Структура документа
View explanations
Связанный документы
Отметки документа
Консолидированный публикации
Вернуться назад - Оригинал
- ●
- Английский
- ●
- Русский
- ●
- Параллельно Английский
- ●
- Параллельно Русский
- ●
- Параллельно Английский - Русский
Консолидированная версия (13/05/2025 - 12/06/2025)
მუხლი 1. კანონის რეგულირების საგანი
ეს კანონი არეგულირებს სამართლებრივ ურთიერთობებს სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებსა და ფიზიკურ და იურიდიულ (საკუთრებისა და ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის განურჩევლად) პირებს შორის გარემოს დაცვისა და ბუნებათსარგებლობის სფეროში (შემდგომ „გარემოს დაცვაში“) საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე მისი ტერიტორიული წყლების, საჰაერო სივრცის, კონტინენტური შელფისა და განსაკუთრებული ეკონომიკური ზონის ჩათვლით.
მუხლი 2. კანონმდებლობის სისტემა გარემოს დაცვის სფეროში
საქართველოს კანონმდებლობა გარემოს დაცვის სფეროში შედგება საქართველოს კონსტიტუციის, საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებებისა და შეთანხმებების, ამ კანონისა და სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებისაგან.
მუხლი 3. კანონის ძირითადი მიზნები და ამოცანები
1. კანონის ძირითადი მიზნებია:
ა) განსაზღვროს გარემოს დაცვის სფეროში სამართლებრივ ურთიერთობათა პრინციპები და ნორმები;
ბ) დაიცვას გარემოს დაცვის სფეროში საქართველოს კონსტიტუციით დადგენილი ადამიანის ძირითადი უფლებები – ცხოვრობდეს ჯანმრთელობისათვის უვნებელ გარემოში და სარგებლობდეს ბუნებრივი და კულტურული გარემოთი;
გ) უზრუნველყოს სახელმწიფოს მიერ გარემოს დაცვა და რაციონალური ბუნებათსარგებლობა, ადამიანის ჯანმრთელობისათვის უსაფრთხო გარემო საზოგადოების ეკოლოგიური და ეკონომიკური ინტერესების შესაბამისად და ახლანდელი და მომავალი თაობების ინტერესების გათვალისწინებით;
დ) ხელი შეუწყოს ბიოლოგიური მრავალფეროვნების, ქვეყნისთვის დამახასიათებელი ფლორისა და ფაუნის იშვიათი, ენდემური, გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფი სახეობების შენარჩუნებას, ზღვის გარემოს დაცვას და ეკოლოგიური წონასწორობის უზრუნველყოფას;
ე) შეინარჩუნოს და დაიცვას თვითმყოფადი ლანდშაფტები და ეკოსისტემები;
ვ) სამართლებრივად უზრუნველყოს გარემოს დაცვის სფეროში საერთო გლობალური და რეგიონალური პრობლემების გადაჭრა;
ზ) უზრუნველყოს ქვეყნის მდგრადი განვითარების პირობები.
2. კანონის ძირითადი ამოცანებია:
ა) დაიცვას და შეინარჩუნოს ადამიანის ჯანმრთელობისათვის უვნებელი (უსაფრთხო) გარემო;
ბ) სამართლებრივად უზრუნველყოს გარემოს მავნე ზემოქმედებისაგან დაცვა;
გ) სამართლებრივად უზრუნველყოს გარემოს ხარისხობრივი მდგომარეობის შენარჩუნება და გაუმჯობესება;
დ) უზრუნველყოს საზოგადოების ეკოლოგიური, ეკონომიკური და სოციალური ინტერესების ოპტიმალური ურთიერთშეთანაწყობა (ჰარმონიული შეხამება);
ე) სამართლებრივად უზრუნველყოს ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის მართვა გარემოს პოტენციური შესაძლებლობებისა და მდგრადი განვითარების პრინციპების გათვალისწინებით;
ვ) უზრუნველყოს ცოცხალი გენმოდიფიცირებული ორგანიზმების რეგულირების ერთიანი სისტემის ეფექტიანი ფუნქციონირება.
მუხლი 4. ძირითადი ცნებების განმარტებანი
ამ კანონში გამოყენებულ ძირითად ცნებებს, თუ კანონში არ არის განსაკუთრებული მითითება, აქვთ შემდეგი მნიშვნელობა:
ა) „გარემო“ – ბუნებრივი გარემოსა და ადამიანის მიერ სახეცვლილი (კულტურული) გარემოს ერთობლიობა, რომელიც მოიცავს ურთიერთდამოკიდებულებაში მყოფ ცოცხალ და არაცოცხალ, შენარჩუნებულ და ადამიანის მიერ სახეცვლილ ბუნებრივ ელემენტებს, ბუნებრივ და ანთროპოგენულ ლანდშაფტებს;
ბ) „ბუნებრივი გარემო“ – გარემოს შემადგენელი ნაწილი, რომელიც მოიცავს ურთიერთდამოკიდებულებაში მყოფ ბუნებრივ ელემენტებს და მათ მიერ ჩამოყალიბებულ ბუნებრივ ლანდშაფტებს;
გ) „ადამიანის მიერ სახეცვლილი (კულტურული) გარემო“ – გარემოს შემადგენელი ნაწილი, რომელიც მოიცავს ადამიანის მიერ სახეცვლილ ბუნებრივ გარემოს, სახეცვლილ და შერეული ტიპის ეკოსისტემებს, ურთიერთდამოკიდებულებაში მყოფ სახეცვლილ ბუნებრივ ელემენტებს და მათ მიერ ჩამოყალიბებულ ანთროპოგენულ ლანდშაფტებს;
