“რადიაქტიულ ნივთიერებებთან და მაიონებელი გამოსხივების სხვა წყაროებთან მუშაობის ძირითადი სანიტარული წესების შესახებ”

სახელმწიფო სარეგისტრაციო კოდი 470.230.000.11.119.005.712

საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის

მინისტრის ბრძანება №42/ნ

2003 წლის 4 მარტი

ქ. თბილისი

რადიაქტიურ ნივთიერებებთან და მაიონებელი გამოსხივების სხვა წყაროებთან მუშაობის ძირითადი სანიტარიული წესების შესახებ

ადამიანის ჯანმრთელობისათვის უსაფრთხო გარემოს უზრუნველსაყოფად, რადიაქტიურ ნივთიერებებთან და მაიონებელი გამოსხივების სხვა წყაროებთან მუშაობის სანიტარიული წესებისა და ნორმების დაუცველობით გამოწვეული დაავადებების თავიდან აცილების მიზნით, „ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების შესახებ” საქართველოს კანონის 48-ე მუხლის ე.გ) ქვეპუნქტის შესაბამისად, ვბრძანებ:

1. დამტკიცდეს თანდართული „რადიაქტიურ ნივთიერებებთან და მაიონებელი გამოსხივების სხვა წყაროებთან მუშაობის ძირითადი სანიტარიული წესები” – სანიტარიული წესები და ნორმები.

2. ბრძანება ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე.

ა. გამყრელიძე

 

რადიოაქტიურ ნივთიერებებთან და მაიონებელი გამოსხივების სხვა წყაროებთან მუშაობის ძირითადი სანიტარიული წესები

სანიტარიული წესები და ნორმები

სანწდან 2.6.1. 002-03

თავი I

გამოყენების სფერო

    მუხლი 1

1. წინამდებარე წესები შემუშავებულია საქართველოს კანონების: „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ”, „ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების შესახებ” და „გარემოს დაცვის შესახებ” საფუძველზე და ადგენს მოთხოვნებს მაიონებელი გამოსხივების წყაროებთან მუშაობის პირობებისადმი.

2. რადიოაქტიურ ნივთიერებებთან და მაიონებელი გამოსხივების სხვა წყაროებთან მუშაობის ძირითადი სანიტარიული წესები (შემდგომში წესები), რადიაციული მავნე ზემოქმედებისაგან ადამიანის ჯანმრთელობის დაცვის მიზნით, ადგენენ მოთხოვნებს მაიონებელი გამოსხივების წყაროებით დასხივების ყველა პირობებში, რომლებზეც ვრცელდება საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2001 წლის 26 მარტის №132/ნ ბრძანებით „საქართველოს ტერიტორიაზე რადიაციული უსაფრთხოების ნორმების დამტკიცების შესახებ' დამტკიცებული „რადიაციული უსაფრთხოების ნორმები – 2000“-ის (შემდგომ ტექსტში – „რუნ-2000”) მოქმედება.

    მუხლი 2

1. „წესებით” დადგენილი მოთხოვნები სავალდებულოა შესასრულებლად ყველა ფიზიკური და იურიდიული პირისათვის ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის მიუხედავად, რომელთა საქმიანობამ შეიძლება გამოიწვიოს ადამიანთა დასხივება.

2. „წესები” ვრცელდება ყველა ორგანიზაციაზე, რომელიც აპროექტებს, მოიპოვებს, აწარმოებს, ინახავს, იყენებს, გადაზიდავს, გადაამუშავებს, მარხავს რადიოაქტიურ ნივთიერებებსა და სხვა მაიონებელ წყაროებს, ახორციელებს იმ დანადგარებისა და აპარატურის მონტაჟს, სარემონტო სამუშაოებს, აწყობას, რომელთა ქმედება დამყარებულია მაიონებელი წყაროს ან მაიონებელი გამოსხივების მაგენერირებელი მოწყობილობების გამოყენებაზე, აგრეთვე ორგანიზაციებზე, რომელთა საქმიანობაზე დამოკიდებულია მოსახლეობის ბუნებრივი წყაროებით დასხივების დონე ან რომლებიც ახორციელებენ სამუშაოებს რადიოაქტიური ნივთიერებებით დაბინძურებულ ტერიტორიებზე.

    მუხლი 3.

  მაიონებელი გამოსხივების წყაროები ექვემდებარება აუცილებელ აღრიცხვასა და კონტროლს.

თავი II. ტერმინები და განმარტებები

    მუხლი 4.

1. ადგილი სამუშაო – წარმოების ნაწილი, სადაც გამოიყენება მაიონებელი წყაროები, რომელიც უზრუნველყოფილია დამცველი საშუალებებით (იზოლაცია, ვენტილაცია, ეკრანირება), გამოცალკევებული სივრცულად ან ტექნოლოგიურად (სამუშაო მაგიდა, ბოქსი, ამწოვი კარადა და სხვა) და სადაც წარმოებს მუშაობა მაიონებელ წყაროებთან სამუშაო დროის ნახევარზე მეტი ხანგრძლივობით ან 2 საათის განმავლობაში უწყვეტად. ერთ ორგანიზაციაში შესაძლოა იყოს რამდენიმე სამუშაო ადგილი.

2. ამორფქვევა – მაიონებელი წყაროების გამომყენებელ საწარმოდან გარემოში გამოტყორცნილი რადიონუკლიდების შემცველი გამონაყოფი.

3. აქტივობა – რადიოაქტივობის საზომი ძირითადი ფიზიკური სიდიდე. განსაზღვრულ ენერგეტიკულ მდგომარეობაში მყოფი რადიონუკლიდების განსაზღვრული რაოდენობისათვის მოცემულ დროის მომენტში. აქტივობა გამოიხატება შემდეგი სახით:

 A,

 სადაც dN მოცემული ენერგეტიკული დონის მქონე სპონტანური ბირთვული გარდაქმნების მოსალოდნელი რიცხვია დროის დტ ინტერვალში. აქტივობის ერთეულია ბეკერელი – ბკ. ადრე გამოყენებაში არსებული აქტივობის ერთეული კიური შეადგენს 3,7x10¹⁰ ბკ.

4. აქტივობა ეკვივალენტური თანაწონადი მოცულობითი (ეთმა) რადონის იზოტოპების შვილეული პროდუქტების – Rn²²² და Rn²²⁰ – რადონის იზოტეპების მოკლევადიანი შვილეული პროდუქტების –²¹⁸Po (Ra A), ²¹⁴PB(Ra B), ²¹⁴Bi (Ra C), ²¹²Pb (Th B), ²¹²Bi (Th C) მოცულობითი აქტივობების შეწონილი ჯამი შესაბამისად:

(ეთმა)Rn; A_v;

მისი განზომილებაა: ბკ/მ3; ბკ/კგ.

7. აქტივობა ხვედრითი მინიმალური მნიშვნელობის – სამუშაო ადგილზე მაიონებელი გამოსხივების ღია წყაროს ხვედრითი აქტივობა, რომლის გადამეტებისას აუცილებელია სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ორგანოების ნებართვა, თუ, ამავე დროს, გადამეტებულია მინიმალური მნიშვნელობის ხვედრითი აქტივობაც.

8. გენერატორი გამოსხივების – მოწყობილობა, რომლის მუშაობისას აღიძვრება 5 კევ-ზე მეტი ენერგიის მაიონებელი გამოსხივება და რომელიც არ არის რადიონუკლიდური წყარო და არც შეიცავს მას.

9. დაბინძურება ზედაპირული არაფიქსირებული (მოცილებადი) – რადიოაქტიური ნივთიერება, რომელიც კონტაქტისას გადაიტანება სხვა საგნებზე და სცილდება დეზაქტივაციის დროს.

10. დაბინძურება ზედაპირული ფიქსირებული (არამოცილებადი) – რადიოაქტიური ნივთიერება, რომელიც კონტაქტის დროს არ გადაიტანება სხვა საგნებზე და არ მოსცილდება.

11. დაბინძურება რადიოაქტიური – ტექნოგენური, ანთროპოგენური წარმოშობის რადიოაქტიური ნივთიერებები მასალის ზედაპირზე ან შიგნით, ადამიანის სხეულში, ჰაერში ან სხვა ადგილზე, რომელსაც შეუძლია გამოიწვიოს ინდივიდუალური დასხივება მეტად, ვიდრე 10 მკზვ/წელიწადში ან დასხივება კოლექტიური დოზით, რომელიც აღემატება 1 ადამიანი ზვ/წელიწადში.

12. დამარხვა რადიოაქტიური ნარჩენების – რადიოაქტიური ნარჩენების უსაფრთხო განლაგება, მათი შემდგომი გამოყენების მიზნის გარეშე.

13. დასხივება – ადამიანზე მაიონებელი გამოსხივების მოქმედება, რომელიც შეიძლება იყოს გარეგანი დამსხივებელი წყაროებიდან, რომლებიც იმყოფება ადამიანის სხეულის გარეთ ღია ან დახურული წყაროს სახით, ან შინაგანი დამსხივებელი წყაროებიდან, ღია ან დახურული წყაროს სახით, რომლებიც მოხვდნენ ორგანიზმის შიგნით. გარეგანი დასხივება დახურული ან ღია წყაროთი თვისებრივად არ განსხვავდება. შინაგანი დასხივება ღია ან დახურული წყაროთი თვისებრივად განსხვავებულია: დახურული წყაროთი შინაგანი დასხივება მართვადია. ღია წყაროთი შინაგანი დასხივების დროს რადიონუკლიდი ჩართულია ორგანიზმის ნივთიერებათა ცვლაში და მისი მართვა პრაქტიკულად ძალიან რთულია.

14. დასხივება ავარიული – დასხივება, რომელიც წარმოიქმნება ავარიის შედეგად.

15. დასხივება ბუნებრივი – დასხივება ბუნებრივი რადიონუკლიდებით ან სხვა მაიონებელი წყაროებით, რომლებიც აღმოცენდნენ ადამიანის ჩარევის გარეშე, იმ შემთხვევების გარდა, როცა ასეთი წყაროები გამოიყენება მიზანმიმართულად და შეგნებულად.

16. დასხივება გარეგანი – ადამიანის დასხივება ორგანიზმის გარეთ მყოფი მაიონებელი წყაროებით.

17. დასხივება ზეზღვრული გეგმური – პერსონალის გათვალისწინებული დასხივება დოზებით, რომლებიც აღემატება დადგენილ დოზების ზღვარს, რადიაციული ავარიის განვითარების თავიდან აცილების ან მისი შედეგის შეზღუდვის მიზნით.

18. დასხივება პოტენციური – დასხივება, რომელიც შეიძლება წარმოიქმნას რადიაციული ავარიის შედეგად.

19. დასხივება პროფესიული – ტექნოგენურ წყაროებთან მუშაობის შედეგად მაიონებელი გამოსხივების მოქმედება მომუშავეებზე (პერსონალი).

20. დასხივება სამედიცინო, ანუ პაციენტის დასხივება – დასხივება მოსახლეობის სამედიცინო გამოკვლევების ან მკურნალობის მიზნით.

21. დასხივება ტექნოგენური – ნორმალურ და ავარიულ პირობებში ტექნოგენური წყაროებიდან მიღებული დასხივება, პაციენტის სამედიცინო დასხივების გარდა.

22. დასხივება შინაგანი – ადამიანის დასხივება მის სხეულში ბუნებრივად არსებულ ან გარედან მოხვედრილი წყაროებით, რომლებიც, როგორც წესი, ხვდება ორგანიზმში ინჰალაციური, პერორალური ან პერკუტანული გზით.

23. დასხივება წარმოებაში – მუშაკის დასხივება, მიღებული ყველა ტექნოგენური და ბუნებრივი მაიონებელი გამოსხივების წყაროდან წარმოებაში მუშაობის პერიოდში.

24. დეზაქტივაცია – რაიმე ზედაპირიდან ან გარემოდან, მათ შორის, ადამიანის ორგანიზმიდან, რადიოაქტიური დაბინძურების მოშორება ან შემცირება.

25. დოზა ეფექტური – შორეული შედეგების განვითარების რისკის საზომი სიდიდე, რომელიც გამოიყენება ადამიანის მთელი სხეულის ან მისი ცალკეული ნაწილების დასხივებისას, მათი რადიომგრძნობელობის გათვალისწინებით. იგი წარმოადგენს ორგანოთა ეკვივალენტური დოზებისა – H_T.R – და სათანადო წილობრივი კოეფიციენტების ნამრავლთა ჯამს:

EW_TxH _{Ei x Ni, სადაც:}

E_i – ადამიანთა ჯგუფის I ქვეჯგუფის საშუალო ეფექტური დოზაა,Ni – ადამიანთა რიცხვი ქვეჯგუფში. იგი შეიძლება განისაზღვროს ინტეგრალით:

SdE, სადაც:

dN – ადამიანთა რიცხვია, რომელიც იღებს ეფექტურ დოზას dE ინტერვალში -დან E+dE -მდე.

27. დოზა ეფექტური – (ეკვივალენტური) წლიური – ერთი კალენდარული წლის განმავლობაში მიღებული გარეგანი დასხივების ეფექტური (ეკვივალენტური) დოზის და ორგანიზმში ჩალაგებული რადიონუკლიდებით ამავე წელს მოსალოდნელი ეფექტური (ეკვივალენტური) შიდა დასხივების დოზების ჯამი.

28. დოზა ეკვივალენტური – ორგანოს ან ქსოვილის მიერ შთანთქმული დოზა, გამრავლებული გამოსხივების შესაბამისი ხარისხის კოეფიციენტზე W_R :

H_T.R  W _R xD _TR

  ეკვივალენტური დოზის განზომილებაა ჯოული. კგ^-1 და ეწოდება ზივერტი (ზვ).

29. დოზა ეკვივალენტური ან ეფექტური, მოსალოდნელი შინაგანი დასხივების დროს – დოზა რადიოაქტიური ნივთიერებების ორგანიზმში მოხვედრის τ დროის გავლის შემდეგ. მოსალოდნელი ეკვივალენტური ან ეფექტური დოზა განისაზღვრება ფორმულით:

                 t₀F τ

H_T( τ)  , სადაც:

D შთანთქმული დოზაა, de - ელემენტარულ მოცულობაში მყოფი ნივთიერებისადმი მაიონებელი გამოსხივების მიერ გადაცემული საშუალო ენერგია. dm – ნივთიერების მასა ამ ელემენტარულ მოცულობაში. ენერგია შეიძლება გასაშუალდეს ნებისმიერი განსაზღვრული მოცულობისათვის. ასეთ შემთხვევაში საშუალო დოზა გაუტოლდება მოცულობისათვის გადაცემული სრული ენერგიის შეფარდებას ამ მოცულობის მასასთან. Si სისტემაში შთანთქმული დოზის განზომილებაა ჯოული გაყოფილი კილოგრამზე (ჯოული/კგ) და ეწოდება გრეი (გრ). ადრე გამოყენებული არასისტემური ერთეული რად ( 0,01 გრეის.

32. დოზა შთანთქმული ორგანოში ან ქსოვილში (D_T)– საშუალო შთანთქმილი დოზა ადამიანის ორგანიზმის ცალკეულ ორგანოში ან ქსოვილში:

           ₁

 D_T

წილობრივი კოეფიციენტები ქსოვილებისა და ორგანოებისათვის ეფექტური დოზის გამოსაანგარიშებლად .

 

გონადები                                                                                                                      0,20

ძვლის ტვინი (წითელი)                                                                                             0,12

მსხვილი ნაწლავი (სწორი, სიგმოიდური და

კოლინჯის დასწვრივი ნაწილი)                                                                               0,12

ფილტვები                                                                                                                     0,12

კუჭი                                                                                                                                0,12

შარდის ბუშტი                                                                                                               0,05

სარძევე ჯირკვალი                                                                                                       0,05

ღვიძლი                                                                                                                           0,05

საყლაპავი                                                                                                                       0,05

კანი                                                                                                                                  0,01

ძვლების ზედაპირის უჯრედები                                                                              0,01

სხვა                                                                                                                                 0,05

43. კოეფიციენტი ხარისხის – რადიაციულ დაცვაში გამოყენებული შთანთქმული დოზის მამრავლი, რომელიც ითვალისწინებს ბიოლოგიური ეფექტების ინდუცირებაში გამოსხივების სხვადასხვა სახეობის ფარდობით ეფექტურობას და გამოიყენება ეკვივალენტური დოზის გამოსაანგარიშებლად. სხვადასხვა გამოსხივებისათვის მისი მნიშვნელობებია:

 

ფოტონები ნებისმიერი ენერგიის	1
ელექტრონები და მეზონები ნებისმიერი	1
ნეიტრონები, რომელთა ენერგია ნაკლებია 10 კევ-ზე	5
10 კევ-დან 100 კევ-მდე	10
100 კევ-დან 2 მევ-მდე	20
2 მევ-დან 20 მევ-მდე	10
20 მევ-ზე მეტი	5
პროტონები, რომელთა ენერგია მეტია 2 მევ-ზე	5
ალფა ნაწილაკები, გაყოფის ნამსხვრევები, მძიმე ბირთვები	20

              

44. კონტროლი რადიაციული – ინფორმაცია ორგანიზაციასა და გარემოში რადიაციული მდგომარეობისა და ადამიანის დასხივების დონის შესახებ (შეიცავს დოზიმეტრულ და რადიომეტრულ კონტროლს).

45. მონიტორინგი – წყაროებთან მომუშავე და სხვა პირების დასხივების დოზების სისტემატური გაზომვა და შეფასება, აგრეთვე წარმოებისა და მის ირგვლივ ტერიტორიის, გარემოს რადიონუკლიდური დაბინძურების დონის სისტემატური განსაზღვრა.

46. მუშაობა მაიონებელი გამოსხივების წყაროსთან – სამუშაო ადგილზე გამოსხივების წყაროსთან ყველა სახის ურთიერთობა, რადიაციული კონტროლის ჩათვლით.

47. მუშაობა რადიოაქტიურ ნივთიერებებთან – სამუშაო ადგილზე რადიოაქტიურ ნივთიერებებთან ყველა სახის სამუშაო, რადიაციული კონტროლის ჩათვლით.

48. მართვა რადიოაქტიური ნარჩენების – ყველა სახის მოღვაწეობა, დაკავშირებული რადიოაქტიური ნარჩენების შეკრებასთან, ტრანსპორტირებასთან, გადამუშავებასთან, შენახვასა და/ან დამარხვასთან.

49. პასპორტი სანიტარიული – ამ ტიპის ობიექტისათვის დადგენილი სანიტარიულ-ჰიგიენური მახასიათებლების ერთობლიობა, რომელთა დაცვა უზრუნველყოფს ადამიანის ჯანმრთელობის უსაფრთხოებას.

50. პერსონალი – ტექნოგენურ წყაროებთან მომუშავე პირები (ჯგუფი „ა”) ან სამუშაო პირობების გამო მისი გავლენის სფეროში მყოფი პირები (ჯგუფი „ბ”).

51. რადიონუკლიდი – ატომების სახეობა, რომლებიც განიცდის თვითნებურ გარდაქმნას, რის შედეგად გამოიტყორცნება მაიონებელი გამოსხივება და წარმოიქმნება სხვა ელემენტი.

52. რადიონუკლიდი ბუნებრივი ­– რადიონუკლიდი, რომელიც აღმოცენდა ბუნებაში თვითნებურად, ადამიანის ჩარევის გარეშე.

53. რისკი რადიაციული – ადამიანის ორგანიზმისა ან მის შთამომავლობაში დასხივების შედეგად რაიმე მავნე ეფექტების წარმოშობის ალბათობა.

54. სან-გამტარი – სათავსოების კომპლექსი, განკუთვნილი ტანსაცმლის, ფეხსაცმლის გამოცვლისათვის, პერსონალის სანიტარიული დამუშავებისათვის, კანის ზედაპირის, ინდივიდუალური დაცვის საშუალებების, პერსონალის სპეციალური და პირადი ტანსაცმლის რადიოაქტიური დაბინძურების კონტროლისათვის.

55. სან-შლუზი – რადიაციული ობიექტის ზონებს შორის განთავსებული სათავსო, განკუთვნილი წინასწარი დეზაქტივაციისა და დამატებითი ინდივიდუალური საშუალებების შესაცვლელად.

56. საშუალებები ინდივიდუალური დაცვის – გარეგანი დასხივებისაგან, რადიოაქტიური ნივთიერებების ორგანიზმში მოხვედრისა და კანის საფარის რადიოაქტიური დაბინძურებისაგან დაცვის საშუალებები.

57. სიმძლავრე დოზის – გამოსხივების დოზა დროის ერთეულში (წმ., წთ., სთ).

58. უსაფრთხოება რადიაციული – ადამიანთა დღევანდელი და მომავალი თაობის ჯანმრთელობის დაცვა და იმ საშიშროების მინიმუმამდე დაყვანა, რომელიც ემუქრება მათ სიცოცხლეს მაიონებელი გამოსხივების მავნე ზემოქმედებისაგან.

59. ჩარევა – ქმედება, მიმართული დასხივების ალბათობის ან დასხივების დოზისა და არასასურველი შედეგების შემცირებისათვის.

60. წყარო გამოსხივების ბუნებრივი – ბუნებრივი წარმოშობის მაიონებელი გამოსხივების წყარო, რომელზეც ვრცელდება „რუნ-2000”-ის და აღნიშნული „წესების” მოქმედება.

61. წყარო გამოსხივების დახურული – მაიონებელი გამოსხივების წყარო, რომლის მოწყობილობა გამორიცხავს მასში არსებული რადიონუკლიდების გავრცელებას გარემოში მისი გამოყენებისა და ცვეთის იმ პირობებში, რომელზედაც არის გათვლილი.

62. წყარო გამოსხივების ტექნოგენური – მაიონებელი გამოსახივების წყარო, სპეციალურად შექმნილი მისი სასარგებლო გამოყენებისათვის ან რომელიც წარმოიქმნება როგორც ამ მოღვაწეობის გვერდითი პროდუქტი.

63. წყარო გამოსხივების ღია – გამოსხივების წყარო, რომლის გამოყენებისას შესაძლებელია მასში არსებული რადიონუკლიდების მოხვედრა გარემოსა ან ორგანოზმში.

64. წყარო მაიონებელი გამოსხივების – რადიოაქტიური ნივთიერება ან მოწყობილობა, რომელიც ასხივებს ან აქვს მაიონებელი გამოსხივების უნარი და რომელზედაც ვრცელდება „რუნ-2000”-ისა და აღნიშნული „წესების” მოქმედება.

65. წყარო, (მოწყობილობა) მაიონებელი გამოსხივების მაგენერირებელი – ელექტროფიზიკური მოწყობილობა (რენტგენის აპარატი, ამჩქარებელი, გენერატორი და სხვა), რომელშიც მაიონებელი გამოსხივება წარმოიშობა დამუხტული ნაწილაკების სიჩქარის ცვლილების, მათი ანიჰილაციისა ან ბირთვული რეაქციის ხარჯზე.

66. ჯგუფი კრიზისული – მოსახლეობის ჯგუფი (არანაკლებ 10 კაცისა), გაერთიანებული ერთი ან რამდენიმე ნიშნით – სქესით, ასაკით, სოციალური ან პროფესიული პირობებით, საცხოვრებელი ადგილით, კვების რაციონით, რომელიც მიღებული წყაროდან მოცემული გზით განიცდის უმეტეს (მნიშვნელოვან) რადიაციულ გავლენას და მიიღებს მაქსიმალურ ეკვივალენტურ ან ეფექტურ დოზას.

თავი III

ზოგადი პრინციპები

    მუხლი 5

1. მოსახლეობის, გარემოსა და პერსონალის რადიაციული უსაფრთხოება ითვლება უზრუნველყოფილად, თუ სრულდება (ხორციელდება) რადიაციული უსაფრთხოების ძირითადი პრინციპები (დასაბუთება, ოპტიმიზაცია, ნორმირება) და რადიაციული დაცვის მოთხოვნები, დადგენილი საქართველოს კანონით ,,ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების შესახებ”, „რუნ-2000”-ითა და მოქმედი სანიტარიული წესებით.

2. რადიაციული უსაფრთხოების მდგომარეობის შეფასება

ა) ყველა რეგიონსა და ორგანიზაციაში რადიაციული უსაფრთხოების უზრუნველყოფის მოქმედი სისტემის შეფასება უნდა დაეყრდნოს შემდეგ ძირითად მაჩვენებლებს, რომლებსაც ითვალისწინებს საქართველოს კანონი ,,ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების შესახებ”:

ა.ა.) გარემოსა და რადიოაქტიური დაბინძურების დახასიათებას;

ა.ბ) რადიაციული უსაფრთხოების უზრუნველყოფის ღონისძიებების ანალიზს, რადიაციული უსაფრთხოების სფეროში მოქმედი ნორმების, წესებისა და ჰიგიენური ნორმატივების შესრულებას;

ა.გ) რადიაციული ავარიების ალბათობასა და მასშტაბს;

ა.დ) რადიაციული ავარიებისა და მათი შედეგების ეფექტური ლიკვიდაციის მზადყოფნის ხარისხს;

ა.ე) მოსახლეობის ცალკეული ჯგუფის მიერ ყველა მაიონებელი წყაროსაგან მიღებული დასხივების დოზების ანალიზს;

ა.ვ) პირთა რიცხვს, რომლებიც დასხივდნენ დადგენილი დოზების ზღვრებზე მეტი დოზით.

ბ) რადიაციული უსაფრთხოების მდგომარეობის შეფასებისათვის გამოიყენება რადიაციული რისკის მაჩვენებელი. ყველაზე მეტად ამ რისკს განსაზღვრავს ყველა მაიონებელი წყაროს გამოსხივებით დაგროვილი ჯამური ეფექტური დოზა. თითოეული გამოსხივების წყაროს მნიშვნელობა ფასდება მისი წვლილით ჯამურ ეფექტურ დოზაში.

3. რადიაციული უსაფრთხოების უზრუნველყოფის გზები

ა) რადიაციული უსაფრთხოება ობიექტზე და მის გარშემო ხორციელდება შემდეგი პირობების შესრულებით:

ა.ა.) რადიაციული ობიექტის პროექტის ხარისხით;

ა.ბ) რადიაციული ობიექტის განლაგების რაიონისა და ადგილის დასაბუთებული შერჩევით;

ა.გ) გამოსხივების წყაროების ფიზიკური დაცვით;

ა.დ) განსაკუთრებულად საშიში ობიექტების შიგნითა და გარეთა ტერიტორიის ზონირებით;

ა.ე) ტექნოლოგიური სისტემების ექსპლუატაციის პირობებით;

ა.ვ) მაიონებელი გამოსხივების წყაროების გამოყენებასთან დაკავშირებული საქმიანობის სანიტარიული პასპორტირებითა და ლიცენზირებით;

ა.ზ) ტექნოლოგიებისა და ნაკეთობების ჰიგიენური შეფასებით;

ა.თ) რადიაციული კონტროლის სისტემის არსებობით;

ა.ი) პერსონალისა და მოსახლეობის რადიაციული უსაფრთხოების ღონისძიებების დაგეგმვითა და გატარებით ობიექტის ნორმალური მუშაობის, მისი რეკონსტრუქციისა და ექსპლუატაციიდან გამოყვანის შემთხვევაში;

ა.კ) პერსონალისა და მოსახლეობის რადიაციულ-ჰიგიენური განათლების ამაღლებით.

ბ) პერსონალის რადიაციული უსაფრთხოების უზრუნველყოფა ხორციელდება:

ბ.ა) მაიონებელ გამომსხივებლებთან სამუშაოდ დაშვების შეზღუდვით: ასაკის, სქესის, ჯანმრთელობის მდგომარეობის, წინამორბედი დასხივებისა და სხვა მაჩვენებლების მიხედვით.

