საქართველოს განათლების მინისტრის ბრძანება №65 მექანიკური სატრანსპორტო საშუალებების მძღოლების პროფესიული მომზადებისა და გადამზადების სახელმწიფო სტანდარტის დამტკიცების შესახებ

სახელმწიფო სარეგისტრაციო კოდი 190.012.004.120

საქართველოს განათლების მინისტრის

ბრძანება №65

2000 წლის 10 მარტი

ქ. თბილისი

მექანიკური სატრანსპორტო საშუალებების მძღოლების პროფესიული მომზადებისა და გადამზადების სახელმწიფო სტანდარტის დამტკიცების შესახებ

„განათლების შესახებ”, „დაწყებითი პროფესიული განათლების შესახებ”, „საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ” საქართველოს კანონების შესრულების მიზნით ვბრძანებ:

1) დამტკიცდეს „A”, „B”, „C”, „BC” კატეგორიების მძღოლების პროფესიული მომზადებისა და „C”, „D”, „E” კატეგორიების მძღოლების პროფესიული გადამზადების სახელმწიფო სტანდარტი, საგანმანათლებლო დაწესებულებების მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფის ნორმატივები, „A”, „B”, „C”, „BC” კატეგორიების ავტოსატრანსპორტო საშუალებების მძღოლების პროფესიული მომზადების და „C”, „D”, „E” კატეგორიების ავტოსატრანსპორტო საშუალებების მძღოლების პროფესიული გადამზადების სასწავლო გეგმები.

2) დაევალოს დაწყებითი პროფესიული განათლების დეპარტამენტს (ა. ეჯიბაძე) აღნიშნული დოკუმენტების განათლების სამინისტროს დაქვემდებარების სასწავლო დაწესებულებებამდე დაყვანა.

3) კონტროლი ბრძანების შესრულებაზე დაევალოს დაწყებითი პროფესიული განათლების დეპარტამენტს.

ალ. კარტოზია

საქართველოს სახელმწიფო სტანდარტი

საქართველოს განათლების სამინისტრო დაწყებითი პროფესიული განათლების დეპარტამენტი

განათლება: დაწყებითი პროფესიული განათლება

„A”, „B”, „C”, „BC” კატეგორიების მძღოლები (პროფესიული მომზადება)

„C”, „D”, „E” კატეგორიების მძღოლები (პროფესიული გადამზადება)

პროფესიული დახასიათება

1. პროფესია: „A” კატეგორიის (მოტოციკლები, მოტოროლერები და სხვა) მოტოსატრანსპორტო საშუალების მძღოლი;

დაწყებითი პროფესიული განათლების მისაღებად დადგენილია ასაკი – არანაკლები 14 წელი.

პროფესიის მისაღებად საჭიროა – ზოგადი საბაზო (IX კლასი) განათლების დონე; პროფესიული განათლების – დაწყებითი პროფესიული განათლების დონე.

2. პროფესიის დანიშნულება: „A” კატეგორიის მძღოლი მართავს მოტოციკლებს, მოტოროლერებს და სხვა მოტოსატრანსპორტო საშუალებებს, რომელთა ძრავის მუშა მოცულობა აღემატება 50 სმ³-ს.

იცის და იცავს: საგზაო მოძრაობის წესებს, მოძრაობის უსაფრთხოების და სამართლის საფუძვლებს; ქცევის ეთიკას და პასუხისმგებლობას საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევის დროს; ბუნების დაბინძურებისაგან დაცვის წესებს; გზის, ამინდის და საგზაო მოძრაობის ინტენსივობის შესაბამისად უსაფრთხოდ მართავს მოტოტრანსპორტს.

შეუძლია: გზაში მოტოტრანსპორტის ექსპლუატაციის პერიოდში წარმოშობილი უწესივრობების აღმოფხვრა; საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის დროს დაზარალებულისათვის ექიმამდელი პირველადი სამედიცინო დახმარების აღმოჩენა.

3. პროფესიული საქმიანობის შემადგენელი პარამეტრები:

პროფესიული საქმიანობის სახე	პროფესიული საქმიანობის თეორიული საფუძვლები
მოტოსატრანსპორტო საშუალებების ტექნიკურ მდგომარეობაზე კონტროლი. საწარმოო სანიტარიისა და ჰიგიენის დაცვა	მოტოციკლების მოწყობილობა და ტექნიკური მომსახურება
მოტოსატრანსპორტო საშუალებების მართვა მოძრაობის წესებისა და მოძრაობის უსაფრთხოების საფუძვლების, შრომის უსაფრთხოების, ეკოლოგიის, ხანძარსაწინააღმდეგო ღონისძიებების წესების დაცვით. დაზარალებულისათვის პირველადი ექიმამდელი დახმარების აღმოჩენა, საგზაო წესების დარღვევის შემთხვევაში ადმინისტრაციული, სამოქალაქო და სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობა	საგზაო მოძრაობის წესები, უსაფრთხოებისა და სატრანსპორტო სამართლის საფუძვლები

4. პროფესიული სწავლების შინაარსის კომპონენტი

4.1. მოტოციკლების მოწყობილობა

მოტოციკლების მოწყობილობა და საერთო აგებულება.

შიდაწვის ძრავა. ძრავების მოწყობილობა და სამუშაო ციკლი. მრუდმხარა-ბარბაცა და აირგამანაწილებელი მექანიზმები. გაგრილებისა და შეზეთვის სისტემები. კვების სისტემა და ნაირსახეობანი.

ელექტრომოწყობილობა, დენის წყაროები, ანთების სისტემა, საკონტროლო საზომი ხელსაწყოების დაფა, განათება და სიგნალიზაცია. გადაბმულობა, გადაცემათა კოლოფი. კარდანული და ჯაჭვური გადაცემა, საჭის მექანიზმი, სამუხრუჭე სისტემა. სავალი ნაწილისა და მისაბმელი ეტლის აგებულება. მძღოლის სამუშაო ადგილი.

4.2. მოტოციკლების ტექნიკური მომსახურება

მოტოციკლების ტექნიკური მომსახურების სისტემა.

მოტოციკლებზე მოსალოდნელი და მოულოდნელი მტყუნებანი და უწესრიგობები. ძრავის მექანიზმებისა და სისტემების, ელექტრომოწყობილობის, დენის წყაროების, საკონტროლო – საზომი, განათებისა და სიგნალიზაციის ხელსაწყოების, გადაბმულობის, გადაცემათა კოლოფის, კარდანული და ჯაჭვური გადაცემების, საჭისა და სამუხრუჭე სისტემების, სავალი ნაწილის და მისაბმელი ეტლისა და დამატებითი მოწყობილობის ტექნიკური მომსახურება.

4.3. საგზაო მოძრაობის წესები

საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი და საერთაშორისო ნორმების დაცვით.

4.4. მოძრაობის უსაფრთხოება და ავტოსატრანსპორტო სამართლის საფუძვლები

საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი და საერთაშორისო ნორმების დაცვით.

4.5. „A” კატეგორიის მოტოსატრანსპორტო საშუალებების მართვა

სასწავლო პროგრამების მოთხოვნების შესაბამისად.

პროფესიული დახასიათება

1. პროფესია: „B” კატეგორიის (ავტომობილები, რომელთა სრული მასა არ აღემატება 3500 კგ-ს ანუ 7700 ფუნტს, დასაჯდომი ადგილების რაოდენობა მძღოლის სავარძლის გარდა 8-ს და მსუბუქი მისაბმელებით, რომელთა მაქსიმალური სრული მასა არ აღემატება 750 კგ-ს); ავტოსატრანსპორტო საშუალების მძღოლი; დაწყებითი პროფესიული განათლების მისაღებად დადგენილია ასაკი – არანაკლები 16 წელი.

2. პროფესიის დანიშნულება: „B” კატეგორიის მძღოლი მართავს 3500 კგ-მდე ანუ 7700 ფუნტამდე სრული მასის და მძღოლის სავარძლის გარდა არა უმეტესი 8 დასაჯდომი სავარძლის მქონე, და მსუბუქი მისაბმელით, რომლის მაქსიმალური სრული მასა არ აღემატება 750 კგ-ს, ტიპისა და მარკის ავტომობილებს;

იცის და იცავს: საგზაო მოძრაობის წესებს, მოძრაობის უსაფრთხოების და სამართლის საფუძვლებს; ქცევის ეთიკას და პასუხისმგებლობას საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევის დროს; ბუნების დაბინძურებისაგან დაცვის წესებს; გზის, ამინდის და საგზაო მოძრაობის ინტენსივობის შესაბამისად უსაფრთხოდ მართავს ავტოტრანსპორტს.

შეუძლია: გზაში ავტოტრანსპორტის ექსპლუატაციის პერიოდში წარმოშობილი უწესივრობების აღმოფხვრა; საგზაო სატრანსაპორტო შემთხვევის დროს დაზარალებულისათვის ექიმამდელი პირველადი სამედიცინო დახმარების აღმოჩენა.

3. პროფესიული საქმიანობის შემადგენელი პარამეტრები

პროფესიული საქმიანობის სახე	პროფესიული საქმიანობის თეორიული საფუძვლები
ავტოსატრანსპორტო საშუალების ტექნიკურ მდგომარეობაზე კონტროლი საწარმოო სანიტარიისა და ჰიგიენის დაცვა	ავტომობილების მოწყობილობა და ტექ-ნიკური მომსახურება
ავტოსატრანსპორტო საშუალების მართვა მოძრაობის უსაფრთხოების საფუძვლების, უსაფრთხოების, ბუნების, ხან-ძარსაწინააღმდეგო ღონისძიებების წესების დაცვით, დაზარა-ლებულისათვის პირველადი ექიმამდელი დახმარების აღმოჩენა, საგზაო წესების დარღვევის შემთხვევაში ადმინისტრაციული, სამოქალაქო და სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობა	საგზაო მოძრაობის წესები, მოძრაობის უსაფრთხოებისა და ავტოსატრანსპორტო სამართლის საფუძვლები

4. პროფესიული სწავლების შინაარსის კომპონენტი

4.1. ავტომობილების მოწყობილობა

ავტომობილების კლასიფიკაცია და საერთო აგებულება. შიდაწვის ძრავა. ძრავების მოწყობილობა და სამუშაო ციკლი. მრუდმხარა-ბარბაცა და აირგამანაწილებელი მექანიზმები. გაგრილებისა და შეზეთვის სისტემები. კვების სისტემა და ნაირსახეობანი. ბენზინზე მომუშავე ძრავების კვების სისტემები. დიზელის ძრავის კვების სისტემა. გაზობალონიანი ავტომობილის კვების სისტემა.

ელექტრონული და ელექტრომოწყობილობა, დენის წყაროები, ანთების სისტემა, გაშვების სისტემა, საზომ-საკონტროლო ხელსაწყოების დაფა, განათება და სიგნალიზაცია. ძრავის გაშვებისათვის დამატებითი საშუალებანი დაბალი ტემპერატურის დროს. ტრანსმისიის საერთო სქემა. გადაბმულობა, გადაცემათა კოლოფი. სარიგებელი კოლოფი, კარდანული გადაცემა, წამყვანი ხიდები. საკიდი სისტემები. სავალი ნაწილი, საჭის მექანიზმი, სამუხრუჭე სისტემა, კაბინა, პლატფორმა, დამატებითი მოწყობილობა, შრომის უსაფრთხოება, მძღოლის სამუშაო ადგილი.

4.2. ავტომობილის ტექნიკური მომსახურება

ავტომობილის ტექნიკური მომსახურების სისტემა. ავტომობილზე მოსალოდნელი და მოულოდნელი მტყუნებანი და უწესივრობები. ძრავის მექანიზმებისა და სისტემების, ელექტრონული და ელექტრომოწყობილობის, დენის წყაროების, საკონტროლო-საზომი, განათებისა და სიგნალიზაციის ხელსაწყოების, ტრანსმისიის, სავალი ნაწილის, საჭისა და სამუხრუჭე სისტემების, კაბინის, პლატფორმისა და დამატებითი მოწყობილობის ტექნიკური მომსახურება.

4.3. საგზაო მოძრაობის წესები

საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი და საერთაშორისო ნორმების დაცვით.

4.4. მოძრაობის უსაფრთხოება და ავტოსატრანსპორტო სამართლის საფუძვლები

საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი და საერთაშორისო ნორმების დაცვით.