დ) „გარემოს დაცვა“ – ადმინისტრაციულ, სამეურნეო, ტექნოლოგიურ, პოლიტიკურ-სამართლებრივ და საზოგადოებრივ ღონისძიებათა ერთობლიობა, რომელიც უზრუნველყოფს გარემოში არსებული ბუნებრივი წონასწორობის შენარჩუნებას და აღდგენას;
დ1) გარემოს დაცვის სფერო − ატმოსფერული ჰაერის, წყლის, მიწის, წიაღისა და ბიომრავალფეროვნების დაცვის, ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობისა და აღწარმოების, ნარჩენების რეგულირების, ქიმიური უსაფრთხოების, ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების სფერო;
დ2) გარემოსდაცვითი ინფორმაცია – წერილობითი, ვიზუალური, ელექტრონული, ზეპირი ან ნებისმიერი მატერიალური ფორმით წარმოდგენილი ყველა სახის ინფორმაცია შემდეგ საკითხებზე:
დ2.ა) გარემოს შემადგენელი ელემენტების მდგომარეობა, როგორებიცაა ჰაერი, ატმოსფერო, წყალი, ნიადაგი, მიწა, ლანდშაფტი, ბუნებრივი ობიექტები, მათ შორის, ჭაობი, სანაპირო ზოლი და საზღვაო ტერიტორია, ბიომრავალფეროვნება და მისი კომპონენტები, გენეტიკურად მოდიფიცირებული ორგანიზმების ჩათვლით, და ამ ელემენტების ურთიერთქმედება;
დ2.ბ) ფაქტორები, როგორებიცაა ენერგია, ხმაური, რადიაცია, აგრეთვე ნარჩენები, მათ შორის, რადიოაქტიური ნარჩენები, ქიმიური ნივთიერებები, ემისიები და სხვა სახის დაბინძურება, რომლებიც გავლენას ახდენს ან, სავარაუდოდ, მოახდენს ამ მუხლის „დ2.ა“ ქვეპუნქტში აღნიშნულ გარემოს შემადგენელ ელემენტებზე;
დ2.გ) ღონისძიებები (ადმინისტრაციული ღონისძიებების ჩათვლით), როგორებიცაა პოლიტიკა, კანონმდებლობა, გეგმები, პროგრამები, გარემოსდაცვითი შეთანხმებები, და საქმიანობები, რომლებიც გავლენას ახდენს ან, სავარაუდოდ, მოახდენს ამ მუხლის „დ2.ა“ და „დ2.ბ“ ქვეპუნქტებში აღნიშნულ გარემოს შემადგენელ ელემენტებსა და ფაქტორებზე, ასევე იმ ღონისძიებებსა და საქმიანობებზე, რომლებიც განკუთვნილია ამ ელემენტების დასაცავად;
დ2.დ) ანგარიშები გარემოსდაცვითი კანონმდებლობის განხორციელების შესახებ;
დ2.ე) ხარჯთსარგებლიანობა და სხვა ეკონომიკური ანალიზები და დაშვებები, რომლებიც გამოიყენება ამ მუხლის „დ2.გ“ ქვეპუნქტში აღნიშნული ღონისძიებებისა და საქმიანობების ფარგლებში;
დ2.ვ) ადამიანის ჯანმრთელობის მდგომარეობა და უსაფრთხოება, მათ შორის, კვებითი ჯაჭვის დაბინძურება, ადამიანის ცხოვრების პირობები, კულტურული ობიექტების და მათთან დაკავშირებული შენობა-ნაგებობების მდგომარეობა, იმდენად, რამდენადაც მათზე გავლენას ახდენს ან, სავარაუდოდ, მოახდენს ამ მუხლის „დ2.ა“ ქვეპუნქტში აღნიშნული გარემოს შემადგენელი ელემენტების მდგომარეობა ან ამ მუხლის „დ2.ბ“ და „დ2.გ“ ქვეპუნქტებში მითითებული ფაქტორები, ღონისძიებები და საქმიანობები ამ ელემენტების მეშვეობით;
ე) „ბუნებრივი რესურსები“ – ბუნებრივი გარემოს შემადგენელი ბუნებრივი ელემენტები;
ვ) „ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის სახელმწიფო მართვა” – ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის რეგულირება, აღრიცხვა, ლიცენზირება, ზედამხედველობა და კონტროლი;
ზ) საქმიანობა – გარემოსდაცვითი შეფასების კოდექსით გათვალისწინებული გარემოზე ზემოქმედების შეფასებისადმი დაქვემდებარებული საქმიანობა;
[ ზ) საქმიანობა – გარემოსდაცვითი შეფასების კოდექსით გათვალისწინებული საქმიანობა და „სამრეწველო ემისიების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული ინტეგრირებული გარემოსდაცვითი ნებართვისადმი დაქვემდებარებული საქმიანობა; (ამოქმედდეს 2026 წლის 1 სექტემბრიდან)]
თ) საქმიანობის სუბიექტი – საქმიანობის განმახორციელებელი პირი, ადმინისტრაციული ორგანო, საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნი, რომელიც არ არის იურიდიული პირი;
თ1) რეგულირების ობიექტი – ფიზიკური პირი, იურიდიული პირი ან სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნი, გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის სფეროში ლიცენზიის/ნებართვის მფლობელი (მათ შორის, საქმიანობის სუბიექტი), სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანო ან მუნიციპალიტეტის ორგანო, რომელზედაც ვრცელდება გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის სფეროში საქართველოს კანონმდებლობითა და საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებებით გათვალისწინებული გარემოსდაცვითი მოთხოვნები;
