ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს განჩინება „ლაშა ზურაბიანი საქართველოს წინააღმდეგ“

ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს   მეოთხე სექციის

განჩინება

საჩივარი N22266/22
ლაშა ზურაბიანი
საქართველოს წინააღმდეგ

ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ (მეოთხე სექცია), 2025 წლის 25 თებერვალს, პალატის სახით შემდეგი შემადგენლობით:

          ჟულიენ შუკკინგ, თავმჯდომარე,
          ლადო ჭანტურია,
          ფარის ვეჰაბოვიჩ,
          ანა მარია გიერა მარტინს,
          ანნე ლუიზ ბორმან,
          სებასტიან რადულენტუ,
          ანდრე იაკაბ, მოსამართლეები,
და სიმეონ პეტროვსკი, სექციის განმწესრიგებლის მოადგილე,

გაითვალისწინა რა 2022 წლის 28 აპრილს წარდგენილი ზემოაღნიშნული საჩივარი,

გაითვალისწინა რა მოპასუხე მთავრობის მიერ წარმოდგენილი მოსაზრებები და მომჩივნის საპასუხო მოსაზრებები,

განხილვის შედეგად მიიღო შემდეგი გადაწყვეტილება:

შესავალი

1. საქმე ეხება მომჩივნის, ადვოკატის, დაჯარიმებას სასამართლოს მიმართ უპატივცემულობისთვის . კონვენციის მე-6 მუხლის 1-ლი პუნქტისა და მე-10 მუხლის ფარგლებში მომჩივანი ჩიოდა, რომ დაირღვა მისი უფლებები მიუკერძოებელ სასამართლოსა და გამოხატვის თავისუფლებასთან დაკავშირებით.

ფაქტობრივი გარემოებები

2. მომჩივანი, ბ.-ნი ლაშა ზურაბიანი, არის საქართველოს მოქალაქე, დაბადებული 1992 წელს, მცხოვრები თბილისში. მას სასამართლოში წარმოადგენდა ბ.-ნი დ. ტაბატაძე, ადვოკატი, რომელიც საადვოკატო საქმიანობას ახორციელებს თბილისში.

3. საქართველოს მთავრობის (შემდგომში „მთავრობა“) წარმომადგენელი იყო ბ.-ნი ბ. ძამაშვილი, სახელმწიფო წარმომადგენელი იუსტიციის სამინისტროდან.

საქმის გარემოებები

4. მხარეთა მიერ წარმოდგენილი საქმის ფაქტობრივი გარემოებები შეიძლება შეჯამდეს შემდეგნაირად:

5. მომჩივანი არის ადვოკატი და საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის წევრი.

6. მომჩივანი იყო ოთხი მოპასუხე კომპანიის წარმომადგენელი კერძო სამოქალაქო დავაში, რომელიც განიხილებოდა მოსამართლე ვ. დ.-ს მიერ ერთპიროვნულად, თბილისის საქალაქო სასამართლოში. 2021 წლის 4 ნოემბრის სასამართლოს სხდომაზე მომჩივანმა, შენიშნა რა მოსარჩელის თავდაპირველ და დაზუსტებულ სამოქალაქო სარჩელებს შორის განსხვავებები, სასამართლოს სთხოვა დაეზუსტებინა მოპასუხეების ჩამონათვალი. მომჩივნის მოთხოვნამ გამოიწვია მოსამართლესა და მომჩივანს შორის კამათი, რომლის სტენოგრაფიულ ჩანაწერში იკითხება შემდეგი:

„მოსამართლე ვ.დ.: მე მეკითხებით?! თქვენ საქმის მასალებზე არ გქონდათ წვდომა, რომ თქვენ თვითონ გაგერკვიათ?

მომჩივანი: იმიტომ რომ, ბატონო მოსამართლევ, თუ [ჩემი დაცვის ქვეშ მყოფი პირები] არ არიან მოპასუხეები, მე უნდა ავდგე და გადავჯდე სხვაგან, ან უნდა გავიდე სხდომის დარბაზიდან. ამიტომ, უნდა მითხრათ, არიან თუ არა ჩემი დაცვის ქვეშ მყოფი პირები მოპასუხეები ამ საქმეში. მგონი, არაფერია რთული იმაში, რასაც მე ვითხოვ..

მოსამართლე ვ.დ.: არა, არაფერია რთული იმაში, რასაც თქვენ ითხოვთ, მაგრამ რასაც თქვენ ითხოვთ, ემსახურება პროცესის გაჭიანურებას.

მომჩივანი: თუ შეიძლება, ბატონო მოსამართლევ, კორექტულად ისაუბრეთ, მე თქვენგან მოვითხოვ კორექტულ საუბარს, რადგან ...

მოსამართლე ვ.დ.: ამ საქმეზე უკვე გაიმართა სასამართლოს სხდომები, რომლებზეც დადგინდა მოპასუხეთა ჩამონათვალი.

მომჩივანი: ბატონო მოსამართლევ, თუ შეიძლება, ძალიან დიდი ბოდიში, მე სასამართლოში მსგავსი განცხადება არასოდეს გამიკეთებია, მაგრამ ადამიანის უფლებაა იცოდეს, ესა თუ ის პირი პროცესის მონაწილეა თუ არა, ხოლო თუ თქვენ ამას [მოთხოვნას] აღიქვამთ, როგორც პროცესის გაჭიანურებას, შესაძლოა ვიფიქროთ სხვა საფუძვლებზე ...“

7. როგორც საქმის მასალებიდან ჩანს, მოსამართლემ შემდეგ გამორთო ჩამწერი მოწყობილობა და მომჩივანს სთხოვა მასთან მისულიყო, რათა შეემოწმებინა მოპასუხეთა სახელები საქმის მასალებში. მომჩივანმა უარი განაცხადა და ამის მაგივრად მოითხოვა ჩამწერის ისევ ჩართვა. შემდეგ კამათი ასე გაგრძელდა:

„მოსამართლე ვ.დ.: ჩავრთოთ ჩამწერი, ბატონო ლაშა. ჩამწერი გამოირთო იმიტომ, რომ თქვენთვის მომეცა იმის გაკეთების შესაძლებლობა, რაც უნდა გაგეკეთებინათ დღევანდელ სხდომამდე, ესე იგი, თუ ეჭვი გქონდათ [მომჩივანი აწყვეტინებს] – ნუ მაწყვეტინებთ [მომჩივანი აწყვეტინებს] – როდესაც წარმომადგენელს არ აქვს პასუხი კითხვაზე, თუ რატომ იმყოფება სასამართლოს სხდომის დარბაზში, ვფიქრობ, რომ წარმომადგენელს [ევალება], პირველ რიგში, მოითხოვოს საქმის მასალები, გაეცნოს მასალებს და თვითონ დაასკვნას, არის თუ არა მისი დაცვის ქვეშ მყოფი პირი მოპასუხე.

...

მოსამართლე ვ.დ.: ... ანუ, თქვენ საერთოდ არ იცით ამ საქმეში ხართ თუ არა მოპასუხის წარმომადგენელი. კიდევ ერთხელ, გირჩევთ ... გაეცანით მასალებს, გაძლევთ ამ შესაძლებლობას [მომჩივანი აწყვეტინებს] – ნახეთ, თქვენ არც კი მისმენთ, გაძლევთ ორ წუთს თქვენი პოზიციის დაფიქსირებისთვის ...

მომჩივანი: დაზუსტება – მე ვიცი ვისი წარმომადგენელი ვარ.