4.5. „B” კატეგორიის ავტოსატრანსპორტო საშუალებების მართვა

სასწავლო პროგრამების მოთხოვნების შესაბამისად.

პროფესიული დახასიათება

1. პროფესია: „C” კატეგორიის (სატვირთო ავტომობილები, რომელთა სრული მასა აღემატება 3500 კგ-ს ანუ 7700 ფუნტს) ავტოსატრანსპორტო საშუალების მძღოლი; დაწყებითი პროფესიული განათლების მისაღებად დადგენილია ასაკი – არანაკლები 16 წელი.

2. პროფესიის დანიშნულება: „C” კატეგორიის მძღოლი მართავს სატვირთო ავტომობილებს, რომელთა სრული მასა აღემატება 3500 კგ-ს ანუ 7700 ფუნტს;

იცის და იცავს: საგზაო მოძრაობის წესებს, მოძრაობის უსაფრთხოების და სამართლის საფუძვლებს; ქცევის ეთიკას და პასუხისმგებლობას საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევის დროს; ბუნების დაბინძურებისაგან დაცვის წესებს; გზის, ამინდის და საგზაო მოძრაობის ინტენსივობის შესაბამისად უსაფრთხოდ გადაიტანოს ტვირთი შორ და ახლო მანძილზე.

შეუძლია: გზაში ავტოტრანსპორტის ექსპლუატაციის პერიოდში წარმოშობილი უწესივრობების აღმოფხვრა; საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის დროს დაზარალე-ბულისათვის ექიმამდელი პირველადი სამედიცინო დახმარების აღმოჩენა.

3. პროფესიული საქმიანობის შემადგენელი პარამეტრები:

პროფესიული საქმიანობის სახე	პროფესიული საქმიანობის თეორიული საფუძვლები
ავტოსატრანსპორტო საშუალებების ტექნიკურ მდგომარეობაზე კონტროლი. ნორმატიული დოკუმეტების წარმოება ავტოსატრანსპორტო საშუალებების ექსპლუატაციისას. შრომის უსაფრთხოება საექსპლუატაციო მასალების გამოყენებისას. საწარმოო სანიტარიისა და ჰიგიენის დაცვა	სატვირთო ავტომობილების მოწყობი-ლობა და ექსპლუატაცია
ავტოსატრანსპორტო საშუალებების მართვა მოძრაობის წე-სებისა და მოძრაობის უსაფრთხოების საფუძვლების, შრომის უსაფრთხოების, ეკოლოგიის ხანძარსაწინააღმდეგო ღონისძი-ებების წესების დაცვით. დაზარალებულისათვის პირველადი ექიმამდელი დახმარების აღმოჩენა, საგზაო წესების დარღვევის შემთხვევაში ადმინისტრაცი-ული, სამოქალაქო და სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობა, საბაჟო ტარიფების და რეჟიმების ცოდნა.	საგზაო მოძრაობის წესები, მოძრაობის უსაფრთხოებისა და ავტოსატრანსპორტო სამართლის საფუძვლები, საბაჟო საქმის ცოდნა

4. პროფესიული სწავლების შინაარსის კომპონენტი

4.1. ავტომობილების მოწყობილობა

სატვირთო ავტომობილების კლასიფიკაცია და საერთო აგებულება.

შიდაწვის ძრავა. ძრავების მოწყობილობა და სამუშაო ციკლი. მრუდმხარა-ბარბაცა და აირგამანაწილებელი მექანიზმები. გაგრილებისა და შეზეთვის სისტემები. კვების სისტემა და ნაირსახეობანი. ბენზინზე მომუშავე ძრავების კვების სისტემები. დიზელის ძრავის კვების სისტემა. გაზობალონიანი ავტომობილის კვების სისტემა.

ელექტრონული და ელექტრომოწყობილობა, დენის წყაროები, ანთების სისტემა, გაშვების სისტემა, საზომ-საკონტროლო ხელსაწყოების დაფა, განათება და სიგნალიზაცია. ძრავის გაშვებისათვის დამატებითი საშუალებანი დაბალი ტემპერატურის დროს. ტრანსმისიის საერთო სქემა. გადაბმულობა, გადაცემათა კო-ლოფი. სარიგებელი კოლოფი, კარდანული გადაცემა, წამყვანი ხიდები. საკიდი სისტემები. სავალი ნაწილი, საჭის მექანიზმი, სამუხრუჭე სისტემა, კაბინა, პლატფორმა, დამატებითი მოწყობილობა, შრომის უსაფრთხოება, მძღოლის სამუშაო ადგილი.

4.2. ავტომობილების ექსპლუატაცია

ავტომობილების ტექნიკური მომსახურებისა და რემონტის სისტემა. ავტომობილების ტექნიკური დიაგნოსტიკა. მოსალოდნელი და მოულოდნელი მტყუნებანი და უწესივრობები. რთულ პირობებში ავტომობილების ექსპლუატაციის თავისებურებანი. ძრავას მექანიზმებისა და სისტემების, ელექტრონული და ელექტრომოწყობილობის, დენის წყაროების, საკონტროლო-საზომი, განათებისა და სიგნალიზაციის ხელსაწყოების, ტრანსმისიის, სავალი ნაწილის, საჭისა და სამუხრუჭე სისტემების, კაბინის, პლატფორმისა და დამატებითი მოწყობილობის ტექნიკური მომსახურება. მძღოლის შრომისა და დასვენების რეჟიმი. შრომის უსაფრთხოება საექსპლუატაციო მასალების, ტვირთების დატვირთვა-გადმოტვირთვისა და გადაზიდვებისას. ელექტრო და ხანძარ-უსაფრთხოება. გარემოს დაცვა.

4.3. საგზაო მოძრაობის წესები

საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი და საერთაშორისო ნორმების დაცვით.

4.4. მოძრაობის უსაფრთხოება და ავტოსატრანსპორტო სამართლის საფუძვლები

საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი და საერთაშორისო ნორმების დაცვით.

4.5. „C” კატეგორიის ავტოსატრანსპორტო საშუალებების მართვა

სასწავლო პროგრამების მოთხოვნების შესაბამისად.

პროფესიული დახასიათება

1. პროფესია: „BC” კატეგორიის (ავტომობილები, რომელთა სრული მასა არ აღემატება 3500 კგ-ს ანუ 7700 ფუნტს, დასაჯდომი სავარძლების რაოდენობა 8-ს, მსუბუქი მისაბმელებით, რომელთა მაქსიმალური სრული მასა არ აღემატება 750 კგ-ს; სატვირთო ავტომობილები, რომელთა სრული მასა აღემატება 3500 კგ-ს ანუ 7700 ფუნტს) ავტოსატრანსპორტო საშუალებების მძღოლი; დაწყებითი პროფესიული განათლების მისაღებად დადგენილია ასაკი – არანაკ-ლები 16 წელი.

2. პროფესიის დანიშნულება: „BC” კატეგორიის მძღოლი მართავს 3500 კგ-მდე ანუ 7700 ფუნტამდე სრული მასის და მძღოლის სავარძლის გარდა არა უმეტესი 8 დასაჯდომი სავარძლის მქონე, და მსუბუქი მისაბმელით, რომლის მაქსიმალური სრული მასა არ აღემატება 750 კგ-ს, ტიპისა და მარკის ავტომობილებს; აგრეთვე, სატვირთო ავტომობილებს, რომელთა სრული მასა აღემატება 3500 კგ-ს ანუ 7700 ფუნტს.

იცის და იცავს: საგზაო მოძრაობის წესებს, მოძრაობის უსაფრთხოების და სამართლის საფუძვლებს; ქცევის ეთიკას და პასუხისმგებლობას საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევის დროს; ბუნების დაბინძურებისაგან დაცვის წესებს; გზის, ამინდის და საგზაო მოძრაობის ინტენსივობის შესაბამისად უსაფრთხოდ მართავს ავტოტრანსპორტს.

შეუძლია: გზაში ავტოტრანსპორტის ექსპლუატაციის პერიოდში წარმოშობილი უწესივრობების აღმოფხვრა; საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის დროს დაზარალებულისათვის ექიმამდელი პირველადი სამედიცინო დახმარების აღმოჩენა.

3. პროფესიული საქმიანობის შემადგენელი პარამეტრები:

პროფესიული საქმიანობის სახე	პროფესიული საქმიანობის თეორიული საფუძვლები
ავტოსატრანსპორტო საშუალებების ტექნიკურ მდგომარეობაზე კონტროლი. ნორმატიული დოკუმეტების წარმოება ავტოსატრანსპორტო საშუალებების ექსპლუატაციისას. შრომის უსაფრთხოება საექსპლუატაციო მასალების გამოყენებისას. საწარმოო სანიტარიისა და ჰიგიენის დაცვა	ავტომობილების მოწყობილობა და ექ-სპლუატაცია
ავტოსატრანსპორტო საშუალებების მართვა მოძრაობის წესებისა და მოძრაობის უსაფრთხოების საფუძვლების, შრომის უსაფრთხოების, ეკოლოგიის ხანძარსაწინააღმდეგო ღო-ნისძიებების წესების დაცვით. დაზარალებულისათვის პირვე-ლადი ექიმამდელი დახმარების აღმოჩენა, საგზაო წესების დარღვევის შემთხვევაში ადმინისტრაციული, სამოქალაქო და სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობა, საბაჟო ტარიფებისა და რეჟიმების ცოდნა.	საგზაო მოძრაობის წესები, მოძრაობის უსაფრთხოებისა და ავტოსატრანსპორტო სამართლის საფუძვლები, საბაჟო საქმის ცოდნა

4. პროფესიული სწავლების შინაარსის კომპონენტი

4.1. ავტომობილების მოწყობილობა

ავტომობილების კლასიფიკაცია და საერთო აგებულება. შიდაწვის ძრავა. ძრავების მოწყობილობა და სამუშაო ციკლი. მრუდმხარა-ბარბაცა და აირგამანაწილებელი მექანიზმები. გაგრილებისა და შეზეთვის სისტემები. კვების სისტემა და ნაირსახეობანი. ბენზინზე მომუშავე ძრავების კვების სისტემები. დიზელის ძრავის კვების სისტემა. გაზობალონიანი ავტომობილის კვების სისტემა.

ელექტრონული და ელექტრომოწყობილობა, დენის წყაროები, ანთების სისტემა, გაშვების სისტემა, საზომ-საკონტროლო ხელსაწყოების დაფა, განათება და სიგნალიზაცია. ძრავის გაშვებისათვის დამატებითი საშუალებანი დაბალი ტემპერატურის დროს. ტრანსმისიის საერთო სქემა. გადაბმულობა, გადაცემათა კოლოფი. სარიგებელი კოლოფი, კარდანული გადაცემა, წამყვანი ხიდები. საკიდი სისტემები. სავალი ნაწილი, საჭის მექანიზმი, სამუხრუჭე სისტემა, კაბინა, პლატფორმა, დამატებითი მოწყობილობა, შრომის უსაფ-რთხოება, მძღოლის სამუშაო ადგილი.

4.2. ავტომობილების ექსპლუატაცია

ავტომობილების ტექნიკური მომსახურებისა და რემონტის სისტემა. ავტომობილების ტექნიკური დიაგნოსტიკა. მოსალოდნელი და მოულოდნელი მტყუნებანი და უწესივრობები. რთულ პირობებში ავტომობილების ექსპლუატაციის თავისებურებანი. ძრავას მექანიზმებისა და სისტემების, ელექტრონული და ელექტრომოწყობილობის, დენის წყაროების, საკონტროლო-საზომი, განათებისა და სიგნალიზაციის ხელსაწყოების, ტრანსმისიის, სავალი ნაწილის, საჭისა და სამუხრუჭე სისტემების, კაბინის, პლატფორმისა და დამატებითი მოწყობილობის ტექნიკური მომსახურება. მძღოლის შრომისა და დასვენების რეჟიმი. შრომის უსაფრთხოება საექსპლუატაციო მასალების, ტვირთების დატვირთვა-გადმოტვირთვისა და გადაზიდვებისას. ელექტრო და ხანძარუსაფრთხოება. გარემოს დაცვა.

4.3. საგზაო მოძრაობის წესები

საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი და საერთაშორისო ნორმების დაცვით.