ი) „დაცული ტერიტორია“ – ბიოლოგიური მრავალფეროვნების, ბუნებრივი რესურსებისა და ბუნებრივ გარემოში ჩართული კულტურული ფენომენების შენარჩუნების თვალსაზრისით განსაკუთრებული მნიშვნელობის მქონე სახმელეთო ტერიტორია და (ან) აკვატორია, რომლის დაცვა და მართვა ხორციელდება გრძელვადიან და მყარ სამართლებრივ საფუძველზე. დაცული ტერიტორია იქმნება უმნიშვნელოვანესი ეროვნული მემკვიდრეობის – უნიკალური, იშვიათი და დამახასიათებელი ეკოსისტემების, მცენარეთა და ცხოველთა სახეობების, ბუნებრივი წარმონაქმნებისა და კულტურული არეალების დასაცავად და აღსადგენად, მათი სამეცნიერო, საგანმანათლებლო, რეკრეაციული და ბუნებრივი რესურსების დამზოგავი მეურნეობის განვითარების მიზნით გამოყენების უზრუნველსაყოფად;
კ) „მდგრადი განვითარება“ – საზოგადოების განვითარების ისეთი სისტემა, რომელიც საზოგადოების ეკონომიკური განვითარებისა და გარემოს დაცვის ინტერესების გათვალისწინებით უზრუნველყოფს ადამიანის ცხოვრების დონის ხარისხის ზრდას და მომავალი თაობების უფლებას – ისარგებლონ შეუქცევადი რაოდენობრივი და ხარისხობრივი ცვლილებებისაგან მაქსიმალურად დაცული ბუნებრივი რესურსებითა და გარემოთი;
ლ) „მდგრადი განვითარების პრინციპები“ – პრინციპები, რომლებიც ინტეგრირებულია გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის 1992 წლის რიო-დე-ჟანეიროს გარემოსა და განვითარების საერთაშორისო კონფერენციის (United Nations Conference on Environment and Development, Rio de Janeiro, 1992) მიერ მიღებულ „გარემოსა და განვითარების რიოს დეკლარაციის“, „21-ე საუკუნის გლობალური მდგრადი განვითარების პროგრამის – დღის წესრიგ 21-ის“ და „ტყეების დაცვის, მდგრადი განვითარებისა და მართვის პრინციპების შესახებ არასაკანონმდებლო ვალდებულებათა განცხადების“ დასკვნით დოკუმენტებში;
მ) „გარემოს დაბინძურების ინტეგრირებული კონტროლის სისტემა“ – გარემოს დაბინძურების რეგულირების ისეთი სისტემა, რომელიც ეფუძნება დაბინძურების აკუმულირების უნარის მქონე გარემოს ძირითადი კომპონენტების – მიწის, წყლისა და ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურების ინტეგრირებულ (კომპლექსურ) კონტროლს;
ნ) „საუკეთესო ტექნოლოგია“ – გარემოსდაცვითი თვალსაზრისით საუკეთესო, გამოყენებადი და ეკონომიკურად ხელმისაწვდომი ტექნოლოგია, რომელიც ყველაზე უფრო ეფექტურია გარემოზე მავნე ზემოქმედების თავიდან აცილების, მინიმუმამდე შემცირების ან გარდაქმნის თვალსაზრისით; შესაძლოა არ იყოს ფართოდ გავრცელებული, მაგრამ მისი ათვისება, დანერგვა და გამოყენება შესაძლებელია ტექნიკური თვალსაზრისით; შესაძლოა ეკონომიკურად არ განაპირობებდეს მნიშვნელოვნად მაღალი ღირებულების ხარჯზე ზღვრული გარემოსდაცვითი სარგებლის მიღების მიზანშეწონილობას, მაგრამ იგი, ამავე დროს, ეკონომიკური თვალსაზრისით ხელმისაწვდომია საქმიანობის სუბიექტისათვის;
ო) „საუკეთესო ტექნიკა“ – საუკეთესო ტექნოლოგია და მისი მართვის, ორგანიზაციის, ზედამხედველობის, კონტროლის მეთოდები და განხორციელების საშუალებები;
პ) „ბიომრავალფეროვნება“ – ცოცხალ ორგანიზმთა მრავალსახეობა, ხმელეთის, ზღვის და წყლის ეკოსისტემები და ეკოლოგიური კომპლექსები, რომლებიც მოიცავენ მრავალფეროვნებას სახეობის ფარგლებში, სახეობათა შორის და ეკოსისტემებში;
ჟ) „სამეურნეო ობიექტი“ – საქმიანობის ობიექტი;
რ) „ეკოლოგიურად სუფთა პროდუქცია“ – ეკოლოგიურად უსაფრთხო ნედლეულისაგან რესურსთდამზოგველი და საუკეთესო ტექნოლოგიითა და ტექნიკით წარმოებული პროდუქცია;
ს) „უფრო სუფთა წარმოება“ – საწარმოო პროცესი, რომლის დროსაც ხორციელდება ინტეგრირებული გარემოსდაცვითი პოლიტიკის უწყვეტი გამოყენება;
ტ) სამინისტრო – საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო;
უ) „გარემოს დაცვის სამენეჯმენტო სისტემა“ – საქმიანობის ობიექტის მართვის სისტემისა და ბიზნეს-სტრატეგიის შემადგენელი ნაწილი, რომელიც მოიცავს გარემოზე ზემოქმედების საკითხებთან პირდაპირ ან არაპირდაპირ დაკავშირებულ, ობიექტის ფუნქციონირების ყველა ასპექტს (გარემოს დაცვის სამენეჯმენტო გეგმის, გარემოსდაცვითი პოლიტიკის, ორგანიზაციისა და კადრების, გარემოს დაცვის ნორმების რეესტრის ჩათვლით);
ფ) (ამოღებულია).
მუხლი 5. გარემოს დაცვის ძირითადი პრინციპები
1. საქმიანობის დაგეგმვისა და განხორციელების დროს სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოები, ფიზიკური და იურიდიული (საკუთრების და ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის განურჩევლად) პირები ვალდებული არიან იხელმძღვანელონ გარემოს დაცვის ძირითადი პრინციპებით.