მოსამართლე ვ.დ.: არ დამისრულებია [მომჩივანი აწყვეტინებს].

მომჩივანი: [მეუბნებით], რომ არ ვიცი ვისი წარმომადგენელი ვარ, მაგრამ მე ნამდვილად ვიცი ვისი წარმომადგენელი ვარ.

მოსამართლე ვ.დ.: მე მოგიწოდებთ მოიქცეთ ისე, როგორც ადვოკატი უნდა მოიქცეს სასამართლოს სხდომის დარბაზში. ასეთი ქცევა ადვოკატის მხრიდან სრულიად მიუღებელია. პირდაპირ რომ ითქვას, სირცხვილია. ადვოკატი ხომ ბრძანდებით?

მომჩივანი: შეურაცხყოფილი ვარ თქვენი ქმედებებით, ქალბატონო.

მოსამართლე ვ.დ.: თქვენი ქცევა სასამართლოს სხდომის დარბაზში სრულიად მიუღებელია ...

მომჩივანი: თქვენ მეუბნებით, რომ არ ვიცი ვისი წარმომადგენელი ვარ, თქვენ ჩემს პროფესიულ კეთილსინდისიერებას აყენებთ შეურაცხყოფას, უკაცრავად, მაგრამ ხომ არ შემაგინებდით ახლა?! თქვენ ამბობთ, რომ არ ვიცი ვისი წარმომადგენელი ვარ და რა შეიძლება იყოს ამაზე დიდი შეურაცხყოფა, მითხარით?!“

8. ზემოაღნიშნული კამათის შემდეგ მოსამართლე ვ.დ.-მ გადაწყვიტა მომჩივნისთვის დაეკისრებინა 300 ლარის, დაახლოებით 110 ევროს ოდენობის ჯარიმა სასამართლოს მიმართ უპატივცემულობისთვის (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 212-ე მუხლი – სასამართლოში წესრიგის დარღვევისთვის პასუხისმგებლობა, ციტირებულია მე-13 პარაგრაფში, ქვემოთ). შესაბამის განკარგულებაში, რომელიც გაიცა წერილობითი ფორმით და მომჩივანს ჩაბარდა 2021 წლის 16 ნოემბერს, იკითხება შემდეგი:

„არასათანადო ქცევის გამო ადვოკატის დაჯარიმება

... 2021 წლის 4 ნოემბრის სასამართლოს სხდომაზე ადვოკატმა ლ.ზ.-მ დაარღვია ქცევის დასაშვები ფარგლები, ვინაიდან, ის განაგრძობდა ... მოსამართლის საუბრის უხეში და მაღალი ტონით შეწყვეტინებას, მიუხედავად მოსამართლის თხოვნისა ... ამ საკითხთან დაკავშირებით არსებითი მნიშვნელობა აქვს ადვოკატის პოზიციას, რომ სასამართლოს სხდომაზე ის იქცეოდა ისე, როგორც ეს მას მიაჩნდა შესაფერისად (მოუსმინეთ სასამართლოს სხდომის ჩანაწერს...) გარდა იმისა, რომ ის მოსამართლეს ხმამაღალი და უხამსი ტონით ეკამათებოდა, ადვოკატმა თავს უფლება მისცა სიტყვიერი იერიში მიეტანა მოსამართლეზე და მიმართა მას შემდეგი სიტყვებით: „ხომ არ შემაგინებდით ახლა“.

...

სასამართლო განმარტავს, რომ პროცესის ყველა მონაწილეს...მოეთხოვება სათანადოდ მოიქცეს ... სასამართლოს სხდომის დარბაზში. იმ პირის ქცევასთან შედარებით, რომელიც არ არის ადვოკატი, იურიდიული პროფესიის წარმომადგენლისთვის სასამართლოს სხდომის დარბაზში სათანადო ქცევის პრინციპის დაცვის ვალდებულება ბევრად უფრო მაღლა დგას, რადგან მას სასამართლო პროცესზე წარმომადგენლის ფუნქციების განსახორციელებლად სპეციალური ცოდნა აქვს მიღებული და ის ვალდებულია პატივი სცეს, როგორც საქმის განმხილველ სასამართლოს [მოსამართლეს], ასევე ადვოკატის პროფესიულ ღირსებას.

...“

9. 2021 წლის 17 ნოემბერს მომჩივანმა სააპელაციო საჩივარი შეიტანა, სადაც სასამართლოს შესაბამისი სხდომის აუდიოჩანაწერზე მითითებით ის დავობდა, რომ მას მოსამართლე ვ. დ.-სთვის შეურაცხყოფა არ მიუყენებია, არამედ, უბრალოდ პოლემიკაში შევიდა მასთან და რომ მისი განცხადებები რჩებოდა მისაღები კრიტიკის ფარგლებში. აღნიშნულთან დაკავშირებით ის ამტკიცებდა, რომ ერთადერთი შეურაცხმყოფელი განცხადება, რომელზეც მოსამართლე მის განკარგულებაში მიუთითებდა, არ იყო ზუსტად გამოკვეთილი, ხოლო მასსა და მოსამართლეს შორის გამართული კამათის აუდიოჩანაწერი არ იყო ნამდვილი. ის, ასევე, ინარჩუნებდა მის პოზიციას იმასთან დაკავშირებით, რომ მოსამართლე ვ. დ.-ს არ უნდა ეცნო ის დამნაშავედ სასამართლოს მიმართ უპატივცემულობაში, არამედ საქმე უნდა გადაეცა სხვა, მიუკერძოებელი მოსამართლისთვის. მოსამართლის ქმედება არ იყო მიუკერძოებელი, ვინაიდან მან თავი შეურაცხყოფილად იგრძნო მომჩივნის გამონათქვამების გამო . მომჩივანი დაეყრდნო კონვენციის მე-6 და მე-10 მუხლებს.

10. 2021 წლის 19 ნოემბერს, თბილისის სააპელაციო სასამართლომ წერილობითი პროცედურით მომჩივნის სააპელაციო საჩივარი არ დააკმაყოფილა. სააპელაციო სასამართლომ დაადინა, რომ მომჩივნის საქციელი იყო სასამართლოს მიმართ უპატივცემულობა. კერძოდ, მან აღნიშნა შემდეგი:

„იმისათვის, რომ პირის საქციელი შეფასდეს, როგორც სასამართლოს მიმართ უპატივცემულობა მნიშვნელოვანია, გათვალისწინებულ იქნეს როგორც მისი [საქციელის] შინაარსი და ფორმა, ასევე ის კონკრეტული ვითარება, რომელშიც [მას] ჰქონდა ადგილი . მოცემულ საქმეში, ზემოაღნიშნული ფაქტორების ერთიანი შეფასებისა და საქმის გარემოებების საფუძველზე, თბილისის სააპელაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ლ.ზ.-ის ქმედებები გასცდა კანონით დაცული უფლების ფარგლებს შემდეგი მიზეზების გამო:

...

2021 წლის 4 ნოემბრის სასამართლოს სხდომის ჩანაწერით დგინდება, რომ მთლიანობაში ლ.ზ.-ის კომუნიკაცია მოსამართლესთან ატარებდა უპატივცემულობის ხასიათს და ემსახურებოდა უპატივცემულო დამოკიდებულების დემონსტრირებას... რაც გამოიხატებოდა მოსამართლესთან პოლემიკის გამართვაში, მისთვის მითითებების მიცემაში, მისი საუბრის შეწყვეტინებაში, ხმამაღალ საუბარში და ა.შ.

