მირზა გიგლემიანი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ

კოლეგიის შემადგენლობა :

თეიმურაზ ტუღუში – სხდომის თავმჯდომარე ;

ირინე იმერლიშვილი – წევრი ;

მანანა კობახიძე – წევრი , მომხსენებელი მოსამართლე ;

თამაზ ცაბუტაშვილი – წევრი .

სხდომის მდივანი : მარიამ ბარამიძე

საქმის დასახელება : მირზა გიგლემიანი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ .

დავის საგანი : საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 378-ე მუხლის მე -5 ნაწილის სიტყვების : „ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ათიდან თორმეტ წლამდე “ კონსტიტუციურობა საქართველოს კონსტიტუციის მე -17 მუხლის მე -2 პუნქტთან (2018 წლის 16 დეკემბრამდე მოქმედი რედაქცია ) მიმართებით .

I

აღწერილობითი ნაწილი

1. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2018 წლის 29 იანვარს კონსტიტუციური სარჩელით (რეგისტრაციის №1296) მომართა საქართველოს მოქალაქე მირზა გიგლემიანმა . კონსტიტუციური სარჩელი საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მეორე კოლეგიას გადმოეცა 2018 წლის 5 თებერვალს . კონსტიტუციური სარჩელის არსებითად განსახილველად მიღების საკითხის გადასაწყვეტად საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მეორე კოლეგიის განმწესრიგებელი სხდომა , ზეპირი მოსმენის გარეშე , გაიმართა 2019 წლის 17 დეკემბერს .

2. №1296 კონსტიტუციურ სარჩელში საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოსადმი მიმართვის სამართლებრივ საფუძვლად მითითებულია : საქართველოს კონსტიტუციის 2018 წლის 16 დეკემბრამდე მოქმედი რედაქციის 89-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ვ “ ქვეპუნქტი , „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ “ საქართველოს ორგანული კანონის მე -19 მუხლის პირველი პუნქტის „ე “ ქვეპუნქტი , 39-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ა “ ქვეპუნქტი , „საკონსტიტუციო სამართალწარმოების შესახებ “ საქართველოს კანონის პირველი მუხლის მე -2 პუნქტი და მე -10 მუხლის პირველი პუნქტი .

3. საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის (შემდგომში , სსსკ ) 378-ე მუხლის მე -3 ნაწილი დანაშაულის შემადგენლობად განსაზღვრავს პენიტენციურ დაწესებულებაში ან მოთავსების სხვა ადგილას , აგრეთვე გაყვანისას /გადაყვანისას ან ექსტრადიციისას საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სისტემაში შემავალი სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების − სპეციალური პენიტენციური სამსახურის თანამშრომლის ან პენიტენციური დაწესებულების თანამშრომლის ფიზიკურ შეურაცხყოფას ან /და მის მიმართ სხვაგვარ ძალადობას ან /და აღნიშნულ დაწესებულებაზე თავდასხმას ან /და ამავე მიზნით დანაშაულებრივი დაჯგუფების შექმნას ან ასეთ დაჯგუფებაში აქტიურ მონაწილეობას . ამავე მუხლის მე -4 ნაწილი ადგენს კონკრეტულ დამამძიმებელ გარემოებებს . კერძოდ , სსსკ -ის 378-ე მუხლის მე -3 ნაწილით გათვალისწინებულ ქმედებას , რომელიც საშიშია სიცოცხლისთვის , ჩადენილია არაერთგზის ან რამაც გამოიწვია მძიმე შედეგი . ხსენებული მუხლის მე -5 ნაწილი კი მოიცავს სსსკ -ის 378-ე მუხლის მე -3 და მე -4 ნაწილებით განსაზღვრული ქმედების ჩადენას იმ პირის მიერ , რომელიც მძიმე ან განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულისათვისაა მსჯავრდებული და სასჯელის ზომად ითვალისწინებს თავისუფლების აღკვეთას ვადით ათიდან თორმეტ წლამდე .

4. მოსარჩელე სადავო ნორმების არაკონსტიტუციურად ცნობას ითხოვს საქართველოს კონსტიტუციის 2018 წლის 16 დეკემბრამდე მოქმედი რედაქციის მე -17 მუხლის მე -2 პუნქტთან მიმართებით . დასახელებული კონსტიტუციური დებულების თანახმად , დაუშვებელია ადამიანის წამება , არაჰუმანური , სასტიკი ან პატივისა და ღირსების შემლახველი მოპყრობა და სასჯელის გამოყენება . „საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილების შეტანის შესახებ “ 2017 წლის 13 ოქტომბრის №1324-რს საქართველოს კონსტიტუციური კანონის პირველი მუხლის საფუძველზე , საქართველოს კონსტიტუცია ჩამოყალიბდა ახალი რედაქციით . საქართველოს კონსტიტუციის მოქმედი რედაქციის მე -9 მუხლის მე -2 პუნქტის შესაბამისად , დაუშვებელია ადამიანის წამება , არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობა , არაადამიანური ან დამამცირებელი სასჯელის გამოყენება .