4.4. მოძრაობის უსაფრთხოება და ავტოსატრანსპორტო სამართლის საფუძვლები

საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი და საერთაშორისო ნორმების დაცვით.

4.5. „BC” კატეგორიის ავტოსატრანსპორტო საშუალებების მართვა

სასწავლო პროგრამების მოთხოვნების შესაბამისად.

პროფესიული დახასიათება

1. პროფესია: „C” კატეგორიის (სატვირთო ავტომობილები, რომელთა სრული მასა აღემატება 3500 კგ-ს ანუ 7700 ფუნტს) ავტოსატრანსპორტო საშუალების მძღოლი; პროფესიული განათლების (გადამზადება) მისაღებად დადგენილია ასაკი – არანაკლები 19 წელი.

2. პროფესიის დანიშნულება: „C” კატეგორიის მძღოლი მართავს 3500 კგ-ზე მეტი სრული მასის მქონე სატვირთო ავტომობილებს.

იცის და იცავს: საგზაო მოძრაობის წესებს, სატვირთო ავტომობილების უსაფრთხო მართვის და სამართლის საფუძვლებს; ქცევის ეთიკას და პასუხისმგებლობას საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევის დროს; ბუნების დაბინძურებისაგან დაცვის წესებს; გზის, ამინდის და საგზაო მოძრაობის ინტენსივობის შესაბამისად უსაფრთხოდ გადაიტანოს ტვირთი შორ და ახლო მანძილებზე.

შეუძლია: გზაში სატრანსპორტო საშუალებების ექსპლუატაციის პერიოდში წარმოშობილი უწესივრობების აღმოფხვრა; საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის დროს დაზარალებულისათვის ექიმამდელი პირველადი სამედიცინო დახმარების აღმოჩენა.

3. პროფესიული საქმიანობის შემადგენელი პარამეტრები:

პროფესიული საქმიანობის სახე	პროფესიული საქმიანობის თეორიული საფუძვლები
სატვირთო ავტომობილების ტექნიკურ მდგომარეობაზე კონტროლი. საწარმოო სანიტარიისა და ჰიგიენის დაცვა. ნორმატიული და სააღრიცხვო დოკუმენტების წარმოება სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციისას. შრომის უსაფრთხოება საექსპლუატაციო მასალების გამოყენებისას.	სატვირთო ავტომობილების მოწყობი-ლობა და ექსპლუატაცია
სატვირთო ავტომობილის მართვა საგზაო მოძრაობის წესებისა და მოძრაობის უსაფრთხოების საფუძვლების, შრომის უსაფრთხოების, ეკოლოგიისა და ხანძარსაწინააღმდეგო ღო-ნისძიებების წესების დაცვით. დაზარალებულისათვის პირ-ველადი ექიმამდელი დახმარების აღმოჩენა. საბაჟო ტარიფების, რეჟიმების და კოდექსის ცოდნა. საგზაო წესების დარღვევის შემთხვევაში ადმინისტრაციული, სამოქალაქო და სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობა. საერთაშორისო ნორმების დაცვა.	საგზაო მოძრაობის წესები, სატვირთო ავტომობილების უსაფრთხო მართვის და სამართლის საფუძვლები, საბაჟო საქმის ცოდნა

4. პროფესიული სწავლების შინაარსის კომპონენტი

4.1. სატვირთო ავტომობილების მოწყობილობა

სატვირთო ავტომობილების კლასიფიკაცია და საერთო აგებულება.

შიდა წვის ძრავა. ძრავების მოწყობილობა და სამუშაო ციკლი. მრუდმხარა-ბარბაცა და აირგამა-ნაწილებელი მექანიზმები. გაგრილებისა და შეზეთვის სისტემები. კვების სისტემა და ნაირსახეობანი. ბენზინზე მომუშავე ძრავების კვების სისტემები. დიზელის ძრავის კვების სისტემა. გაზობალონიანი ავტომობილის კვების სისტემა.

ელექტრონული და ელექტრომოწყობილობა, დენის წყაროები, ანთების სისტემა, გაშვების სისტემა, საზომ-საკონტროლო ხელსაწყოების დაფა, განათება და სიგნალიზაცია. ძრავის გაშვებისათვის დამატებითი საშუალებანი დაბალი ტემპერატურის დროს. ტრანსმისიის საერთო სქემა. გადაბმულობა, გადაცემათა კოლოფი. სარიგებელი კოლოფი, კარდანული გადაცემა, წამყვანი ხიდები. საკიდი სისტემები. სავალი ნაწილი, საჭის მექანიზმი, სამუხრუჭე სისტემა, კაბინა, პლატფორმა, დამატებითი მოწყობილობა, შრომის უსაფრთხოება, მძღოლის სამუშაო ადგილი.

4.2. ავტომობილების ექსპლუატაცია

ავტომობილების ტექნიკური მომსახურებისა და რემონტის სისტემა. ავტომობილების ტექნიკური დიაგნოსტიკა. მოსალოდნელი და მოულოდნელი მტყუნებანი და უწესივრობები. რთულ პირობებში ავტომობილების ექსპლუატაციის თავისებურებანი. ძრავის მექანიზმებისა და სისტემების, ელექტრონული და ელექტრომოწყობილობის, დენის წყაროების, საკონტროლო-საზომი, განათებისა და სიგნალიზაციის ხელსაწყოების, ტრანსმისიის, სავალი ნაწილის, საჭისა და სამუხრუჭე სისტემების, კაბინის, პლატფორმისა და დამატებითი მოწყობილობის ტექნიკური მომსახურება. მძღოლის შრომისა და დასვენების რეჟიმი. შრომის უსაფრთხოება საექსპლუატაციო მასალების, ტვირთების დატვირთვა-გადმოტვირთვისა და გადაზიდვებისას. ელექტრო და ხანძარუსაფრთხოება. გარემოს დაცვა.

4.3. საგზაო მოძრაობის წესები

საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი და საერთაშორისო ნორმების დაცვით.

4.4. მოძრაობის უსაფრთხოება და ავტოსატრანსპორტო სამართლის საფუძვლები

საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი და საერთაშორისო ნორმების დაცვით.

4.5. „C” კატეგორიის ავტოსატრანსპორტო საშუალებების მართვა

სასწავლო პროგრამების მოთხოვნების შესაბამისად.

პროფესიული დახასიათება

1. პროფესია: „D” კატეგორიის (ავტობუსები, მიკროავტობუსები, სადაც მძღოლის სავარძლის გარდა 8-ზე მეტი დასაჯდომი სავარძელია) სამგზავრო ავტოსატრანსპორტო საშუალების მძღოლი; პროფესიული განათლების (გადამზადება) მისაღებად დადგენილია ასაკი – არანაკლები 21 წელი.

2. პროფესიის დანიშნულება: „D” კატეგორიის მძღოლი მართავს მძღოლის სავარძლის გარდა 8-ზე მეტი დასაჯდომი სავარძლის მქონე ტიპისა და მარკის სამგზავრო ავტობუსებს და მიკროავტობუსებს.

იცის და იცავს: საგზაო მოძრაობის წესებს, ავტობუსის უსაფრთხო მართვის და სამართლის საფუძვლებს; ქცევის ეთიკას და პასუხისმგებლობას საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევის დროს; ბუნების დაბინძურებისაგან დაცვის წესებს; გზის, ამინდის და საგზაო მოძრაობის ინტენსივობის შესაბამისად უსაფრთხოდ გადაიყვანოს მგზავრები შორ და ახლო მანძილებზე.

შეუძლია: გზაში სატრანსპორტო საშუალებების ექსპლუატაციის პერიოდში წარმოშობილი უწესივრობების აღმოფხვრა; საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის დროს დაზარალებულისათვის ექიმამდელი პირველადი სამედიცინო დახმარების აღმოჩენა.

3. პროფესიული საქმიანობის შემადგენელი პარამეტრები:

პროფესიული საქმიანობის სახე	პროფესიული საქმიანობის თეორიული საფუძვლები
ავტობუსების ტექნიკურ მდგომარეობაზე კონტროლი. საწარმოო სანიტარიისა და ჰიგიენის დაცვა. ნორმატიული და სააღრიცხვო დოკუმენტების წარმოება სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციისას. შრომის უსაფრთხოება საექსპლუატაციო მასალების გამოყენებისას.	ავტობუსების მოწყობილობა და ექსპლუ-ატაცია
ავტობუსების მართვა საგზაო მოძრაობის წესებისა და მოძ-რაობის უსაფრთხოების საფუძვლების, შრომის უსაფრთხოების, ეკოლოგიისა და ხანძარსაწინააღმდეგო ღონისძიებების წესების დაცვით. დაზარალებულისათვის პირველადი ექიმამდელი დახმარების აღმოჩენა. საბაჟო ტარიფების, რეჟიმების და კოდექსის ცოდნა. საგზაო წესების დარღვევის შემთხვევაში ადმინისტრაციული, სამოქალაქო და სისხლის სამართლის პა-სუხისმგებლობა. საერთაშორისო ნორმების დაცვა.	საგზაო მოძრაობის წესები, ავტობუსების უსაფრთხო მართვის საფუძვლები, საბაჟო საქმის ცოდნა, სამართლის საფუძვლები

4. პროფესიული სწავლების შინაარსის კომპონენტი

4.1. ავტობუსების მოწყობილობა

ავტობუსების კლასიფიკაცია და საერთო აგებულება. ავტობუსებზე დაყენებული შიდა წვის ძრავები. გაგრილების და შეზეთვის სისტემები, კვებისა და ანთების სისტემები.

ელექტრონული და ელექტრომოწყობილობა, დენის წყაროები, გაშვების სისტემა, საზომ-საკონტროლო ხელსაწყოების დაფა, განათება და სიგნალიზაცია.

ტრანსმისიის საერთო სქემა. გადაბმულობა, გადაცემათა კოლოფი. სარიგებელი კოლოფი, კარდანული და მთავარი გადაცემა, წამყვანი ხიდები. სავალი ნაწილი, საჭის მექანიზმი, სამუხრუჭე სისტემა, კაბინა, ძარა, დამატებითი მოწყობილობა, მძღოლის სამუშაო ადგილი.

4.2. ავტომობილების ექსპლუატაცია

ავტობუსების ტექნიკური მომსახურებისა და რემონტის სისტემები. ტექნიკური დიაგნოსტიკა. მოსალოდნელი და მოულოდნელი მტყუნებანი და უწესივრობები.

ხაზზე ავტობუსების მუშაობის ორგანიზაცია, მძღოლების შრომისა და დასვენების რეჟიმი, შრომის უსაფრთხოება საექსპლუატაციო მასალების, მგზავრების გადაყვანის დროს.

4.3. საგზაო მოძრაობის წესები

საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი და საერთაშორისო ნორმების დაცვით.

4.4. მოძრაობის უსაფრთხოება და ავტოსატრანსპორტო სამართლის საფუძვლები

საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი და საერთაშორისო ნორმების დაცვით.

4.5. „D” კატეგორიის ავტოსატრანსპორტო საშუალებების მართვა

სასწავლო პროგრამების მოთხოვნების შესაბამისად.

პროფესიული დახასიათება

1. პროფესია: „E” კატეგორიის („B”, „C” ან „D” კატეგორიებს მიკუთვნილი საწევრიანი სატრანსპორტო საშუალებები) ავტოსატრანსპორტო საშუალების მძღოლი; პროფესიული განათლების (გადამზადება) მისაღებად დადგენილია ასაკი – 21 წელი.

2. პროფესიის დანიშნულება: „E” კატეგორიის მძღოლი მართავს „B”, „C” ან „D” კატეგორიებს მიკუთვნილი საწევრიან ავტოსატრანსპორტო საშუალებებს (მისაბმელი, ნახევარმისაბმელი).

იცის და იცავს: საგზაო მოძრაობის წესებს, „B”, „C” ან „D” კატეგორიებს მიკუთვნილი საწევრიანი სატრანსპორტო საშუალებების უსაფრთხო მართვის და სამართლის საფუძვლებს; ქცევის ეთიკას და პასუხისმგებლობას საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევის დროს; ბუნების დაბინძურებისაგან დაცვის წესებს; გზის, ამინდის და საგზაო მოძრაობის ინტენსივობის შესაბამისად უსაფრთხოდ გადაიტანოს ტვირთი შორ და ახლო მანძილზე.

