რომ მესამე კლასამდე დაიწყონ სკოლებმა უცხო ენის სწავლება, ან მეშვიდე კლასამდე ასწავლონ ორი უცხოური ენა, თუ სკოლა გადაწყვეტს, რომ მას აქვს ამის საშუალება და ხედავს ამ საგნების შეთავაზების მნიშვნელობას. თუმცა პირველ ორ კლასში უცხოური ენის სწავლება არ არის რეკომენდებული. ასევე სკოლას აქვს უფლება ორ უცხო ენაზე მეტი ასწავლოს თავის მოსწავლეებს.

საბუნებისმეტყველო საგნები

ბუნებისმეტყველების ინტეგრირებული კურსი სავალდებულოა 1–6 კლასებში.

საბუნებისმეტყველო საგნების (ქიმია, ფიზიკა, ბიოლოგიის) სწავლა სავალდებულოა მე-7–მე-10 კლასებში. მე-7–მე-9 კლასებში სკოლა ირჩევს ორი შესაძლებლობიდან ერთს:

● თითოეული საბუნებისმეტყველო საგანი თითო ტრიმესტრის განმავლობაში ისწავლება (მაგრამ არა ერთდროულად. მაგ., მეშვიდე კლასში შეიძლება ისწავლებოდეს: I მესამედი ქიმია, II მესამედი ფიზიკა, III მესამედი ბიოლოგია);

●     საბუნებისმეტყველო საგნები ისწავლება ინტეგრირებული კურსით სამივე ერთად – ერთ საგნად.

საბუნებისმეტყველო საგნები, ქიმია ფიზიკა, ბიოლოგია სავალდებულოდ, ტრიმესტრული სახით ისწავლება მე-10 კლასში. მე-11-მე-12 კლასებში საბუნებისმეტყველო საგნებიდან მოსწავლე ირჩევს მინიმუმ ერთ საგანს.

ესთეტიკური, შრომითი და ფიზიკური აღზრდა

ხელოვნების კურსი ისწავლება 1-ლ-მე-10 კლასებში როგორც სავალდებულო საგანი. იმ სკოლას, რომელსაც აქვს შესაბამისი ბაზა, ჰყავს ადამიანური რესურსები და ხედავს ამის საჭიროებას, შეუძლია შეკვეცოს ხელოვნების სწავლება, მაგ., ერთი ტრიმესტრით და ნაწილი ამ საგნისა დაუთმოს შრომის სწავლებას (სადაც ტრადიციულად ასწავლიდნენ ხელსაქმეს, სხვადასხვა სამუშაო იარაღების გამოყენებას, კულინარიას და სხვ.)

საშუალო საფეხურის სქემა (მე-10-მე-12 კლასები)

სავალდებულოა მე–10–მე-12 კლასებში ქართული ენისა და ლიტერატურის, ისტორიის, მათემატიკის, ორი უცხო ენის და ფიზიკური აღზრდის საგნების შესწავლა. მე-10 კლასში თითო ტრიმესტრი სავალდებულოდ ისწავლება:

● ისტორიის, გეოგრაფიის და სამოქალაქო განათლების ინტენსიური კურსი;

●     საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების საგნობრივ ჯგუფში: ქიმია, ფიზიკა, ბიოლოგიის ინტენსიური კურსი.

მე-11 კლასში გეოგრაფია სავალდებულო საგანია.

მე-11-12 კლასებში მოსწავლეს ეძლევა საშუალება, სავალდებულო საგნების სწავლის გარდა, აირჩიოს მისთვის სასურველი საგნები სამი საგნობრივი ჯგუფიდან: საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები, საქართველოს ისტორია და საზოგადოებრივი მეცნიერებები და ესთეტიკური შრომითი და ფიზიკური აღზრდა.

თითოეულ არჩევით ბლოკში სკოლამ უნდა უზრუნველყოს მოსწავლებისთვის მინიმუმ ორი საგნის შეთა-ვაზება. მცირეკონტინგენტიან სკოლებს, რომლებსაც შეიძლება არ ჰქონდეთ საშუალება შესთავაზონ მოსწავლეებს მე-11-მე-12 კლასში არჩევანის ფართო თავისუფლება, აქვთ უფლება თვითონ განსაზღვრონ ზემოთ ჩამოთვლილი არჩევითი საგნებიდან რომელი ოთხი შესთავაზონ თავიანთ მოსწავლეებს. საუკეთესო შემთხვევაში, ეს მოხდება მოსწავლეების ინტერესების მაქსიმალური გათვალისწინებით.