2. გარემოს დაცვის ძირითადი პრინციპებია:
ა) „რისკის შემცირების პრინციპი“ – საქმიანობის სუბიექტი თავისი საქმიანობის დაგეგმვისა და განხორციელებისას ვალდებულია მიიღოს სათანადო ზომები გარემოზე და ადამიანის ჯანმრთელობაზე მავნე ზემოქმედების რისკის თავიდან ასაცილებლად ან შესამცირებლად;
ბ) „მდგრადობის პრინციპი“ – გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების გამოყენება, როდესაც საშიშროება არ ექმნება საზოგადოების განვითარებას და უზრუნველყოფილია გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვა შეუქცევადი რაოდენობრივი და ხარისხობრივი ცვლილებებისაგან;
გ) „პრიორიტეტულობის პრინციპი“ – ქმედება, რომელმაც შეიძლება გარემოსა და ადამიანის ჯანმრთელობაზე უარყოფითი ზეგავლენა მოახდინოს, შესაძლებელია შეიცვალოს სხვა, ნაკლებად რისკიანი, თუნდაც უფრო ძვირად ღირებული ქმედებით. უფრო ძვირად ღირებულ ქმედებას პრიორიტეტი ენიჭება, თუ მისი ღირებულება არ აღემატება ნაკლები ღირებულების ქმედებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების ხარჯებს;
დ) „ფასიანი ბუნებათსარგებლობის პრინციპი“ – საქმიანობის სუბიექტისათვის მიწის, წყლის, ტყის, ფლორისა და ფაუნის, წიაღისა და წიაღისეული ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობა ფასიანია;
ე) პრინციპი „დამბინძურებელი იხდის“ − საქმიანობის სუბიექტი ვალდებულია აანაზღაუროს მის მიერ გარემოსთვის მიყენებული ზიანი;
ვ) „ბიოლოგიური მრავალფეროვნების შენარჩუნების პრინციპი“ – საქმიანობა არ უნდა იწვევდეს ბიომრავალფეროვნების შეუქცევად დეგრადაციას;
ზ) „ნარჩენების მინიმიზაციის პრინციპი“ – საქმიანობის განხორციელებისას უპირატესობა ენიჭება ისეთ ტექნოლოგიას, რომელიც უზრუნველყოფს ნარჩენების მინიმიზაციას;
თ) „რეციკლირების პრინციპი“ – საქმიანობის განხორციელებისას უპირატესობა ენიჭება ხელმეორედ გამოყენებად ან გადამუშავებად, ბიოლოგიურად დეგრადირებად ან გარემოსათვის უვნებლად დაშლად ნივთიერებებს, მასალებს და ქიმიურ ნაერთებს;
ი) „რესტიტუციის პრინციპი“ – საქმიანობის განხორციელების შედეგად დეგრადირებული გარემო აღდგენილი უნდა იყოს პირვანდელ (რესტიტუტიო ინ ინტეგრუმ) მდგომარეობასთან მაქსიმალურად მიახლოებული სახით;
კ) „გარემოზე ზემოქმედების შეფასების პრინციპი“ – საქმიანობის სუბიექტი თავისი საქმიანობის პროექტირების ან დაგეგმვის დროს ვალდებულია გაითვალისწინოს და შეაფასოს ამ საქმიანობის შესაძლო ზემოქმედება გარემოზე კანონით დადგენილი წესით;
ლ) „გადაწყვეტილების მიღების პროცესში საზოგადოებრიობის მონაწილეობის პრინციპი“ – უზრუნველყოფილია საქმიანობის განხორციელებასთან დაკავშირებული მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილების მიღების პროცესში საზოგადოებრიობის მონაწილეობა;
მ) „ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის პრინციპი“ – ინფორმაცია გარემოს მდგომარეობის შესახებ ღია და ხელმისაწვდომია საზოგადოებრიობისათვის.
მოქალაქეთა უფლება-ვალდებულებანი გარემოს დაცვის სფეროში
მუხლი 6. მოქალაქეთა უფლებები გარემოს დაცვის სფეროში
მოქალაქეს უფლება აქვს:
ა) ცხოვრობდეს თავისი ჯანმრთელობისათვის უვნებელ და ჯანსაღ გარემოში;
ბ) სარგებლობდეს ბუნებრივი გარემოთი;
გ) მიიღოს სრული, ობიექტური და დროული ინფორმაცია თავისი სამუშაო და საცხოვრებელი გარემოს მდგომარეობის შესახებ;
დ) მიიღოს გარემოსდაცვითი და ეკოლოგიური განათლება, აიმაღლოს გარემოსდაცვითი ცნობიერების დონე;
ე) გაერთიანდეს გარემოსდაცვით საზოგადოებრივ ორგანიზაციებში;
ვ) მონაწილეობა მიიღოს გარემოს დაცვის სფეროში მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებების განხილვისა და მიღების პროცესში;
ზ) მიიღოს ანაზღაურება საქართველოს გარემოს დაცვის სფეროში მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნათა შეუსრულებლობით მისთვის მიყენებული ზიანისთვის;
თ) სასამართლო წესით მოითხოვოს ეკოლოგიურად საშიში ობიექტების განთავსების, პროექტირების, მშენებლობის, რეკონსტრუქციისა და ექსპლუატაციის შესახებ გადაწყვეტილებათა შეცვლა.
მუხლი 7. მოქალაქეთა ვალდებულებები გარემოს დაცვის სფეროში
მოქალაქე ვალდებულია:
ა) დაიცვას საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნები გარემოს დაცვის სფეროში;
ბ) გაუფრთხილდეს ბუნებრივ და კულტურულ გარემოს;
გ) იზრუნოს გარემოს დაცვაზე;
დ) მოსალოდნელი ან მომხდარი ბუნებრივი და ტექნოგენური ავარიისა და სხვა ეკოლოგიური კატასტროფის შესახებ ინფორმაციის მიღებისას დროულად აცნობოს სათანადო კომპეტენტურ სახელმწიფო ორგანოებს ან განაცხადოს საჯაროდ.
განათლება და სამეცნიერო კვლევა გარემოს დაცვის სფეროში
მუხლი 8. განათლება გარემოს დაცვის სფეროში
1. საზოგადოების გარემოსდაცვითი ცნობიერების ამაღლებისა და შესაბამისი სპეციალისტების მომზადების მიზნით იქმნება გარემოსდაცვითი განათლების ერთიანი სისტემა, რომელიც მოიცავს საგანმანათლებლო დაწესებულებათა, კადრების მომზადებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების დაწესებულებათა ქსელს.
2. საზოგადოების გარემოსდაცვითი ცნობიერების ამაღლების, შესაბამისი სპეციალისტების მომზადების, გადამზადების, სერტიფიცირების, კვალიფიკაციის ამაღლებისა და სწავლების ხელშეწყობის მიზნით სამინისტროს სისტემაში იქმნება საჯარო სამართლის იურიდიული პირი − გარემოსდაცვითი ინფორმაციისა და განათლების ცენტრი (შემდგომ − ცენტრი).
მუხლი 9. გარემოს დაცვის საფუძვლების სწავლება
1. გარემოსდაცვითი განათლების ერთიანი სისტემა მოიცავს ადრეული და სკოლამდელი აღზრდისა და განათლების, დაწყებითი, საბაზო, საშუალო, პროფესიული და უმაღლესი განათლების ეტაპებს.