შეუძლია: გზაში სატრანსპორტო საშუალებების ექსპლუატაციის პერიოდში წარმოშობილი უწესივრობების აღმოფხვრა; საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის დროს დაზარალებულისათვის ექიმამდელი პირველადი სამედიცინო დახმარების აღმოჩენა.

3. პროფესიული საქმიანობის შემადგენელი პარამეტრები:

პროფესიული საქმიანობის სახე	პროფესიული საქმიანობის თეორიული საფუძვლები
საწევრიანი ავტოსატრანსპორტო (ავტომატარებლების) სა-შუალებების ტექნიკურ მდგომარეობაზე კონტროლი. საწარმოო სანიტარიისა და ჰიგიენის დაცვა. ნორმატიული და სააღრიცხვო დოკუმენტების წარმოება სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციისას. შრომის უსაფრთხოება საექსპლუატაციო მასალების გამოყენებისას.	ავტომატარებლების მოწყობილობა და ექსპლუატაცია
ავტომატარებლის მართვა საგზაო მოძრაობის წესებისა და მოძრაობის უსაფრთხოების საფუძვლების, შრომის უსაფრთხოების, ეკოლოგიისა და ხანძარსაწინააღმდეგო ღონისძიებების წესების დაცვით. დაზარალებულისათვის პირველადი ექიმამდელი დახმარების აღმოჩენა. საბაჟო ტარიფების, რეჟიმების და კოდექსის ცოდნა. საგზაო წესების დარღვევის შემთხვევაში ადმინისტრაციული, სამოქალაქო და სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობა. საერთაშორისო ნორმების დაცვა.	საგზაო მოძრაობის წესები, ავტომატა-რებლის უსაფრთხო მართვის საფუძვლები, სამართლის საფუძვლები, საბაჟო საქმის ცოდნა

4. პროფესიული სწავლების შინაარსის კომპონენტი

4.1. ავტობუსების მოწყობილობა

ავტომატარებლის კლასიფიკაცია და საერთო აგებულება.

მისაბმელების და ნახევარმისაბმელების კლასიფიკაცია. ავტომატარებელზე დაყენებული შიდა წვის ძრავები. გაგრილების და შეზეთვის სისტემები, კვებისა და ანთების სისტემები.

ელექტრონული და ელექტრომოწყობილობა, დენის წყაროები, გაშვების სისტემა, საზომ-საკონტროლო ხელსაწყოების დაფა, განათება და სიგნალიზაცია.

ავტომობილ-საწევარის ჩასაბმელი მოწყობილობა და კონსტრუქცია. მისაბმელებისა და ნახევარმისაბმელების აგებულება და დამატებითი მოწყობილობა.

ტრანსმისიის საერთო სქემა. გადაბმულობა, გადაცემათა კოლოფი, სარიგებელი კოლოფი, კარდანული და მთავარი გადაცემა, წამყვანი ხიდები. სავალი ნაწილი, საჭის მექანიზმი, კაბინა, დამატებითი მოწყობილობა, მძღოლის სამუშაო ადგილი.

ავტომობილ-საწევარის, მისაბმელის და ნახევარმისაბმელის სამუხრუჭე სისტემები.

4.2. ავტომობილების ექსპლუატაცია

ავტომატარებლის ტექნიკური მომსახურებისა და რემონტის სისტემები, ტექნიკური დიაგნოსტიკა, მოსალოდნელი და მოულოდნელი მტყუნებანი და უწესივრობები.

ხაზზე ავტომატარებლების მუშაობის ორგანიზაცია, მძღოლების შრომისა და დასვენების რეჟიმი, შრომის უსაფრთხოება საექსპლუატაციო მასალების, ტვირთების გადატანის დროს.

4.3. საგზაო მოძრაობის წესები

საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი და საერთაშორისო ნორმების დაცვით.

4.4. ავტომატარებლების მოძრაობის უსაფრთხოება და ავტოსატრანსპორტო სამართლის საფუძვლები

საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი და საერთაშორისო ნორმების დაცვით.

4.5. „E” კატეგორიის ავტოსატრანსპორტო საშუალებების მართვა

სასწავლო პროგრამების მოთხოვნების შესაბამისად.

A, B, C, BC კატეგორიების ავტოსატრანსპორტო საშუალებების მძღოლების პროფესიული მომზადების

C, D, E კატეგორიების ავტოსატრანსპორტო საშუალებების მძღოლების პროფესიული გადამზადების საგანმანათლებლო დაწესებულებების მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფის ნორმატივები

I. სასწავლო მატერიალური ბაზა

1. კვალიფიციური მძღოლების პროფესიული მომზადება-გადამზადებისათვის საგანმანათლებლო დაწესებულებებს უნდა გააჩნდეთ: სასწავლო კაბინეტები, ლაბორატორიები, აღჭურვილი თანამედროვე სასწავლო მოწყობილობებითა და სასწავლო ტექნიკური საშუალე-ბებით, ავტოდრომები (დახურული მოედნები), სასწავლო სატრანსპორტო საშუალებები.

კაბინეტების ჩამონათვალი

ა) კაბინეტი - სატრანსპორტო საშუალებების მოწყობილობის;

ბ) კაბინეტი - სატრანსპორტო საშუალებების ექსპლუატაციის საფუძვლების;

გ) კაბინეტი - საგზაო მოძრაობის წესების;

დ) კაბინეტი - უსაფრთხო მართვის საფუძვლებისა და მოძრაობის უსაფრთხოების;

ე) კაბინეტი - ავტოტრენაჟორების.

კაბინეტების რაოდენობა განისაზღვრება მოსამზადებელი კონტინგენტის სავარაუდო წლიური გაანგარიშების მიხედვით.

თუ კაბინეტების უკმარისობაა შესაძლებელია მოეწყოს გაერთიანებული კომბინირებული კაბინეტები: მოწყობილობისა და ექსპლუატაციის საფუძვლების; საგზაო მოძრაობის წესებისა და მოძრაობის უსაფრთხოების. კაბინეტს უნდა ჰქონდეს: მასწავლებლის სამუშაო ადგილი (კათედრა), საკლასო დაფა, მაგიდები და სკამები ერთდროულად 30 მსმენელის დასაჯდომად და საჭიროების მიხედვით სადემონსტრაციო მაგიდა ცალკეული კვანძებისა და დეტალების საჩვენებლად, აგრეთვე სასწავლო თვალსაჩინოებები და ტექნიკური საშუალებები.

სასწავლო მოწყობილობები უნდა იყოს იმ რაოდენობის, რომელიც უზრუნველყოფს საპროგრამო მასალის ხარისხიან შესწავლას. მაკეტები და სტენდები უნდა იყოს განლაგებული ტექნიკური ესთეტიკისა და შრომის დაცვის მოთხოვნების შესაბამისად. დაყენებული სასწავლო მოწყობილობები კარგად უნდა ჩანდეს, იყოს მოხერხებული სახმარად და შეღებილი იმ ფერებით, რომელიც მიღებულია ქარხანა დამამზადებლის მიერ (ჭრილის ადგილები წითელი ფერით).

„A“ და „B“ კატეგორიების მძღოლების მოსამზადებლად საჭირო სასწავლო მატერიალური ბაზა

1. „A” და „B” კატეგორიების სატრანსპორტო საშუალებების მძღოლების მოსამზადებლად საგან-მანთლებლო დაწესებულებას უნდა გააჩნდეს:

ა) კაბინეტი - სატრანსპორტო საშულებების მოწყო-ბილობისა და ტექნიკური მომსახურების;

ბ) კაბინეტი - საგზაო მოძრაობის წესებისა და მოძრაობის უსაფრთხოების საფუძვლების;

გ) კაბინეტი - ავტოტრენაჟორების;

დ) სასწავლო ტარების დახურული მოედანი;

ე) სასწავლო სატრანსპორტო საშუალებები.

ავტოტრენაჟორების არქონის შემთხვევაში, დასაშვებია სწავლება უშუალოდ სასწავლო სატრანსპორტო საშუალებებზე.

„C” და „BC” კატეგორიების მძღოლების მოსამზადებლად საჭირო სასწავლო მატერიალური ბაზა

1. „C” და „BC” კატეგორიების სატრანსპორტო საშუალებების მძღოლების მოსამზადებლად საგან-მანათლებლო დაწესებულებებს უნდა გააჩნდეს:

ა) კაბინეტი – სატრანსპორტო საშულებების მოწ-ყობილობისა და ექსპლოატაციის საფუძვლების;

ბ) კაბინეტი – საგზაო მოძრაობის წესებისა და მოძრაობის უსაფრთხოების საფუძვლების;

გ) კაბინეტი – ავტოტრენაჟორების;

დ) ლაბორატორია – სატრანსპორტო საშუალებების ექსპლუატაციის (ტექნიკური მომსახურების);

ე) ავტოდრომი;

ვ) სასწავლო სატრანსპორტო საშუალებები.

„C“, „D“ და „E“ კატეგორიებზე მძღოლების გადამზადებისათვის საჭირო მატერიალური ბაზა

1. საგანმანათლებლო დაწესებულებებს უნდა გაჩნდეს:

ა) კაბინეტი - შესასწავლი სატრანსპორტო საშუალებების მოწყობილობისა და ექსპლუატაციის საფუძვლების;

ბ) კაბინეტი - საგზაო მოძრაობის წესებისა და მოძრაობის უსაფრთხოების საფუძვლების;

გ) ლაბორატორია - შესასწავლი სატრანსპორტო საშუალებების ექსპლუატაციის (ტექნიკური მომსახურების);

დ) დახურული მოედანი;

ე) სასწავლო სატრანსპორტო საშუალებები.

სატრანსპორტო საშუალებების მოწყობილობის კაბინეტის აღჭურვილობის სავარაუდო ჩამონათვალი

–შესასწავლი სატრანსპორტო საშუალებების ძირითადი აგრეგატებისა და კვანძების კომპლექტები ჭრილში.

–     სადემონსტრაციო სტენდები (ძრავას სამუშაო ციკლი, მრუდმხარა-ბარბაცა და აირგამანაწილებელი მექანიზმები; კვების, შეზეთვის, გაგრილების, ანთების სისტემები; ძრავას კვების სისტემა აირბალონიანი დანადგარით; ელექტრომოწყობილობა, სამუხრუჭე სისტემა, საჭის მექანიზმი).

–     დამატებით რეკომენდირებულია იყოს პროგრამული სწავლებისათვის საჭირო ტექნიკური საშუალებები: პლაკატები, კინოპროექტორი, დიაპროექტორი, კინოფილმები და დიაფილმები სატრანსპორტო საშუალებების მოწყობილობაზე.

სატრანსპორტო საშუალებების ექსპლუატაციის საფუძვლების კაბინეტის აღჭურვილობის სავარაუდო ჩამონათვალი

–     პლაკატების კომპლექტები (ტექნიკური მომსახურებისა და რემონტის სისტემა, ტექნიკური დიაგნოსტიკა, საექსპლუატაციო მასალები, საწვავისა და საზეთი მასალების ხარჯვის ნორმები, შრომის, ელექტრო და ხანძარ უსაფრთხოება, გარემოს დაცვა და სხვა).

–     მძღოლის დოკუმენტაციის დაფა;

–     პროგრამული სწავლებისათვის თანამედროვე ტექნიკური საშუალებების ქონა.

საგზაო მოძრაობის წესების კაბინეტის აღჭურვილობის სავარაუდო ჩამონათვალი

–     საგზაო ნიშნებისა და დამატებითი ინფორმაციის საშუალებების პლაკატების კომპლექტი;

–     მასწავლებლისა და მოსწავლეების ამოცანების შესადგენი პლანშეტების კომპლექტები;

–     მაგნიტური დაფა, სატრანსპორტო საშუალებების მაგნიტური მაკეტები;

–     შუქნიშნების ელექტროფიცირებული მოდელები ყველა ტიპის;

–     საგზაო ნიშნების, მოწესრიგებული და მოუწესრიგებელი გზაჯვარედინების ელექტროფიცირებული სტენდები (ტრენაჟორები).