 

არჩევითი საგნები საგნობრივი ჯგუფების მიხედვით

 

საქართველოს ისტორია, საქართველოს გეოგრაფია და საზოგადოებრივი მეცნიერებები	საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები	ესთეტიკური, შრომითი და ფიზიკური აღზრდა
1. ეკონომიკა 2. სახელმწიფო და მოქალაქეობა 3. სამართალი	1. ქიმია 2. ფიზიკა 3. ბიოლოგია	1. მუსიკა 2. სახვითი და გამოყენებითი ხელოვნება (პრაქტიკული კურსი) 3. ხელოვნების ისტორია (თეორიული კურსი) 4. ხაზვა 5. თეატრალური ხელოვნება
გლობალური პრობლემების გეოგრაფია (მე-12 კლასში მხოლოდ)

 

თითოეული ზემოთ მოყვანილი საგანი წარმოადგენს ერთწლიან ან 2-ტრიმესტრიან ინტენსიურ კურსს. მეთერთმეტე და მეთორმეტე კლასებში, თითოეულ წელიწადს მოსწავლემ უნდა აირჩიოს ორი საგანი სხვადასხვა საგნობრივი ჯგუფიდან. საერთო ჯამში მე-11-მე-12 კლასებში მოსწავლემ უნდა ისწავლოს მინიმუმ ერთი საგანი თითოეული საგნობრივი ჯგუფიდან და მაქსიმუმ ორი.

მეთორმეტე კლასის ბოლო ტრიმესტრი უნდა დაეთმოს მხოლოდ სავალდებულო საგნებს და უმაღლესი სასწავლებლებისათვის მისაღები გამოცდებისათვის მომზადებას.

გლობალური პრობლემების გეოგრაფია მეთორმეტე კლასში არჩევითი კურსია და შესაძლებელია როგორც საბუნებისმეტყველო, ისე საზოგადოებრივი მეცნიერებების ბლოკის ფარგლებში ისწავლებოდეს.

ეროვნულ სასწავლო გეგმაში გაუთვალისწინებელი ფაკულტატური საგნები

სკოლას აქვს უფლება შესთავაზოს მოსწავლეებს ეროვნული სასწავლო გეგმით გაუთვალისწინებელი საგნები (მაგ., ცეკვა, ფოტოგრაფია, ასტრონომია და სხვა.). ამ საგნების სწავლება წლის დასაწყისშივე უნდა იყოს შეთანხმებული სამეურვეო საბჭოსთან. სასწავლო გეგმა უნდა მოიცავდეს შემდეგ აუცილებელ კომპონენტებს:

1. საგნის მიზნები და ამოცანები და დასაბუთება, თუ რამდენად ემსახურება ეს მიზნები და ამოცანები ზოგადი განათლების ეროვნულ მიზნებში მოცემულ იდეალებს.

2. საგნის ორგანიზების ფორმები (საგნის მასწავლებლის ვინაობა, საგაკვეთილო დატვირთვა, დავალებების ხასიათი და სიხშირე, შეფასების კრიტერიუმები).

საგნების საათობრივი განაწილების ძირითადი პრინციპები

საათობრივი ბადე

საათობრივი ბადე განსაზღვრავს მოსწავლეთა სავალდებულო და მაქსიმალური დატვირთვის ოდენობას. საათობრივი ბადე განსაზღვრავს ეროვნულ სასწავლო გეგმაში მოცემულ სავალდებულო საგნების სწავლების სავალდებულო ხანგრძლივობას.

სასწავლო დღის და გაკვეთილის ხანგრძლივობა

მოზარდის ფიზიკური და ფსიქოლოგიური შესაძლებლობების გათვალისწინებით სარეკომენდაციო დატვირთვის (გაკვეთილებზე გატარებული ასტრონომიული საათების) მაქსიმალური რაოდენობა

 

კლასი	1	2	3	4–5	6–7	8	9	10–11
მაქსიმალური დასაშვები საათები (ასტრონომიული)	3	4	4	4	5	5	5–6	5–6

 

გაკვეთილების რაოდენობა მოზარდის განვითარების კვალდაკვალ იზრდება. გაკვეთილების ხანგრძლივობაა 45 წუთი. გამონაკლისს წარმოადგენს პირველი კლასი, სადაც გაკვეთილი გრძელდება 35 წუთი. შესვენებები გრძელდება მინიმუმ 10 წუთი.

გამონაკლისი შესაძლებელია დაშვებულ იქნეს ექსტრემალური პირობების დროს (ყინვა, განსაკუთრებული სიცხეები და ა.შ.), როდესაც სკოლამ შესაძლოა ხანმოკლე ვადით შეცვალოს გაკვეთილების ხანგრძლივობები სასწავლო დღის შემცირების მიზნით.