ბ.ბ) გამოსხივების წყაროებთან მუშაობის წესების ცოდნითა და შესრულებით;

ბ.გ) წყაროსაგან მანძილით, ეკრანებით, დამცავი ბარიერებით დაცვის საკმა-რისობით, აგრეთვე წყაროებთან მუშაობის დროის შეზღუდვით;

ბ.დ) „რუნ-2000'-ისა და ამ “წესების” შესაბამისი შრომის პირობების შექმნით;

ბ.ე) ინდივიდუალური დამცველი საშუალებების გამოყენებით;

ბ.ვ) დადგენილი საკონტროლო დონეების დაცვით;

ბ.ზ) რადიაციული კონტროლის ორგანიზაციით;

ბ.თ) რადიაციული მდგომარეობის ინფორმირების სისტემის ორგანიზაციით;

ბ.ი) პერსონალის დაცვითი ეფექტური ღონისძიებების ჩატარებით ავარიული ან სხვა საშიშროების დროს, გადამეტებული დასხივების დაგეგმვისას.

გ) მოსახლეობის რადიაციული უსაფრთხოების უზრუნველყოფა ხდება:

გ.ა) მოსახლეობისათვის ისეთი სასიცოცხლო პირობების შექმნით, რომელიც პასუხობს „რუნ-2000'-ისა და ამ „წესების” მოთხოვნებს;

გ.ბ) სხვადასხვა წყაროებით გამოწვეული დასხივების კვოტის (წილობრივი შენატანის) დადგენით;

გ.გ) რადიაციული კონტროლის ორგანიზაციით;

გ.დ) ნორმალურ პირობებისა და რადიაციული ავარიების დროს რადიაციული დაცვის ღონისძიებების დაგეგმვისა და გატარების ეფექტურობით.

დ) პერსონალისა და მოსახლეობის დასხივების დოზების შემცირების ღონისძიებების შემუშავების დროს უნდა დავეყრდნოთ შემდეგ ძირითად დებულებებს:

დ.ა) ინდივიდუალური დოზები უნდა შემცირდეს უპირველესად იქ, სადაც ისინი აჭარბებენ დასხივების დასაშვებ დონეს;

დ.ბ) ადამიანთა კოლექტიური დაცვითი ღონისძიებები უნდა განხორციელდეს, პირველ რიგში, იმ წყაროების მიმართ, სადაც შესაძლებელია მინიმალური დანახარჯებით დასხივების კოლექტიური დოზის მნიშვნელოვანი შემცირების მიღწევა;

დ.ბ) ყოველი წყაროსაგან მიღებული დოზის შემცირება მიღწეულ უნდა იქნეს ამ წყაროსათვის კრიზისული ჯგუფების დასხივების შემცირების ხარჯზე.

4. ზოგადი მოთხოვნები რადიაციული უსაფრთხოების კონტროლისადმი

ა) რადიაციული კონტროლი მოიცავს ადამიანზე მაიონებელი გამოსხივების ყველა სახის გავლენას, რომელიც მოყვანილია „რუნ-2000”-ში;

ბ) რადიაციული კონტროლი მიზნად ისახავს ინფორმაციის მიღებას პერსონალის, პაციენტებისა და მოსახლეობის ინდივიდუალური კოლექტიური დოზების შესახებ ადამიანის ცხოველმყოფელობის ყველა პირობებში, აგრეთვე რადიაციული მდგომარეობის დამახასიათებელ ყველა მარეგლამენტირებელ სიდიდეზე;

გ) რადიაციული კონტროლის ობიექტებია:

გ.ა) „ა” და „ბ” ჯგუფის პერსონალი, წარმოების პირობებში მათზე მაიონებელი გამოსხივების ზეგავლენისას;

გ.ბ) პაციენტები, სამედიცინო რენტგენორადიოლოგიური პროცედურების ჩატარებისას;

გ.დ) მოსახლეობა, მასზე ბუნებრივი და ტექნოგენური გამოსხივების წყაროების ზეგავლენისას.

5. ორგანიზაციაში, რომელშიც იგეგმება მაიონებელი წყაროების გამოყენება, რადიაციული კონტროლი მუშავდება ჯერ კიდევ პროექტირების სტადიაზე. პროექტის ნაწილში – „რადიაციული კონტროლი” – დგინდება რადიომეტრული და დოზიმეტრული კონტროლის სახეობები და მოცულობა, საჭირო დოზიმეტრული და რადიომეტრული ხელსაწყოების ნუსხა, სტაციონარული ხელსაწყოების განლაგება, მუდმივი და პერიოდული საკონტროლო წერტილები, აუცილებელი სათავსების შემადგენლობა, რადიაციული კონტროლის განხორციელებისათვის საჭირო მუშაკების შტატი. პროექტი თანხმდება სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ორგანოებთან, სადაც პროექტზე კეთდება ჰიგიენური დასკვნა. პროექტით განსაზღვრული რადიაციული უსაფრთხოების კონტროლი ზუსტდება ორგანიზაციის რადიაციული მდგომარეობის გათვალისწინებით და თანხმდება სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ორგანოებთან.

ა) სამუშაოს მოცულობისა და ხასიათის მიხედვით რადიაციულ კონტროლს ორგანიზაციაში ახორციელებს სპეციალური სამსახური ან პირი, პასუხისმგებელი რადიაციულ მდგომარეობაზე, რომელსაც გააჩნია სპეციალური მომზადება;

ბ) ორგანიზაციებში, სადაც მუშაკების ბუნებრივი წყაროებით დასხივების დოზა აღწევს 1 მზვ წელიწადში, რადიაციულ კონტროლს აწარმოებს აგრეთვე რადიაციულ უსაფრთხოებაზე პასუხისმგებელი პირი ან სამსახური;

გ) ორგანიზაციებისა და ტერიტორიების რადიაციული კონტროლი ითვალისწინებს პერსონალისა და მოსახლეობის ინდივიდუალური დოზების აღრიცხვასა და კონტროლს. პერსონალისა და მოსახლეობის დოზების რეგისტრაცია უნდა წარმოებდეს დასხივების დოზების აღრიცხვისა და კონტროლის ერთიანი სახელმწიფო სისტემის შესაბამისად;

დ) საზომი საშუალებები უნდა გამოიყენებოდეს დანიშნულებისამებრ, პერიოდულად გადიოდეს სახელმწიფო სტანდარტით დადგენილ დამოწმებასა და დაკალიბრებას;

ე) რადიაციული უსაფრთხოების კონტროლის მონაცემები გამოიყენება რადიაციული მდგომარეობის შეფასებისათვის, საკონტროლო დონეების დასადგენად, დასხივების დოზების შემცირების ღონისძიებების შემუშავებისა და მათი ეფექტურობის შესაფასებლად;

ზ) იმ პირთათვის, რომელთა დაგროვილი დოზა ერთი სახის დასხივებისაგან აღემატება 0,5 ზვ-ს, უნდა წარმოებდეს დოზის აღდგენა (რეკონსტრუქცია) დასხივების დანარჩენი სახეობებისაგან („რუნ-2000“, პ.8.2.2.).

თავი IV

პერსონალისა და მოსახლეობის რადიაციული უსაფრთხოება ტექნოგენური გამოსხივების წყაროების ექსპლუატაციის დროს

    მუხლი 6. პოტენციური საშიშროების მიხედვით რადიაციული ობიექტების კლასიფიკაცია

1. რადიაციული ობიექტის პოტენციური საშიშროება განისაზღვრება ავარიის დროს მოსახლეობაზე მისი შესაძლო გავლენით.

ა) პოტენციურად უფრო საშიშ რადიაციულ ობიექტებს მიეკუთვნება ისეთი ობიექტები, რომელთა ექსპლუატაციისას ავარიის დროს შესაძლოა არა მარტო მუშაკების, არამედ მოსახლეობის დასხივებაც. ნაკლებად საშიშ რადიაციულ ობიექტად მიჩნეულია ისეთი ობიექტები, სადაც გამორიცხულია პერსონალის გარდა სხვა პირთა დასხივების შესაძლებლობა;

ბ) პოტენციური რადიაციული საშიშროების მიხედვით დადგენილია ობიექტების 4 კატეგორია.

2. I კატეგორიას მიეკუთვნება რადიაციული ობიექტები, სადაც მომხდარმა ავარიამ შესაძლოა იქონიოს რადიაციული გავლენა მოსახლეობაზე და საჭირო გახდეს დაცვითი ზომების გატარება.

3. II კატეგორიის ობიექტებზე ავარიის დროს რადიაციული გავლენა ვრცელდება მხოლოდ სანიტარიულ-დაცვით ზონაზე.

4. III კატეგორიას მიეკუთვნება ობიექტები, რომელთა გავლენა ავარიის დროს შეზღუდულია ობიექტის ტერიტორიით.

5. IV კატეგორიას მიეკუთვნება ობიექტები, სადაც ავარიის შემთხვევაში რადიაციული გავლენა ვრცელდება მხოლოდ სათავსებზე, რომლებშიც წარმოებს წყაროებთან მუშაობა.

6. მაიონებელი გამოსხივების წყაროს გამომყენებელი ობიექტი პროექტირდება, შენდება და შედის ექსპლუატაციაში ყველა იმ პირობის დაცვით, რომელიც უზრუნველყოფს საკმარის რადიაციულ უსაფრთხოებას.

    მუხლი 7. რადიაციული ობიექტების განლაგება და ტერიტორიის ზონირება

1. რადიაციული ობიექტის მშენებლობის ადგილის შერჩევისას საჭიროა გათვალისწინებულ იქნეს ობიექტის კატეგორია, გარემოსა და მოსახლეობისათვის მისი პოტენციური რადიაციული, ქიმიური და ხანძრის საშიშროება. სამშენებლო მოედანი უნდა აკმაყოფილებდეს პროექტირების სამშენებლო ნორმებს და ამ „წესებს”.

2. I და II კატეგორიის რადიაციული ობიექტების განლაგების ადგილის შერჩევის დროს უნდა შეფასდეს მეტეოროლოგიური, ჰიდროლოგიური, გეოლოგიური და სეისმური ფაქტორები ნორმალური და ავარიული ექსპლუატაციის პირობებში.

3. I და II კატეგორიის რადიაციული ობიექტების მშენებლობის მოედნის შერჩევისას უპირატესობა უნდა მიეცეს ნაკვეთებს:

ა) დაუტბორავ ნაკლებად დასახლებულ ტერიტორიებს;

ბ) ქარის რეჟიმის მქონეს;

გ) მოედნის გარეთ რადიოაქტიური ნივთიერების ტოპოგრაფიულად და ჰიდროგეოლოგიურად გავრცელების შეზღუდვის უნარის მქონეს.

4. I და II კატეგორიის რადიაციული ობიექტები უნდა მდებარეობდეს ქარის მიმართულების გათვალისწინებით საცხოვრებელი ტერიტორიის, საბავშვო და სამკურნალო-პროფილაქტიკური დაწესებულებების, დასასვენებელი ადგილებისა და სპორტული ნაგებობების მიმართ (ქარის მიმართულება უნდა იყოს საწინააღმდეგო).

5. რადიაციული ობიექტის გენერალური გეგმა უნდა დამუშავდეს საწარმოოს განვითარების, ობიექტზე და მის შემოგარენში რადიაციული სიტუაციის პროგნოზირებისა და ავარიის წარმოქმნის ალბათობის გათვლით.

6. რადიაციული ობიექტის განლაგება უნდა შეთანხმდეს სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ორგანოსთან, ობიექტისა და განლაგების რაიონის განვითარების პერსპექტივების გათვლით.

7. დაუშვებელია რადიაციული ობიექტის ან მისი ქვედანაყოფის განლაგება საცხოვრებელ შენობასა ან საბავშვო დაწესებულებაში, სტომატოლოგიური რენტგენოდანადგარების გარდა, რომელთა განლაგების შესაძლებლობაზე დასკვნას გასცემს სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ორგანო.

8. რადიაციული ობიექტის მშენებლობისას გამოყენებული სამშენებლო მასალები, კედლების კონსტრუქცია, ეკრანირება, წყაროების დაცვითი გარსაცმები, აღჭურვილობა უნდა შეირჩეს იმგვარად, რომ ექსპლუატაციის ყველა პირობებში და რადიაციული ინციდენტების დროს შენარჩუნებულ იქნეს რადიაციული უსაფრთხოება.

9. რადიონუკლიდური წყაროების შესანახისათვის კედლები, ჭერი და იატაკი ეკრანირდება დამცავი შრით, რომელიც უზრუნველყოფს დასხივების ძირითადი ზღვრების დაცვას მოსაზღვრე სათავსებში.

10. მნიშვნელოვანი და ძალიან მნიშვნელოვანი წყაროს მქონე ობიექტები განლაგდება ნაგებობებში, რომლებიც ამისათვისაა განკუთვნილი მიზანდასახულად და მის შესაბამისობაზე კეთდება სპეციალური დასკვნა.

11. დაიშვება წყაროების საველე დროებითი გამოყენება ჰიგიენური დასკვნით გათვალისწინებული პირობებით. ასეთი გამოყენება ითვლება „დროებით ობიექტად” და მათდამი მოთხოვნა ითვალისწინებს სამუშაოს დაწყებისა და ხანგრძლივობის ვადების აუცილებელ შეტყობინებასა და შეთანხმებას.

12. I და II კატეგორიის ობიექტების ირგვლივ დგინდება სანიტარიული დაცვითი ზონა, ხოლო I კატეგორიის ობიექტებისათვის, ამასთან ერთად, დაკვირვების ზონაც.

ა) III კატეგორიის სანიტარიულ-დაცვითი ზონა შემოიფარგლება ობიექტის ტერიტორიით.

ბ) IV კატეგორიის რადიაციული ობიექტებისათვის ზონის მონიშვნა არ არის გათვალისწინებული.

გ) ცალკეულ შემთხვევაში, სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ორგანოსთან შეთანხმებით, I და II კატეგორიის რადიაციული ობიექტებისათვის სანიტარიული დაცვითი ზონა იფარგლება ობიექტის ტერიტორიის საზღვრებით.

13. რადიაციული ობიექტის ირგვლივ სანიტარიულ-დაცვითი და დაკვირვების ზონების ზომები დგინდება გარეგანი დასხივების დონეების, აგრეთვე რადიოაქტიური ამოფრქვევის, ნახმარი წყლების რაოდენობებისა და ფართობების გათვალიწინებით:

ა) რადიაციული ობიექტების კომპლექსის ერთ მოედანზე განლაგების დროს სანიტარიულ-დაცვითი და დაკვირვების ზონები დგინდება ობიექტების ჯამური ზეგავლენის გათვალისწინებით. დაკვირვების ზონის შიდა და სანიტარიული დაცვითი ზონის გარე საზღვრები ყოველთვის ემთხვევა ერთმანეთს;

ბ) I კატეგორიის ობიექტის რადიაციული ზემოქმედება დაკვირვების ზონაში მცხოვრებ მოსახლეობაზე, მისი ნორმალურ ექსპლუატაციისას, შემოსაზღვრულ უნდა იქნეს ამ ობიექტის კვოტით.

14. სანიტარიულ-დაცვითი ზონის (განუცხოების ზოლის) ზომები თხევადი რედიოაქტიური ნარჩენის გადინების მილსადენის ტრასის გასწვრივ დგინდება მათი აქტივობის, ადგილმდებარეობის რელიეფის, გრუნტის ხასიათის, მილსადენის განლაგების სიღრმის, მასში წნევის დონის მიხედვით და უნდა იყოს არანაკლები 20 მ ორივე მხარეს.

15. ბირთვული დანადგარებით აღჭურვილი ნავებისა და სხვა საცურაო საშუალებების სანიტარიულ-დაცვითი და დაკვირვების ზონები დგინდება მათი ექსპლუატაციაში შეყვანისა და მოხსნის ადგილებში, ნავსადგურებში.

16. სანიტარიულ-დაცვითი და დაკვირვების ზონების საზღვრები უნდა შეთანხმდეს სანიტარიული ზედამხედველობის ორგანოებთან რადიაციული ობიექტის პროექტირების სტადიაში.

17. რადიაციული ობიექტების სანიტარიულ-დაცვით ზონაში აკრძალულია მუდმივი და დროებითი ცხოვრება, ბავშვთა დაწესებულებების, საავადმყოფოების, სანატორიუმებისა და სხვა გამაჯანსაღებელი დაწესებულებების, აგრეთვე სამრეწველო და დამხმარე ნაგებობების განლაგება, ამ ობიექტს მიკუთვნებული სათავსების გარდა. ტერიტორია უნდა იყოს კეთილმოწყობილი და გამწვანებული.

18. რადიოაქტიური ნივთიერების ავარიული ამოფრქვევის შემთხვევაში დაკვირვების ზონაში ტერიტორიის ადმინისტრაციამ უნდა უზრუნველყოს დამცველი ღონისძიებების კომპლექსის გატარება წინამდებარე დოკუმენტის მოთხოვნების მიხედვით.

19. სანიტარიულ-დაცვითი და დაკვირვების ზონები ექვემდებარება აუცილებელ რადიაციულ კონტროლს ობიექტის რადიაციული უსაფრთხოების სამსახურის მხრივ.

    მუხლი 8. რადიაციული ობიექტების პროექტირება

1. რადიაციული ობიექტების საპროექტო დოკუმენტაცია უნდა შეიცავდეს უსაფრთხოების ღონისძიებების დასაბუთებას კონსტრუირების, მშენებლობის, რეკონსტრუქციის, ექსპლუატაციის, ექსპლუატაციიდან გამოყვანისა და ავარიის პირობებში.

2. რადიაციული ობიექტის საპროექტო დოკუმენტაციაში ყველა სათავსისათვის (ტერიტორია, უბანი) უნდა იქნეს ნაჩვენები:

ა) გამოსხივების ღია წყაროებთან მუშაობისას: რადიონუკლიდი, ნაერთი, აგრეგატული მდგომარეობა, აქტივობა სამუშაო ადგილზე, წლიური მოხმარება, დაგეგმილი სამუშაოების სახეობა და დახასიათება, სამუშაოს კლასი;

ბ) დახურულ წყაროებთან მუშაობის დროს: რადიონუკლიდი, მისი სახეობა, აქტივობა, სამუშაო ადგილზე წყაროების დასაშვები რაოდენობა, მათი ჯამური აქტივობა, დაგეგმილი სამუშაოს დახასიათება;

გ) მაიონებელი გამოსხივების მაგენერირებელ მოწყობილობებთან მუშაობის დროს: მოწყობილობის ტიპი, სახეობა, გენერირებული გამოსხივების ენერგია და ინტენსივობა, ანოდური ძაბვა, დენის ძალა, სიმძლავრე და ა.შ., ერთ სათავსში განლაგებული ერთდროულად მომუშავე მოწყობილობების მაქსიმალურად დასაშვები რიცხვი;

დ) ბირთვულ რეაქტორებთან, რადიონუკლიდურ გენერატორებთან, რადიოაქტიურ ნარჩენებთან და სხვა რთული რადიაციული მახასიათებლების მქონე გამოსხივების წყაროებთან მუშაობისას: გამოსხივების წყაროს სახეობა და რადიაციული დახასიათება (რადიონუკლიდური შემადგენლობა, აქტივობა, გამოსხივების ინტენსივობა და ენერგია და ა.შ.). ყველა სამუშაოებისათვის მიეთითება მათი ხასიათი და შეზღუდვის პირობები.

3. მოსახლეობისა და პერსონალის გარეგანი დასხივებისაგან დაცვის პროექტირება უნდა წარმოებდეს წლიური ეფექტური დოზის მარაგის კოეფიციენტით, რომელიც 2-ის ტოლია. ამასთან, გასათვალისწინებელია სხვა წყაროების არსებობა და მათი სიმძლავრის პერსპექტიული ზრდა.

4. გარეგანი დასხივებისაგან დაცვის პროექტირებისას გათვალისწინებულ უნდა იქნეს სათავსების დანიშნულება, დასხივებულ პირთა კატეგორია და დასხივების ხანგრძლივობა. დაცვის გათვლისას მარაგის კოეფიციენტით, რომელიც 2-ის ტოლია, დაცვის ზედაპირზე საპროექტო გამოსხივების ეკვივალენტური დოზის სიმძლავრე განისაზღვრება ფორმულით:

 Hცხრილი 1.

ეკვივალენტური დოზის სიმძლავრე, რომელიც გამოიყენება გარეგანი გამოსხივებისაგან დაცვის პროექტირებისას
დასხივებულ პირთა კატეგორია		სათავსოებისა და ტე-რიტორიების დანიშნულება	დასხივების ხანგრძლივობა სთ/წელი	ეკვივალენტური დოზის საპროექტო სიმძლავრე მკზვ/სთ
		პერსონალის მუდმივი სამყოფი სათავსოები	1700	6,0
პერსონალი	„ა”ჯგუფი	პერსონალის დროებითი სამყოფი სათავსები	850	12
	„ბ”ჯგუფი	“ბ”ჯგუფის პერსონალის სამყოფი სათავსოები და სანიტარიულ-დაცვითი ზონის ტერიტორია	2000	1,2
მოსახლეობა		ყველა სხვა ტერიტორიები და სათავსოები	8800	0,06
შენიშვნა : ცხრილში მოყვანილია დოზის სიმძლავრის მნიშვნელობები ორგანიზაციაში არსებული გამოსხივების ტექნოგენური წყაროებისაგან. გაზომილი ეკვივალენტური დოზების მნიშვნელობიდან ეფექტურ დოზებზე გადასვლა ხორციელდება სპეციალური მეთოდური რეკომენდაციების მიხედვით.

ბ) რენტგენის აპარატებისა და ამჩქარებლებისათვის დაცვის გათვლა სპეციალური მეთოდიკებით, რადიაციული გამოსავლისა და მუშა დატვირთვის გათვალისწინებით.

5. რადიაციული ობიექტებისათვის დასაშვები ამოფრქვევისა და ნახმარი წყლების რაოდენობის გათვლა უნდა წარმოებდეს იმ მოთხოვნებიდან, რომ მოსახლეობის სიცოცხლის 70 წლის განმავლობაში ეფექტურმა დოზამ არ გადააჭარბოს დოზის ზღვრის დადგენილ კვოტის მნიშვნელობას.

6. რადიაციული ობიექტის დაპროექტებისა და მუშაობის ტექნოლოგიური სქემების შერჩევისას უზრუნველყოფილი უნდა იქნეს:

ა) პერსონალის მინიმალური დასხივება;

ბ) ოპერაციების მაქსიმალური ავტომატიზაცია და მექანიზაცია;

გ) ტექნოლოგიურ პროცესებზე ავტომატიზებული და ვიზუალური კონტროლი;

დ) ნაკლებად ტოქსიკური და მავნე ნივთიერებების გამოყენება;

ე) ხმაურის, ვიბრაციისა და სხვა მავნე ფაქტორების მინიმალური დონე;

ვ) რადიოაქტიური ნივთიერებების შემცველი ამოფრქვევისა და ნახმარი წყლების მინიმიზაცია;

ზ) რადიოაქტიური ნარჩენების მინიმალური რაოდენობა, მათი გადამუშავებისა და დროებითი შენახვის მარტივი და საიმედო ხერხები;

თ) ტექნოლოგიური პროცესის დარღვევის მანიშნებელი ბგერითი ან შუქსიგნალიზაცია;

ი) ბლოკირება.

7. რადიოაქტიურ ნივთიერებებთან მუშაობისათვის საჭირო ტექნოლოგიური დანადგარები უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

ა) კონსტრუქცია უნდა იყოს ექსპლუატაციაში საიმედო და მოხერხებული, ჰერმეტულობის მქონე, უზრუნველყოფდეს მართვის დისტანციური მეთოდების გამოყენების შესაძლებლობასა და მუშაობის მიმდინარეობაზე კონტროლის დაწესებას;

ბ) მზადდებოდეს კოროზიისადმი და რადიაციულად მდგრადი მასალებისაგან, რომლებიც ადვილად ემორჩილება დეზაქტივაციას;

გ) დანადგარების გარე და შიდა ზედაპირები მისადგომი უნდა იყოს დეზაქტივაციისათვის.

8. რადიაციული ობიექტის პროექტში სარემონტო სამუშაოების ჩატარებისას გათვალისწინებულ უნდა იქნეს საორგანიზაციო, ტექნიკური და სანიტარიულ-ჰიგიენური ღონისძიებების კომპლექსი პერსონალისა და მოსახლეობის რადიაციული უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად.

    მუხლი 9. რადიაციული ობიექტი (გამოსხივების წყარო)

1. გამოსხივების წყაროების მიღება, შენახვა და მათთან სამუშაოს წარმოება ნებადართულია მხოლოდ სანიტარიული პასპორტის არსებობისას. სანიტარიული პასპორტის გაცემის საფუძველია აშენებული ან რეკონსტრუირებული ობიექტის მიღების აქტი ან მოქმედი ობიექტის სანიტარიული შემოწმება.

2. გამოსხივების წყაროებთან მუშაობის ყველა სათავსი აღნიშნულ უნდა იქნეს სანიტარიული პასპორტში. ყველა სათავსის კარებზე უნდა იყოს მისი დანიშნულების აღნიშვნა, რადიაციული საფრთხის ნიშანი, ხოლო ღია წყაროების გამოყენებისას – სამუშაოს კლასი.

3. გამოსხივების წყაროს შემცველ კონტეინერებს, აღჭურვილობას, შეფუთვებს, აპარატებს, მოძრავ დანადგარებს, სატრანსპორტო საშუალებებს უნდა ჰქონდეს რადიაციული საფრთხის ნიშანი.

4. რადიაციული საფრთხის ნიშანი დასაშვებია არ ჰქონდეს აღჭურვილობას, რომელიც განლაგებულია ამ ნიშნის მქონე სათავსოში.

5. გამოსხივების მქონე წყაროების შენახვის პირობებს უზრუნველყოფს დაწესებულების ადმინისტრაცია.

6. იმ შემთხვევაში, როდესაც სამუშაო პროცესი მოითხოვს გამოსხივების წყაროს გამოყენებას ორგანიზაციის გარეთ, ხოლო სანიტარიული პასპორტის მოქმედება ვრცელდება წყაროს გამოყენებაზე მხოლოდ ორგანიზაციის ფარგლებში, ეს მდგომარეობა წერილობით ფორმაში ეცნობება შესაბამის სახელმწიფო ორგანოს. ამ საქმიანობაზე არ არის საჭირო ხელახალი სანიტარიული პასპორტის გაცემა, თუ არ არის გათვალისწინებული ადგილზე დროებითი შესანახის ორგანიზება.

7. „წესებით” გათვალისწინებული მოთხოვნის დარღვევის შემთხვევაში სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ორგანოს აქვს უფლება კანონით დადგენილი წესით მთლიანად ან ნაწილობრივ შეაჩეროს გამოსხივების წყაროს გამოყენებასთან დაკავშირებული სამუშაო, გააუქმოს სანიტარიული პასპორტი ან საჭიროების შემთხვევაში შეაჩეროს სანიტარიული პასპორტის მოქმედება.

8. იმ შემთხვევაში, თუ გამოსხივების წყაროს ან წყაროს შემცველ ნაკეთობას ეცვლება კონსტრუქცია, საჭიროა ახალი სანიტარიული პასპორტი.

9. წყაროს მიღების მომენტისათვის გამომყენებელი ორგანიზაცია ამტკიცებს იმ პირთა სიას, რომლებიც დაიშვებიან მათთან სამუშაოდ, უზრუნველყოფს მათ სპეციალურ სწავლებასა და ინსტრუქტაჟს, ბრძანებით ნიშნავს პასუხისმგებელ პირებს:

ა) წყაროების აღრიცხვა - შენახვაზე;

ბ) რადიოაქტიური ნარჩენების შეკრება, შენახვა, ჩაბარებაზე;

გ) რადიაციული უსაფრთხოების კონტროლის განხორციელებაზე.

12. გამოსხივების წყაროებთან მუშაობის შეწყვეტის შემთხვევაში ორგანიზაციის ადმინისტრაცია ატყობინებს ამის შესახებ სანიტარიული ზედამხედველობის სამსახურს.