გასათვალისწინებელია, რომ მოსამართლემ ლ.ზ.-ს მისცა შენიშვნა, მოუწოდა მას, შეეწყვიტა მისთვის საუბრის შეწყვეტინება, თუმცა მოსამართლის მითითებები საჩივრის ავტორმა არ გაითვალისწინა.

...“

11. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს არ განუხილავს საჩივარი იმასთან დაკავშირებით, რომ მოსამართლე ვ.დ., სავარაუდოდ, არ იყო მიუკერძოებელი (იხ., მე-9პარაგრაფი ზემოთ).

12. საქმის მასალების მიხედვით, მომჩივნის წინააღმდეგ დისციპლინური სამართალწარმოება დაიწყო საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის მიერ მომჩივნის მხრიდან სასამართლოს მიმართ უპატივცემულობისთვის. იმ დროისთვის, სამართალწარმოება ჯერ კიდევ მიმდინარეობდა.

შესაბამისი სამართლებრივი ჩარჩო

13. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 212-ე მუხლში იკითხება შემდეგი:

მუხლი 212 – პასუხისმგებლობა სასამართლოს სხდომის დარბაზში წესრიგის დარღვევისათვის

„1. ... სასამართლოს სხდომის დარბაზში წესრიგის დაცვას უზრუნველყოფს სასამართლოს თავმჯდომარე. ...

3. სასამართლოს სხდომაზე წესრიგის დარღვევის, სხდომის თავმჯდომარის (მოსამართლის) განკარგულებისადმი დაუმორჩილებლობის ან სასამართლოს მიმართ უპატივცემულობის შემთხვევაში სხდომის თავმჯდომარეს, სასამართლოს სხდომის დარბაზში თათბირის საფუძველზე გამოაქვს განკარგულება პროცესის მონაწილის ან/და სხდომაზე დამსწრის დაჯარიმების ან/და სხდომის დარბაზიდან გაძევების შესახებ. თუ გაძევებული პირი კვლავ განაგრძობს წესრიგის დარღვევას, სასამართლოს მანდატური უზრუნველყოფს მის გაყვანას სასამართლოდან. ამასთანავე, მის მიმართ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ამ მუხლით გათვალისწინებული ჯარიმა ან პატიმრობა.

...

4. თუ სხდომის თავმჯდომარის (მოსამართლის) განკარგულება გაძევების შესახებ ეხება წარმომადგენელს, საქმის მოსმენა გადაიდება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა საქმეს თავიდანვე აწარმოებდა რამდენიმე წარმომადგენელი. ადვოკატის არასათანადო ქცევის შესახებ სასამართლოს გამოაქვს შესაბამისი განჩინება, რომელიც ეგზავნება ადვოკატთა გაერთიანებას.

...

6. სასამართლოს სხდომაზე წესრიგის დამრღვევ პირს, მათ შორის, გაძევებულ პირს, სხდომის თავმჯდომარის (მოსამართლის) განკარგულებით შეიძლება დაეკისროს ჯარიმა 50-დან 500 ლარამდე ოდენობით ... თუ დაჯარიმებული პირი კვლავ განაგრძობს წესრიგის დარღვევას, სხდომის თავმჯდომარეს (მოსამართლეს) შეუძლია დაუყოვნებლივ გაზარდოს ჯარიმის ოდენობა ამ ნაწილით განსაზღვრულ ფარგლებში.

7. თუ სასამართლოს სხდომაზე პირის ქმედება მიმართულია პროცესის ჩაშლისაკენ ან იგი გამოხატავს აშკარა ან/და უხეშ უპატივცემულობას სასამართლოს (მოსამართლის), პროცესის მონაწილის ან მხარის მიმართ, სხდომის თავმჯდომარის (მოსამართლის) მითითებით სასამართლოს მანდატური უზრუნველყოფს პირის დაკავებას და დაკავების ოქმის შედგენას. ამასთანავე, სხდომის თავმჯდომარე (მოსამართლე) ადგენს მიმართვას, რომელშიც აღწერს დარღვევას, და უგზავნის განკარგულების გამოტანაზე უფლებამოსილ სასამართლოს (მოსამართლეს). დაკავებული პირი დაუყოვნებლივ, მაგრამ არაუგვიანეს 24 საათისა, უნდა წარედგინოს იმ სასამართლოს (მოსამართლეს), რომელსაც გაეგზავნა მიმართვა და რომელიც უფლებამოსილია გამოიტანოს განკარგულება ამ პირის 30 დღე-ღამემდე ვადით პატიმრობის შესახებ. თუ სასამართლო დაადგენს, რომ პირს ერთხელ უკვე შეფარდებული ჰქონდა ამ ნაწილით გათვალისწინებული პატიმრობა, იგი უფლებამოსილია გამოიტანოს განკარგულება ამ პირის არაუმეტეს 60 დღე-ღამემდე ვადით პატიმრობის შესახებ ...“

საჩივარი

14. სასამართლოს მიმართ უპატივცემულობასთან დაკავშირებული სამართალწარმოების დროს მომჩივანი დავობდა კონვენციის მე-6 და მე-10 მუხლებით გათვალისწინებული მისი უფლებების, მიუკერძოებელი სასამართლოს მიერ საქმის განხილვისა და გამოხატვის თავისუფლების დარღვევის თაობაზე.

კანონმდებლობა

1. კონვენციის მე-6 მუხლის სავარაუდო დარღვევა

15. კონვენციის მე-6 მუხლის 1-ლი პუნქტის დარღვევასთან დაკავშირებით მომჩივანი დავობდა, რომ მოსამართლე, ვინც მას მსჯავრი დასდო სასამართლოს მიმართ უპატივცემულობაში, არ იყო მიუკერძოებელი. კონვენციის მე-6 მუხლის შესაბამისი ნაწილი იკითხება შემდეგნაირად:

„ყოველი ადამიანი მისთვის წარდგენილი სისხლისსამართლებრივი ბრალდების საფუძვლიანობის გამორკვევისას, აღჭურვილია ... მისი საქმის სამართლიანი ... განხილვის უფლებით ... დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი სასამართლოს მიერ“.

