მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანება `მოძრაობა ერთიანი საქართველოსთვის~, მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანება `საქართველოს კონსერვატიული პარტია~, საქართველოს მოქალაქეები _ ზვიად ძიძიგური და კახა კუკავა, საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია, მოქალაქეები დაჩი ცაგურია და ჯაბა ჯიშკარიანი, საქართველოს სახალხო დამცველი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ

  • Word
მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანება `მოძრაობა ერთიანი საქართველოსთვის~, მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანება `საქართველოს კონსერვატიული პარტია~, საქართველოს მოქალაქეები _ ზვიად ძიძიგური და კახა კუკავა, საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია, მოქალაქეები დაჩი ცაგურია და ჯაბა ჯიშკარიანი, საქართველოს სახალხო დამცველი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ
დოკუმენტის ნომერი 2/482,483,487,502
დოკუმენტის მიმღები საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო
მიღების თარიღი 18/04/2011
დოკუმენტის ტიპი საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილება
გამოქვეყნების წყარო, თარიღი ვებგვერდი, 110421001, 27/04/2011
სარეგისტრაციო კოდი 000000000.00.000.016003
  • Word
2/482,483,487,502
18/04/2011
ვებგვერდი, 110421001, 27/04/2011
000000000.00.000.016003
მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანება `მოძრაობა ერთიანი საქართველოსთვის~, მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანება `საქართველოს კონსერვატიული პარტია~, საქართველოს მოქალაქეები _ ზვიად ძიძიგური და კახა კუკავა, საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია, მოქალაქეები დაჩი ცაგურია და ჯაბა ჯიშკარიანი, საქართველოს სახალხო დამცველი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ
საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო
მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანება `მოძრაობა ერთიანი საქართველოსთვის~, მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანება `საქართველოს კონსერვატიული პარტია~, საქართველოს მოქალაქეები _ ზვიად ძიძიგური და კახა კუკავა, საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია, მოქალაქეები დაჩი ცაგურია და ჯაბა ჯიშკარიანი, საქართველოს სახალხო დამცველი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ

საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს

პლენუმის

გადაწყვეტილება 2/482,483,487,502

                 საქართველოს სახელით                           

2011 წლის 18 აპრილი

. ბათუმი

პლენუმის შემადგენლობა :    

გიორგი პაპუაშვილისხდომის თავმჯდომარე;

კონსტანტინე ვარძელაშვილიწევრი, მომხსენებელი მოსამართლე;

ვახტანგ გვარამია – წევრი;

ქეთევან ერემაძეწევრი;

ზაზა თავაძეწევრი;

ოთარ სიჭინავაწევრი;

ლალი ფაფიაშვილიწევრი;

ჯონი ხეცურიანიწევრი.

სხდომის მდივანი : დარეჯან ჩალიგავა.

საქმის დასახელება : მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანება მოძრაობა ერთიანი საქართველოსთვის, მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანება საქართველოს კონსერვატიული პარტია, საქართველოს მოქალაქეებიზვიად ძიძიგური და კახა კუკავა, საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია, მოქალაქეები დაჩი ცაგურია და ჯაბა ჯიშკარიანი, საქართველოს სახალხო დამცველი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ.

დავის საგანი : ) №482 კონსტიტუციურ სარჩელზე შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს  კანონის  მე -9 მუხლის პირველი პუნქტის სიტყვების მათი შესასვლელებიდან 20 მეტრის რადიუსში მდებარე ტერიტორიაზეკონსტიტუციურობა საქართველოს კონსტიტუციის 24 - მუხლის პირველ პუნქტთან და  25- მუხლის პირველ პუნქტთან მიმართებით; იმავე კანონის   მე -11 მუხლის მესამე პუნქტის ქვეპუნქტის, 111 მუხლის პირველი, მე -2 და მე -4 პუნქტების, მე -5 პუნქტის მე -2 წინადადების, მე -13 მუხლის პირველი პუნქტის შემდეგი სიტყვების აგრეთვე 111 მუხლის მოთხოვნათა დარღვევის შემთხვევაშიკონსტიტუციურობა საქართველოს კონსტიტუციის 25- მუხლის პირველ და მეორე პუნქტებთან მიმართებით; იმავე კანონის 111 მუხლის მე -3 პუნქტის კონსტიტუციურობა საქართველოს კონსტიტუციის 25 - მუხლის პირველ პუნქტთან მიმართებით; საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 125 - მუხლის 61 ნაწილის სიტყვების ავტოსატრანსპორტო საშუალებებით ორგანიზებულად გზის გადაკეტვა ან ჯგუფურ მოძრაობაში მონაწილეობა ქალაქში ან სხვა დასახლებულ პუნქტში, რა დროსაც სრულად არის დაკავებული გზის სავალი ნაწილიკონსტიტუციურობა საქართველოს კონსტიტუციის 24 - მუხლის პირველ პუნქტთან, ასევე 25 - მუხლის პირველ და მე -2 პუნქტებთან მიმართებით; იმავე კანონის 150 - მუხლის 21 ნაწილის სიტყვების სხვადასხვა სახის წარწერების, ნახატების, სიმბოლოების თვითნებურად შესრულება ადმინისტრაციული ორგანოების შენობათა ფასადებზე, აგრეთვე მათ მიმდებარე ტერიტორიაზე, მათ შორის, ფეხით მოსიარულეთა და სატრანსპორტო საშუალებების სავალ ნაწილზეკონსტიტუციურობა საქართველოს კონსტიტუციის 24 - მუხლის პირველ პუნქტთან მიმართებით; 1741 მუხლის მესამე ნაწილის სიტყვების მოსამართლის საცხოვრებელ ადგილას... ანდა მისგან ოცი მეტრის რადიუსში მდებარე ტერიტორიაზე “  კონსტიტუციურობა საქართველოს კონსტიტუციის 25 - მუხლის პირველ, მე -2 და მე -3 პუნქტებთან მიმართებით ;

) 483 კონსტიტუციურ სარჩელზე შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის მე -9 მუხლის პირველი პუნქტის სიტყვების მათი შესასვლელებიდან 20 მეტრის რადიუსში მდებარე ტერიტორიაზეკონსტიტუციურობა საქართველოს კონსტიტუციის 25 - მუხლის პირველ პუნქტთან მიმართებით; იმავე კანონის 111 მუხლის    მე -3 პუნქტის მე -2 წინადადების კონსტიტუციურობა საქართველოს კონსტიტუციის 25 - მუხლის პირველ და მეორე პუნქტებთან მიმართებით; საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 125– მუხლის 61 ნაწილის სიტყვების ჯგუფურ მოძრაობაში მონაწილეობა ქალაქში ან სხვა დასახლებულ პუნქტში, რა დროსაც სრულად არის დაკავებული გზის სავალი ნაწილიკონსტიტუციურობა საქართველოს კონსტიტუციის 25 - მუხლის პირველ პუნქტთან მიმართებით, მოსარჩელეების ზვიად ძიძიგურის და კახა კუკავას სასარჩელო მოთხოვნის ნაწილში; იმავე კანონის 150 - მუხლის 21 ნაწილის სიტყვების სხვადასხვა სახის წარწერების, ნახატების, სიმბოლოების თვითნებურად შესრულება ადმინისტრაციული ორგანოების შენობათა ფასადებზე, აგრეთვე მათ მიმდებარე ტერიტორიაზე, მათ შორის, ფეხით მოსიარულეთა და სატრანსპორტო საშუალებების სავალ ნაწილზეკონსტიტუციურობას საქართველოს კონსტიტუციის მე -19 მუხლის პირველ და    მე -2 პუნქტებთან მიმართებით.

) 487 კონსტიტუციურ სარჩელზე შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის მე -4 მუხლის მე -2 პუნქტის სიტყვების მოწოდება საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების დამხობის ან ძალადობით შეცვლისაკენკონსტიტუციურობა საქართველოს კონსტიტუციის მე -19 მუხლთან, 24 - მუხლის პირველ და მე -4 პუნქტებთან, ასევე 25 - მუხლის პირველ პუნქტთან მიმართებით მოსარჩელეების დაჩი ცაგურიასა და ჯაბა ჯიშკარიანის სასარჩელო მოთხოვნის ნაწილში; მე -9 მუხლის პირველი პუნქტის სიტყვების და მათი შესასვლელებიდან 20 მეტრის რადიუსში მდებარე ტერიტორიაზეკონსტიტუციურობა საქართველოს კონსტიტუციის 25 - მუხლის პირველ პუნქტთან მიმართებით; იმავე კანონის 111 მუხლის პირველი და მე -2 პუნქტების, მე -3 პუნქტის პირველი წინადადების და მე -5 პუნქტის სიტყვების მასში მონაწილეთა რაოდენობიდან გამომდინარე სათანადო მდგომარეობის აღდგენისთანავეკონსტიტუციურობა საქართველოს კონსტიტუციის 25 - მუხლის მეორე პუნქტებთან მიმართებით ;

) 502 კონსტიტუციურ სარჩელზე შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის პირველი მუხლის მე -2 პუნქტის სიტყვების აგრეთვე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შესაბამისი სამსახურის სპეციალური უფლებამოსილების მქონე მოსამსახურეებზე“, მე -3 მუხლის პუნქტის და მე -5 მუხლის პირველი პუნქტის სიტყვების პოლიტიკური პარტია, გაერთიანება, საწარმო, დაწესებულება, ორგანიზაცია ან მოქალაქეთა საინიციატივო ჯგუფი“, მე -5 მუხლის მე -2 პუნქტის სიტყვების აგრეთვე საქართველოს მოქალაქეობის არმქონე პირები“, მე -9 მუხლის პირველი პუნქტის სიტყვებისდა მათი შესასვლელებიდან 20 მეტრის რადიუსში მდებარე ტერიტორიაზე“, მე -11 მუხლის მე -3 პუნქტის ქვეპუნქტის, 111 მუხლის პირველი და მე -2 პუნქტების, მე -3 პუნქტის პირველი წინადადების, მე -5 პუნქტის სიტყვების შეკრებაში ან მანიფესტაციაში მონაწილეთა რაოდენობიდან გამომდინარე“, მე -5 პუნქტის სიტყვის აუცილებლობისდა ამავე პუნქტის სიტყვების მასში მონაწილეთა რაოდენობიდან გამომდინარე“, მე -13 მუხლის პირველი პუნქტის სიტყვების აგრეთვე 111 მუხლის მოთხოვნათა დარღვევის შემთხვევაში“, რომელიც გრძელდება სიტყვით დაუყოვნებლივკონსტიტუციურობა საქართველოს კონსტიტუციის 25 - მუხლთან მიმართებით; საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 1741 მუხლის მე -3 ნაწილის სიტყვების მოსამართლის საცხოვრებელ ადგილას ანდა ამავე პუნქტის სიტყვების ან /და მისგან ოცი მეტრის რადიუსში მდებარე ტერიტორიაზეკონსტიტუციურობა საქართველოს კონსტიტუციის 25 - მუხლთან მიმართებით; საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 150 - მუხლის 21 ნაწილის სიტყვების აგრეთვე მათ მიმდებარე ტერიტორიაზე, მათ შორის, ფეხით მოსიარულეთა და სატრანსპორტო საშუალებების სავალ ნაწილზეკონსტიტუციურობას საქართველოს კონსტიტუციის 24 - და 25 - მუხლებთან მიმართებით; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის შესახებსაქართველოს კანონის მე–4 მუხლის მე -3 პუნქტის ქვეპუნქტის კონსტიტუციურობა საქართველოს კონსტიტუციის   25 - მუხლის პირველ პუნქტთან მიმართებით.

 

I

1. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2009 წლის 17 სექტემბერს კონსტიტუციური სარჩელით (რეგისტრაციის 482) მიმართა მოქალაქეთა პოლიტიკურმა გაერთიანებამმოძრაობა ერთიანი საქართველოსთვის“. კონსტიტუციური სარჩელი არსებითად განსახილველად მიღების საკითხის გადასაწყვეტად საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პირველ კოლეგიას გადაეცა 2009 წლის 25 სექტემბერს.

2. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2009 წლის 28 სექტემბერს კონსტიტუციური სარჩელით (რეგისტრაციის 483) მიმართეს საქართველოს კონსერვატიულმა პარტიამ და საქართველოს მოქალაქეებმაზვიად ძიძიგურმა და კახა კუკავამ. კონსტიტუციური სარჩელი არსებითად განსახილველად მიღების საკითხის გადასაწყვეტად საკონსტიტუციო სასამართლოს პირველ კოლეგიას გადაეცა 2009 წლის 7 ოქტომბერს.

3. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2009 წლის 11 დეკემბერს კონსტიტუციური სარჩელით (რეგისტრაციის 487) მიმართეს საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციამ და საქართველოს მოქალაქეებმადაჩი ცაგურიამ და ჯაბა ჯიშკარიანმა. კონსტიტუციური სარჩელი არსებითად განსახილველად მიღების საკითხის გადასაწყვეტად საკონსტიტუციო სასამართლოს პირველ კოლეგიას გადაეცა 2009 წლის 16 დეკემბერს.

4. საკონსტიტუციო სასამართლოს 2010 წლის 7 სექტემბერს კონსტიტუციური სარჩელით (რეგისტრაციის 502) მიმართა საქართველოს სახალხო დამცველმა. კონსტიტუციური სარჩელი არსებითად განსახილველად მიღების საკითხის გადასაწყვეტად საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პირველ კოლეგიას გადაეცა 2010 წლის 13 სექტემბერს.

5. საკონსტიტუციო სასამართლოს პირველმა კოლეგიამ მიიჩნია, რომ განსახილველი საქმე წარმოშობდა საქართველოს კონსტიტუციის განმარტების იშვიათ და განსაკუთრებით მნიშვნელოვან სამართლებრივ პრობლემას, ამიტომ საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებსაქართველოს ორგანული კანონის 211 მუხლის თანახმად, 2010 წლის 3 ნოემბრის 1–1/1/482,483487  და 2010 წლის 5 ნოემბრის 1–1/2/502 განჩინებებით, საქმე გადასცა საკონსტიტუციო სასამართლოს პლენუმს. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პლენუმის 2010 წლის 10 ნოემბრის 4/482, 483, 487, 502 საოქმო ჩანაწერით, კონსტიტუციური სარჩელები მიღებულ იქნა პლენუმის არსებითად განსახილველად.

საქმის არსებითი განხილვის სხდომები გაიმართა 2010 წლის 3 და 4 დეკემბერს.

6. 482 კონსტიტუციურ სარჩელში შემოტანის საფუძვლად მითითებულია საქართველოს კონსტიტუციის 42 - მუხლის პირველი პუნქტი, 89 -მუხლის პირველი პუნქტისქვეპუნქტი, „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებსაქართველოს ორგანული კანონის მე -19 მუხლის პირველი პუნქტისქვეპუნქტი და 39 -მუხლი, „საკონსტიტუციო სამართალწარმოების შესახებსაქართველოს კანონის პირველი მუხლის მე -2 პუნქტი, მე -12 მუხლის პირველი პუნქტისქვეპუნქტი, მე -15 და მე -16 მუხლებ ი.           

7. 483 კონსტიტუციურ სარჩელში შემოტანის საფუძვლად მითითებულია საქართველოს კონსტიტუციის 89 - მუხლის პირველი პუნქტის ქვეპუნქტი, ,,საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებსაქართველოს ორგანული კანონის მე-19 მუხლის პირველი პუნქტის ქვეპუნქტი, 39 - მუხლის პირველი პუნქტისქვეპუნქტი, ,,საკონსტიტუციო სამართალწარმოების შესახებსაქართველოს კანონის მე -15 და მე -16 მუხლები. 483 კონსტიტუციურ სარჩელში შემოტანის საფუძვლად დამატებით მითითებულია საქართველოს კონსტიტუციის 42 - მუხლის პირველი პუნქტი.

8. 487 კონსტიტუციურ სარჩელში შემოტანის საფუძვლად მითითებულია საქართველოს კონსტიტუციის 42 - მუხლის პირველი პუნქტი და 89 - მუხლის პირველი პუნქტის ,,ქვეპუნქტი, ,,საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებსაქართველოს კანონის მე -19 მუხლის პირველი პუნქტის ,,ქვეპუნქტი, 39 - მუხლის პირველი პუნქტის ,,ქვეპუნქტი, ,,საკონსტიტუციო სამართალწარმოების შესახებსაქართველოს კანონის მე -15 და მე -16 მუხლები.

9. 502 კონსტიტუციურ სარჩელში შემოტანის საფუძვლად მითითებულია საქართველოს კონსტიტუციის 42 - მუხლის პირველი პუნქტი, 89 - მუხლის პირველი პუნქტისქვეპუნქტი, „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებსაქართველოს ორგანული კანონის მე -19 მუხლის პირველი პუნქტისქვეპუნქტი და 39 - მუხლი, „საკონსტიტუციო სამართალწარმოების შესახებსაქართველოს კანონის პირველი მუხლის მე -2 პუნქტი.

10. შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის პირველი მუხლის მე -2 პუნქტის სადავოდ გამხდარი დებულებისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის შესახებსაქართველოს კანონის მე -4 მუხლის მე -3 პუნქტის ქვეპუნქტის თანახმად, შეკრებებსა და მანიფესტაციებში მონაწილეობა ეკრძალება ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის სპეციალური უფლებამოსილების მქონე მოსამსახურეს.

11. შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის მე -3 მუხლის პუნქტით, კანონის მიზნებისთვის განმარტებულია ტერმინი მარწმუნებელი. ამავე კანონის მე -5 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, განსაზღვრულია იმ პირთა წრე, რომელთა რწმუნებულსაც შეუძლია შეკრებებისა და მანიფესტაციების ჩატარების შესახებ თვითმმართველობის ორგანოში გაფრთხილების შეტანა.

12. შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის მე-4 მუხლის მე -2 პუნქტის სადავო დებულების თანახმად, აკრძალულია შეკრებებისა და მანიფესტაციის ორგანიზაციისა და ჩატარებისას მოწოდება საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების დამხობის ან ძალადობით შეცვლისაკენ.

13. შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის მე -5 მუხლის მე -2 პუნქტის თანახმად, შეკრებებისა და მანიფესტაციების ორგანიზებაზე პასუხისმგებელი პირი არ შეიძლება იყოს საქართველოს მოქალაქეობის არმქონე პირი.

14. შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის მე -9 მუხლის პირველი პუნქტის სადავო წინადადების მიხედვით, იკრძალება შეკრებისა და მანიფესტაციის ჩატარება კანონით განსაზღვრულ დაწესებულებების შესასვლელებიდან 20 მეტრის რადიუსში.

15. შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის მე -11 მუხლის მე -3 პუნქტის ქვეპუნქტის მიხედვით, იკრძალება განზრახ დაბრკოლების შექმნა ტრანსპორტის გადაადგილებისთვის, მათ შორის , ამავე კანონის 111 მუხლის მოთხოვნათა დარღვევა.

16. შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის 111 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ტრანსპორტის სავალი ნაწილის ნაწილობრივ ან სრული გადაკეტვა დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მონაწილეთა რაოდენობის გამო შეკრება ან მანიფესტაცია სხვაგვარად ვერ ჩატარდება. ამავე მუხლის მე -2 პუნქტი ადგენს, რომ გადაკეტვა შეიძლება მოხდეს მხოლოდ იმ დროის განმავლობაში, როდესაც ამას მოითხოვს შეკრებაში ან მანიფესტაციაში მონაწილეთა რაოდენობა. ამავე მუხლის მე -3 პუნქტის პირველი წინადადება კრძალავს ტრანსპორტის სავალი ნაწილის ხელოვნურ გადაკეტვას, თუ ამას არ მოითხოვს შეკრებაში ან მანიფესტაციაში მონაწილეთა რაოდენობა. მე -3 პუნქტის მე -2 წინადადება კი კრძალავს ხალხის ან ტრანსპორტის სავალი ნაწილის გადაკეტვას ავტომანქანებით, სხვადასხვა კონსტრუქციით ან/და საგნით. მე -4 პუნქტის თანახმად, ამ მუხლის მოთხოვნათა დარღვევით ტრანსპორტის სავალი ნაწილის გადაკეტვის შემთხვევაში, ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს წარმომადგენელი უფლებამოსილია, მიმართოს შეკრების ან მანიფესტაციის მონაწილეებს, გაათავისუფლონ სავალი ნაწილი, რასაც უნდა დაემორჩილონ შეკრების ან მანიფესტაციის ორგანიზატორები. მე -5 პუნქტის მეორე წინადადების თანახმად, ტრანსპორტის სავალი ნაწილის 111 მუხლის მოთხოვნათა დარღვევით გადაკეტვის დროს სავალი ნაწილის გათავისუფლების შესახებ ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს მოთხოვნის გაუთვალისწინებლობის შემთხვევაში, სამართალდამცავი ორგანოები უფლებამოსილნი არიან, აღადგინონ ტრანსპორტის მოძრაობა შეკრებაში ან მანიფესტაციაში მონაწილეთა რაოდენობიდან გამომდინარე, სათანადო პირობების აღდგენისთანავე. ამავე კანონის მე -13 მუხლის პირველი პუნქტის სადავოდ გამხდარი სიტყვების თანახმად, ამ კანონის 111 მუხლის მოთხოვნათა დარღვევის შემთხვევაში შეკრება ან მანიფესტაცია უნდა შეწყდეს დაუყოვნებლივ, თვითმმართველობის ორგანოს უფლებამოსილი წარმომადგენლის მოთხოვნისთანავე.

17. საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 125 - მუხლის სადავო 61 ნაწილის თანახმად, აკრძალულია სატრანსპორტო საშუალებით ორგანიზებულად გზის გადაკეტვა ან ჯგუფურ მოძრაობაში მონაწილეობა, რის შედეგადაც, სრულად არის დაკავებული გზის სავალი ნაწილი.

18. ამავე კანონის 150- მუხლის 21 ნაწილის თანახმად, აკრძალულია ადმინისტრაციულ შენობათა ფასადებზე, მათ მიმდებარე ტერიტორიაზე, მათ შორის , ფეხით მოსიარულეთა და სატრანსპორტო საშუალებათა სავალ ნაწილზე თვითნებურად წარწერების, ნახატების და სიმბოლოების შესრულება.

19. ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 1741 მე -3 ნაწილის სადავოდ გამხდარი დებულების თანახმად, იკრძალება შეკრების ან მანიფესტაციის ჩატარება მოსამართლის საცხოვრებელ ადგილას და საერთო სასამართლოსთან 20 მეტრის რადიუსში მდებარე ტერიტორიაზე.

20.482 კონსტიტუციური სარჩელის თანახმად, „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის მე–9 მუხლით გათვალისწინებული შეზღუდვები მანიფესტაციის გამართვის ადგილთან დაკავშირებით, ეწინააღმდეგება კონსტიტუციის 24 - და 25– მუხლებს იმდენად, რამდენადაც მსგავსი შეზღუდვის შესაძლებლობას კონსტიტუცია არ ითვალისწინებს.

21. „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის მე–11 მუხლის მე -3 პუნქტისქვეპუნქტთან დაკავშირებით სარჩელში მითითებულია, რომ კონსტიტუციის 24 - და 25– მუხლები არ ითვალისწინებენ ისეთ შეზღუდვას, როგორიცაა ტრანსპორტისთვის დაბრკოლების შექმნის აკრძალვა, უფრო მეტიც, კონსტიტუცია პირდაპირ უშვებს ამის შესაძლებლობას.

22. 482 სარჩელში აღნიშნულია, რომშეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის 111 მუხლი ეწინააღმდეგება კონსტიტუციის 25 - მუხლს, რადგან ეს უკანასკნელი ითვალისწინებს ერთადერთი შეზღუდვის შესაძლებლობას, კერძოდ, წინასწარი გაფრთხილების ვალდებულებას იმ შემთხვევაში, თუ შეკრება ან მანიფესტაცია იმართება ხალხისა და ტრანსპორტის სამოძრაო ადგილას. ამასთან, აღნიშნული მუხლი წინააღმდეგობაში მოდის ასევე კონსტიტუციის 24 - მუხლთან, რადგან მანიფესტაციის მიზანი არის გამოხატვის უფლების რეალიზაცია და სადავო ნორმაში მოცემული რეგულირებით იზღუდება გამოხატვის თავისუფლების რეალიზაციის შესაძლებლობა.

23. შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის მე -13 მუხლის პირველ პუნქტთან დაკავშირებით სარჩელში მითითებულია, რომ მსგავსი ფორმით მანიფესტაციის აკრძალვა არ არის უფლების ყველაზე ნაკლებად შემზღუდველი საშუალება და, შესაბამისად, ვერ აკმაყოფილებს პროპორციულობის ტესტს. სარჩელში მოყვანილია ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზეოია ატამანი თურქეთის წინააღმდეგ“, სადაც მოსარჩელის მტკიცებით, სასამართლომ აღნიშნა, რომ ხელისუფლებამ უნდა გამოავლინოს შემწყნარებლობა იმ შეკრების მიმართ, რომელიც მშვიდობიანია, თუმცა აფერხებს ტრანსპორტის მოძრაობას. სარჩელის მიხედვით, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს იდენტურ პოზიციაზე მიუთითებს საქმეებიბალჩიკი და სხვები თურქეთის წინააღმდეგდანურეტტენ ალდემირი და სხვები თურქეთის წინააღმდეგ“.

24. საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 125 - მუხლის 61 ნაწილთან დაკავშირებით 482 სარჩელში აღნიშნულია, რომ ეს მუხლი აწესებს შეზღუდვას შეკრების თავისუფლებასთან მიმართებით და კონსტიტუცია არ უშვებს შეკრებებისა და მანიფესტაციების დროს სატრანსპორტო საშუალებათა გამოყენების შეზღუდვის შესაძლებლობას.

25. საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 150 - მუხლის 21 ნაწილთან დაკავშირებით კონსტიტუციურ სარჩელში მითითებულია, რომ ირღვევა როგორც საქართველოს კონსტიტუციის 24 - მუხლი, ასევე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციის მე -10 და მე -11 მუხლები, რადგან არ არსებობს ლეგიტიმური მიზანი, რომელიც გაამართლებდა მსგავს შეზღუდვას და გადაწონიდა გამოხატვის თავისუფლებით დაცულ სიკეთეს.

26. საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 1741 მუხლის სადავო სიტყვებთან დაკაშირებით სარჩელში მითითებულია, რომ სადავო ნორმა არაკონსტიტუციურია იმდენად, რამდენადაც ეფუძნებაშეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის გასაჩივრებულ არაკონსტიტუციურ ნორმებს. 1741 მუხლის სადავო სიტყვების კონსტიტუციურობა უნდა შემოწმდეს საქართველოს კონსტიტუციის 25 - მუხლის პირველ, მე-2 და მე-3 პუნქტებთან მიმართებით.

27. 483 სარჩელის თანახმად, გარკვეული შენობების შესასვლელებთან 20 მეტრის რადიუსში აქციის ჩატარების აკრძალვა არაადეკვატურად და არალეგიტიმურად ზღუდავს შეკრების კონსტიტუციურ უფლებას. მოსარჩელეთა აზრით, თუ შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის მე-9 მუხლის პირველი ნაწილის დანიშნულება ამ მუხლში ჩამოთვლილი დაწესებულებების ნორმალური ფუნქციონირების უზრუნველყოფაა, ამ მიზნის მიღწევა უფრო ნაკლები შეზღუდვის დაწესებით შეიძლებოდა. ოცმეტრიანი რადიუსის ფარგლებში მანიფესტაციებისა და შეკრებების ჩატარების აკრძალვით კი, პრაქტიკულად, გამოირიცხა სახელმწიფო დაწესებულებების წინ აქციების ჩატარების შესაძლებლობა.

28. საქმის არსებითი განხილვის სხდომაზე მოსარჩელეთა წარმომადგენელმა კახა კუკავამ აღნიშნა, რომ სადავო ნორმა არ უნდა იქნეს განმარტებული მისი სიტყვასიტყვითი მნიშვნელობით, არამედ ადეკვატურად, არსებული პრაქტიკის გათვალისწინებით. ოცმეტრიანი რადიუსის დაწესება წარმოადგენს არა უფლების შეზღუდვას, არამედ საერთოდ შეკრებების აკრძალვას, რადგან ოცმეტრიანი რადიუსი არის ძალიან მაღალი სტანდარტი და შენობების ადგილმდებარეობის გათვალისწინებით, სადავო ნორმის მოქმედების პირობებში ფაქტობრივად შეუძლებელია პროტესტის ადრესატამდე მიტანა.

29. მოსარჩელეთა აზრით, არალეგიტიმურია აგრეთვე ხალხის და ტრანსპორტის სამოძრაო ნაწილის ავტომანქანებითა და სხვა კონსტრუქციებით გადაკეტვის აკრძალვა. სარჩელის თანახმად, თუ აქციის მონაწილეებს კანონის მოთხოვნათა დაცვით აქვთ ტერიტორია დაკავებული, შესაბამის ტერიტორიაზე ნებისმიერი საგნის განთავსების უფლება უნდა ჰქონდეთ. მოსარჩელეები მიიჩნევენ, რომ აქციის ტერიტორიაზე კარვის, საკნის და სხვა საგნების განთავსება პროტესტის გამოხატვის საყოველთაოდ მიღებული ფორმებია და მათი აკრძალვა ეწინააღმდეგება კონსტიტუციას.