–     დასახლებული პუნქტის სქემა, სადაც არის განლაგებული საგანმანათლებლო დაწესებულება, მასზე შუქნიშნების, ნიშნების, მონიშვნების, ავარიული და საშიში მონაკვეთების აღნიშნვით და სხვა.

– სასწავლო პლაკატები და თვალსაჩინო მასალები გზის სავალ ნაწილზე სატრანსპორტო საშუალებების განლაგების შესახებ. მანევრირების, გასწრების, რკინიგზის გადასასვლელებზე გავლის, ხალხის, ტვირთის გადაზიდვის, კოლონაში სვლის, სატრანსპორტო საშუალებების ამოსაცნობი და გამაფ-რთხილებელი ნიშნების, წარწერების და აღნიშვნების შესახებ.

–     დამატებით რეკომენდირებულია იყოს პროგრამული სწავლებისათვის საჭირო თანამედროვე ტექნიკური საშუალებები.

მოძრაობის უსაფრთხოების საფუძვლების კაბინეტის აღჭურვილობის სავარაუდო ჩამონათვალი

–     სასწავლო თვალსაჩინო მასალები სატრანსპორტო საშუალების მოძრაობის თეორიისა და მართვის ფსიქოლოგიური საფუძვლების;

–     სხვადასხვა საგზაო და მეტეოროლოგიურ პირობებში სატრანსპორტო საშუალების მართვის ტექნიკური ხერხები;

–     სატრანპორტო საშუალებების მძღოლის შრომის ჰიგიენის, საგზაო სატრანსპორტო შემთხვევისას დაზარალებულისათვის პირველადი სამედიცინო დახმარების აღმოჩენის, მძღოლის აფთიაქის შემადგენლობის შესახებ;

–     საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევებისა და მათი გამომწვევი მიზეზების ამსახველი ფოტო სტენდი;

–     ხელსაწყოები მძღოლის ფსიქოფიზიოლოგიური ჩვევების შესამოწმებლად და სავარჯიშოდ (ყურადღება, ხედვის სივრცე, ხედვის გადატანის სისწრაფე, ადაპტაციის დრო და ა. შ.);

–     დამატებით რეკომენდირებულია იყოს პროგრამუ-ლი სწავლებისათვის საჭირო თანამედროვე ტექნიკური საშუალებები.

ავტოტრენაჟორების კაბინეტი

ორი ან ოთხი ავტოტრენაჟორი, სამართი პულტით და ეკრანით.

შესასწავლი სატრანსპორტო საშუალებების ტექნიკური მომსახურების ლაბორატორიის აღჭურვილობის სავარაუდო ჩამონათვალი

–     დაკომპლექტებული შესასწავლი სატრანსპორტო საშუალებები მუშა მდგომარეობაში, დაყენებული ორმოზე სადგარებზე ან მის გარეშე.

–     სასურველია ლაბორატორია აღჭურვილი იყოს ფორმულით 1X1, 2X2 ან 4X2;

–     ფორმულით 1X1 ნიშნავს, რომ ლაბორატორიაში დგას ორმოზე ან მის გარეშე სადგარებზე ერთი ავტომობილი-ექსპონატი და ერთი შიდა წვის ძრავა ცხელი რეგულირებისათვის მუშა მდგომარეობაში;

–     ფორმულით 2X2 ნიშნავს, ლაბორატორიაში დგას სადგარებზე აწეული ორი ავტომობილ-ეტსპონატი და ორი შიდა წვის ძრავა ცხელი რეგულირებისათვის მუშა მდგომარეობაში;

–     ფორმულით 4X2 ნიშნავს, რომ ლაბორატორიაში დგას სადგარებზე ოთხი სხვადასხვა მარკის ავტომობილ-ექსპონატი მუშა მდგომარეობაში და ორი ცხლად რეგულირებისათვის ძრავა მუშა მდგომარეობაში;

–     პროფესიულ-ტექნიკური სასწავლებლებისათვის (ლიცეუმებისათვის) დასაშვებია ლაბორატორია მოეწყოს შემდეგი ფორმულით:

–     ორი ავტომობილ-ექსპონატი და ორი ტრაქტორექსპონატი (თვლიანი და მუხლუხა) და ერთი შიდა წვის ძრავა ცხელი რეგულირებისათვის მუშა მდგომარეობაში;

–     ერთი ავტომობილ-ექსპონატი და ერთი ტრაქტორ-ექსპონატი (თვლიანი ან მუხლუხა) და ერთი ძრავა ცხელი რეგულირებისათვის.

–     დაფები ცხრილებით - რეგულირების ნორმატიული მონაცემებით, ტექნიკური მომსახურების სამუშაოების ჩამონათვალით;

–     შესასწავლი ავტომანქანების შეზეთვის რუქებით, ინსტრუმენტებისა და მოწყობილობების კომპლექტებით, ტექნიკური მომსახურების სამუშაოების ჩასატარებლად სამუშაო მაგიდებით, სასწავლო დოკუმენტაციითა და საინსტრუქციო რუკებით.

–     სამედიცინო აფთიაქით და ხანძარსაწინააღმდეგო საშუალებებით.

სასწავლო ავტოდრომი

(დახურული სასწავლო მოედანი)

1. „A” და „B” კატეგორიების მძღოლების მომზადების შემთხვევაში აუცილებელია საგანმანთლებლო დაწესებულებას ქონდეს დახურული სასწავლო მოედანი, რომელიც აღჭურვილი უნდა იყოს შემდეგი სავარჯიშო ელემენტებით:

–     გაბარიტული „ეზო”, „რვიანი”, „ზიგზაგი”, „ბოქსი”, „ზოლურა”, გაბარიტული „გვირაბი”, შლაგბაუმიანი და უშლაგბაუმო გადასასვლელი.

–     საგზაო ნიშნები და ორიენტირები.

დახურულ მოედანზე უნდა იყოს წრიული მოძრაობა სდექ ხაზისა და ფეხით მოსიარულეთა გადასასვლელის მონიშვნით.

–     დასაშვებია სასწავლო ელემენტების მოწყობა გადასატანი საყრდენებით.

–     საგანმანათლებლო დაწესებულების, სასწავლო პროგრამების შესაბამისად, უნდა ჰქონდეს შემუშავებული და საგზაო პოლიციის მიერ დამტკიცებული სასწავლო მარშრუტები.

2. „C” და „BC” კატეგორიების მძღოლების მომზადების შემთხვევაში აუცილებელ პირობას წარმოადგენს ავტოდრომის ქონა, რომელიც უნდა იყოს აღჭურვილი შემდეგი სავარჯიშო ელემენტებით:

– გაბარიტული „ეზო” და „გვირაბი”, „რვიანი”, „ზიგზაგი”, „ბოქსი” „ზოლურა”, „დასატვირთი მოედანი”, მარჯვენა და მარცხენა „დამრეცი ბორცვი”, „რკინიგზის პლატფორმა”, შლაგბაუმიანი და უშლაგბაუმო რკინიგზის გადასასვლელი, „ესტაკადა”, მოწესრიგებული და მოუწესრიგებელი „გზაჯვარედინი”, ტესებური „გზაჯვარედინი”.

–     ავტოდრომზე უნდა იყოს დროებითი მოედანი დაწყებითი სწავლებისათვის, წრიული მოძრაობა „სდექ” ხაზისა და ფეხით მოსიარულეთა გადასასვლელების მონიშვნით.

–     საგანმანათლებლო დაწესებულების, სასწავლო პროგრამების შესაბამისად, უნდა ჰქონდეს შემუშავებული და საგზაო პოლიციის მიერ დამტკიცებული სასწავლო მარშრუტები.

3. „C”, „D” და „E” კატეგორიებზე გადამზადების შემთხვევაში საგანმანათლებლო დაწესებულებას უნდა ჰhქონდეს დახურული მოედანი აღჭურვილი სასწავლო პროგრამების მოთხოვნების შესაბამისად და საგზაო პოლიციასთან შეთანხმებული სასწავლო მარშრუტები.

4. ტრაქტორისტ-მემანქანეების მომზადების შემთხვევაში აუცილებელია ტრაქტოდრომის ქონა.

II. მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფა

ნორმატივების გათვლა გაკეთებულია განათლების სამინისტროს მიერ 1999 წელს. დამტკიცებული სასწავლო გეგმების მიხედვით.

სასწავლო სვლების ჩასატარებლად საჭირო ავტომოტოსატრანსპორტო საშუალებების რაოდენობის გათვლის მეთოდიკა

სასწავლო ავტოსატრანსპორტო საშუალებების საჭირო რაოდენობა იანგარიშება ფორმულით:

         Y x X

 № =–––––––

       M x Z x 0,75

სადაც, № - არის სატრანსპორტო საშუალებების რაოდენობა;

X - მძღოლ-კანდიდატების (მძღოლების) რაოდენობა;

Y - პროგრამით გათვალისწინებული პრაქტიკული ტარების სთ-ის რაოდენობა;

Z - პროგრამით გათვალისწინებული სწავლის ვადები (კვირების რაოდენობა);

M - სასწავლო ავტომობილების კვირეული სამუშაო რეჟიმი:

ექვსდღიანი რეჟიმით მუშაობის შემთხვევაში M = 47 (სთ),

ტექნიკური მზადყოფნის კოეფიციენტი აიღება - 0,75-ის ტოლი.

გათვლები გაკეთებულია ერთი სასწავლო ჯგუფისათვის (ჯგუფში 20, 25 და 30 მძღოლ-კანდიდატის შემთხვევაში).

1. „A“ კატეგორიის (მოტოციკლები, მოტოროლერები და სხვა მოტოსატრანსპორტო საშუალებები, რომელთა ძრავას მუშა მოცულობა აღემატება 50 სმ³-ს) მძღოლების პროფესიული მომზადება.

სასწავლო გეგმით „A” კატეგორიის მოტოსატრანსპორტო საშუალებების მძღოლ-კანდიდატების მომზადებას პრაქტიკულ ნაწილში დათმობილი აქვს 23 სთ. მათ შორის: ერთი საათი დაწყებით სწავლებას (მოტოციკლის მართვის ორგანოების და საკონტროლო-საზომი ხელსაწყოების გაცნობა და მათი გამოყენება, რომელიც მოტოსატრანსპორტო საშუალებების რაოდენობის გათვლის დროს მხედველობაში არ მიიღება), ხოლო 22 საათი უშუალოდ მოტოციკლზე პრაქტიკული უნარ-ჩვევების გამომუშავება.

1.1. ექვსდღიანი რეჟიმით მუშაობის შემთხვევაში წარმოებისაგან მოწყვეტით, სწავლის ვადა 5,5 კვირა.

სასწავლო მოტოციკლების რაოდენობა გამოითვლება შემდეგნაირად:

ჯგუფში 20 კანდიდატის შემთხვევაში:

    22 x 20                440

 –––––––––––––= –––––––= 2,3 = 2,5 (მოტოციკლი);

47 x 5,5 x 0,75        194

ჯგუფში 25 კანდიდატის შემთხვევაში:

  22 x 25                    550

 –––––––––––––– = ––––––––– = 2,8= 3 (მოტოციკლი);

47 x 5,5 x 0,75         194

ჯგუფში 30 კანდიდატის შემთხვევაში:

   22 x 30                  660

 –––––––––––– = –––––– = 3,4 = 3,5 (მოტოციკლი);

47 x 5,5 x 0,75         194

1.2. ექვსდღიანი რეჟიმით მუშაობის შემთხვევაში წარმოებისაგან მოუწყვეტლივ, სწავლის ვადა 7 კვი-რა.

ჯგუფში 20 კანდიდატის შემთხვევაში:

 22 x 20                    440

 ––––––––––– = –––––––= 1,8 = 2,0 (მოტოციკლი);

47 x 7 x 0,75            247

ჯგუფში 25 კანდიდატის შემთხვევაში:

 22 x 25                     550

 –––––––––––––– = –––––––––– = 2,2= 2,5 (მოტოციკლი);

47 x 7 x 0,75            247

ჯგუფში 30 კანდიდატის შემთხვევაში:

  22 x 30                       660

––––––––––––––––– = ––––––––– = 2,7 = 3,0 (მოტოციკლი);

47 x 7 x 0,75                247

2. „B“ კატეგორიის ავტოსატრანსპორტო საშუალებების (რომელთა სრული მასა არ აღემატება 3500 კგ-ს და დასაჯდომი სავარძლების რაოდენობა მძღოლის სავარძლის გარდა 8-ს, და მსუბუქი მისაბმელებით, რომელთა მაქსიმალური სრული მასა არ აღემატება 750 კგ-ს, მძღოლების პროფესიული მომზადება.