13. გამოსხივების წყაროებთან სამუშაოდ („ა” ჯგუფის პერსონალი) დაიშვებიან 18 წელს მიღწეული პირები, რომლებსაც არა აქვთ სამედიცინო უკუჩვენება. სამუშაოზე დაშვებამდე პერსონალმა უნდა გაიაროს სწავლება, ინსტრუქტაჟი.

14. გამოსხივების წყაროების გამოყენებისას დაუშვებელია იმ ოპერაციების ჩატარება, რომლებსაც არ ითვალისწინებს საექსპლუატაციო და რადიაციული უსაფრთხოების ინსტრუქცია, თუ ეს ქმედებები არ არის მიმართული ავარიის თავიდან აცილებისათვის, ექსტრემალური ზომებით ან სხვა გარემოებით, რომელიც ემუქრება მუშაკების ჯანმრთელობას.

15. დამცველი ტექნოლოგიური დანადგარების ტექნიკურ პირობებს (კამერები, ბოქსები, ამწოვი კარადები), აგრეთვე რადიოაქტიური ნარჩენების სეიფებს, კონტეინერებს, სატრანსპორტო საშუალებებს, სატრანსპორტო შესაფუთ კომპლექტებს, შენახვისა და გადაზიდვებისათვის განპირობებულ კონტეინერებს, მტვერაირგამწმენდი სისტემების ფილტრებს, ინდივიდუალური დაცვისა და რადიაციული კონტროლის საშუალებებს უნდა გააჩნდეთ სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის სამსახურის დასკვნა სანიტარიული წესების მოთხოვნების შესაბამისობაზე.

    მუხლი 10. გამოსხივების წყაროების მიწოდება, აღრიცხვა, შენახვა, გადაზიდვა

1. გამოსხივების წყაროებისა და მათი შემცველი ნაკეთობების მიწოდება წარმოებს შეკვეთა-განაცხადების რეკომენდებული ფორმით (დანართი 6).

2. წყაროებისა და მათი შემცველი ნაკეთობების მისაღებად შეკვეთა - განაცხადების შეთანხმება და რეგისტრაცია წარმოებს მხოლოდ წყაროების გამოყენებაზე ლიცენზიის მქონე ორგანიზაციებთან.

3. მიმღები ორგანიზაცია, რომელმაც მიიღო გამოსხივების წყარო, ატყობინებს ამის შესახებ სანიტარიული ზედამხედველობის ორგანოს 10 დღის ვადაში.

4. მაექსპლუატირებელი ორგანიზაცია უზრუნველყოფს გამოსხივების წყაროების შენახვასა და მიღების, გამოყენების, ჩამოწერის ისეთ პირობებს, რომლებიც გამორიცხავენ მათ უკონტროლო გამოყენებასა და დაკარგვას.

5. გამოსხივების წყაროების აღრიცხვასა და შენახვაზე პასუხისმგებელი პირი ახორციელებს წყაროების მიღება-გადაცემის რეგულირებას, დადგენილი ფორმების მიხედვით.

6. ორგანიზაციაში მიღებული ყველა წყარო უნდა აღირიცხოს შემოსავალ-გასავლის ჟურნალში, ხოლო თანმხლები დოკუმენტები გადაეცემა ბუღალტერიას შემოსავალში გასაფორმებლად.

7. გამოსხივების რადიონუკლიდური წყაროები აღირიცხება თანმხლებ დოკუმენტებში მითითებული რადიონუკლიდის პრეპარატის სახელწოდების, დაფასოების, აქტივობის მიხედვით. ხელსაწყოები, აპარატები და დანადგარები, რომლებშიც გამოიყენება რადიონუკლიდური გამოსხივების წყაროები, ფორმდება დასახელებით, საქარხნო ნომერით, აქტივობისა და კომპლექტში შემავალი ყოველი წყაროს ნომრის მითითებით.

ა) მოკლევადიანი რადიონუკლიდების გენერატორების აღრიცხვა წარმოებს მათი დასახელებით, საქარხნო ნომრით, დედეული ნუკლიდის ნომინალური აქტივობის მითითებით. მაიონებელი გამოსხივების მაგენერირებელი მოწყობილობები აღირიცხება დასახელების, საქარხნო ნომრისა და გამოშვების წლის მითითებით.

9. გენერატორების, ამაჩქარებლების, ბირთვული რეაქტორების და ა.შ. მეშვეობით ორგანიზაციაში მიღებული რადიონუკლიდები აღირიცხება დაფასოების, პრეპარატებისა და აქტივობის მიხედვით შემოსავალ-გასავლის ჟურნალში.

10. გამოსხივების წყაროები პასუხისმგებელი პირის მიერ შენახვის ადგილიდან გაიცემა მოთხოვნის მიხედვით, ორგანიზაციის ხელმძღვანელის წერილობითი ან ბრძანებით უფლებამოსილი პირის ნებართვის შემდეგ (დანართი 7). წყაროების გაცემა-დაბრუნება რეგისტრირდება შემოსავალ-გასავლის ჟურნალში. წყაროებთან მუშაობაზე დაშვებულ პირთა გათავისუფლების ან გადაყვანის დროს ადმინისტრაცია აქტით ღებულობს ყველა მასზე რიცხულ წყაროს.

11. ღია რადიონუკლიდური წყაროების ხარჯვა ფორმდება შიდა აქტებით, რომლებსაც ადგენენ სამუშაოს შემსრულებლები იმ პირთა მონაწილეობით, რომლებსაც ეკისრებათ პასუხისმგებლობა წყაროების აღრიცხვა-შენახვასა და რადიაციულ კონტროლზე. აქტებს ამტკიცებს ორგანიზაციის ადმინისტრაცია და ისინი წარმოადგენენ რადიოაქტიური ნივთიერებების მოძრაობის აღრიცხვიანობის საფუძველს.

12. ორგანიზაციის ხელმძღვანელის მიერ დანიშნული კომისია ყოველწლიურად ატარებს რადიოაქტიური ნივთიერების, რადიოიზოტოპური დანადგარების, ხელსაწყოების, აპარატურის ინვენტარიზაციას.

ა) გატაცებისა და დაკარგვის შემთხვევებში ადმინისტრაცია ვალდებულია შეატყობინოს ამის შესახებ ზემდგომ ორგანიზაციასა და სანიტარიული ზედამხედველობის ორგანოს.

13. გამოსხივების წყაროები, რომლებიც არ არის გამოყენებაში, უნდა ინახებოდეს სპეციალურად გამოყოფილ ადგილებსა ან მოწყობილ სათავსში, რომლებიც უზრუნველყოფენ მათ შენახვას და გამორიცხავენ მათთან უცხო პირთა შეხებას. სათავსში არსებული რადიონუკლიდების აქტივობა არ უნდა აღემატებოდეს სანიტარიულ პასპორტში მითითებულს.

14. გამოსხივების წყაროების დროებითი სათავსის შექმნისას ორგანიზაციის ტერიტორიის გარეთ, მათ შორის საველე პირობებში მომუშავე დეფექტოსკოპური აპარატებისათვის, საჭიროა სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ორგანოს სანიტარიული პასპორტი წყაროებთან მუშაობის პირობების შესაბამისობაზე სანიტარიულ წესებთან. ასეთი შესანახის გარე ზედაპირსა ან გისოსებზე, რომელიც გამორიცხავს მასთან უცხო პირთა შეხებას, დოზის სიმძლავრე არ უნდა აღემატებოდეს 1,0 მკგრ/სთ.

ა) რადიოაქტიური ნივთიერებების შეფუთვების დროებითი შენახვა ღია მოედნებსა და სატრანსპორტო ორგანიზაციების საერთო საწყობებში დასაშვებია მხოლოდ სანიტარიული ზედამხედველობის სამსახურის დასკვნის გაცემის შემდეგ.

15. სპეციალურად მოწყობილი შესანახი – სათავსი, უნდა განლაგდეს როგორც წესი, შენობის ქვედა ნიშნულის დონეზე (დაუტბორავი სარდაფი, 1 -ლი სართული).

16. ღია წყაროების შესანახის მოპირკეთება და მოწყობილობა უნდა პასუხობდეს მოთხოვნებს, რომელიც წაეყენებათ შესაბამისი კლასის სათავსებს, მაგრამ არანაკლებ II კლასისა.

17. რადიონუკლიდური წყაროების შესანახი მოწყობილობა (ნიშები, ჭები, სეიფები) კონსტრუირდება ისე, რომ ცალკეული წყაროს მოთავსების ან ამოღების შემთხვევაში პერსონალი არ სხივდებოდეს დანარჩენი წყაროებით. სექციების კარებები და რადიოაქტიური ნივთიერების შემცველი კონტეინერები და შეფუთვები უნდა ადვილად იხსნებოდეს და ჰქონდეს მკვეთრი მარკირება, რადიონუკლიდის დასახელებისა და აქტივობის მითითებით. აღრიცხვასა და შენახვაზე პასუხისმგებელ პირს უნდა ჰქონდეს წყაროების განლაგების სქემა. რადიოაქტიური სითხის შემცველი შუშის ტევადობები უნდა მოთავსდნენ მეტალის ან პლასტმასის შეფუთვებში.

18. რადიონუკლიდები, რომელთა შენახვისას შესაძლებელია რადიოაქტიური აირების, ორთქლისა და აეროზოლების გამოყოფა, უნდა ინახებოდეს გამწმენდი ფილტრებით აღჭურვილ სავენტილაციო სისტემების მქონე ამწოვ კარადებში, ბოქსებში, კამერებში, დახურულ ცეცხლგამძლე ჭურჭლებში და უზრუნველყოფილ იქნეს წარმოქმნილი აირების გამომყოფი საშუალებებით.

ა) სათავსო აღჭურვილ უნდა იქნეს დღე-ღამის განმავლობაში მომუშავე გამწოვი ვენტილაციით;

ბ) მაღალი აქტივობის მქონე რადიოაქტიური ნივთიერებებისათვის გათვალისწინებულ უნდა იქნეს გამაგრილებელი სისტემა. დაყოფისუნარიანი მასალების შენახვისას უზრუნველყოფილ უნდა იქნეს ბირთვული უსაფრთხოების ზომები;

გ) ადვილად აალებადი და ფეთქებადი მასალების შენახვისას გათვალისწინებულ უნდა იქნეს ფეთქებადი და ხანძარსაწინააღმდეგო საშუალებები;

დ) შემდგომი გამოყენებისათვის უვარგისი რადიონუკლიდური წყაროები უნდა დროულად ჩამოიწეროს, ჩაბარდეს გადამუშავებაზე ან დასამარხად. დასამარხად მიღებული წყაროების აქტის ასლი გადაეცემა სანიტარიული ზედამხედველობის ორგანოებს.

19. რადიონუკლიდური გამოსხივების წყაროების ტრანსპორტირება ორგანიზაციის შიგნით და მის გარეთ უნდა ხდებოდეს კონტეინერებსა და შეფუთვებში სპეციალური სატრანსპორტო საშუალებებით, წყაროების ფიზიკური მდგომარეობის, აქტივობის, გამოსხივების სახეობის, გაბარიტებისა და შეფუთვის მასის გათვალისწინებით, უსაფრთხოების პირობების დაცვით.

20. სატრანსპორტო საშუალებებს, სპეციალურად განკუთვნილს რადიოაქტიური ნივთიერებისა და ბირთვული მასალის გადასატანად ორგანიზაციის გარეთ, უნდა გააჩნდეთ სანიტარიული პასპორტი. ხოლო რადიონუკლიდური წყაროების გადატანა-გადაზიდვის მოთხოვნები რეგლამენტირდება ცალკე სპეციალური წესებით.

21. სატრანსპორტო საშუალებების ზედაპირის რადიოაქტიური დაბინძურების დონეები არ უნდა აღემატებოდეს მე-2 ცხრილში მოყვანილ მნიშვნელობებს.

ცხრილი 2

სატრანსპოტო საშუალებების ზედაპირების რადიოაქტიური დაბინძურების დასაშვები დონეები, ნაწილაკი /(სმ 2 ხწთ)
დაბინძურების	დაბინძურების სახეობა
	აცილებადი (არაფიქსირებული)		არააცილებადი (ფიქსირებული)
ობიექტი	ალფა-აქტიური რადიო-ნუკლიდები	ბეტა-აქტიური რადიო-ნუკლიდები	ალფა-აქტიური რადიო-ნუკლიდები	ბეტა-აქტიური რადიო-ნუკლიდები
კონტეინერის დამცველი ტარის გარე ზედაპირი	არ არის დასაშვები	არ არის დასაშვები	არ რეგლა-მენტირდება	200
ვაგონ-კონტეინერის გარე ზედაპირი	არ არის დასაშვები	არ არის დასაშვები	არ რეგლა-მენტირდება	200
კონტეინერის დამცველი ტარის შიგა ზედაპირი	1,0	100	არ რეგლა-მენტირდება	2000
სატრანსპორტო კონტეინერის გარე ზედაპირი	1,0	100	არ რეგლა-მენტირდება	2000

 

    მუხლი 11. რადიაციული ობიექტების (გამოსხივების წყაროების) ექსპლუატაციიდან გამოყვანა

1. ობიექტის ექსპლუატაციის ვადის გაგრძელების ან რადიაციული ობიექტის (წყაროს) ექსპლუატაციიდან გამოყვანის ან გამოყვანის ვარიანტის არჩევაზე გადაწყვეტილება მიიღება ობიექტის დანადგარების, სამშენებლო კონსტრუქციების, ტექნოლოგიური სისტემების რადიაციული და ტექნიკური მდგომარეობის, აგრეთვე ტერიტორიის კომპლექსური შემოწმების შემდეგ.

2. I კატეგორიის რადიაციული ობიექტების ექსპლუატაციიდან გამოყვანის პროექტი უნდა დამუშავდეს ექსპლუატაციის ვადის დამთავრებამდე არა უგვიანეს 5 წლისა, ამასთან, შემუშავებულ უნდა იქნეს ობიექტის ან მისი ნაწილის ექსპლუატაციიდან გამოყვანის დეტალური პროექტი, შეთანხმებული რადიაციული უსაფრთხოების ზედამხედველობის ორგანოებთან. II კატეგორიის ობიექტებისათვის ექსპლუატაციიდან გამოყვანის პროექტი უნდა დამუშავდეს ექსპლუატაციის ვადის დამთავრებამდე არა უგვიანეს 3 წლისა. III კატეგორიის ობიექტებისათვის კი – 1 წლით ადრე.

3. რადიაციული ობიექტის ექსპლუატაციიდან გამოყვანის პროექტში გათვალისწინებულ უნდა იქნეს უსაფრთხოების უზრუნველყოფის ღონისძიებები ექსპლუატაციიდან გამოყვანის სხვადსხვა ეტაპებზე: გაჩერების, კონსერვაციის, დემონტაჟის, პროფილის შეცვლის, ლიკვიდაციის, დამარხვის დროს, აგრეთვე სარემონტო სამუშაოს ჩატარებისას.

4. რადიაციული ობიექტის ექსპლუატაციიდან გამოყვანის პროექტი უნდა შეიცავდეს:

ა) დემონტაჟის სამუშაოსათვის საჭირო დანადგარების მომზადებას;

ბ) დემონტირებული დანადგარების დეზაქტივაციის საშუალებებსა და მეთოდებს;

გ) რადიოაქტიური ნარჩენების უტილიზაციის წესს.

5. რადიაციული ობიექტის ექსპლუატაციიდან გამოყვანის დროს საჭიროა შეფასდეს პერსონალისა და მოსახლეობის მოსალოდნელი ინდივიდუალური და კოლექტიური დოზები.

6. რადიაციული ობიექტის ექსპლუატაციიდან გამოყვანის სამუშაო უნდა შესრულდეს ობიექტის სპეციალურად მომზადებული პერსონალის ან სხვა ორგანიზაციის პერსონალის მიერ, რომლებსაც გააჩნიათ შესაბამისი ლიცენზია. საჭიროებისამებრ პერსონალის მომზადება ხდება მაკეტების და ტრენაჟორების გამოყენებით, ძირითადი ოპერაციის იმიტაციის გზით.

7. რადიაციული ობიექტის ლიკვიდაცია ხდება მხოლოდ ყველა მაიონებელი წყაროს მოშორების ან გამოთიშვის შემდეგ, ობიექტის რადიონუკილიდების გაუვნებლობის შემდეგ, რომელიც ტარდება ისეთი წესითა და მოცულობით, რომ არსად ობიექტზე არ ირღვევა „რუნ-2000“-ით დადგენილი ნორმატიული სიდიდეები.

    მუხლი 12. მუშაობა გამოსხივების დახურულ წყაროებთან და მაიონებელი გამოსხივების მაგენერირებელ მოწყობილებებთან

1. დახურული გამოსხივების წყაროებისა და მაიონებელი გამოსხივების მაგენერირებელი მოწყობილობების გამოყენება რეგლამენტირდება „წესების”, სახელმწიფო სტანდარტების, სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის დასკვნისა და ტექნიკური დოკუმენტაციის მოთხოვნებით.

2. დახურული წყაროების ჰერმეტულობის კონტროლი უნდა ტარდებოდეს იმ წესებისა და ვადების დაცვით, რომელიც დადგენილია შესაბამისი სტანდარტებითა და ტექნიკური დოკუმენტაციით. წყაროების ჰერმეტულობის დარღვევის შემთხვევაში, აგრეთვე საექსპლუატაციოდ დადგენილი ვადების გასვლის შემდეგ, გამოსხივების დახურული წყაროების გამოყენება არ დაიშვება.

3. მოწყობილობა, რომელშიც მოთავსებულია გამოსხივების დახურული წყარო, უნდა იყოს მდგრადი მექანიკური, ქიმიური, ტემპერატურული და სხვა გავლენის მიმართ, უნდა გააჩნდეს რადიაციული საშიშროების ნიშანი.

4. არასამუშაო მდგომარეობაში გამოსხივების დახურული წყაროები უნდა იმყოფებოდეს დამცველ მოწყობილობაში, მაგენერირებელი დანადგარები კი გამორთული იყოს დენის წყაროდან.

5. დახურული რადიონუკლიდური წყაროები უნდა ინახებოდეს სასაწყობო პირობებში ისე, რომ ეკვივალენტური დოზის სიმძლავრე სასაწყობო სათავსს გარეთ არ აჭარბებდეს 1 მკზვ/სთ-ში.

6. დახურული წყაროს გამოყენებისას, რომლის დროს არ შეიძლება გამოირიცხოს მისი გამოვარდნა დანადგარიდან ან მისი დაკარგვა, საჭიროა ისეთი ხელსაწყოს გამოყენება, რომელიც ნებისმიერ პირობებში დააფიქსირებს წყაროს ადგილმდებარეობას.

7. კონტეინერიდან დახურული წყაროს ამოღებისას გამოყენებულ უნდა იქნეს დისტანციური ინსტრუმენტები ან სპეციალური მოწყობილობა. დამცველი კონტეინერიდან ამოღებულ წყაროსთან მუშაობისას გამოიყენება დამცველი ეკრანები და მანიპულატორები, წყაროსთან კი, რომელიც 1მ მანძილზე ქმნის 2 მგრ/სთ-ზე მეტი დოზის სიმძლავრეს – სპეციალური დამცველი მოწყობილობები (ბოქსები, კარადები და სხვა) დისტანციური მართვით.

8. გამოსხივების დოზის სიმძლავრე გადასატანი, მოძრავი, სტაციონარული დეფექტოსკოპური, თერაპიული აპარატებისა და სხვა მოწყობილობებისათვის, რომელთა მოქმედება ეფუძნება რადიონუკლიდური გამოსხივების წყაროების გამოყენებას, დამცველი ზედაპირიდან 1მ მანძილზე არ უნდა აღემატებოდეს 20 მკგრ/სთ-ის. რადიოიზოტოპური ხელსაწყოებისათვის, რომელსაც იყენებენ საწარმოოს პირობებში, გამოსხივების დოზის სიმძლავრე გამოსხივების წყაროს ბლოკის ზედაპირზე არ უნდა აღემატებოდეს 100 მკგრ/სთ-ს, 1მ მანძილზე კი – 3 მკგრ/სთ-ს. იმ მოწყობილობების, რომელთა მუშაობას გააჩნია თანმხლები გამოუყენებელი რენტგენის გამოსხივება, დოზის სიმძლავრე ყველა ზედაპირიდან არ უნდა აღემატებოდეს 1 მკგრ/სთ-ს 0,1მ მანძილზე.

9. მოთხოვნები რენტგენოფლუოროგრაფიული, რენტგენოდიაგნოსტიკური, რენტგენოთერაპიული აპარატების რენტგენის გამოსხივებისაგან დაცვის მიმართ რეგლამენტირდება სპეციალური წესებით.

10. იმ აპარატების (დანადგარების) გამოყენება, რომელთა მუშა ან წყაროს შენახვის მდგომარეობაში დოზის სიმძლავრე 1მ მანძილზე დანადგარის ზედაპირიდან მისაწვდომ ნაწილებამდე არ აღემატება 1 მკგრ/სთ-ს, სათავსოებისადმი სპეციალური მოთხოვნები არ რეგლამენტირდება სპეციალურ წესებში.

11. სტაციონარული აპარატებისა და დანადგარების მუშა ნაწილი, განუსაზღვრელი მიმართულების მქონე გამოსხივების კონით, უნდა განლაგდეს ცალკე სათავსში (ცალკე შენობაში ან შენობის ნაწილში). ამ სათავსის კედლების, ჭერის, იატაკის სისქე გამოსხივების წყაროს ნებისმიერ მიმართულებასა და მდგომარეობაში უნდა უზრუნველყოფდეს პირველადი და გაბნეული გამოსხივების შესუსტებას მოცემულ მნიშვნელობამდე მომიჯნავე სათავსებსა და ორგანიზაციის ტერიტორიაზე.

12. სათავსები, სადაც მუშაობა ტარდება გამოსხივების დახურული წყაროების მქონე სტაციონარულ დანადგარებზე, უნდა აღიჭურვოს ბლოკირებისა და წყაროს მდგომარეობის მაჩვენებელი სიგნალიზაციის სისტემებით. გასათვალისწინებელია აგრეთვე მოწყობილობა გამოსხივების წყაროს დისტანციური იძულებითი გადაადგილებისათვის შენახვის მდგომარეობაში, დანადგარის ენერგომომარაგების გათიშვის შემთხვევაში ან ნებისმიერი სხვა მოულოდნელი სიტუაციის დროს.

13. გამოსხივების დახურული წყაროს წყალქვეშა შენახვის შემთხვევაში გასათვალისწინებელია აუზში წყლის დონის ავტომატური შენარჩუნების, წყლის დონის ცვლილებისა და სამუშაო სათავსში დოზის სიმძლავრის ზრდის სასიგნალო სისტემების არსებობა.

14. დახურული წყაროების გამოყენების დროს სათავსი სპეციალურ მოპირკეთებას არ საჭიროებს. გამონაკლისს წარმოადგენს სათავსი, რომელშიც ტარდება გადამუხტვა, სარემონტო სამუშაო და დემონტირებული ხელსაწყო-დანადგარების დროებითი შენახვა. მათდამი მოთხოვნები ისეთივეა, როგორც III კლასის ღია წყაროებთან მუშაობის დროს.

15. ძლიერი რადიაციული დანადგარების გამოყენებისას და დახურული წყაროების იმ რაოდენობით შენახვისას, რომელიც იწვევს სამუშაო სათავსის ჰაერში ტოქსიკური ნივთიერების ზენორმატიული კონცენტრაციით დაგროვებას, საჭიროა ამწოვი ვენტილაციის გათვალისწინება, სპეციალური სანიტარიული წესების მოთხოვნების თანახმად.

16. დახურული გამოსხივების წყაროს მქონე ხელსაწყოსა და მაიონებელი გამოსხივების მაგენერირებელი მოწყობილობის გამოყენებისას სათავსის გარეთ ან საწარმოს საერთო სათავსებში უნდა გამოირიცხოს უცხო პირთა შეხება წყაროებთან და უზრუნველყოფილ იქნეს წყაროების შენარჩუნება. მოსახლეობისა და პერსონალის რადიაციული უსაფრთხოების უზრუნველყოფის მიზნით საჭიროა:

ა) გამოსხივების მიმართვა მიწისაკენ ან უკაცრიელ მხარეს;

ბ) გამოსხივების წყაროს დაშორება პერსონალისაგან და სხვა პირებისაგან შესაძლო მაქსიმალური მანძილით;

გ) შეიზღუდოს ადამიანთა წყაროს მახლობლად ყოფნის ხანგრძლივობა;

დ) რადიაციის საშიშროების ნიშნისა და გამაფრთხილებელი პლაკატების გამოფენა, რომელიც მკაფიოდ უნდა ჩანდეს არანაკლებ 3მ მანძილიდან.

17. აკრძალულია დახურული წყაროს ან მაიონებელი გამოსხივების მაგენერირებელი მოწყობილობის გამოყენება „მიღების გამოცდის” გავლამდე ან უკანასკნელი „ხანგრძლივი სტაბილურობის გამოცდის” დადგენილი ვადის ამოწურვამდე.

    მუხლი 13. გამოსხივების ღია წყაროებთან (რადიოაქტიურ ნივთიერებებთან) მუშაობა

1. რადიონუკლიდები, როგორც შინაგანი დასხივების პოტენციური წყაროები, მინიმალური მნიშვნელობის აქტივობის (მმა) მიხედვით, იყოფა რადიაციული საშიშროების ხარისხის ოთხ ჯგუფად:

ა) ა - ჯგუფი – რადიონუკლიდები, რომელთა მინიმალური მნიშვნელობის აქტივობაა 10³ ბკ;

ბ) ბ - ჯგუფი – რადიონუკლიდები, რომელთა მინიმალური მნიშვნელობის აქტივობაა 10⁴ და 10⁵ ბკ;

გ) გ - ჯგუფი – რადიონუკლიდები, რომელთა მინიმალური მნიშვნელობის აქტივობაა 10⁶ და 10⁷ ბკ;

დ) დ - ჯგუფი – რადიონუკლიდები, რომელთა მინიმალური მნიშვნელობის აქტივობაა 10⁸-ზე და მეტი ბკ.

2. რადიონუკლიდის რადიაციული საშიშროების ჯგუფი განისაზღვრება „რუნ-2000”-ის მე-5 დანართის შესაბამისად.

3. ხანმოკლე ნახევარდაშლის პერიოდის რადიონუკლიდები, რომელთა ნახევარდაშლის პერიოდი 24-საათზე ნაკლებია და არ არის მოყვანილი ამ დანართში, მიეკუთვნებიან “დ” - ჯგუფს.

4. გამოსხივების ღია წყაროებთან მიმდინარე ყველა სამუშაო იყოფა სამ კლასად. სამუშაო კლასის დადგენა ხდება მე-3 ცხრილით, რადიონუკლიდის რადიაციული საშიშროების ჯგუფისა და სამუშაო ადგილზე არსებული აქტივობის მიხედვით, იმ პირობით თუ მისი ხვედრითი აქტივობა “რუნ-2000” - დანართ 5-ში მოყვანილ მონაცემებს არ აღემატება.