2. გარემოს დაცვისა და მისი რესურსების რაციონალურად გამოყენების შესახებ სავალდებულო ცოდნის მინიმუმის დაუფლება უზრუნველყოფილია საგანმანათლებლო დაწესებულების სასწავლო პროგრამით.
3. საშუალო, პროფესიულ და უმაღლეს სასწავლებლებში განსაზღვრულია გარემოს დაცვის მართვის, ეკოლოგიისა და გარემოსდაცვითი პროფილის სხვა საგნების სპეციალური კურსით სწავლება.
4. გარემოსდაცვითი განათლების სისტემის მართვასთან და ფუნქციონირებასთან დაკავშირებულ საკითხებს განსაზღვრავს საქართველოს კანონმდებლობა.
მუხლი 10. სამეცნიერო კვლევა გარემოს დაცვის სფეროში
გარემოს დაცვის სახელმწიფო პოლიტიკის ფორმირებისა და განხორციელების, აგრეთვე საქართველოს გარემოსდაცვითი კანონმდებლობის მოთხოვნათა შესრულების მიზნით ეკოლოგიასა და გარემოს დაცვის სფეროში მუშავდება სამეცნიერო კვლევის პროგრამები და გეგმები.
გარემოს დაცვის სახელმწიფო მართვა
მუხლი 11. სახელმწიფო ორგანოების კომპეტენცია გარემოს დაცვის სფეროში
1. საქართველოს სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოების, აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკების კომპეტენცია გარემოს დაცვის სფეროში განისაზღვრება საქართველოს კონსტიტუციით, ამ კანონით და სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებით.
2. საქართველოს კონსტიტუციის შესაბამისად მხოლოდ საქართველოს უმაღლეს სახელმწიფო ორგანოთა განსაკუთრებულ გამგებლობას მიეკუთვნება:
ა) გარემოს მდგომარეობაზე დაკვირვების სისტემა;
ბ) მიწის, წიაღისეულისა და ბუნებრივი რესურსების კანონმდებლობა.
მუხლი 12. გარემოს დაცვის სფეროში კომპეტენციათა გამიჯვნის კრიტერიუმები
1. გარემოს დაცვის სფეროში საქართველოს სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებისა და ავტონომიური რესპუბლიკების კომპეტენციათა გამიჯვნის ძირითადი კრიტერიუმებია:
ა) გარემოსდაცვით ღონისძიებათა დაფინანსების წყაროები (სახელმწიფო და ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტები);
ბ) ბუნებრივი რესურსების მნიშვნელობა (სახელმწიფო ან ადგილობრივი მნიშვნელობისა);
გ) გარემოზე მავნე ზემოქმედების მასშტაბი (ტრანსსასაზღვრო, რეგიონთაშორისი, რეგიონალური ან ლოკალური მნიშვნელობისა);
დ) დაცული ტერიტორიების დაქვემდებარების დონე.
2. სახელმწიფო ბიუჯეტში გარემოსდაცვითი ღონისძიებების დაფინანსება განისაზღვრება ცალკე პროგრამული კოდით/კოდებით. დაუშვებელია წლიური ბიუჯეტით განსაზღვრული შესაბამისი პროგრამული კოდებით გათვალისწინებული ასიგნებების ჯამური ოდენობის შემცირება საბიუჯეტო სახსრების ნაწილში, წინა წლის სახელმწიფო ბიუჯეტით განსაზღვრული ასიგნებების ჯამურ ოდენობასთან შედარებით.
მუხლი 13. სამინისტროს კომპეტენცია გარემოს დაცვის სფეროში
სამინისტროს კომპეტენციას განეკუთვნება:
ა) გარემოს დაცვის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება;
ბ) გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით (გარდა ნავთობისა, გაზისა და სასარგებლო წიაღისეულისა) სარგებლობის სახელმწიფო მართვა;
გ) გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით (გარდა ნავთობისა, გაზისა და სასარგებლო წიაღისეულისა) სარგებლობის სფეროში სახელმწიფო კონტროლის განხორციელება;
[ ბ) გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით (გარდა ნავთობისა და გაზისა) სარგებლობის სახელმწიფო მართვა;
გ) გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით (გარდა ნავთობისა და გაზისა) სარგებლობის სფეროში სახელმწიფო კონტროლის განხორციელება; (ამოქმედდეს 2025 წლის 13 ივნისიდან)]
გ1) ცოცხალი გენმოდიფიცირებული ორგანიზმების გამოყენების სფეროში სახელმწიფო მართვისა და კონტროლის განხორციელებაში მონაწილეობა;
ე) საქართველოს ტერიტორიაზე, მდინარეთა აუზებსა და წყალსატევებში, შავი ზღვის ტერიტორიულ წყლებში, კონტინენტურ შელფზე და განსაკუთრებულ ეკონომიკურ ზონაში არსებული და მოსალოდნელი ჰიდრომეტეოროლოგიური და გეოდინამიკური პროცესების, გეოეკოლოგიური მდგომარეობის შეფასების და გარემოს მდგომარეობის შესახებ ინფორმაციის მომზადება;
ვ) ბირთვული და რადიაციული საქმიანობის რეგულირება;
ზ) გარემოში რადიაციული ფონის მონიტორინგი;
თ) დაცული ტერიტორიების სისტემის დაფუძნების, ფუნქციონირებისა და მართვის სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება, მოქმედებათა კოორდინირება და კონტროლი;
ი) ბიოლოგიური მრავალფეროვნების მონიტორინგი;
კ) სამეცნიერო-კვლევითი მიზნით ცხოველთა სამყაროს ობიექტების გარემოდან ამოღების რეგულირება;
ლ) გარემოსდაცვითი ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა;
მ) გარემოსდაცვითი განათლებისა და გარემოსდაცვითი ცნობიერების ამაღლების ხელშეწყობა;
ნ) გარემოს მდგომარეობის შესახებ ეროვნული მოხსენების მომზადება;
ო) გარემოს დაცვის მოქმედებათა ეროვნული პროგრამის მომზადება;
ო1) ცოცხალი გენმოდიფიცირებული ორგანიზმების ჩაკეტილ სისტემაში გამოყენების ლიცენზიის გაცემა;
პ) გარემოსდაცვითი შეფასების სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება;
ჟ) (ამოღებულია - 01.06.2017, №891);
რ) „გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფი ველური ფლორისა და ფაუნის სახეობებით საერთაშორისო ვაჭრობის შესახებ“ კონვენციის (CITES) დანართებში შეტანილი სახეობების, მათი ნაწილებისა და დერივატების ექსპორტის, იმპორტის, რეექსპორტისა და ზღვიდან ინტროდუქციის ნებართვის გაცემა;
რ1) „ოზონის შრის დამშლელ ნივთიერებათა შესახებ“ მონრეალის 1987 წლის ოქმით გათვალისწინებული ნივთიერებების იმპორტის, ექსპორტის, რეექსპორტის და ტრანზიტის ნებართვის გაცემა;
რ2) ნარჩენების იმპორტის, ექსპორტის და ტრანზიტის ნებართვის გაცემა;
რ3) ცალკეული საშიში ქიმიური ნივთიერებების იმპორტზე წინასწარ დასაბუთებული თანხმობის გაცემა;
ს) საქართველოს ტერიტორიაზე „ოზონის შრის დამშლელ ნივთიერებათა შესახებ“ მონრეალის 1987 წლის ოქმით გათვალისწინებული ნივთიერებების მონიტორინგი;
ტ) კლიმატის ცვლილებასთან ადაპტაციისა და კლიმატის ცვლილების შერბილების ღონისძიებების ორგანიზება;
უ) ნარჩენების მართვის ორგანიზება;
ფ) საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა ფუნქციების შესრულება.