30. საქმის არსებით განხილვაზე მოსარჩელეთა წარმომადგენელმა განმარტა, რომ სადავო ნორმა არ იძლევა ზუსტი და აშკარა ინტერპრეტაციის საშუალებას, ვინაიდან, თუ ხალხმრავალი აქცია იმართება კანონის დაცვით და გზის სავალი ნაწილი არის გადაკეტილი, მაშინ გადაკეტილ ქუჩაზე კონსტრუქციების განთავსების აკრძალვა არც ერთ ლეგიტიმურ მიზანს არ ემსახურება, ხოლო, თუ ნორმის მიზანია, აკრძალოს ხალხის მცირე რაოდენობის მიერ კონსტრუქციებით ქუჩის გადაკეტვა, მაშინ ნორმა ხარვეზიანია, ვინაიდან ხალხის მცირე რაოდენობის გამო ქუჩის გადაკეტვა კანონმდებლობით ისედაც აკრძალულია როგორც კონტრუქციების მეშვეობით, ასევე მათ გარეშეც და ამას მოსარჩელე სადავოდ არ მიიჩნევს. შესაბამისად, ამ ნორმის გაუქმებით , ერთი მხრივ, დაკმაყოფილდება მოსარჩელეთა მოთხოვნა, ხოლო, მეორე მხრივ, დაცული იქნება შეზღუდვის ლეგიტიმური მიზანი.

31. მოსარჩელეებს მიაჩნიათ, რომ ქალაქში ან დასახლებულ პუნქტში სატრანსპორტო საშუალებით ორგანიზებულად გზის გადაკეტვის ან ჯგუფურ მოძრაობაში მონაწილეობის აკრძალვა ეწინააღმდეგება სიტყვის და აზრის გამოხატვის თავისუფლებას, რადგან მსგავსი ხერხებით გზის გადაკეტვა პროტესტის გამოხატვის გავრცელებული ფორმაა.

საქმის არსებითი განხილვის სხდომაზე მოსარჩელეთა წარმომადგენელმა აღნიშნა, რომ სადავო ნორმით დაწესებული შეზღუდვა არც ერთ ლეგიტიმურ მიზანს არ ემსახურება. გზის სავალი ნაწილი შეიძლება სრულად დაკავებულ იქნეს როგორც კოლონით მოძრაობისას, ასევე გზებზე და მაგისტრალებზე გადატვირთულობის შემთხვევაში. სადავო ნორმა არაფერს უთითებს განზრახ ქმედების განხორციელებაზე, რაც შესაძლებელია დასჯადი იყოს. სადავო ნორმის მოქმედების პირობებში, შესაძლებელია, ყოველგვარი წინასწარი განზრახვის გარეშე, კოლონაში მყოფი ავტომანქანების რაოდენობის გათვალისწინებით, ბუნებრივად მოხდეს გზის მთელი სავალი ნაწილის დაკავება, რის გამოც ავტომანქანის მძღოლი დაისჯება და ჩამოერთმევა მართვის მოწმობა. მოსარჩელე ასევე უთითებს იმ გარემოებაზე, რომ გამოხატვის თავისუფლება არ არის აბსოლუტური უფლება და ის შეიძლება შეიზღუდოს სხვათა უფლებების დასაცავად, მოცემულ შემთხვევაში, სხვათა გადაადგილების თავისუფლების დასაცავად. თუმცა მოსარჩელე ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მოძრაობისთვის დაბრკოლების შექმნა უნდა იყოს განზრახი ქმედება, მაგალითად, განზრახ ნელი სვლით მოძრაობა. თუ კანონმდებლის მიზანი იყო სხვათა უფლებების დაცვა, მაშინ ნორმა უნდა ჩამოეყალიბებინა იმგვარად, რომ მხოლოდ განზრახი ქმედება ყოფილიყო დასჯადი და არა სხვა ნებისმიერი შემთხვევა, როგორიც არის კოლონის მიერ გზის სავალი ნაწილის სრულად დაკავება და ამ კოლონაში მონაწილეობის ფაქტი. აქედან გამომდინარე, მოსარჩელეს მიაჩნია, რომ სადავო ნორმა ეწინააღმდეგება კონსტიტუციას და იგი ძალადაკარგულად უნდა იქნეს ცნობილი. ამასთან, მოსარჩელის წარმომადგენელმა კახა კუკავამ შეამცირა სასარჩელო მოთხოვნა იმ ნაწილში, რომელიც ეხებოდა საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 150 - მუხლის 21 ნაწილის სიტყვების სხვადასხვა სახის წარწერების, ნახატების, სიმბოლოების თვითნებურად შესრულება ადმინისტრაციული ორგანოების შენობათა ფასადებზე, აგრეთვე მათ მიმდებარე ტერიტორიაზე, მათ შორის, ფეხით მოსიარულეთა და სატრანსპორტო საშუალებების სავალ ნაწილზეკონსტიტუციურობას საქართველოს კონსტიტუციის მე -19 მუხლის პირველ და    მე -2 პუნქტებთან მიმართებით.

32. 487 კონსტიტუციურ სარჩელში მოსარჩელეებიდაჩი ცაგურია და ჯაბა ჯიშკარიანი მიუთითებენ, რომ მათ 2009 წლის 23 ნოემბერს საქართველოს პარლამენტის წინ ჩაატარეს მანიფესტაცია, რის გამოც დაეკისრათ ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა. სარჩელში აღნიშნულია, რომ ეს არ არის ერთადერთი შემთხვევა, როდესაც დაჩი ცაგურია და ჯაბა ჯიშკარიანი საქართველოს კონსტიტუციის მე -19, 24 - და 25 - მუხლებით გარანტირებული კონსტიტუციური უფლებებით სარგებლობენ. მათი აქტიური საზოგადოებრივ-პოლიტიკური საქმიანობიდან გამომდინარე, ისინი მუდმივად აწყობენ ხელისუფლების წინააღმდეგ საპროტესტო აქციებს და სადავო ნორმების საფუძველზე, მომავალშიც შეიძლება დაერღვეთ ზემოაღნიშნული კონსტიტუციური უფლებები.

33. მოსარჩელე, საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია , კონსტიტუციურ სარჩელში მიუთითებს, რომ წესდებიდან გამომდინარე, მის ერთ-ერთ მიზანს წარმოადგენს ადამიანის უფლებების პოპულარიზაცია, რის მისაღწევადაც ხშირად ატარებს შეკრებებს უფლებების დაცვის კამპანიის ფარგლებში. მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ, როდესაც იურიდიული პირის წევრები ან ხელმძღვანელი პირები იურიდიული პირის სახელით და მისი მიზნების მისაღწევად ახორციელებენ სხვადასხვა სახის აქტივობებს, ამ დროს ძირითადი უფლებით შეიძლება სარგებლობდნენ როგორც წევრი ფიზიკური პირები, ისე თავად იურიდიული პირიც. საქართველოს კონსტიტუციის 45 - მუხლის მიხედვით, კონსტიტუციური უფლებები და თავისუფლებები, მათი შინაარსის გათვალისწინებით, იურიდიულ პირებზეც უნდა გავრცელდეს. როდესაც იურიდიულ პირს ეზღუდება იმ მიზნის მიღწევის საშუალება, რისთვისაც შეიქმნა, მასაც უნდა ჰქონდეს შემზღუდველი ნორმების კონსტიტუციურობის გასაჩივრების შესაძლებლობა. სარჩელში აღნიშნულია, რომ სადავო ნორმებმა მომავალში შესაძლოა დაარღვიონ საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის კონსტიტუციის მე -19, 24 - და 25 - მუხლებით გარანტირებული უფლებები და თავისუფლებები .

34. 487 კონსტიტუციური სარჩელის თანახმად, შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის მე -4 მუხლის მე -2 პუნქტის სადავო ნორმა არეგულირებს შეკრების ან მანიფესტაციის დროს მონაწილეთა გამოხატვის უფლების შინაარსს. მოსარჩელეთა აზრით, საქართველოს კონსტიტუციის 25 - მუხლი სპეციალური კონსტიტუციური ნორმაა, რომელიც არეგულირებს შეკრებებისა და მანიფესტაციების ფორმას და არ ეხება თავად ამ შეკრებაზე გამოხატვის ფარგლებს. ეს უკანასკნელი განსაზღვრულია კონსტიტუციის მე -19 და 24 - მუხლებით. შესაბამისად, სადავო ნორმა უნდა შეფასდეს კონსტიტუციის 25 - მუხლის ჭრილში, თუმცა კონსტიტუციის მე -19 და 24 - მუხლებთან კავშირში.

35. მოსარჩელეები განმარტავენ, რომ კონსტიტუციის მე -19 და 25 - მუხლები არ უშვებენ მათში განმტკიცებული უფლებების შეზღუდვას ისეთი ლეგიტიმური მიზნების საფუძველზე, როგორიცაა : სახელმწიფოს სუვერენიტეტი, ტერიტორიული მთლიანობა ან ქვეყნის უშიშროება და რომელთა მიღწევასაც შეიძლება ემსახურებოდეს სადავო ნორმა. მხოლოდ კონსტიტუციის 24 - მუხლის მე -4 პუნქტი ითვალისწინებს აღნიშნული ლეგიტიმური მიზნების მისაღწევად გამოხატვის თავისუფლების შეზღუდვას და, შესაბამისად, სადავო ნორმა უნდა შეფასდეს საქართველოს კონსტიტუციის 24 - მუხლის მე -4 პუნქტთან მიმართებით.

36. საქმის არსებით განხილვაზე მოსარჩელეთა წარმომადგენელმა გიორგი გოცირიძემ განმარტა, რომ შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის მე -4 მუხლის მე -2 პუნქტის სიტყვები მოწოდება საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების დამხობის ან ძალადობით შეცვლისაკენარის არაკონსტიტუციური, ვინაიდან იგი არ შეიცავს ისეთ კრიტერიუმს, როგორიცაა აშკარა და მყისიერი საფრთხე. მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ სადავო ნორმით პირს ეკისრება პასუხისმგებლობა მოწოდებისთვის, მიუხედავად იმისა, საფრთხეს შეიცავს თუ არა აღნიშნული მოწოდება და ეთანხმებიან თუ არა მას მანიფესტაციის მონაწილეები. მოსარჩელეს მიაჩნია, რომ მოწოდება კონსტიტუციური წყობილების დამხობის ან ტერიტორიული მთლიანობის ხელყოფისკენ დაცულია საქართველოს კონსტიტუციის 24 - მუხლით და პირს უნდა ჰქონდეს შესაძლებლობა, ამ ფორმით განახორციელოს თავისი კონსტიტუციური უფლება მანამ, სანამ სახეზე არ იქნება აშკარა და მყისიერი საფრთხე. სწორედ ამგვარი საფრთხის შემთხვევაში, შეზღუდვა შესაბამისობაში იქნება ლეგიტიმურ მიზანთან. მოსარჩელე ასევე აღნიშნავს, რომ ომის პროპაგანდისა და რელიგიური თუ კუთხური ნიშნით შუღლის გაღვივებისკენ მოწოდებისგან განსხვავებით, სადავო ნორმით გათვალისწინებული მოწოდებები მიემართება უშუალოდ ხელისუფლებას. ხელისუფლებას აქვს მეტი თმენის ვალდებულება, ვიდრე კონკრეტულ პირთა ჯგუფს (უმცირესობას). ამავდროულად, მოსარჩელეს მიაჩნია, რომ ომის პროპაგანდისკენ მოწოდების აკრძალვის შემთხვევაში, ლეგიტიმური მიზანი განსხვავებულია, ვიდრე სადავო ნორმით გათვალისწინებული მოწოდებებისას. სადავო ნორმის მოქმედების პირობებში, სასამართლო დავის შემთხვევაში, თვითმმართველობას არ აწევს მტკიცების ტვირთი სასამართლოს წინაშე, რომ კონკრეტული მოწოდება იყო საფრთხის შემცველი, მან უბრალოდ უნდა დაამტკიცოს, რომ მსგავსი მოწოდებები არაერთგზის იქნა განხორციელებული მანიფესტაციის დროს, რაც აქციის დაშლისთვის საკმარისი საფუძველია. აქედან გამომდინარე, მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ მყისიერი საფრთხის სტანდარტის არარსებობა სადავო ნორმას აქცევს არაკონსტიტუციურად.

37. „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის მე -9 მუხლის პირველი პუნქტის სადავო სიტყვებთან დაკავშირებით სარჩელში მითითებულია, რომ საქართველოს კონსტიტუციის 25 - მუხლის პირველი პუნქტი ადგენს მხოლოდ უიარაღოდ შეკრების მოთხოვნას და არ ითვალისწინებს ცალკეულ სახელმწიფო დაწესებულებებთან შეკრების შეზღუდვას. სარჩელში აღწერილია ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზესერგეი კუზნეცოვი რუსეთის წინააღმდეგდა მასზე დაყრდნობით მოსარჩელეები ამტკიცებენ, რომ აუცილებელი და მიღწევადია ბალანსის დადგენა სახელმწიფო დაწესებულებების ნორმალური ფუნქციონირების უზრუნველყოფასა და შეკრების იმგვარად ჩატარების შესაძლებლობას შორის, რომ დემონსტრაციის მონაწილეთა პროტესტი მაქსიმალურად აღქმადი იყოს ადრესატი დაწესებულების თუ თანამდებობის პირისთვის.

38. საქმის არსებითი განხილვის სხდომაზე მოსარჩელეთა წარმომადგენელმა განაცხადა, რომ სადავო ნორმით დადგენილი ოცმეტრიანი რადიუსი აზრს უკარგავს შეკრების თავისუფლებას, ვინაიდან აღნიშნული აკრძალვის დაწესება შეუძლებელს ხდის შეკრების მონაწილეთა წუხილი მოსმენილ იქნეს კონკრეტული სახელმწიფო დაწესებულების მიერ. დაწესებულებებთან არსებული ვიწრო ტროტუარები ხშირად ასევე შეუძლებელს ხდის, რომ ადამიანებმა გამოთქვან პროტესტი, ისინი გადადიან ტრანსპორტის სამოძრაო ადგილას და, თავის მხრივ, მოქმედებს აკრძალვა შეკრების მონაწილეთა რაოდენობიდან გამომდინარე. ეს ყოველივე აიძულებს შეკრების მონაწილეებს, რომ შეკრების ჩასატარებლად აირჩიონ ადგილი, სადაც მათ ვერავინ შეამჩნევს.

39. ამასთანავე, მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ ბლანკეტური აკრძალვის დაწესება უფლებით დაცულ სფეროში ჩარევის არაპროპორციული საშუალებაა. მას დამატებით არგუმენტად მოჰყავს სომხეთის მიერ შემუშავებული საკანონმდებლო ცვლილებების პროექტი, რომელიც აწესებს აკრძალვას არა კონკრეტული დისტანციის განსაზღვრით, არამედ მიუთითებს იმგვარ დისტანციაზე, რაც ხელს არ შეუშლის ამა თუ იმ დაწესებულების ნორმალურ ფუნქციონირებას. აქედან გამომდინარე, მოსარჩელეს მიაჩნია, რომ ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში დაცული უნდა იყოს გონივრული ბალანსი შეკრებებისა და მანიფესტაციების უფლების ეფექტურ განხორციელებასა და დაწესებულებების ნორმალურ ფუნქციონირებას შორის.

40. „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის 111 მუხლის სადავო ნორმების კონსტიტუციურობაზე მსჯელობისას მოსარჩელეები აღნიშნავენ, რომ კონსტიტუციის 25- მუხლის მე -2 პუნქტი ტრანსპორტის სამოძრაო ადგილას, მშვიდობიანი შეკრების ჩატარებისთვის, ითვალისწინებს მხოლოდ წინასწარი გაფრთხილების აუცილებლობას. 111 მუხლის სადავო ნორმები კი, მოსარჩელეთა აზრით, გაფრთხილების არსებობის შემთხვევაშიც არ იძლევა ტრანსპორტის სამოძრაო ადგილას შეკრების გამართვის შესაძლებლობას, თუ დემონსტრაციის მონაწილეთა რაოდენობა საშუალებას იძლევა, განთავსდნენ ფეხით მოსიარულეთა სამოძრაო ადგილას. 111 მუხლის სადავო ნორმების მიხედვით, შეკრების თავისუფლების ფარგლები განისაზღვრა მონაწილეთა რაოდენობის მიხედვით, რაც არაკონსტიტუციურია. სარჩელში აღნიშნულია, რომ ადამიანთა ჯგუფის მიერ სატრანსპორტო საშუალებების გადაადგილების ბლოკირება კონკრეტული საკითხისადმი საზოგადოების და ხელისუფლების ყურადღების მიპყრობის საშუალებაა, განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში, როდესაც აქციის მონაწილეთა რაოდენობა შთამბეჭდავი არ არის.

41. გაფრთხილების ინსტიტუტის არსი მდგომარეობს იმაში, რომ დამყარდეს ბალანსი შეკრების თავისუფლებასა და თავისუფალი გადაადგილების ინტერესებს შორის, ხელისუფლების შესაბამისმა ორგანომ უნდა უზრუნველყოს ალტერნატიული გზები მოძრაობის მოწესრიგებისთვის. სარჩელში აღნიშნულია, რომ იმგვარი შეკრებების ჩატარების შესაძლებლობა, რომელიც არღვევს ცხოვრების ჩვეულ რიტმს, უსაზღვრო არ არის და დროის ხანგრძლივობით განსაზღვრულ შეზღუდვებს უნდა დაექვემდებაროს, მაგრამ დაუშვებელია უფლების შეზღუდვა აქციის მონაწილეთა რაოდენობის მიხედვით.

42. 111 მუხლის სადავო ნორმების არაკონსტიტუციურობაზე მსჯელობისას მოსარჩელეებს მტკიცებულებად მოჰყავთ ციტირებები საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილებებიდან საქმეებზე – „საქართველოს მოქალაქეები მაია ნათაძე და სხვები საქართველოს პარლამენტისა და პრეზიდენტის წინააღმდეგდასაქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია და ზაალ ტყეშელაშვილი, ნინო ტყეშელაშვილი, მაია შარიქაძე, ნინო ბასიშვილი, ვერა ბასიშვილი და ლელა გურაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“. აგრეთვე მოსარჩელეები საკუთარ არგუმენტებს ამყარებენსომხეთის რესპუბლიკის მიტინგების, შეკრებების, აქციებისა და დემონტრაციების შესახებ კანონში ცვლილებებისა და დამატებების შესახებ კანონზევენეციის კომისიის დასკვნის დაშეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონთან დაკავშირებით ვენეციის კომისიის წევრის ფინოლა ფლენეგანის მოსაზრების საფუძველზე. სარჩელში მოხსენიებულია აგრეთვე ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს რიგი გადაწყვეტილებები შემდეგ საქმეებზე: „ოია ატამანი თურქეთის წინააღმდეგ“, „ბალჩიკი და სხვები თურქეთის წინააღმდეგ“, „ნურეტტინ ალდემირი და სხვები თურქეთის წინააღმდეგ“, „ბარაკო საფრანგეთის წინააღმდეგ“, „ლინგენსი ავსტრიის წინააღმდეგ“.

43. საქმის არსებით განხილვაზე მოსარჩელეთა წარმომადგენელმა განმარტა, რომ სადავო ნორმის მოქმედების პირობებში პირთა მცირერიცხოვან ჯგუფს საერთოდ ეკრძალება ქუჩის გადაკეტვა და ამ ფორმით პროტესტის გამოხატვა. მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ გზის სავალი ნაწილი არის საერთო საჯარო სიკეთე და ის წარმოადგენს ყველას კუთვნილებას. შესაბამისად, მცირერიცხოვან ჯგუფსაც უნდა შეეძლოს გარკვეული დროით მოახდინოს ქუჩის გადაკეტვა და პროტესტის გამოხატვა. მოსარჩელე მიუთითებს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრაქტიკაზე და მიაჩნია, რომ აღნიშნული პრაქტიკით დადგენილი გონივრული დროის ტესტი წარმოადგენს უფლებით დაცულ სფეროში ჩარევის პროპორციულ საშუალებას. გონივრული დროით ქუჩის გადაკეტვა, თუნდაც მცირერიცხოვანი ჯგუფის მიერ, წარმოადგენს ადეკვატურ შეზღუდვას და საშუალებას აძლევს ნებისმიერ პირთა ჯგუფს, ეფექტურად განახორციელოს მისი კონსტიტუციური უფლება.

44.  502 სარჩელის მიხედვით, „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის პირველი მუხლის მე-2 პუნქტის სადავოდ გამხდარი სიტყვები და საქართველოს კანონის საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის შესახებმე-4 მუხლის მე-3 პუნქტის ქვეპუნქტი ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციის 25- მუხლს, ვინაიდან კონსტიტუციის აღნიშნული დებულება ზუსტად განსაზღვრავს პირთა წრეს, რომელთაც არ შეუძლიათ შეკრებებსა და მანიფესტაციებში მონაწილეობის მიღება, ამ პირთა წრეში არ ექცევიან ფინანსთა სამინისტროს შესაბამისი სამსახურის სპეციალური უფლებამოსილების მქონე მოსამსახურეები, შესაბამისად, მათ უნდა ჰქონდეთ შეკრებებსა და მანიფესტაციებში მონაწილეობის უფლება.

45. საქმეზე წარმოდგენილი ახსნა-განმარტების თანახმად, მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ სადავო ნორმით დადგენილი შეზღუდვა შესაძლებელია უკავშირდებოდეს თვითონ ამ სამსახურის ფუნქციურ ნიშანს, კერძოდ, საჯარო წესრიგის, საჯარო უსაფრთხოებისა და ადამიანის უფლებებისა და თავისუფლებების დაცვას. მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ შესაძლებელია ფინანსთა სამინისტროს შესაბამის სამსახურს ეს ფუნქციები გააჩნდეს, მაგრამ შინაგან საქმეთა სამინისტრო გაცილებით დიდი უფლებამოსილების მქონეა და მასთან ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის ფუნქციური თანხვედრა მხოლოდ დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლაში გამოიხატება. ამდენად, ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის თანამშრომლებისთვის მხოლოდ საჯარო წესრიგის/ადამიანის უფლებების დაცვის ნიშნით უფლების შეზღუდვა გაუმართლებელია. მსგავსი ლოგიკით შეკრებისა და მანიფესტაციაში მონაწილეობის უფლება უნდა შეეზღუდოს საჯარო წესრიგისა და ადამიანის უფლებების დაცვასთან დაკავშირებული ყველა სამსახურის თანამშრომელს (საქართველოს პროკურატურა, სასჯელაღსრულების დეპარტამენტი, გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროს საგამოძიებო დეპარტამენტი). შესაბამისი ურთიერთობის მარეგულირებელი აქტები კი მსგავსი შეზღუდვების შესახებ არ მიუთითებენ. აქედან გამომდინარე, მოსარჩელეს მიაჩნია, რომ სადავო ნორმები წინააღმდეგობაში მოდის კონსტიტუციის 25- მუხლთან.

46. სარჩელში აღნიშნულია, რომ შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის მე-3 მუხლის ქვეპუნქტის და მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის სადავო დებულებები წინააღმდეგობაში მოდის საქართველოს კონსტიტუციის 25- მუხლთან, ვინაიდან ამ დებულებების მოქმედი რედაქცია გამორიცხავს იმას, რომ შეკრების ან მანიფესტაციის ინიციატორი იყოს ფიზიკური პირი.

47. საქმის არსებითად განხილვისას მოსარჩელის წარმომადგენლებმა განაცხადეს, მართალია, შეკრება და მანიფესტაცია კოლექტიურად ხორციელდება, მაგრამ იგი ინდივიდუალური ხასიათის უფლებაა. სადავო ნორმის მოქმედი რედაქცია კი ჩამოთვლის რა შესაბამის სუბიექტებს, გამორიცხავს ერთი პირის მიერ შეკრების (მანიფესტაციის) ინიცირებას. მითითებული ნორმებით დაწესებული შეზღუდვა გაუმართლებულია, რადგან ნათელი არ არის ის მიზანი, რომელსაც შეზღუდვის დაწესება ემსახურება.

48. ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო აქტებისა და მათ საფუძველზე ჩამოყალიბებული პრეცედენტული სამართლის თანახმად, უფლებაში ჩარევის გასამართლებლად აუცილებელია შეზღუდვა იყოს კანონით გათვალისწინებული, ემსახურებოდეს კანონით განსაზღვრულ მიზანს და იყოს მიზნის მიღწევის პროპორციული ზომა. მოცემულ შემთხვევაში, ცხადი არაა მიზანი, რომელსაც შეზღუდვა ემსახურება. შესაბამისად, შეუძლებელია, მსჯელობა შეზღუდვის პროპორციულობაზე. ამასთან, სადავო ნორმებით დაწესებულ შეზღუდვას არ შეუძლია გავლენა მოახდინოს საჯარო უსაფრთხოებაზე, საჯარო წესრიგსა და სხვათა უფლებების დაცვაზე. შეკრებისა და მანიფესტაციის ინიციატორის მიმართვას შეუძლია გავლენა მოახდინოს მონაწილეებზე არა ინიციატორთა რაოდენობის, არამედ ინიციატორის მასებზე გავლენის უნარის შესაბამისად. მაშინ, როცა ნათელი არაა მიზნები, რომლებსაც სადავო ნორმით დადგენილი შეზღუდვა ემსახურება, ნორმა არაკონსტიტუციურია.

49. მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტი არ შეესაბამება საქართველოს კონსტიტუციის 25- მუხლს, ვინაიდან მოქალაქეობის არმქონე პირისთვის შეკრების ან მანიფესტაციის ორგანიზების უფლების შეზღუდვა წარმოადგენს ამ პირების კონსტიტუციით გარანტირებული უფლების დაცულ სფეროში არათანაზომიერ ჩარევას.

50. მოსარჩელეთა წარმომადგენლებმა განმარტეს, რომ საქართველოს კონსტიტუციის 25 - მუხლი შეკრებისა და მანიფესტაციის უფლებას (რომელიც თავის თავში ორგანიზებასაც მოიცავს) ყველას აძლევს და საქართველოს კონსტიტუციის რიგი მუხლების მსგავსად, უფლებას მხოლოდ საქართველოს მოქალაქეებს არ ანიჭებს. საქართველოს მოქალაქეობის არმქონე პირებისთვის აკრძალვის დაწესება გამართლებული ვერ იქნება უცხოელთა პოლიტიკური საქმიანობის უფლების შეზღუდვით, რადგან შეკრებისა და მანიფესტაციის პასუხისმგებელ პირად ყოფნა, პოლიტიკურ საქმიანობას არ წარმოადგენს. საქართველოს კონსტიტუციის 27 - მუხლის თანახმად კი, სახელმწიფოს მხოლოდ უცხოელთა პოლიტიკური საქმიანობის შეზღუდვის უფლება გააჩნია. შეკრება ან მანიფესტაცია შეიძლება იყოს კულტურული, საგანმანათლებლო, პოლიტიკურიც, მაგრამ ორგანიზება წარმოადგენს პოლიტიკურ საქმიანობას მაშინ, როდესაც ეს ყველაფერი ხორციელდება პოლიტიკური პარტიის მიერ და შეკრებას აქვს პოლიტიკური შინაარსი. ორგანიზება გულისხმობს, გქონდეს მასებთან ურთიერთობა და თავად ორგანიზების ჩათვლა პოლიტიკურ საქმიანობად კონსტიტუციის 27- მუხლით ვერ გამართლდება.

51. საქართველოში მცხოვრები უცხოელები და მოქალაქეობის არმქონე პირები მოკლებული არიან შესაძლებლობას, დააფიქსირონ პოზიცია ისეთი მოვლენის მიმართ, რომელთან დაკავშირებითაც საქართველოს მოქალაქეებს ინტერესი (სოლიდარობის ან პროტესტის გამოხატვის სურვილი) შეიძლება არ ჰქონდეთ. აქედან გამომდინარე, სადავო ნორმა მიჩნეულ უნდა იქნეს არაკონსტიტუციურად.

52. მოსარჩელის აზრით, „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის მე-9 მუხლით გათვალისწინებული შეზღუდვები მანიფესტაციის გამართვის ადგილთან დაკავშირებით, ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციის 25- მუხლს იმდენად, რამდენადაც მსგავსი სახის აკრძალვა წარმოადგენს შეკრებებისა და მანიფესტაციების გამართვის კონსტიტუციური უფლების არაპროპორციული შეზღუდვის საშუალებას.

53. საქმის არსებითი განხილვის სხდომაზე მოსარჩელის წარმომადგენლებმა განაცხადეს, რომ სადავო ნორმით დაწესებული ოცმეტრიანი რადიუსის პირობებში, აღნიშნული დაწესებულებების უმრავლესობას, შესასვლელიდან 20 მეტრის რადიუსში თავისუფალი სივრცე არ გააჩნია ან/და იგივე სივრ კანონით განსაზღვრული სხვა დაწესებულების შესასვლელიდან 20 მეტრის რადიუსში ექცევა. მსგავს პირობებში, უფლების არსებობა ფორმალობად იქცევა და აზრს კარგავს. დაწესებულების ნორმალური ფუნქციონირების უზრუნველსაყოფად, 20 მეტრის წესის დაცვა ყოველთვის ეფექტურ ზომას არ წარმოადგენს, არამედ ბალანსი ცალკეული დაწესებულების ფუნქციონირებასა და უფლების რეალიზაციას შორის დაცული უნდა იქნეს კონკრეტული დაწესებულების ფუნქციებისა და ადგილმდებარეობის გათვალისწინებით.