 ცხრილი 3

გამოსხივების ღია წყაროსთან მუშაობის კლასები
სამუშაოს კლასი	ჯამური აქტივობა სამუშაო ადგილზე, „ა”-ჯგუფთან დაყვანილი, ბკ
I კლასი	10 8 -ზე მეტი
II კლასი	10 5 -დან 10 8 -მდე
III კლასი	10 3 -დან 10 5 -მდე

 

5. შენიშვნები:

ა) სითხეებთან მარტივი ოპერაციების შემთხვევაში (აორთქლების, გამოხდის, ბარბოტაჟის გარეშე და სხვა) დასაშვებია სამუშაო ადგილზე აქტივობის 10-ჯერ გაზრდა;

ბ) გენერატორებიდან სამედიცინო დანიშნულების ხანმოკლე ნახევარდაშლის პერიოდის რადიონუკლიდების მიღებისა (ელუირების) და დაფასოების მარტივი ოპერაციების შემთხვევაში დასაშვებია სამუშაო ადგილზე აქტივობის 20-ჯერ გაზრდა. მუშაობის კლასის დადგენა ხდება შვილეული რადიონუკლიდის ერთდროულად ჩამოდენილი (ელუირებული) მაქსიმალური აქტივობით;

გ) ურანისა და მისი შენაერთების გადამამუშავებელი დაწესებულებებისათვის სამუშაო კლასი განისაზღვრება წარმოების ხასიათის შესაბამისად და რეგლამენტირებულია სპეციალური წესებით;

დ) გამოსხივების ღია წყაროების შენახვისას დასაშვებია აქტივობის 100-ჯერ გაზრდა.

6. იმ შემთხვევაში, როდესაც სამუშაო ადგილზე არის რადიაციული საშიშროების სხვადასხვა ჯგუფის რადიონუკლიდები, მათი აქტივობა დასაყვანია რადიაციული საშიშროების „ა” ჯგუფის მნიშვნელობასთან ფორმულით:

 C_ý ცხრილი 4

მყარი და თხევადი რადიოაქტიური ნარჩენების კლასიფიკაცია
ნარჩენების კატეგორია	ხვედრითი აქტივობა, კბკ/კგ
	ბეტა-გამომსხივებელი რადიონუკლიდები	ალფა-გამომსხი-ვებელი რადიონუკლიდები(ტრან-სურანული რადიონუკ-ლიდების გამოკლებით)	ტრანსურანული რადიონუკლიდები
მცირე აქტივობის	10 3 -ზე ნაკლები	10 2 -ზე ნაკლები	10 1 -ზე ნაკლები
საშუალო აქტივობის	10 3 -დან-107-მდე	10 2 -დან-10 6 -მდე	10 1 -დან-10 5 -მდე
მაღალი აქტივობის	10 7 -ზე მეტი	10 6 -ზე მეტი	10 5 -ზე მეტი

4. ორგანიზაცია, რომელიც გეგმავს სამუშაოებს გამოსხივების ღია წყაროებთან, პროექტით განსაზღვრავს რადიოაქტიურ ნარჩენებთან მოქცევის (მართვის) სისტემას. დაუშვებელია რადიოაქტიურ ნივთიერებებთან მუშაობა, თუ არ არსებობს რადიოაქტიური ნარჩენების შეგროვებისა და დროებითი შენახვის პირობები.

5. აქტივობის შემცირების მიზნით, აირადი რადიოაქტიური ნარჩენები ექვემდებარება დაყოვნებას და/ან გაწმენდას ფილტრზე იმ რეგლამენტირებულ დასაშვებ დონემდე, რომლის შემდგომ შეიძლება მათი გაშვება ატმოსფერულ ჰაერში.

6. მყარ და თხევად რადიოაქტიურ ნარჩენებთან მოქცევის სისტემა შეიცავს მათ შეგროვებას, დახარისხებას, შეფუთვას, დროებით შენახვას, კონდიციონირებას (კონცენტრირებას, გამყარებას, დაპრესვას, დაწვას), ტრანსპორტირებას, ხანგრძლივ შენახვას და/ან დამარხვას.

7. ორგანიზაციებში რადიოაქტიური ნარჩენების შეგროვება უნდა ხდებოდეს ჩვეულებრივი ნარჩენებისაგან განცალკევებით, უშუალოდ მათი წარმოქმნის ადგილზე შემდეგის გათვალისწინებით:

 ა) ნარჩენების კატეგორია;

 ბ) აგრეგატული მდგომარეობა (მყარი, თხევადი);

 გ) ფიზიკური და ქიმიური მახასიათებლები;

 დ) ორგანული და არაორგანული ბუნება;

 ე) ნარჩენებში მყოფი რადიონუკლიდების ნახევარდაშლის პერიოდი (15 დღეზე ნაკლების, 15 დღეზე მეტი);

 ვ) ფეთქებადი და ცეცხლსაშიში;

 ზ) ნარჩენების გადასამუშავებლად მიღებული მეთოდები.

7. რადიოაქტიური ნარჩენების შეგროვებისათვის ორგანიზაციაში უნდა არსებობდეს სპეცკონტეინერები. მყარი რადიოაქტიური ნარჩენების პირველადი შეგროვებისათვის შეიძლება გამოყენებულ იქნეს პლასტიკატისა და ქაღალდის ტომრები, რომლებიც შემდეგ ჩაიტვირთება (გაივსება) სპეცკონტეინერში. საჭიროებისამებრ კონტეინერების ადგილმდებარეობა უზრუნველყოფილ უნდა იქნეს დამცველი მოწყობილობებით, რომლებიც შეამცირებს დასხივებას დასაშვებ დონემდე.

8. რადიოაქტიური ნარჩენების კონტეინერების ზედაპირზე გამა-გამოსხივების დოზის 2 მგრ/საათში მეტზე წარმოქმნის შემთხვევაში მათი დაყოვნებისა და დროებითი შენახვისათვის გამოყენებულ უნდა იქნეს სპეციალური დამცველი ჭები ან ნიშები. ნიშებიდან და ჭებიდან ნარჩენების კონტეინერების ამოღება უნდა წარმოებდეს სპეციალური მოწყობილობების საშუალებებით, რომლებიც გამორიცხავენ მომსახურე პერსონალის ზეზღვრულ დასხივებას.

9. თხევადი რადიოაქტიური ნარჩენები უნდა შეგროვდეს სპეციალურ კონტეინერებში. თხევადი ნარჩენების კონცენტრირება და გამყარება შეძლებისდაგვარად უნდა ხდებოდეს იმ ორგანიზაციებში, სადაც იგი წარმოიქმნა ან სპეციალიზებულ, რადიოაქტიური ნარჩენების გადამამუშავებელ ორგანიზაციაში, რის შემდეგ გაიგზავნება დასამარხად.

ა) ორგანიზაციაში, სადაც შესაძლებელია თხევადი რადიოაქტიური ნარჩენების მნიშვნელოვანი რაოდენობით წარმოქმნა (დღეში 200ლ-ზე მეტი), პროექტით გათვალისწინებულ უნდა იქნეს სპეცკანალიზაციის სისტემა. სპეცკანალიზაციაში არ უნდა ხვდებოდეს არარადიოაქტიური ჩანადენები.

10. აკრძალულია თხევადი რადიოაქტიური ნარჩენების ჩაშვება სამეურნეო-საყოფაცხოვრებო და სანიაღვრე კანალიზაციებში, წყალსატევებში, ჭებში, ჭაბურღილებში, სარწყავ და საფილტრაციო ველებზე, მიწისქვეშა სარწყავ სისტემასა და ნიადაგის ზედაპირზე.

11. სხვადასხვა კატეგორიის რადიოაქტიური ნარჩენების დროებითი შენახვა უნდა ხორციელდებოდეს ცალკე სათავსსა ან სპეციალურად გამოყოფილ უბანზე, რომლის მოწყობილობა შეესაბამება II კლასის სამუშაოებისათვის წაყენებულ მოთხოვნებს. რადიოაქტიური ნარჩენების შენახვა ხორციელდება სპეცკონტეინერებში.

12. რადიოაქტიური ნარჩენები, რომლებიც შეიცავს 15 დღე-ღამეზე ნაკლები ნახევარდაშლის პერიოდის მქონე რადიონუკლიდებს, გროვდება განცალკევებით სხვა რადიოაქტიური ნარჩენებისგან და ყოვნდება დროებითი შენახვის ადგილზე აქტივობის დონის შემცირებამდე არა უმეტეს ამ ქვეთავის ა) პუნქტში მითითებული მნიშვნელობებისა. ასეთი დაყოვნების შემდეგ მყარი ნარჩენები გადაიყრება როგორც ჩვეულებრივი სამრეწველო ნარჩენი, თხევადის გამოყენება კი შესაძლებელია ორგანიზაციის სამეურნეო-ტექნიკური წყალმომარაგების საბრუნავ სისტემაში ან ჩაიშვება სამეურნეო-საყოფაცხოვრებო კანალიზაციაში ამ „წესების” მე-9 მუხლის მოთხოვნების გათვალისწინებით.

ა) დიდი რაოდენობით ორგანული ნივთიერებების შემცველი რადიოაქტიური ნარჩენების დაყოვნების ვადები (ექსპერიმენტული ცხოველების გვამები და ა.შ.) არ უნდა აღემატებოდეს 5 დღე-ღამეს, თუ არ არის უზრუნველყოფილი მათი შენახვის პირობები მაცივარში ან შესაბამის ხსნარებში.

13. აალებადი და თვითფეთქებადი რადიოაქტიური ნარჩენები დამარხვამდე გადაყვანილ უნდა იქნეს უსაფრთხო მდგომარეობაში, ამავე დროს გასათვალისწინებელია რადიაციული უსაფრთხოებისა და ხანძარსაწინააღმდეგო ზომები.

14. ორგანიზაციის მიერ რადიოაქტიური ნარჩენების გადასამუშავებლად ან დასამარხად გადაცემა წარმოებს სპეცკონტეინერების მეშვეობით და ფორმდება სპეციალური აქტით. ფუთის (კონტეინერის) ზედაპირის რადიოაქტიური დაბინძურების დონე არ უნდა აღემატებოდეს „წესების” მე-4 ცხრილში მოყვანილ მნიშვნელობებს.

15. რადიოაქტიური ნარჩენების ტრანსპორტირება უნდა წარმოებდეს მექანიკურად მდგრად ჰერმეტულ ფუთებში, სპეციალურად აღჭურვილი სატრანსპორტო საშუალებების მეშვეობით.

16. რადიოაქტიური ნარჩენების გადამუშავებას, ხანგრძლივ შენახვასა და დამარხვას აწარმოებს სპეციალური ორგანიზაცია. მაღალი, საშუალო და დაბალი აქტივობის რადიოაქტიური ნარჩენების დამარხვა უნდა ხორციელდებოდეს განცალკევებულად.

17. რადიოაქტიური ნარჩენების დამარხვის ადგილის შერჩევა უნდა ხდებოდეს ჰიდროგეოლოგიური, გეომორფოლოგიური, ტექტონური, სეისმური პირობების გათვალისწინებით. ამავე დროს, ხანგრძლივი პროგნოზის გათვალისწინებით უზრუნველყოფილ უნდა იქნეს მოსახლეობისა და გარემოს რადიაციული უსაფრთხოება ნარჩენების იზოლაციის მთელი ვადის განმავლობაში.

18. მოსახლეობის დასხივების ეფექტური დოზა, რომელიც განპირობებულია რადიოაქტიური ნარჩენებით, შენახვისა და დამარხვის ეტაპების გათვალისწინებით არ უნდა აღემატებოდეს 10 მკზვ/წელიწადში.

19. რადიოაქტიურ ნარჩენებთან მოქცევის წესი ყველა ეტაპზე დეტალურად რეგლამენტირდება სპეციალური წესებით.

    მუხლი 18. რადიაციული კონტროლი ტექნოგენურ წყაროებთან მუშაობისას

1. ტექნოგენურ წყაროებთან მუშაობისას რადიაციული კონტროლი უნდა ხორციელდებოდეს პერსონალისა და მოსახლეობის დასხივების დონეების განმსაზღვრელ ყველა ძირითად რადიაციულ მაჩვენებელზე. ყველა ორგანიზაციაში რადიაციული კონტროლის სისტემა უნდა ითვალისწინებდეს კონტროლის სახეობის კონკრეტულ ჩამონათვალს, დოზიმეტრული და რადიომეტრული აპარატურის ტიპებს, გაზომვის წერტილებსა და კონტროლის პერიოდულობას. წარმოების პირობებში პერსონალის დასხივებისას ბუნებრივი გამოსხივების წყაროების წილი უნდა კონტროლირდებოდეს და ითვალისწინებდეს დოზების შეფასებას იმ შემთხვევაში, თუ იგი აღემატება 1 მზვ წელიწადში.

2. „ა” ჯგუფის პერსონალისათვის აუცილებელია კონტროლი ინდივიდუალური დოზიმეტრიის გამოყენებით. სამუშაოს ხასიათის გათვალისწინებით პერსონალის დასხივების ინდივიდუალური კონტროლი შეიცავს:

ა) ინდივიდუალური დამცველი საშუალებებისა და კანის დაბინძურების რადიომეტრულ კონტროლს;

ბ) პირდაპირი და/ან არაპირდაპირი რადიომეტრიის მეთოდების გამოყენებით რადიოაქტიური ნივთიერებების ორგანიზმში მოხვედრის დონეების დინამიკისა და დახასიათების კონტროლს;

გ) რენტგენის, გამა-, ბეტა- გამოსხივების გარეგანი დასხივების დოზების, აგრეთვე ნეიტრონული გამოსხივების (ინდივიდუალური დოზიმეტრების მეშვეობით ან გამოთვლის გზით) კონტროლს.

დ) პერსონალის დასხივების ეფექტური დოზები, აგრეთვე საჭიროებისამებრ ცალკეული ორგანოების დასხივების ეკვივალენტური დოზები გათვლილ უნდა იქნეს რადიაციული კონტროლის მონაცემებით.

3. მიმდინარე სამუშაოს ხასიათის გათვალისწინებით რადიაციულ მდგომარეობაზე კონტროლი მოიცავს:

ა) რენტგენის, გამა- და ნეიტრონული გამოსხივების დოზის სიმძლავრის გაზომვას;

ბ) სამუშაო ადგილებზე, მოსაზღვრე სათავსებში, ორგანიზაციის ტერიტორიაზე, სანიტარიულ-დაცვითი დაკვირვების ზონებში მაიონებელი გამოსხივების ნაწილაკების ნაკადის სიმკვრივის გაზომვას;

გ) დანადგარების, სატრანსპორტო საშუალებების, ინდივიდუალური დამცველი საშუალებების, პერსონალის კანის, ტანსაცმლის რადიოაქტიური ნივთიერებებით დაბინძურების დონის გაზომვას;

დ) სამუშაო სათავსების ჰაერში აეროზოლებისა და აირების მოცულობითი აქტივობის განსაზღვრას;

ე)რადიოაქტიური ნივთიერებების ამოფრქვევისა და ჩაშვების აქტივობის შეფასებას ან გაზომვას;

ვ) სანიტარიულ-დაცვითი და დაკვირვების ზონების გარემოს ობიექტების რადიოაქტიური დაბინძურების დონის განსაზღვრას.

4. I და II კატეგორიის ობიექტების რადიაციული კონტროლის სისტემაში გამოყენებულ უნდა იქნეს შემდეგი ტექნიკური საშუალებები:

ა) სტაციონარული ავტომატიზებული ტექნიკური საშუალებების ბაზაზე უწყვეტი კონტროლი;

ბ) გადასატანი და მოძრავი ტექნიკური საშუალებების ბაზაზე ოპერატიული კონტროლი;

გ) სტაციონარული ლაბორატორიული აპარატურის ბაზაზე ანალიზისათვის სინჯების აღებისა და მომზადების ლაბორატორიული ანალიზის საშუალებები;

დ) ავტომატიზებული სისტემები უნდა უზრუნველყოფდეს ინფორმაციის კონტროლს, რეგისტრაციას, გამოსახვას, შეკრებას, დამუშავებას, შენახვას და გაცემას.

5. სათავსებში, სადაც წარმოებს მუშაობა იმ რაოდენობის ბირთვულ მასალებთან, როდესაც შესაძლებელია თვითნებური ჯაჭვური რეაქციის წარმოქმნა, აგრეთვე ბირთვულ რეაქტორებზე, კრიტიკულ სტენდებზე, I კლასის სხვა სამუშაოებზე, სადაც რადიაციული მდგომარეობა ცვალებადია, აუცილებელია ხმოვანი და შუქინდიკატორული სიგნალიზატორების მქონე რადიაციული კონტროლის ხელსაწყოების მოწყობა, პერსონალი კი უზრუნველყოფილ უნდა იქნეს დოზიმეტრებით.

6. პერსონალის დასხივების დოზების ინდივიდუალური კონტროლის შედეგები ინახება 50 წლის განმავლობაში. ინდივიდუალური კონტროლის ჩატარებისას აუცილებელია წლიური ეფექტური და ეკვივალენტური დოზების, ყოველი მომდევნო 5 წლის ეფექტური დოზების, აგრეთვე პროფესიული მუშაობის მთელი პერიოდის განმავლობაში მიღებული ჯამური დოზის აღრიცხვა.

7. დასხივების ინდივიდუალური დოზა რეგისტრირდება ჟურნალში, მისი შემდგომი გადატანით ინდივიდუალურ ბარათში, აგრეთვე ორგანიზაციის კომპიუტერულ მონაცემთა ბაზაში.

ა) სხვა ორგანიზაციაში გადასვლის შემთხვევაში, სადაც წარმოებს მაიონებელი გამოსხივების წყაროებთან მუშაობა, მუშაკის ინდივიდუალური ბარათის ასლი გადაეცემა ახალ სამუშაო ადგილზე, ორიგინალი კი რჩება ძველ სამსახურში.

8. გამოსხივების წყაროებთან სამუშაოდ მივლინებულ პირებს უნდა გადაეცეს შევსებული ინდივიდუალური ბარათის ასლი. მივლინების დროს მიღებული დასხივების დოზები ჩაერთვება ინდივიდუალურ ბარათში.

9. ტექნოგენური გამოსხივების წყაროებთან მომუშავე ორგანიზაციებში ადმინისტრაციამ უნდა დაადგინოს საკონტროლო დონეები. მისი რიცხობრივი მნიშვნელობები და ნუსხა განისაზღვრება მუშაობის პირობებით და უთანხმდება სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ორგანოებს.

10. ოპტიმიზაციის პრინციპიდან გამომდინარე, საკონტროლო დონეების დადგენისას გასათვალისწინებელია:

ა) რადიაციული ზემოქმედების არათანაბრობა დროში;

ბ) ობიექტზე დასაშვებ დონეზე ნაკლები მიღწეული რადიაციული დონის შენარჩუნების მიზანშეწონილიბა;

გ) რადიაციული გარემოს გასაუმჯობესებელი ღონისძიებების ეფექტურობა;

დ) სამუშაოს ხასიათის შეცვლისას აუცილებელია საკონტროლო დონეების რიცხობრივი მნიშვნელობებისა და ნუსხის დაზუსტება. წყალსატევებსა და ატმოსფერულ ჰაერში რადიონუკლიდების ხვედრითი და მოცულობითი აქტივობის საკონტროლო დონეების დადგენისას გასათვალისწინებელია მათი ორგანიზმში შესაძლო მოხვედრის გზები საკვები ჯაჭვით, აგრეთვე გარემოში დაგროვილი რადიონუკლიდებისაგან მიღებული გარეგანი დასხივება.

11. რადიაციული კონტროლის შედეგები შედარებულ უნდა იქნეს საკონტროლო დონეებთან და დოზურ ზღვრებთან. საკონტროლო დონის გადაჭარბების ყველა შემთხვევა უნდა გაანალიზდეს ადმინისტრაციის მიერ.

ა) პერსონალის ძირითადი დოზური ზღვრების (რომელსაც ადგენს „რუნ-2000”-ის 5.4. პუნქტი) ან მოსახლეობის დასხივების კვოტის გადაჭარბების შემთხვევებს ორგანიზაციის ადმინისტრაცია ატყობინებს სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ორგანოებს.

    მუხლი 19. ინდივიდუალური დაცვისა და პირადი ჰიგიენის საშუალებები და მეთოდები

1. მაიონებელი გამოსხივების წყაროებთან მომუშავე ყველა ან დამსწრე პირები სამუშაოს კლასისა და სახეობის გათვალისწინებით უზრუნველყოფილნი უნდა იყვნენ ინდივიდუალური დამცველი საშუალებებით.

2. I კლასის და, ცალკეულ შემთხვევებში, II კლასის გამოსხივების ღია წყაროებთან მომუშავე პერსონალს უნდა გააჩნდეს ძირითადი ინდივიდუალური დამცველი საშუალებების კომპლექტი და დამატებითი დამცველი საშუალებები, რადიოაქტიური დაბინძურების შესაძლო ხასიათისა და დონის გათვალისწინებით.

ა) ძირითადი დამცველი საშუალებების კომპლექტი შეიცავს: სპეცსაცვლებს, წინდებს, კომბინეზონს ან კოსტიუმს (ქურთუკი და შარვალი), სპეცფეხსაცმელს, ქუდს ან ჩაფხუტს, ხელთათმანებს, ერთჯერადი ხმარების პირსახოცებსა და ცხვირსახოცებს, სასუნთქი ორგანოების დამცველ საშუალებებს (ჰაერის დაბინძურების გათვალისწინებით);

ბ) II კლასის და, ცალკეულ შემთხვევაში, III კლასის სამუშაოების ჩატარებისას პერსონალი უზრუნველყოფილ უნდა იქნეს ხალათებით, ქუდებით, ხელთათმანებით, მსუბუქი ფეხსაცმლით და, საჭიროებისამებრ, სასუნთქი ორგანოს დამცველი საშუალებებით.

3. რადიოაქტიურ ნივთიერებებთან მუშაობისათვის ინდივიდუალური დამცველი საშუალებები მზადდება კარგად დეზაქტივირებადი მასალებისაგან ან უნდა იყოს ერთჯერადი გამოყენების.

4. რადიოაქტიურ ფხვნილებთან ან ხსნარებთან მომუშავე მუშაკებს, აგრეთვე სათავსების დამლაგებელ პერსონალს, ძირითადი ინდივიდუალური დამცველი საშუალებების კომპლექტის გარდა, უნდა ჰქონდეთ დამატებითი სპეცტანსაცმელი, პოლიეთილენის ან პოლიმერული საფარის მასალებისგან დამზადებული: წინსაფრები, სამკლავურები, ხალათები, რეზინის ან პლასტიკატის სპეცფეხსაცმელი.

5. რადიონუკლიდით დაბინძურებული ლითონის ჭრისა და შედუღების სამუშაოების შემსრულებელი პერსონალი აღჭურვილი უნდა იყოს სპეციალური ინდივიდუალური დამცველი საშუალებებით, რომლებიც დამზადებულია ნაპერწკალმდგრადი და კარგად დეზაქტივირებადი მასალისაგან.

6. სათავსების ჰაერის რადიოაქტიური აეროზოლებით შესაძლებელი დაბინძურების შემთხვევაში (მუშაობა ფხვნილებთან, რადიოაქტიური ხსნარების აორთქლება და სხვა) აუცილებელია სასუნთქი ორგანოების დამცველი საშუალებების გამოყენება (გამფილტრავი და საიზოლაციო).

7. სამუშაოების ჩატარებისას, როდესაც შესაძლებელია სათავსების ჰაერის დაბინძურება რადიოაქტიური აირით ან ორთქლით (ავარიის ლიკვიდაცია, სარემონტო სამუშაოები და სხვა), ან როდესაც გამფლიტრავი საშუალებების გამოყენება არ უზრუნველყოფს რადიაციულ უსაფრთხოებას, აუცილებელია საიზოლაციო დამცველი საშუალებების გამოყენება (პნევმოკოსტიუმი, პნევმოჩაფხუტი), ცალკეულ შემთხვევაში – ავტონომიური საიზოლაციო აპარატები.

8. უფრო მაღალი კლასის სამუშაოს სათავსოებიდან უფრო დაბალი კლასის სამუშაოს სათავსოებში გადასვლის შემთხვევაში აუცილებელია ინდივიდუალური დამცველი საშუალებების რადიოაქტიური დონეების კონტროლი, ხოლო მე-2 ზონიდან მე-3 ზონაში გადასვლის შემთხვევაში საჭიროა დამატებითი ინდივიდუალური დამცველი საშუალებების მოხსნა.

9. დასაშვებ დონეებზე მეტად დაბინძურებული სპეცტანსაცმელი და თეთრეული უნდა გაიგზავნოს სპეცსამრეცხაოში დეზაქტივაციის ჩასატარებლად. პერსონალმა ძირითადი სპეცტანსაცმელი და თეთრეული უნდა გამოიცვალოს არანაკლებ 10 დღეში ერთხელ. დამატებითი ინდივიდუალური დამცველი საშუალებები (აპკოვანი, რეზინის, პოლიმერული საფარით) ყოველი გამოყენების შემდეგ ექვემდებარება წინასწარ დეზაქტივაციას სანიტარიულ შლუზსა ან სხვა სპეციალურად გამოყოფილ ადგილზე. თუ დეზაქტივაციის შემდეგ ნარჩენი დაბინძურება აღემატება დასაშვებ დონეს, მაშინ დამატებითი ინდივიდუალური დამცველი საშუალებები გაიგზავნება დეზაქტივაციაზე სპეცსამრეცხაოში.

10. საჭიროა გამოირიცხოს პირადი ტანსაცმლისა და ფეხსაცმლის რადიოაქტიური დაბინძურება, ხოლო დაბინძურების აღმოჩენის შემთხვევაში პირადი ტანსაცმელი და ფეხსაცმელი ექვემდებარება დეზაქტივაციას, რომელიც ტარდება რადიაციული უსაფრთხოების სამსახურის კონტროლის ქვეშ. იმ შემთხვევაში, როდესაც ტანსაცმელი და ფეხსაცმელი არ ექვემდებარება დეზაქტივაციას, საჭიროა მათი დამარხვა.

11. სათავსებში, რომლებიც განკუთვნილია მაიონებელი გამოსხივების ღია წყაროებთან მუშაობისათვის, დაუშვებელია:

ა) თანამშრომლების ყოფნა აუცილებელი ინდივიდუალური დამცველი საშუალებების გარეშე;

ბ) საჭმლის მიღება, მოწევა, კოსმეტიკური საშუალებების გამოყენება;

გ) კვების პროდუქტების, თამბაქოს, საშინაო ტანსაცმლის, კოსმეტიკური საშუალებებისა და სხვა ნივთების შენახვა, რომლებიც სამუშაოსთან არ არიან დაკავშირებულნი.

12. სათავსებიდან, სადაც მიმდინარეობს რადიოაქტიურ ნივთიერებებთან მუშაობა, გამოსვლისას აუცილებელია სპეცტანსაცმლისა და სხვა ინდივიდუალური დამცველი საშუალებების სისუფთავის შემოწმება, მათი გამოცვლა და დაბინძურების აღმოჩენის შემთხვევაში დეზაქტივაციაზე გაგზავნა, თვითონ მუშაკმა კი უნდა მიიღოს შხაპი.

13. საჭმლის მიღებისათვის უნდა გამოიყოს სპეციალური სათავსი, აღჭურვილი ხელსაბანითა და ცხელი წყლით. აღნიშნული სათავსი იზოლირებული უნდა იყოს სხვა სათავსებისგან, სადაც მიმდინარეობს მუშაობა გამოსხივების ღია წყაროებთან.

14. რადიაციულ ობიექტებზე, სადაც შესაძლებელია კანის რადიოაქტიური დაბინძურება, დეზაქტივაციის მიზნით გამოყენებულ უნდა იქნეს პრეპარატები (სარეცხი საშუალებები), რომლებიც ეფექტურად აცილებს დაბინძურებას და ხელს არ უწყობს რადიონუკლიდების კანიდან ორგანიზმში მოხვედრას. ეს უკანასკნელი განსაზღვრელია მაღალტოქსიკურ რადიონუკლიდებთან მუშაობისას.

თავი V

სამედიცინო დასხივებისას პაციენტებისა და მოსახლეობის რადიაციული უსაფრთხოება

    მუხლი 20

1. ყველა სახის სამედიცინო დასხივების (პროფილაქტიკური, დიაგნოსტიკური, სამკურნალო, კვლევითი) დროს უზრუნველყოფილ უნდა იქნეს პაციენტისა და მოსახლეობის რადიაციული უსაფრთხოება, რენტგენო-რადიოლოგიური პროცედურების მაქსიმალური სარგებლის მიღწევის გზითა და რადიაციული ზიანის მინიმიზაციით. სარგებლობა უნდა აჭარბებდეს შესაძლო მავნეობას.