სასწავლო გეგმით „B” კატეგორიის ავტოსატრანსპორტო საშუალებების მძღოლ-კანდიდატების მომზადებას პრაქტიკულ ნაწილში დათმობილი აქვს 32/28 საათი. მათ შორის: ოთხი საათი ტრენაჟორებზე სწავლებას, ხოლო 28 საათი უშუალოდ ავტომობილზე პრაქტიკული უნარ-ჩვევების გამომუშავებას. სატრანსპორტო საშუალებების რაოდენობის გათვლის დროს ტრენაჟორებზე სავარჯიშოდ გამოყოფილი საათები მხედველობაში არ მიიღება.

2.1. ექვსდღიანი რეჟიმით მუშაობის შემთხვე-ვაში წარმოებისაგან მოწყვეტით, სწავლის ვადა 6 კვირა.

 

სასწავლო ავტომობილების რაოდენობა გამოით-ვლება შემდეგნაირად:

ჯგუფში 20 კანდიდატის შემთხვევაში:

  28 x 20                     560

 –––––––––––––– = –––––––––– = 2,6 = 3,0 (ავტომობილი);

47 x 6 x 0,75             212

ჯგუფში 25 კანდიდატის შემთხვევაში:

 

  28 x 25                   700

–––––––––––––– = ––––––––– = 3,3 = 3,5 (ავტომობილი);

47 x 6 x 0,75            212

ჯგუფში 30 კანდიდატის შემთხვევაში:

 28 x 30                   840

 ––––––––––––––– = –––––– = 4,0 (ავტომობილი);

4,7 x 6 x 0,75          212

2.2. ექვსდღიანი რეჟიმით მუშაობის შემთხვე-ვაში წარმოებისაგან მოუწყვეტლივ, სწავლის ვადა 7,5 კვირა.

სასწავლო ავტომობილების რაოდენობა იანგარიშება შემდეგნაირად:

ჯგუფში 20 კანდიდატის შემთხვევაში:

 28 x 20                   560

–––––––––––– = ––––––––– = 2,0 (ავტომობილი);

47 x 7,5 x 0,75        264

ჯგუფში 25 კანდიდატის შემთხვევაში:

       28 x 25                        700

 ––––––––––– = ––––––––––– = 2,6 = 3,0 (ავტომობილი);

47 x 7,5 x 0,75         264

ჯგუფში 30 კანდიდატის შემთხვევაში:

       28 x 30                        840

 ––––––––––– = ––––––––––– = 3,2 = 3,0 (ავტომობილი);

47 x 7,5 x 0,75         264

3. „C” ” კატეგორიის ავტოსატრანსპორტო საშუალებების (რომელთა სრული მასა აღემატება 3500 კგ-ს) მძღოლების პროფესიული მომზადება.

სასწავლო გეგმით „C” გათვალისწინებულია 43 სა-ათი. მათ შორის: 5 საათი ეთმობა ტრენაჟორებზე სწავლებას და გათვლაში მხედველობაში არ მიიღება, ხოლო 38 საათი სატვირთო ავტომობილზე სწავლებას.

3.1. ექვსდღიანი რეჟიმით მუშაობის შემთხვევაში წარმოებისაგან მოწყვეტით, სწავლის ვადა 10 კვირა.

სასწავლო ავტომობილების რაოდენობა გამოითვლება შემდეგნაირად:

ჯგუფში 20 კანდიდატის შემთხვევაში:

       38 x 20                         760

–––––––––– = ––––––––––– = 2,2 = 2,0 (ავტომობილი);

47 x 10 x 0,75          352

ჯგუფში 25 კანდიდატის შემთხვევაში:

        38 x 25                       950

 ––––––––––––– = ––––––––– = 2,7 = 3,0 (ავტომობილი);

47 x 10 x 0,75          352

ჯგუფში 30 კანდიდატის შემთხვევაში:

       38 x 30                        1140

 ––––––––––––– = –––––––– = 3,2 = 3,5 (ავტომობილი);

4,7 x 10 x 0,75        352

3.2. ექვსდღიანი რეჟიმით მუშაობის შემ-თხვევაში წარმოებისაგან მოუწყვეტლივ, სწავლის ვადა 12 კვირა.

სასწავლო ავტომობილების რაოდენობა იანგარიშება შემდეგნაირად:

ჯგუფში 20 კანდიდატის შემთხვევაში:

       38 x 20                        760

––––––––––––– = ––––––––– = 1,8 = 2,0 (ავტომობილი);

47 x 12 x 0,75          423

ჯგუფში 25 კანდიდატის შემთხვევაში:

       38 x 25                        950

 –––––––––––––= ––––––––– = 2,2 = 2,5 (ავტომობილი);

47 x 12 x 0,75          423

ჯგუფში 30 კანდიდატის შემთხვევაში:

       38 x 30                         1140

–––––––––––––– = –––––––– = 2,7 = 3,0 (ავტომობილი);

47 x 12 x 0,75          423

4. „BC” კატეგორიის ავტოსატრანსპორტო საშუალებების (რომელთა სრული მასა აღემატება 3500 კგ-ს) მძღოლების მომზადება.

სასწავლო გეგმით გათვალისწინებულია 53 სა-ათი. მათ შორის: 5 საათი ეთმობა ტრენაჟორებზე სწავლებას და გათვლაში მხედველობაში არ მიიღება, 10 საათი დათმობილი აქვს მსუბუქ, ხოლო 38 საათი სატვირთო ავტომობილებზე სწავლებას.

4.1. ექვსდღიანი რეჟიმით მუშაობის შემ-თხვევაში წარმოებისაგან მოწყვეტით, სწავლის ვადა 11 კვირა.

ჯგუფში 20 კანდიდატის შემთხვევაში სატვირთო ავტომობილების საჭირო რაოდენობა:

       38 x 20                        760

––––––––––––– = –––––––––– = 2,0 (ავტომობილი);

47 x 11 x 0,75         388

მსუბუქი ავტომობილების რაოდენობა:

       10 x 20                         200

 ––––––––––––– = –––––––– = 0,5 = 1,0 (ავტომობილი);

47 x 11 x 0,75          388

ჯგუფში 25 კანდიდატის შემთხვევაში სატვირთო ავტომობილების რაოდენობა:

       38 x 25                        950

–––––––––––– = –––––––––– = 2,4 = 2,5 (ავტომობილი);

47 x 11 x 0,75          388

მსუბუქი ავტომობილების რაოდენობა:

       10 x 25                            250

–––––––––––––––– =–––––––– = 0,6 = 1,0 (ავტომობილი);

       47 x 11 x 0,75    388

ჯგუფში 30 კანდიდატის შემთხვევაში სატვირთო ავტომობილების რაოდენობა:

        38 x 30 1                    140

––––––––––––––– = –––––––––– = 2,9 = 3,0 (ავტომობილი);

       47 x 12 x 0,75             388

მსუბუქი ავტომობილების რაოდენობა:

       10 x 30                        300

 ––––––––––– = –––––––––– = 0,8 = 1,0 (ავტომობილი);

47 x 12 x 0,75          388

4.2. ექვსდღიანი რეჟიმით მუშაობის შემ-თხვევაში წარმოებისაგან მოუწყვეტლივ, სწავლის ვადა 13 კვირა.

ჯგუფში 20 კანდიდატის შემთხვევაში სატვირთო ავტომობილების საჭირო რაოდენობა:

       38 x 20                                 760

–––––––––––––––– = –––––––––––– = 1,7 = 2,0 (ავტომობილი);

47 x 13 x 0,75                      458

მსუბუქი ავტომობილის რაოდენობა:

       10 x 20                                     200

––––––––––––––––– = –––––––––– = 0,4 = 1,0 (ავტომობილი);

47 x 13 x 0,75                     458

ჯგუფში 25 კანდიდატის შემთხვევაში სატვირთო ავტომობილების რაოდენობა:

       38 x 25                         950

–––––––––––––– = –––––––– = 2,0 (ავტომობილი);

47 x 13 x 0,75         458

მსუბუქი ავტომობილების რაოდენობა:

       10 x 25                              250

––––––––––––––––– = ––––––– = 0,5 = 1,0 (ავტომობილი);

47 x 13 x 0,75                458

ჯგუფში 30 კანდიდატის შემთხვევაში სატვირთო ავტომობილების რაოდენობა:

   38 x 30                     1140

––––––––––––––– = –––––––––– = 2,5 (ავტომობილი);

47 x 13 x 0,75            458

მსუბუქი ავტომობილების რაოდენობა:

   10 x 30                  300

––––––––––––– = –––––––––– = 0,7 = 1,0 (ავტომობილი);

47 x 13 x 0,75          458

5. „C” კატეგორიაზე ავტოსატრანსპორტო საშუალებების (რომელთა სრული მასა აღემატება 3500 კგ-ს) მძღოლების გადამზადება

სასწავლო გეგმით სატვირთო ავტომობილებზე პრაქტიკულ ტარებას დათმობილი აქვს 20 საათი.

5.1. ექვსდღიანი რეჟიმით მუშაობის შემთხვევაში წარმოებისაგან მოწყვეტით, სწავლის ვადა 4 კვირა.

ჯგუფში 20 კანდიდატის შემთხვევაში სატვირთო ავტომობილების საჭირო რაოდენობა:

  20 x 20             400

–––––––––– = –––––– = 2,8= 3,0 (ავტომობილი);

47 x 4 x 0,75                  150

ჯგუფში 25 კანდიდატის შემთხვევაში:

20 x 25                     500

––––––––––– = ––––––––– = 3,5 (ავტომობილი);

47 x 4 x 0,75           141

ჯგუფში 30 კანდიდატის შემთხვევაში:

20 x 39                     600

––––––––––– = –––––––––– = 4,2 = 4,5 (ავტომობილი);

47 x 4 x 0,75           141

5.2. ექვსდღიანი რეჟიმით მუშაობის შემთხვე-ვაში, წარმოებისაგან მოუწყვეტლივ, სწავლის ვადა 5 კვირა.

ჯგუფში 20 კანდიდატის შემთხვევაში სატვირთო ავტომობილების საჭირო რაოდენობა:

   20 x 20                 400

–––––––––––– = ––––––––– = 2,2= 2,0 (ავტომობილი);

47 x 5 x 0,75           176

ჯგუფში 25 კანდიდატის შემთხვევაში:

20 x 25                      500

––––––––––––––– = –––––– = 2,8 = 3,0 (ავტომობილი);

47 x 5 x 0,75            176

ჯგუფში 30 კანდიდატის შემთხვევაში:

20 x 30                     600

––––––––––– = –––––––––= 3,4 = 3,5 (ავტომობილი);

47 x 5 x 0,75           176

6. „D” კატეგორიაზე ავტოსატრანსპორტო საშუალებების (ავტომობილები განკუთვნილი მგზავრების გადასაყვანად, რომლებსაც მძღოლის სავარძლის გარდა აქვს 8-ზე მეტი დასაჯდომი ადგილი) მძღოლების გადამზადება.

სასწავლო გეგმით ავტობუსებზე პრაქტიკულ ტარებას დათმობილი აქვს 25 საათი.

6.1. ექვსდღიანი რეჟიმით მუშაობის შემთხვევაში. წარმოებისაგან მოწყვეტით, სწავლის ვადა 4 კვირა.

ჯგუფში 20 კანდიდატის შემთხვევაში სატვირთო ავტობუსების საჭირო რაოდენობა:

  25 x 20                   500

––––––––––– = ––––––––––– = 3,5 (ავტობუსი);

47 x 4 x 0,75           141

ჯგუფში 25 კანდიდატის შემთხვევაში:

25 x 25                     625

 ––––––––––– = ––––––––––– = 4,4= 4,5 (ავტობუსი);

47 x 4 x 0,75           141

ჯგუფში 30 კანდიდატის შემთხვევაში:

25 x 30                     750

–––––––––––––– =––––––––– = 5,3 = 5,5 (ავტობუსი);

47 x 4 x 0,75            141

6.2. ექვსდღიანი რეჟიმით მუშაობის შემთხვე-ვაში, წარმოებისაგან მოუწყვეტლივ, სწავლის ვადა 5 კვირა.