1. მხარეთა არგუმენტები

16. მთავრობამ, სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მითითებით საქმეზე Gestur Jónsson and Ragnar Halldór Hall v. Iceland ([GC] N68273/14 და N68271/14, 2020 წლის 22 დეკემბერი) განაცხადა, რომ ამ საქმის მიმართ მე-6 მუხლი არ გამოიყენებოდა, ვინაიდან ის არ მოიცავდა მომჩივნის მიმართ სისხლისსამართლებრივი ბრალდების გამორკვევას და დაკისრებული ჯარიმა არ უტოლდებოდა სისხლისსამართლებრივ სასჯელს კონვენციის მე-6 მუხლის 1-ლი პუნქტის მნიშვნელობით. შესაბამისი ნორმები, რომლებიც ითვალისწინებდნენ პასუხისმგებლობას სასამართლოს მიმართ უპატივცემულობისთვის, წარმოადგენენ სამოქალაქო და სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსების ნაწილს, სისხლის სამართლის კოდექსისგან განსხვავებით, რომელიც შეიცავდა სისხლის სამართლის დანაშაულებს. შესაბამისად, ეროვნული კანონმდებლობით, სასამართლოს მიმართ უპატივცემულობა ვერ კვალიფიცირდება, როგორც სისხლის სამართლის დანაშაული. გარდა ამისა, სანქციები, ხოლო ამ კონკრეტულ საქმეში ჯარიმა, იყო სუფთად პროცედურული ხასიათის და მიმართული იყო მათკენ, ვინც არღვევდა სასამართლოს სხდომის დარბაზში წესრიგს ან/და არ ემორჩილებოდა სასამართლოს მითითებებს. მოსამართლის უფლებამოსილება სასამართლოს მიმართ უპატივცემულობისთვის პირისთვის პასუხისმგებლობის დაკისრებასთან დაკავშირებით მომდინარეობდა უბრალოდ მისი მოვალეობიდან, უზრუნველეყო სათანადო და შეუფერხებელი სასამართლო პროცესი. მთავრობამ, ასევე, ყურადღება გაამახვილა, რომ, რადგან შესაბამისი პროცედურით არ მოითხოვებოდა პროკურორის ჩართულობა, სანქცია არ იწვევდა მომჩივნის ნასამართლობას და სანქცია არ იყო მნიშვნელოვანი, შესაბამისად, გამორიცხული იყო სადამსჯელო ბუნება. უფრო მეტიც, მომჩივანი არ იდგა იმ რისკის წინაშე, რომ მისი ჯარიმა შეიძლება შეცვლილიყო თავისუფლების აღკვეთით, ხოლო, თუ მოსამართლე გადაწყვეტდა მის დაკავებას, მაშინ კანონით გათვალისწინებული იქნებოდა სხვა პროცედურა, მათ შორის, სასამართლოს მიმართ უპატივცემულობასთან დაკავშირებული სამართალწარმოება სასამართლოს სხვა შემადგენლობით. შეჯამებისთვის, კონვენციის მე-6 მუხლის ფარგლებში მომჩივნის საჩივარი ratione materiae იყო მიუღებელი.

17. ალტერნატიულად, მთავრობა დავობდა, რომ კონვენციის მე-6 მუხლის ფარგლებში მომჩივნის საჩივარი იყო ნაადრევი, ვინაიდან, შესაბამისი სამართალწარმოება მოსამართლე ვ.დ.-ს აცილებასთან დაკავშირებით, რომელიც სამოქალაქო საქმის არსებით მხარესთან დაკავშირებით სააპელაციო საჩივრის ნაწილი იყო და სადაც მომჩივანი იყო მხარის წარმომადგენელი, ჯერ კიდევ მიმდინარეობდა. გარდა ამისა, ამ საკითხთან დაკავშირებული საჩივარი იყო მიუღებელი შიდა სამართლებრივი დაცვის საშუალებების ამოუწურაობის გამო, ვინაიდან მომჩივანი არ შეეცადა დაეწყო მოსამართლე ვ.დ.-ს წინააღმდეგ დისციპლინური სამართალწარმოება.

18. მომჩივანი დავობდა, რომ მის წინააღმდეგ წარდგენილი ბრალდება სასამართლოს მიმართ უპატივცემულობასთან დაკავშრებით უნდა ჩათვლილიყო „სისხლისსამართლებრივად“ კონვენციის მე-6 მუხლის მიზნებისთვის, უპირველეს ყოვლისა იმის გამო, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი, ასევე, სანქციის სახით 60 დღემდე ვადით პატიმრობას ითვალისწინებდა. ასევე, ის სადავოს ხდიდა მთავრობის სხვა დანარჩენ შედავებასაც (იხ., მე-17 პარაგრაფი ზემოთ).

2. სასამართლოს შეფასება

19. როგორც სასამართლო აღნიშნავს, არ არსებობს ბრალდება იმასთან დაკავშირებით, რომ მომჩივნის „სამოქალაქო უფლებები და მოვალეობები“ სადავო იყო; ერთადერთი კითხვა არის ის, მომჩივნის წინააღმდეგ სამართალწარმოება უკავშირდებოდა თუ არა მის „სისხლისსამართლებრივ ბრალდებას“ კონვენციის მე-6 მუხლის მნიშვნელობის ფარგლებში.

         (a) სასამართლოს პრეცედენტული სამართლით დადგენილი ზოგადი პრინციპები

20. ზოგადი პრინციპები კონვენციის მე-6 მუხლის სისხლისსამართლებრივი ასპექტის გამოყენებაზე სასამართლოს მიმართ უპატივცემულობასა თუ იურიდიული პროფესიის წარმომადგენლის არასათანადო ქცევასთან დაკავშირებით შეჯამებულია საქმეში Gestur Jónsson and Ragnar Halldór Hall (ზემოთ ციტირებული, §§ 75‑83).

21. კერძოდ, „სისხლისსამართლებრივი ბრალდების“ ცნება მე-6 მუხლის 1-ელი პუნქტის ფარგლებში ავტონომიურია (იხ., საქმე Ramos Nunes de Carvalho e Sá v. Portugal [GC], NN 55391/13 და 2 სხვა, § 122, 2018 წლის 6 ნოემბერი). სასამართლოს დადგენილი პრეცედენტული სამართალი განსაზღვრავს სამ კრიტერიუმს, რაც, ზოგადად, ცნობილია როგორც „ენგელის კრიტერიუმები“ და რომელთა განხილვაც ხდება იმის დასადგენად, თუ რამდენად სახეზეა „სისხლისსამართლებრივი ბრალდება“ (იხ., საქმე Engel and Others v. the Netherlands, 1976 წლის 8 ივნისი, §82, სერია A, N22 და საქმე Gestur Jónsson and Ragnar Halldór Hall, ზემოთ ციტირებული). ამ კრიტერიუმებიდან პირველი არის დანაშაულის სამართლებრივი კლასიფიკაცია ეროვნული კანონმდებლობის მიხედვით, მეორე არის დანაშაულის კონკრეტული ბუნება და მესამეა იმ პასუხისმგებლობის ზომის სიმძიმე, რომლის რისკის ქვეშაც დგას შესაბამისი პირი. მეორე და მესამე კრიტერიუმები ალტერნატიულია და არ არის აუცილებლად კუმულატიური. თუმცა, ეს არ გამორიცხავს კუმულატიურ მიდგომას მაშინ, როდესაც თითოეული კრიტერიუმის ცალკეული ანალიზი არ ქმნის შესაძლებლობას აშკარად დადგინდეს, რამდენად სახეზეა სისხლისსამართლებრივი ბრალდება (იხ., სხვა წყაროებს შორის, საქმე Ezeh and Connors v. the United Kingdom [GC], NN 39665/98 და 40086/98, §82, ECHR 2003‑X; საქმე Jussila v. Finland [GC], N73053/01, §§ 30‑31, ECHR 2006‑XIV; და Gestur Jónsson and Ragnar Halldór Hall, ზემოთ ციტირებული, §§75 და 77-78). ის ფაქტი, რომ დანაშაული არ არის თავისუფლების აღკვეთით დასჯადი, თავისთავად, არ არის გადამწყვეტი კონვენციის მე-6 მუხლის სისხლისსამართლებრივი ასპექტის გამოყენების მიზნებისთვის, ვინაიდან, როგორც სასამართლომ აღნიშნა არაერთ შემთხვევაში, სასჯელის შედარებით ნაკლები სიმძიმე არ გამორიცხავს დანაშაულის ბუნებით სისხლისსამართლებრივ ხასიათს (იხ., საქმე Ramos Nunes de Carvalho e Sá, ზემოთ ციტირებული, § 122; საქმე Gestur Jónsson and Ragnar Halldór Hall, ზემოთ ციტირებული, §78; და საქმე Vegotex International S.A. v. Belgium [GC], N49812/09, §67, 2022 წლის 3 ნოემბერი).