მუხლი 14. ეროვნული მოხსენება გარემოს მდგომარეობის შესახებ
1. საზოგადოების ინფორმირების მიზნით საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრი 4 წელიწადში ერთხელ ამტკიცებს გარემოს მდგომარეობის შესახებ ეროვნულ მოხსენებას.
2. სახელმწიფო ორგანოები და საჯარო სამართლის იურიდიული პირები ვალდებული არიან, მოთხოვნიდან არა უგვიანეს ორი თვისა უსასყიდლოდ მიაწოდონ სამინისტროს მათ ხელთ არსებული ინფორმაცია გარემოს მდგომარეობის შესახებ.
3. გარემოს მდგომარეობის შესახებ ეროვნული მოხსენების შედგენის წესს ადგენს საქართველოს მთავრობა.
4. სავალდებულოა ეროვნული მოხსენების გამოქვეყნების გზით მისი საზოგადოებრიობისათვის ხელმისაწვდომობის პრინციპის დაცვა.
5. ეროვნული მოხსენების გამოქვეყნებასა და გავრცელებასთან დაკავშირებული ხარჯები ფინანსდება სახელმწიფო ბიუჯეტიდან.
მუხლი 15. გარემოს დაცვის დაგეგმვა
1. გარემოს დაცვისა და მდგრადი განვითარების უზრუნველყოფის მიზნით იქმნება გარემოს დაცვის დაგეგმვის სისტემა.
2. გარემოს დაცვის დაგეგმვის სისტემა მოიცავს გრძელვადიან სტრატეგიულ გეგმას (მდგრადი განვითარების სტრატეგია), ხუთწლიან გეგმას (გარემოს დაცვის მოქმედებათა ეროვნული პროგრამა) და საქმიანობის ობიექტებისათვის შედგენილ გარემოს დაცვის სამენეჯმენტო გეგმას.
21. გრძელვადიან სტრატეგიულ გეგმაში (მდგრადი განვითარების სტრატეგია) უნდა აისახოს „შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული უნივერსალური დიზაინის დანერგვის პრინციპი და პერიოდულობა.
3. გარემოს დაცვის მოქმედებათა ეროვნული პროგრამის საფუძველია ქვეყნის მდგრადი განვითარების სტრატეგია, რომელსაც შეიმუშავებს სამინისტრო სხვა დაინტერესებულ უწყებებთან ერთად; მასვე ეკისრება პასუხისმგებლობა გარემოს დაცვის მოქმედებათა ეროვნული პროგრამის პროექტის მომზადების ორგანიზებისათვის. აუცილებელია საზოგადოებრიობის მონაწილეობა მდგრადი განვითარების სტრატეგიის პროექტის შემუშავებაში.
4. მდგრადი განვითარების სტრატეგიის პროექტს განიხილავს და ამტკიცებს საქართველოს პარლამენტი.
5. ა) გარემოს დაცვის მოქმედებათა ეროვნული პროგრამა წარმოადგენს საქართველოს სოციალ-ეკონომიკური განვითარების ინდიკატური გეგმის ნაწილს;
ბ) გარემოს დაცვის მოქმედებათა ეროვნული პროგრამა მტკიცდება საქართველოს მთავრობის განკარგულებით.
6. გარემოს დაცვის მოქმედებათა პროგრამები დგება რეგიონალურ, ადგილობრივ და უწყებრივ დონეებზე.
7. მდგრადი განვითარების სტრატეგია წარმოადგენს მდგრადი განვითარების პრინციპების საფუძველზე შედგენილ სტრატეგიულ გეგმას, რომელიც უზრუნველყოფს ქვეყნის ეკონომიკური განვითარებისა და გარემოს დაცვის ინტერესების თანაფარდობას.
8. ქვეყნის მდგრადი განვითარების სტრატეგიის, გარემოს დაცვის მოქმედებათა ეროვნული პროგრამის, გარემოს დაცვის მოქმედებათა რეგიონალური, უწყებრივი და ადგილობრივი პროგრამებისა და საქმიანობის ობიექტთა გარემოს დაცვის სამენეჯმენტო გეგმების შედგენის წესსა და პერიოდულობას განსაზღვრავს საქართველოს კანონმდებლობა.