ჯგუფში 20 კანდიდატის შემთხვევაში საჭირო ავტობუსების რაოდენობა:

 25 x 20                    500

–––––––––––– = –––––––––– = 2,8= 3,0 (ავტობუსი);

47 x 5 x 0,75           176

ჯგუფში 25 კანდიდატის შემთხვევაში:

25 x 25                     625

––––––––––––= –––––––––– = 3,5 (ავტობუსი);

47 x 5 x 0,75           176

ჯგუფში 30 კანდიდატის შემთხვევაში:

 

25 x 30         750

–––––––– = –––––––––= 4,2 = 4,5 (ავტობუსი);

47 x 5 x 0,75 176

7. „E” კატეგორიაზე ავტოსატრანსპორტო საშუალებების (B, C ან D კატეგორიებს მიკუთვნებული საწევრიანი სატრანსპორტო საშუალებათა შემადგენლობები, რომელთა მართვის უფლებაც აქვს მძღოლს, მაგრამ რომლებიც თავად არ შედიან ერთ-ერთ ამ კატეგორიაში ან კატეგორიებში) მძღოლების გადამზადება.

სასწავლო გეგმით მისაბმელებზე და ნახევარმისაბმე-ლებზე პრაქტიკულ ტარებას დათმობილი აქვს 20 საათი.

7.1. ექვსდღიანი რეჟიმით მუშაობის შემთხვე-ვაში წარმოებისაგან მოწყვეტით, სწავლის ვადა 3,5 კვირა.

ჯგუფში 20 კანდიდატის შემთხვევაში სატვირთო ავტომობილების საჭირო რაოდენობა:

 20 x 20                       400

–––––––––––––––––= ––––––––– = 3,2= 3,5 (ავტომობილი);

47 x 3,5 x 0,75               123

ჯგუფში 25 კანდიდატის შემთხვევაში:

       20 x 25                         500

––––––––––––– = ––––––––– = 4,0 (ავტომობილი);

47 x 3,5 x 0,75        123

ჯგუფში 30 კანდიდატის შემთხვევაში:

          20 x 30                       600

–––––––––––––––––– = ––––––––– = 4,9 = 5,0 (ავტომობილი);

47 x 3,5 x 0,75                    123

7.2. ექვსდღიანი რეჟიმით მუშაობის შემთხვევაში წარმოებისაგან მოუწყვეტლივ, სწავლის ვადა 4 კვირა.

ჯგუფში 20 კანდიდატის შემთხვევაში სატვირთო ავტომობილების საჭირო რაოდენობა:

       20 x 20                                    400

––––––––––––––––– = –––––––– = 2,8= 3,0 (ავტომობილი);

47 x 4 x 0,75                       141

ჯგუფში 25 კანდიდატის შემთხვევაში:

       20 x 25                         500

 ––––––––––– = –––––––––– = 3,5(ავტომობილი);

47 x 4 x 0,75            141

ჯგუფში 30 კანდიდატის შემთხვევაში:

       20 x 30                        600

––––––––––––––= –––––––– = 4,3 = 4,5 (ავტომობილი);

47 x 4 x 0,75           141

III. სასწავლო სვლების ჩასატარებლად საჭირო საწვავის რაოდენობის გათვლის მეთოდიკა

საჭირო საწვავის რაოდენობა იანგარიშება ფორმულით:

       T x S

Ni = ––––––x 1,20

        100

სადაც, №i - არის საჭირო საწვავის რაოდენობა

T - ავტომობილის ტიპისა და მარკის მიხედვით ქარხანა დამამზადებლის მიერ 100 კმ გარბენაზე დადგენილი საწვავის ხარჯი;

S - სასწავლო ავტომობილებზე ერთ კანდიდატზე სასწავლო პროგრამით გათვალისწინებული გარბენა კმ-ში.

იმის გამო, რომ სწავლების დროს ხშირია ძრავის გამორთვის შემთხვევები, მოძრაობა წარმოებს დაბალი გადაცემებითა და სიჩქარით და ა. შ. ქარხანა დამამზადებლის მიერ 100 კმ გარბენაზე დადგენილი სწავავის ხარჯს ემატება - 20% (1,20).

3.2. „B” კატეგორიის ავტოსატრანსპორტო საშუალებების მძღოლების მომზადება.

გათვლა გაკეთებულია ერთ მძღოლ-კანდიდატზე.

თითოეულ კანდიდატზე სასწავლო პროგრამით გათვალისწინებულია 110 კმ გარბენა, და 6 საათი სასწავლო მოედანზე სწავლება. საწვავის ხარჯი იანგარიშება შემდეგნაირად:

მაგალითად: აღებულია ვაზ-2106 მარკის მსუბუქი ავტომობილი. 100 კმ-ზე საწვავის ქარხნული ხარჯი შეადგენს 8,5 ლიტრს (იხ. ცხრილი №1) მაშინ,

        8,5 x 110

Ni = –––––––– x 1,20 = 11,2 ლიტრი

       100

ამას დაემატება სასწავლო მოედანზე 6 საათიან სწავლებაზე დახარჯული ბენზინი, რომელიც აიღება თითოეულ ჩატარებულ სთ-ზე კარბურატორიანი ავტომობილებისათვის ქარხნული საწვავის ხარჯის - 15%, ხოლო დიზელის ძრავიანი ავტომობილებისათვის 11% და საგზაო პოლიციაში 3-საათიან საკვალიფიკაციო გამოცდაზე დახარჯული საწვავი.

8,5 ——— 100%

x ————— 15%  x = 1,68 ლიტრი

ამრიგად, 1,68 (ლიტრი) x 6 (სთ) x 1,20 = 12,0 ლიტრი

ე. ი. ერთი კანდიდატის მომზადებას დასჭირდება

11,2 ლ + 12,0 ლ = 23,2 ლიტრი;

სასწავლო გეგმით 3 საათი დათმობილი აქვს საკვალიფიკაციო გამოცდას. გამომდინარე აქედან, ჯგუფზე საჭირო საწვავის რაოდენობა იანგარიშება შემდეგნაირად:

1,68 ლ. x 3 (სთ.) x 1,20 = 6,0 ლიტრი.

                                                                                                                    ცხრილი №1

№	ავტომობილების ტიპები და მარკები	საწვავის ქარხნული ხარჯი 100 კმ გარბენაზე (ლიტრი)	შენიშვნა
1	2	3	4
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.	უაზ-469; უაზ-469ა; უაზ-469ბ; ზაზ-965; 966, 968, 969, 970; გაზ-21; 21ა; 21ვ; გაზ-24-01; 24-02; 24-04; მოსკვიჩი-412; 2137,2138,2140; ვაზ-2101; 2102; 21011; 2103; 21013; 21016; 2106; 21061; ვაზ-2121 "ნივა"; იჟ-2715; 27151;	16 8 13 13 10 8,5 12 9,8

თუ სასწავლო ორგანიზაციას სწავლებისათვის ჰყავს ორი ან სამი სხვადასხვა მარკის ავტომობილი, მაშინ საწვავის ხარჯს ვანგარიშობთ შემდეგნაირად:

მაგალითად: ვაზ-2106; M-412;

 

                  (7% x %%    !00 x %%

Ni = (–––––––– + –––––––––    ) + x !7@– = !@7@ ლიტრი;           

          !00         !00                                               

3.3. „C“ კატეგორიის ავტოსატრანსპორტო საშუალებების მძღოლების მომზადება

გათვლა გაკეთებულია ერთ მძღოლ-კანდიდატზე.

თითოეულ კანდიდატზე სასწავლო პროგრამით გათვალისწინებულია 200 კმ სატვირთო ავტომობილებზე გარბენა და 12 საათი სასწავლო ავტოდრომზე სწავლება.

საწვავის ხარჯი იანგარიშება შემდეგნაირად:

მაგალითად: აღებულია ზილ-130 მარკის სატვირთო ავტომობილი (იხ. ცხრილი №2)

             #!7% x @00!0000               

Ni = –––––––– x !7@– = *% ლიტრი   

    !00

ამას დაემატება სასწავლო ავტოდრომზე 12-საათიან სწავლაზე დახარჯული საწვავი.

31,5 ——— 100%

x ————— 15%  x = 4,72 ლიტრი

x = 4,72 ლ x 12 სთ. x 1,20 = 67,9 = 70 ლიტრი.

ე. ი. ერთი მძღოლ-კანდიდატის მომზადებას ესაჭიროება

75 ლ + 70 ლ = 145 ლიტრი.

სასწავლო გეგმით 4 საათი დათმობილი აქვს საკვალიფიკაციო გამოცდას. გამომდინარე აქედან, ჯგუფზე საჭირო საწვავის რაოდენობა იანგარიშება შემდეგნაირად:

4,72 ლ x 4 სთ x 1,20 = 22,6 ლიტრი.

3.4. „BC“ კატეგორიის ავტოსატრანსპორტო საშუალებების მძღოლების მომზადება

გათვლა გაკეთებულია ერთ მძღოლ-კანდიდატზე.

თითოეულ კანდიდატზე სასწავლო პროგრამით გათვალისწინებულია 200 კმ სატვირთო და 55 კმ მსუბუქ ავტომობილებზე გარბენა. აგრეთვე, 12 საათი სატვირთო, და 2 საათი მსუბუქ ავტომობილებზე სასწავლო ავტოდრომზე სწავლება. მაშინ, საწვავის ხარჯი იანგარიშება შემდეგნაირად: მაგალითად, ავიღოთ ზილ-130 მარკის სატვირთო და გაზ-24-01 მარკის მსუბუქი ავტომობილები (იხ. ცხრილი №2).

        #!7% x @00   !# x %%                    

Ni =(-------------- + --------------) x !7@– = ($ ლიტრი;      

      !00          !00

ამას დაემატება სასწავლო ავტოდრომზე სატვირთო ავტომობილებზე 12 საათიან სწავლებაზე და მსუბუქ ავტომობილებზე 2 სააათიან სწავლებაზე დახარჯული საწვავი.

სატვირთო ავტომობილის შემთხვევაში:

31,5 ——— 100%

x ————— 15%  x = 4,72 ლიტრი;

x = 4,72 ლ x 12 სთ x 1,20 = 67,9 = 70 ლიტრი;

მსუბუქი ავტომობილის შემთხვევაში:

13 ——— 100%

x ————— 15%  x = 1,95 ლიტრი;

x = 1,95 ლ x 2 სთ x 1,20 = 4,6 ლიტრი;

ე. ი. ერთი მძღოლ-კანდიდატის მომზადებას ესაჭიროება

84 ლ + 70 ლ + 4,6 ლ = 158,6 ლიტრი.

სასწავლო გეგმით 5 საათი დათმობილი აქვს საკვალიფიკაციო გამოცდას. მათ შორის: სამი სატვირთო და ორი მსუბუქ ავტომობილზე. გამომდინარე აქედან, ჯგუფზე საჭირო საწვავის რაოდენობა იანგარიშება შემდეგნაირად:

4,72 დ x 3 სთ + 1,95 ლ x 2 სთ = 14,1 + 3,9 = 18 ლიტრი.

                                                                                                                    ცხრილი №2

№	სატვირთო ავტომობილების ტიპები და მარკები	საწვავის ქარხნული ხარჯი 100 კმ გარბენაზე (ლიტრი)	შენიშვნა
1	2	3	4
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13.	გაზ-52; 52-03; 52-04; 52-05; გაზ-53; 53ა; 53ფ; 53-70; გაზ-66; ზილ-130; ზილ-131; ზილ-133; ურალ-377; ურალ-375; კამაზ-5320; კამაზ-53212; 53213; გაზ-საზ-3502; გაზ-საზ-3503; 3504; ზილ-მმზ-555;	22 25 26 31,5 42 38 44 61 25 25,5 29 26 31

 

მაგალითად: ავიღოთ გაზ-53; კამაზ-5320 მარკის სატვირთო და ვაზ-21011 მარკის ავტომობილები.

გაზ-53; ვაზ-21011.