2. დიაგნოსტიკური ინფორმაციის ან თერაპიული ეფექტის მიღების მიზნით პაციენტის სამედიცინო დასხივება ტარდება მხოლოდ ექიმის დანიშნულებითა და პაციენტის ნებართვით. შესაბამისი პროცედურის ჩატარებაზე საბოლოო გადაწყვეტილებას იღებს ექიმი-რენტგენოლოგი ან ექიმი-რადიოლოგი.

3. დიაგნოსტიკური რენტგენოლოგიური გამოკვლევები ტარდება სამედიცინო ჩვენებით იმ შემთხვევაში, როდესაც არ არსებობს, ან არ შეიძლება ჩატარდეს ან ნაკლებად ინფორმაციულია გამოკვლევების სხვა ალტერნატიული მეთოდები.

4. სხივური დიაგნოსტიკისა და თერაპიის ყველა მეთოდები მტკიცდება საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ. მეთოდების აღწერაში ასახულ უნდა იქნეს პროცედურების შესრულების ოპტიმალური რეჟიმები და პაციენტის დასხივების დონეები პროცედურების ჩატარების დროს.

5. ყველა სახის რენტგენო-რადიოლოგიური გამოკვლევების ჩატარების რეგლამენტი უნდა იძლეოდეს დეტერმინირებული სხივური ეფექტების აღკვეთის გარანტიას.

6. ადამიანის დასხივება სამეცნიერო სამედიცინო ინფორმაციის მიღების მიზნით შესაძლებელია საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს გადაწყვეტილებით, დადგენილი დასაშვები დონეების ფარგლებში იმ პირობით, თუ დასხივების შესაძლებელი შედეგების გაცნობის შემდეგ არსებობს გამოსაკვლევი პირების აუცილებელი წერილობითი თანხმობა.

7. სხივური თერაპიის ჩატარებისას მიღებულ უნდა იქნეს ყველა შესაძლებელი ზომები პაციენტის სხივური გართულებების აღსაკვეთად.

8. სამედიცინო რენტგენო-რადიოლოგიური გამოკვლევებისა და სხივური თერაპიისათვის გამოიყენება აპარატურა, რომელიც რეგისტრირებულია საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროში და აქვს სანიტარიული პასპორტი.

9. სამკურნალო-დიაგნოსტიკური პროცედურების ჩატარებისას სხივური თერაპიისა და დიაგნოსტიკის განყოფილებებს (კაბინეტებს) უნდა ჰქონდეთ და იყენებდნენ პაციენტისა და პერსონალის რადიაციული დაცვის გადასატან და ინდივიდუალურ დამცველ საშუალებათა აუცილებელ კომპლექტს.

10. პაციენტისა და პერსონალის დამცველი საშუალებების აუცილებელი კომპლექტი სხვადასხვა რენტგენო-რადიოლოგიურ განყოფილებებსა და კაბინეტებში დგინდება საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ და მოყვანილია სპეციალურ ნორმატიულ დოკუმენტში.

11. ფარმაკოლოგიური რადიოპროტექტორების პრაქტიკაში ფართო გამოყენება დასაშვებია სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის სამსახურთან შეთანხმებით.

12. სამედიცინო რენტგენო-რადიოლოგიური დიაგნოსტიკისა და თერაპიის განყოფილებებს უნდა ჰქონდეთ სანიტარიული პასპორტი.

13. რენტგენო-რადიოლოგიური დიაგნოსტიკისა და თერაპიის სამედიცინო პერსონალი ახორციელებს პაციენტის დაცვას; იცავს რაც შეიძლება დაბალ დონეზე დასხივების ინდივიდუალურ დოზებს. დოზა, რომელიც მიიღო პაციენტმა, რეგისტრირდება.

14. ყოველი რენტგენო-რადიოლოგიური გამოკვლევებისა და სხივური თერაპიის პროცედურების ჩატარებისას პაციენტის დასხივების დოზა შეტანილ უნდა იქნეს სამედიცინო დასხივების დოზების აღრიცხვის პირად ფურცელში, რომელიც წარმოადგენს მისი ამბულატორიული რუკის აუცილებელ დანართს.

15. პაციენტის მიერ სამედიცინო დიაგნოსტიკური დასხივებისაგან მიღებული დაგროვილი დოზა თუ მიაღწევს 0,5 ზვ, მიღებულ უნდა იქნეს ზომები დასხივების შემდგომი შეზღუდვისათვის თუ შემდგომი სხივური პროცედურები სასიცოცხლო ჩვენებით არ არის განპირობებული.

16. პაციენტის მოთხოვნით მას მიეწოდება ინფორმაცია რენტგენო-რადიოლოგიური პროცედურებიდან მოსალოდნელი ან მიღებული დასხივების დოზებსა და შესაძლო შედეგებზე.

17. პაციენტს შეუძლია უარი თქვას სამედიცინო რენტგენო-რადიოლოგიურ პროცედურებზე, ეპიდემიურად საშიში დაავადებების გამოვლენის მიზნით ჩატარებული პროფილაქტიკური გამოკვლევების გარდა.

18. სამედიცინო პერსონალს საკუთარი პროფესიული დასხივების შემცირების მიზნით არა აქვს უფლება პირდაპირ ან არაპირდაპირ იმოქმედოს პაციენტის დასხივების მომატებაზე.

19. თერაპიის მიზნით პაციენტისათვის რადიოფარმპრეპარატის შეყვანისას ექიმმა უნდა ურჩიოს მას დროებით შეიკავოს თავი შთამომავლობის გაგრძელებისაგან.

20. დაუშვებელია დიაგნოსტიკური და, განსაკუთრებით, თერაპიის მიზნით რადიოფარმპრეპარატების შეყვანა ორსული ქალებისათვის.

21. მეძუძური ქალებისათვის დიაგნოსტიკისა და თერაპიის მიზნით რადიოფარმპრეპარატების შეყვანის შემთხვევაში დროებით უნდა შეწყდეს ბავშვის ძუძუთი კვება. შეწყვეტის ვადა განისაზღვრება შეყვანილი პრეპარატის რაოდენობით, სახეობით და რეგლამენტირდება შესაბამისი ინსტრუქციებით.

თავი VI

რადიაციული უსაფრთხოება ბუნებრივი წყაროების გამოსხივების მოქმედებისას

    მუხლი 21. მუშაკთა დასხივება

1. რადიაციული უსაფრთხოების უზრუნველყოფის მოთხოვნები საწარმოო პირობებში ბუნებრივი წყაროების გამოსხივების მოქმედებისას წარედგინება ყველა ორგანიზაციას, სადაც მუშაკის დასხივება ბუნებრივი რადიონუკლიდებიდან აღემატება 1 მზვ/წელი. მათ მიეკუთვნება ორგანიზაციები, რომლებიც აწარმოებენ სამუშაოებს მიწისქვეშა პირობებში (არაურანული საბადოები, მაღაროები და სხვა), აგრეთვე აწარმოებენ და გადაამუშავებენ ბუნებრივი რადიონუკლიდების მაღალი შემცველობის მქონე მინერალურ და ორგანულ ნედლეულს. არაურანული საბადოებისა და სხვა მიწისქვეშა სამუშაოების საპროექტო დოკუმენტაციაში ასახული უნდა იყოს რადიაციული უსაფრთხოების საკითხები.

ა) ორგანიზაციები, რომლებიც აწარმოებენ და გადაამუშავებენ მადანს, ბუნებრივი რადიონუკლიდების (ურანი, რადიუმი, თორიუმი და სხვა) მოპოვების მიზნით, აგრეთვე ორგანიზაციები, რომლებიც მათ გამოიყენებენ, მიეკუთვნებიან ტექნოგენური გამოსხივების წყაროებთან მომუშავე ორგანიზაციებს.

2. საწარმოო დანიშნულების შენობების მშენებლობისას არჩეულ უნდა იქნეს ტერიტორიის ისეთი უბნები, სადაც რადონის ნაკადის სიმკვრივე გრუნტის ზედაპირიდან არ აღემატება 250 მბკ (მ2 ხ წმ). იმ შემთხვევაში, თუ ტერიტორიის უბნებზე, რადონის ნაკადის სიმკვრივე გრუნტის ზედაპირიდან აღემატება 250 მბკ (მ² / წმ), შენობის პროექტში გათვალისწინებულ უნდა იქნეს რადონისგან დაცვის სისტემა.

3. ორგანიზაციებში, სადაც არ მიმდინარეობს მუშაობა გამოსხივების ტექნოგენურ წყაროებთან, მუშაკთა ბუნებრივი დასხივების დონეები საწარმოო პირობებში არ უნდა აღემატებოდეს „რუნ-2000”-ის პ.7.2. მოყვანილ მნიშვნელობებს.

4. მუშაობის ხანგრძლივობის შეცვლის, საწარმოო მტვერში ბუნებრივი რადიონუკლიდების რადიოაქტიური წონასწორობის დარღვევის შემთხვევებში, რომლებიც განსაზღვრავენ რადიაციული მოქმედების დონეს, ორგანიზაციის ადმინისტრაცია ვალდებულია დაადგინოს რადიაციული მოქმედების საკონტროლო დონეები, რაც შეიტანება სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ორგანოების სანიტარიულ პასპორტში.

5. ბუნებრივი გამოსხივების წყაროებით განპირობებული რადიაციული მდგომარეობის კონტროლის განხორციელებისათვის მოქმედი ორგანიზაციების, საამქროებისა და ცალკეული სამუშაო ადგილების ნუსხის შესადგენად საჭიროა პირველადი შემოწმების ჩატარება. თუ ორგანიზაციებში შემოწმების შედეგად არ არის აღმოჩენილი მუშაკთა დასხივების დოზის 1 მზვ/წელი გადამეტება, მაშინ შემდეგში რადიაციული კონტროლის ჩატარება არ არის აუცილებელი. მაგრამ წარმოების ტექნოლოგიის შეცვლისას აუცილებელია ორგანიზაციის გადამოწმება.

ა) ორგანიზაციებში, სადაც დადგენილია 1 მზვ/წელში დოზის გადამეტება, მაგრამ იგი არ აღემატება 2 მზვ/წელში, უნდა ჩატარდეს ყველაზე მეტი დასხივების დონეების მქონე სამუშაო ადგილების შერჩევითი რადიაციული კონტროლი;

ბ) ორგანიზაციებში, სადაც მუშაკთა დასხივების დოზა აღემატება 2 მზვ/წელ-ში, უნდა განხორციელდეს დასხივების დოზების მუდმივი კონტროლი და გატარებულ იქნეს ღონისძიებები მათი შემცირების მიზნით.

6. დადგენილი ნორმატივების (5 მზვ/წელი) გადამეტების შემთხვევაში ორგანიზაციის ადმინისტრაცია ატარებს ყველა აუცილებელ ღონისძიებას მუშაკთა დასხივების შესამცირებლად.

ა) ორგანიზაციებში (ამავე მუხლის 1-ლ პუნქტში ჩამოთვლილი), სადაც შეუძლებელია აღნიშნული ნორმატივების დაცვა, დასაშვებია შესაბამის მუშაკთა სამუშაო პირობების გათანაბრება ტექნოგენური გამოსხივების წყაროებთან მომუშავე პერსონალთან;

ბ) დასხივების დოზის გადამეტების შესახებ ორგანიზაციის ადმინისტრაცია ატყობინებს სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ორგანოებს;

გ) პირებზე, რომლებიც სამუშაო პირობებით გათანაბრებული არიან ტექნოგენური გამოსხივების წყაროებთან მომუშავე პერსონალთან, ვრცელდება „ა” - ჯგუფის პერსონალისათვის გათვალისწინებული რადიაციული უსაფრთხოების უზრუნველყოფის ყველა მოთხოვნა.

7. ბუნებრივი რადიონუკლიდების მაღალი შემცველობის სასარგებლო წიაღისეულის სამეურნეო საქმიანობაში გამოყენების სანიტარიულ-ჰიგიენური პირობები განისაზღვრება სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ორგანოს მიერ.

8. ორგანიზაციებში, სადაც წარმოების ნარჩენები „წესების” V თავში მოყვანილი კრიტერიუმებით მიეკუთვნება რადიოაქტიურ ნარჩენებს, ორგანიზებულ უნდა იქნეს მათი შეკრება, დროებითი შენახვა და დამარხვა.

    მუხლი 22. მოსახლეობის დასხივება

1. მოსახლეობის რადიაციული უზრუნველყოფის მოთხოვნები ვრცელდება ბუნებრივი გამოსხივების რეგულირებად წყაროებზე:

ა) სათავსების ჰაერში რადონის იზოტოპები და მათი დაშლის პროდუქტები;

ბ)სამშენებლო ნაკეთობებში ბუნებრივი რადიონუკლიდების გამა-გამოსხივება;

გ) ბუნებრივი რადიონუკლიდები სასმელ წყალში, სასუქებსა და სასარგებლო წიაღისეულში.

2. აღმასრულებელი ხელისუფლების ორგანოები გეგმავენ და ატარებენ მუშაობას ბუნებრივი გამოსხივების წყაროებისაგან მოსახლეობის დასხივების დონის შემცირებისა და შეფასების თვალსაზრისით.

3. მოსახლეობის რადიაციული უსაფრთხოების ფარდობითი ხარისხის მახასიათებლებია ბუნებრივი გამოსხივების წყაროების ეფექტური დოზების შემდეგი მნიშვნელობები:

ა) 2 მზვ/წელში – დასხივება არ აღემატება ბუნებრივი გამოსხივების წყაროებისაგან მოსახლეობის დასხივების დოზების საშუალო მნიშვნელობებს;

ბ) 2 მზვ/წელიდან – 5 მზვ/წლამდე – დასხივება მომატებულია;

გ) 5 მზვ/წელზე მეტი – მაღალი გამოსხივებაა.

4. დასხივების მაღალი დონეების შესამცირებელი ღონისძიებები პირველ რიგში უნდა განხორციელდეს.

5. საცხოვრებელი სახლებისა და საყოფაცხოვრებო დანიშნულების შენობების მშენებლობისათვის მიწის ნაკვეთის (ტერიტორიის) გამოყოფისას უპირატესობა ენიჭება ტერიტორიებს, სადაც გამა-ფონი არ აღემატება 0,3 მკგრ/საათში და გრუნტის ზედაპირიდან რადონის ნაკადის სიმკვრივე – 80 მბკ(მ²წ). მშენებლობისათვის ისეთი ნაკვეთის გამოყოფისას, სადაც რადონის ნაკადის სიმკვრივე 80 მბკ(მ²წ)-ზე მეტია, შენობის პროექტში გათვალისწინებულ უნდა იქნეს რადონისაგან დაცვის სისტემა (მონოლითური ბეტონის ბალიში, სარდაფის სათავსოების გადახურვის გაუმჯობესებული იზოლაცია და სხვა). რადონისაგან დაცვის ღონისძიებების გათვალისწინება იმ შემთხვევაში, როდესაც გრუნტის ზედაპირიდან რადონის ნაკადის სიმკვრივე არ აღემატება 80 მბკ(მ2წ), განისაზღვრება ყოველ ცალკეულ შემთხვევაში სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ორგანოებთან შეთანხმების შემდეგ.

6. საცხოვრებელი სახლებისა და საყოფაცხოვრებო დანიშნულების შენობების საწარმოო რადიაციული კონტროლი ხორციელდება მშენებლობის, რეკონსტრუქციის, კაპიტალური შეკეთებისა და ექსპლუატაციის ყველა სტადიაზე. საწარმოო რადიაციული კონტროლი ამოწმებს მათ შესაბამისობას მოქმედ ნორმატივებთან („რუნ-2000”, პ.8.3.3, 8.3.4.). ნორმატიული მნიშვნელობების გადაჭარბების შემთხვევაში უნდა მოხდეს მიზეზების ანალიზი და განხორციელდეს აუცილებელი დაცვითი ღონისძიებები, მიმართული გამა-გამოსხივების დოზის სიმძლავრის და / ან სათავსების ჰაერში რადონის შემცველობის შემცირებაზე. მშენებლობის, რეკონსტრუქციის, კაპიტალური შეკეთებისას შენობების სათავსოების ჰაერში რადონის მოცულობითი აქტივობისა და გამა-გამოსხივების დოზის სიმძლავრის ნორმატიულ მნიშვნელობამდე დაყვანის გარეშე დაუშვებელია სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ორგანოების მიერ მათი ექსპლუატაციაში მიღება.

7. საცხოვრებელი სახლებისა და საყოფაცხოვრებო დანიშნულების შენობების საწარმოო რადიაციულ კონტროლს ახორციელებენ დადგენილი წესით აკრედიტირებული ორგანიზაციები.

8. საცხოვრებელი სახლებისა და საყოფაცხოვრებო დანიშნულების შენობების მშენებლობის, რეკონსტრუქციის, მიღებისა და ექსპლუატაციის დროს, რადიაციული უსაფრთხოების უზრუნველყოფის მიზნით, სანიტარიულ-ჰიგიენური ნორმების, წესებისა და ჰიგიენური ნორმატივების შესრულებაზე კონტროლს ახორციელებს სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ინსპექცია.

9. წყალმომარაგების წყაროებში რადიონუკლიდების შემცველობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობას ახორციელებს სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ორგანოები. აღნიშნული სამსახურები საჭიროებისამებრ აწარმოებენ ამ ტერიტორიაზე მცხოვრები მოსახლეობისა და მოსახლეობის ცალკეული კრიზისული ჯგუფების შინაგანი დასხივების დოზების შეფასებას, რომლებსაც უმეტესად განიცდიან მომატებული რადიონუკიდების შემცველობის წყაროებიდან წყლის მოხმარების ხარჯზე.

10. წყალმომარაგების ახალი წყაროების ექსპლუატაციაში გაშვება, როგორც წესი, ხდება იმ პირობით, რომ რადიონუკლიდების ხვედრითი აქტივობა წყალში არ აღემატება დადგენილ ჩარევის დონეებს („რუნ-2000”, მე-3 დანართი).

11. სამშენებლო მასალებსა და ნაკეთობებში რადიონუკლიდების შემცველობაზე კონტროლს ახორციელებს მწარმოებელი-ორგანიზაცია. ბუნებრივი რადიონუკიდების ხვედრითი აქტივობის მნიშვნელობები აღნიშნულ უნდა იქნეს მასალებისა და ნაკეთობების ყველა პარტიაზე თანმხლებ დოკუმენტაციაში (პასპორტში).

თავი VII

რადიაციული უსაფრთხოება რადიაციული ავარიების დროს

    მუხლი 23

რადიაციული ავარიის დროს პერსონალისა და მოსახლეობის რადიაციული უსაფრთხოების სისტემა უნდა უზრუნველყოფდეს ავარიის ნეგატიური შედეგების მინიმუმამდე დაყვანას, პირველ რიგში – დეტერმინირებული ეფექტების განვითარების აღკვეთასა და სტოქასტიკური ეფექტების წარმოშობის შესაძლებლობის მინიმიზაციას. რადიაციული ავარიის აღმოჩენის შემთხვევაში სასწრაფოდ უნდა მიიღონ ზომები ავარიის შემდგომი განვითარების აღსაკვეთად, აღდგეს კონტროლი გამოსხივების წყაროზე და მინიმუმამდე იქნეს დაყვანილი პერსონალისა და მოსახლეობის დასხივების დოზები, დასხივებულ პირთა რაოდენობა, საწარმოო სათავსოებისა და გარემოს რადიოაქტიური დაბინძურება, აგრეთვე ავარიით გამოწვეული ეკონომიკური და სოციალური დანაკარგები.

    მუხლი 24

1. ყველა რადიოაქტიური ობიექტის საპროექტო დოკუმენტაციაში უნდა განისაზღვროს დანადგარის გაუმართაობის, პერსონალის არასწორი მოქმედებების, სტიქიური უბედურებების ან სხვა მიზეზებით გამოწვეული შესაძლებელი ავარიები, რომლებმაც შეიძლება გამოიწვიოს წყაროზე კონტროლის დაკარგვა, ხალხის დასხივება და/ან გარემოს რადიოაქტიური დაბინძურება. გამოსხივების წყაროებთან მუშაობის კონკრეტული პირობებისათვის შესაძლებელი ავარიების ნუსხა თანხმდება სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ორგანოებთან.

2. I-II კატეგორიის რადიაციული ობიექტების საპროექტო დოკუმენტაციაში უნდა იყოს თავი „სამოქალაქო თავდაცვის საინჟინრო-ტექნიკური ღონისძიებები. საგანგებო სიტუაციების გამაფრთხილებელი ღონისძიებები”, რომელიც შეიცავს რადიაციული ავარიის სალიკვიდაციო გადაუდებელ სამუშაოებისათვის აუცილებელი ინდივიდუალური დამცველი საშუალებების, მედიკამენტების, რადიომეტრული და დოზიმეტრული აპარატურის ავარიული მარაგის, დეზაქტივაციისა და სანიტარიული დამუშავების საშუალებების, ინსტრუმენტების, ინვენტარის ნომენკლატურას, მოცულობასა და შენახვის ადგილებს.

3. I-II კატეგორიის რადიაციული ობიექტების ადმინისტრაცია ვალდებულია შეიმუშაოს, დაამტკიცოს და შეათანხმოს სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ორგანოებთან პერსონალისა და მოსახლეობის დაცვითი ღონისძიებების გეგმა რადიაციული ავარიების შემთხვევაში. გეგმა უნდა შეიცავდეს შემდეგ ძირითად თავებს:

ა) რადიაციულ ობიექტებზე შესაძლო ავარიების პროგნოზს, მიზეზებს, ტიპს, სცენარის განვითარებას, აგრეთვე სხვადასხვა ტიპის ავარიის დროს პროგნოზირებად რადიაციულ მდგომარეობას;

ბ) დაცვითი ღონისძიებების გატარებაზე გადაწყვეტილების მიღების კრიტერიუმებს;

გ) ორგანიზაციების ჩამონათვალს, რომელთანაც ავარიისა და მისი შედეგების ლიკვიდაციის დროს ხორციელდება ურთიერთქმედება;

დ) ავარიული რადიაციული კონტროლის ორგანიზაციას;

ე) რადიაციული ავარიის ზომებისა და ხასიათის შეფასებას;

ვ) ავარიული გეგმის მოქმედებაში მოყვანის წესებს;

ზ) ინფორმირებისა და შეტყობინების წესებს;

თ) პერსონალის მოქცევის წესებს ავარიის დროს;

ი) თანამდებობის პირების ვალდებულებებს ავარიული სამუშაოების ჩატარების დროს;

კ) ავარიული სამუშაოების ჩატარების დროს პერსონალის დამცველ ზომებს;

ლ) ხანძარსაწინააღმდეგო ღონისძიებებს;

მ) მოსახლეობისა და გარემოს დაცვის ღონისძიებებს;

ნ) სამედიცინო დახმარების გაწევას დაზარალებულებისათვის;

ო) რადიოაქტიური დაბინძურების კერების (უბნების) ლიკვიდაციისა და ლოკალიზაციის ზომებს;

პ) პერსონალის მომზადებასა და ვარჯიშს (ტრეინინგი) ავარიის შემთხვევაში მოქმედებებისათვის.

4. ყველა რადიაციულ ობიექტზე უნდა იყოს „პერსონალის მოქმედების ინსტრუქციები ავარიულ სიტუაციებში”.

5. რადიაციული ობიექტის სან-გამტარში, ჯანდაცვის პუნქტებში, საწარმოო უბნებში უნდა ინახებოდეს ავარიის დროს დაზარალებულთათვის პირველი დახმარების აუცილებელი საშუალებების სააფთიაქო კომპლექტი, ხოლო ობიექტებზე, სადაც მიმდინარეობს მუშაობა გამოსხივების ღია წყაროებთან, პირებისათვის, რომლებმაც განიცადეს რადიაქტიური დაბინძურება – სანიტარიული დამუშავების საშუალებების მარაგი.

    მუხლი 25

1. ყველა ორგანიზაციაში, სადაც შესაძლებელია რადიაციული ავარია, გათვალისწინებულ უნდა იქნეს ავარიის სასწრაფო შეტყობინების სისტემა, რომლის სიგნალის შემდეგ პერსონალმა უნდა იმოქმედოს რადიაციული ავარიის ლიკვიდაციის ღონისძიებების გეგმისა და სამსახურებრივი ინსტრუქციების შესაბამისად.

2. რადიაციული ავარიის ფაქტის დადგენის ყველა შემთხვევაში ორგანიზაციის ადმინისტრაცია ვალდებულია შეატყობინოს სახელმწიფო ხელისუფლების, ადგილობრივი მმართველობისა და სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ორგანოებს, რომლებიც ახორციელებენ ზედამხედველობასა და კონტროლს რადიაციული უსაფრთხოების უზრუნველყოფის დარგში.

3. აღმასრულებელი ხელისუფლების ორგანოები უზრუნველყოფენ რადიაციული ავარიის შესახებ მონაცემების შეკრებასა და სწრაფ მიწოდებას რადიაციული დაცვის დარგის სპეციალისტებისათვის და მათ მონაწილეობას მოსახლეობის ინფორმირებაში რადიაციული ავარიის, დაცვითი საშუალებებისა და რეკომენდირებული მეთოდების შესახებ.

    მუხლი 26

1. ავარიისა და მისი შედეგების ლიკვიდაციის სამუშაოების ჩასატარებლად უნდა მოიწვიონ სპეციალიზირებული ავარიული ბრიგადები. აღნიშნული სამუშაოების შესასრულებლად მოწვევისას უპირატესობა ენიჭებათ მამაკაცებს (პერსონალის რიცხვიდან) 30 წლის ზევით, რომელთაც არ გააჩნიათ სამედიცინო უკუჩვენებები, შესაძლებელი დასხივების დოზების და ჯანმრთელობისათვის რისკის ინფორმირების და მათი ნებაყოფლობითი წერილობითი თანხმობის შემდეგ. ავარიულ სამუშაოებში მონაწილეობის მიღება ქალებისათვის დასაშვებია მხოლოდ გამონაკლის შემთხვევებში.

2. ავარიის შედეგების სალიკვიდაციო სამუშაოების დაწყებამდე პერსონალს უნდა ჩაუტარდეს ინსტრუქტაჟი რადიაციული უსაფრთხოების საკითხებში, სამუშაოს ხასიათისა და თანმიმდევრობის განმარტებით. საჭიროების შემთხვევაში ჩატარდეს გათვალისწინებული სამუშაოების წინასწარი დამუშავება.

3. ავარიის შედეგების სალიკვიდაციო სამუშაოებისა და სხვა ღონისძიებების შესრულება, რომლებიც დაკავშირებულია პერსონალის შესაძლო მომატებულ დასხივებასთან, აუცილებელია ჩატარდეს რადიაციული კონტროლის ქვეშ შესაბამისი კვალიფიკაციის მქონე სპეციალისტების მიერ.

    მუხლი 27

ავარიის ლიკვიდაციის დროს პერსონალის წინასწარ დაგეგმილი მომატებული დასხივების რეგლამენტაცია განისაზღვრება „რუნ-2000”-ის მე-6 თავით. წინასწარი დაგეგმილი მომატებული დასხივება დასაშვებია რადიაციული ობიექტის პერსონალისათვის, რომელიც მონაწილეობს ავარიულ-აღდგენით სამუშაოებში და აგრეთვე ავარიულ-სამაშველო სამსახურებისა და ფორმირებების სპეციალისტებისათვის.