   (b) ზემოთ აღნიშნული პრინციპების გამოყენება წინამდებარე საქმის გარემოებების მიმართ

22. ეროვნული კანონმდებლობის მიხედვით, დანაშაულის სამართლებრივ კლასიფიკაციასთან დაკავშირებით, სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოცემულ საქმეში მომჩივანს დაეკისრა ჯარიმა სასამართლოს მიმართ უპატივცემულობისთვის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 212-ე მუხლის საფუძველზე (იხ., მე-13 პარაგრაფი ზემოთ). ქცევა – არასათანადო მოქცევა და პროცესის შეფერხება, რისთვისაც ის დაჯარიმდა, ეროვნული კანონმდებლობის მიხედვით სისხლისსამართლებრივად არ კლასიფიცირდებოდა და ასეთი ჯარიმა არ იწვევდა ნასამართლობას (იხ., საქმე Žugić v. Croatia, N3699/08, § 65, 2011 წლის 31 მაისი). შესაბამისად, როგორც სასამართლო მიიჩნევს, ვერ დასტურდება, რომ შესაბამისი დანაშაული ეროვნული კანონმდებლობის მიხედვით კლასიფიცირდებოდა, როგორც „სისხლისსამართლებრივი“ დანაშაული. თუმცა, ენგელის პირველ კრიტერიუმს შედარებითი წონა აქვს და ის მხოლოდ ამოსავალ წერტილად გამოიყენება (იხ., საქმე Gestur Jónsson and Ragnar Halldór Hall, ზემოთ ციტირებული, § 85).

23. რაც შეეხება დანაშაულის ბუნებას, მომჩივანს სანქცია დაეკისრა იმ საფუძვლით, რომ მან დაარღვია წესრიგი სასამართლოში და მოსამართლეს უპატივცემულოდ მოექცა (იხ., მე-8პარაგრაფი ზემოთ). სანქცია ეფუძნებოდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 212-ე მუხლს, რაც მოცემულია კოდექსის XXV თავში, რომელიც არეგულირებს ქცევის წესებს სასამართლოს სხდომებზე. სასამართლო იმეორებს, რომ წესები, რომლებიც სასამართლოს საშუალებას აძლევს რეაგირება მოახდინოს სასამართლოში მიმდინარე სამართალწარმოებისას წესრიგის დარღვევაზე, კონვენციის ხელშემკვრელი სახელმწიფოების სამართლებრივი სისტემებისთვის საერთო მახასიათებელია. ასეთი წესები გამომდინარეობს სასამართლოს ძალზედ მნიშვნელოვანი უფლებამოსილებიდან – სათანადოდ და მოწესრიგებულად მოახდინოს პროცესების წარმართვა (იხ., საქმე Gestur Jónsson and Ragnar Halldór Hall, ზემოთ ციტირებული, §§ 81 და 89). წინამდებარე საქმის გარემოებებში სასამართლოს მიაჩნია, რომ მომჩივნის მიმართ გამოყენებული ქმედება მომდინარეობდა სასამართლოს ზემოხსენებული უფლებამოსილებიდან, უზრუნველეყო სამართალწარმოების სათანადო განხორციელება და ამიტომ, ის უფრო მეტად პროცედურულ ღონისძიებას ჰგავდა, ვიდრე სანქციას. თუმცა, სასამართლო აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 212-ე მუხლის პირველი და მესამე ნაწილებით, ქმედებას, რომელიც 212-ე მუხლშია აღწერილი, შეეძლო გამოეწვია სანქციები, თუ ამას განახორციელებდნენ პროცესის მონაწილე მხარეები ან სასამართლოს სხდომის დარბაზში მყოფი ნებისმიერი პირები. ეს შეიძლება განვიხილოთ, როგორც საზოგადოების წევრები, როგორც ერთი მთლიანობა, როდესაც ისინი მონაწილეობენ სასამართლო პროცესში ან უბრალოდ ესწრებიან სასამართლო პროცესებს, ფაქტორი, რომელიც, სასამართლოს მიერ აქამდე განხილულ საქმეებში, ითვლება დანაშაულის „სისხლისსამართლებრივად“ მიჩნევისთვის ხელშემწყობ ფაქტორად, კონვენციის მე-6 მუხლის მიზნებისთვის (იხ., იქვე, §§ 86-87). შესაბამისად, აუცილებელია საკითხი განხილულ იქნეს მესამე კრიტერიუმის ფარგლებში, კერძოდ, განხილულ უნდა იქნეს იმ სანქციის სიმძიმის ხარისხი, რაც მომჩივანს ელოდა.

24. სასამართლოს მიაჩნია, რომ ჯარიმა, რომელიც მომჩივანს დაეკისრა – 300 ლარი (დაახლოებით 110 ევრო) – არ იყო განსაკუთრებულად მნიშვნელოვანი. გარდა ამისა, ის არ იწვევდა მომჩივნის ნასამართლობას. თუმცა, სასამართლო იმეორებს, რომ ეს კრიტერიუმი უნდა განისაზღვროს იმ მაქსიმალურად მოსალოდნელ სანქციაზე მითითებით, რასაც შესაბამისი კანონმდებლობა ითვალისწინებს. ამის განსაზღვრისთვის არსებითი მნიშვნელობა აქვს რეალურად დაკისრებულ სასჯელს, მაგრამ ეს არ ამცირებს იმის მნიშვნელობას, რაც თავდაპირველად იდგა საფრთხის წინაშე (იხ., საქმე  Ezeh and Connors, ზემოთ ციტირებული, § 120, მასში შემდგომი მითითებებით).

25. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 212-ე მუხლის თანახმად, გამოყენებადი სანქციები მოიცავდა 60 დღე-ღამემდე თავისუფლების აღკვეთას (იხ., მე-13 პარაგრაფი ზემოთ; შედარებისთვის, იხილეთ საქმე Aktay v. Turkey (dec.), NN56064/ 16, 58000/16 და 15087/17, § 49, 2024 წლის 9 სექტემბერი; და საქმე Gestur Jónsson and Ragnar Halldór Hall, ზემოთ ციტირებული, §94). თუმცა, სასამართლო აღნიშნავს, რომ შესაბამისი კანონმდებლობიდან არ გამომდინარეობს და არც მომჩივანი დავობდა, რომ ჯარიმის გადაუხდელობის შემთხვევაში, არსებობდა შესაძლებლობა იმისა, რომ ეს ჯარიმა გადაქცეულიყო თავისუფლების აღკვეთად (იქვე, § 95; შედარებისთვის, იხილეთ საქმე Alenka Pečnik v. Slovenia, N44901/05, §§32 და 34, 2012 წლის 27 სექტემბერი; იხ., ასევე, საილუსტრაციო მიზნებისთვის, საქმე Malynovska v. Ukraine ((dec.) [კომიტეტი], N59855/13, 2021 წლის 9 დეკემბერი).