 

        @%7% x !00      (7% x %%                                                   

Ni =(----------        + -----------)    + x !7@0 = @%7% დ + $7^ k x !7@0 = #^ ლ ბენზინი;        

      !00        !00            

კამაზ-5320

                       25x100                               

        Ni =  __________________     x1,20 =30ლ დიზელის საწვავი

                     100

ამას დაემატება სასწავლო ავტოდრომზე 6 სთ. ჩატარებული გაზ-53 მარკის, 6 სთ კამაზ-5320 მარკის და 2 სთ. ვაზ-21011 მარკის ავტომობილებზე დახარჯული საწვავი;

ა) გაზ-53 მარკის ავტომობილზე

25,5 ——— 100%

x ————— 15% 

x = 3,8 ლ x 6 სთ x 1,20 = 27 ლიტრი ბენზინი;

ბ) კამაზ-5320 მარკის ავტომობილზე

25,5 ——— 100%

x ————— 11% 

x = 2,75 ლ x 6 სთ x 1,20 = 22,5 ლიტრი დიზელის საწვავი;

გ) ვაზ-21011 მარკის ავტომობილზე

8,5 ——— 100%

x ————— 11%

x = 1,23 ლ x 2 სთ x 1,20 = 3,0 ლიტრი ბენზინი;

ე. ი. ერთი მძღოლ-კანდიდატის მომზადებას დასჭირდება

ბენზინი: 36 ლ + 27 ლ + 3,0 ლ = 66 ლ;

დიზელის საწვავი: 30 ლ + 22,5 ლ = 52,5 ლ.

3.5.„C“კატეგორიაზე გადამზადება

თითოეულ კანდიდატზე სასწავლო პროგრამით გათვალისწინებულია 80 კმ. გარბენა, სასწავლო ავტოდრომზე 4 საათიანი სავარჯიშოების ჩატარება, 3 საათი საკვალიფიკაციო გამოცდა სპ-ში.

მაგალითად: ავიღოთ ზილ-130 მარკის ავტომობილი. 100 კმ გარბენაზე საწვავის ქარხნული ხარჯი შეადგენს 31,5 ლიტრს (იხ. ცხრილი №2) მაშინ, საწვავის ხარჯს ვიანგარიშებთ შემდეგნაირად:

         31,5 x 80

Ni =___________x 1,20 =30,2 ლიტრი ბენზინი.

          100                            

 

ამას დაემატება 4-საათიან სწავლებაზე ავტოდრომზე დახარჯული საწვავის რაოდენობა

31,5 ——— 100%

x ————— 15% 

x = 4,72 ლიტრი x 4 სთ x 1,20 = 22,6 ლიტრი

ე. ი. ერთი კანდიდატის გადამზადებას დასჭირდება:

30,2 ლ + 22,6 ლ = 52,8 ლიტრი;

სასწავლო გეგმით 3 საათი დათმობილი აქვს საკ-ვალიფიკაციო გამოცდას. გამომდინარე აქედან, ჯგუფზე საწვავის რაოდენობა იანგარიშება შემდეგნაირად:

4,72 x 3 = 14,1 ლიტრი.

3.6. „D” კატეგორიაზე გადამზადება.

თითოეულ კანდიდატზე სასწავლო პროგრამით გათვალისწინებულია 110 კმ გარბენა, სასწავლო ავტოდრომზე 4-საათიანი სავარჯიშოების ჩატარება ავტობუსებზე და 5 საათი საკვალიფიკაციო გამოცდა სპ-ში;

მაგალითად: ავიღოთ ლაზ-697 მარკის ავტობუსი. 100 კმ გარბენაზე საწვავის ქარხნული ხარჯი შეადგენს 40 ლიტრს (იხ. ცხრილი №3).

        40 x 110

Ni =__________x 1,20 = 52,8 = 53 ლიტრი ბენზინი;

         100                           

 ამას დაემატება სასწავლო ავტოდრომზე 4-საათიანი სავარჯიშოების ჩატარებაზე გახარჯული საწვავის რაოდენობა

40 ——— 100%

x ————— 15%

x = 7,95 ლ x 4 სთ x 1,20 = 38 ლიტრი ბენზინი;

ე. ი. ერთი კანდიდატის გადამზადებას დასჭირდება

53 ლიტრი + 38 ლიტრი = 91 ლიტრი

სასწავლო გეგმით 5 საათი დათმობილი აქვს საკვალიფიკაციო გამოცდას. გამომდინარე აქედან, ჯგუფზე საჭირო საწვავის რაოდენობა იანგარიშება შემდეგნაირად:

7,95 ლ x 5 სთ = 39,7 ლ = 40 ლიტრი.

                                                                                                                   ცხრილი №3

 

№	ავტობუსების და მიკრო ავტობუსების ტიპები და მარკები	საწვავის ქარხნული ხარჯი 100 კმ გარბენაზე (ლიტრი)	შენიშვნა
1	2	3	4
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15.	უაზ-452დ; 452ვ; 452გ; პაზ-652; 652ბ; 652ტ; პაზ-672; 672ა; 672გ; ლიაზ-677; 677ა; 677ბ; პაზ-3201; 3201ს; კავზ-685; 685ბ; 685გ; ლაზ-695; 695ბ; 695ე; ლაზ-697; 697ე; 697მ; ლაზ-699; 699ა; 699ნ; რაფ-2203 "იკარუსი-55" "იკარუსი-180" "იკარუსი-250; 255; 256; "იკარუსი-260" "იკარუსი-280"	18 28 35 54 36 30 41 40 43 15 28 45 33 40 44

მაგალითად: ავიღოთ რაფ-2203 მარკის მიკრო და ლაზ-697 მარკის ავტობუსები

                  

                15x55             40x55

       Ni =(______    + ______  )  x1,20=36 ლიტრი

                   100           100

      

დანარჩენი იანგარიშება ზემოთ განხილული მაგალითის ანალოგიურად.

3.7. „E“ კატეგორიაზე გადამზადება.

თითოეულ კანდიდატზე სასწავლო პროგრამით გათვალისწინებულია 80 კმ გარბენა, სასწავლო ავტოდრომზე 4-საათიანი სავარჯიშოების ჩატარება, 5 საათი საკვალიფიკაციო გამოცდა სპ-ში.

                                                                                                                                                                                                                                                                               ცხრილი №4

№	სატვირთო ავტომობილის ტიპი და მარკა	მისაბმელის მარკა	მისაბმელის საკუთარი მასა (კგ-ში)
1	2	3	4
1. 2. 3. 4.	კამაზ-5320 ზილ-130 კამაზ-53212 მაზ-5335	გკბ-8350 გკბ-817 გაბ-8352 მაზ-8926	3500 2540 3700 3810

 

მაგალითად: ავიღოთ კამაზ-5320 მარკის ავტომობილი და გკბ-8350 მარკის მისაბმელი. მისაბმელით მუშაობის დროს ავტომობილის საწვავის ხარჯი იზრდება მისაბმელის საკუთარი მასის (წონის) თითოეულ ტონაზე კარბურატორიანებისათვის 2 ლიტრით, დიზელის ძრავიანებისათვის – 1,3 ლიტრით, შეკუმშული გაზით მომუშავე ძრავებისათვის – 2,5 ლიტრით. გკბ-8350 მარკის მისაბმელის საკუთარი მასა (წონა) არის 3500 კგ (იხ. ცხრილი №4).

მაშინ, საწვავის ხარჯი იანგარიშება შემდეგნაირად:

                         3500                      80]      

              [(25+    ________x1.3)   x   ______ x1,20=28,3ლიტრი;

                               100                  100

ამას დაემატება სასწავლო ავტოდრომზე 4-საათიანი სავარჯიშოების ჩატარებაზე გახარჯული საწვავის რაოდენობა.

25 ——— 100%

x ———— 11%    

x = 2,75 ლ x 4 სთ x 1,20 = 13,2 ლიტრი დიზელის საწვავი;

ე. ი. ერთი კანდიდატის გადამზადებას დას-ჭირდება

28,3 ლ + 13,2 ლ = 41,5 ლიტრი დიზელის საწვავი.

ჯამში:

41,5 ლ + 2,75 ლ x 2 სთ x 1,20 = 48 ლიტრი;

IV საზეთ-საპოხი მასალების ხარჯის გათვლის მეთოდიკა საავტომობილო ტრანსპორტზე

                                                      

 

ცხრილი №5

№	საზეთ-საპოხი მასალების სახეები	ზეთების (ლიტრებში) და საპოხი მასალების (კგ-ში) ხარჯი 100 ლიტრი საწვავის საერთო ხარჯზე
		ავტოსატრანსპორტო საშუალებებისათვის, რომლებიც მუშაობენ ბენზინზე და შეკუმშულ აირზე	სატვირთო ავტომობილები და ავტობუსები, რომლებიც მუშაობენ დიზელის საწვავზე
1	2	3	4
1. 2. 3. 4.	ძრავის ზეთები სატრანსმისიო ზეთები სპეციალური ზეთები პლასტიკური (კონსისტენტური) საპოხი მასალები	2,4 0,3 0,1 0,2	3,2 0,4 0,1 0,3

ცხრილში მოყვანილი გათვლების მიხედვით ვანგარიშობთ თითოეული კატეგორიის კანდიდატების მოსამზადებლად საჭირო მასალების ხარჯს.

მაგალითისათვის ავიღოთ „B” კატეგორიის მძღოლის მომზადება.

ძრავის ზეთის რაოდენობა იანგარიშება:

                 23,2

2,4 x __________= 0,5 ლიტრი;

            100

23,2 – არის ერთი კანდიდატის მოსამზადებლად საჭირო საწვავის რაოდენობა;

სატრანსპორტო ზეთის რაოდენობა:

           23,2

0,3 x  _____=0,06 ლიტრი;

          100

საპოხი მასალა:

              23,2

0,2 x  ________=0,04 კგ;

               100

ანალოგიურად გაკეთდება დანარჩენი კატეგორიებისათვის №5 ცხრილში მოყვანილი ნორმების მიხედვით.

V. სასწავლო-სააღრიცხვო და დაწყებითი პროფესიული განათლების დამადასტურებელი დოკუმენტი

1. საგანმანათლებლო დაწესებულებაში ყველა სახის მეცადინეობები, რომლებიც გათვალისწინებულია სასწავლო პროგრამებით, ტარდება დამტკიცებული ცხრილის მიხედვით. სატრანსპორტო საშუალებების მართვის უნარ-ჩვევების სწავლებას ახორციელებს პედაგოგი, რომელიც სამუშაოზე მიღების შემდგომ გადის კვალიფიკაციის კურსებს და ღებულობს მძღოლ-ინსტრუქტორის მოწმობას (დანართი №1). სატრანსპორტო საშუალებებზე სასწავლო ტარება მიმდინარეობს დამტკიცებული გრაფიკების მიხედვით (დანართი № 2).

2. თეორიული მეცადინეობების აღრიცხვა წარმოებს დადგენილი ფორმის (ნიმუში) სასწავლო ჟურნალებში, სასწავლო ტარება საგზურის ფურცლებში (დანართი №3) და მსმენელთა ინდივიდუალური ტარების წიგნაკებში (დანართი № 4).

3. სასწავლო დოკუმენტაცია ინახება საგანმანათლებლო დაწესებულებაში მათთვის განკუთვნილი ვადით.

4. სასწავლო გეგმებითა და პროგრამებით გათვალისწინებული თეორიული და პრაქტიკული კურსის გავლის შემდეგ, მიმდინარე შეფასებების და საგნებში „საგზაო მოძრაობის წესები”, „მოძრაობის უსაფრთხოების საფუძვლები”, ტესტური გამოკითხვის წესით ჩათვლების ჩატარების საფუძველზე საქართველოს განათლების სამინისტროს დაქვემდებარებული საგანმანათლებლო დაწესებულებები და დანარჩენი ორგანიზაციები კურსდამთავრებულებზე (მოქალაქეებზე) გასცემენ მოწმობას.

5. მოწმობა წარმოადგენს მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტს. მის აღრიცხვაზე და გაცემაზე კონტროლს ახორციელებს უშუალოდ გამცემი საგანმანათლებლო დაწესებულება.

მოწმობა მოიცავს შემდეგ ძირითად მონაცემებს:

–     საგანმანათლებლო დაწესებულების დასახელებას;

–     მოსწავლის (მოქალაქის) გვარსა და სახელს;

–     სწავლის ვადებს, მძღოლების პროფესიული მომზადებისა და გადამზადების პროგრამის (კატეგორიის) მითითებით.

                                                                                                                                                                                                                                                                   დანართი №1