54. „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის მე -11 მუხლის მე-3 პუნქტისქვეპუნქტთან დაკავშირებით აღნიშნულია, რომ კონსტიტუციის 25 - მუხლი არ ითვალისწინებს ისეთ შეზღუდვას, როგორიცაა ტრანსპორტისათვის დაბრკოლების შექმნის აკრძალვა. ამასთანავე, ამავე კანონის 111 მუხლთან დაკავშირებით მოსარჩელე მიუთითებს, რომ აღნიშნული დებულება წინააღმდეგობაში მოდის საქართველოს კონსტიტუციის 25- მუხლთან, ვინაიდან იგი გამორიცხავს ნაკლებად მასშტაბური აქციების ჩატარებისთვის გზისა და ტრანსპორტის მოძრაობის ადგილების გადაკეტვას მაშინ, როდესაც, მისი აზრით, შესაძლებელია სწორედ გზის გადაკეტვა იყოს ძალიან მნიშვნელოვანი შეკრების ან მანიფესტაციის ჩატარებისთვის. „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის მე-13 მუხლის პირველი პუნქტის სადავო სიტყვებთან დაკავშირებით სარჩელში აღნიშნულია, რომ მსგავსი ფორმით მანიფესტაციის აკრძალვა არ არის უფლების ყველაზე ნაკლებად შემზღუდავი საშუალება და, შესაბამისად, ვერ აკმაყოფილებს პროპორციულობის ტესტს. ამავდროულად, მოსარჩელე მიუთითებს ვენეციის კომისიის დასკვნაზე, რომლის მიხედვითაც, თუ შეკრებისა და მანიფესტაციის მიმდინარეობისას კანონდარღვევა არ ატარებს მასობრივ ხასიათს, მაშინ არ უნდა მოხდეს შეკრებისა და მანიფესტაციის დაუყოვნებლივ შეწყვეტა.

55.  საქმის არსებითად განხილვისას, მოსარჩელეთა წარმომადგენლებმა აღნიშნეს, რომ საქართველოს კონსტიტუციის 25 - მუხლი ხალხისა და ტრანსპორტის სამოძრაო ადგილის გადაკეტვის დროს წინასწარი გაფრთხილების დაწესების შესაძლებლობას ითვალისწინებს და გზის გადაკეტვას შეკრებაში მონაწილეთა რაოდენობას არ უკავშირებს. კონსტიტუციისგან განსხვავებით, სადავო ნორმები ხალხისა და ტრანსპორტის სამოძრაო ადგილის გადაკეტვას მხოლოდ მასშტაბური აქციის პირობებში მიიჩნევს დასაშვებად, თუმცა პრაქტიკაში შეიძლება ადგილი ჰქონდეს ნაკლებად მასშტაბურ აქციას, რომლის მონაწილეებიც გზის გადაკეტვას პროტესტის გამოხატვის ან გარკვეული მიზნის მიღწევის აუცილებელ საშუალებად თვლიან. შესაბამისად, ხალხისა და ტრანსპორტის სამოძრაო ადგილის გადაკეტვის უფლება მხოლოდ რაოდენობაზე არ უნდა იყოს დამოკიდებული. ამასთანავე, მოსარჩელეები მიიჩნევენ, რომ სადავო ნორმები ნათლად არ განსაზღვრავენ, ვის მიერ და რა წესით მოხდება ხალხისა და ტრანსპორტის სამოძრაო ადგილის გადაკეტვის აუცილებლობის შეფასება. მოსარჩელე მიუთითებს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტებზე და თვლის, რომ ნაკლებად მასშტაბური აქციების გამართვის პირობებშიც უნდა არსებობდეს გზის გადაკეტვის შესაძლებლობა და ამ შემთხვევაში სახელმწიფოს აქვს თმენის ვალდებულება. თუმცა უფლების ბოროტად სარგებლობის გამოსარიცხად აუცილებელია გათვალისწინებული იქნეს შეკრების მონაწილეთა მიერ ტრანსპორტის სავალი ნაწილის გადაკეტვის ხანგრძლივობა, მიეწოდა თუ არა შეკრების მონაწილეთა გზავნილი შესაბამის ადრესატს, მიღწეულია თუ არა მიზანი, ტრანსპორტის სამოძრაო ადგილის გადაკეტვა გადაადგილების გარდა ახდენს თუ არა გავლენას სხვა რომელიმე უფლებაზე და შესაძლებელია თუ არა შეკრების სხვა სივრცეში გაგრძელება.

56.  „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის მე-13 მუხლის პირველი პუნქტის სადავო სიტყვებთან მიმართებით, მოსარჩელეთა წარმომადგენლებმა აღნიშნეს, რომ სადავო ნორმით გათვალისწინებული შეზღუდვა ვერ აკმაყოფილებს პროპორციულობის მოთხოვნებს. კანონი ადგენს რა შეკრების ან მანიფესტაციის დაუყოვნებლივი შეწყვეტის ვალდებულებას, არ ითვალისწინებს კანონსაწინაღმდეგო ფაქტის აღმოფხვრის და შეკრების ჩვეულ რეჟიმში გაგრძელების შესაძლებლობას. მაშინ როცა საფრთხე არ ემუქრება კონსტიტუციით დაცულ სიკეთეებს, შეკრების დაუყოვნებლივი შეწყვეტა გაუმართლებელია. მოსარჩელეთა წარმომადგენლებმა ყურადღება გაამახვილეს იმ გარემოებაზე, რომშეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის 111 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, ტრანსპორტის სავალი ნაწილის კანონის მოთხოვნათა დარღვევით გადაკეტვის შემთხვევაში ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს უფლებამოსილი წარმომადგენელი შეკრების ან მანიფესტაციის მონაწილეებს მიმართავს მოთხოვნით, გაათავისუფლონ სავალი ნაწილი. შეკრების ან მანიფესტაციის ორგანიზატორები ვალდებული არიან, დაემორჩილონ ამ მოთხოვნას და შეკრება ან მანიფესტაცია მოაქციონ კანონით დადგენილი ნორმების ფარგლებში. ამავე კანონის მე-13 მუხლში კი 111 მუხლის დარღვევის შემთხვევაში შეკრების დაუყოვნებლივ შეწყვეტაზეა საუბარი. შესაბამისად, ბუნდოვანია დასახელებული ორი ნორმის ერთმანეთთან მიმართება. კანონი არ იძლევა ზუსტ პასუხს, როდის უნდა შეწყდეს შეკრება: დაუყოვნებლივ კანონის მოთხოვნათა დარღვევის შემდეგ, თუ მას შემდეგ, რაც პასუხისმგებელი პირები შეკრების მონაწილეებს მიმართავენ და დარღვევა არ გამოსწორდება. ყოველივე ამის გათვალისწინებით, სადავო ნორმები ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციის 25- მუხლს.

57. საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 150 - მუხლის 21 ნაწილთან დაკავშირებით კონსტიტუციურ სარჩელში მითითებულია, რომ ირღვევა როგორც საქართველოს კონსტიტუციის 24 - და 25 - მუხლები, ასევე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციის მე -10 და მე -11 მუხლები, რადგან ადმინისტრაციული ორგანოების შენობათა ფასადებზე სხვადასხვა სახის წარწერების, ნახატების, სიმბოლოების თვითნებურად შესრულების აკრძალვა, შესაძლოა გარკვეული ლეგიტიმური მიზნის მატარებელი იყოს. თუმცა დასახელებულ ადგილებში წარწერების და ნახატების შესრულება გამოხატვის და, ამ გზით, გზავნილის მიწოდების ერთ-ერთი გავრცელებული ფორმაა. ამასთანავე, არ არსებობს ლეგიტიმური მიზანი, რომელიც პროპორციულობის მოთხოვნას დააკმაყოფილებს.

58. საქმის არსებითად განხილვის დროს მოსარჩელეთა წარმომადგენლებმა განმარტეს, რომ ადმინისტრაციული შენობების მიმდებარე ტერიტორია კონკრეტული სუბიექტის საკუთრებას არ წარმოადგენს, საჯარო სარგებლობისაა და ყველა პირს თანაბრად მიუწვდება მასზე ხელი. მათ შორის, ხელმისაწვდომობა გულისხმობს სხვადასხვა ფორმით გამოხატვასაც. სადავო ნორმით კი პირს, ეკრძალება, კონკრეტულ ადგილებში, ამ ფორმით გამოხატოს თავისი შეხედულებები, რაც, თავის მხრივ, კონსტიტუციით განსაზღვრული მიზნებისთვის საფრთხის მომტანი არ არის და არ უნდა იკრძალებოდეს. ამასთანავე, სადავო ნორმა მიმდებარე ტერიტორიისგანსაზღვრებას არ იძლევა. განუსაზღვრელი ნორმა კი არაერთგვაროვანი წაკითხვის და უფლების ბოროტად გამოყენების საფრთხეს ქმნის. აქედან გამომდინარე, ნორმა წინააღმდეგობაში მოდის კონსტიტუციის 24- და 25- მუხლებთან. აღნიშნული დამოკიდებულია იმაზე, სადავო ნორმით განსაზღვრულ ტერიტორიაზე ნახატებისა და წარწერების გაკეთება ხორციელდება შეკრებისა და მანიფესტაციის ფარგლებში, თუ პირები გამოხატავენ თავის მოსაზრებას, საქართველოს კონსტიტუციის 24- მუხლის ფარგლებში.

59. ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 1741 მუხლის მე-3 ნაწილთან მიმართებით სარჩელში აღნიშნულია, რომ იგი წინააღმდეგობაში მოდის საქართველოს კონსტიტუციის 25- მუხლთან, ვინაიდან აღნიშნული დებულება ბუნდოვანია და ცხად პასუხს არ იძლევა, მოსამართლის საცხოვრებელ ადგილას ან მისგან 20 მეტრის რადიუსში ნებისმიერი შეკრება იკრძალება, თუ მხოლოდ ის, რომლის ადრესატიც მოსამართლეა.

60. საქმის არსებითი განხილვის სხდომაზე მოსარჩელეთა წარმომადგენლებმა აღნიშნეს, კონსტიტუცია მოსამართლეზე ზემოქმედებას კრძალავს, თუმცა ეს გაგებული არ უნდა იქნეს იმგვარად, რომ შეიზღუდოს ყველა სხვისი უფლებაგამოთქვას აზრი. მოსამართლის საცხოვრებელ ადგილას შეკრების ან მანიფესტაციის ჩატარება არ შეიძლება იმთავითვე ზემოქმედების მოხდენის მცდელობად დაკვალიფიცირდეს. „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის თანახმად, შეკრების მიზანი, პროტესტის პარალელურად, შესაძლებელია სოლიდარობის გამოხატვაც იყოს, ისევე, როგორც შესაძლებელია, პროტესტი ზოგადი ხასიათის იყოს და კონკრეტული მიზანი არ ჰქონდეს.

61. მოსარჩელის წარმომადგენლები მიიჩნევენ, რომ სადავო ნორმით დადგენილი შეზღუდვა არ ემსახურება კონსტიტუციით დადგენილ არც ერთ ლეგიტიმურ მიზანს და წინააღმდეგობაში მოდის კონსტიტუციასთან.

62. მოპასუხე მხარის განმარტებით, შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის პირველი მუხლის მე-2 პუნქტი შესაბამისობაშია კონსტიტუციასთან. კონსტიტუციის 25- მუხლში მოხსენიებულ ტერმინ სამხედრო ძალების ქვეშ მოიაზრება ფინანსთა სამინისტროს ის ქვედანაყოფიც, რომელიც შეიარაღებულ დაწესებულებას წარმოადგენს და იძულებით ღონისძიებებს ახორციელებს კანონის საფუძველზე. ამ შემთხვევაში შეზღუდვა არის გამართლებული, რადგან ამ პირთა მონაწილეობამ შეიძლება ეჭვქვეშ დააყენოს იმ მოსამსახურეთა მიუკერძოებლობის საკითხი, რომლებიც საზოგადოებრივ უსაფრთხოებას იცავენ და საზოგადოებას ემსახურებიან.

63. საქართველოს კონსტიტუციის 24- მუხლი ადგენს, რომ გამოხატვის თავისუფლება შეიძლება შეიზღუდოს სახელმწიფო უშიშროებისა და საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მიზნებით. ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის სპეციალური უფლებამოსილების მოსამსახურეებზე შეკრების უფლების შეზღუდვა მთლიანად თავსებადია კონსტიტუციის ზემოხსენებული შეზღუდვების ფარგლებში, რადგან აღნიშნულ მოსამსახურეებს გააჩნიათ არანორმირებული სამუშაო დღე აღჭურვილი არიან იძულების ზომების გამოყენების უფლებით და აქვთ იარაღის ტარების უფლება. აქედან გამომდინარე, მნიშვნელოვანია, რომ ისინი მუდმივად იყვნენ სახელმწიფოს განკარგულებაში, რათა უზრუნველყოფილი იქნეს საზოგადოებრივი უსაფრთხოება.

64. შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის მე-3 მუხლის ქვეპუნქტთან მიმართებით მოპასუხე მხარის წარმომადგენლებმა განმარტეს, რომ შეკრების უფლება არის გამოხატვის თავისუფლების კოლექტიური ფორმით განხორციელების საშუალება. იგი არ წარმოადგენს ისეთ უფლებას, რომელიც ცალკე ინდივიდის მიერ შეიძლება განხორციელდეს. გამომდინარე იქიდან, რომ შეკრების თავისუფლების განხორციელება ავტომატურად იწვევს სხვა საზოგადოებრივი სიკეთეების შეზღუდვის (ტრანსპორტის თავისუფალი გადაადგილება, ხალხის მოძრაობის შეზღუდვა) საფრთხეს, მას შეკრების ალბათობისა და დამაჯერებლობისათვის აუცილებლად ესაჭიროება მოქალაქეთა ორგანიზებული ჯგუფი. შეკრება არის მოქალაქეთა ჯგუფის განხორციელებული ქმედება, (არანაკლებ 2-3 ადამიანის შეკრება) რომელსაც ერთი ადამიანი ვერ განახორციელებს.

65. გარდა ამისა, კონსტიტუციით დაცულია არა შეკრების ორგანიზების უფლება, არამედ შეკრების უფლება, რაც იმას ნიშნავს, რომ სახელმწიფომ არ უნდა შექმნას ისეთი პირობები, რომელიც ხელს შეუშლის შეკრების უფლების ეფექტურ განხორციელებას. საგულისხმოა ის გარემოება, რომ ორგანიზებული ჯგუფის არსებობას კანონი მოითხოვს მხოლოდ ხალხის ან ტრანსპორტის სამოძრაო ადგილებში შეკრების გასამართად და არა ნებისმიერ შემთხვევაში. აქციის ორგანიზება დაკავშირებულია გარკვეულ პასუხისმგებლობასთან, რაც აქციის მონაწილეთა უსაფრთხოებასა და მის ორგანიზატორებთან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების კონტაქტის დამყარების აუცილებლობასაც გულისხმობს. თუ ერთ-ერთ ორგანიზატორთან ვერ ხერხდება დაკავშირება, სადავო ნორმით დადგენილი წესი სხვა ორგანიზატორთან დაკავშირების შესაძლებლობას იძლევა. შეკრების ჩატარებაზე გაფრთხილების შეტანა კოლექტიურად უნდა მოხდეს თუ ინდივიდუალურად, ეს გარემოება უფლების რეალიზაციაზე გავლენას არ ახდენს და არ წარმოადგენს უფლების არაპროპორციულ შეზღუდვას. შესაბამისად, იგი არ არის შეფასებადი კონსტიტუციის 25- მუხლთან მიმართებაში.

66. მოპასუხე მხარის აზრით, მოწოდება კონსტიტუციური წყობილების დამხობის ან ტერიტორიული მთლიანობის ხელყოფისკენ წარმოადგენს საზოგადოების წაქეზებას აღნიშნული ქმედების განსახორციელებლად. კანონი უთითებს მოწოდების მასობრიობაზე, რაც ავტომატურად მიანიშნებს საფრთხის რეალობაზე. ამასთანავე, აღნიშნული ქმედება დასჯადია სისხლის სამართლის კანონმდებლობით, შესაბამისად, მოცემული შეზღუდვის ლეგიტიმურ მიზანს წარმოადგენს დანაშაულის თავიდან აცილება

67. საქმის არსებითად განხილვისას მოპასუხის წარმომადგენლებმა განაცხადეს, რომ რთულია დადგინდეს ზღვარი მყისიერ და არამყისიერ საფრთხეებს შორის. მიუხედავად იმისა, აღნიშნული მოწოდებები რეალურია თუ არა, მოწოდების შინაარსი თავისთავად შეიცავს საფრთხის დაწყების მომენტს და მოცემული შეზღუდვის დაწესებით დაცულია საზოგადოებრივი უსაფრთხოება, შესაბამისად, სადავო ნორმა შესაბამისობაშია საქართველოს კონსტიტუციასთან.

68. „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტთან დაკავშირებით მოპასუხე მხარემ განმარტა, რომ შეკრების ან მანიფესტაციის მიზანი არის გარკვეული ზემოქმედების განხორციელება ხელისუფლების საქმიანობაზე, რაც შეკრებას აძლევს პოლიტიკურ დატვირთვას. მიუხედავად კონკრეტული შეკრების თუ მანიფესტაციის აპოლიტიკური ხასიათისა, შეკრების ორგანიზება ყველა შემთხვევაში დაკავშირებულია პოლიტიკურ საქმიანობასთან, ვინაიდან მისი მიზანია, საზოგადოების გარკვეული ნაწილის ძალისხმევის წარმართვა იქითკენ, რომ გავლენა მოახდინოს საზოგადოებასა და გადაწყვეტილების მიმღებ ორგანოებზე. იგი ყოველთვის ეხება პირთა განუსაზღვრელ წრეს, რაც შეკრებას პოლიტიკური შინაარსის მატარებლად აქცევს.

69. ამასთან, აღსანიშნავია, რომ კონსტიტუციის 47- მუხლის თანახმად, მოქალაქეობის არმქონე პირებს საქართველოს მოქალაქის თანაბარი უფლებები აქვთ, გარდა კონსტიტუციითა და კანონით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, ხოლო კონსტიტუციის 27- მუხლის თანახმად, სახელმწიფო უფლებამოსილია, დააწესოს უცხო ქვეყნის მოქალაქეთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა პოლიტიკური საქმიანობის შეზღუდვა. სადავო ნორმით გათვალისწინებული შეზღუდვა უკავშირდება მხოლოდ ტრანსპორტისა და ხალხის სამოძრაო ადგილას შეკრების გამართვას, რაც უკავშირდება საქართველოს მოქალაქეთა უფლებების შეზღუდვას ან მათ განხორციელებაზე ზეგავლენის მოხდენას. მოქალაქეობის არმქონე პირს არა აქვს შეზღუდული შეკრებაში მონაწილეობის უფლება, მაგრამ გამომდინარე იქიდან, რომ შეკრების უფლებით შეიძლება შეიზღუდოს საქართველოს მოქალაქეთა კონსტიტუციური უფლებები, კანონმდებელი უფლებამოსილია, კონსტიტუციის 47- და 27- მუხლების საფუძველზე, ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებთან ურთიერთობის საკითხი სწორედ მოქალაქეთა პრივილეგიად განსაზღვროს. შესაბამისად, სადავო ნორმა არ ეწინააღმდეგება კონსტიტუციურ დებულებებს.

70. მოპასუხე მხარის მტკიცებით, „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის მე-9 მუხლით დაწესებული შეზღუდვა ოცმეტრიან რადიუსთან მიმართებით, წარმოადგენს ერთიან მისაღებ სტანდარტს, რაც ემსახურება გონივრული ბალანსის დადგენას, გამოხატვის თავისუფლების ეფექტურ განხორციელებასა და შესაბამისი დაწესებულების ნორმალურ ფუნქციონირებას შორის. აღნიშნული დისტანციის დაცვის გარეშე, შესაძლებელია, მოხდეს შესაბამისი დაწესებულებების პარალიზება, რაც საფრთხეს უქმნის საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვასა და მოქალაქეთა უფლებების განხორციელებას. ოცმეტრიანი დისტანცია არ წარმოადგენს იმგვარ შეზღუდვას, რომელსაც შეუძლია უარყოფითი გავლენის მოხდენა კონსტიტუციით გარანტირებული უფლების განხორციელებაზე ან ადრესატის მიერ შეკრების მონაწილეთა გზავნილის აღქმაზე. ამასთანავე, სადავო ნორმის მოქმედების პირობებში, გამოირიცხება დაწესებულებათა ბლოკირებასთან დაკავშირებული საფრთხეები, რამაც შეიძლება მასობრივი უწესრიგობები გამოიწვიოს.

71. მოპასუხე მხარე აღნიშნავს, რომ სადავო ნორმაში განხორციელებული ცვლილებების შედეგად, ოცმეტრიანი რადიუსი დაწესდა შენობათა შესასვლელებიდან და არა უშუალოდ შენობებიდან (რაც საკანონმდებლო ცვლილებებამდე არსებულ რედაქციაში იყო), რამაც უფრო გაუადვილა შეკრებაში თუ მანიფესტაციაში მონაწილე პირებს ადრესატისთვის შესაბამისი გზავნილის მიწოდება. სადავო ნორმის არსებული რედაქცია ადგენს იმ გონივრულ დისტანციას, რაც დაცული უნდა იყოს ისეთი ლეგიტიმური მიზნების მისაღწევად, როგორებიცაა საზოგადოებრივი წესრიგი და სხვათა უფლებების დაცვა.

72. საქმის არსებითი განხილვის სხდომაზე შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის მე-11 მუხლთან დაკავშირებით მოპასუხეთა წარმომადგენლებმა განაცხადეს, რომ საქართველოს კონსტიტუციის 25- მუხლის მე-2 პუნქტი ითვალისწინებს ხელისუფლების გაფრთხილების აუცილებლობას, მაგრამ ის ავტომატურად არ გულისხმობს ამ უფლების განხორციელებას თვითნებურად. იმ შემთხვევაში, თუ ადგილის გამოყენება შეიძლება ისე, რომ არ დაირღვეს საზოგადოებრივი ცხოვრების ნორმალური რიტმი და წესრიგი, ხელოვნური დაბრკოლებების შექმნა გაუმართლებლად აფართოებს ამ უფლების შინაარსს. თუ შეკრების ადგილზე არის მონაწილეთა არასაკმარისი რაოდენობა, მისი რეზონანსულობის გაზრდა არ უნდა მოხდეს სხვათა უფლებების ხარჯზე. გზის სავალი ნაწილის გადაკეტვა უნდა მოხდეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ სხვაგვარად შეუძლებელია კონსტიტუციური უფლების განხორციელება.

73. მოპასუხე მხარეს დამატებით მტკიცებულებად მოჰყავს ეუთოს, დემოკრატიული ინსტიტუტებისა და ადამიანის უფლებების ოფისის მიერ შემუშავებული სახელმძღვანელო პრინციპებიმშვიდობიანი შეკრების თავისუფლების შესახებ“, რომლის თანახმად, ნებისმიერი საზოგადოებრივი ღონისძიება, ოფიციალურიც და საზოგადოებრივი შეკრებაც, გარკვეულ უხერხულობას შეუქმნის იმ ადამიანებს, რომლებიც ამ ღონისძიებაში არ მონაწილეობენ. როცა ეს უხერხულობა/დისკომფორტი ზედმეტად შემაწუხებელი ხდება, შეიძლება სახელმწიფოს მხრიდან უფლებით დაცულ სფეროში ჩარევის განხორციელება პროპორციულ საშუალებად იქნეს მიჩნეული. შესაბამისად, მოპასუხე მხარე მიიჩნევს, რომ სადავო ნორმით გათვალისწინებული შეზღუდვა ემსახურება ლეგიტიმურ მიზნებს და შესაბამისობაშია კონსტიტუციასთან.

74. „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის მე-11 და 111 მუხლებთან მიმართებით მოპასუხე მხარის წარმომადგენლებმა განმარტეს, რომ მე-11 მუხლის მე-3 პუნქტისქვეპუნქტი აწესრიგებს ზოგად შემთხვევას, მათ შორის იმ შემთხვევასაც, როცა აქციის ორგანიზატორებს არ აქვთ განზრახული გზის გადაკეტვა, ხოლო 111 მუხლის პირველი, მე-2 და მე-3 პუნქტები ეხება უშუალოდ გზის გადაკეტვის უფლებამოსილებებს. კანონმდებელი იყენებს ამკრძალავ და ნებადამრთველ რეგულაციებს. აზრის გამეორების შემთხვევაშიც, კანონმდებელი უფლებამოსილია, დეტალურად მოაწესრიგოს გარკვეული ურთიერთობები და დააზუსტოს ისინი ყოველგვარი თავისუფალი ინტერპრეტაციების გამორიცხვის მიზნით.

75. 111 მუხლით დადგენილი შეზღუდვები ეხება ტრანსპორტის სავალი ნაწილის ხელოვნურად გადაკეტვას, როდესაც საზოგადოებრივი წესრიგისათვის ზიანის მიყენებით ხდება ყურადღების მიპყრობა, შესაბამისად, ისევე როგორც კონსტრუქციების გარეშე ტრანსპორტის სავალი ნაწილის გადაკეტვისას, ამ შემთხვევაშიც შეკრების ადგილზე კონსტრუქციების ხელოვნური განთავსება წარმოადგენს ისეთ ქმედებას, რომელიც არ არის დაცული კონსტიტუციის 25- მუხლით. ვინაიდან იგი მიმართულია არა გამოხატვის თავისუფლების უზრუნველყოფისკენ, არამედ ნორმალური საზოგადოებრივი ცხოვრების ხელოვნული პარალიზებისაკენ, ამასთან, მან შეიძლება წარმოშვას აქციის მონაწილეთა და სხვა პირებისათვის დაზიანების საფრთხე. ანალოგიურად, სატრანსპორტო საშუალებით ორგანიზებულად გზის გადაკეტვის აკრძალვა გამართლებულია იმით, რომ საავტომობილო მოძრაობის სრული ბლოკირება სცილდება ნებისმიერი დემონსტრაციისათვის დამახასიათებელ დისონანსის ფარგლებს. საგულისხმოა, რომ კანონი იყენებს ტერმინსგადაკეტვადა არაგამოყენება“, რაც კიდევ ერთხელ მიუთითებს, რომ კანონი კრძალავს ხელოვნურად გზის გადაკეტვას. აქედან გამომდინარე, გასაჩივრებული ნორმები საქართველოს კონსტიტუციის დებულებებთან სრულ შესაბამისობაშია.

76.  მოპასუხე მხარის მტკიცებით, „შეკრებებისა მანიფესტაციების შესახებსაქართველოს კანონის მე-13 მუხლის პირველი პუნქტის ფორმულირება ადასტურებს, რომ აქციის შეწყვეტა უნდა განხორციელდეს იმ შემთხვევაში, თუ არ სრულდება ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს უფლებამოსილი წარმომადგენლის კანონიერი მოთხოვნა და აქციის შეწყვეტა შეზღუდულ დროში („დაუყოვნებლივ“) სწორედ ამ პროცედურის შემდეგ იწყებს მოქმედებას. გარდა ამისა, საქართველოს კონსტიტუციის 25- მუხლის მე-3 პუნქტი პირდაპირ მიუთითებს, რომ ხელისუფლებას შეუძლია შეკრების ან მანიფესტაციის შეწყვეტა, თუ მან კანონსაწინააღმდეგო ხასიათი მიიღო. აქედან გამომდინარე, სახელმწიფოს დისკრეციაა, თუ რა პროცედურები უნდა დაადგინოს აქციის შესაწყვეტად. კანონში მოცემული ნორმები საკმაოდ გონივრულ ზომებს აწესებს და არ არსებობს შეზღუდვების არაპროპორციულად ცნობის არავითარი საფუძველი.

77.  შეკრების ან მანიფესტაციის ჩატარება გულისხმობს მის ჩატარებას კანონის მოთხოვნათა დაცვით. ნებისმიერი დარღვევა, რომელიც საფრთხეს უქმნის კონსტიტუციით დაცულ სხვა სიკეთეებს, საქართველოს კონსტიტუციის 25- მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, ავტომატურად წარმოშობს სახელმწიფო ხელისუფლების უფლებას ასეთი კანონსაწინააღმდეგო ხასიათის აქციის აკრძალვაზე, ხოლო კანონის განჭვრეტადობისა და განსაზღვრულობის პრინციპიდან გამომდინარე, სრულიად გარკვევითაა განსაზღვრული დარღვევით გამოწვეული შეზღუდვების განხორციელების კონკრეტული დრო. წინააღმდეგ შემთხვევაში, სახელმწიფო უნდა შეურიგდეს დარღვევების გამეორებას, რაც, ბუნებრივია, საფრთხის შემცველია როგორც სხვათა უფლებების დაცვის, ისე საზოგადოებრივი უსაფრთხოების ინტერესებიდან გამომდინარე.