სკოლების თავისუფლება საათების განაწილებისას (ფაკულტატური საათები)

თითოეულ კლასში სკოლას ეძლევა უფლება, სავალდებულო საათების გარდა, დაამატოს გარკვეული რაოდენობის საათები, რომელსაც იყენებს მოსწავლეების ინტერესებიდან გამომდინარე ფაკულტატური კურსებისა თუ დამატებითი გაკვეთილების ჩასატარებლად. ასეთი საგნები ტრადიციულად სკოლაში იყო რელიგიების ისტორია, ცეკვა, ფოტოგრაფია და სხვ.

2007-08 სასწავლო წლამდე ფაკულტატური საათების რაოდენობა საათობრივ ბადეში იყო ხოლმე ჩაწერილი როგორც მაქსიმალურ და სავალდებლო საათებს შორის სხვაობა. ახალ საათობრივ ბადეში ამ საათებზე კონკრეტული შეზღუდვა აღარ არსებობს. სკოლამ საკუთარი შესაძლებლობების ფარგლებში უნდა დაამატოს საათები ფაკულტატური საგნებისთვის ან სავალდებულო საგნების სწავლების გასაძლიერებლად. საათების დამატებისას სკოლამ უნდა გაითვალისწინოს სასწავლო დღის და გაკვეთილის რეკომენდებული ხანგრძლივობა და ეცადოს, რომ საათების დამატებისას მიაქციოს ყურადღება იმას, რომ მოსწავლეებს ჰქონდეთ საშუალება შუალედებში სათანადოდ დაისვენონ.

სკოლას ასევე აქვს უფლება, სამინისტროს მიერ მიწოდებული, რეკომენდებული საათობრივი ბადის ფარგლებში საათების 25% საკუთარი მოსაზრებებით გადაანაწილოს საგნებს შორის. საათების გადანაწილებისას შესაძლებელია ასევე ჯამური საათებით მანიპულირება. მაგ. ერთ-ერთ საგანს ეთმობა რეკომენდებულ საათობრივ ბადეში 4 საათი კვირაში. ეს ნიშნავს რომ ჯამურად წელიწადში ეს საგანი ისწავლება 4*36 (კვირების რაოდენობა)=144 საათის განმავლობაში. სკოლას შეუძლია შეცვალოს ამ საგნის საათობრივი დატვირთვა ისე, რომ ვთქვათ გაზარდოს 150 საათამდე, ან შეამციროს მაგ., 120 საათამდე და სხვ. საკუთარი საჭიროებებიდან გამომდინარე. ეს ნიშნავს იმას, რომ სკოლამ კარგად უნდა დაგეგმოს საკუთარი საგაკვეთილო ცხრილი, რადგან ზოგიერთ ტრიმესტრში შეიძლება ამ საგანს კვირაში 4 საათი დაეთმოს და ზოგიერთში კი 5 ან 3 და ა.შ.

ინფორმაციული და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიები

იმ სკოლებში, სადაც არსებობს შესაბამისი კომპიუტერული ტექნიკა, თითოეულ მოსწავლეს დამამთავრებელი კლასისთვის კომპიუტერების გამოყენების საბაზისო უნარ-ჩვევების შესასწავლად მინიმუმ 36-საათიანი კურსი უნდა ჰქონდეს გავლილი. თუ სკოლას აქვს შესაძლებლობა, რომ წინა კლასში მყოფ მოსწავლეებსაც გაატაროს მსგავსი კურსი, მაშინ მათაც მსგავსი წესი ეხებათ და ა.შ. (რაც უფრო მეტი შესაძლებლობა აქვს სკოლას, მით უფრო მეტი კლასი უნდა მოიცვას).

რაც შეეხება ამ 36 საათის გადანაწილებას, აქ სკოლას ეძლევა სრული თავისუფლება თვითონ გადაწყვიტოს რა სქემით ასწავლის მოსწავლეებს. მნიშვნელოვანია, რომ მოსწავლეებს ჰქონდეთ საშუალება გარკვეული დრო ინდივიდუალურად იმუშაონ კომპიუტერთან. ამისთვის, შესაძლებელია, რომ საკლასო განაყოფები დაიყოს კიდევ უფრო მცირე ჯგუფებად. ასევე შესაძლებელია, რომ მოსწავლეების ერთმა ნაწილმა, ვთქვათ, ინტენსიურად იმუშაოს ერთი ტრიმესტრის განმავლობაში, მომდევნო ტრიმესტრში კი მოსწავლეების სხვა ნაწილმა ჩაანაცვლოს, ანუ 36 საათი არ არის აუცილებელი, რომ თითოეული მოსწავლისთვის მთელს წელიწადზე, კვირაში თითო საათის სახით იყოს გადანაწილებული. ასევე დასაშვებია, და რეკომენდებულიც არის, რომ ინფორმაციული და კომუნიკაციული ტექნოლოგიების სწავლება არა ცალკე საგნად, არამედ სხვა საგნების ფარგლებში ისწავლებოდეს.”.

2. ბრძანება ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე.

გ. ნოდია