26. თავისუფლების აღკვეთა, როგორც სანქციის ცალკეული ფორმა, გათვალისწინებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 212-ე მუხლის მე-7 ნაწილში (იხ., მე-13პარაგრაფი ზემოთ). თუმცა, სასამართლო აღნიშნავს, რომ პროცედურა, რომელიც 212-ე მუხლის მე-7 ნაწილის ფარგლებში ითვალისწინებს სასამართლოს სამართალწარმოების მიმართ უპატივცემულობის შემთხვევაში საპატიმრო სანქციის დაკისრებას, განსხვავდება იმ პროცედურისგან, რომელიც მომჩივნის შემთხვევაში იქნა გამოყენებული. კერძოდ, პროცედურა, რომელიც მოიაზრებს თავისუფლების აღკვეთის ღონისძიებებს, ითვალისწინებს სასამართლოს მიმართ უპატივცემულობასთან დაკავშირებით ბრალდების განხილვას სხვა სასამართლო შემადგენლობის მიერ, ბრალდებულის მონაწილეობით, ხოლო ეს ზომა, დაკისრების შემთხვევაში, ექვემდებარება გასაჩივრებას (იხ., მე-13პარაგრაფი ზემოთ; იხ., საქმე Angerjärv and Greinoman v. Estonia, NN 16358/18 და 34964/18, §§ 87‑94, 2022 წლის 4 ოქტომბერი; შედარებისთვის, იხილეთ საქმე Deli v. the Republic of Moldova, N42010/06, § 30, 2019 წლის 22 ოქტომბერი).

27. ამ გარემოებებში, ხოლო, კერძოდ, იმის აღნიშვნისას, რომ მომჩივანი არ იდგა თავისუფლების აღკვეთის რისკის წინაშე, სასამართლო ადგენს, რომ მომჩივნის დაჯარიმება სასამართლოს მიმართ უპატივცემულობისთვის არ წარმოადგენდა მის მიმართ სისხლისსამართლებრივი ბრალდების დადგენას.

28. შესაბამისად, სასამართლო იზიარებს მთავრობის შედავებას ratione materiae. აქედან გამომდინარე, კონვენციის მე-6 მუხლის ფარგლებში, მომჩივნის საჩივარი უნდა გამოცხადდეს მიუღებლად კონვენციის 35-ე მუხლის მე-3 (a) და მე-4 პუნქტების მიხედვით. შესაბამისად, აღარ არსებობს მთავრობის დანარჩენი შედავების განხილვის საჭიროება.

  B. კონვენციის მე-10 მუხლის სავარაუდო დარღვევა

29. მომჩივანი დავობდა, რომ სასამართლოს მიმართ უპატივცემულობის გამო ჯარიმის დაკისრებამ, რომელსაც იგი თვლიდა, რომ იმ გარემოებებში იყო გაუმართლებელი, დაარღვია მისი უფლება გამოხატვის თავისუფლებასთან დაკავშირებით. ის ეყრდნობოდა კონვენციის მე-10 მუხლს, რომლის შესაბამისი ნაწილი იკითხება შემდეგნაირად:

„1. ყველას აქვს აზრის გამოხატვის თავისუფლება. ეს უფლება მოიცავს ადამიანის თავისუფლებას, გააჩნდეს საკუთარი შეხედულება, მიიღოს ან გაავრცელოს ინფორმაცია ან იდეები საჯარო ხელისუფლების ჩაურევლად და სახელმწიფო საზღვრების მიუხედავად. ეს მუხლი ვერ დააბრკოლებს სახელმწიფოს, მოახდინოს რადიომაუწყებლობის, ტელევიზიისა და კინემატოგრაფიულ საწარმოთა ლიცენზირება.

2. ამ თავისუფლებათა განხორციელება, რამდენადაც ისინი განუყოფელია შესაბამისი ვალდებულებისა და პასუხისმგებლობისგან, შეიძლება დაექვემდებაროს კანონით დადგენილ ისეთ წესებს, პირობებს, შეზღუდვებს ან სანქციებს, რომლებიც აუცილებელია დემოკრატიულ საზოგადოებაში, ... სასამართლოს ავტორიტეტისა და მიუკერძოებლობის უზრუნველსაყოფად.“

1. მხარეთა წარდგინებები

30. მთავრობამ წარადგინა, რომ ჯარიმა, რომელიც მომჩივანს დაეკისრა, მიზნად ისახავდა მომჩივნის მხრიდან სასამართლოს მიმართ შეურაცხყოფისა და უპატივცემულო ქცევის შეჩერებას. მთავრობამ, შესაბამისი სასამართლო სხდომის ვიდეოჩანაწერზე მითითებით, აღნიშნა, რომ მოსამართლე ვ.დ.-ს არ გამოუჩენია მომჩივნის მიმართ რაიმე პირადი მიკერძოება და რომ ჯარიმა იყო კანონიერი და პროპორციული ღონისძიება, რასაც არ ქონია მსუსხავი ეფექტი მის უფლებაზე გამოხატვის თავისუფლებასთან დაკავშირებით. ალტერნატიულად, მთავრობა დავობდა, რომ მომჩივანს არ განუცდია მნიშვნელოვანი ზიანი.

31. მომჩივანმა აღნიშნა, რომ დაკისრებული ჯარიმის ოდენობისა და იმ რეპუტაციული ზიანის გათვალისწინებით, რაც მას მიადგა, სასამართლოსთვის არ არსებობდა საფუძველი დაესკვნა, რომ მას არ განუცდია მნიშვნელოვანი ზიანი. რაც შეეხება მისი ბრალდებების შინაარსს, მომჩივანმა განაცხადა, რომ სასამართლოს მიმართ უპატივცემულობისთვის მისი დაჯარიმებისას ეროვნულმა სასამართლოებმა ვერ დაიცვეს სამართლიანი ბალანსი სასამართლო ხელისუფლების ავტორიტეტის დაცვის აუცილებლობასა და მისი, როგორც მომჩივნის გამოხატვის თავისუფლების უფლების დაცვის აუცილებლობას შორის. მათ მთლიანობაში არ განიხილეს მომჩივნის კომენტარები საქმესთან მიმართებით და არ დაადგინეს, რამდენად თანაზომიერი იყო მისი დაჯარიმება კანონიერ მიზანთან. ეროვნული სასამართლოების წინაშე გაჟღერებული არგუმენტების გამეორებით ის განაგრძობდა იმის მტკიცებას, რომ არაერთ შემთხვევაში მისი პროფესიონალიზმის ეჭვქვეშ დაყენებით მოსამართლე ვ.დ. პროვოკაციულად გასცდა პატივისცემით მოპყრობის საზღვრებს. ასეთი მოპყრობის გამო მომჩივანმა გამოხატა მისი უკმაყოფილება მოსამართლის ქცევასთან დაკავშირებით, რაც ექცეოდა ისეთი დასაშვები კრიტიკის ფარგლებში, რომლის მიმართაც მოსამართლეს ტოლერანტობა უნდა გამოეჩინა.

2. სასამართლოს შეფასება

  (a) სასამართლოს პრეცედენტული სამართლით დადგენილი ზოგადი პრინციპები

32. სასამართლო აღნიშნავს, რომ მე-10 მუხლი გამოიყენება არა მხოლოდ „ინფორმაციის“ ან „იდეების“ მიმართ, რომლებიც აღიქმება დადებითად, ან მიიჩნევა, როგორც უწყინარი ან უმნიშვნელო, არამედ ისეთი ინფორმაციის ან იდეების მიმართაც, რომლებიც შეურაცხმყოფელი, შოკისმომგვრელი ან შემაწუხებელია (იხ., მაგალითად, საქმე Kubli v. Switzerland (dec.), N50364/99, 2002 წლის 21 თებერვალი). გარდა ამისა, გამოხატვის თავისუფლება იცავს არა მხოლოდ გამოხატული იდეებისა და ინფორმაციის შინაარსს, არამედ მათი გადმოცემის ფორმასაც (იხ., მაგალითად, საქმე Kyprianou v. Cyprus [GC], N73797/01, § 174, ECHR 2005-XIII, და Mariapori v. Finland, N37751/07, § 62, 2010 წლის 6 ივლისი).