5. კონსტიტუციური სარჩელის მიხედვით , მოსარჩელე მირზა გიგლემიანი თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 21 ოქტომბრის განაჩენით მსჯავრდებულ იქნა სსსკ -ის 108-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში და სასჯელის ზომად განესაზღვრა 8 წლით თავისუფლების აღკვეთა . მირზა გიგლემიანს 2016 წლის 17 ნოემბერს წარედგინა ბრალი სსსკ -ის 378-ე მუხლის მე -5 ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისათვის . ბრალდების დადგენილების მიხედვით , პენიტენციურ დაწესებულებაში სასჯელის მოხდის პერიოდში მოსარჩელემ პენიტენციური დაწესებულების სამართლებრივი რეჟიმის განყოფილების ინსპექტორ -კონტროლიორს მიაყენა მსუბუქი ხარისხის დაზიანება , ჯანმრთელობის მოუშლელად .

6. მოსარჩელის განმარტებით , იმ შემთხვევაში , თუ მძიმე ან განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულისათვის მსჯავრდებული პირი ფიზიკურ შეურაცხყოფას მიაყენებს საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროს თანამშრომელს ან პენიტენციური დაწესებულების თანამშრომელს , აღნიშნული დანაშაულისათვის სსსკ -ის 378-ე მუხლის მე -5 ნაწილი სასჯელის სახით ითვალისწინებს თავისუფლების აღკვეთას ვადით ათიდან თორმეტ წლამდე , რაც აშკარად არაპროპორციული სასჯელის ზომაა და ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციის მე -17 მუხლის მე -2 პუნქტს .

7. მოსარჩელე მხარის არგუმენტაციით , სსსკ -ის 378-ე მუხლის მე -3 ნაწილი დასჯად ქმედებად აცხადებს , ერთი მხრივ , საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროს თანამშრომლის ან პენიტენციური დაწესებულების თანამშრომლის ფიზიკურ შეურაცხყოფას ან /და მის მიმართ სხვაგვარ ძალადობას , ხოლო , მეორე მხრივ , აღნიშნულ დაწესებულებაზე თავდასხმას ან /და ამავე მიზნით დანაშაულებრივი დაჯგუფების შექმნას ან ასეთ დაჯგუფებაში აქტიურ მონაწილეობას . მოსარჩელე მიიჩნევს , რომ პენიტენციურ დაწესებულებაზე თავდასხმა და დანაშაულებრივი ჯგუფის შექმნა ბევრად უფრო მძიმე ხასიათის ქმედებებია და მათი გაიგივება ფიზიკურ შეურაცხყოფასთან არ არის სამართლიანი . ამასთან , სიტყვები „ფიზიკური შეურაცხყოფა “ აბსტრაქტული ხასიათისაა და კვალიფიკაციის განსაზღვრისას წარმოშობს ბუნდოვანების რისკს .

8. მოსარჩელის პოზიციით სსსკ -ის 378-ე მუხლის მე -5 ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულისათვის , კერძოდ , საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროს თანამშრომლის ან პენიტენციური დაწესებულების თანამშრომლის ფიზიკური შეურაცხყოფისათვის , გათვალისწინებული სასჯელის ზომა ქმედების უმართლობის ხარისხთან და გამოწვევად საფრთხეებთან მიმართებით უხეშად დისპროპორციულია . ამასთან , საქმის განხილვისას მოსამართლე მხედველობაში ვერ მიიღებს ჩადენილი დანაშაულის სიმძიმესა და ხასიათს და იგი ვალდებულია ბრალდებულ პირს შეუფარდოს თავისუფლების აღკვეთა ათიდან თორმეტ წლამდე .

9. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე , მოსარჩელე მიიჩნევს , რომ სსსკ -ის 378-ე მუხლის მე -5 ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულისათვის დადგენილი სასჯელის ზომა − თავისუფლების აღკვეთა ათიდან თორმეტ წლამდე , წარმოადგენს აშკარად არაპროპორციულ სასჯელს და ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციის მოთხოვნებს .

