ქარელის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2015 წლის 24 ივლისის №24 დადგენილებაში „ქარელის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვრებში ხეების (მწვანე ნარგავების) მოვლისა და სხვლა-ფორმირების წესის დამტკიცების შესახებ“ ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის შესახებ

    2. ხეების მოვლისა და სხვლა - ფორმირების წესების შემუშავების მიზანია საქართველოს ქალაქებში, მათ შორის სატრანსპორტო მონაკვეთებში, არსებული მწვანე ნარგავების შენარჩუნება და მათი სიცოცხლისუნარიანობის ამაღლება, ეს კი შესაძლებელი გახდება ნარგავებისათვის შესაბამისი, დაცული გარემო პირობების შექმნით, ასევე მათ მიმართ მზრუნველობითა და საჭირო მოვლის ღონისძიებების პროფესიონალურად ჩატარებით.

2. ა) მოვლის საჭიროების მიზნით, გარკვეული პერიოდულობით ბუნებრივი ზრდის პროცესში ხელოვნურად ჩარევა მოვლის ღონისძიებების მაქსიმალურად შეზღუდვის უზრუნველსაყოფად .

ბ) ხეების მდგომარეობის მონიტორინგი -  ღონისძიების ჩატარების საჭიროების განსაზღვრა პროცედურების   პროფესიონალური და კვალიფიციური განხორციელების მიზნით.

გ) სხვლა - ფორმირება  - ხის ვარჯის სასურველი ფორმით ზრდა-განვითარებისთვის ადრეულ ეტაპზე განსახორციელებელი ღონისძიება.

1. ვარჯის ფორმირება, ანუ ტოტების შეჭრა ხის სასურველი ფორმით ზრდა - განვითარებისათვის ტოტების შეჭრის ადგილების მაქსიმალურად მცირე ინტერვალის დაცვით ხორციელდება  წვრილი (რომლის  დიამეტრი 1-დან 3 სმ-მდეა)  და სუსტი ტოტების (რომლის  დიამეტრი 3-დან 5 სმ-მდეა) შემთხვევაში ხელის ხერხით ან/და ტოტების საჭრელი მაკრატლით   სამ ეტაპად: 1-ლი  ეტაპი -  ჭრა ხორციელდება  ხის ტოტის ქვედა მხრიდან, ტოტის სისქის დაახლოებით ¼ სიღრმეზე;  მე-2 ეტაპი - ხის ტოტი იჭრება  ზედა მხრიდან 3-5 სმ-ის დაცილებით. მე-3 ეტაპი - ღონისძიება ტარდება ხის ტოტის შეერთების ადგილას, რგოლის გასწვრივ.  ხის ტოტების გასხვლის სამუშაოების ჩასატარებლად   ფასდება მისი უახლოესი განშტოება, რომელიც გასასხლავი ტოტის დიამეტრს სამჯერ უნდა აღემატებოდეს.
2. მსხვილი ან ძლიერი ტოტების (რომლის დიამეტრი 10 სმ-ზე მეტია) მოჭრა   დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მსხვილი ან/და ძლიერი ტოტების მოჭრით თავიდან ავიცილებთ  ხის დაზიანებას (მაგ: ხის გადატეხვა, გასკდომა და სხვა). აღნიშნული ჭრები ისე უნდა შესრულდეს, რომ ტოტის ხის ღერძთან შეერთების ან/და დასაცავი  ადგილი შენარჩუნებული იყოს, აგრეთვე უზრუნველყოფილ იქნას დაზიანებული ადგილის კარგად შეხორცება-აღდგენა (ხე დაზიანებულ ადგილას ბუნებრივად წარმოქმნის ფენას, რომელიც ჭრილობას დაფარავს).
3.  ვარჯის ფორმირებისთვის  ჭრა - ხის ზრდის მიმართულების მისაცემად ხორციელდება,  რაც შეიძლება ადრეულ ასაკში, რათა შესაძლებელი გახდეს ვარჯის სტაბილური განვითარება. ამასთანავე რეკომენდირებულია, გადახლართული, გადატეხილი ტოტების ან ერთმანეთთან მჭიდროდ მიკრული ტოტების მოცილება ან/და მოჭრა ერთი ტოტის დატოვებით.
4.  პროფილური ჭრა - განათების გაუმჯობესების მიზნით   ტარდება  ყოველ 2-3 წელიწადში ერთხელ ხის  ადრეული ხნოვანებიდან. ხეებისთვის საჭირო განათების მისაღებად ჭრა თანდათან უნდა განხორციელდეს  და შესრულდეს რამოდენიმე წელზე გადანაწილებით. ხეებს, რომლებიც გზების გასწვრივ არის დარგული, უნდა შეუნარჩუნდეს ვარჯის სიდიდის მინიმუმ ნახევარი. დიდხნოვანი ხეებისთვის საჭირო განათების მიღების უზრუნველსაყოფად, საჭიროა ჩატარდეს ინტენსიური ჭრა სუსტი და უხეში ტოტების მოსაცილებლად. ძლიერი ტოტების მთლიანი მოშორება მხოლოდ გამონაკლის შემთხვევებშია დაშვებული. სატრანსპორტო და საფეხმავლო ქუჩების გასწვრივ დარგული ხეების სხვლა-ფორმირება ტარდება იმგვარად, რომ დაცული იყოს როგორც სატრანსპორტო საშუალების, ისე ფეხითმოსიარულეთა უსაფრთხოება. შესაბამისად, სამანქანე გზის სავალი ნაწილის მხარეს ადრეული ასაკიდანვე ისხვლება  ხის ქვედა ტოტები 4,50 მეტრის სიმაღლეზე, ხოლო საფეხმავლო ზონის მიმართულებით - 2.50 მეტრის სიმაღლეზე.