33. სასამართლო აღნიშნავს, რომ კონვენციის მე-10 მუხლი არ იძლევა სრულად შეუზღუდავი გამოხატვის თავისუფლების გარანტიას და რომ ამ თავისუფლების განხორციელებას თან ახლავს „მოვალეობები და პასუხისმგებლობები“ (იხ., მაგალითად, საქმე Radobuljac v. Croatia, N51000/11, §§ 58 და 60, 2016 წლის 28 ივნისი, მასში შემდგომი მითითებებით). როგორც მე-10 მუხლის მე-2 პუნქტი ითვალისწინებს, ეს თავისუფლება ექვემდებარება გამონაკლისებს, რომლებიც, მაინც, უნდა განიმარტოს მკაცრად, ხოლო ნებისმიერი შეზღუდვის საჭიროება დამაჯერებლად უნდა ჩამოყალიბდეს (იხ., მაგალითად, საქმე Skałka v. Poland, N43425/98, § 32, 2003 წლის 27 მაისი). კერძოდ, სასამართლოს სხდომის დარბაზში მხარეთა გამოხატვის თავისუფლება შეუზღუდავი არ არის და გარკვეული ინტერესები, როგორიცაა სასამართლოს ავტორიტეტი, საკმაოდ მნიშვნელოვანია იმისთვის, რომ გაამართლოს ამ თავისუფლებაზე დაწესებული შეზღუდვები (იხ., Mariapori, ზემოთ ციტირებული, §§ 62-64).

34. ფრაზა „სასამართლო ხელისუფლების ავტორიტეტი“ მოიცავს, კერძოდ, ცნებას, რომ სასამართლო არის და ფართო საზოგადოების მიერ მიღებულია, როგორც სამართლებრივი უფლებებისა და მოვალეობების განსაზღვრისა და მათთან დაკავშირებული დავების გადაწყვეტისთვის შექმნილი სათანადო ფორუმი; ასევე, რომ ფართო საზოგადოება პატივს სცემს და სჯერა სასამართლოს შესაძლებლობისა, შეასრულოს აღნიშნული ფუნქცია (იხ., საქმე The Sunday Times v. the United Kingdom (N1), 1979 წლის 26 აპრილი, § 55, სერია A, N30, და საქმე Skałka, ზემოთ ციტირებული, § 40). სასამართლოს საქმიანობას, რომელიც არის სამართლიანობის გარანტი და რომელსაც სახელმწიფოში, სადაც მეფობს კანონის უზენაესობა, ძირითადი როლი აქვს, საჭიროა ჰქონდეს საზოგადოების ნდობა. ის, შესაბამისად, დაცული უნდა იყოს უსაფუძვლო იერიშებისგან. თუმცა, სასამართლოები, როგორც სხვა საჯარო დაწესებულებები, არ არიან კრიტიკისა და შემოწმებისგან დაზღვეულები (იხ., იქვე, §34). მიუხედავად იმისა, რომ მხარეებს, გარკვეულწილად, უფლება აქვთ გააკეთონ კომენტარები მართლმსაჯულების აღსრულებასთან დაკავშირებით იმისათვის, რომ დაიცვან მათი უფლებები, მათი კრიტიკა არ უნდა გასცდეს გარკვეულ საზღვრებს (იხ., საქმე Saday v. Turkey, N32458/96, §34, 2006 წლის 30 მარტი). კერძოდ, კრიტიკასა და შეურაცხყოფას შორის მკაფიო განსხვავება უნდა გაკეთდეს. თუ გამოხატვის ნებისმიერი ფორმის ერთადერთი მიზანი არის სასამართლოს ან სასამართლოს წევრების შეურაცხყოფა, სათანადო სანქცია, პრინციპში, არ უნდა არღვევდეს კონვენციის მე-10 მუხლს (იხ., Skałka-ს საქმე, ციტირებულია ზემოთ, §34).

35. სასამართლომ უნდა განსაზღვროს, გამოყენებული ღონისძიება რამდენად „პროპორციული იყო დასახული ლეგიტიმური მიზნისა“. ამით სასამართლო უნდა დარწმუნდეს, რომ ეროვნულმა ხელისუფლების ორგანოებმა, შესაბამისი ფაქტობრივი გარემოებების მისაღები ფორმით შეფასებაზე დაყრდნობით, გამოიყენეს ის სტანდარტები, რომლებიც მე-10 მუხლში გათვალისწინებულ სტანდარტებს შეესაბამებოდა. გარდა ამისა, სამართალწარმოების სამართლიანობა, გამოყენებული პროცედურული გარანტიებისა და დაკისრებული სანქციების ბუნება და სიმძიმე ის ფაქტორებია, რომლებიც მხედველობაში მიიღება მაშინ, როდესაც ხდება მე-10 მუხლით გარანტირებულ თავისუფლებაში ჩარევის პროპორციულობის შეფასება (იხ., საქმე Słomka v. Poland, N68924/12, §65, 2018 წლის 6 დეკემბერი, მასში შემდგომი მითითებებით).

 (b) ზემოთ აღნიშნული პრინციპების გამოყენება წინამდებარე საქმის გარემოებების მიმართ

36. სასამართლო აღნიშნავს, ხოლო მთავრობას სადავოდ არ გაუხდია, რომ სასამართლოს მიმართ უპატივცემულობის გამო მომჩივნის დაჯარიმება მოცემულ საქმეში იყო კონვენციის მე-10 მუხლით გარანტირებული გამოხატვის თავისუფლებაში ჩარევა. ამ საკითხთან დაკავშირებით არსებული პრეცედენტული სამართლის გათვალისწინებით (იხ., მაგალითად, საქმე Radobuljac, ზემოთ ციტირებული, §52), სასამართლო ვერ ხედავს სხვა დასკვნის გამოტანის მიზეზს.

37. მომჩივნის გამოხატვის თავისუფლებაში ჩარევა იყო კანონით, კერძოდ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 212-ე მუხლით (იხ., მე-13 პარაგრაფი ზემოთ) გათვალისწინებული და ემსახურებოდა ლეგიტიმურ მიზანს, კერძოდ, სასამართლოს ავტორიტეტის დაცვასა და საზოგადოების მხრიდან სასამართლო ხელისუფლების მიმართ ნდობას (იხ., Skałka-ს საქმე, ზემოთ ციტირებული, §§30-31 და Kyprianou-ს საქმე, ზემოთ ციტირებული, §168). შესაბამისად, ერთადერთი კითხვა არის ის, იყო თუ არა მომჩივნის გამოხატვის თავისუფლებაში ჩარევა „აუცილებელი დემოკრატიულ საზოგადოებაში“.