    მუხლი 28

პირები, რომლებმაც მიიღეს ტრავმული დაზიანება, ქიმიური მოწამვლა ან დასხივდნენ 0,2ზვ-ზე მეტი დოზით, აუცილებლად იგზავნებიან სამედიცინო გამოკვლევაზე და საჭიროებისამებრ – სამკურნალოდ. რადიაციული დაბინძურების შემთხვევაში უნდა ჩატარდეს მათი სანიტარიული დამუშავება და დაბინძურებული ტანსაცმლის დეზაქტივაცია.

    მუხლი 29

1. რადიაციული ავარიების დროს გარემოში რადიონუკლიდების მოხვედრის შემთხვევაში, რომელმაც გამოიწვია დიდი ტერიტორიების რადიოაქტიური დაბინძურება, მოსახლეობის დაცვა ხორციელდება „რუნ-2000”-ის მე-9 თავში მოყვანილი კრიტერიუმების საფუძველზე, რომლებიც განსაზღვრავენ გადაწყვეტილების მიღებას.

2. ავარიის შედეგების ლიკვიდაცია და მიზეზების გამოძიება აუცილებლობის შემთხვევაში ტარდება რეგიონულ, ტერიტორიულ და ორგანიზაციის დონეებზე, კანონით გათვალისწინებული წესის მიხედვით.

    მუხლი 30

1. რადიაციული ავარიის შედეგების ლიკვიდაციისა და გამოძიების დროს სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ორგანოებმა მონაწილეობა უნდა მიიღონ შემდეგი ამოცანების შესრულებაში:

ა) წინასწარი რადიაციული კონტროლის ჩატარება;

ბ) იმ პირების გამოვლენა, რომლებმაც მიიღეს ავარიული დასხივება;

გ) ავარიის ლიკვიდაციასა და გამოძიებაში მონაწილე პირების რადიაციული უსაფრთხოების უზრუნველყოფაზე კონტროლი;

დ) საწარმოსა და გარემოს, წყალმომარაგების წყაროების, კვების პროდუქტების რადიოაქტიური დაბინძურების დონეებზე კონტროლი;

ე) რადიაციული მდგომარეობის, მოსახლეობის ცალკეული ჯგუფების, პერსონალის, აგრეთვე ავარიულ სამუშაოებში მონაწილე პირთა დასხივების ინდივიდუალური დოზების ჰიგიენური შეფასება;

ვ) სანიტარიული დამუშავებისა და დეზაქტივაციის ეფექტურობის შეფასება;

ზ) აღმასრულებელი ხელისუფლების ორგანოების და ორგანიზაციებისათვის მოსახლეობისა და პერსონალის დაცვის წინადადებების შემუშავება, რადიაციული მდგომარეობის პროგნოზის გათვალისწინებით;

თ) კონტროლი რადიოაქტიური ნარჩენების მოგროვებაზე, გატანაზე, დამარხვაზე.

2. რადიოაქტიური დაბინძურების ზონაში მოსახლეობის ცხოვრების განსაკუთრებული რეჟიმი, შესაბამის ტერიტორიაზე რადიაციულ მდგომარეობაზე კონტროლი, მოსახლეობის დასხივების დოზების აღრიცხვა დგინდება აღმასრულებელი ხელისუფლების ორგანოების მიერ სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ორგანოების რეკომენდაციების საფუძველზე.

    მუხლი 31

1. რადიაციული ავარიის შედეგად დაბინძურებულ ტერიტორიაზე უნდა განხორციელდეს:

ა) ტერიტორიების რადიოაქტიური დაბინძურების შედეგად მიღებული მოსახლეობის დასხივების დოზების შეფასება, რადიაციული კონტროლის ჩატარებით, თუ აღნიშნული დოზა გადააჭარბებს 10 მკზვ/წელიწადში;

ბ) რადიაციული კონტროლი მოსახლეობის სხვა ძირითადი სახის დასხივებაზე;

გ) ყველა სახის ძირითად დასხივებაზე დოზის ოპტიმალური შემცირება, თუ ტერიტორიის დაბინძურების ხარჯზე მოსახლეობის დასხივების დოზა აღემატება 1,0 მზვ/წელიწადში;

დ) ოპტიმალური დაცვითი ღონისძიებები, რომლებიც არ არღვევენ მოსახლეობის ნორმალური ცხოვრების პირობებსა და ტერიტორიის სოციალურ და სამეურნეო ფუნქციონირებასა თუ დასხივების დოზა ტერიტორიის რადიოაქტიური დაბინძურების ხარჯზე აღემატება 0,1 მზვ/წელში, მაგრამ არა უმეტესია 1,0 მზვ/წელში.

2. რადიოაქტიური ნივთიერებებით დაბინძურებულ ტერიტორიაზე სამეურნეო საქმიანობის გამტარებელი ორგანიზაციის ადმინისტრაცია უზრუნველყოფს სამუშაოს ისეთ პირობებს, რომლის დროს რადიოაქტიური დაბინძურების შედეგად მუშაკთა დასხივების დოზა არ გადააჭარბებს 5 მზვ/წელში. ორგანიზაციებში, სადაც ავარიული დაბინძურების ხარჯზე მუშაკთა დასხივება აღემატება 1 მზვ/წელში, იქმნება რადიაციული უსაფრთხოების სამსახური, რომელიც განახორციელებს რადიაციულ კონტროლს და გაატარებს მუშაკთა დასხივების შემცირების ღონისძიებებს ოპტიმიზაციის პრინციპის გათვალისწინებით.

თავი VIII

რადიაციული უსაფრთხოების სამედიცინო უზრუნველყოფა

    მუხლი 32

1. პერსონალისა და მოსახლეობის რადიაციული უსაფრთხოების სამედიცინო უზრუნველყოფა მოიცავს სამედიცინო შემოწმებებს, დაავადებების პროფილაქტიკას, ხოლო საჭიროების შემთხვევაში მკურნალობასა და რეაბილიტაციას.

2. მაიონებელი გამოსხივების წყაროებთან მომუშავე ყველა პირი („ა”-ჯგუფის პერსონალი) უნდა გადიოდეს წინასწარ (სამუშაოზე მიღებისას) და პერიოდულ პროფილაქტიკურ სამედიცინო შემოწმებებს.

3. სამუშაოდ არ დაიშვებიან პირები, რომლებიც უარს ამბობენ პროფიაქტიკურ სამედიცინო შემოწმებაზე.

4. მოთხოვნები სამედიცინო და ფსიქოფიზიოლოგიური შემოწმებებისადმი და სამედიცინო უკუჩვენებების ჩამონათვალი განისაზღვრება საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ.

5. რადიოაქტიური დაბინძურების სტატუსის მქონე ზონებში მცხოვრები პირები სამედიცინო შემოწმებას გადიან კანონით დადგენილი წესით.

6. იმ შემთხვევაში, როდესაც პერსონალი შეიძლება აღმოჩნდეს სხვა მავნე ფაქტორების ზემოქმედების გავლენის ქვეშ (ფიზიკური, ქიმიური, ბიოლოგიური და სხვა), რადიაციული დაცვის ზომები უნდა გატარდეს ყველა მავნე საწარმოო ფაქტორების შერწყმული ზემოქმედების გათვალისწინებით.

7. პერიოდული პროფესიულ-სამედიცინო შემოწმების ჩატარების შემდეგ მიზანშეწონილია მავნე ზემოქმედების ფაქტორების კომპლექსის მოქმედების შესაბამისად გამოიყოს დისპანსერული აღრიცხვის ჯგუფები.

8. იმ შემთხვევაში, თუ პერსონალის ჯანმრთელობის მდგომარეობაში გამოვლენილია გადახრები, რომელიც შეუშლის ხელს გამოსხივების წყაროებთან მუშაობის გაგრძელებას, მათი დროებით ან მუდმივი გადაყვანის საკითხის გადაწყვეტა ხდება ინდივიდუალურად, შრომის პირობების სანიტარიულ-ჰიგიენური დახასიათების, გამოვლენილი პათოლოგიის მედეგობისა და სიმძიმის, აგრეთვე სოციალური მოტივების გათვალისწინებით.

9. პერიოდული სამედიცინო შემოწმების დროს უნდა გამოვლინდნენ პირები, რომელთაც ესაჭიროებათ მკურნალობა, აგრეთვე რადიაციასთან დამოკიდებულ დაავადებათა აღმოჩენის მაღალი ხარისხის რისკის მატარებელი პირები, რომელთა მიმართ უნდა განხორციელდეს პროფილაქტიკური ზომები. დაავადებული პირები უნდა გაიგზავნონ ამბულატორიულ ან სტაციონარულ მკურნალობაზე, საჭიროების შემთხვევაში კი – რეაბილიტაციაზეც.

    მუხლი 33

1. ავარიული დასხივების შემთხვევისათვის სამედიცინო დაწესებულებას, რომელიც ემსახურება გამოსხივების ღია წყაროებთან მომუშავე ორგანიზაციას, უნდა ჰქონდეს:

ა) რადიაციული კონტროლის ხელსაწყოები;

ბ) ღია წყაროებთან მუშაობის შემთხვევაში კანის, ჭრილობებისა და დამწვრობის დეზაქტივაციის საშუალებები;

გ) ორგანიზმიდან რადიონუკლიდების გამოყვანის დაჩქარების საშუალებები;

დ) რადიოპროტექტორები.

2. გამოსხივების წყაროებთან სამუშაოს შეწყვეტის შემდეგ „ა”-ჯგუფის პერსონალის პერიოდული სამედიცინო გამოკვლევები ტარდება იმავე სამედიცინო დაწესებულებაში, სადაც მიმდინარეობს აღნიშნული სამუშაოები ან შესაბამისი უწყების სხვა სამედიცინო დაწესებულებაში.

3. ჯანმრთელობის დაცვის ტერიტორიულმა მმართველობებმა დებულების მიხედვით უნდა უზრუნველყონ მოსახლეობის იმ პირთა სამედიცინო გამოკვლევა, რომლებმაც წლის განმავლობაში განიცადეს დასხივება 200 მზვ-ზე მეტი ეფექტური დოზით, ან ერთ-ერთი ძირითადი გამომსხივებელი წყაროსგან 500 მზვ-ზე მეტი დაგროვილი დოზით, ან 1000 მზვ-ზე მეტი დოზით დასხივება ყველა წყაროსგან.

4. იმ პერსონალისა და მოსახლეობის ჯანმრთელობის განმტკიცებისათვის, რომლებიც განიცდიან მნიშვნელოვან დასხივებას, კვების რაციონში საჭიროა ჩაირთოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ რეკომენდებული ანტიკანცეროგენური და იმუნოპროტექტორული მოქმედების მქონე საკვები დანამატები.

 

დანართი 1

რა დია ციული უსა ფრთხოების ძირითა დი პრინციპების პრა ქტიკული რეა ლიზა ცია

დასაბუთების პრინციპი.

განსაკუთრებით მარტივ სიტუაციებში დასაბუთების პრინციპის შემოწმება ხორციელდება ზიანისა და სარგებლობის შედარების გზით:

 

 X

ბ) მხედველობაშია მისაღები ტექნიკური და ეკოლოგიური უსაფრთხოების ასპექტები. დასაბუთების პრინციპის შესრულების შემოწმება, დაკავშირებული გამოსხივების წყაროსაგან სარგებლის და ზიანის ურთიერთდაპირისპირებასთან, როცა სარგებელი და ზიანი ხშირად სხვადასხვა მაჩვენებლით იზომება, არ იზღუდება მხოლოდ რადიოლოგიური კრიტერიუმებით, არამედ შეიცავს სოციალურ, ეკონომიკურ, ფსიქოლოგიურ და სხვა ფაქტორებსაც.

გ) გამოსხივების სხვადასხვა წყაროებისა და დასხივების პირობებისათვის სარგებლის კონკრეტული სიდიდეებს გააჩნიათ თავისებურებები (ატომური ელექტროსადგურის მიერ წარმოქმნილი ენერგია, დიაგნოსტიკური და სხვა ინფორმაცია, ბუნებრივი რესურსების მოპოვება, საცხოვრებლით უზრუნველყოფა და ა.შ.). შეძლებისგვარად, ისინი დაყვანილ უნდა იქნენ სარგებლის განზოგადებულ გამოსახულებამდე, დროის თანაბარ (ტოლ) მონაკვეთში შესაძლო ზიანთან შედარებისათვის – სიცოცხლის ადამიანი – წელიწადი რიცხვის შემცირების სახით. ამასთანავე, მიღებულია, რომ დასხივება კოლექტიური ეფექტური დოზით 1 ადამიანი – ზივერტი იწვევს სიცოცხლის 1 ადამიანი – წელიწადის დაკარგვას;

დ) ეკონომიკურ სარგებლობასთან შედარებით პრიორიტეტი ენიჭება ჯანმრთელობის მაჩვენებლებს;

ე) სარგებელი – ზიანის თანაფარდობის მედიკო-სოციალური დასაბუთება შეიძლება გაკეთდეს რაოდენობრივი და ხარისხობრივი მაჩვენებლის საფუძველზე, დასხივებასთან დაკავშირებული საქმიანობით ჯანმრთელობისათვის მოყენებული სარგებლისა და ზიანისა.

ვ) რა ოდენობრივი შეფა სებისა თვის გა მოიყენება უტოლობა :

Y₀ – ) დანართი 2

 გამოსხივების ცალკეული ტექნოგენური წყაროებისაგან მოსახლეობის დასხივების კვოტების დადგენის რეკომენდაციები

1. კვოტის დადგენის მიზანია არ იქნეს დაშვებული „რუნ-2000“-ით განსაზღვრული ტექნოგენური დასხივების დასაშვები დოზის გადამეტება მოსახლეობისათვის (1 მზვ/წ-ში), რომელიც სხივდება რამდენიმე რადიაციული ობიექტისაგან, და მოსახლეობის ტექნოგენური დასხივების შემცირება ოპტიმიზაციის პრინციპის გათვალისწინებით.

2. I კატეგორიის რადიაციული ობიექტის საპროექტო დოკუმენტაციაში განსაზღვრულ უნდა იქნეს ობიექტის ნორმალური ექსპლუატაციის დროს მოსახლეობის დასხივების კვოტები.

3. ობიექტის დაკვირვების ზონაში მცხოვრებ მოსახლეობის კრიზისული ჯგუფების დასხივების საშუალო ინდივიდუალური ეფექტური დოზის სიდიდეებისათვის დგინდება კვოტები.

4. კვოტა დგინდება ყველა რადიაციული ფაქტორებისათვის (ჰაერში გამონაბოლქვის, წყალში გადანაყრის და სხვა), რომლებისგანაც რადიაციული ობიექტების ნორმალური ექსპლუატაციისას სანიტარიულ-დაცვითი ზონის გარეთ მოსახლეობის კრიზისული ჯგუფის დასხივებამ შეიძლება გადააჭარბოს მინიმალური მნიშვნელობის აქტივობას – 10 მკზვ/წ-ში.

5. კვოტის ზომა უნდა ახასიათებდეს რადიაციული ობიექტზე გამოსხივების წყაროს ნორმალური ექსპლუატაციის ხარჯზე მოსახლეობის კრიზისული ჯგუფის შესაძლებელ დასხივების დონის ზედა ზღვარს, მოსახლეობის რადიაციული უსაფრთხოების უზრუნველყოფის მიღწეული დონის გათვალისწინებით.

6. სხვადასხვა გამოსხივების წყაროსაგან კვოტების ჯამი არ უნდა აღემატებოდეს „რუნ-2000“-ში დადგენილ მოსახლეობის დასხივების დოზის ზღვარს, მოსახლეობის დასხივების დოზის ზღვარსა და კვოტების ჯამს შორის სხვაობა უნდა განვიხილოთ როგორც რეზერვი, რომლის სიდიდე ტექნოგენური გამოსხივების წყაროებისაგან მოსახლეობის რადიაციული უსაფრთხოების ხარისხის მახასიათებელია.

7. ცალკეული რადიაციული ფაქტორის (სანიტარიულ-დაცვითი ზონის საზღვარზე გამოსხივების დოზის სიმძლავრის, გამონაბოლქვისა და გადანაყრის სიმძლავრეების, გარემოს ობიექტებში რადიონუკლიდების შემცველობის და სხვა) გასაანგარიშებლად გამოიყენება კვოტების მნიშვნელობები.

 

დანართი 3

მაიონებელი გამოსხივების წყაროებთან მუშაობის სანიტარიული პასპორტი №

 

1. სატიტულო ნაწილი

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ა) სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ორგანოს სრული დასახელება, მისამართი, ტელეფონი

 

ბ) დაწესებულება------------------------------------------------------------------------------------------------

                                                                              დასახელება, მისამართი, ტელეფონი

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

გ) სამინისტრო, უწყება-------------------------------------------------------------------------------------------

                                                                                                           დასახელება, მისამართი, ტელეფონი

დ) ზემდგომი ორგანიზაცია-------------------------------------------------------------------------------------

                                                                                 დასახელება, მისამართი, ტელეფონი

ე) პ ასპორტის მიმღები დ აწესებულების ქვედ ან აყოფი--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------

ვ) ობიექტის რ ადი აციულ უს აფრთხოებ აზე პ ასუხისმგებელი პირი-------------- ----------------------

                                                                                                                    (თანამდებობა, ბრძანების ნომერი, თარიღი, ტელეფონი)

2. მუშ აობ ა დ ას აშვები ა შემდეგ მ აიონებელ წყ აროებთ ან

 

 

მ აიონებელი წყ აროს ს ახეობ ა დ ა დ ახ ასი ათებ ა	მუშაობის სახეობა და ხასიათი	მუშაობის ჩატარების ადგილი	შემზღუდავი პირობები
I. მუშაობა ღია მაიონებელ წყაროებთან --------------------------------------------------
II. მუშაობა დახურულ მაიონებელ წყაროებთან --------------------------------------------------
III. მუშაობა მაიონებელი გამოსხივების მაგენერირებელ მოწყობილობებთან --------------------------------------------------
IV. სხვა სამუშაოები მაიონებელ წყაროებთან

3. სანიტარიული პასპორტი გაცემულია---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 კომისიის მიღების, შემოწმების აქტის № თარიღის აღნიშვნით

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

სა ფუძველზე ------------------------------ ვა დით

 

4. სა ნიტა რიული პა სპორტი მოქმედებს “------” -----------------------------200 წ.

ა ) ინსპექციის უფროსი -------------------------------------------------------------------------------------

                                                                                                                             გვარი, სახელი

  ბ.ა .

“------”-------------------------” 200----წ

ბ) შემსრულებელი:

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

                                                                                 გვარი, სახელი, თანამდებობა, ტელეფონი

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

გ) შესრულებულია ---------------------------- ეგზემპლარად

დ) ჩაბარებულია

 

№ ეგზ.	ორგანიზაცია	თარიღი	ხელმოწერა

 

დანართი 4

 მითითებები სანიტარიული პასპორტის ფორმის შევსებისათვის

1. ფორმა ივსება რადიაციული ჰიგიენის ინსპექტორის მიერ და უნდა შეიცავდეს მაიონებელი გამოსხივების წყაროებთან ნებადართული სამუშაოების ყველა აუცილებელ მონაცემებს: მაიონებელი გამოსხივების წყაროს რაოდენობრივი და თვისებრივი დახასიათება (1- ლი გრაფა), მუშაობის სახეობა და ხასიათი ( მე-2 გრაფა), მუშაობის ჩატარების ადგილი ( მე-3 გრაფა) და შემზღუდავი პირობები ( მე-4 გრაფა), რომელზედაც ინსპექტორი თვლის საჭიროდ მოლაპარაკებას.

ა) სანიტარიული პასპორტი წარმოადგენს ერთიან საბუთს, რომელიც იძლევა მაიონებელი გამოსხივების წყაროებთან მუშაობის უფლებას და გაიცემა სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ინსპექციების მიერ ( მაიონებელი გამოსხივების წყაროების შენახვაზე, ტრანსპორტირებაზე, რადიოაქტიური ნარჩენების მოგროვებაზე, შენახვასა და დამარხვაზე).

2. აუცილებელია მაიონებელი გამოსხივების წყაროებთან დასაშვები სამუშაოების სათაურისა და დანაყოფის ნომერის მოყვანა. IV დანაყოფს ( სხვა სამუშაოები მაიონებელი გამოსხივების წყაროებთან) – მიეკუთვნება ის სამუშაოები, რომლებიც არ მიეკუთვნება I- III დანაყოფებს: მუშაობა, რადიონუკლიდების გენერატორებთან, ბირთვულ რეაქტორებთან, რადიოაქტიურ ნარჩენებთან და სხვა, შერეული რადიაციული მახასიათებლების მქონე მაიონებელი გამოსხივების წყაროებთან.

3. ქვედანაყოფში ყველა სახეობის მაიონებელი გამოსხივების წყაროს მიენიჭება თავისი რიგითი ნომერი და ამ ნომერს მიეკუთვნება ყველა სხვა მონაცემები მე-2, მე-3 და მე-4 გრაფებში.

4. 1- ლ გრა ფა ში მოსა ყვა ნი ა უცილებელი მონა ცემები:

ა) I და ნა ყოფში: რა დიონუკლიდი, ნივთიერება, ა გრეგა ტული მდგომა რეობა, სა მუშა ო ა დგილზე მა ქსიმა ლური და სა შვები ერთჯერა დი ა ქტივობა, წლიური მოხმა რება;

ბ) II და ნა ყოფში ( მუშა ობა და ხურულ წყა როებთა ნ) – ნუკლიდი, წყა როს ტიპი ( და ნა დგა რების, ხელსა წყოების, ა პა რა ტების – ტიპი, მა რკა, გა მოშვების წელი; ა რა სტა ნდა რტული გა მოსხივების წყა როს და მა მზა დებელი, მონა ცემები მისი გა მოშვების სა ხელმწიფო სა ნიტა რიული ზედა მხედველობის ორგა ნოებთა ნ შეთა ნხმება ზე), წყა როს მა ქსიმა ლური ა ქტივობა, წყა როს მა ქსიმა ლური ერთჯერა დი რა ოდენობა სა მუშა ო ა დგილზე და მა თი ჯა მური ა ქტივობა, წლიური მოხმა რება ( მოკლევა დია ნი ნუკლიდებისა თვის);

გ) III და ნა ყოფი ( მუშა ობა მა იონებელი გა მოსხივების მა გენერირებელ მოწყობილობებთა ნ): წყა როს სა ხეობა (ა პა რა ტების, ხელსა წყოების, და ნა დგა რებისა თვის იგივე მონა ცემები, რა ც მოყვა ნილია II და ნა ყოფში), სა ხეობა, ენერგია და გა მოსხივების ინტენსიურობა (ა ნ ა მა ჩქა რებელი ძა ბვა, დენის ძა ლა, სიმძლა ვრე და ა. შ.), ერთდროულა დ მომუშა ვე მა იონებელი გა მოსხივების წყა როს მა ქსიმა ლური და სა შვები რა ოდენობა, ერთ ა დგილზე გა ნლა გებული წყა როების რა ოდენობა;

დ) IV და ნა ყოფი: მა იონებელი გა მოსხივების წყა როს ხა სია თისა და სა ხეობის გა თვა ლისწინებით იგივე მონა ცემები, რა ც I- III და ნა ყოფებში ( რა დიონუკლიდის გენერა ტორებისა თვის – მონა ცემები დედისეული და შვილეული ნუკლიდების შესა ხებ), სპეცა ვტოტრა ნსპორტით რა დიოიზოტოპური წყა როებისა და ნა რჩენების ტრა ნსპორტირების სა მუშა ოების დროს: – მა ნქა ნის სა ხეობა, მა რკა და ნომერი;

ე) მე-2 გრაფაში მოსაყვანი აუცილებელი მონაცემები:

ე.ა) სამუშაოს ტიპი, ხასიათი (სტაციონარული, არასტაციონარული, კვლევითი, საწარმოო და ა.შ.).

ვ) მე-3 გრაფაში მოსაყვანი აუცილებელი მონაცემები:

ვ.ა) ზუსტად გამოიკვეთოს სამუშაო ადგილი: შენობა, სართული, საამქრო, უბანი, ოთახი, ტერიტორიის ნაწილი (ორგანიზაციაში ან მის გარეთ);

ზ) მე-4 გრაფაში მოსაყვანი აუცილებელი მონაცემები:

ზ.ა) I დანაყოფში (აგრეთვე IV დანაყოფში გამოსხივების ღია წყაროსთან მუშაობის დროს) აღინიშნოს ნებადართულ სათავსებში მიმდინარე სამუშაოების კლასი;

ზ.ბ) ყველა დანაყოფებში: ნებისმიერი შემზღუდავი პირობები – ა-ჯგუფის პერსონალის ან სხვა მუშაკთა მიერ აღნიშნულ ადგილებში სხვა სამუშაოების (რომლებიც არ არიან დაკავშირებულნი მაიონებელი გამოსხივების წყაროების გამოყენებასთან) ჩატარებაზე ნების დართვა ან აკრძალვა, მავნე არარადიაციული ფაქტორების გამორიცხვა ან შეზღუდვა.

დანართი 5

 სანიტარიული პასპორტი

რადიოაქტიური ნივთიერებების, ბირთვული მასალების, მაიონებელი გამოსხივების წყაროს მქონე მოწყობილობების, დანადგარებისა და რადიოაქტიური ნარჩენების ტრანსპორტირების პირობებისა და მეთოდების სანიტარიულ წესებთან შესაბამისობაზე

 

1. ორგანიზაციის დასახელება----------------------------------------------------------

2. ტრანსპორტის ტიპი (ავტომანქანა, მისაბმელი, რკ.გზ.ვაგონი)----------------

 ნომერი---------------------------------------------------------------------------------

3. ტრანსპორტის აღჭურვილობა-------------------------------------------------------

4. ტრანსპორტის ავარიული კომპლექტით უზრუნველყოფა----------------------

5. სანიტარიული დათვალიერებისა და დოზიმეტრული გაზომვების შედეგების საფუძველზე ნება ეძლევა გადაზიდოს:

 ა) რადიოაქტიური ნივთიერების შემცველი ფუთები, რადიონუკლიდების შემცველი დანადგარები და მოწყობილობები--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------

(მიეთითოს ფუთების რაოდენობა, კატეგორია, ჯამური აქტივობა)

 

 ბ) რადიოაქტიური ნარჩენები (მყარი, თხევადი)

 ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------

 (მიეთითოს ნარჩენის სახეობა და აქტივობა)

 

გ) სანიტარიული პასპორტის გაცემის თარიღი

“---------”------------------------------200----წ.

დ) მოქმედებს “----------”---------------200----წ-მდე

 

ე) ინსპექციის უფროსი-------------------------

 

 ბ.ა.

“--------”--------------წ

 

დანართი 6

მაიონებელი გამოსხივების

წყაროების შეკვეთა - განაცხადი

1. ორგანიზაციის სარეგისტრაციო ნომერი

 

2. მომწოდებლის დასახელება და საფოსტო მისამართი------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------

3. შემკვეთის დასახელება და საფოსტო მისამართი----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------

4. ორგანიზაციის დასახელება, რომლისთვისაც წარმოებს შეკვეთა-------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------

5. შეკვეთის საგანი--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

წყაროს დასახელება

განზომ ილების ერთეული

აქტივობის ერთეული

ერთეულის რაოდენობა წელიწადში

მათ შორის , თვეების მიხედვით

საერთო რაოდენობა  (აქტივობა)

ჯამი, ლარი

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

ა) სულ:---------------------------------------------------------------------------------------------------------

ბ) შენიშვნა---------------------------------------------------------------------------------------------------

გ) გადახდის გარანტია--------------------------------------------------------------------------------------

                                                                                                    დ) ორგანიზაციის ხელმძღვანელი

                                                                                                    ე) მთ ავ არი ბუღ ალტერი

ვ) ს ანიტ არიულ-ჰიგიენური ნორმებს ა დ ა წესებზე ს ახელმწიფო ს ანიტ არიული ზედ ამხედველობის ინსპექციის უფროსი

„ბ. ა.“

6. ს ააღრიცხო შენიშვნები შეკვეთ ა-გ ან აცხ ადის რე ალიზ აციის შეს ახებ (ერთჯერ ად მიწოდებ აზე)

7. წყაროს გაგზავნის თარიღი. წყაროს მიღების თარიღი

 შემკვეთისათვის „-----“----------წ. შემკვეთის მიერ „------”------------წ.