5. ხეების გამხმარი ტოტებისგან გაწმენდა ხორციელდება სატრანსპორტო საშუალებებისა და ფეხით მოსიარულეთა უსაფრთხოების უზრუნველყოფის მიზნით, ხეები   იწმინდება ხმელი და გადატეხილი, წვრილი ზომის ტოტებისაგან. დაზიანებული ტოტები ან/და ხის ვარჯის ნაწილი  სატრანსპორტო მოძრაობის უსაფრთხოების წესების დაცვით და ხის საარსებო გარემოს შესაბამისად   მოკლდება. ვარჯის დაუზიანებელი ნაწილი კი შემოკლებულ ნაწილთან შეფარდებით  იჭრება ან იხშირება (მცენარეთათვის საჭირო განათების მისაღებად). ხის მთლიანი ვარჯი სატრანსპორტო მოძრაობის უსაფრთხოებიდან და ხის საარსებო გარემოდან გამომდინარე  მოკლდება ისე, რომ ამ ღონისძიების შემდეგ ვარჯმა შეძლოს შემდგომი განვითარება. ხეებს, რომლებიც ძლიერ არიან დაზიანებულნი და საფრთხეს უქმნიან  ტრანსპორტის მოძრაობას, უსაფრთხოების ნორმებიდან გამომდინარე,   უმოკლდება მსხვილი და დაზიანებული ტოტები.

6.  ხის ვარჯის მოვლა -  ხეების გადახლართული, მოტეხილი ტოტების ან ისეთი ტოტებისგან გაწმენდა, რომლებიც ერთმანეთს მჭიდროდ ეკვრის, აგრეთვე ხმელი ტოტების მოცილება და შეჭრა ხის ვარჯისათვის საჭირო განათების უზრუნველსაყოფად ხორციელდება უმეტესად ტოტების შეჭრით გარეთა მხრიდან - წვეროსკენ. ხის გარშემოწერილობის მიხედვით არჩევენ წვრილი და მსხვილი ტოტების სუსტ, საშუალო და ძლიერ გამოხშირვას. ამასთანავე, მნიშვნელოვანია, რომ აღნიშნულმა ღონისძიებამ არ გამოიწვიოს ხის დაზიანება ან/და მისი ფორმისა და იერსახის მნიშვნელოვანი ცვლილება.

7.  ხის ღეროსა და განშტოებაზე წარმოქმნილი ან/და არსებული წანაზარდები სცილდება ბრტყლად,    მთელ დიამეტრზე.

2. გადაბელვის დროს ხორციელდება  ხის მთლიან ვარჯზე, ან მის ნაწილზე ძლიერი ტოტების შემოკლება, ან მთლიანად მოშორება (განშტოებების გადაბელვა). ვარჯის მთლიანად ჭრას -მხოლოდ ხის ღეროს დატოვებას,   მოჰყვება ნეგატიური შედეგები, როგორიცაა საკვები ნივთიერებების (გადაბელვის ადგილებში წყდება საკვები მინერალებით მომარაგება და ზრდა. ხის ვარჯის ასეთი ადგილები კვდება და იწყება ლპობის პროცესი, ირღვევა წონასწორობა ფესვებსა და ვარჯს შორის) უკმარისობა და ფესვთა სისტემის კვდომა. ეს ორივე ფაქტორი გამოწვეულია სოკოვანი ინფექციით, რომელსაც ხის სტრუქტურის ნეგატიური შეცვლა შეუძლია. მოსალოდნელია ხის გადატეხვის საშიშროების ზრდა და მისი მდგომარეობის შემცირება. უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად საჭირო ხდება მისი ნაადრევი მოჭრა. ამის გამო, გამონაკლისი შემთხვევების გარდა, დაუშვებელია ხის ღეროს გადაბელვა.