38. წინამდებარე საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2021 წლის 16 ნოემბრის გადაწყვეტილების მიხედვით, მომჩივნის ქცევა, მათ შორის, სასამართლოს სხდომაზე 2021 წლის 4 ნოემბერს გაკეთებული ერთი კონკრეტული განცხადება იყო სასამართლოს მიმართ უპატივცემულობა (იხ., მე-8 პარაგრაფი ზემოთ). ეს გადაწყვეტილება თბილისის სააპელაციო სასამართლომ უცვლელი დატოვა 2021 წლის 19 ნოემბერს (იხ., მე-10 პარაგრაფი ზემოთ). ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო ვერ ხედავს სხვა დასკვნის გამოტანის მიზეზს. მომჩივნის ქცევა შესაძლოა ჩაითვალოს მოსამართლის მიმართ უპატივცემულობის გამოვლენად. მიუხედავად იმისა, რომ მოსამართლესთან კამათის დაწყებისას მისი კომენტარები ეხებოდა მოსამართლის მიერ საქმის განხილვის ფორმას (იხ., მე-6პარაგრაფი ზემოთ), იმ ფაქტმა, რომ მომჩივანი გაუჩერებლად აწყვეტინებდა მოსამართლეს საუბარს, აშკარად არღვევდა წესრიგს სასამართლოს სხდომის დარბაზში. გარდა ამისა, საუბრის შეწყვეტინებასა და ხმამაღლა საუბართან ერთად, მომჩივნის მიმართვა მოსამართლისადმი: „ხომ არ შემაგინებდით ახლა?!“ (იხ., მე-7 პარაგრაფი ზემოთ), რაც საკმაოდ სარკასტული იყო, შესაძლებელია შევადაროთ სხვა საქმეებს, რომლებშიც სასამართლომ დაადგინა, რომ მომჩივნების განცხადებები იყო შეურაცხმყოფელი (იხ., მაგალითად, საქმე Kincses v. Hungary, N66232/10, 2015 წლის 27 იანვარი, სადაც ადვოკატმა კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენა საქმის განმხილველი მოსამართლის პროფესიული კომპეტენცია; საქმე Kovač v. Croatia (dec.), N49910/06, 2011 წლის 23 აგვისტო, რომელშიც ადვოკატმა აღნიშნა, რომ შესაბამისი მოსამართლე „უარყოფით ინსტიქტებს გამოხატავდა“ და მის მოწმეებს შეურაცხყოფას აყენებდა; საქმე W.R. v. Austria, N26602/95, კომისიის 1997 წლის 30 ივნისის განჩინება, დაუზუსტებელი, რომელშიც ადვოკატმა მოსამართლის მოსაზრება დაახასიათა, როგორც „აბსურდულ“; და საქმე Mahler v. Germany, N29045/95, კომისიის 1998 წლის 14 იანვრის განჩინება, დაუზუსტებელი, რომელშიც ადვოკატი ამტკიცებდა, რომ პროკურორმა საბრალდებო დასკვნა „სრული ინტოქსიკაციის მდგომარეობაში“ შეადგინა“).

39. სასამართლო იხსენებს, რომ თუ, გამოხატვის ფორმის ერთადერთი მიზანი არის სასამართლოს ან სასამართლოს წევრების შეურაცხყოფა სათანადო სანქცია, პრინციპში, არ უნდა არღვევდეს კონვენციის მე-10 მუხლს (იხ., 34-ე პარაგრაფი in fine ზემოთ). მოცემულ საქმეში არაფერი მიუთითებს იმაზე, რომ მომჩივანი ვერ გამოხატავდა მისი კრიტიკის საფუძველს, რომელიც შეიძლება ან შეიძლება ყოფილიყო შესაფერისი, შეუფერებელი ენის გამოყენების გარეშე (იხ., საქმე A. v. Finland (dec.), N44998/98, 2004 წლის 8 იანვარი, შემდგომი მითითებებით; იხ., ასევე, Kincses-ის საქმე, ზემოთ ციტირებული, § 40). სასამართლო, შესაბამისად, მზადაა დაეთანხმოს ეროვნული სასამართლოების დასკვნას, რომ იმ კონკრეტული შენიშვნის ერთადერთი მიზანი მოსამართლის შეურაცხყოფა იყო (შედარებისთვის, Radobulja-ის საქმე ზემოთ ციტირებული, § 66, 2016 წლის 28 ივნისი). რაც შეეხება ურთიერთსაწინააღმდეგო ინტერესთა შემდგომ დაბალანსებას, მომჩივნის გამოხატვის თავისუფლების უფლებაში ჩარევის საჭიროების შეფასებისას, ეროვნულმა სასამართლოებმა ეჭვქვეშ დააყენეს გამოხატვის თავისუფლებაში ჩარევა იმ კონტექსტში, რომ მომჩივნის ქცევა, საერთო ჯამში, არღვევდა წესრიგს. მათ განიხილეს მომჩივანსა და მოსამართლეს შორის მთელი კამათი, მომჩივნის ტონისა და ხმის ტემბრის ჩათვლით, ხოლო ის ფაქტი, რომ მომჩივანი მოსამართლეს საუბარს გამუდმებით აწყვეტინებდა და იმის გათვალისწინებით, რომ პროცესის სათანადოდ წარმართვისთვის ადვოკატის პროფესიულ ქცევას დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა, მათ დაადგინეს, რომ ასეთი ქცევა მიუღებელი იყო (იხ., აღნიშნულთან დაკავშირებით, საქმე Peruzzi v. Italy, რომელშიც სასამართლომ აღნიშნა, რომ ადვოკატები ვალდებულნი არიან დაემორჩილონ პროფესიული ქცევის წესებს და მათ ევალებათ ხელი შეუწყონ სათანადო მართლმსაჯულების აღსრულებას, რათა შენარჩუნდეს საზოგადოების ნდობა მართლმსაჯულების მიმართ (N39294/09, § 50, 2015 წლის 30 ივნისი). სასამართლოს მიაჩნია, რომ მომჩივნის გამოხატვის თავისუფლების უფლებაში ჩარევის გამართლებისთვის ეროვნული სასამართლოების მიერ მოყვანილი მიზეზები იყო „შესაბამისი და საკმარისი“.

40. სასამართლო იმასაც აღნიშნავს, რომ ჩარევის პროპორციულობის შეფასებისას, დაკისრებული სანქციის ბუნება და სიმძიმე, ასევე, ის ფაქტორებია, რომლებიც მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული (იხ., Žugić-ის საქმე, ზემოთ ციტირებული, § 48, მასში შემდგომი მითითებებით). აღნიშნულთან დაკავშირებით, სასამართლო აღნიშნავს, რომ მომჩივანი 300 ლარით დაჯარიმდა, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 212-ე მუხლით გათვალისწინებულ მაქსიმალურ სახდელზე დაბალი იყო.

41. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სასამართლოს მიაჩნია, რომ ეროვნული სასამართლოების მიერ მათი გადაწყვეტილებების დასასაბუთებლად მოყვანილი მიზეზები იყო „შესაბამისი და საკმარისი“ და მომჩივნისთვის დაკისრებული ჯარიმა არ იყო არაპროპორციული ლეგიტიმური მიზნისა, კერძოდ, სასამართლო ხელისუფლების ავტორიტეტის დაცვისა.

42. აქედან გამომდინარე, მომჩივნის საჩივარი კონვენციის მე-10 მუხლის ფარგლებში აშკარად დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს კონვენციის 35-ე მუხლის მე-3(a) და მე-4 პუნქტების შესაბამისად.

ამ მოტივით, სასამართლო ერთხმად,

აცხადებს საჩივარს მიუღებლად.

შესრულებულია ინგლისურ ენაზე და მხარეებს წერილობით ეცნობათ 2025 წლის 20 მარტს.

        სიმონ პეტროვსკი                                            ჟოლიენ შუკინგი
განმწესრიგებლის მოადგილე                                თავმჯდომარე