78. საქმის არსებითად განხილვის სხდომაზე მოპასუხეთა წარმომადგენლებმა განაცხადეს, რომ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 125- მუხლის 61 ნაწილი შემხებლობაში არ არის შეკრებებისა და მანიფესტაციის უფლებასთან. სატრანსპორტო საშუალებების მოძრაობა არ შეიძლება კავშირში იყოს შეკრების დეფინიციასთან. იმ შემთხვევაში კი, თუ სადავო ნორმით იზღუდება გამოხატვის თავისუფლება, კონსტიტუციის 24-ე მუხლი ითვალისწინებს შეზღუდვებს საზოგადოებრივი უსაფრთხოების (მათ შორის სატრანსპორტო უსაფრთხოების) დაცვის მიზნით. გზის სავალი ნაწილის სრულად გადაკეტვა ქმნის მართლწესრიგისათვის ზიანის მიყენების რეალურ საფრთხეს, ვინაიდან სპეციალურ სამსახურებს (პოლიცია, სახანძრო, სასწრაფო სამედიცინო სამსახურები) უქმნის მნიშვნელოვან ბარიერებს ოპერატიული მოქმედების თვალსაზრისით. გარდა ამისა, ამგვარი მოძრაობა არღვევს მესამე პირთა (მაგალითად, შემხვედრი მოძრაობის მონაწილის) უფლებას. მას არ შეუძლია სხვა ავტომანქანებისათვის გადასწრება, ასევე ქმნის საგზაო შემთხვევების ზრდის რეალურ საფრთხეს. აქედან გამომდინარე, ამგვარი შეზღუდვა ლეგიტიმურია და სრულიად პროპორციული.

79. მოპასუხე მხარის აზრით, შეკრების მიზანი არ უნდა იყოს დაზიანება, არა აქვს მნიშვნელობა, ეს ეხება კერძო თუ სახელმწიფო ქონებას. შეკრების მიზანია, მონაწილეთა პოზიციის დაფიქსირება და კონკრეტული გზავნილის მიწოდება ხელისუფლებისათვის, რაც ქონებისათვის ზიანის მიყენების და დამატებითი ხარჯების გაღების აუცილებლობის გარეშე შეიძლება განხორციელდეს.

80. მოპასუხე ხაზს უსვამს იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელე სადავოდ ხდის მხოლოდ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 150- მუხლის 21 ნაწილს , ხოლო ამავე მუხლის პირველი ნაწილი ფაქტობრივად მისი იდენტურია. განსხვავება გამოიხატება იმაში, რომ მეორე შემთხვევაში ხდება ადმინისტრაციული ორგანოების შენობათა ფასადების და სავალი ნაწილების ხელყოფისაგან დაცვა. მოპასუხე მხარის მტკიცებით, საზოგადოებრივი სარგებლობის ობიექტები, კერძო საკუთრების მსგავსად, უნდა სარგებლობდნენ თანაბარი დაცვის საშუალებებით, ვინაიდან მათი დაზიანება დაკავშირებულია საზოგადოებრივი წესრიგის ხელყოფასთან, ხოლო გამოხატვის თავისუფლება არ იმიჯნება იმის მიხედვით, სახელმწიფო ქონების ხელყოფა ხდება თუ კერძო საკუთრების. ორივე შემთხვევაში გამოხატვის თავისუფლების შეზღუდვას ლეგიტიმური საფუძველი გააჩნია.

81. საქმის არსებითად განხილვის სხდომაზე ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 1741 მუხლთან მიმართებით მოპასუხე მხარის წარმომადგენლებმა განმარტეს, რომ მოსამართლის საცხოვრებელ ადგილას შეკრების გამართვა წარმოადგენს, მოსამართლის ოჯახის წევრებზე ზემოქმედების მეშვეობით, მის იძულებას, გადაწყვიტოს კონკრეტული საქმე. შესაბამისად, ამ ნორმის ლეგიტიმური მიზანი არის სწორედ მართლმსაჯულების ინტერესები და სასამართლოს დამოუკიდებლობის უზრუნველყოფა. მოსამართლის საქმიანობის დამოუკიდებლობა არის სამართლებრივი სახელმწიფოს მთავარი პრინციპი და მასზე გავლენის მოხდენა, უკმაყოფილო პირთა ჯგუფის მხრიდან, არ შეესაბამება მართლმსაჯულების ინტერესებს. მოსამართლე არ არის პოლიტიკური თანამდებობის პირი, მას არა აქვს უფლება, უარი თქვას საქმის განხილვა-გადაწყვეტაზე და არ მიიღოს მასში მონაწილეობა. იგი ვალდებულია, მიიღოს გადაწყვეტილებები და, პოლიტიკოსისაგან განსხვავებით, მას არ შეიძლება დაეკისროს თმენის ვალდებულება, საცხოვრებელ ადგილზე შეკრების გამართვის საშუალებით, მასზე ზეგავლენის მოხდენისას. გამოხატვის თავისუფლების ფარგლები არ მოიცავს შეკრების თავისუფლებით მოსამართლის გადაწყვეტილების მიღებაზე გავლენის მოხდენის შესაძლებლობას.

82. მოპასუხე მხარის აზრით, საცხოვრებელი ადგილის იდენტიფიცირება პრაქტიკაში არ წარმოქმნის სირთულეს, ვინაიდან მოსამართლის საცხოვრებელ ადგილად უნდა ჩაითვალოს ის მანძილი, სადაც შესაძლებელი იქნება აქციის გამართვა და საიდანაც მოსამართლისთვის გონივრულად აღქმადი იქნება მასზე და მის ოჯახის წევრებზე განხორციელებული ზემოქმედება. შესაბამისად, სადავო ნორმით დადგენილი შეზღუდვა პროპორციულია და ემსახურება კონსტიტუციით დადგენილ ლეგიტიმურ მიზნებს.

 

II

სადავო ნორმების საქართველოს კონსტიტუციის მე-19, 24-ე და 25-ე მუხლებთან შესაბამისობის საკითხის გადაწყვეტა

1. კონსტიტუციური დავის ფარგლებში, მოსარჩელეთა მიერ შეკრებისა და მინიფესტაციის ორგანიზებისა და ჩატარების მომწესრიგებელი საკანონმდებლო ნორმების საქართველოს კონსტიტუციის 24-ე და 25-ე მუხლებთან შესაბამისობის საკითხი დაისვა. ამასთან ერთად, კონსტიტუციური წყობილების დამხობისკენ და ძალადობრივი გზით შეცვლისკენ მოწოდების ამკრძალავი ნორმები მოსარჩელეთა ნაწილის მიერ ასევე კონსტიტუციის მე-19 მუხლთან მიმართებითაც არის გასაჩივრებული.

2. შესაბამისად, კონსტიტუციური დავის გადაწყვეტის მიზნით, საკონსტიტუციო სასამართლო მე-19, 24-ე და 25-ე მუხლების შინაარსისა და მათი ფარგლების განსაზღვრის საჭიროების წინაშე დგას. საკონსტიტუციო სასამართლომ, პირველ რიგში, უნდა გაარკვიოს კონსტიტუციის ამ მუხლებით დაცული სფეროების ურთიერთმიმართების საკითხი, რათა სადავო ნორმების კონსტიტუციურობის საკითხი შეაფასოს და გადაწყვიტოს კონსტიტუციის შესაბამის ნორმებთან მიმართებით. იმავდროულად, უნდა აღინიშნოს, რომ საკონსტიტუციო სასამართლო არ დგას კონსტიტუციის დასახელებული ნორმების სრულყოფილი განმარტების საჭიროების წინაშე, თითოეული მათგანის შინაარსი გაანალიზებული იქნება მხოლოდ იმ ფარგლებში, რაც აუცილებელი იქნება კონკრეტული ნორმების კონსტიტუციურობის შეფასებისთვის.

3. საქართველოს კონსტიტუციის 24-ე მუხლი გამოხატვის თავისუფლების სხვადასხვა ასპექტებს შეიცავს. აღნიშნული მუხლის პირველი პუნქტით დაცულია აზრის და ინფორმაციის გავრცელების უფლება „ზეპირად, წერილობით ან სხვაგვარი საშუალებით“, ის გამოხატვის თავისუფლების, აზრის გავრცელების შესაძლებლობის გარანტიებს შეიცავს. ამ მუხლით დაცულია ადამიანის შეხედულებები, მისი რწმენა, ინფორმაცია, ასევე ის საშუალებები, რომლებიც მათი გამოთქმისა და გავრცელებისათვის არის შერჩეული, მათ შორის არის პრესა, ტელევიზია, ინფორმაციის და აზრის გავრცელების სხვა საშუალებები. შეკრების (მანიფესტაციის) უფლება კონსტიტუციის 24-ე მუხლით დაცულ სფეროს იმდენად უკავშირდება, რამდენადაც ის აზრის გავრცელების ერთ-ერთ საშუალებას წარმოადგენს. ადამიანთა თავყრილობას (მსვლელობას), რომელიც მოკლებულია იდეას, არ ემსახურება აზრის, ინფორმაციის გაზიარებას ან გავრცელებას არაფერი აქვს საერთო კონსტიტუციით დაცულ შეკრებისა და მანიფესტაციის უფლებასთან. შეკრებას (მანიფესტაციას) კონსტიტუციურ უფლებად მისი მიზანი და შინაარსი აქცევს, ეს განაპირობებს ბუნებრივ და არსებით კავშირს კონსტიტუციის 24-ე და 25-ე მუხლებს შორის. ამ მხრივ კონსტიტუციის 25-ე მუხლი, რომელიც ადამიანთა ჯგუფის მიერ აზრის გამოხატვის კოლექტიურ შესაძლებლობას იცავს, კონსტიტუციის 24-ე მუხლის გაგრძელებას წარმოადგენს. ამრიგად, საკანონმდებლო ნორმას, რომელიც შეკრების ან/და მანიფესტაციის ჩატარების ფორმით აზრის გამოხატვის შესაძლებლობას, შეკრების (მანიფესტაციის) ადგილს, მის შინაარსს ან ფორმას უკავშირდება, კონსტიტუციის 24-ე და 25-ე მუხლებთან თანაბარი მიმართება შეიძლება ჰქონდეს.

4. შეკრებისა და მანიფესტაციის უფლებას, როგორც გამოხატვის სპეციალურ ფორმას, ორი თანაბრად მნიშვნელოვანი უფლებისაგან განუყოფელი ასპექტი გააჩნია: შეკრება და მანიფესტაცია, როგორც აზრის გამოხატვის ფორმა (უფლების ფორმალური მხარე) და კონკრეტული აზრი, რომელსაც შეკრება ან მანიფესტაცია ემსახურება. ეს არის ინსტრუმენტული უფლება, რომელიც ამ უფლებით მოსარგებლე პირს (მისი პოლიტიკური, სოციალური, არტისტული, რელიგიური და ა.შ.) გრძნობებისა და შეხედულებების გამოხატვის შესაძლებლობას აძლევს. შეკრება და მანიფესტაცია შეიძლება იყოს პოლიტიკური საქმიანობის განუყოფელი ელემენტი, ემსახურებოდეს აზრის გამოხატვას, ინფორმაციის მიღებასა და გავრცელებას და ა.შ.. სწორედ ამ შინაარსით არის კონსტიტუციის 25-ე მუხლით დაცული უფლება ინსტრუმენტული და ასეთ შემთხვევაში შეკრებისა და მანიფესტაციის უფლების შეზღუდვის საფუძვლები შეიძლება იყოს იდენტური იმ უფლების შეზღუდვის საფუძვლებისა, რომლის რეალიზებასაც ის ემსახურება.

5. უნდა აღინიშნოს, რომ 25-ე მუხლი არ იძლევა შეკრების თავისუფლების შეზღუდვის ლეგიტიმური მიზნების ჩამონათვალს, როგორც ეს გათვალისწინებულია 24-ე მუხლით გამოხატვის თავისუფლებაში ჩარევის მართლზომიერების შეფასებისთვის. თუმცა ვინაიდან კონსტიტუციის 24-ე მუხლი შეკრების (მანიფესტაციის) ფორმით აზრის გამოხატვასაც მოიცავს, ამ ფარგლებში 24-ე და 25-ე მუხლებით დაცული უფლებების შინაარსი და მათი შეზღუდვის საფუძველი იდენტური შეიძლება იყოს. შესაბამისად, შეკრების (მანიფესტაციის) უფლების შემზღუდველი ნორმების კონსტიტუციასთან შესაბამისობის საკითხი კონსტიტუციის 24-ე მუხლით დაწესებული სტანდარტით შეიძლება შეფასდეს.

6. ამავე დროს, კონსტიტუციის 25-ე მუხლით დაცულ შეკრების (მანიფესტაციის) უფლებას ავტონომიური შინაარსიც გააჩნია. შეკრების (მანიფესტაციის) უფლების შეზღუდვა ყველა შემთხვევაში შეიძლება არ იწვევდეს გამოხატვის ან ინფორმაციის თავისუფლების შეზღუდვას. ამიტომ მუხლებს შორის არსებული მჭიდრო კავშირის მიუხედავად, მათ შორის ტოლობის ნიშნის დასმა ყოველთვის მართებული არ იქნება. სადავო ნორმის კონსტიტუციის მუხლთან მიმართების დადგენისათვის აუცილებელია შეფასდეს რეგულაციის არსი, განისაზღვროს უფლების ის ასპექტი, რომლის შეზღუდვისკენ არის მიმართული ნორმა.

7. კონსტიტუციის 25-ე მუხლით შეკრების და აზრის საჯაროდ გამოთქმის შესაძლებლობა საგანგებოდ არის დაცული. კონსტიტუცია ამ უფლებას აღწერს, როგორც უფლებას საჯაროდ და უიარაღოდ შეკრებაზე, განსაზღვრავს მის ერთ-ერთ ასპექტს - წინასწარი ნებართვის გარეშე შეკრების (მანიფესტაციის) უფლებას. კონსტიტუციის 25-ე მუხლით შეკრება, როგორც აზრის გამოხატვის ერთ-ერთ საშუალება სპეციფიურად არის გამოყოფილი. ამ მხრივ, ის 24-ე მუხლის მე-2 პუნქტთან არის შედარებადი, რომელიც ამავე მუხლის პირველი პუნქტით დაცული აზრის და ინფორმაციის თავისუფალად გავრცელების ერთ-ერთ საშუალებას - მედიის თავისუფლებას იცავს.

8. ამრიგად, მოსარჩელეთა მიერ სადავოდ გამხდარ ნორმებს, რომლებიც ადგეგენ შეკრებაში (მანიფესტაციაში) მონაწილეობის, ორგანიზების ან/და ჩატარების უფლების მქონე სუბიექტთა წრეს; განსაზღვრავენ შეკრების ჩატარების ადგილს („შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ კანონის მე–9 მუხლის პირველი პუნქტის სიტყვები: „და მათი შესასვლელებიდან ოცი მეტრის რადიუსში   მდებარე ტერიტორიაზე“, საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 125-ე მუხლის 6¹ ნაწილის სიტყვები "ავტოსატრანსპორტო საშუალებებით ორგანიზებულად გზის გადაკეტვა ან ჯგუფურ მოძრაობაში მონაწილეობა ქალაქში ან სხვა დასახლებულ პუნქტში, რა დროსაც სრულად არის დაკავებული გზის სავალი ნაწილი"); ასევე უკავშირდება შეკრების (მანიფესტაციის) ორგანიზებისას და ჩატარებისას გამოთქმულ მოსაზრებებსა და ინფორმაციას („შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის სიტყვები ,,მოწოდება საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების დამხობის ან ძალადობით შეცვლისაკენ“) საქართველოს კონსტიტუციის 24-ე და 25-ე მუხლებთან მიმართებით უნდა შეფასდეს.

9. განსხვავებულია სასამართლოს პოზიცია კონსტიტუციის   მე-19 მუხლთან მიმართებით. საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლით დაცულია ადამიანის ფუნდამენტური უფლება - აზრის, სიტყვის, რწმენის და სინდისის თავისუფლება. მიუხედავად გარკვეული მსგავსებისა კონსტიტუციის მე-19 და 24-ე მუხლებს შორის - ორივე მუხლში ნახსენებია აზრის თავისუფლება, ხოლო მე-19 მუხლით დაცულ სფეროს ასევე „სიტყვა“ განეკუთვნება, ამ მუხლებს შორის არსებითი სხვაობაა. კონსტიტუციის მე-19 მუხლის კონსტიტუციის სხვა მუხლებთან ერთობლივი წაკითხვა, მათი ანალიზი შესაძლებლობას გვაძლევს განვსაზღვროთ ამ მუხლით დაცული უფლების ფარგლები. ამავე დროს, ,,ნებისმიერი კონსტიტუციური უფლების შინაარსის განსაზღვრისას, არსებითი მნიშვნელობა აქვს უფლებაში ჩარევის ფორმასა და ფარგლებს." (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2008 წლის 19 დეკემბრის #1/7/454 განჩინება). ამ მხრივ საყურადღებოა საქართველოს კონსტიტუციის 46-ე მუხლი, რომელიც საომარი და საგანგებო მდგომარეობის დროს მე-19 მუხლით დაცული უფლების შეზღუდვის შესაძლებლობას არ ითვალისწინებს. აშკარაა, რომ უფლებათა სისტემაში კონსტიტუციის მე-19 მულხით დაცულ უფლებას განსაკუთრებული ადგილი და მნიშვნელობა აქვს. კონსტიტუცია მას უფლებათა იმ კატეგორიას განაკუთვნებს, რომელთა შეზღუდვა დაუშვებელია სახელმწიფო უშიშროების, უსაფრთხოების თუ სხვა საზოგადოებრივად მნიშვნელოვანი მიზნების მისაღწევად. ამავე დროს, თავად მე-19 მუხლის შეზღუდვის ერთადერთ საფუძველს - სხვათა უფლებების დაცვის აუცილებლობა წარმოადგენს.

10. ზემოთ მოყვანილი ანალიზი ცხადყოფს, რომ კონსტიტუციის მე-19 მუხლი იცავს ადამიანის პირადულ სფეროს, მის თავისუფლებას, იქონიოს, გაიზიაროს ან/და უარყოს შეხედულება, რელიგია, რწმენა. კონსტიტუციის მიზანია ჩამოაყალიბოს აზრის, სიტყვის, სინდისის, აღმსარებლობისა და რწმენის თავისუფლების, როგორც forum internum, ადამიანის შინაგანი სამყაროს, მისი პირადი სფეროს ხელშეუხებლობის გარანტია. ეს არის უფლება (უფლების ასპექტი), რომელიც არ შეიძლება შეიზღუდოს ან აიკრძალოს საზოგადოების ინტერესებიდან გამომდინარე, მათ შორის, საომარი და საგანგებო მდგომარეობის დროსაც. არავის ძალუძს და არ აქვს უფლება, აიძულოს ადამიანი, მიიღოს ან შეცვალოს საკუთარი აზრი და რწმენა. ადამიანი ასევე დაცულია იძულებისაგან თქვას ის, რაც მას არ სურს ან გამოთქვას საკუთარი აზრი. ეს უფლება არ ექვემდებარება რეგულირებას, ვინაიდან ის ინდივიდის თავისუფლების, მისი იდენტობის, ავტონომიის საფუძველს ქმნის.

11. კონსტიტუციის თანახმად, მე-19 მუხლით დაცულ პირადულ სფეროში ჩარევის ერთადერთ საფუძველს, სხვათა უფლებების დაცვის ლეგიტიმური მიზანი წარმოადგენს. ადამიანის შინაგანი სამყარო (forum internum), მისი პირადული სფერო დაცულია სახელმწიფოს ჩარევისაგან, მაგრამ შეზღუდვას ექვემდებარება ქმედება, რომელიც ამ სფეროს შიგნით მყოფ სხვა პირთა უფლებების დარღვევას იწვევს. ასე მაგალითად, კერძო წრეში, ოჯახში აზრის ან რწმენის გამოვლინება რეგულირებას არ ექვემდებარება, ვინაიდან არ არსებობს საზოგადოებრივი ინტერესი, რომელიც კერძო პირებს შორის, ოჯახის წევრებს შორის ურთიერთობაში ჩარევას გაამართლებდა, გარდა ერთი გამონაკლისისა - როდესაც აზრის ან რწმენის გამოვლინება ამ ურთიერთობების მონაწილის უფლებას ლახავს.

12. ამავე დროს უნდა აღინიშნოს, რომ სახელმწიფოს ან საზოგადოების ინტერესი ადამიანის რწმენის, მისი შეხედულებებისადმი შეიძლება წარმოიშვას, როდესაც ისინი გარკვეულ ქმედებაში (ან უმოქმედობაში), საზოგადო საქმიანობაში გამოიხატება. აზრი ან სიტყვა პირადულ სფეროს გასცდება და შეიძლება შეზღუდვას დაექვემდებაროს, როდესაც ის გარე სამყაროსთან მოდის შემხებლობაში და პირადული სივრცის მიღმა მყოფი პირების უფლებებს ან საზოგადოების ინტერესებს უპირისპირდება. ასეთი „გამოვლინება“ შინაგანი სამყაროს ფარგლებს სცდება და გამოდის მე-19 მუხლით დაცული სფეროდან. ამგვარი გამოხატვის შეზღუდვა კონსტიტუციის 24-ე ან/და სხვა მუხლებით გათვალისწინებული საფუძვლებით იქნება შესაძლებელი.

13. საქართველომ, რომელიც დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ საბჭოთა ტოტალიტარული სისტემის ნგრევის შედეგად ხელახლა აღმოცენდა, მიზანშეწონილად მიიჩნია ადამიანის შინაგანი სამყაროს, მისი პირადი სფეროს დაცვის განსაკუთრებული გარანტიები კონსტიტუციაში ჩაეწერა. საბჭოთა სახელმწიფო არ სცნობდა საზღვარს ადამიანის შინაგან სამყაროსა და საზოგადოებრივ სივრცეს შორის, დაუბრკოლებლად ერეოდა მის კერძო სფეროში, არ აღიარებდა რწმენის და შეხედულებების არა მხოლოდ გამოხატვის, არამედ მათი თავისუფალი არჩევის შესაძლებლობას. ტოტალიტარული წარსულის გათვალისწინებით, საქართველოს კონსტიტუციამ საგანგებოდ განამტკიცა ადამიანის ავტონომიის, მისი თავისუფლების ის სფეროები, სადაც სახელმწიფოს ჩარევის უფლება ან არ გააჩნია, ან ის მკაცრად არის შემოფარგლული. კონსტიტუციის ამ მუხლებში მოცემულია პიროვების „თავდაცვითი თავისუფლება“ რომელიც სახელმწიფოს ჩარევას კრძალავს იმ სფეროში, სადაც პირი თავის თავს ქმნის.

14. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკონსტიტუციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლთან მიმართება არ აქვს მოსარჩელეთა მიერ სადავოდ გამხდარ ,,შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ ” საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტს (,,მოწოდება საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების დამხობის ან ძალადობით შეცვლისაკენ“). აღნიშნული ნორმის კონსტიტუციურობის საკითხს სასამართლო საქართველოს კონსტიტუციის 24-ე და 25-ე მუხლებთან მიმართებით შეამოწმებს.

 

შეკრების და მანიფესტაციის მონაწილეთა მიერ გზის სავალი ნაწილის დაკავება; დროებითი კონსტრუქციებით, ავტოსატრანსპორტო საშუალებებით ან/და საგნებით გზის გადაკეტვა.

15. მოსარჩელეთა მიერ სადავოდ გამხდარი ნორმების ერთი ნაწილი ამკრძალავი ხასიათისაა, აწესებს შეზღუდვას ქუჩის სავალი ნაწილის ხელოვნურ გადაკეტვასა და ბლოკირებაზე. კერძოდ, „შეკრებებისა და მანიფესტაციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-11 მუხლის მე-3 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, იკრძალება განზრახ დაბრკოლებების შექმნა ტრანსპორტის გადაადგილებისთვის, ხოლო 111 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, აკრძალულია ტრანსპორტის სავალი ნაწილის ხელოვნური ბლოკირება, აგრეთვე სავალი ნაწილის გადაკეტვა ავტომანქანებით, სხვადასხვა კონსტრუქციებით ან/და საგნებით.

16. მოსარჩელეთა ერთი ნაწილი მიიჩნევს, რომ საქართველოს კონსტიტუცია უზრუნველყოფს და იცავს პირის (პირთა ჯგუფის) უფლებას, საკუთარი შეხედულებების თანახმად ჩაატაროს შეკრება ან მანიფესტაცია ქუჩის ნებისმიერ მონაკვეთზე, იმის მიუხედავად, იწვევს თუ არა ასეთი ქმედება ტრანსპორტის ან/და ხალხის გადაადგილების შეფერხებას. შესაბამისად, სადავო ნორმით დაწესებული აკრძალვა, ისევე როგორც გამონაკლისი ამ აკრძალვიდან, არ შეესაბამება საქართველოს კონსტიტუციას.

17. მოსარჩელეთა აზით, შეკრების ან/და მანიფესტაციის მიზნით ტრანსპორტის სავალი ნაწილის გადაკეტვის უფლება კონსტიტუციის  25-ე მუხლით არის დაცული. აღნიშნული უფლება შესაძლებლობას აძლევს პირს, მისი შეხედულებისამებრ აირჩიოს გამოხატვის ფორმა, საშუალება და ადგილი. კერძოდ, მას კანონით გარანტირებული უნდა ჰქონდეს უფლება, საჯაროდ და მშვიდობიანად გამოხატოს საკუთარი აზრი ქუჩის იმ ნაწილში, რომელსაც თავად ჩათვლის მიზანშეწონილად. გარდა ამისა, ქუჩის გადაკეტვის შესაძლებლობა, როგორც აზრის გამოხატვის მწვავე ფორმა, უზრუნველყოფილი უნდა იყოს კანონმდებლობით მაშინაც, როდესაც ტრანსპორტის შეფერხება თვითმიზნურ ხასიათს ატარებს ან როდესაც ქუჩის სავალი ნაწილის დაკავებას შეკრებაში (მანიფესტაციაში) მონაწილეთა მიერ შერჩეული გამოხატვის ფორმა ან/და საშუალება განაპირობებს, როდესაც ის ყურადღების მიპყრობის, საკუთარი აზრის, პროტესტის ან სოლიდარობის გამოხატვის ეფექტურ საშუალებად არის მიჩნეული.

18. გარდა ამისა, მოსარჩელეები თვლიან, რომ კონსტრუქციების აგება, ავტოსატრანსპორტო საშუალებებით ქუჩის სავალი ნაწილის გადაკეტვა ასევე წარმოადგენს მათ კონსტიტუციურ უფლებას. ასეთი უფლება პირს გააჩნია მაშინაც, როდესაც კონსტრუქციების აგება ტრანსპორტის შეფერხების მიზნით ხდება.

19. მოსარჩელეთა აზრით, ყოველ ზემოაღნიშნულ შემთხვევაში ხელისუფლება ვალდებულია, გონივრული დროის განმავლობაში ამ უფლებით სარგებლობის შესაძლებლობა უზრუნველყოს. მათი აზრით, ადამიანის (ან ადამიანთა ჯუფის) შეზღუდვა, გადაკეტოს ტრანსპორტის სავალი ნაწილი მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც ამას შეკრების ან მანიფესტაციის მონაწილეთა რაოდენობა ითხოვს, ისევე როგორც, საკუთარი შეხედულებისამებრ დროებითი კონსტრუქციების აგების აკრძალვა, კონსტიტუციის 25-ე მუხლის დარღვევას წარმოადგენს.

20. მოსარჩელეთა მეორე ნაწილი ამგვარ საგამონაკლისო ნორმებს სადავოდ არ ხდიან. მათთვის ასევე მისაღებია სადავო ნორმით დაწესებული შეზღუდვა, რომელიც ტრანსპორტის სავალი ნაწილის ავტომანქანებით და კონსტრუქციებით ბლოკირების შესაძლებლობას არ უშვებს, თუმცა მიიჩნევენ, რომ 111 მუხლის მე-3 პუნქტი ბუნდოვანია და შეკრების და მანიფესტაციის ორგანიზებისთვის აუცილებელი დროებითი კონსტრუქციების აგების შეზღუდვასაც იწვევს. გარდა ამისა, მოსარჩელეთა აზრით, სადავო ნორმა, რომელიც კონსტრუქციების აგების შეზღუდვას ადგენს, მოქმედებს მაშინაც, როდესაც სავალი ნაწილი კანონის მოთხოვნების შესაბამისად, მათი რაოდენობიდან გამომდინარე, სრულად არის დაკავებული შეკრებაში (მანიფესტაციაში) მონაწილეთა მიერ. ასეთ შემთხვევაში გაუგებარია რა მიზანს ემსახურება დროებითი კონსტრუქციის აგების აკრძალვა იმ ქუჩაზე, რომელიც ტრანსპორტის მოძრაობისთვის ისედაც დაკეტილია.

21. მოსარჩელეებმა ასევე გამოთქვეს მოსაზრება, რომ ავტოსატრანსპორტო საშუალებებით ქუჩის გადაკეტვა შეიძლება ემსახურებოდეს შეკრებაში და მანიფესტაციაში მონაწილეთა უსაფრთხოების დაცვას და აქედან გამომდინარე მოსარჩელეს, როგორც ორგანიზატორს, უნდა ჰქონდეს უფლება/შესაძლებლობა, განალაგოს ავტომობილები ტრანსპორტის სავალ ნაწილზე იმ დროის განმავლობაში, როდესაც ქუჩა შეკრებაში მონაწილეების მიერ არის დაკავებული.

22. მოპასუხის მტკიცებით, სადავო ნორმით ქუჩის ხელოვნურად გადაკეტვის აკრძალვის დაწესებისას, სახელმწიფო ერთდოულად საზოგადოებრივი წესრიგისა და სხვათა უფლებების, მათ შორის, გადაადგილების თავისუფლების დაცვას ისახავს მიზნად.