ეკონომიკური მექანიზმები გარემოს დაცვის სფეროში
მუხლი 16. გადასახადები გარემოს დაცვის სფეროში
1. „ფასიანი ბუნებათსარგებლობისა“ და „დამბინძურებელი იხდის“ პრინციპებიდან გამომდინარე საქართველოში დადგენილია გარემოზე მავნე ზემოქმედებისათვის, ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობისათვის და სხვა გადასახადები.
2. ამ გადასახადების სტრუქტურა, ოდენობა და გადახდის წესი საქართველოს კონსტიტუციის 94-ე მუხლის თანახმად დგინდება საქართველოს კანონით.
3. გადასახადების გადახდა საქმიანობის სუბიექტს არ ათავისუფლებს გარემოსთვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებისგან.
მუხლი 17. გარემოსთვის ზიანის მიყენების რისკის ფინანსური უზრუნველყოფა
1. გარემოსთვის განსაკუთრებით საშიში საქმიანობის განსახორციელებლად სავალდებულოა გარემოსთვის ზიანის მიყენების რისკის ფინანსური უზრუნველყოფა.
2. გარემოსთვის განსაკუთრებით საშიშ საქმიანობებს და გარემოსთვის განსაკუთრებით საშიში საქმიანობების გარემოსთვის ზიანის მიყენების რისკის ფინანსური უზრუნველყოფის სამართლებრივ რეჟიმს ადგენს „გარემოსდაცვითი პასუხისმგებლობის შესახებ“ საქართველოს კანონი.
მუხლი 18. გარემოს დაცვის ეკონომიკური სტიმულირება
1. გარემოს დაცვის ეკონომიკური სტიმულირების მიზანია უნარჩენო, გარემოსდაცვითი თვალსაზრისით მისაღები, ეკოლოგიურად სუფთა, მცირენარჩენიანი საუკეთესო ტექნოლოგიისა და ტექნიკის დამუშავებისა და დანერგვის, მეორადი ნედლეულის გამოყენების, ეფექტური გარემოსდაცვითი პროექტების განხორციელების ხელშეწყობა, რაც შეიძლება განხორციელდეს:
ა) რეკლამით გარემოს დაცვის საკითხებზე;
ბ) საგადასახადო შეღავათით;
გ) შეღავათიანი სახელმწიფო კრედიტით.
2. გარემოს დაცვის ეკონომიკური სტიმულირების სამართლებრივ რეჟიმს განსაზღვრავს საქართველოს კანონმდებლობა. საგადასახადო შეღავათი შეიძლება დაწესდეს მხოლოდ საქართველოს კანონით.
მუხლი 20. გარემოსდაცვითი აუდიტი
1. გარემოსდაცვითი აუდიტი წარმოადგენს საქმიანობის სუბიექტის მიერ გარემოს დაცვის კანონმდებლობის მოთხოვნათა, გარემოს დაცვის ნორმების (თვით საქმიანობის სუბიექტის მიერ დადგენილის ჩათვლით) შესრულებისა და ბუნებათსარგებლობის სისტემის მართვის ეფექტურობის ანალიზს, რომელიც მოიცავს მთელ საწარმოო-ტექნოლოგიურ ციკლს და ტარდება საქმიანობის ეკოლოგიური შეფასებისა და მოხმარებული ბუნებრივი რესურსების დანაკარგების, გარემოზე მავნე ზემოქმედებისა და ნარჩენების მინიმიზაციის გზებისა და საშუალებების გამოვლენის მიზნით.
2. გარემოსდაცვითი აუდიტი ტარდება საქმიანობის სუბიექტის ინიციატივით ან სამინისტროს გადაწყვეტილებით საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ განსაკუთრებულ შემთხვევებში.
3. გარემოსდაცვით აუდიტთან დაკავშირებულ ხარჯებს გაიღებს სამინისტრო, თუ გარემოსდაცვითი აუდიტი ტარდება მისი გადაწყვეტილების საფუძველზე.
4. საზოგადოებრიობის წარმომადგენლებს უფლება აქვთ მოითხოვონ გარემოსდაცვითი აუდიტის შედეგების გაცნობა, თუ მოთხოვნილი ინფორმაცია არ შეიცავს სახელმწიფო, კომერციულ ან საწარმოო საიდუმლოებას.
5. გარემოსდაცვითი აუდიტის ჩატარების წესს განსაზღვრავს საქართველოს კანონმდებლობა.
მუხლი 21. გარემოსდაცვითი მოთხოვნები პრივატიზაციის პროცესში
1. პრივატიზებული სამეურნეო ობიექტის მესაკუთრე არ თავისუფლდება იმ გარემოსდაცვითი ვალდებულებების შესრულებისაგან, რომლებიც დაკისრებული ჰქონდა სამეურნეო ობიექტის ყოფილ მესაკუთრეს.
2. საქართველოს გარემოს დაცვის სფეროში მოქმედი კანონმდებლობის დარღვევით ობიექტის პრივატიზებამდე განხორციელებული საქმიანობით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება ეკისრება პრივატიზებული ობიექტის ყოველ ახალ მესაკუთრეს, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი.
3. პრივატიზებულ სამეურნეო ობიექტებზე არსებული ეკოლოგიური მდგომარეობის შეფასების, საქმიანობის ეკოლოგიური რისკის დადგენის, ჩასატარებელი გამწმენდ-აღდგენითი სამუშაოების ღირებულების დადგენის მიზნით შეიძლება ჩატარდეს გარემოსდაცვითი აუდიტი სამინისტროს გადაწყვეტილების საფუძველზე.
გარემოს დაცვის ინფორმაციული უზრუნველყოფა
1. გარემოს მდგომარეობის ხარისხობრივი და რაოდენობრივი მაჩვენებლების აღრიცხვა, ანგარიშგება და შეფასება მოიცავს გარემოს მდგომარეობის და ბუნებრივი რესურსების კადასტრების შედგენას, სტატისტიკას, ინვენტარიზაციას, პასპორტიზაციას, კარტოგრაფირებას.
2. გარემოს მდგომარეობის ხარისხობრივი და რაოდენობრივი მაჩვენებლების სახელმწიფო აღრიცხვას, ანგარიშგებასა და შეფასებას საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსთან და სხვა შესაბამის უწყებებთან ერთად თავისი კომპეტენციის ფარგლებში ხელმძღვანელობს და კოორდინაციას უწევს სამინისტრო საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.