ა) შესრულებულია 4 ეგზ.-ად

№1 ეგზ.–

№2 ეგზ.–

№3 ეგზ.–

№4 ეგზ.–

დანართი 7

რადიოაქტიური ნივთიერების გაცემაზე მოთხოვნის ნიმუში

1. ნებას ვრთავ

----------------------------------------------

ორგანიზ. ხელმძღ. ხელმოწერა

“----”--------------------------------------წ.

2. მოთხოვნა რადიოაქტიური ნივთიერების გაცემაზე

3. გთხოვთ გასცეთ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 (მიუთითეთ კონკრეტულად რა სამუშაოსათვის)

4. შემდეგი რადიოაქტიური ნივთიერებები----------------------------------------------------------------

საჭიროა			ფაქტობრივად გაცემულია
ნივთიერე-ბის დასა-ხელება	რაოდენობა /მოცულობა ან წყაროების რიცხვი/	საერთო აქტიურობა	რაოდენობა/ მოცულობა ან წყაროების რიცხვი/	პასპორტის მიხედვით	გადათვ-ლა გაცე-მის საათზე	პასპორტის № და თარიღი (წყაროს №)

ა) მოითხოვა თანამშრომელმა                                      ბ) გასცა პასუხისმგებელ პირმა

-------------------------------               ------------------------------------------------------------------------------

          (გვარი, სახელი)                                                                                                          (გვარი, სახელი)

----------------------------------------------     ------------------------------------------------------------ --------

         (ლაბორატ. ან საამქროს დასახელ.)                                                                  (ორგანიზაც. დასახელება)

“------–”------------------წ. -------------------------- (ხელმოწერა)

გ) მიიღო-------------------------------------------------------------------------------------------------------

                                                                   (ხელმოწერა)

დ) საათი----------------------------------------(მოკლევადიანისათვის)--------”----”--------წ

5. შენიშვნა: მოთხოვნა შედგება 2 ეგზემპლიარად და ექვემდებარება შენახვას პასუხისმგებელ პირთან.

 

დანართი 8

რა დიონუკლიდების ხა რჯვისა და ჩა მოწერის შესა ხებ ა ქტის ფორმა

1. ვა მტკიცებ:

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

                                                                   ორაგანიზაციის ხელმძღვანელის ხელმოწერა

“-------”--------------------------------------წ.

2. ა ქტი რა დიონუკლიდების ხა რჯვისა და ჩა მოწერის შესა ხებ

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

                                                                                        (ორგანიზაციის დასახელება)

ა ) ა ქტი შედგენილია თა ნა მშრომლების მიერ

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

                                                                                                    (გვარი, სახელი)

ბ) სა მუშა ოს ხელმძღვა ნელის----------------------------------------------------------------------------------

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

                                                                                                           (გვარი, სახელი)

გ) მა სზედ, რომ № მოთხოვნის თა ნა ხმა დ მიღებული---------------------------------------------------

“-------”--------------------------წ. -----------------------------------------------------------------------------

დ) რა დიოა ქტიური ნივთიერება -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

                                                დასახელება, წყაროს ან პარტიის №, პასპორტის № და თარიღი

ე) რა ოდენობით---------------------------------------------------ხვედრითი ა ქტივობით-------------------

ვ) სა ერთო ა ქტივობით---------------------------------------------------------------------------------------

ზ) გა ზომვით----------------------------------საა თ.---------------------წთ

თ) სა წყისი ღირებულებით---------------------------------------------(ლა რი)

ი)“-----”-----------------წ მოხმა რებულ იქნა ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

                                                                                               (მიუთითეთ სამუშაოს ხასიათი)

კ) სა მუშა ო ჩა ტა რდა ----------------------------------------------------------------------------------------------

ლ) სა მუშა ოს პროცესში---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

                                                                                  (ნუკლიდის ხარჯვის მოკლე აღწერა)

3. ნა რჩენის სა ხეობა -----------------------------------------------------------------------------------------

ა ) ჩა ბა რებულია და სა მა რხა დ, სა ბუთის № ---- “-----”--------------200--წ

ბ) რა დიოა ქტიური ნივთიერების ნა რჩენი----------------- რა ოდენობით-------------

გ) სა ერთო ა ქტივობით-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------”------”--------------200--წ

                                                       (დაბრუნებულია შესანახში; არ არის)

დ) სა მუშა ოს ხელმძღვა ნელი--------------------------------------------------------------------------------

                                                                                                            ხელმოწერა

ე) მუშა კი-------------------------------------------------------------------------------------------------

                                                                                                            ხელმოწერა

ვ) რა დიონუკლიდების შენა ხვა ზე პა სუხისმგებელი პირი---------------------------------

 გვა რი, სა ხელი

---------------------------------------------------------------- “------”-----------------200 წ.

                                                       ხელმოწერა

 

დანართი 9

  ტელეთერა პიული ა პა რა ტურის ინსპექტირების

სა კონტროლო ა ქტი

1. ტელეთერა პიული ა პა რა ტურის და სა ხელება :

2. ინსპექციის ჩა ტა რების თა რიღი:

3. ინსპექტორები:

4. ძირითა დი ინფორმა ცია

 

ა ) და წესებულების და სა ხელება     -------------------------------------------------------------------------

ბ) მისა მა რთი  ---------------------------------------------------------------------------------------------------

გ) სა ნიტა რიული პა სპორტის მფლობელის სა რეგისტრა ციო № ------------------------------------------

დ) ტელეფონი    ----------------------------

ე) პა სუხისმგებელი პირის გვა რი და სა ხელი   ---------------------------------------------------------

ვ) ტელეფონი ------------------

ზ) გა ნყოფილების რა დიოლოგ-ონკოლოგის გვა რი და კვა ლიფიკა ცია   ----------------------------

 -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

თ) გა ნყოფილების რა დიოლოგ-ფიზიკოსის გვა რი და კვა ლიფიკა ცია ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ი)  ვის ა ქვს უფლება იმუშა ოს გა მომსხივებელ და ნა დგა რთა ნ

 ი.ა ) ფიზიკოსი   ---------------------------------------------------------------------------------------------

 ი.ბ) ტექნიკოსი ---------------------------------------------------------------------------------------------

 ი.კ) რა დიოლოგი --------------------------------------------------------------------------------------------

 

5. სა ნიტა რიული პა სპორტი №-------------------------- მოქმედების ვა და --

6. წინა ოქმში და სა ხული ღონისძიებები შესრულდა -------------------- კი/ა რა

7. სა მუშა ო ა დგილი

ა ) რა დია ციული ა პა რა ტურის და ხა სია თება

ა .ა ) ა პა რა ტურის ტიპი (კობა ლტი-60, ცეზიუმ-137, ა მჩქა რებელი) -----------

ა .ბ) მწა რმოებლის და სა ხელება , მისა მა რთი     ----------------------------------------------------------

ა .გ) და მა სხივებელი ა პა რა ტურის და სა ხელება     --------------------------------------------------------

ა .დ) მოდელი ----------------------------------------------------------------------------------------------------

ა .ე)და ნა დგა რის ტიპი  ------------------------------------------------ სტა ციონა რული/მოძრა ვი

ა .ვ)და სხივება დი მა გიდის თა ვისუფა ლ მოძრა ობა თა რიცხვი    ------------------------------------

ა .ზ)რა დიონუკლიდური წყა როს მოძრა ვი მექა ნიზმის ტიპი ---------------------ა .თ)გა მოშვების წელი და მწა რმოებელი ----------------------------------------------------------------------------------------------

ა .ი)რა ნა კა დი გა მოიყენება : რენტგენის გა მოსხივება     ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 ელექტრონები   ---------------------------------

 გა მა -სხივები ---------------------------------

ა .კ)წყა როს მა ქსიმა ლური ა ქტივობა დღეისა თვის     ---------------------------------------------------------

 წყა როს № ----------------------------

 ნება რთვის № ----------------------------

ა .ლ) დოზის სიმძლა ვრე გრ/წთ იზოცენტრში ----------------------------------

ა .მ) ა პა რა ტი ა კმა ყოფილებს ხელშეკრულებით გა თვა ლისწინებულ პირობებს --------------კი/ა რა

ა .ნ) შეტა ნილია თუ ა რა ა პა რა ტი შრომის, ჯა ნმრთელობისა და სოცია ლური და ცვის და სა ქსტა ნდა რტის რეესტრში  -------------------------------- კი/ა რა

ბ) სა მუშა ო ა დგილის ა ღწერა

ბ.ა ) გა ნსა ზღვრულია თუ ა რა სა კონტროლო ზონა   ----------------------------------------------- კი/ა რა

ბ.ბ) და ცულია თუ ა რა სა კონტროლო ზონის რეჟიმი    ------------------------------------------------კი/ა რა

ბ.გ) ა რსებობს თუ ა რა სა ხა ნძრო დეტექტირება და და ცვა     --------------------------------------- კი/ა რა

ბ.დ) უზრუნველყოფილია თუ ა რა ვენტილა ციით   -----------------------------------------------კი/ა რა

ბ.ე) ა რის თუ ა რა სტა ციონა რული დოზიმეტრული მონიტორები------------------------------- კი/ა რა

ბ.ვ) ა რის თუ ა რა კა რების ბლოკირება    ------------------------------------------------------------- კი/ა რა

ბ.ზ) ა რის თუ ა რა სა პროცედუროში და გა რეთ და მცველი ჩა მრთველი---------------------------კი/ა რა

ბ.თ) და მსხივებლის მდგომა რეობის ინდიკა ცია შუქნიშნით -------------------------------------- კი/ა რა

ბ.ი) გა მოირიცხება თუ ა რა უცხო პირთა შესვლა სა პროცედუროში   -------------------------------კი/ა რა

ბ.კ) კომუნიკა ციისა და ევა კუა ციის სა შუა ლება   ---------------------------------------------------- კი/ა რა

ბ.ლ) შესა ძლებელია , თუ ა რა მა რთვის ოთა ხიდა ნ კა რების მექა ნიკური გა ხსნა   ----- -------------კი/არა

გ) საკონტროლო დაცვითი სისტემები

გ.ა) ელექტროინდიკატორები;

გ.ბ) საკონტროლო შუქინდიკატორები დამასხივებლის თავზე

გ.ბ.ა) ნაკადის ინდიკატორის გამომრთველი   ----------------------- --------------------------------- კი/არა

გ.ბ.ბ) ნაკადის ინდიკატორის ჩართვა     ----------------------------------- -------------------------------კი/არა

გ.ბ.გ) რადიონუკლიდური წყაროს თავის (დამასხივებლის) ჩასაკეტი---- ------------------------ კი/არა

გ.ბ.დ) კოლიმატორის ბრუნვის ინდიკატორი ------------------------------- ------------------------- კი/არა

გ.ბ.ე) სინათლის ველის ზომის ინდიკატორები------------------------- -----------------------------კი/არა

გ.გ) საკონტროლო შუქნიშნები აპარატის კონსოლზე

გ.გ.ა) ნაკადის ჩართვა - გამორთვის ინდიკატორი    ------------------- ------------------------------ კი/არა

გ.გ.ბ) დამასხივებლის თავის ჩამკეტის ინდიკატორი------------------ -------------------------------კი/არა

გ.გ.გ) მხარის მდგომარეობის ინდიკატორი    ------------------------- ------------------------------- კი/არა

გ.გ.დ) კარების მდგომარეობის ინდიკატორი -------------------------- ------------------------------ კი/არა

გ.დ) საკონტროლო გამთიშველების ფუნქციები

გ.დ.ა) ქსელის გამთიშველი------------------------------------------- -----------------------------------კი/არა

გ.დ.ბ) ნაკადის გამთიშველი------------------------------------------------ ----------------------------- კი/არა

გ.დ.გ) ნაკადის ჩამრთველი-------------------------------------------------- ----------------------------კი/არა

გ.დ.დ) დამცველი გამთიშველი    ----------------------------------------- -----------------------------კი/არა

გ.დ.ე) დასხივების ხანგრძლივობის გამომსახველი საათი     -------- --------------------------------კი/არა

გ.დ.ვ) დასხივების რეჟიმის გადამრთველი     ----------------------------- -------------------------------კი/არა

გ.დ.ზ) შტატივის ბრუნვის გადამრთველი----------------------------- --------------------------------კი/არა

გ.ე) გ ა მ ა ფრთხილებელი სისტემ ა

გ.ე.ა) სიგნალიზაციის ექსპოზიცია------------------------------------ ----------------------------------კი/არა

გ.ე.ბ) გამაფრთხილებელი წარწერები    ---------------------------- -----------------------------------კი/არა

გ.ე.გ) ევაკუაციის საშუალებები     -------------------------------------- -------------------------------- კი/არა

გ.ე.დ) უსაფრთხოების ინსტრუქციები   -------------------------------- ------------------------------- კი/არა

8. მდგომარეობის აღწერა

ა) სანიტარიული პასპორტის №---------------------  მოქმედების ვადა   --- ---------------

ბ) ხელმძღვანელი მუშაკის სპეციალური კვალიფიკაციის დოკუმენტის №---------------მოქმედების ვადა  ----------------------------------

გ) სანიტარიული ინსპექტორის უფლებამოსილების საბუთი     ------- --------------------------- კი/არა

დ) მონიტორინგის გეგმა  --------------------------------------------- ----------------------------------კი/არა

დ.ა) დამტკიცებულია ------------------------------------------------- ----------------------------------კი/არა

ე) დაწესებულების შიდა საავარიო გეგმა    ------------------------ ------------------------------------კი/არა

ე.ა) დამტკიცებულია   ---------------------------------------------- ------------------------------------ კი/არა

ე.ბ) დამატება/შესწორება ----------------------------------------- --------------------------------------- კი/არა

ვ) შიდაგანაწესი  -------------------------------------------------------- --------------------------------- კი/არა

ზ)ხარისხის უზრუნველყოფის პროგრამა   ------------------------------ ----------------------------- კი/არა

ზ.ა) დამტკიცებულია  ----------------------------------------------- ----------------------------------- კი/არა

ზ.ბ) დამატება/შესწორება    --------------------------------------------- ---------------------------------- კი/არა

ზ.გ) ვინ ჩაატარა ----------------     ფიზიკური პირი/საექსპერტო ფირმა

თ) შეტყობინება ინციდენტის შესახებ   ------------------------------ --------------------------------- კი/არა

ი) ჩანაწერები მიმდინარე ან გენერალურ რემონტზე    ----------------- -----------------------------კი/არა

კ) პროფესიული სამედიცინო შემოწმება    --------- ----------------------------------------------- კი/არა

კ.ა) სად გაიარა--------------------- ----------------------------------------------------------------------------

კ.ბ) რეგისტრაციის №---------------- ------------------------------------------

კ.გ) ბოლო შემოწმების თარიღი --------- -------------------------

ლ)პერსონალის განმეორებითი გამოცდის თარიღი ------------------- -------------------------

9. მონიტორინგი

ა)ინდივიდუალური მონიტორინგი

ა.ა)გაცემულია თუ არა დოზიმეტრები   ------------------ ----------------------------------------კი/არა

ა.ბ)დ ამუშ ავების სიხშირე     ------------------------------- -----------------------------------------------------

ა.გ) თლდ   --------------------------------------------------------------- -------------------------------------

ა.დ)სხვ ა ტიპი     ----------------------------------------------------------- ---------------------------------

ა.ე)პირ ადი ექსპოზიციის აღრიცხვ ა   ------------------------------------- --------------------------- კი/ არ ა

ა.ვ)ვის მიერ წ არმოებს მ ათი დ ამუშ ავებ ა    ------------------------- -------------------------------------

ა.ზ)რა ღონისძიებები დაისახა  ------------------------------------- ---------------------------------------

ა.თ)დოზური ზღვარის გადაჭარბება ------------------------------ ----------------------------------------

ბ)სამუშაო ზონის მონიტორინგი -----------------------------------------------------------------------------

ბ.ა)მონიტორინგის სიხშირე ---------------------------------- --------------------------------------------------

ბ.ბ)ჩანაწერები         --------------------------------------------------- ------------------------------------ კი/არა

ბ.გ)ბოლო ჩანაწერის თარიღი --------------------- -----------------------------------------------------

ბ.დ)გამზომი ხელსაწყო ---------------------------- -----------------------------------------------

გ)სამუშაო ადგილის მონიტორინგი   ------------------ --------------------- კი/არა

დ)საექსპლუატაციო მდგრადობის გამოცდა (ყოველდღიური, ყოველკვირეული,

ყოველთვიური) ------------------------------------ ----------------------------------------------------- კი/არა

დ.ა)ვინ ჩაატარა  --------------------------------------------- -----------------------------------------------------

დ.ბ)პასუხისმგებელი პირი   -------------------------------- ----------------------------------------------------

ე)ხანგრძლივი მდგრადობის გამოცდა   -------------------------------- --------------------------კი/არა

ე.ა)ვინ ჩაატარა    --------------------------------------------------------------- -----------------------------

ე.ბ)პასუხისმგებელი პირი    ------------------------------------------------- ----------------------------------

ვ)მექანიკური და ელექტრული პარამეტრების კონტროლი ------ ------------------------------კი/არა

10. რადიაციული დაცვის უზრუნველმყოფი მონიტორინგი

ა)გაზომვების მონაცემები

ა.ა)დასხივების დოზის სიმძლავრე კაბინეტის გარეთ   -------- -------------------------

 კარებთან  ---------------------- -----------

 ეკრანებთან    ------------ --------------

           სათვალთვალო ფანჯარასთან --

 

ა.ბ) ხელსაწყო-------------------- -------------------  

ა.დ) სახ. დამოწმების თარიღი

ა.გ) ადგილი

ა.ე)დოზის სიმძლავრე მკზვ/სთ

------------------------------ --------------------      --------------------- -----------------------

11. დასხივების პროცესის ოპტიმიზაციის შემოწმება

ა)შემოწმების დასკვნითი შეფასება    --------------------- -----------------------------------

ა.ა)ექსპლუატაციის რეკომენდაციები     -------------------- ------------------------------------

ბ)ინდივიდუალური დოზიმეტრიის მონაცემების დასკვნითი შეფასება---- ------------

12. რადიაციული დაცვის საკითხების ორგანიზაციის შეფასება

 

 

დანართი 10

 ბირთვული მედიცინის (რადიოიზოტოპური) სამუშაო ადგილის ინსპექტირების საკონტროლო აქტი

 

1. ძირითადი ინფორმაცია

ა)სანიტარიული პასპორტის მფლობელის დასახელება----------------------------

ბ)მისამართი-------------------------------------------------------------------------------

გ)სარეგისტრაციო №-----------------------------------------

დ)სამუშაო ადგილი----------------------------------------------

ე)პასუხისმგებელი პირის გვარი და სახელი ---------------------------------------

ვ)ტელეფონი –––––––––––––---------

ზ)სამუშაო ადგილის ხელმძღვანელის გვარი და სახელი ------------------–––

თ)ტელეფონი---------------------

ი)სანიტარიული პასპორტის №--------------------------- მოქმედების ვადა ------

2. სამუშაოს დახასიათება

ა)პერსონალი

ა.ა)ექიმები-----------------

მ.შ. ქალები ----------

ა.ბ)სხვა პირები უმაღლესი განათლებით ---------------

მ.შ ქალები ----------

ა.გ)საშუალო მედპერსონალი ---------------

მ.შ. ქალები ---------

ა.დ)სულ პერსონალი: ა კატეგორია --------------

მ.შ. ქალები ----------

ბ კატეგორია --------------

მ.შ. ქალები ----------

ა.ე) სამუშაოს ხანგძლივობა ----------------

ბ) სამუშაოს სახეობა

გ) დიაგნოსტიკა:

გ.ა) in vivo გამოკვლევების რაოდენობა------- ------------------- წელიწადში/თვეში

გ.ბ) განსაკუთრებით ხშირი გამოკვლევები(რადიონუკლიდი, აქტივობა)----------------------------------------------------------------------------------------------------------

გ.გ) ბავშვების გამოკვლევების რაოდენობა ------------------------- წელიწადში/თვეში

გ.დ) ხდება თუ არა გამოყენებული აქტივობის აღრიცხვა პაციენტის დოკუმენტაციაში -----------------------------------------------------------------კი/არა

გ.ე) გამოკვლევების დროს გამოყენებული რადიონუკლიდის აქტივობა შეესაბამება დასაშვებ ზღვრულ მნიშვნელობებს----------------------------- კი/არა

გ.ვ) ინ ვიტრო გამოკვლევების რაოდენობა-------------------------წელიწადში/თვეში

დ) თერაპია:

დ.ა) საწოლების რაოდენობა----------------------------

დ.ბ) პაციენტების რაოდენობა--------------------------- წ-ში/თვეში

დ.გ) გამოყენებული აქტივობის მაქსიმალური მნიშვნელობა------------------------

მისი კონტროლი------------------------------------------------------- -------------------   კი/არა

დ.დ) აქტივობის დონე გამოწერისა   -------------------------------------------------

დ.ე) ჩანაწერები გაწერილ პაციენტებზე---------------კი/არა      აქტივობა--------

ე) პალეატიური თერაპია:

ე.ა) გამოყენებული რადიონუკლიდები ------------------ მაქსიმალური აქტივობა

ე.ბ) პაციენტის წერილობითი დარიგება ----------------კი/არა

ე.გ) ჩანაწერები გაწერილ პაციენტებზე------------------კი/არა

ე.გ.ა) აქტივობა--------

ე.დ) პალეატიური თერაპიის გამოყენება-----------------------------------------------

ე.ე)ამბულატორიული პაციენტების განთავსება აპლიკაციის შემდეგ------კი/არა

ე.ვ)სპეციალური ოთახი   ---------------------------კი/არა

ე.ზ)პაციენტების რაოდენობა-----------------------------

ე.თ)საკონტროლო ზონა დადგენილია   ----------კი/არა

ე.ი)საკონტროლო ზონის მონიშვნა    ----------კი/არა

3. მონიტორინგი

ა)მონიტორინგის პროგრამა დამტკიცებულია,თარიღი-----------------------კი/არა

ბ)პერსონალის მონიტორინგი---------------------------------------------------კი/არა

გ)დოზიმეტრის ტიპი-----------------

დ)ვინ აწარმოებს-----------------------

ე)მონიტორინგის შედეგები--------------------------------------------------------------

ვ)პერსონალის შიდა დაბინძურების მონიტორინგი---------------------------კი/არა

ზ)სიხშირე-------------------------

თ)მონიტორინგის სახეობა(მთელი ორგანიზმი)/იოდი-131 ფარისებურ

ი)ჯირკვალში-----------------------------------------------------------------------------

კ)სამუშაო ადგილის მონიტორინგი--------------------------------------------კი/არა

ლ)ხელსაწყოები--------------------------------------------------------------------------

მ)სახ.დამოწმებას აწარმოებს-----------------------------------------------------------

ნ)ჩანაწერები-----------------------------------------------------------------------კი/არა

ო)ბოლო ჩანაწერის თარიღი------------------

პ)სტაციონარში დაბინძურების კონტროლის სიხშირე----------------------კი/არა

ჟ)სტაციონარში სანიტარიული რეჟიმის კონტროლი-----------------------კი/არა

რ)ჩანაწერები----------------------------------------------------------------------კი/არა

ს)რადიოაქტიური ნარჩენების სახეობა------------------------------------------------

ტ)მყარი --------------------------------------------

უ)თხევადი ----------------------------------------

ფ)აირადი ------------------------------------------

ქ)ნახმარი წყლების მონიტორინგი---------------------------------------------კი/არა

4. რადიოაქტიური ნარჩენები

ა)მყარი ნარჩენები ----------------- შენახვის პირობები --------------------------

 გაუვნებლების მეთოდი  --------------------------

 

ბ)თხევადი ------------------------ შენახვის პირობები  --------------------------

 გაუვნებლების მეთოდი  --------------------------

გ)რადიოაქტიური ნარჩენების აღრიცხვის ჟურნალი -----------------------კი/არა

დ)დაბინძურებული თეთრეულის დეზაქტივაცია -----------------------------კი/არა

5. ხელსაწყოებით უზრუნველყოფა

ა)აღჭურვილობა გამომსახველი დანადგარებით ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ბ)ტიპი, მოდელი -------------------------------------

გ)მწარმოებელი -------------------------------------

დ)ტექმომსახურება ---------------------------------

ე)სამუშაო გამოცდა ----------------------------- (რეგულარობა) ------------------

ვ)ჩანაწერები-----------------------------------------------------------------------კი/არა

ზ)ხანგრძლივი სტაბილობის გამოცდები---------------------------------------კი/არა

თ)ჩანაწერები----------------------------------------------------------------------კი/არა

ი)ბოლო შემოწმების თარიღი------------------- ვინ აწარმოებს------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

კ)აქტივობის გამზომი ხელსაწყო------------------------------------------------------

ლ)მოდელი -------------------- მწარმოებელი ----------------------------------------

მ)დანარჩენი ხელსაწყოები -------------------------------------------------------------

ნ)ტექმომსახურება ----------------------------------------------------------------------

ო)სახ.სტანდარტის დამოწმება --------------------------------------------------------

პ)ხანგრძლივი სტაბილობის შემოწმება----------------------------------------კი/არა

ჟ)ბოლო შემოწმების თარიღი ---------------------------------------------------------

რ)ხარისხის კონტროლის უზრუნველყოფის პროგრამა -------------------კი/არა

6. დოკუმენტაცია

ა)სანიტარიული პასპორტი------------------------------------------------------კი/არა

ბ)პასუხისმგებელი პირის სპეციალური პროფ. კვალიფიკაცია -----------კი/არა

გ)ავარიის სალიკვიდაციო ინსტრუქცია --------------------------------------კი/არა

დ)სამუშაო შიდაგანაწესი--------------------------------------------------------კი/არა

ე)სამედიცინო პროფ.შემოწმება-------------------------------------------------კი/არა

ვ)ვინ აწარმოებს ------------------------------------------------------------------------

ზ)ბოლო შემოწმების თარიღი --------------------------------------------------------

თ)ჩანაწერები გამოყენებულ აქტივობაზე -------------------------------------კი/არა

ი)ცნობები რადიოფარმპრეპარატების მიღების შესახებ --------------------კი/არა

კ)პერსონალის განმეორებითი გამოცდის თარიღი ----------------------------------

7. რადიოფარმაცევტიული პრეპარატები

ა)თანხლები დოკუმენტაცია -----------------------------------------------------------

ბ)მომწოდებელი -------------------------------------------------------------------------

გ)ტრანსპორტირება ---------------------------------------------------------------------

დ)რადიოფარმპრეპარატების ქიმიური და რადიოქიმიური სისუფთავის კონტროლი-------------------------------------------------------------------------კი/არა

8. დ ამცველი ს აშუ ალებები

9.დ აპირული დ აბინძურების ა დ ა ეკვივ ალენტური დოზების გ აზომვები

ა)შენიშვნა:

ხშირი გამოკვლევები	გამოკვლევების რაოდენობა /წელიწადში/	რადიონუკლიდი	აქტივობა

 

10. დასკვნა (ხელმოწერა)

დანართი 11

ბრაქითერაპიული განყოფილების ინსპექტირების საკონტროლო

აქტი

1. ბრაქითერაპიული აპარატურის დასახელება: ----------------------------------

2. შემოწმების თარიღი: --------------------------

3. ინსპექტორები: ---------------------------------

4. ძირითადი ინფორმაცია

ა)დაწესებულების დასახელება:    -------------------------------------------------

ბ)მისამართი   -----------------------------------------------------------------------

გ)სანიტარიული პასპორტის მფლობელის სარეგისტრაციო №   -----------

დ)ტელეფონი -------------------------

ე)ხელმძღვანელის გვარი და კვალიფიკაცია -----------------------------------

               ტელეფონი     ----------------------------------------

ვ)რადიოლოგ-ონკოლოგის გვარი და კვალიფიკაცია -------------------------

 ტელეფონი    ----------------------------------

ზ)სა ხ.სა ნ.ზედა მხედველობის ორგა ნოს ინსპექტორის გვა რი ----------------

 ტელეფონი    ----------------------------------

თ)გა ნყოფილების რა დიოლოგ-ფიზიკოსის გვა რი   --------------------------

 ტელეფონი    -------------------------------------------

ი)გა მოსხივების წყა როსთა ნ მომუშა ვე პირების რა ოდენობა : -----------

 ფიზიკოსი ---------------------

 ტექნიკოსი --------------------

 რა დიოლოგი ------------------

კ)სა ნიტა რიული პა სპორტის № ---------- მოქმედების ვა და  -----------

 წინა ა ქტში და სა ხული ღონისძიებები შესრულდა ----------------- კი/ა რა

ლ)სა ნიტა რიული პა სპორტის გა უცემლობის მიზეზი -------------------------

5. სამუშაო ადგილი და აღჭურვილობა

ა )ბრა ქითერა პიული ა პა რა ტურა

ა .ა )ა პა რა ტურის ტიპი (მა ნუა ლური, დისტა ნციური მა რთვის)    -------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ა .ბ)მოდელი   -------------------------------------------------------------------------------

ა .გ)მწა რმოებლის და სა ხელება , მისა მა რთი -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ა .დ)მომწოდებლის და სა ხელება , მისა მა რთი   -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ა .ე)ა რხების რიცხვი (დისტა ნციური მა რთვის და ნა დგა რი „ა ფტერლოდინგი~) -------------------------------------------------------------------------------------------

ა .ვ)დისტა ნციურა დ მა რთვა დი მოწყობილობის წყა როს მა ქსიმა ლური

 სიმძლა ვრე-----------------------------------------------------------------------

ა .ზ)რა დიონუკლიდის სერტ იფიკა ტის № -------------------------------------------

 მოქმედების ვა და --------------------------------------------

 წყა როს № -----------------------------------------------

ა .თ)წყა როს გა მოყენების რეკომენდებული ვა და ----------------------------------

რადიონუკლიდი	წყაროს ზომა, ფორმა	წყაროს ფიზიკო-ქიმიური მდგომარეობა	საერთო აქტივობა	წყაროს რაოდენობა
Co-60
Cs-137
Ir-192
სხვა (დაზუსტდეს)

ა.ი)კერმის სიმძლავრე საწყისი  -------------------------------------

შემოწმების დღეს    -------------------------------------

ა.კ)დანადგარი შეესაბამება სტანდარტს -------------------- კი/არა

ა .ლ)და ნა დგა რის ტიპი ნება და რთულია შრომის, ჯა ნმრთელობისა და

სოცია ლური და ცვის სა მინისტროს მიერ -------- კი/ა რა

ბ)სა მუშა ო ა დგილი

ბ.ა )დისტა ნციურა დ მა რთვა დი და ნა დგა რი

ბ.ბ)სა პროცედუროს კა რების ბლოკირება წყა როს მოძრა ობის მექა ნიზმით

ა რსებობს   -------- კი/ა რა

მოქმედებს -------- კი/ა რა

ბ.გ)(საპროცედუროს მუდმივი მონიტორი

არსებობს   -------- კი/არა

მოქმედებს -------- კი/არა

ბ.დ)მანუალური აპარატურა

ბ.ე)წყაროს გადასატანი და შესანახი კონტეინერი

არსებობს -------- კი/არა

მოქმედებს -------- კი/არა

ბ.ვ)წყაროსთან სამანიპულაციო აპარატურა და დამატებითი ინსტრუმენტები

(მაშები, ტყვიის კონტეინერი და ა.შ.)