23. მოპასუხეს მიაჩნია, რომ საქართველოს კონსტიტუცია არ უზრუნველყოფს ქუჩის გადაკეტვის უპირობო შესაძლებლობას. იმ შემთხვევაში, თუ გამოხატვის თავისუფლება, შეკრებისა და მანიფესტაციის უფლება კონსტიტუციით გარანტირებულ სხვა უფლებებთან მოდის კონფლიქტში, სახელმწიფო უფლებამოსილია, დაადგინოს ისეთი (გონივრული) შეზღუდვები, რომლებიც ორივე უფლების სათანადოდ რეალიზების შესაძლებლობას შექმნის.

2. მოცემული დავის ფარგლებში, სასამართლომ უნდა განსაზღვროს შეზღუდვის არსი და შეაფასოს ემსახურება თუ არა კანონმდებლის მიერ დაწესებული შეზღუდვა ლეგიტიმურ მიზანს.

25. გამოხატვის თავისუფლების უფლება დემოკრატიული საზოგადოების ფუნდამენტურ და ფუნქციურ ელემენტს წარმოადგენს, ის საზოგადოების განვითარების, ადამიანის უფლებების უზრუნველყოფისათვის აუცილებელ საფუძველს ქმნის. როგორც გამოხატვის ერთ-ერთი ფორმა, შეკრებისა და მანიფესტაციის უფლება თავისუფალი და დემოკრატიული საზოგადოების, მისი თითოეული წევრის ინტერესებისა და მისწრაფებების რეალიზებას უწყობს ხელს. საზოგადოებისთვის მნიშვნელოვანი საკითხების განხილვის მიზნით შეკრების (მანიფესტაციის) შესაძლებლობა დემოკრატიული მმართველობის განუყოფელი ნაწილია. ამ უფლებით თანაბარი და სრულფასოვანი სარგებლობის შესაძლებლობა საზოგადოების ღიაობის და დემოკრატიულობის ხარისხს განსაზღვრავს. ამასთან ერთად, შეკრების და მანიფესტაციის უფლება არ არის აბსოლუტური ხასიათის. ამ უფლების, ისევე როგორც გამოხატვის თავისუფლების სხვა ფორმების, შეზღუდვა დასაშვებია კონსტიტუციით გათვალისწინებული ლეგიტიმური საფუძვლის არსებობის, სხვა კონსტიტუციური უფლებებისა და პრინციპების უზრუნველყოფის მიზნით.

26. შეკრება ან მანიფესტაცია, ჯანსაღი პოლიტიკური და საზოგადოებრივი პროცესის შემადგენელი ნაწილი, მის ერთ-ერთ მახასიათებელია. არსებობს კონსენსუსი დემოკრატიულ საზოგადოებაში გამოხატვის თავისუფლების მნიშვნლობასთან მიმართებით, თუმცა ამ უფლების გამოვლინება ხშირად კონფლიქტში მოდის სხვათა უფლებებთან, ან საზოგადოების ინტერესებთან, ისეთებთან, როგორიცაა საზოგადოებრივი წესრიგი, უსაფრთხოება და ა.შ. პროტესტის გამოხატვის ლეგიტიმური უფლების რეალიზაციისას, მანიფესტაციის ორგანიზატორების და მონაწილეების უფლება ბუნებრივად უპირისპირდება სხვათა უფლებებს, მათ შორის, უფლებას თავისუფალ გადაადგილებაზე, პროფესიული საქმიანობის განხორციელებაზე, რომელიც საგზაო მოძრაობის შეფერხებით შეიძლება შეიზღუდოს. ასეთი კონფლიქტის არსებობის შემთხვევაში სახელმწიფო უფლებამოსილი და ვალდებულიცაა, რომ ჩაერიოს, თუმცა ასეთი ჩარევა უნდა იყოს გონივრული და მიზნის პროპორციული. გარდა ამისა, უფლებათა შორის ბალანსის დაცვის მიზნით კანონმდებელი უნდა ხელმძღვანელობდეს მკაფიო კრიტერიუმებით.

27. როგორც აღინიშნა, კონსტიტუციის 25-ე მუხლი არ შეიცავს ლეგიტიმური მიზნების ჩამონათვალს, რომელთა მისაღწევადაც კონსტიტუციური უფლების შეზღუდვა არის გამართლებული. მასში არ გვხვდება 24-ე (ან/და სხვა) მუხლისთვის დამახასიათებელი, უფლების შეზღუდვის ისეთი საფუძვლები, როგორიცაა: სხვათა უფლებების დაცვა, სზოგადოებრივი წესრიგი და უსაფრთხოება და ა.შ. კონსტიტუციის  25-ე მუხლის მეორე პუნქტით დადგენილია ხელისუფლების წინასწარი გაფრთხილების აუცილებლობა, თუ შეკრება ან მანიფესტაცია ხალხისა და ტრანსპორტის სამოძრაო ადგილას იმართება. ხოლო იმავე მუხლის მე-3 პუნქტით კონსტიტუცია ხელისუფლებას ანიჭებს უფლებამოსილებას, ჩაერიოს შეკრების ან მანიფესტაციის უფლების განხორციელებაში, თუ მან „კანონსაწინააღმდეგო ხასიათი მიიღო“. აღნიშნული მუხლი თითქოს არაფერს ამბობს იმაზე, თუ როგორი უნდა იყოს კანონი, რომელიც ამ უფლების შეზღუდვის საფუძვლად შეიძლება იქნეს გამოყენებული, სად გაივლის ხელისუფლების დისკრეციის ზღვარი შეკრებისა და მანიფესტაციის უფლების მარეგულირებელი საკანონმდებლო ნორმების დადგენისას.

28. კონსტიტუციური უფლების შემზღუდველი ნორმების დადგენისას კანონმდებელი კონსტიტუციით განსაზღვრული ლეგიტიმური მიზნებით უნდა ხელმძღვანელობდეს. როგორც უკვე აღინიშნა, შეკრების (მანიფესტაციის) უფლების შეზღუდვის საფუძვლები შეიძლება იმ კონსტიტუციური უფლებების შეზღუდვის საფუძვლების იდენტური იყოს, რომელთა რეალიზებასაც შეკრება (მანიფესტაცია) უკავშირდება. ასე მაგალითად, შეკრების ან მანიფესტაციისას გარკვეული შინაარსის მოწოდებების აკრძალვა, როგორც შინაარსობრივი ხასიათის შეზღუდვა, კონსტიტუციის 24-ე მუხლით გათვალისწინებული ლეგიტიმური მიზნების მიღწევის თანაზომად საშუალებას უნდა წარმოადგენდეს. ამასთანავე, უნდა აღინიშნოს, რომ შინაარსობრივი შეზღუდვის დაწესებისას სახელმწიფოს დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლები მკვეთრად შეზღუდულია.

29.  ხელისუფლება შედარებით ფართო დისკრეციით სარგებლობს, როდესაც ის უფლების შეზღუდვის, მისი რეგულირების ფორმალურ საფუძვლებს არ სცდება და შინაარსობრივად ნეიტრალურ ნორმებს ადგენს. ფორმალური ხასიათის შეზღუდვების დაწესების შემთხვევაში მნიშვნელოვანია, რომ მარეგულირებელი ნორმები არ იყოს აშკარად არაგონივრული, შესასრულებლად მძიმე და არსებითად აზრს არ უკარგავდეს კონსტიტუციით აღიარებული უფლებების რეალიზაციას. ამავე დროს, კონსტიტუციური უფლების მარეგულირებელი, შინაარსობრივად ნეიტრალური ნორმების დადგენა ასევე კონსტიტუციით გათვალისწინებული ლეგიტიმური მიზნების უზრუნველსაყოფად არის დასაშვები.

30. მაგალითისთვის, პარალელის გავლება შეიძლება კონსტიტუციის 24-ე და 26-ე მუხლებთან. ხელისუფლება საკუთარი უფლებამოსილების ფარგლებში მოქმედებს, როდესაც ის მედიასაშუალებების, პოლიტიკური ან საზოგადოებრივი გაერთიანებების რეგისტრაციის ან რეგულირების ნორმებს ადგენს. სხვადასხვა ტიპის რეგულაციებს შორის ხელისუფლება უფლებამოსილია, აირჩიოს ის ტიპი, რომელიც ლეგიტიმური ამოცანის მისაღწევად საუკეთესო საშუალებად მიაჩნია, მაგრამ კონკრეტული მიზნის, შინაარსის მქონე ინფორმაციის ან გაერთიანების შეზღუდვის ან აკრძალვისას ხელისუფლების მოქმედება მკაცრ შეფასებას დაექვემდებარება.

31. უნდა აღინიშნოს, რომ საქართველოს კონსტიტუციით არ არის დაცული per se ქუჩის გადაკეტვის ან მისი ბლოკირების შესაძლებლობა. ამგვარ ქმედებას კონსტიტუციით დაცულ უფლებებთან მიმართება ექნება იმ შემთხვევაში, თუ ის აზრის გამოხატვის შინაარსს ან/და ფორმას უკავშირდება. სახელმწიფოს მხრიდან კონსტიტუციის 25-ე მუხლით დაცულ უფლებაში ჩარევის ინტენსივობა, შეზღუდვების სიმკაცრე დამოკიდებული იქნება იმაზე, თუ რა ფორმით და რა მიზნით ხორციელდება ქმედება. სიტყვა ან ქმედება, თუ მას არ გააჩნია პოლიტიკური, სოციალური, მხატვრული ან სხვა ღირებულება, კონსტიტუციით დაცული სფეროდან გამოდის, როდესაც ის საზოგადოებრივ წესრიგს, უსაფრთხოებას, სხვათა უფლებებსა და თავისუფლებებს უპირისპირდება.

32. სასამართლო იზიარებს მოპასუხის არგუმენტაციას, რომ სადავო ნორმების მიზანს სხვათა უფლებებისა და თავისუფლებების დაცვა, საზოგადოებრივი წესრიგის და უსაფრთხოების უზრუნველყოფა წარმოადგენს, რაც კონსტიტუციის 24-ე მუხლით არის გათვალისწინებული. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ უნდა შეაფასოს, არის თუ არა კანონმდებლის მიერ შერჩეული შეზღუდვა ლეგიტიმური მიზნის თანაზომადი, ადგენენ თუ არა სადავო ნორმები გონივრულ ბალანსს შეკრების (მანიფესტაციის) უფლებასა და საზოგადოებრივ წესრიგს, სხვათა უფლებებსა და თავისუფლებებს შორის, რომელთა დასაცავადაც სადავო ნორმა იქნა მიღებული. კანონმდებლის მიერ შერჩეული რეგულაცია გონივრულია, როდესაც მისი ქმედება კოლიზიური უფლებების თანაარსებობის, თანარეალიზაციის უზრუნველყოფას, უფლებებს შორის გონივრული ბალანსის დადგენას ისახავს მიზნად. ამავე დროს, როდესაც უფლებებს შორის კონფლიქტის თავიდან აცილება შეუძლებელია და კოლიზიის გადაჭრის მიზნით ხელისუფლების მიერ კონსტიტუციური უფლებების შეზღუდვა გარდაუვალი ხდება, უფლების შეზღუდვის ყველაზე ნაკლებად მკაცრი ფორმა უნდა იქნეს გამოყენებული.

33. შეკრება და მანიფესტაცია, რომელიც სავალ ნაწილზე იმართება, არღვევს ტრანსპორტის მოძრაობის ჩვეულ რიტმს, წინააღმდეგობაში მოდის არა მხოლოდ მოსარჩელეთა მიერ სადავოდ გამხდარ ნორმებთან, არამედ იმ კანონმდებლობასთანაც, რომელიც საგზაო მოძრაობის წესებს ადგენს. კანონმდებელს საერთოდ რომ არ მიეღო კანონი „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ და, შესაბამისად, სადავოდ გამხდარი ნორმები, ტრანსპორტის სავალ ნაწილზე აზრის გამოხატვა საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევის გარეშე ვერ განხორციელდებოდა. ასევე აშკარაა, რომ ხელისუფლების დისკრეციას წარმოადგენს საგზაო მოძრაობის მარეგულირებელი ნორმების დადგენა, პრაქტიკულად ნებისმიერი ასეთი ნორმა შეკრებისა და მანიფესტაციის უფლებასთან შეიძლება მოდიოდეს კონფლიქტში. ამასთანავე, საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევის შემთხვევაში, კანონმდებლობა (სადავო ნორმებისაგან დამოუკიდებლად) წესრიგის დამცავ ორგანოებს ანიჭებს სათანადო უფლებამოსილებას („პოლიციის შესახებ'' საქართველოს კანონის მე-8 მუხლის ,,ღ'' ქვეპუნქტი და მე-9 მუხლის პირველი პუნქტის ,,ზ'' ქვეპუნქტი; ,,საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ'' საქართველოს კანონის მე-4 და 44-ე მუხლები), უზრუნველყონ საგზაო მოძრაობის წესების დაცვა. შესაბამისად, კონკრეტული პირის (მათ შორის, შეკრების და მანიფესტაცის მონაწილის) მიერ ტრანსპორტის სავალ ნაწილზე გამოხატვის უფლების რეალიზაციისა და სხვათა გადაადგილების უფლებას შორის კონფლიქტის წარმოშობის შემთხვევაში ხელისუფლება (პოლიცია) უფლებამოსილი ხდება გადაწყვიტოს ორ უფლებას შორის წარმოქმნილი კოლიზია. სადავო ნორმების ნაწილს საგამონაკლისო, უფლებააღმჭურველი დანიშნულება აქვთ. აღნიშნული ნორმებით განისაზღვრება ის, თუ რა შემთხვევაში აქვს პირს ან პირთა ჯგუფს უფლება დაიკავოს ტრანსპორტის სავალი ნაწილი. პარლამენტის მიერ „შეკრებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის, მათ შორის, მე-11 და 111 მუხლების ერთ-ერთ მთავარ ამოცანას სწორედ ასეთი კოლიზიის გადასაჭრელად მკაფიო და განჭვრეტადი კრიტერიუმების დადგენის მცდელობა წარმოადგენს. შესაბამისად, სასამართლოს ამოცანაა, შეაფასოს, კანონმდებლის მიერ დაწესებული შეზღუდვები არის თუ არა მიზნის თანაზომიერი.

34. სასამართლო იზიარებს მოსარჩელის პოზიციას, რომ შეკრებებისა და მანიფესტაციების უფლება მოიცავს შეკრების გამართვის ადგილის, დროის, ფორმისა და შინაარსის არჩევის უფლებას. თუმცა ამ უფლების რეალიზება არა მხოლოდ სხვათა გადაადგილების თავისუფლებას, არამედ, ასევე გადაადგილების მსურველთა პროფესიული საქმიანობის ან საკუთრებით შეუფერხებელი სარგებლობის უფლებას შეიძლება დაუპირისპირდეს. შეკრებაში (მანიფესტაციაში) მონაწილეთა მიერ აზრის მწვავე ფორმით გამოხატვის და გზის თვითნებური გადაკეტვის მიზანს ხელისუფლების ან/და საზოგადოების ყურადღების მიპყრობა წარმოადგენს. ასეთ შემთხვევაში, სხვათა გადაადგილების თავისუფლების შეზღუდვა, შეკრების (მანიფესტაციის) მონაწილეთა მიერ მაქსიმალური ეფექტის მიღწევის საშუალებად არის ქცეული. აზრის გამოხატვისას ქუჩის მიზანმიმართული, განზრახ გადაკეტვის შემთხვევაში შეკრების მონაწილეთა და ორგანიზატორთა მიზნების მიღწევის ინსტრუმენტად აქცევს იმ პირების ინტერესებს, რომლებიც აქციაში მონაწილეობას არ ღებულობენ. შესაბამისად, ქუჩის გადაკეტვის შესაძლებლობის ნებისმიერ დროს და ადგილას გარანტირება სხვათა უფლების გაუმართლებლად ხშირ შეზღუდვას გამოიწვევს. არასწორია იმის მტკიცება, რომ კონსტიტუციის 25-ე მუხლი შეკრებაში (მანიფესტაციაში) მონაწილეთ ანიჭებს უფლებას, საკუთარი მიზნების მისაღწევად მიზანმიმართულად შეზღუდონ სხვათა უფლებები, როდესაც სხვათა უფლებების შეზღუდვა წარმოადგენს შეკრების (მანიფესტაციის) თვითმიზანს, ან როდესაც უფლებებს შორის გონივრული ბალანსის დაცვის მიზნით ხელისუფლება უფლებამოსილი ხდება, ჩაერიოს შეკრებისა და მანიფესტაციის განხორციელების პროცესში.

35. ამავე დროს აღსანიშნავია, რომ მესამე პირთათვის გადაადგილების თავისუფლების შეზღუდვა, შეკრების (მანიფესტაციის) უფლების რეალიზაციის თანმდევ შედეგს, მის გვერდით მოვლენას შეიძლება წარმოადგენდეს. „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ კანონი 111 მუხლის პირველი და მეორე პუნქტები სწორედ ასეთი „თანმდევი“ ეფექტის საკანონმდებლო რეგულაციის, განსხვავებული უფლებების რეალიზაციის შედეგად გამოწვეული კონფლიქტის მოწესრიგებას ისახავს მიზნად. თუმცა, როგორც უკვე აღინიშნა, ამ კონფლიქტის მოგვარებაში ხელისუფლების მიხედულების ფარგლები არ არის უსაზღვრო.

36. ლეგიტიმური მიზნისა და ამ მიზნის მიღწევის საშუალების პროპორციულობის შეფასებისას მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ სადავო ნორმები ასევე ადგენენ ხელისუფლების დისკრეციის ფარგლებს. იმ შემთხვევაში, როდესაც ტრანსპორტის სავალი ნაწილი შეკრებაში მონაწილეთა რაოდენობის შედეგად იკეტება, ხელისუფლება შებოჭილია 111 მუხლით, მას არ აქვს უფლება, ჩაერიოს შეკრების და მანიფესტაციის მსვლელობაში საგზაო მოძრაობის აღდგენის მიზნით, ვინაიდან სადავო ნორმით შეკრებაში მონაწილეებს ქუჩის გადაკეტვის უფლება კანონით აქვთ მინიჭებული. სადავო ნორმით იკრძალება ქუჩის სავალი ნაწილის თვითნებური გადაკეტვა, მათ შორის, დროებითი კონსტრუქციებით, ავტოსატრანსპორტო საშუალებებით ან საგნებით. კანონით გათვალისწინებული ეს აკრძალვაც ნეიტრალური შინაარსისაა, ის მოქმედებს ყველა შემთხვევაში, როდესაც ქუჩის სავალი ნაწილის გადაკეტვა ადამიანთა მცირე ჯგუფის მიერ თვითნებურად ხდება (განურჩევლად იმისა, თუ რა მიზნით ან რომელი ჯგუფი ახდენს გადაკეტვას) . შეკრებისა და მანიფესტაციის განხორცილების უფლება იზღუდება იმდენად, რამდენადაც ეს აუცილებელია სხვათა უფლებების უზრუნველსაყოფად.

37. მართალია, რომ შეკრებაში (მანიფესტაციაში) მონაწილენი თავად განსაზღვრავენ იმ ფორმას, რომელიც შეკრების მიზანს საუკეთესოდ გამოხატავს, მაგრამ ვინაიდან შეკრების (მანიფესტაციის) უფლების განხორციელებისას პირი უშუალო შემხებლობაში მოდის საზოგადოების სხვა წევრების ინტერესებთან, მას საზოგადოებაზე და სხვათა უფლებებზე ზეგავლენის მოხდენა შეუძლია, ჩნდება ამ უფლებით სარგებლობის ორგანიზაციული და პროცედურული საკითხების კანონმდებლობით მოწესრიგების აუცილებლობა. კანონმდებლობამ, ერთი მხრივ, უნდა უზრუნველყოს უფლების რეალიზების შესაძლებლობა, ხოლო, მეორე მხრივ, დაიცვას გონივრული ბალანსი ამ უფლებას და საზოგადოებრივ ინტერესებსა და სხვათა უფლებებს შორის, რომელთაც შეკრების და მანიფესტაციის უფლება შეიძლება დაუპირისპირდეს. ამავე დროს, რაც უფრო ინტენსიურად იჭრება შეკრების უფლება სხვათა უფლებებში, მით უფრო ფართოა შეკრების (მანიფესტაციის) პროცესში ხელისუფლების ჩარევის უფლებამოსილება.

38. როდესაც უფლებებს შორის კოლიზია გარდაუვალია იმ შემთხვევაში, როდესაც შეკრებების ან მანიფესტაციის მონაწილეთ რაოდენობა სხვათა გადაადგილებას შეუძლებელს ხდის, სადავო ნორმების თანახმად, უპირატესობა კონსტიტუციის 25-ე მუხლით დაცულ უფლებას ენიჭება, ვინაიდან სხვაგვარად შეკრების და მანიფესტაციის თავისუფლება ხელმიუწვდომელი იქნებოდა მრავალრიცხოვანი შეკრების მონაწილეთათვის, რომლებიც სხვათა უფლებების დაცვის მიზნით, იძულებული იქნებიან საერთოდ უარი თქვან შეკრების უფლების რეალიზებაზე. შესაბამისად, შეკრების (მანიფესტაციის) უფლებას უპირატესობა უნდა მიენიჭოს, თუ მისი რეალიზება სხვათა უფლებების შეზღუდვის გარეშე შეუძლებელია, როდესაც გზის სავალი ნაწილის გადაკეტვა ობიექტურ აუცილებლობას წარმოადგენს. მოცემულ შემთხვევაში, კანონით დადგენილი აკრძალვის მიზანია უსაფრთხოებისა და წესრიგის უზრუნველყოფა, გამოხატვის თავისუფლებასა და გადაადგილების თავისუფლებას შორის ბალანსის დადგენა, იმ ადამიანების უფლების დაცვა, ვინც საკუთარი ნების საწინააღმდეგოდ პროცესის „იძულებით მონაწილე ხდება“, რომელთა კანონიერი ინტერესები მანიფესტაციის ან შეკრების შედეგად იზღუდება.

39. საკონსტიტუციო სასამართლო კიდევ ერთხელ აღნიშნავს, რომ, როდესაც მანიფესტაციის განხორციელების შესაძლებლობა სხვათა უფლებების შეულახავად და საზოგადოებრივი წესრიგის დარღვევის გარეშე არის შესაძლებელი იმ ადგილას, სადაც მანიფესტაციის პროტესტის ან მხარდაჭერის ადრესატი იმყოფება, ხელისუფლება უფლებამოსილია, შეზღუდოს შეკრებისა და მანიფესტაციის უფლება, თუ ის ქუჩის ბლოკირებაში, მის გადაკეტვაში გამოიხატება, რომელიც სხვათა უფლებების და თავისუფლებების დარღვევას იწვევს ან საზოგადოებრივ წესრიგს და უსაფრთხოებას უპირისპირდება.

40. ამავე დროს უნდა აღინიშნოს, რომ „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ კანონის 111 მუხლი არ იძლევა შეკრების ან მანიფესტაციის დაუყოვნებლივ შეწყვეტის საფუძველს, ის განსაზღვრავს ხელისუფლების დისკრეციის ფარგლებს, ადგენს კრიტერიუმებს იმისა, თუ რა შემთხვევაში ხდება ხელისუფლების შესაბამისი ორგანო უფლებამოსილი ჩაერიოს შეკრების (მანიფესტაციის) მსვლელობაში. კანონის თანახმად, შესაბამისი ორგანო უფლებამოსილია უზრუნველყოს შეკრების ან მანიფესტაციის კანონის ფარგლებში მოქცევა და, იმავე კანონის თანახმად, ვალდებულია უზრუნველყოს აქციის უსაფრთხო და ორგანიზებული მიმდინარეობა. სასამართლო მიიჩნევს, რომ სადავო ნორმით დადგენილი შეზღუდვა ემსახურება სხვათა უფლებების დაცვის, საზოგადოებრივი წესრიგისა და უსაფრთხოების უზრუნველყოფის ლეგიტიმურ მიზანს. ამავე დროს დაცულია პროპორციულობის პრინციპი, ვინაიდან კანონით დადგენილი წესების დარღვევა ავტომატურად არ იწვევს შეკრების შეწყვეტას, არამედ მისი კანონით დადგენილ ფარგლებში გაგრძელების შესაძლებლობას ითვალისწინებს.

41. სასამართლო პროცესზე მოსარჩელემ ასევე აღნიშნა, რომ ქუჩის სავალი ნაწილის კონსტრუქციებით ან სატრანსპორტო საშუალებებით გადაკეტვის შესაძლებლობა, მათ შორის, შეკრებაში (მანიფესტაციაში) მონაწილეთა თავდასხმისაგან დაცვის სურვილით არის განპირობებული. აშკარაა, რომ ამ მიზნით დროებითი კონსტრუქციების აგება ვერ ჩაითვლება კონსტიტუციით დაცულ ქმედებად. საზოგადოებრივი უსაფრთხოების უზრუნველყოფა ამისათვის შექმნილი შესაბამისი ორგანოს მიერ უნდა ხორციელდებოდეს.

42. ასევე უნდა აღინიშნოს, რომ, რაც უფრო მრავალრიცხოვანია შეკრება ან მანიფესტაცია, მით უფრო მაღალია სამართალდარღვევის ჩადენის საფრთხე. თავისთავად, ასეთი საფრთხის არსებობა შეიძლება საკმარისი იყოს უსაფრთხოების განსაკუთრებული ზომების მისაღებად. სწორედ ამიტომ, იმ შემთხვევაში, როდესაც ქუჩის სავალი ნაწილი შეკრებაში (მანიფესტაციაში) მონაწილეთა სიმრავლის გამო არის დაკავებული, ქუჩის დროებითი კონსტრუქციებით, ავტოსატრანსპორტო საშუალებებით და სხვა საგნებით ბლოკირებისა და გადაკეტვის უფლების შეზღუდვა გამართლებულია, რამდენადაც ეს სამართალდარღვევაზე დროული და ეფექტური რეაგირებისათვის, გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების აღმოჩენის შემაფერხებელი გარემოება შეიძლება გახდეს.

43. რაც შეეხება დროებითი კონსტრუქციების აღმართვის უფლებას, რომელიც არ იწვევს სავალი ნაწილის გადაკეტვას, მაგრამ აუცილებელია შეკრების ორგანიზებისა და განხორციელებისთვის, სასამართლო იზიარებს მოპასუხის პოზიციას, რომ სადავო ნორმა არ უკავშირდება ამ ტიპის კონსტრუქციების აგების შესაძლებლობის აკრძალვას. სადავო ნორმის გონივრული წაკითხვა, რასაც მოსარჩელეთა ნაწილიც ეთანხმება, კონსტრუქციებითა და სატრანსპორტო საშუალებებით ქუჩის ხელოვნურ გადაკეტვას, მის ბლოკირებას უკავშირდება.

44. აუცილებელია პასუხი გაეცეს მოსარჩელეთა მიერ დასმულ კიდევ ერთ საკითხს, რომელიც სადავო ნორმის განჭვრეტადობას უკავშირდება. სადავო ნორმაში მოცემული ტერმინი „სხვაგვარად ვერ ჩატარდება“ განსაზღვრავს ისეთ შემთხვევებს, როდესაც შეკრებაში ან მანიფესტაციაში მონაწილეთა რაოდენობა იმდენად დიდია, რომ მათი განთავსება ფეხით მოსიარულეთა სავალ ნაწილზე შეუძლებელია. მოსარჩელეთა მტკიცებით, აღნიშნული დეფინიცია პრობლემატურია იმდენად, რამდენადაც წარმოიშობა შემდეგი სახის სირთულეები: ა) ვინ და როგორ უნდა განსაზღვროს, თუ რამდენი პირი შეიძლება დაეტიოს კონკრეტულ ადგილას ფეხით მოსიარულეთა სავალ ნაწილზე; ბ) როგორ უნდა განთავსდნენ მანიფესტანტები ტროტუარზე ისე, რომ, ერთი მხრივ, აზრი არ დაეკარგოს შეკრების ან მანიფესტაციის ჩატარებას და, მეორე მხრივ, მიღწეულ იქნეს ის ლეგიტიმური მიზნები, რაც ამ შეზღუდვის საფუძველია.

45. „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ” საქართველოს კანონის თანახმად, შესაბამისი უფლებამოსილებით აღჭურვილი პირი, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, შეაფასებს შეკრების (მანიფესტაციის) კანონის მოთხოვნებთან შესაბამისობას. აღნიშნული დისკრეციული უფლებამოსილების გამოყენება ყოველთვის უნდა იყოს მკაფიოდ დასაბუთებული ობიექტურ კრიტერიუმებზე მითითებით. „საკმარისი რაოდენობის“ შესაფასებლად უფლებამოსილი პირი აშკარა და თვალნათელი კრიტერიუმებით უნდა ხელმძღვანელობდეს. ხელისუფლების ორგანო უფლებამოსილია, ჩაერიოს შეკრების (მანიფესტაციის) მსვლელობაში, როდესაც თვალნათლივ ჩანს, რომ შეკრებაში (მანიფესტაციაში) მონაწილეთა რაოდენობა აშკარად არა საკმარისია იმისათვის, რომ შეკრება (მანიფესტაცია), მონაწილეთა მიერ შერჩეულ ადგილას (პროტესტის ან სოლიდარობის სავარაუდო ადრესატის სიახლოვეს), გზის სავალი ნაწილის სრული ან ნაწილობრივი გადაკეტვით განხორციელდეს. ამავე დროს, დისკრეციული უფლებამოსილების ბოროტად ან აშკარად არაგონივრულად გამოყენებისაგან დაცვის საშუალებას სასამართლოსადმი მიმართვის უფლება წარმოადგენს. ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, თვითმმართველობის წარმომადგენლის დისკრეციული გადაწყვეტილება სასამართლოში შეიძლება გასაჩივრდეს, სადაც უფლებამოსილ პირს შეზღუდვის მართლზომიერებისა და აუცილებლობის მტკიცების ტვირთი დაეკისრება. შესაბამისად, დისკრეციის ინსტიტუტი არ შეიძლება ჩაითვალოს კონსტიტუციის შეუსაბამოდ, როდესაც მისი მატერიალური შინაარსი არ განაპირობებს კონსტიტუციური უფლების დარღვევას. ასეთივე დისკრეციით ისარგებლებდა შესაბამისი უფლებამოსილების მქონე პირი „გონივრული“ დროის განსაზღვრისათვის, რომელიც შეკრებაში (მანიფესტაციაში) მონაწილეებს გზის სავალი ნაწილის დასაკავებლად შეიძლება გამოეყოთ.  შეკრებისა და მანიფესტაციის მონაწილეთა უფლების შეზღუდვის კრიტერიუმად გარკვეული, გონივრული დროის გამოყენება კონსტიტუციურობის თვალსაზრისით ისეთივე საეჭვო შეიძლება იყოს, როგორც „მონაწილეთა რაოდენობა“.