II

სამოტივაციო ნაწილი

1. კონსტიტუციურ სარჩელში მოსარჩელე ითხოვს საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 378-ე მუხლის მე -5 ნაწილის სიტყვების : „ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ათიდან თორმეტ წლამდე “ არაკონსტიტუციურად ცნობას საქართველოს კონსტიტუციის 2018 წლის 16 დეკემბრამდე მოქმედი რედაქციის მე -17 მუხლის მე -2 პუნქტთან მიმართებით . „საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილების შეტანის შესახებ “ 2017 წლის 13 ოქტომბრის №1324-რს საქართველოს კონსტიტუციური კანონის პირველი მუხლის საფუძველზე , საქართველოს კონსტიტუცია ჩამოყალიბდა ახალი რედაქციით . შესაბამისად , მოსარჩელის მიერ მითითებული კონსტიტუციური დებულება ძალადაკარგულია . აღნიშნულიდან გამომდინარე , საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო სადავო ნორმის კონსტიტუციურობას შეაფასებს მოქმედი კონსტიტუციის იმ დებულებებთან მიმართებით , რომლებსაც იდენტური /მსგავსი შინაარსი გააჩნია .

2. საქართველოს კონსტიტუციის 2018 წლის 16 დეკემბრამდე მოქმედი რედაქციის მე -17 მუხლის მე -2 პუნქტის თანახმად , დაუშვებელია ადამიანის წამება , არაჰუმანური , სასტიკი ან პატივისა და ღირსების შემლახველი მოპყრობა და სასჯელის გამოყენება . საქართველოს მოქმედი კონსტიტუციით ანალოგიური უფლება დაცულია მე -9 მუხლის მე -2 პუნქტით . შესაბამისად , საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო , №1296 კონსტიტუციური სარჩელის არსებითად განსახილველად მიღების საკითხის გადაწყვეტისას , მხედველობაში მიიღებს , რომ სადავოდ არის გამხდარი საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 378-ე მუხლის მე -5 ნაწილის სიტყვების : „ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ათიდან თორმეტ წლამდე “ კონსტიტუციურობა საქართველოს კონსტიტუციის მე -9 მუხლის მე -2 პუნქტთან მიმართებით .

3. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მეორე კოლეგია მიიჩნევს , რომ №1296 კონსტიტუციური სარჩელი სრულად აკმაყოფილებს „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ “ საქართველოს ორგანული კანონის 31¹ მუხლის პირველი და მე -2 პუნქტების მოთხოვნებს და არ არსებობს ამ კანონის 31³ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული კონსტიტუციური სარჩელის არსებითად განსახილველად მიღებაზე უარის თქმის რომელიმე საფუძველი .

III

სარეზოლუციო ნაწილი

საქართველოს კონსტიტუციის მე -60 მუხლის მე -4 პუნქტის „ა “ ქვეპუნქტის , „საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილების შეტანის შესახებ “ 2017 წლის 13 ოქტომბრის №1324-რს საქართველოს კონსტიტუციური კანონის მე -2 მუხლის მე -4 პუნქტის და „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ “ საქართველოს ორგანული კანონის მე -19 მუხლის პირველი პუნქტის „ე “ ქვეპუნქტის , 21-ე მუხლის მე -2 პუნქტის , 27¹ მუხლის მე -2 და მე -3 პუნქტების , 31-ე მუხლის , 31¹ მუხლის პირველი და მე -2 პუნქტების , 31² მუხლის მე -8 პუნქტის , 31³ მუხლის პირველი პუნქტის , 31⁵ მუხლის პირველი , მე -2, მე -3, მე -4 და მე -7 პუნქტების , 31⁶ მუხლის პირველი პუნქტის , 39-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ა “ ქვეპუნქტის , 43-ე მუხლის პირველი , მე -2, მე -5, მე -8, მე -10 და მე -13 პუნქტების საფუძველზე ,

საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო

ა დ გ ე ნ ს :

1. მიღებულ იქნეს არსებითად განსახილველად №1296 კონსტიტუციური სარჩელი („მირზა გიგლემიანი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ “).

2. საქმეს არსებითად განიხილავს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მეორე კოლეგია .

3. საქმის არსებითი განხილვა დაიწყება „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ “ საქართველოს ორგანული კანონის 22-ე მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად .

4. საოქმო ჩანაწერი საბოლოოა და გასაჩივრებას ან გადასინჯვას არ ექვემდებარება .

5. საოქმო ჩანაწერი 15 დღის ვადაში გამოქვეყნდეს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს ვებგვერდზე , გაეგზავნოს მხარეებს და „საქართველოს საკანონმდებლო მაცნეს “.

კოლეგიის შემადგენლობა :

თეიმურაზ ტუღუში

ირინე იმერლიშვილი

მანანა კობახიძე

თამაზ ცაბუტაშვილი