არსებობს ------- კი/არა

ბ.ზ)დამცველი თეჯირები (ბარიერები) წყაროს მანუალური შეყვანის

შემთხვევაში

 არსებობს ------- კი/არა

გ)სამუშაო ადგილის აღწერა

გ.ა)საპროცედუროში, რადიოლოგიურ პალატაში უცხო პირთა შესვლის

 თავიდან აცილება

 არსებობს ------ კი/არა

გ.ბ)საპროცედუროდან შეტყობინების ან ევაკუაციის საშუალებები

 არსებობს ------ კი/არა

გ.გ)რადიოლოგიური პალატიდან შეტყობინების ან ევაკუაციის საშუალებები

 არსებობს ------ კი/არა

დ)გამაფრთხილებელი სისტემა

დ.ა)ექსპოზიციის სიგნალიზაცია, განმარტებითი პლაკატები (შუქინდიკატორები, წარწერები და ა.შ.)

 არსებობს  ------- კი/არა

 მოქმედებს    -–---- კი/არა

დ.ბ)რადიაციული უსაფრთხოების ინსტრუქციები, განცხადებები

 არსებობს  ------- კი/არა

 გასაგებ ენაზე –-- კი/არა

ე)გენერალური და მიმდინარე შეკეთების უზრუნველყოფა

ე.ა)ფირმა/პირები ------------------------------------------------------------------------

6. დოკუმენტაცია

ა)სანიტარიული პასპორტის № ---------- მოქმედების ვადა ---------------------

ბ)ხელმძღვანელი პასუხისმგებელი პირების სპეციალური კვალიფიკაციის

  დამადასტურებელი საბუთი

 

გვარი	№	თარიღი	მოქმედების ვადა

გ) მონიტორინგის გეგმა ------ კი/არა

დ) შიდა ავარიული გეგმა ------ კი/არა

ე) ხა რისხის კონტროლის უზრუნველყოფის პროგრა მა     ---------- კი/ა რა

 შეთა ნხმებულია სა ხ. სა ნ. ზედა მხედველობის ინსპექცია სთა ნ -----კი/ა რა

 შეტა ნილია და მა ტებები/შესწორებები ------ კი/ა რა

ვ) გა რემოს მონიტორინგისა და ხა რისხის კონტროლის უზრუნველყოფის

 ა პა რა ტურის და მოწმება და კა ლიბრირება :

     ტიპი                             და მოწმების თა რიღი            მოქმედების ვა და

------------------------- ------------------------------       ------------------

ზ) წყა როების ა ღრიცხვა   -----------------------------------------------კი/ა რა

 პასუხისმგებელი პირი --------------------------------------------------- კი/არა

თ)ტესტები დახურული წყაროს გაჟონვაზე:

 ხორციელდება --------------------- კი/არა

 სიხშირე ------------------------------------

ი) ჩანაწერები რესურსამოწურული წყაროს გაუვნებლობაზე ---------კი/არა

კ) ჩანაწერები ინციდენტის გამოკვლევაზე -------------------------------კი/არა

ლ) ჩანაწერები გენერალურ და მიმდინარე შეკეთებაზე -------------- კი/არა

მ) პროფესიული სამედიცინო შემოწმებები     --------------------------კი/არა

მ.ა) სად გაიარა -------------------------------------------------------------------------

მ.ბ) რეგისტრაციის № ----------------------------

მ.გ) ბოლო შემოწმების თარიღი -----------------

ნ)ჩანაწერები პერსონალის კვალიფიკაციაზე --------------------------- კი/არა

ნ.ა)ბოლო გამოცდის თარიღი ------------------

7. მონიტორინგი

ა)მონიშნულია, თუ არა საკონტროლო ზონა   ------------------------- კი/არა

ბ)ინდივიდუალური მონიტორინგი

ბ.ა)გაცემულია თუ არა დოზიმეტრები  -------------------------------- კი/არა

ბ.ბ)დამუშავების სიხშირე    -------------------------------

ბ.გ)გამოყენებული ტიპი:

ფირები  -----------------------

თლდ     -----------------------

სხვა ტიპი -----------------

ბ.დ)პირადი დოზების აღრიცხვა--------------------------------------------- კი/არა

ბ.ე)დამუშავებას აწარმოებს ------------------------------------------------------------

ბ.ვ)დოზური ზღვრის გადამეტება     -----------------------------------------კი/არა

ბ.ზ)დოზური ზღვრის გადამეტებისას რა ღონისძიებებია გატარებული- - - - გ)სამუშაო ზონის მონიტორინგი

გ.ა)მონიტორინგის სიხშირე -----------------------------------------------------------

გ.ბ)ჩანაწერები    ----------------------------------------------------------------კი/არა

გ.გ)ბოლო ჩანაწერის თარიღი -------------------

გ.დ)გადასატანი დოზიმეტრული ხელსაწყოები -------------------------კი/არა

გ.ე)დასახელება  -----------------------------------------------------------------------

გ.ვ)მოქმედი   -------------------------------------------------------------------------------

გ.ზ)სტაციონარული დოზიმეტრული ხელსაწყოები -----------------------კი/არა

გ.თ)დასახელება -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

გ.ი)მოქმედი ------------------------------------------------------------------------------

დ)მოსაზღვრე სათავსოების მონიტორინგი     ------------------------- კი/არა

დ.ა)მონიტორინგის სიხშირე ---------------------------------------------------------

დ.ბ)ჩანაწერები -------------------------------------------------------------------კი/არა

დ.გ)ბოლო ჩანაწერის თარიღი --------------------------------------------------------

დ.დ)ხელსაწყოები -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ე)საექსპლუატაციო მდგრადობის გამოცდა (ყოველდღიური, ყოველკვირეული, ყოველთვიური) --------------------------------------- კი/არა

ე.ა)ვინ ატარებს -------------------------------------------------------------------------

ე.ბ)პასუხისმგებელი პირი --------------------------------------------------------------

ე.გ)ჩანაწერები ინახება -----------------------------------------------------------------

ვ.) ხანგრძლივი მდგრადობის გამოცდა ----------------------------------კი/არა

ვ.ა)ვინ ატარებს   -----------------------------------------------------------------------

ვ.ბ)პასუხისმგებელი პირი    --------------------------------------------------------

ვ.გ)ჩანაწერები ინახება     ----------------------------------------------------------------

ვ.დ)ბოლო გამოცდის თარიღი --------------------------------------------------------

ზ)მექანიკური და ელექტრული პარამეტრების კონტროლი ------------კი/არა

8. რადიაციული დაცვის უზრუნველმყოფი მონიტორინგი

(გაზომვები ტარდება ინსპექციის დროს)

ა)გაზომვების მონაცემები, როდესაც წყაროს მდგომარეობაა „გამორთული“

ხელსაწყო ----------------------------------- სახ. დამოწმების თარიღი ------------

ა.ა). 5 სმ მანძილზე ----------------------

 ა.ბ). 1მ მანძილზე   ------------------------

                             ადგილი დოზის სიმძლავრე ( მკზვ/სთ.)

-----------------------------------------     -------------------------------------------------

ბ) დასხივების დოზის სიმძლავრის მნიშვნელობები:

(საპროცედუროს კარებთან, კონსოლზე, დამცველ თეჯირებთან, ეკრანებთან და მოსაზღვრე სათავსოებში)

ხელსაწყო -------------------------       სახ. დამოწმების თარიღი ------------------------------

                        ადგილი                                                              დოზის სიმძლავრე ( მკზვ/სთ.)

-----------------------------------------     ------------------------------------------------

ოქმი ინახება  -----------------------------------------------------------------------

9. რადიაციული დაცვის საკითხების ორგანიზაციის შეფასება

ა)ხელმძღვანელის საქმიანობის შეფასება (შესაბამისი თანამედროვე აღჭურვილობა, მუშაკთა კვალიფიკაცია, ბოლო ინსპექციის შედეგები, დასახული ღონისძიებების შესრულება, დოკუმენტაციის წარმოება, პერსონალის მომზადება).

ბ)პერსონალის ცოდნის შეფასება რადიაციული უსაფრთხოების საკითხებში.

გ)დასკვნა.

დ)ღონისძიებები.

დანართი 12

 სამრეწეველო რადიოგრაფია – დეფექტოსკოპია

ინსპექტირების საკონტროლო აქტი

1. ინსპექციის ჩატარების თარიღი:

2. ინსპექტორები:

3. დამსწრე პირები:

4. ძირითადი ინფორმაცია

ა) დაწესებულების დასახელება:   ------------------------------------------------

ბ) მისამართი: -----------------------------------------------------------------------

გ) სანიტარიული პასპორტის მფლობელის სარეგისტრაციო № -------------

დ) ტელეფონი    ------------------

ე) პასუხისმგებელი პირის გვარი და სახელი   ----------------------------------

ვ) ტელეფონი ------------------

ზ) ხელმძღვანელის გვარი და სახელი ---------------------------- ტელეფონი

თ) სპეციალური პროფესიული კვალიფიკაციის დამადასტურებელი საბუთი -------------------------მოქმედების ვადა ----------------------------------------

ი) საკონტროლო ზონა დადგენილია ------------------------------------ კი/არა

ი.კ) მონიშნულია შესაბამისად ---------------------------------------------- კი/არა

ი.ლ)პერსონალის რაოდენობა:

ა კატეგორია ------

ბ კატეგორია -----

5. დანადგარები

ა)რენტგენის დანადგარი – რენტგენოდეფექტოსკოპი

ა.ა)ტიპი, მწარმოებელი, თუ შესაძლებელია რენტგენის მილის № -------------

ა.ბ)რენტგენის მილის ნომინალური ძაბვა: --------------------------- კვ

ა.გ)რენტგენის მილის ნომინალური დენის ძალა ------------------------ mA

ა.დ)დანადგარის გამოყენება (განთავსება):

 სტაციონარულ სამუშაო ადგილზე----------------------

 კარადაში----------------------

 დროებით სამუშაო ადგილზე--------------------

ა.ა)ტიპი, მწარმოებელი, თუ შესაძლებელია რენტგენის მილის № -------------

ა.ბ)რენტგენის მილის ნომინალური ძაბვა: --------------------------- კვ

ა.გ)რენტგენის მილის ნომინალური დენის ძალა ------------------------ mA

ა.დ)დანადგარის გამოყენება (განთავსება):

 სტაციონარულ სამუშაო ადგილზე----------------------

 კარადაში----------------------

 დროებით სამუშაო ადგილზე--------------------

ა.ა)ტიპი, მწარმოებელი, თუ შესაძლებელია რენტგენის მილის № -------------

ა.ბ)რენტგენის მილის ნომინალური ძაბვა: --------------------------- კვ

ა.გ)რენტგენის მილის ნომინალური დენის ძალა ------------------------mA

ა.დ)დანადგარის გამოყენება (განთავსება):

 სტაციონარულ სამუშაო ადგილზე----------------------

 კარადაში----------------------

 დროებით სამუშაო ადგილზე--------------------

ა.ე)რენტგენის დანადგარის ტექნიკურ მომსახურეობასა და მიმდინარე რემონტს აწარმოებს --------------------------------------------------------------------

ა.ვ)ფირების დამუშავება ხდება: -------------------------------------------------------

ა.ზ)ხელით / ავტომ ატურ ად/

ა.თ)ს ად: ----------------------------------------------------------------------------------

ბ)გ ამ ა - დეფექტოსკოპი (გ ამომსხივებელი)

ბ. ა)რ ადიონუკლიდი: -------------- მ აქსიმ ალური აქტივობ ა: --------------

ბ.ბ)რ აოდენობ ა ც ალობით: -----------

ბ.გ)რადიონუკლიდი: -------------     მაქსიმალური აქტივობა: --------------

ბ.დ)რაოდენობა ცალობით: ------------ რადიონუკლიდი: --------------

ბ.ე)მაქსიმალური აქტივობა: -------------- რაოდენობა ცალობით: -----------

ბ.ვ)სამუშაო დამცავი გარსაცმი (გარსაცმევები)

ბ.ზ) I ტიპი: ----------------------------------------- რაოდენობა ცალობით ------- ---------------- მწარმოებელი ------------------------------------ საქარხნო № № -----------------------------------------

რადიონუკლიდის მაქსიმალური აქტივობა სამუშაო ადგილზე ---------------

ბ.თ) II ტიპი: --------------------------------------- რაოდენობა ცალობით ---------------------------- მწარმოებელი ------------------------------------ საქარხნო № № -----------------------------------------

რადიონუკლიდის მაქსიმალური აქტივობა სამუშაო ადგილზე ---------------

ბ.ი) III ტიპი: --------------------------------------- რაოდენობა ცალობით ---------------------------- მწარმოებელი ----------------------------------- საქარხნო № --------------------------------------

ბ.ი.ა)რადიონუკლიდის მაქსიმალური აქტივობა სამუშაო ადგილზე ------------

ბ.ი.ბ)გარსაცმის საექსპლუატაციო მდგრადობის კონტროლი.

ბ.ი.გ)აწარმოებს -----------------------------------------------------

ბ.ი.დ)სიხშირე --------------------------------------------------------

ბ.ი.ე)სანიტარიული ზედამხედველობის ინსპექციის ნებართვა

 რადიონუკლიდურ წყაროებთან მუშაობაზე ----------------------------კი/არა

6. დოკუმენტაცია

ა) სანიტარიული პასპორტი ---------------------------------------------------კი/არა

ბ) აპარატურის მიღების გამოცდა -------------------------------------------კი/არა

გ) საექსპლუატაციო მდგრადობის გამოცდა --------------------------------კი/არა

დ) ხანგრძლივი მდგრადობის გამოცდა --------------------------------------კი/არა

ე) ინდივიდუალური დოზიმეტრია---------------------------------------------კი/არა

ვ) სისტემატურად ------------------------------------------------- კი/არა

ზ) ჩანაწერები ინდივიდუალურ ბარათში ----------------------------------- კი/არა

თ) შიდაგანაწესი ----------------------------------------------------------------კი/არა

ი) დაწესებულების შიდა საავარიო გეგმა ---------------------------------------------------------------------- დამტკიცებულია -------------------------------- კი/არა

კ) სამუშო ინსტრუქციები -------------------------------------- კი/არა

ლ) მონიტორინგის პროგრამა ----------------------------------- კი/არა

ლ.ა)დამტკიცებული --------------------------------------------- კი/არა

მ) ხარისხის კონტროლის უზრუნველმყოფი პროგრამა ----------------- კი/არა

მ.ა)დამტკიცებულია --------------------------------------------- კი/არა მ.ბ)ვის მიერ -----------------------------------------------------------------------------

ნ)დოზიმეტრული ხელსაწყოების სახელმწიფო დამოწმების საბუთი–– კი/არა

ო)სამუშაო ჟურნალები ------------------------------------------------------- კი/არა

პ)პერსონალის კვალიფიკაციის დამადასტურებელი დოკუმენტი -------- კი/არა

ჟ)ჩანაწერები მონიტორინგისა და ხარისხის კონტროლის პროგრამის

 შესრულებაზე --------- კი/არა

რ)ჩანაწერები სამუშაო ადგილზე ინციდენტის შესახებ ----------------- კი/არა

ს)ჩანაწერები დანადგარის ტექნიკური მომსახურეობისა და შეკეთების

 შესახებ -------------- კი/არა

ტ)ჩანაწერები სამუშაო ადგილზე ცვლილებების შესახებ --------------- კი/არა

უ)ჩანაწერები პერსონალის ინსტრუქტაჟის შესახებ --------------------- კი/არა

უ.ა)სამუშაოზე მიღებისას -------------------------------------- კი/არა

უ.ბ)პერიოდულად ------------------------------------------------ კი/არა

ფ)ჩანაწერები პროფესიული სამედიცინო შემოწმების შესახებ --------- კი/არა

ქ)რადიაციული წყაროების აღრიცხვას აწარმოებენ --------------------- კი/არა

7. რადიაციული დაცვის უზრუნველყოფა

ა)სტაციონარულ სამუშაო ადგილზე

ა.ა)განსაზღვრულია თუ არა საკონტროლო ზონა---------------------------კი/არა

ა.ბ)დაცულია თუ არა საკონტროლო ზონის რეჟიმი---------------------- კი/არა

ა.გ)გამოირიცხება თუ არა უცხო პირთა შესვლა საპროცედუროში------კი/არა

ა.გ.ა)კარების გამთიშველით --------------------------------------- კი/არა

ა.გ.ბ)სხვა მეთოდით--------------------------------------------------------კი/არა

ა.გ.გ)მოქმედი გამაფრთხილებელი ინდიკატორებით  ----------------- კი/არა

ა.გ.დ)ავარიული დოზიმეტრებით----------------------------------------- კი/არა

ბ)დროებით სამუშაო ადგილზე

ა)სამუშაო მიმდინარეობს დროებით სამუშაო ადგილზე------------------ კი/არა

ბ)საკონტროლო ზონა განსაზღვრულია შიდაუწყებრივი ინსტრუქციების

თანახმად----------------------------------------------------------------------კი/არა

გ)გამაფრთხილებელი სისტემის არსებობა  ---------------------------------კი/არა

დ)ინდივიდუალური დოზიმეტრები გამოიყენება  ------------------------- კი/არა

ე)პორტ ატული რ ადიომეტრი   ----------------------------------------------- კი/ არ ა

8. გ ამ ა - დეფექტოსკოპის ტრ ანსპორტირებ ა:

ს ატრ ანსპორტო ს აშუ ალებების დ ასხელებ ა -------------------------------------

აქვს თუა არა ტრანსპორტს ნებართავა ექსპულატაციაზე  ---------- კი/არა

დროებით სამუშაო ადგილზე მუშაობის უფლებაზე ნებართვა და

 შესაბამისი დოკუმენტაცია წესრიგშია  -------------------------------- კი/არა

9. საკონტროლო გაზომვები

ა)გაზომვათა მონაცემები

ა.ა)დასხივების დოზის სიმძლავრე: – მუდმივ სამუშაო ადგილზე --------------

 ა.ა.ა)საპროცედუროს გარეთ ------------------------

 ა.ა.ბ)კარებთან -----------------------------------------

 ა.ა.გ)შენობის გარეთ ---------------------------------

ა.ბ)შერჩევითი გაზომვები დეფექტოსკოპის გარსაცმის გარე ზედაპირზე

ა.ბ.ა)ხელსაწყო ------------------------------------ სახ. დამოწმების თარიღი -----

 

ადგილი --------------------------------------------------------------------------------

დოზის სიმძლავრე მკზვ/სთ --------------------------------------------------------------------------------

10. პერსონალთან გასაუბრება

ა )სა მუშა ო მეთოდების ცოდნა ---------------------------------------------- კი/ ა რა

ბ)და ნა დგა რებისა და ხელსა წყოების ექსპლუა ტა ციის ცოდნა ---------- კი/ ა რა

გ)გა მა ფრთხილებელი შუქნიშნების, ინდიკა ტორების სწორი ა მოცნობა --კი/ა რა

დ)შესა ბა მისი გა ნა თლება ---------------------------------------------------- კი/ ა რა

ე)რა დია ციული უსა ფრთხოების წესების ცოდნა ----------------------- კი/ ა რა

11. შემოწმების შედეგები

ა )სა ერთო და სკვნა

ბ)შენიშვნები

გ)ღონისძიებები

                                                                                                    ხელმოწერა :

 

დანართი 13

ძირითადი ხანგრძლივსიცოცხლისუნარიანი რადიოანუკლიდების დასაშვები ხვედრითი აქტივობები ლითონების განუსაზღვრელი მოხმარებისათვის

 

რადიონუკლიდები	ნახევარდაშლის პერიოდი	ცალკეული რადიონუკლიდის დასაშვები ხვედრითი აქტივობა Dკი, კბეკერელი/კგ
54M n	312	1,0
60 Co	5,3 წელი	0,3
65 Zn	244 დღე	1,0
94 N b	2,0ხ104 წელი	0,4
106 Ru 368 დღე	4,0
125 შბ 2,8 წელი	1,6
134 Cs	2,1 წელი	0,5
137 Cs 30,2 წელი	1,0
152 E u	13,3 წელი	0,5
154 E u	8,8 წელი	0,5
90 Sr 29,1 წელი	10,0
226 Ra	11,6ხ103წელი	0,4
232 Th	1ხ1010წელი	0,3
შენიშვნა: ლითონში n რადიონუკლიდების ნარევის არსებობისას ცალკეული რადიონუკლიდის ხვედრითი აქტივობა Q i უნდა აკმაყოფილებდეს ფარდობას დანართი 14 ათეულჯერადი და წილობრივი ერთეულების მამრავლები და წინსართავების დასახელება მამრავლი წინსარ- თავი წინსართავის აღნიშვნა მამრავლი წინსარ -თავი წინსართავის აღნიშვნა საერთა-შორისო ქართული საერთა-შორისო ქართული 1018 ჰექსა E ე 10-1 დეცი d დც 1015 პეტა P პტ 10-2 სანტი C ს 1012 ტერა T ტრ 10-3 მილი m მ 109 გიგა G გი 10-6 მიკრო მკ 106 მეგა M მეგ 10-9 ნანო m ნ 103 კილო K კ 10-12 პიკო p პ 102 ჰექტო H ჰა 10-15 ფემტო f ფტ 101 დეკა da დკ 10-18 ატტო a ატ დანართი 15 ა ქტივობისა და გა მოსხივების ველის მა ხა სია თებლების SI-სისტემის ერთეულების თა ნა ფა რდობა სიდიდე და მისი სიმბოლო ერთეულის დასახელება და აღნიშვნა კავშირი ერთეულებს შორის   Si-ერთეულები არასისტემური ერთეულები   A-აქტივობა ბკ(ბეკერელი), ტოლია ერთი დაშლის წამში (დაშლა/წმ) კი-კიური 1კ   I-ნაკადის ან IE ენერგიის ნაწილაკების დენის სიმკვრივე ვტ/მ2-ვატი კვადრატულ მეტრზე, ტოლია ერთი ჯოულისა კვადრატულ მეტრზე წამში. ერგ/(სმ2.წმ) 1ვტ/მ2   D-შთანთქმული დოზა გრ(გრეი), ტოლია ერთი ჯოულის კილოგრამზე (ჯ/კგ) რად(რადი) 1რად 1გრ   ZP- შთანთქმული დოზის სიმძლავრე გრეი/წმ (გრეი წამში), ტოლია ერთი ჯოულის კილოგრამზე წამში რად/წმ-რადი წამში 1რად/წმ   H-ეკვივალენტური დოზა ზვ(ზივერტი), ტოლია ერთი გრეისა გამოსხ-ივების სახეობის ხარი-სხის კოეფიციენტზე-ჭღ რბე, რენტგენის ბიოლოგიური ეკვივალენტი  1რბე H-ეკვივალენტური დოზის სიმძლავრე ზივერტი წამში-ზვ/წმ რბე წამში-რბე/წმ 1რბე/წმ X-ექსპოზიციური დოზა* კულონი კილოგრამზე-კლ/კგ ღ-რენტგენი 1ღ X-ექსპოზიციური დოზის სიმძლავრე კულონი კილოგრამზე წამში-L კლ/(კგ.წმ) რენტგენი წამში- ღ/წმ 1R/წმ K-კერმა ** გრ/(გრეი),ტოლია ერთი ჯოულისა კილოგრამზე რად 1რად 1გრ KK-კერმის სიმძლავრე გრ/წმ (გრეი წამში), ტოლია 1ჯ/კგ.წმ) რად/წმ 1რად   1. 03/01/2014 - საქართველოს მთავრობის დადგენილება - 34 - ვებგვერდი, 13/01/2014 × დოკუმენტის ცვლილებები 1 მიღების თარიღი : 03/01/2014 გამოქ. თარიღი : 13/01/2014 დოკუმენტის ნომერი : 34 ტექნიკური რეგლამენტის - „რადიაქტიურ ნივთიერებებთან და მაიონებელი გამოსხივების სხვა წყაროებთან მუშაობის ძირითადი სანიტარიული წესები“ დამტკიცების შესახებ × უზენაესი სასამართლოს განმარტებები × ბმულები