 

შეკრების და მანიფესტაციის შეწყვეტის საფუძვლები

46.  მოსარჩელეთა მიერ ასევე სადავოდ არის გამხდარი „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-13 მუხლის პირეველი პუნქტის სიტყვები „აგრეთვე 111 მუხლის მოთხოვნათა დარღვევის შემთხვევაში“ და „დაუყოვნებლივ“. კანონის აღნიშნული ნორმის თანახმად, შეკრება ან მანიფესტაცია უნდა შეწყდეს დაუყოვნებლივ, ხელისუფლების შესაბამისი ორგანოს უფლებამოსილი წარმომადგენლის მოთხოვნისთანავე, თუ ის კანონსაწინააღმდეგო ხასიათს იღებს. შესაბამისად, სადავო ნორმის თანახმად, შეკრების (მანიფესტაციის) შეწყვეტის უფლებამოსილება წარმოიშობა: 1. როდესაც დარღვეულია „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის 111 მუხლი მთლიანობაში; 2. ასევე მაშინაც, როდესაც დარღვეულია ამ მუხლით (მუხლის ერთ-ერთი პუნქტით) დადგენილი მოთხოვნა.

47. ბუნებრივია, რომ ხელისუფლება, მისთვის კონსტიტუციითა და კანონით მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში მოქმედებს, როდესაც კანონის დარღვევით მიმდინარე შეკრების მონაწილეებისაგან, შეკრების კანონთან შესაბამისობაში მოყვანას მოითხოვს (111 მუხლის მე-4 პუნქტი). ამავე დროს, შესაბამისი უფლებამოსილების მქონე პირის კანონიერი მოთხოვნისადმი დაუმორჩილებლობის შემთხვევაში, სამართალდარღვევის სიმძიმის და იმ საფრთხის გათვალისწინებით, რომელსაც კანონსაწინააღმდეგო შეკრება საზოგადოებრივ წესრიგს უქმნის, ხელისუფლება უფლებამოსილია, შეზღუდოს შეკრების უფლების რეალიზება და აღადგინოს ტრანსპორტის მოძრაობა ან/და მოითხოვოს შეკრების დაუყოვნებლივი შეწყვეტა. შესაბამისად, როდესაც შეკრების მონაწილეთა მიერ დარღვეულია „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის 111 მუხლი მთლიანობაში ან/და კანონის დარღვევა (მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი კონსტიტუციური წყობილების დამხობისკენ, ძალადობით შეცვლისაკნ მოწოდებები) მასობრივ ხასიათს ატარებს, ხელისუფლების მხრიდან უფლების რეალიზებაში ჩარევა გონივრული და ლეგიტიმური მიზნის მიღწევის პროპორციულ საშუალებას წარმოადგენს.

48. თუმცა, მეორე მხრივ, ხელისუფლების ქმედება არ იქნება პროპორციული, თუ ის შეკრების (მანიფესტაციის) შეწყვეტას დაუყოვნებლივ, „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის 111 მუხლის პირველი, მე-2 ან/და მე-3 პუნქტების დარღვევისთანავე მოითხოვს. შეკრებაში (მანიფესტაციაში) მონაწილეთა მიერ გზის სავალი ნაწილის კანონის მოთხოვნათა უგულებელყოფით დაკავება ან ბლოკირება, შეკრების კანონთან შესაბამისობაში მოყვანის და არა დაუყოვნებლივ მისი შეწყვეტის საფუძველი უნდა გახდეს. საზოგადოებრივი წესრიგის, სხვათა (მათ შორის გადაადგილების) უფლებებსა და შეკრების (მანიფესტაციის) უფლებას შორის კონფლიქტის შემთხვევაში, ამ უკანასკნელს უპირატესობა უნდა მიენიჭოს, ვიდრე ეს უფლება ბოროტად სარგებლობის ტოლფასი არ გახდება.

49. ხელისუფლების დისკრეცია შემოიფარგლება სხვათა უფლებების დაცვის, საზოგადოებრივი წესრიგის და უსაფრთხოების აღდგენის აუცილებლობით. ხელისუფლება უფლებამოსილია, ჩაერიოს შეკრებისა და მანიფესტაციის უფლების რეალიზაციაში, როდესაც უფლებებს შორის არსებული კონფლიქტის გადაჭრის სხვა ნაკლებად მკაცრი საშუალება არ არსებობს ან, როდესაც ის უშედეგო აღმოჩნდება, ან აშკარაა, რომ ის არ იქნება ეფექტური. სადავო ნორმა კანონის დარღვევით მიმდინარე შეკრების (მანიფესტაციის) შეწყვეტას გაფრთხილების და კანონის მოთხოვნათა დაცვით გაგრძელების შესაძლებლობის მიცემის გარეშე ითვალისწინებს. საკონსტიტუციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, კანონმდებლის მიერ ლეგიტიმური მიზნის მიღწევის არაპროპორციული საშუალებაა შერჩეული.

50. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკონსტიტუციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ: 1. „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-13 მუხლის პირველი პუნქტის სიტყვები „აგრეთვე 111 მუხლის მოთხოვნათა დარღვევის შემთხვევაში“ არ შეესაბამება საქართველოს კონსტიტუციის 25-ე მუხლის მოთხოვნებს. ვინაიდან შეკრების დაუყოვნებლივ შეწყვეტის ერთ-ერთ საფუძველს 111 მუხლის მოთხოვნათა დარღვევა წარმოადგენდა, სასარჩელო მოთხოვნის ამ ნაწილში დაკმაყოფილება კონსტიტუციური დავის გადაწყვეტას იწვევს. სასარჩელო მოთხოვნის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების შედეგად, სიტყვა „დაუყოვნებლივ“ შეკრების (მანიფესტაციის) შეწყვეტას „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის მხოლოდ მე-4 და მე-11 მუხლების მასობრივად დარღვევის შემთხვევებს დაუკავშირდა, რაც მოსარჩელეთა მიერ სადავოდ არ არის გამხდარი. 2. შესაბამისად, „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის 111 მუხლის პირველი, მე-2, მე-3 პუნქტები და მე-5 პუნქტის სადავოდ გამხდარი ნაწილი, ასევე მე-13 მუხლის პირველი პუნქტის სიტყვა „დაუყოვნებლივ“ შესაბამისობაშია საქართველოს კონსტიტუციის 24-ე და 25-ე მუხლებთან.

 

დაწესებულების, ადმინისტრაციული ორგანოს შესასვლელიდან 20 მეტრის რადიუსში შეკრების (მანიფესტაციის) აკრძალვა

51. მოსარჩელეთა მიერ სადავოდ არის გამხდარი „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის პირველი ნაწილის სიტყვები „...და მათი შესასვლელებიდან ოცი მეტრის რადიუსში მდებარე ტერიტორიაზე“ და საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 1741 მუხლის მესამე ნაწილის სიტყვები „...ანდა მისგან ოცი მეტრის რადიუსში მდებარე ტერიტორიაზე“. „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, შეკრების (მანიფესტაციის) ჩატარებაზე შეზღუდვა დაწესებულია ამავე მუხლით განსაზღვრული ადმინისტრაციული ორგანოების, დაწესებულებებისა და ორგანიზაციების შესასვლელებიდან 20 მეტრის რადიუსში მდებარე ტერიტორიაზე. ამასთან ერთად, კანონმდებელი ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევად აკვალიფიცირებს საერთო სასამართლოს შენობიდან 20 მეტრის რადიუსით შეკრების (მანიფესტაციის) ჩატარებას.

52. მოსარჩელები მიიჩნევენ, რომ შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის პირველ პუნქტში განსაზღვრულ დაწესებულებათა უმრავლესობის შესასვლელიდან 20 მეტრის რადიუსი შეკრებისათვის თავისუფლად ხელმისაწვდომ სივრცეს აღარ ტოვებს ან/და იგივე სივრცე კანონით განსაზღვრული სხვა დაწესებულების შესასვლელიდან 20 მეტრის რადიუსში ექცევა. მსგავს პირობებში, უფლების არსებობა ფორმალობად იქცევა და აზრს კარგავს. დაწესებულების ნორმალური ფუნქციონირების უზრუნველსაყოფად, 20 მეტრის წესის დაცვა ყოველთვის ეფექტურ ზომას არ წარმოადგენს და ბალანსი ცალკეული დაწესებულების ფუნქციონირებასა და უფლების რეალიზაციას შორის დაცული უნდა იქნეს კონკრეტული დაწესებულების ფუნქციებისა და ადგილმდებარეობის გათვალისწინებით. აქედან გამომდინარე, მოსარჩელეები მიიჩნევენ, რომ სადავო ნორმა ვერ აკმაყოფილებს პროპორციულობის მოთხოვნებს და წარმოადგენს უფლებით დაცულ სფეროში არათანაზომიერი ჩარევის საშუალებას.

53. მოპასუხის განმარტებით, სადავო ნორმის მიზანია მასში ჩამოთვლილი დაწესებულებების ეფექტური ფუნქციონირების უზრუნველყოფა. შენობების შესასვლელებიდან 20 მეტრის რადიუსში შეკრების ჩატარება წარმოშობს მისი ბლოკირების მნიშვნელოვან საფრთხეს. იმის გათვალისწინებით, რომ შეკრება იკრძალება არა თავად შენობებიდან, არამედ მათი შესასვლელებიდან 20 მეტრის რადიუსში და, ამასთან, ასეთი შეზღუდვის პირობებში თავისუფლად ხერხდება აზრის გამოხატვა, მოპასუხე მიიჩნევს, რომ სადავო ნორმით დაწესებული შეზღუდვა პროპორციულია და არ ეწინააღმდეგება კონსტიტუციას.

54. აღსანიშნავია, რომ სადავო ნორმის მსგავსი შინაარსის ნორმების კონსტიტუციურობის საკითხი უკვე იყო საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მსჯელობის საგანი. ადმინისტრაციული ორგანოების სიახლოვეს შეკრებებისა და მანიფესტაციების ჩატარების მომწესრიგებელი ნორმის კონსტიტუციურობის საკითხი გადაწყვეტილია საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2002 წლის 5 ნოემბრის №2/2/180-183 გადაწყვეტილებაში საქმეზე „საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია და ზაალ ტყეშელაშვილი, ნინო ტყეშელაშვილი, მაია შარიქაძე, ნინო ბასიშვილი, ვერა ბასიშვილი და ლელა გურაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ გარკვეულ დაწესებულებათა კუთვნილი შენობბიდან (რომლებიც ძირითადად ანალოგიურია საქმის განხილვის მომენტისათვის ,,შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ'' საქართველოს კანონის მე -9 მუხლის პირველ პუნქტში მითითებული შენობებისა) 20 მეტრის რადიუსში მდებარე ტერიტორიაზე შეკრების აკრძალვა კონსტიტუციურ-სამართლებრივად გამართლებულად ცნო. სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო ნორმაში ჩამოთვლილი იყო ზუსტად ის ადგილები, სადაც შეკრების ან მანიფესტაციის ჩატარება ხელს შეუშლიდა აღნიშნული „ობიექტების დანიშნულებისამებრ სრულფასოვნად ფუნქციონირებას“, რაც, თავის მხრივ, საზიანო იქნებოდა საჯარო უსაფრთხოების და წესრიგის დაცვისთვის.

55. როგორც უკვე აღინიშნა, საქართველოს კონსტიტუციის 25-ე მუხლით დაცული უფლება შეკრების (მანიფესტაციის) ჩატარების მიზნით კონკრეტული ადგილის არჩევის თავისუფლებას მოიცავს. ამ უფლების შეზღუდვა მხოლოდ ლეგიტიმური მიზნის არსებობის და მიზნის თანაზომადი საშუალების გამოყენების შემთხვევაში არის გამართლებული. ეჭვს არ იწვევს ის გარემოება, რომ საჯარო დაწესებულების გამართული ფუნქციონირება საზოგადოების ინტერესებში შედის. „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მოქმედი რედაქცია ჩამოთვლის დაწესებულებებს, რომლებიც მნიშვნელოვან სახელმწიფო თუ საზოგადოებრივ ფუნქციებს ასრულებენ, მათი ეფექტური საქმიანობის უზრუნველყოფა სახელმწიფოსა და საზოგადოებისთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია და ამდენად, უფლების შეზღუდვის კონსტიტუციით გათვალისწინებულ ლეგიტიმურ მიზნებს წარმოადგენს.

56. ამავე დროს, უნდა აღინიშნოს, რომ მოცემული დავის ფარგლებში, სასარჩელო მოთხოვნიდან გამომდინარე, საკონსტიტუციო სასამართლო არ დგას მე-9 მუხლში ჩამოთვლილ თითოეულ დაწესებულებასთან მიმართებით დადგენილი ტერიტორიული შეზღუდვის კონსტიტუციურობის შეფასების საჭიროების წინაშე. მსგავსი შეზღუდვის არსებობა ზოგიერთ დაწესებულებასთან, მისი კომპეტენციისა და საქმიანობის სპეციფიკურობის გათვალისწინებით, შეიძლება გამართლებული იყოს, ზოგიერთთან კი არა. შეკრების (მანიფესტაციის) ჩატარებაზე დადგენილი ტერიტორიული შეზღუდვის კონსტიტუციასთან შესაბამისობა, კონკრეტული ვითარების და დაწესებულების ადგილმდებარეობის გათვალისწინებით, მისი ფუნქციური დანიშნულებისა და მის სიახლოვეს შეკრების (მანიფესტაციის) ჩატარებით გამოწვეული საფრთხის შეფასების საფუძველზე განისაზღვრება. მოცემულ შემთხვევაში, დავის და შესაბამისად, შეფასების საგანს აკრძალვის ბლანკეტური ხასიათი წარმოადგენს, ვინაიდან , კანონით გათვალისწინებული დაწესებულებების განსხვავებულობის მიუხედავად, კანონმდებელმა ერთგვაროვანი მიდგომა, ყველა დაწესებულებასთან მიმართებით იდენტური შეზღუდვა დაადგინა.

57. სასამართლო ვერ გაიზიარებს მოპასუხის მოსაზრებას, რომ სადავო ნორმის მიზანი დაწესებულებების ბლოკირების, მათი პარალიზების საფრთხის თავიდან აცილებაა. შენობის ბლოკირების აკრძალვა, „შეკრებების და მანიფესტაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-2 პუნქტის რეგულირების საგანს წარმოადგენს, მაშინ როდესაც სადავო ნორმა შენობების შესასვლელებიდან 20 მეტრის რადიუსში შეკრების ჩატარებას ზოგადად, კონკრეტულ გარემოებებზე მითითების გარეშე კრძალავს. სადავო ნორმით დაწესებული შეზღუდვა იმ შემთხვევაშიც მოქმედებს, როდესაც შეკრება (მანიფესტაცია) ადმინისტრაციული ორგანოების და საზოგადოებრივად მნიშვნელოვანი დაწესებულებების გამართულ ფუნქციონირებას საფრთხეს არ უქმნის.

58. სასამართლო იზიარებს მოსარჩელეთა პოზიციას, რომ სადავო ნორმებით დადგენილი შეზღუდვის პირობებში, ქალაქებისა და დასახლებული პუნქტების ლანდშაფტის, ადმინისტრაციული ორგანოებისა და დაწესებულებების ადგილმდებარეობის გათვალისწინებით, შეკრებისა და მანიფესტაციის უფლების რეალიზება, ზოგიერთ შემთხვევაში, პრაქტიკულად შეუძლებელი იქნება. დაწესებულებები ერთმანეთთან ისე მჭიდროდ შეიძლება იყოს განლაგებული, რომ მათი შესასვლელებიდან ოცი მეტრის რადიუსები ერთმანეთს კვეთდეს. კანონით ასევე აკრძალულია ტრანსპორტის სავალი ნაწილის დაკავება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ამას შეკრებაში ან მანიფესტაციაში მონაწილეთა რაოდენობა მოითხოვს. ყოველივე ეს მნიშვნელოვნად ამცირებს შეკრების უფლების განხორციელებისათვის ნებადართულ საჯარო სივრცეს, რიგ შემთხვევებში კი საერთოდ გამორიცხავს შეკრების (მანიფესტაციის) ჩატარების შესაძლებლობას. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სადავო ნორმა იმაზე მეტად ზღუდავს ადამიანის უფლებას, ვიდრე ლეგიტიმური მიზნის მისაღწევად არის საჭირო.

59. ზემოაღნიშნული არ გამორიცხავს კანონმდებლის უფლებამოსილებას, დაწესებულების გამართული ფუნქციონირების უზრუნველყოფის მიზნით, მისი ფუნქციური დანიშნულების, სპეციფიკის ან/და ადგილმდებარეობის გათვალისწინებით განსაზღვროს შეკრების (მანიფესტაციის) ჩატარების შესაფერისი ადგილი ისე, რომ კონსტიტუციური უფლების არსი არ იყოს უგულებელყოფილი. კანონმდებელი ასევე უფლებამოსილია, დააწესოს შეზღუდვები გამოხატვის თავისუფლების, შეკრებისა და მანიფესტაციის უფლების განხორციელებაზე ისეთ შენობებთან ან ტერიტორიაზე, რომელიც დაცვის და უსაფრთხოების განსაკუთრებულ ზომებს საჭიროებს. გამონაკლის შემთხვევაში, შეზღუდვის არსებობა შეიძლება გამართლებული იყოს მაშინაც, თუ შეზღუდვა მანიფესტაციისა და შეკრების ჩატარებას კონკრეტულ ტერიტორიაზე პრაქტიკულად შეუძლებელს ხდის.             „...კომპეტენტურ სახელმწიფო ორგანოს უფლება აქვს, შეკრება გარკვეული პირობების შესრულებას დაუკავშიროს, თუ შესამჩნევი გარემოების გამო, შეკრების ან მსვლელობის მიმდინარეობისას უშუალო საფრთხე ემუქრება საჯარო უსაფრთხოებას ან წესრიგს...'' (საკონსტიტუციო სასამართლოს 2002 წლის 5 ნოებრის 2/2/180-183 გადაწყვეტილება). ხელისუფლების დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლები განსაკუთრებულად ფართოა, როდესაც უფლებაში ჩარევა უსაფრთხოების უზრუნველყოფის ლეგიტიმური მიზნის მიღწევის ერთადერთი საშუალებაა. ამ მიზნით ზოგიერთი ტიპის დაწესებულების სიახლოვეს ბლანკეტური აკრძალვის დადგენა გამართლებული შეიძლება იყოს. ასე მაგალითად, გარკვეული რადიუსით შეკრებებისა და მანიფესტაციის ჩატარებაზე შეზღუდვის დაწესება სადავო ნორმაში ჩამოთვლილ ზოგიერთ ისეთ დაწესებულებასთან, როგორიცაა სამხედრო ნაწილი, პოლიციის წინასწარი დაკავების საკნები ან პენიტენცია ი დაწესებულება, შესაძლოა გამართლებული იყოს, მიუხედავად იმისა, რომ ის შეკრებისა და მანიფესტაციის ჩატარებას პროტესტის ადრესატთან ფაქტობრივად შეუძლებელს გახდის.

60. ცალკე შეფასების საგანს საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 1741 მუხლის მესამე ნაწილის სადავო სიტყვები წარმოადგენს, რომელიც ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევად განსაზღვრავს შეკრების (მანიფესტაციის) ჩატარებას საერთო სასამართლოს შენობიდან 20 მეტრის რადიუსში, რაც „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ კანონთან შედარებით უფრო მკაცრ აკრძალვას წარმოადგენს. სასამართლო იზიარებს მოპასუხის პოზიციას, რომ სასამართლოს შეუფერხებელი მუშაობის უზრუნველყოფა, ზეწოლისაგან მისი დაცვა, მართლმსაჯულების დამოუკიდებლობის და მიუკერძოებლობის უზრუნველყოფის ლეგიტიმურ მიზანს უკავშირდება. თუმცა მოცემულ შემთხვევაშიც, სადავო ნორმით დაწესებული შეზღუდვა მიზნის მიღწევის არაპროპორციულად მკაცრ საშუალებას წარმოადგენს. ასე მაგალითად, სასამართლოს შენობის სიახლოვეს მიმდინარე მდუმარე ან/და მცირერიცხოვანი შეკრება შეიძლება უვნებელი იყოს, დაწესებულების გამართული მუშაობისთვის საფრთხეს არ წარმოადგენდეს. სასამართლოს სიახლოვეს საკუთარი აზრის გამოხატვის, შეკრების (მანიფესტაციის) ჩატარების უფლება გარანტირებული უნდა იყოს, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ამ უფლების რეალიზაცია სასამართლოს შეუფერხებელ მუშაობას უშლის ხელს. უფლების შეზღუდვა ასევე სასამართლოში მიმდინარე პროცესის უსაფრთხოების მოთხოვნებით შეიძლება იყოს გამართლებული.

61. შეუძლებელია წინასწარ იმის განსაზღვრა, თუ რა დისტანცია უნდა იყოს დაცული ლეგიტიმური მიზნის მისაღწევად. სხვადასხვა დროს, შეკრებისა თუ მანიფესტაციის ხასიათის, მისი რიცხოვნობისა და სხვა ფაქტორების გათვალისწინებით, ეს მანძილი განსხვავებული შეიძლება იყოს. შეკრება (მანიფესტაცია) შეიძლება შეზღუდვას დაექვემდებაროს, თუ ის არსებითად აფერხებს სასამართლო პროცესს, ხელს უშლის სასამართლოს (ან სხვა დაწესებულების) საქმიანობას, მიუხედავად იმისა, იმართება ის 20 მეტრის რადიუსის ფარგლებში თუ არა. ამავე დროს, ტერიტორიული შეზღუდვის დაწესება არ არის გამართლებული, თუ უფლების რეალიზების შესაძლებლობა იმ შემთხვევაშიც გამოირიცხება, როდესაც შეკრება (მანიფესტაცია) საზოგადოებრივი წესრიგის ან სხვათა უფლებების დარღვევის საფრთხეს არ წარმოშობს. შესაბამისად, სადავო ნორმებით დაწესებული ბლანკეტური აკრძალვა არ შეესაბამება საქართველოს კონსტიტუციის 24-ე და 25-ე მუხლებს.

 

შეკრების და მანიფესტაციის ჩატარების აკრძალვა მოსამართლის საცხოვრებელ ადგილას

62. მოსარჩელეთა მიერ ასევე სადავოდ არის მიჩნეული საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 1741 მუხლის მე-3 ნაწილის სიტყვები „მოსამართლის საცხოვრებელ ადგილას“. სადავო ნორმა ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევად განსაზღვრავს შეკრების ან მანიფესტაციის ჩატარებას მოსამართლის საცხოვრებელ ადგილას. მოსარჩელენი თვლიან, რომ მათ შეკრებისა და მანიფესტაციის ფორმით აზრის გამოხატვის შესაძლებლობა, მათ შორის, მოსამართლის საცხოვრებელ ადგილას უნდა ჰქონდეთ, როდესაც აზრის გამოხატვა მოსამართლის პროფესიულ საქმიანობას, მის მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებას უკავშირდება. სასამართლო პროცესზე მოსარჩელეთა მიერ ასევე გამოითქვა მოსაზრება, რომ 1741 მუხლის მე-3 ნაწილი შესაძლოა ზღუდავდეს შეკრების (მანიფესტაციის) ჩატარებას როგორც მოსამართლის საცხოვრებელ სახლთან, ასევე მისგან 20 მეტრის რადიუსში. ამასთან, შეზღუდვა ბლანკეტური ხასიათისაა, ის ვრცელდება ნებისმიერი ტიპის და ნებისმიერი ფორმით შეკრების (მანიფესტაციის) ჩატარებაზე. გარდა ამისა, მოსარჩელენი მიიჩნევენ, რომ ტერმინი „საცხოვრებელი ადგილი“ არის ბუნდოვანი ტერმინი და ვერ აკმაყოფილებს კანონის განსაზღვრულობის მოთხოვნებს, ვინაიდან გაურკვეველია, თუ რა ტერიტორიას მოიცავს. ასევე გაუგებარია ნორმის მოქმედი რედაქცია მოსამართლის საცხოვრებელ ადგილას ან მისგან 20 მეტრის რადიუსში ნებისმიერ შეკრებას კრძალავს, თუ მხოლოდ იმ შეკრებას, რომლის ადრესატიც მოსამართლეა. ყოველივე ეს კი შეკრებისა და მანიფესტაციის უფლების რეალიზებაზე გაუმართლებლად მკაცრ შეზღუდვას აწესებს. მართალია, სასამართლოს დამოუკიდებლობის უზრუნველყოფა შეიძლება ჩაითვალოს ლეგიტიმურ მიზნად, მაგრამ გამოხატვის თავისუფლება გარკვეული თმენის ვალდებულებასაც გულისხმობს. სადავო ნორმით კი დადგენილია ბლანკეტური აკრძალვა, რომელიც უფლებით დაცულ სფეროში ჩარევის არათანაზომიერ საშუალებას წარმოადგენს და , შესაბამისად, ვერ აკმაყოფილებს როგორც კანონის განსაზღვრულობის, ასევე უფლების პროპორციულად შეზღუდვის მოთხოვნებს.

63. მოპასუხე მხარე მიიჩნევს, რომ მოსამართლის საცხოვრებელ ადგილას შეკრების გამართვა წარმოადგენს მოსამართლის ოჯახის წევრებზე ზემოქმედების მეშვეობით მის იძულებას, გაითვალისწინოს შეკრების მონაწილეთა მოსაზრებები კონკრეტული საქმის გადაწყვეტისას, რაც განხილული უნდა იქნეს მოსამართლის საქმიანობის დამოუკიდებლობაში ჩარევად. შესაბამისად, ამ ნორმით დადგენილი შეზღუდვის ლეგიტიმური მიზანი არის მართლმსაჯულების ინტერესებისა და სასამართლოს დამოუკიდებლობის უზრუნველყოფა. მოპასუხე მხარის აზრით, მოსამართლის საცხოვრებელ ადგილად უნდა ჩაითვალოს ის მანძილი, რომელზე გამართული აქციაც მოსამართლისთვის გონივრულად აღქმადი იქნება , როგორც მასზე და მისი ოჯახის წევრების მიმართ განხორციელებული ღონისძიება.

64. 1741 მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევას წარმოადგენს „სასამართლოს შესასვლელის ბლოკირება, შეკრების ან მანიფესტაციის ჩატარება მოსამართლის საცხოვრებელ ადგილას ან საქართველოს საერთო სასამართლოში , ანდა მისგან ოცი მეტრის რადიუსში მდებარე ტერიტორიაზე...“. ნორმის ანალიზი ცხადყოფს, რომ 20 მეტრის რადიუსით ტერიტორიული შეზღუდვა მხოლოდ საქართველოს საერთო სასამართლოებს უკავშირდება. შესაბამისად, კანონით, შეკრებებისა და მანიფესტაციბის ჩატარება შეზღუდულია მოსამართლის საცხოვრებელ ადგილას, ასევე სასამართლოს შენობაში ან/და მისგან (სასამართლოს შენობიდან) 20 მეტრის რადიუსში.

65. შეკრებებისა და მანიფესტაციების ჩატარებაზე ტერიტორიული შეზღუდვების კონსტიტუციის 24-ე და 25-ე მუხლებთან შესაბამისობის საკითხზე საკონსტიტუციო სასამართლომ „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ კანონის შესაბამისი ნორმების შეფასებისას იმსჯელა. სასამართლომ აღნიშნა, რომ შეზღუდვა გამართლებულია, თუ ის ლეგიტიმური ინტერესის მიღწევის ერთადერთ შესაძლებლობას წარმოადგენს. მოცემული დავის ფარგლებში სასამართლომ უნდა შეაფასოს, საცხოვრებელ ადგილას შეკრების (მანიფესტაციის) ჩატარებაზე შეზღუდვის დაწესება ემსახურება თუ არა ლეგიტიმურ მიზანს და არის თუ არა ამ მიზნის მიღწევის თანაზომადი საშუალება.

66. საქართველოს კონსტიტუციის 24-ე მუხლის თანახმად, გამოხატვის თავისუფლების შეზღუდვა დასაშვებია სასამართლოს დამოუკიდებლობისა და მიუკერძოებლობის უზრუნველსაყოფად. საკონსტიტუციო სასამართლო იზიარებს მოპასუხის მოსაზრებას, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, სადავო ნორმით გათვალისწინებული შეკრებისა და მანიფესტაციის უფლების შეზღუდვა მართლმსაჯულების ინტერესების, სასამართლოს დამოუკიდებლობის, მოსამართლის ზემოქმედებისაგან დაცვის ლეგიტიმურ მიზანს ემსახურება. მოსამართლის დამოუკიდებლობა, როგორც სამართლებრივი სახელმწიფოს ერთ-ერთი მთავარი პრინციპი, მასზე ზეგავლენის მოხდენის მიზნით, მის პროფესიულ საქმიანობაში ან/და პირად ცხოვრებაში ჩაურევლობასაც გულისხმობს. მოსამართლე თანაბრად დისტანცირებული და დაცული უნდა იყოს როგორც ხელისუფლების, ასევე სხვადასხვა საზოგადოებრივი თუ პოლიტიკური ჯგუფებისა ან/და პიროვნული ინტერესებისაგან. ამავე დროს, მოსამართლის, სასამართლოს დამოუკიდებლობაზე ზრუნვა არ გულისხმობს მოსამართლის პროფესიული საქმიანობის ან სასამართლო გადაწყვეტილების კრიტიკის აკრძალვას. საკონსტიტუციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ სასამართლოს საქმიანობის მიმართ საკუთარი დამოკიდებულების გამოხატვა, მათ შორის, სასამართლოს სიახლოვეს შეკრებების (მანიფესტაციების) გზით, ადამიანის კონსტიტუციური უფლებაა.

67. მოსამართლის საქმიანობასთან დაკავშირებით აზრის გამოხატვა კონსტიტუციურ უფლებას წარმოადგენს. როგორც საჯარო პირს, მოსამართლეს თმენის ვალდებულება მართლაც გააჩნია, რამდენადაც მისი საქმიანობის კრიტიკა, მის პროფესიულ, თუ პირად თვისებებზე მსჯელობა საზოგადოებრივი ინტერესით შეიძლება იყოს განპირობებული. ამავე დროს, საკონსტიტუციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს მოსარჩელის პოზიციას, რომ მოსამართლის მხრიდან თმენის ვალდებულების ისეთივე სტანდარტი მოქმედებს, როგორც სხვა საჯარო პირის მხრიდან არის დადგენილი. საჯარო-პოლიტიკური თანამდებობის პირებისაგან განსხვავებით, მოსამართლის პროფესიული და, მით უფრო, პირადი საქმიანობა მეტად არის დაცული, ვინაიდან ის შეზღუდულია შესაძლებლობაში, საკუთარი პოზიციის დასაცავად საჯარო-პოლიტიკური ხასიათის დებატებში ჩაერთოს. მოსამართლის ამგვარი შეზღუდვა მიუკერძოებლობის პრინციპიდან გამომდინარეობს და საზოგადოების მხრიდან სასამართლოსადმი ნდობის უზრუნველყოფას ემსახურება. სწორედ ამიტომ, გამოხატვის თავისუფლების შეზღუდვა დასაშვებია, როდესაც მოსამართლის პროფესიული საქმიანობის კრიტიკა, მასზე ზეგავლენის მოხდენის მიზნით, მის პირად ცხოვრებაში გაუმართლებლად იჭრება.

68. შეკრების (მანიფესტაციის) ჩატარებისას საცხოვრებელი ადგილის მიმდებარე ტერიტორიის შერჩევის მიზანს, მოსამართლის როგორც პროტესტის ან სოლიდარობის ადრესატის, კერძო სფეროსთან მაქსიმალური მიახლოება წარმოადგენს. აღსანიშნავია, რომ ამას არც მოსარჩელე უარყოფს. გამოხატვის ეს ფორმა მის ადრესატს არჩევანის თავისუფლებას არ უტოვებს, ის მოსამართლის კერძო სფეროში, მასზე ზეგავლენის მოხდენის მიზნით, დაუბრკოლებლად და გაუმართლებლად იჭრება. ეს ფაქტორი განასხვავებს საცხოვრებელ სახლთან შეკრებას (მანიფესტაციას), მაგალითად, მასმედიით აზრის (კრიტიკის ან სოლიდარობის) გამოხატვისაგან. სადავო ნორმის არაკონსტიტუციურად გამოცხადება ასეთ შემთხვევებში მოსამართლეს, მის პირად ცხოვრებაში გაუმართლებელი ჩარევისაგან დაცვის შესაძლებლობის გარეშე დატოვებს. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკონსტიტუციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სადავო ნორმა ლეგიტიმური მიზნის მოსამართლის (სასამართლოს) დამოუკიდებლობის და მოსამართლის პირადი ცხოვრების დაცვის უზრუნველყოფის პროპორციულ საშუალებას წარმოადგენს.

69. საკონსტიტუციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს მოსარჩელის პოზიციას, რომ ტერმინი „საცხოვრებელი ადგილი“ იმდენად ბუნდოვანია, რომ ის უფლების არაპროპორციულად მკაცრი შეზღუდვის საფუძველს ქმნის. სადავო ნორმის დაცვის სფეროს მოსამართლის პირადი ცხოვრების ერთ-ერთი ასპექტი მისი საცხოვრებელი ადგილი წარმოადგენს. სადავო ნორმა ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა რიცხვს განაკუთვნებს შეკრებას (მანიფესტაციას), რომელიც მოსამართლის პირად ცხოვრებაში ჩარევის გზით და მასზე ზეგავლენის მოხდენის მიზნით, მისი საცხოვრებელი სახლის ან სადგომის უშუალო სიახლოვეს ხორციელდება. სადავო ნორმით დაწესებული აკრძალვა ისეთ შემთხვევებს უკავშირდება, როდესაც შეკრების (მანიფესტაციის) მოსამართლის საცხოვრებელ სახლთან ჩატარება, მის კერძო ცხოვრებაში, მის პირად სივრცეში ჩარევას უთანაბრდება. სადავო ნორმით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული სახდელის შეფარდება ამ კრიტერიუმების გათვალისწინებით უნდა იყოს შესაძლებელი.

70. სასამართლო ასევე აღნიშნავს, რომ სადავო ნორმის შინაარსი, მისი მიზანმიმართულება, ისევე როგორც მისი დაცვის სფერო, მიუთითებს, რომ მოსამართლის საცხოვრებელ სახლთან შეკრებებისა და მანიფესტაციების ჩატარება მხოლოდ იმ შემთხვევაში იკრძალება, როდესაც შეკრების ადრესატი მოსამართლეა.

 

ჯგუფური მოძრაობის აკრძალვა, თუ ის სრულად იკავებს გზის სავალ ნაწილს

71. საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 125-ე მუხლის 61 ნაწილის თანახმად, იკრძალება „ავტოსატრანსპორტო საშუალებებით ორგანიზებულად გზის გადაკეტვა ან ჯგუფურ მოძრაობაში მონაწილეობა ქალაქში ან სხვა დასახლებულ პუნქტში, რა დროსაც სრულად არის დაკავებული გზის სავალი ნაწილი“. მოსარჩელეთა მიერ სადავოდ არის გამხდარი ნორმის ის ნაწილი, რომელიც ჯგუფურ მოძრაობას დასჯად ქმედებად განსაზღვრავს. მოსარჩელეთა მტკიცებით, ეს ნორმა შეკრებებისა და მანიფესტაციების უფლებით სარგებლობას ზღუდავს, აფერხებს შეკრების (მანიფესტაციის) ადგილას მონაწილეთა მისვლას. გარდა ამისა, ის ავტოსატრანსპორტო საშუალებების გამოყენებით პროტესტის ან სოლიდარობის გამოხატვას შეუძლებელს ხდის.

72. მოპასუხის განმარტებით, ავტოსატრანსპორტო საშუალებებით გზის გადაკეტვა ან იმგვარად მოძრაობა, როდესაც გზის სავალი ნაწილი სრულადაა დაკავებული, არღვევს მართლწესრიგს, ვინაიდან სპეციალური სამსახურებისთვის (პოლიცია, სახანძრო, სასწრაფო სამედიცინო სამსახურები) ოპერატიული მოქმედების თვალსაზრისით, ქმნის მნიშვნელოვან ბარიერებს. ამასთან, ამგვარი მოძრაობა არღვევს მესამე პირთა უფლებებს და ქმნის საგზაო შემთხვევების ზრდის რეალურ საფრთხეს.

73. მხარეების მიერ წინააღმდეგობრივი მოსაზრებები გამოითქვა დაწესებული აკრძალვის შინაარსთან დაკავშირებით. განსხვავებული იყო ინტერპრეტაცია იმასთან დაკავშირებით, თუ რა შემთხვევაში დაკვალიფიცირდება სამართალდარღვევად „ჯგუფური მოძრაობა“. მოსარჩელის აზრით, ავტოსატრანსპორტო საშუალებებით მოძრაობა დასჯად ქმედებად კვალიფიცირდება ყოველთვის, როდესაც ის ჯგუფურად, წინასწარ შეთანხმებით, პირთა გარკვეული წრის მიერ ხორციელდება. შესაბამისად, გზის სავალ ნაწილზე დიდი რაოდენობით ავტოსატრანსპორტო საშუალებების ერთი წერტილიდან მეორეში გადაადგილება საგზაო მოძრაობის და უსაფრთხოების წესების სრული დაცვის შემთხვევაშიც კი დასჯადი იქნება. მოპასუხე მიიჩნევს, რომ სადავო ნორმით აკრძალული მხოლოდ ისეთი მოძრაობაა, როდესაც სავალი ნაწილის სრული დაკავება ხელოვნურად ხდება, რაც სხვა ავტოსატრანსპორტო საშუალებების გადაადგილების შესაძლებლობას გამორიცხავს.

74. სადავო ნორმის კონსტიტუციასთან შესაბამისობის შემოწმების მიზნით, უპირველეს ყოვლისა, უნდა დადგინდეს მისგან მომდინარე შეზღუდვის შინაარსი და ფარგლები. სადავო ნორმის სრულყოფილი განმარტებისთვის უნდა გამოვიყენოთ ,,საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ'' საქართველოს კანონის დებულებები. აღნიშნული კანონის პირველი მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, გზა არის „სატრანსპორტო საშუალების მოძრაობისათვის მოწყობილი მიწის ზოლი ან ხელოვნური ნაგებობის ზედაპირი (გზა მოიცავს ერთ ან რამდენიმე სავალ ნაწილს, აგრეთვე ტრამვაის გზას, ტროტუარებს, გვერდულებსა და გამყოფ ზოლებს, მათი არსებობისას)“. ამავე მუხლის „ჩ“ ქვეპუნქტის თანახმად, გზის სავალი ნაწილი განიმარტება როგორც „გზის ელემენტი, რომელიც განკუთვნილია ურელსო სატრანსპორტო საშუალებების მოძრაობისათვის“, ხოლო „ს“ ქვეპუნქტის მიხედვით კი – მოძრაობის ზოლი არის „მონიშნული ან მოუნიშნავი სავალი ნაწილის გრძივი ზოლი, რომელსაც აქვს საკმაო სიგანე საავტომობილო ტრანსპორტის ერთრიგად მოძრაობისათვის“. ზემოაღნიშნული ნორმების ანალიზის საფუძველზე, გზის სავალი ნაწილის სრულად დაკავება უნდა განიმარტოს როგორც სატრანსპორტო საშუალებისათვის განკუთვნილი ყველა სამოძრაო ზოლის დაკავება.

75. აღსანიშნავია, რომ სადავო ნორმისაგან განსხვავებული წესია დადგენილი საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 125-ე მუხლის მე-6 ნაწილით, რომლის მიხედვითაც, აკრძალულია „სატრანსპორტო საშუალებით ჯგუფურ მოძრაობაში მონაწილეობა ქალაქში ან სხვა დასახლებულ პუნქტში, რაც აფერხებს საგზაო მოძრაობას ან საშიშროებას უქმნის მოძრაობის უსაფრთხოებას“. საფუძველს მოკლებულია იმის მტკიცება, რომ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის ორი განსხვავებული ნორმა ადგენს სხვადასხვა სანქციებს ერთი და იმავე ქმედებისათვის. შესაბამისად, ჯგუფურად მოძრავი სატრანსპორტო საშუალებების მიერ მოძრაობის შეფერხება, სავალი ნაწილის სრულად დაკავების გარეშე, აკრძალულია 125-ე მუხლის მე-6 ნაწილით, ხოლო ორგანიზებული კოლონის მიერ გზის სავალი ნაწილის სრულად დაკავება 125-ე მუხლის 61 ნაწილით. აშკარაა, რომ სადავო ნორმა მე-6 ნაწილთან შედარებით, საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევის უფრო მძიმე სამართალდაღვევას უკავშირდება, დასჯად ქმედებად განისაზღვრება არა მოძრობის შეფერხება, არამედ მისი გადაკეტვა („ავტოსატრანსპორტო საშუალებებით ორგანიზებულად გზის გადაკეტვა“) და გზის სავალი ნაწილის სრული დაკავება („ჯგუფურ მოძრაობაში მონაწილეობა... რა დროსაც სრულად არის დაკავებული გზის სავალი ნაწილი“). ნორმის შინაარსობრივი განმარტება მიუთითებს იმაზე, რომ 125-ე მუხლის 61 ნაწილით აკრძალულია გზის სავალ ნაწილზე სატრანსპორტო საშუალებებით სარგებლობა, თუ ის გზის ბლოკირებას იწვევს, შეუძლებელს ხდის სხვა სატრანსპორტო საშუალებების მოძრაობას გზის იმ მონაკვეთზე და იმ დროის განმავლობაში, რომელიც „ჯგუფურ მოძრაობაში“ მონაწილეებს აქვთ დაკავებული.

76. სადავო ნორმა არ ვრცელდება იმ შემთხვევებზე, როდესაც ჯგუფურ მოძრაობაში მონაწილეთა მიერ გზის სავალი ნაწილი სრულად დაკავებული არ არის, ის არც იმ შემთხვევებს უკავშირდება, როდესაც შეკრებაში (მანიფესტაციაში) მონაწილეობის მიღების მსურველნი დანიშნულების ადგილას მათთვის სასურველი და ხელსაყრელი საშუალებით ინდივიდუალურად მიდიან. შეზღუდვა მხოლოდ ისეთ შემთხვევებზე ვრცელდება, როდესაც ავტოსატრანსპორტო საშუალებებით მსვლელობა ჯგუფურ ხასიათს ატარებს. მიუხდავად იმისა, თუ სად მიემართებიან „ჯგუფურ მოძრაობაში“ მონაწილენი, ქმედების ჯგუფური ხასიათი მას მანიფესტაციას, კოლექტიურ მსვლეობას უთანაბრებს და ამდენად ექვემდებარება რეგულირებას. შესაბამისად, სასამართლო ვერ გაიზიარებს მოსარჩელის მოსაზრებას, რომ სადავო ნორმა შეკრების (მანიფესტაციის) გამართვის ადგილას მისვლის შესაძლებლობას ზღუდავს.

77. სადავო ნორმა არც იმ შემთხვევებს უკავშირდება, როდესაც ავტოსატრანსპორტო საშუალებები, საგზაო მოძრაობის წესების დაცვით, დაშვებული სიჩქარის ლიმიტის ფარგლებში და უსაფრთხოების წესების გათვალისწინებით მოძრაობენ. გზის სავალი ნაწილი სრულად დაკავებული არ არის, თუ სატრანსპორტო საშუალებებს თავისუფალი გადაადგილების, საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევის გარეშე მანევრირების შესაძლებლობა აქვთ. სადავო ნორმა ავტოსატრანსპორტო საშუალებებით მანიფესტაციის გამართვის შესაძლებლობას იმ შემთხვევაში ზღუდავს, თუ ის გზის სავალი ნაწილის სრულ დაკავებას ან/და მის ფაქტობრივ ბლოკირებას იწვევს. გზის სავალი ნაწილის პარალიზებამ შესაძლოა მნიშვნელოვანი უწესრიგობა, ადამიანთა ნორმალური ცხოვრების, მათი საქმიანობის ხელშეშლა გამოიწვიოს. მოძრავი ავტოკოლონა, სადავო ნორმით დადგენილ შეზღუდვას იმ შემთხვევაში დაექვემდებარება, როდესაც ის (პროტესტის ან სოლიდარობის) გამოხატვის მიზნით, გზის სავალ ნაწილზე განზრახ დაბალი სიჩქარით ან სავალი ნაწილის სხვადასხვა ზოლში თანაბარი სიჩქარით მოძრაობას განახორციელებს, რაც სხვა სატრანსპორტო საშუალებების შეუფერხებელ გადაადგილებას შეუძლებელს გახდის, გზის გამტარიანობას შეამცირებს და სავალ ნაწილს სატრანსპორტო მოძრაობის სხვა მონაწილეთათვის ხელმიუწვდომელს გახდის. შესაბამისად, ორგანიზებულად ჯგუფურ მოძრაობაში მონაწილეთა მიერ გზის სავალი ნაწილის სრულად დაკავება თავისი ბუნებითა და შედეგით გზის ბლოკირებას უთანაბრდება. ამავე დროს უნდა აღინიშნოს, რომ „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 125-ე მუხლის 61 ნაწილი არ გამორიცხავს ავტოსატრანსპორტო საშუალებებით მანიფესტაციის შესაძლებლობას, როდესაც ის საგზაო მოძრაობის წესების დაცვით, გზის სავალი ნაწილის ბლოკირების, საგზაო მოძრაობის პარალიზების გარეშე ხორციელდება.

78. შეკრების და მანიფესტაციის უფლების რეალიზება ავტოსატრანსპორტო საშუალებებით გზის სავალი ნაწილის სრულად დაკავების მეშვეობით, უპირობოდ დაკავშირებულია სხვათა გადაადგილების თავისუფლებისა და სხვა კონსტიტუციური ინტერესის ხელყოფასთან, ამცირებს გზის სავალ ნაწილზე მანევრირების შესაძლებლობას და წარმოქმნის ავტოსაგზაო შემთხვევების მაღალ რისკს. შესაბამისად, სადავო ნორმა გადაადგილების თავისუფლებისა და საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვას ისახავს მიზნად.

79. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ნათელია, რომ სადავო ნორმა ლეგიტიმური მიზნის მიღწევას ემსახურება. ასევე აშკარაა, რომ ხელისუფლება საკუთარი უფლებამოსილების ფარგლებში მოქმედებს, როდესაც საგზაო მოძრაობის გადაკეტვას, მის სრულ ბლოკირებას კრძალავს. აღნიშნულ საკითხზე სასამართლომ „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ კანონის მე-11 და 111 მუხლების კონტექსტში იმსჯელა. ერთი მხრივ, აშკარაა მსგავსება სადავო ნორმებს შორის, ისინი გზის თვითნებურ ან/და თვითმიზნურ გადაკეტვას კრძალავენ. ამავე დროს, „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ კანონის ნორმებზე მსჯელობისას სასამართლომ აღნიშნა, რომ ტრანსპორტის სავალ ნაწილზე შეკრების (მანიფეტსაციის) ჩატარების უფლების შეზღუდვა გაუმართლებელი იქნებოდა მაშინ, თუ გზის დაკავება მონაწილეთა სიმრავლის გამო ხდება, როდესაც შეკრება (მანიფესტაცია) სხვაგვარად ვერ გაიმართება იმ ადგილას, რომელიც შეკრების მიზანს არსებითად უკავშირდება, სადაც პროტესტის ან სოლიდარობის ადრესატი იმყოფება და ა.შ. შესაბამისად, პასუხი უნდა გაეცეს კითხვას, გარანტირებული უნდა ჰქონდეთ თუ არა ავტოსატრანსპორტო საშუალებების მფლობელებს გზის სავალი ნაწილის სრული დაკავება იმ შემთხვევაში, თუ სატრანსპორტო საშუალებათა სიმრავლის გამო გზა სრულად არის დაკავებული.

80. საქართველოს კონსტიტუციის 25-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, წინასწარი ნებართვისა და გაფრთხილების გარეშე, შეკრების და საკუთარი აზრის საჯაროდ გამოხატვის უფლება გააჩნია ყველა პირს, ამავე მუხლით დაწესებული გამონაკლისის გარდა. ამ მხრივ, საქართველოს კონსტიტუცია ადგენს პირის უფლებას, საკუთარი აზრის გამოხატვის მიზნით, მიიღოს მონაწილეობა მშვიდობიან შეკრებაში (მანიფესტაციაში). მართალია, შეკრების (მანიფესტაციის) უფლება გულისხმობს გამოხატვის ფორმის, შინაარსის და ადგილის არჩევის თავისუფლებას, არასწორია იმის მტკიცება, რომ შეკრების და მანიფესტაციის ნებისმიერი ტექნიკური თუ სატრანსპორტო საშუალებით ჩატარების უფლება თანაბრად არის დაცული კონსტიტუციით. ავტომანქანების სიმრავლის მიუხედავად, გზის სავალი ნაწილის დაკავების შესაძლებლობა ვერ იქნება უზრუნველყოფილი ისევე, როგორც ეს შეკრებაში (მანიფესტაციაში) მონაწილე ფიზიკური პირების შემთხვევაში ხდება. კონსტიტუციის  25-ე მუხლით დაცული უფლება არ გულისხმობს შეკრების და მანიფესტაციის მიზნით ნებისმიერი ტექნიკური საშუალების გამოყენების შეუზღუდავ თავისუფლებას.

81. შეკრების (მანიფესტაციის) უფლების რეალიზაციისას თითოეული ინდივიდის თავისუფლების ფარგლები შეზღუდულია სხვათა უფლებებით, საზოგადოებრივი უსაფრთხოებისა და უშიშროების დაცვის საჭიროებით. თუმცა, როგორც ზემოთ აღინიშნა, მრავალრიცხოვანი შეკრება (მანიფესტაცია) საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევისა და სხვათა უფლებების შეზღუდვის გარეშე შეიძლება ვერ განხორციელდეს. სწორედ ამიტომ, „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ საქართველოს კანონი, საქართველოს კონსტიტუციის შესაბამისად, შეკრებაში (მანიფესტაციაში) მონაწილეებს გზის სავალ ნაწილზე შეკრების უფლებას ანიჭებს. შესაბამისად, კანონი საგზაო მოძრაობის წესების მოქმედების შეჩერებას იწვევს, როდესაც გზის სავალი ნაწილის დაკავება შეკრებაში (მანიფესტაციაში) მონაწილეთა რაოდენობიდან გამომდინარეობს, ვინაიდან სხვაგვარად უფლების რეალიზება შეუძლებელი იქნება. კანონი, ერთი მხრივ, ადგენს შეკრების უფლების რეალიზების გარანტიას, მეორე მხრივ, ადგენს ბალანსს შეკრების უფლებასა და სხვათა უფლებების, საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვის აუცილებლობას შორის. ავტოსატრანსპორტო საშუალებებით შეკრების ან მანიფესტაციის შემთხვევაში (რასაც შეიძლება მოჰყვეს გზის სავალი ნაწილის გადაკეტვა ან ჯგუფური მოძრაობის შედეგად მისი სრული დაკავება) ბალანსის დაცვა შეუძლებელი ხდება. გარდა ამისა, გზის სავალი ნაწილის დაკავების შესაძლებლობა ავტოსატრანსპორტო ან ტექნიკური საშუალებების ფორმასა და ზომაზე იქნება დამოკიდებული. შესაბამისად, სხვათა უფლებების შეზღუდვაც ამ გარემოებების შედეგად მოხდება. ასეთ შემთხვევაში, შეკრების (მანიფესტაციის) უფლება ვერ იქნება თანაბრად ხელმისაწვდომი, ვერ იქნება უზრუნველყოფილი გონივრული ბალანსი სხვათა უფლებების, საზოგადოებრივი წესრიგისა და უსაფრთხოების დაცვის აუცილებლობასა და შეკრების (მანიფესტაციის) უფლებას შორის. ამასთან ერთად, ისიც უნდა აღინიშნოს, რომ სატრანსპორტო და ტექნიკური საშუალებებით გზის სავალი ნაწილის გადაკეტვა ან/და დაკავება, საგანგებო ვითარებაში პოლიციის, სასწრაფო დახმარების ან სახანძრო მანქანის გადაადგილებას პრაქტიკულად შეუძლებელს ხდის. მაშინ როდესაც ხალხმრავალი შეკრება (მანიფესტაცია) ტრანსპორტის გადაადგილების შესაძლებლობას აფერხებს, მაგრამ არ გამორიცხავს მას.

82. შეკრების (მანიფესტაციის) უფლების რეალიზება შეიძლება ბუნებრივად დაუპირისპირდეს საგზაო მოძრაობის წესებს, იწვევდეს სხვათა უფლებების შეზღუდვას. მიუხედავად ამისა, შეკრების (მანიფესტაციის) უფლების მნიშვნელობის ხაზგასასმელად, კონსტიტუცია საგანგებოდ აღნიშნავს, რომ სახელმწიფოს არ აქვს სანებართვო სისტემის დაწესების უფლება. ამავე დროს, შეკრების (მანიფესტაციის) უფლების რეალიზაციისას თითოეული ინდივიდის თავისუფლების ფარგლები შეზღუდულია სხვათა უფლებებით, საზოგადოებრივი უსაფრთხოებისა და უშიშროების დაცვის საჭიროებით.

83. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სადავო ნორმით დაცული გადაადგილების თავისუფლება და საჯარო წესრიგი არის შეკრებისა და მანიფესტაციის უფლების სატრანსპორტო საშუალებებით რეალიზების თანაწონადი, შესაბამისად, იგი არ ეწინააღმდეგება კონსტიტუციის 25-ე მუხლს.

 

კონსტიტუციური წყობილების დამხობისკენ ან/და ძალადობრივი გზით შეცვლისკენ მოწოდება

84. ,,შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ'' საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, შეკრების და მანიფესტაციის ორგანიზებისას და ჩატარებისას დაუშვებელია „მოწოდება კონსტიტუციური წყობილების დამხობისაკენ ან ძალადობით შეცვლისაკენ, ქვეყნის დამოუკიდებლობის ხელყოფისა და ტერიტორიული მთლიანობის დარღვევისკენ, ან ისეთი მოწოდება, რომელიც წარმოადგენს ომისა და ძალადობის პროპაგანდას, აღვივებს ეროვნულ, კუთხურ, რელიგიურ ან სოციალურ შუღლს“.

85. მოსარჩელენი სადავოდ ხდიან ზემოაღნიშნული ნორმის იმ ნაწილს, რომელიც „კონსტიტუციური წყობილების დამხობისაკენ ან ძალადობით შეცვლისაკენ“ მოწოდებას უკავშირდება. მათი მტკიცებით, სადავო ნორმის შინაარსი გაუმართლებლად ზღუდავს საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 და 24-ე მუხლებით დაცულ სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლებასა და 25-ე მუხლით გარანტირებულ შეკრებებისა და მანიფესტაციის უფლებას. ამავე დროს, მოსარჩელენი სადავოდ არ ხდიან იმ გარემოებას, რომ ძალადობრივი გზით კონსტიტუციური წყობილების დამხობა დანაშაულებრივ ქმედებას წარმოადგენს. ქმედება, რომელიც ასეთი დანაშაულის ჩადენის რეალურ საფრთხეს შეიცავს, შეზღუდვას შეიძლება დაექვემდებაროს. მოსარჩელეები აღნიშნავენ, რომ მოწოდება შეიძლება შეიზღუდოს, თუ ის დანაშაულის ჩადენის მყისიერ და რეალურ საფრთხეს შეიცავს. გარდა ამისა, მოსარჩელენი მიიჩნევენ, რომ „დამხობა“ ასევე „არაძალადობრივი მეთოდით კონსტიტუციურ გადატრიალებას“ შეიძლება გულისხმობდეს, რაც დანაშაულებრივ ქმედებად ვერ დაკვალიფიცირდება და, შესაბამისად, ასეთი ქმედებისკენ მოწოდებაც არ უნდა ექვემდებარებოდეს შეზღუდვას. მოსარჩელე ასევე მიიჩნევს, რომ სადავო ნორმის შინაარსის კონსტიტუციური უფლებების შეზღუდვას შესაძლებელს ხდის იმ შემთხვევაშიც, როდესაც დანაშაულის ჩადენის რეალური საფრთხე არ არსებობს, ვინაიდან ის არ შეიცავს დანაშაულის ჩადენის საფრთხის შეფასების კრიტერიუმებს. სადავო ნორმის შედეგად მოწოდება შეიძლება დაექვემდებაროს შეზღუდვას იმ შემთხვევაში, როდესაც არ არსებობს მოწოდებული ქმედების კონსტიტუციური წყობილების დამხობის ან მისი ძალადობრივი შეცვლის რეალური განზრახვა ან/და არ არსებობს სხვა გარემოებები, როგორიცაა „ორგანიზებული ჯგუფის არსებობა, რომელიც გადატრიალებას მოახდენს, შეარაღება, როლების განაწილება კონრეტული ჯგუფის ხელში. ასევე „შესაძლებელია მოწოდება კონსტიტუციური დამხობისა გაჟღერდეს, მაგრამ არ არსებობდეს მისი აშკარა და მყისიერი საფრთხე.

86. მოსარჩელე ასევე აღნიშნავს, რომ სადავო ნორმა არ შეიცას მკაფიო მითითებას, თუ როგორი ტიპის განცხადება შეიძლება მიეკუთვნოს კანონით აკრძალული მოწოდების კატეგორიას. მოსარჩელის მტკიცებით, სადავო ნორმით შეიძლება აიკრძალოს „უბრალოდ განცხადება, რომელიც შეიძლება გაკეთდეს შეკრების მონაწილის მხრიდან და რომელსაც შეკრების მონაწილეები შეიძლება არც დაეთანხმონ.

87. მოპასუხის მტკიცებით, სადავო ნორმით გათვალისწინებული ხელისუფლების დამხობისკენ და/ან მისი ძალადობრივი გზით შეცვლისკენ მოწოდების აკრძალვა შეკრების (მანიფესტაციის) მსვლელობისას კანონსაწინააღმდეგო ქმედების პრევენციას, მისი მშვიდობიანი ხასიათის შენარჩუნების ლეგიტიმურ მიზანს ემსახურება.

88. სადავო ნორმა დამხობისკენ მოწოდებას ორ შემთხვევაში კრძალავს: შეკრების (მანიფესტაციის) ორგანიზებისას და მისი მსვლელობისას. ორივე შემთხვევაში ადგილი აქვს შეკრებისა და მანიფესტაციის უფლების შინაარსობრივ შეზღუდვას, ვინაიდან შეკრების (მანიფესტაციის) ორგანიზება და ჩატარება დაუშვებელია კონკრეტული მიზნით „კონსტიტუციური წყობილების დამხობის და ძალადობრივი გზით შეცვლის“ მიზნით. ამავე დროს, სადავო ნორმა შეკრების (მანიფესტაციის) მსვლელობისას გარკვეული გამონათქვამებისაგან თავის შეკავებას მოითხოვს. მოცემულ შემთხვევაში აშკარაა სადავო ნორმის მიმართება საქართველოს კონსტიტუციის 24-ე და 25-ე მუხლებთან.

89. სასამართლო ვერ გაიზიარებს მოსარჩელის მოსაზრებას და მიიჩნევს, რომ კონსტიტუციური წყობილების დამხობა ყოველთვის ძალადობრივ ქმედებას უკავშირდება. დამხობა მიმართულია კონსტიტუციის საწინაღმდეგო და არაკანონიერი მეთოდებით არსებული წყობილების განადგურებისაკენ და, შესაბამისად, ძალადობის ელემენტსაც შეიცავს. ხოლო „ძალადობრივი გზით შეცვლა“ ასევე არსებული სისტემის ალტერნატიულით ჩანაცვლებას ითვალისწინებს. დემოკრატიული გზით არჩეული ხელისუფლების, კონსტიტუციით განსაზღვრული მმართველობის ფორმის და წყობილების შეცვლა მხოლოდ კონსტიტუციითა და კანონით გათვალისწინებული გზით არის შესაძლებელი. ცვლილების განხორციელების ნებისმიერი სხვა ფორმა დემოკრატიული საზოგადოების არსებობას უქმნის საფრთხეს და ძალადობრივ ხასიათს ატარებს. სწორედ ამიტომ, საქართველოს კონსტიტუციის 26-ე მუხლი საგანგებოდ აღნიშნავს, რომ დაუშვებელია ისეთი პოლიტიკური მოძრაობა, რომელიც კონსტიტუციური წყობილების დამხობას ან ძალადობრივი გზით შეცვლას ისახავს მიზნად.

90. დაუშვებელია, რომ კონსტიტუციური უფლება თავად კონსტიტუციით დაცული დემოკრატიული წესწყობილების ხელყოფისაკენ იყოს მიმართული და კანონსაწინააღმდეგო ქმედების განხორციელების საფუძველს ქმნიდეს. გამოხატვის თავისუფლების ზღვარი გაივლის იქ, სადაც გამოხატვა კონსტიტუციით დაცულ სიკეთეს, კონსტიტუციით გაცხადებულ პრინციპებსა და ღირებულებებს შეუქმნის საფრთხეს. კონსტიტუციური უფლების შეზღუდვა კონსტიტუციით დაცული სიკეთის უზრუნველსაყოფად შეიძლება განხორციელდეს. „საქართველოს კონსტიტუცია აღიარებს და განამტკიცებს აზრისა და გამოხატვის უფლებას, მასობრივი ინფორმაციის საშუალებათა თავისუფლებას, მაგრამ, ამავე დროს, ითვალისწინებს უფლების შეზღუდვის საფუძვლებსაც, მათ შორის ისეთი ლეგიტიმური მიზნის მისაღწევად, როგორიცაა სხვათა უფლებების დაცვა. გამოხატვის თავისუფლება შეიძლება შეიზღუდოს, როდესაც გამოხატვა კვეთს ზღვარს, გავლებულს გამოხატვის თავისუფლებასა და სხვის უფლებას შორის'' (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2009 წლის 10 ნოემბრის 1/3/421,422 გადაწყვეტილება) .  

91. ამავე დროს, ხელისუფლების „დამხობა“ არ უნდა იქნეს გაიგივებული ცვლილებებთან, რომელიც შესაძლოა მშვიდობიანი ხასიათის შეკრებებს ან მანიფესტაციებს მოჰყვეს შედეგად. მოქალაქეებს კონსტიტუციით აქვთ გარანტირებული უფლება, შეიკრიბონ და გამოხატონ საკუთარი ნება, დამოკიდებულება ხელისუფლების მიმართ, რაც, თავის მხრივ, შეიძლება გავლენას ახდენდეს მიმდინარე პოლიტიკურ თუ საზოგადოებრივ პროცესებზე, იწვევდეს მთავრობის ან მისი წევრის გადადგომას, პოლიტიკური წყობილების ან მმართველობის ფორმის შეცვლას. არსებითად არასწორია დემოკრატიული საზოგადოებისთვის დამახასიათებელი ასეთი პროცესის „ხელისუფლების დამხობასთან“ გაიგივება, მასთან გათანაბრება. შესაბამისად, სადავო ნორმის თანახმად, იკრძალება ძალადობრივი და კანონსაწინააღმდეგო ქმედების განხორციელებისკენ მოწოდება.

92. ერთი მხრივ, აშკარაა, რომ ზოგადად დანაშაულის და, კერძოდ, ხელისუფლების ძალადობით შეცვლის ან დამხობის თავიდან აცილება მნიშვნელოვან საზოგადოებრივ ინტერესს წარმოადგენს, მაგრამ, ამავე დროს, მოცემული დავის ფარგლებში, სასამართლომ უნდა შეაფასოს, რამდენად მიიღწევა აღნიშნული მიზანი სპეციფიკური შინაარსის გამონათქვამების, განცხადებების აკრძალვით. ასევე პასუხი უნდა გაეცეს კითხვას, შეიძლება თუ არა, რომ უფლების შეზღუდვის საფუძველი გახდეს ისეთი გამონათქვამი, რომელიც მხოლოდ ფორმალურად შეიძლება წარმოადგენდეს დანაშაულისაკენ მოწოდებას, მაგრამ რეალურად არ იწვევდეს დანაშაულის ჩადენის საფრთხეს. აღნიშნულ კითხვებზე პასუხის გაცემისას რამდენიმე მნიშვნელოვან გარემოებას უნდა გაესვას ხაზი.

93. საკონსტიტუციო სასამართლო იზიარებს მოსარჩელის მოსაზრებას, რომ განცხადება, რომელიც ძალადობრივი ან/და დანაშაულებრივი ქმედების ჩადენისკენ მოუწოდებს, ყველა შემთხვევაში არ უნდა იწვევდეს პასუხისმგებლობას. მნიშვნელოვანია რომ კანონი, ისევე როგორც მისი გამოყენების პრაქტიკა, განასხვავებდეს გამონათქვამებს, რომლებიც, ერთი მხრივ, შესაძლოა ძალადობის ენას შეიცავდეს, მაგრამ, ამავე დროს, უვნებელია და პოლიტიკური, სოციალური თუ სამეცნიერო დისკურსის ნაწილს წარმოადგენს, ხოლო, მეორე მხრივ, მოწოდებას, როდესაც მის ავტორს გააზრებული აქვს მოწოდების სავარაუდო შედეგი და მიზნად ისახავს ამ შედეგის დადგომას. ვინაიდან მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია სადავო ნორმის კონსტიტუციასთან შეუსაბამო გამოყენების პრაქტიკული მაგალითი, საკონსტიტუციო სასამართლომ კონსტიტუციური უფლების მხოლოდ სავარაუდო დარღვევის შესაძლებლობაზე შეიძლება იმსჯელოს.

94. სასამართლოს მიერ დასმულ კითხვაზე, თუ სადავო ნორმის როგორი ფორმულირება იქნებოდა კონსტიტუციის შესაბამისი, მოსარჩელე მხარის წარმომადგენელმა აღნიშნა, რომ კანონი მის შემფარდებელს უნდა აძლევდეს ზუსტ მითითებას, თუ როგორი გამონათქვამები არის აკრძალული. ამისათვის საჭიროა, რომ მოწოდებასა და (რეალურ ან სავარაუდო) დანაშაულს შორის პირდაპირ კავშირს გაესვას ხაზი. როგორც უკვე აღინიშნა, მოსარჩელეები მიიჩნევენ, რომ კონსტიტუციური უფლების დარღვევის რეალური საფრთხე მდგომარეობს იმაში, რომ ხელისუფლების კრიტიკა, შეკრების (მანიფესტაციის) მსვლელობისას ხელისუფლების მიმართ გაკეთებული მკვეთრი განცხადებები შეიძლება დაკვალიფიცირდეს როგორც „დამხობისკენ მოწოდება“. გარდა ამისა, უფლების შეზღუდვის საფუძველი შეიძლება გახდეს ისეთი განცხადება, რომელიც ფორმალურად შეიძლება შეიცავდეს ხელისუფლების დამხობის“ ან მისი „ძლადობრივი გზით შეცვლის“ მოწოდებას, მაგრამ არ არსებობდეს ამგვარი ქმედების განხორციელების განზრახვა და/ან მისი განხორციელების რეალური საფრთხე.   

95. სადავო ნორმის კონსტიტუციასთან შესაბამისობის საკითხის გადასაწყვეტად აუცილებელია განისაზღვროს სადავო ნორმის არსი და მისი მიზანმიმართულება, ასევე მნიშვნელოვანია შეფასდეს, თუ რა ტიპის სამართლებივ შედეგებს შეიძლება იწვევდეს ის. ამისათვის კი აუცილებელია, რომ სადავო ნორმა კანონმდებლობის კონტექსტში, „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის და სხვა საკანონმდებლო ნორმებთან ერთობლიობაში იქნეს წაკითხული, წინააღმდეგ შემთხვევაში, იზრდება ნორმის არასწორი, არასათანადო ინტერპრეტაციის რისკი. საქმეზე «საქართველოს მოქალაქე მაია ნათაძე და სხვები საქართველოს პარლამენტისა და საქართველოს პრეზიდენტის წინააღმდეგ» საკონსტიტუციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ « ... სადავო ნორმა არ უნდა იქნეს განხილული სხვა, მასთან კავშირში მყოფი ნორმებისგან იზოლირებულად, რადგანაც ამგვარმა მიდგომამ საკონსტიტუციო სასამართლო შეიძლება მიიყვანოს მცდარ დასკვნებამდე... თუ კეთილსინდისიერი განმარტების პირობებში შეუძლებელი იქნება ნორმის თვითნებური და ადამიანის უფლებებისათვის საზიანო გამოყენება, მაშინ ნორმა სავსებით დააკმაყოფილებს სამართლებრივი უსაფრთხოების მოთხოვნებს» (2007 წლის 26 ოქტომბრის 2/2/389 გადაწყვეტილება საქმეზე «საქართველოს მოქალაქე მაია ნათაძე და სხვები საქართველოს პარლამენტისა და საქართველოს პრეზიდენტის წინააღმდეგ»).

96. როგორც უკვე აღინიშნა, სასამართლო იზიარებს მოსარჩელის მოსაზრებას, რომ ფორმალურად ძალადობისკენ მოწოდების შემცველი გამონათქვამები ან ისეთი გამონათქვამები, რომლებიც ერთეულ, იზოლირებულ შემთხვევას წარმოადგენს, ყველა შემთხვევაში არ ქმნის ძალადობის განხორციელების რეალურ საფრთხეს. ამავე დროს, საფრთხის რეალურობის განსაზღვრისათვის უნდა შეფასდეს ის, თუ რა კონტექსტში და რა ვითარებაში არის წარმოთქმული ასეთი მოწოდება. ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, უფლებამოსილმა ორგანომ (პირმა) უნდა შეაფასოს, წარმოადგენს თუ არა განცხადება დამხობისკენ, ძალადობით ხელისუფლების შეცვლისკენ მოწოდებას და არის თუ არა ძალადობის საფრთხე. სახელმწიფო უფლებამოსილია, ჩაერიოს და შეწყვიტოს შეკრება (მანიფესტაცია) მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მოწოდება ორივე კრიტერიუმს აკმაყოფილებს. ნორმა კონსტიტუციის შეუსაბამო იქნება, თუ ის გამოხატვის თავისუფლების შეზღუდვას შესაძლებელს ხდის ზემოაღნიშნული კრიტერიუმების გაუთვალისწინებლად.

97. უნდა აღინიშნოს, რომ კონსტიტუციური წყობილების დამხობისკენ ან ძალადობით შეცვლისკენ მოწოდებასთან ერთად, კანონის აღნიშნული მუხლით ასევე იკრძალება ომის პროპაგანდა, სოციალური, ეთნიკური ან რელიგიური შუღლის გაღვივება. მოსარჩელეებმა წინააღმდეგობრივი მოსაზრებები გამოთქვეს აღნიშნულ ნორმებთან დაკავშირებით. სასამართლო პროცესზე მოსარჩელემ განაცხადა, რომ ომის პროპაგანდის, სოციალური, ეთნიკური ან რელიგიური შუღლის გაღვივების აკრძალვა გამართლებულია, შესაბამისად, ამ შემთხვევაში მოსარჩელემ დაინახა დანაშაულებრივი ქმედების განზრახვა და ასეთი ქმედების განხორციელების რეალური საფრთხე. სასამართლო პროცესზე მოსარჩელემ დაადასტურა, რომ დამხობისკენ მოწოდების აკრძალვაში მან გამოხატვის შეზღუდვის ლეგიტიმური საფუძველი ვერ ამოიკითხა, ხოლო, მეორე მხრივ, ომის პროპაგანდის, სოციალური, ეთნიკური ან რელიგიური შუღლის გაღვივების აკრძალვაში ის ასეთ საფუძველს ხედავს. „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ კანონის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი არსებითად ერთი და იგივე ტიპის შეზღუდვას აწესებს, სიტყვები „პროპაგანდა“ და „გაღვივება“ აზრის გავრცელებას, მათ შორის , მოწოდებასაც უკავშირდება. შესაბამისად, მოსარჩელის მიერ ჩამოყალიბებული სტანდარტი აღნიშნული ნორმის ყველა ასპექტს თანაბრად უნდა უკავშირდებოდეს. განცხადება, რომელიც სოციალურ, ეთნიკურ და რელიგიურ შუღლს აღვივებს, ისევე როგორც დამხობისკენ მოწოდება, შეიძლება შეიცავდეს ან არ შეიცავდეს დანაშაულებრივი ქმედების განხორციელების მყისიერ საფრთხეს.

98. უნდა აღინიშნოს, რომ საქართველოს კანონი „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ არ გვთავაზობს იმის განმარტებას, თუ რა იგულისხმება ტერმინში „მოწოდება“, თუმცა „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, მოწოდება არის ,,განცხადება, რომლის ავტორიც მიზნად ისახავს ან აშკარად უშვებს გარკვეული ქმედების გამოწვევას'' (მუხლი პირველი, „დ“ ქვეპუნქტი). შესაბამისად, სადავო ნორმის გონივრული წაკითხვის შემთხვევაში, დაწესებული შეზღუდვა კანონსაწინააღმდეგო ქმედების განხორციელების განზრახვას ან/და ასეთი ქმედებისაკენ წაქეზებას უკავშირდება, რასაც თავად მოსარჩელეც გამოხატვის შეზღუდვის ერთ-ერთ ლეგიტიმურ საფუძვლად მიიჩნევს.

99. როგორც უკვე აღინიშნა, საქართველოს კონსტიტუციის 25-ე მუხლი შეკრებისა და მანიფესტაციის უფლებას გარკვეული აზრის (პროტესტის, სოლიდარობის, მოთხოვნის და ა.შ.) გამოსახატავად ადამიანთა მშვიდობიანი და უიარაღო შეკრების (მანიფესტაციის) შესაძლებლობას უკავშირებს. ამავე დროს, კონსტიტუციური წყობილების დამხობა და ძალადობით შეცვლა, როგორც ძალადობრივი და დანაშაულებრივი ქმედება, ისევე, როგორც ასეთი ქმედების განზრახვა, უპირისპირდება შეკრებისა და მანიფესტაციის უფლების „მშვიდობიან“ ხასიათს. შეკრების მომზადების ეტაპზე ინიციატორების ან ორგანიზატორების მიერ ასეთი მოწოდებების გაკეთება გარდუვალად მიუთითებს ძალადობრივ განზრახვაზე და, შესაბამისად, შეკრების არამშვიდობიან ხასიათზე. ამიტომ შეკრება, რომლის მიზანი და სავარაუდო (სასურველი) შედეგი იქნება კონსტიტუციური წყობილების დამხობა და ძალადობით შეცვლა, თავისთავად  გადის კონსტიტუციით დაცული სფეროდან.

100. საქართველოს კონსტიტუცია არ გამორიცხავს სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შეზღუდვას დანაშაულის თავიდან აცილების და სხვათა უფლებების დაცვის მიზნით. გარდა ამისა, როგორც უკვე აღინიშნა, კონსტიტუციის 25-ე მუხლით დაცულია მხოლოდ მშვიდობიანი შეკრებისა და მანიფესტაციის უფლება. სწორედ ამიტომ, შეკრების (მანიფესტაციის) მშვიდობიანი ხასიათის უზრუნველყოფის მიზნით, კანონმდებელი უფლებამოსილია, დააწესოს გარკვეული შეზღუდვები. თუმცა თითოეული ასეთი შეზღუდვა, ბუნებრივია, შეფასებადი იქნება კონსტიტუციით დაცული უფლების ჭრილში, ხოლო მისი არსებობა გამართლებული, თუ ის მიზნის მიღწევის ადეკვატურ და თანაზომად საშუალებას წარმოადგენს. როდესაც შეკრების ორგანიზატორების განზრახვა კანონსაწინააღმდეგო ქმედების განხორციელებისკენ არის მიმართული და ასეთი ქმედების განხორციელების ალბათობა მაღალია, კანონმდებელი უფლებამოსილია, დააწესოს შეზღუდვა. სადავო ნორმა, რომელიც შეკრების ორგანიზებისას დამხობისაკენ მოწოდებებს კრძალავს, სწორედ კონსტიტუციით გათვალისწინებული შეზღუდვების ამ კატეგორიას განეკუთვნება.

101. მიუხედავად ამისა, „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ კანონის თანახმად, „დამხობისკენ“ ან/და „ძალადობრივი გზით შეცვლისკენ“ მოწოდება დამოუკიდებლად ვერ გამოიწვევს კონკრეტული შეკრებისა და მანიფესტაციის პროცესში ჩარევას. „შეკრებისა და მანიფესტაციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-13 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, შეკრების (მანიფესტაციის) შეწყვეტა მხოლოდ ადავო ნორმის მასობრივი დარღვევის შემთხვევაში შეიძლება მოხდეს. როდესაც შეკრებაში მონაწილეთა მშვიდობიანი პროტესტი თანდათანობით სახეს იცვლის და ძალადობისკენ მოწოდებები მასობრივ ხასიათს იღებს ან, როდესაც შეკრება (მანიფესტაცია) დანაშაულებრივი ქმედების განხორციელების მიზნით საგანგებოდ იკრიბება, არა მხოლოდ კანონსაწინააღმდეგო ხდება, არამედ ის კონსტიტუციით დაცული სფეროდანაც გამოდის.

102. საკონსტიტუციო სასამართლო იზიარებს მოპასუხის პოზიციას, რომ მოცემულ შემთხვევაში კანონს პრევენციული დანიშნულება აქვს, ვინაიდან შეკრების (მანიფესტაციის) მსვლელობისას კონსტიტუციური წყობილების „დამხობისკენ“ ან „ძალადობით შეცვლისკენ“ მასობრივმა მოწოდებებმა შეიძლება პროცესები უმართავი გახადოს, რაც კანონსაწინააღმდეგო ქმედების განხორციელების საფრთხეს ზრდის. ამასთან ერთად, ხალხმრავალი შეკრება (მანიფესტაცია) შეკრებილთა შეხედულებებისა და მიზნების მიუხედავად, სამართალდარღვევის შემთხვევების მომეტებულ რისკს შეიცავს. სწორედ ამიტომ, შეკრების (მანიფესტაციის) მსვლელობისას ძალადობრივი ქმედებისაკენ მოწოდება სამართალდარღვევის ჩადენის ალბათობას კიდევ უფრო ზრდის.  ამავე დროს უნდა აღინიშნოს, რომ „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-13 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, სახელმწიფოს მხრიდან ჩარევის შედეგად, შეიძლება შეიზღუდოს იმ ადამიანთა შეკრების (მანიფესტაციის) უფლება, რომლებსაც თავად კანონსაწინააღმდეგო ქმედებები არ განუხორციელებიათ. სწორედ ამიტომ, სახელმწიფოს მხრიდან შეკრებისა და მანიფესტაციის შეწყვეტა მხოლოდ მაშინ არის დასაშვები, როდესაც მოწოდებების შედეგად ძალადობის განხორციელების საფრთხე რეალურია.

103. მაშასადამე, მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი კრძალავს დანაშაულისკენ მოწოდებას, თუმცა დამოუკიდებლად გამოხატვის თავისუფლების შეზღუდვას არ იწვევს. გამოხატვის თავისუფლებაში ჩარევისთვის განმაპირობებელი აუცილებელი საფუძვლები და ჩარევის წესი მოცემულია მე-13 მუხლში და სისხლის თუ ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის განმსაზღვრელ შესაბამის ნორმებში. კერძოდ: აკრძალული მოწოდებების გაჟღერება, შეკრების შეწყვეტას იწვევს მხოლოდ მაშინ, თუ ის მასობრივ ხასიათს მიიღებს, როდესაც ის შეკრების მიმდინარეობაზე, მისი გამართვის მიზანსა და მოტივაციაზე აისახება. ამავე დროს, მე-13 მუხლის პირველი პუნქტი განსაზღვრავს, თუ რა შემთხვევაში შეიძლება შეფასდეს შეკრება ან მანიფესტაცია საზოგადოებრივი უსაფრთხოებისათვის მომეტებული საფრთხის მქონე მოვლენად. როდესაც შეკრების ორგანიზატორების ან/და მისი მონაწილეების მიერ მასობრივად ხდება კონსტიტუციური წყობილების დამხობისკენ ან ძალადობით შეცვლისკენ მოწოდებები, იზრდება ასეთი მოწოდებებით გამოწვეული დანაშაულებრივი ქმედებების განხორციელების საფრთხე. სხვა შემთხვევაში, როდესაც სადავო ნორმით აკრძალული გამოხატვა ერთეულ შემთხვევებს წარმოადგენს და გავლენას არ ახდენს თავად შეკრების ხასიათზე, კანონი შეკრებისა და მანიფესტაციის მსვლელობაში ჩარევას არ ითვალისწინებს.

104. ამავე დროს უნდა აღინიშნოს, რომ ხელისუფლების დამხობისკენ, ან მისი ძალადობრივი გზით შეცვლისკენ მოწოდების შემთხვევაში, სადავო ნორმა, ისევე როგორც „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის სხვა ნორმები, არ ადგენს/არ იწვევს პირის ინდივიდუალურ პასუხისმგებლობას. შეკრების ან მანიფესტაციის ორგანიზებისა და ჩატარების წესის დარღვევისათვის, მათ შორის, სადავო ნორმის მოთხოვნათა დარღვევის შემთხვევაში, ინდივიდუალური პასუხისმგებლობა პირს საქართველოს „ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის“ თანახმად ( მუხლი 174 1 ) შეიძლება დაეკისროს . თუმცა, როგორც უკვე აღინიშნა, თავისთავად მოწოდების ფაქტი არ შეიძლება იყოს საკმარისი იმისთვის, რომ დადგეს პირის ინდივიდუალური პასუხისმგებლობის საკითხი. სასამართლო იზიარებს მოსარჩელის პოზიციას, რომ ამისათვის საჭიროა ძალადობის და/ან დანაშაულებრივი ქმედების ჩადენის ფაქტი, ან ასეთი ქმედების განხორციელების რეალური საფრთხე. სწორედ ასეთ სტანდარტს ადგენს „სიტყვისა და გამოხატვის შესახებ“ საქართველოს კანონი, რომლის თანახმად, მოწოდება იწვევს კანონით დადგენილ პასუხისმგებლობას მხოლოდ მაშინ, როდესაც პირის ქმედება (მოწოდება) ,,... ქმნის კანონსაწინააღმდეგო შედეგის დადგომის აშკარა, პირდაპირ და არსებით საფრთხეს'' (მუხლი 4). შესაბამისად, სადავო ნორმასა და „ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 174 1  მუხლის საფუძველზე, პირის პასუხისმგებლობის საკითხის განსაზღვრისას, სამართალშემფარდებელი „სიტყვისა და გამოხატვის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი მოთხოვნებით უნდა ხელმძღვანელობდეს. ასევე უნდა აღინიშნოს, რომ საქართველოს „სისხლის სამართლის კოდექსი“ (მუხლი 317) ასევე ითვალისწინებს პასუხისმგებლობას კონსტიტუციური წყობილების ძალადობით შეცვლის ან სახელმწიფო ხელისუფლების დამხობისაკენ მოწოდებისათვის. თუმცა მოსარჩელეებს აღნიშნული ნორმა სადავოდ არ გაუხდიათ.

105. საკონსტიტუციო სასამართლო იზიარებს მოპასუხის პოზიციას, რომ სადავო ნორმის მიზანს საზოგადოებრივი წესრიგისა და უსაფრთხოების, ასევე დანაშაულის თავიდან აცილება წარმოადგენს. სახელმწიფო უფლებამოსილია, დანაშაულის, სხვათა უფლებების დარღვევის პრევენციის მიზნით, ჩაერიოს შეკრებისა და მანიფესტაციის უფლების რეალიზაციაში, როდესაც შეკრება კანონის მოთხოვნების დარღვევით მიმდინარეობს. მაგრამ იმ შემთხვევაში, როდესაც ადამიანთა ქმედება იწვევს უსაფრთხოების და სხვათა უფლებების დარღვევის რეალურ საფრთხეს, სახელმწიფოს მხრიდან რეაგირების ვალდებულება ჩნდება.

106. დავას არ იწვევს ის გარემოება, რომ კონსტიტუციით დაცულია კრიტიკული აზრი, მათ შორის ისეთიც, რომელსაც საზოგადოების ნაწილი შეიძლება ზედმეტად მკაცრად ან არადეკვატურად აღიქვამდეს. ხელისუფლების მიმართ გამოთქმული კრიტიკა, მათ შორის, ზოგადად ხელისუფლების, მისი კონკრეტული წევრის ან მმართველობის ფორმის შეცვლის მოთხოვნა ვერ გახდება გამოხატვის თავისუფლების, შეკრებისა და მანიფესტაციის უფლების შეზღუდვის საფუძველი. საპროტესტო აქციას, რომელზეც ხელისუფლებისადმი კრიტიკულად განწყობილი ხალხი იყრის თავს, ახასიათებს ხელისუფლების შეცვლის ან მის გადადგომასთან დაკავშირებული მოწოდებები. ამგვარი კრიტიკული განცხადებები არ წარმოადგენს სადავო ნორმის რეგულირების სფეროს. სადავო ნორმის რეგულირების სფეროს არც ის გამონათქვამები განეკუთვნება, რომლებიც ფორმალურად „დამხობისკენ მოწოდების“ სიტყვებს შეიცავენ, მაგრამ კონტექსტი, რომელშიც ეს სიტყვები იქნა წარმოთქმული, მათი ნამდვილი არსი და მიზანმიმართულება არ იძლევა კანონის დარღვევის დადგენის საფუძველს. ამავე დროს აშკარაა, რომ მხოლოდ სამართალშემფარდებელს შეუძლია შეაფასოს, წარმოადგენს თუ არა კონკრეტული გამონათქვამი კანონით აკრძალულ მოწოდებას. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ სადავო ნორმა იმგვარად დაზუსტდება, როგორც ამას მოსარჩელე ითხოვს, ისევ სამართალშემფარდებელი შეაფასებს, წარმოადგენს თუ არა კონკრეტული გამონათქვამი დამხობისკენ მოწოდებას და იწვევს თუ არა იგი დანაშაულის ჩადენის რეალურ საფრთხეს. სადავო ნორმით დაწესებული აკრძალვა უკავშირდება მოწოდებას, რომელიც გულისხმობს დანაშაულებრივი ქმედების სისრულეში მოყვანის სურვილს. მოწოდება, რომელიც ასეთი განზრახვის გარეშეა გაკეთებული, სადავო ნორმის რეგულირების სფეროს არ განეკუთვნება.

107.  „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის   მე-13 მუხლის პირველი პუნქტი შეკრების (მანიფესტაციის) უფლების შეზღუდვას დასაშვებად მიიჩნევს მაშინ, როდესაც სადავო ნორმის მოთხოვნათა დარღვევა (კონსტიტუციური წყობილების დამხობის და ძალადობით შეცვლისაკენ მოწოდებები) მასობრივ ხასიათს ატარებს. ხოლო პირის ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის საკითხი, „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ და „სიტყვისა და გამოხატვის შესახებ'' საქართვ