მუხლი 27. გარემოს მდგომარეობაზე დაკვირვების სისტემა
1. გარემოს მდგომარეობაზე დაკვირვების (მონიტორინგის) სისტემა წარმოადგენს გარემოს მდგომარეობაზე დაკვირვებით მიღებული ინფორმაციის ანალიზისა და პროგნოზირების ერთობლიობას.
2. გარემოს მდგომარეობაზე დაკვირვების (მონიტორინგის) სისტემის საერთო კოორდინაციას ახორციელებს სამინისტრო.
3. გარემოს მდგომარეობაზე დაკვირვების (მონიტორინგის) შედეგები ხელმისაწვდომია საზოგადოებრიობისათვის.
4. გარემოს მდგომარეობაზე დაკვირვების (მონიტორინგის) სისტემის, მასში შემავალი დაკვირვების (მონიტორინგის) სახეობებისა და მათი წარმოების სამართლებრივ რეჟიმს განსაზღვრავს საქართველოს კანონმდებლობა.
1. ცენტრის მიზნებია:
ა) გარემოს მდგომარეობის შესახებ არსებული ინფორმაციის შეგროვება და საზოგადოებისთვის მისი ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფის ხელშეწყობა;
ბ) შესაბამის სფეროში სპეციალისტების მომზადების, გადამზადების, სერტიფიცირებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების კურსებისა და სწავლების ორგანიზება;
გ) საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა ფუნქციების შესრულება.
2. ცენტრის მიერ გაწეული მომსახურების საფასურის ოდენობები დგინდება საქართველოს მთავრობის დადგენილებით.
მუხლი 28. გარემოს დაცვის ნორმები
გარემოს დაცვის ნორმების დაწესების მიზანია დადგინდეს გარემოზე საქმიანობის ზემოქმედების ისეთი ნორმები, რომლებიც უზრუნველყოფენ გარემოს ეკოლოგიურ წონასწორობას. ამ მიზნით წესდება:
ა) გარემოს მდგომარეობის ხარისხობრივი ნორმები;
ბ) გარემოში მავნე ნივთიერებათა ემისიისა და მიკროორგანიზმებით გარემოს დაბინძურების ზღვრულად დასაშვები ნორმები;
გ) გარემოში ქიმიურ საშუალებათა გამოყენების ნორმები;
დ) ეკოლოგიური მოთხოვნები პროდუქციისადმი;
ე) გარემოზე დატვირთვის ნორმები.
მუხლი 29. გარემოს მდგომარეობის ხარისხობრივი ნორმები
1. გარემოს მდგომარეობის ხარისხობრივი ნორმებია:
ა) ატმოსფერულ ჰაერში, წყალსა და ნიადაგში ადამიანის ჯანმრთელობისა და ბუნებრივი გარემოსათვის მავნე ნივთიერებების კონცენტრაციისა და მიკროორგანიზმების რაოდენობათა ზღვრულად დასაშვები ნორმები;
ბ) ხმაურის, ვიბრაციის, ელექტრომაგნიტური ველებისა და სხვაგვარი ფიზიკური ზემოქმედების ზღვრულად დასაშვები ნორმები;
გ) რადიაციული ზემოქმედების ზღვრულად დასაშვები ნორმები.
2. გარემოს მდგომარეობის ხარისხობრივი ნორმები განისაზღვრება 5 წელიწადში ერთხელ, დებულებით „გარემოს მდგომარეობის ხარისხობრივი ნორმების შესახებ“, რომელსაც სამინისტროსთან შეთანხმებით შეიმუშავებს და ამტკიცებს საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო.
1. გარემოში მავნე ნივთიერებათა ემისიისა და მიკროორგანიზმებით გარემოს დაბინძურების ზღვრულად დასაშვები ნორმები მუშავდება დაბინძურების ყოველი კონკრეტული წყაროსათვის მათი ტექნოლოგიური თავისებურებებისა და ადგილმდებარეობის ფონური დაბინძურების გათვალისწინებით იმგვარად, რომ ემისიური ნივთიერებების და მიკროორგანიზმების კონცენტრაციამ ადგილზე არ გადააჭარბოს ზღვრულად დასაშვები კონცენტრაციის დონეს.
2. გარემოში მავნე ნივთიერებათა ემისიისა და მიკროორგანიზმებით გარემოს დაბინძურების ზღვრულად დასაშვები ნორმები განისაზღვრება ყოველ ხუთ წელიწადში ერთხელ „გარემოში მავნე ნივთიერებათა ემისიისა და მიკროორგანიზმებით გარემოს დაბინძურების ზღვრულად დასაშვები ნორმების შესახებ“ დებულებით, რომელსაც შეიმუშავებს და ამტკიცებს სამინისტრო.
3. (ამოღებულია – 25.03.2013, №469).
მუხლი 31. გარემოში ქიმიურ საშუალებათა გამოყენების ნორმები
1. მინერალური სასუქების, მცენარეთა დაცვის, ზრდის სტიმულატორების და სხვა ქიმიური საშუალებების გარემოში გამოყენების ნორმები დგინდება იმგვარად, რომ საფრთხე არ შეექმნას ადამიანის ჯანმრთელობას, მცენარეთა და ცხოველთა სამყაროს, ნიადაგს.
2. გარემოში ქიმიურ საშუალებათა (მათ შორის, მცენარეთა დაცვისა და ნიადაგის განოყიერების ქიმიურ საშუალებათა) გამოყენების ნორმებს და ამ ქიმიურ საშუალებათა (ნივთიერებათა) ტრანსპორტირების, შენახვისა და გამოყენების წესებს 5 წელიწადში ერთხელ შეიმუშავებს და დებულებით „გარემოში ქიმიურ საშუალებათა გამოყენების ნორმებისა და ქიმიურ საშუალებათა ტრანსპორტირების, შენახვისა და გამოყენების წესების შესახებ“ ამტკიცებს სამინისტრო საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსთან შეთანხმებით.
3. ქიმიურ ნივთიერებათა ოპტიმალური გამოყენების, მოხმარების, მათ გამოყენებასთან დაკავშირებული რისკის შემცირების, აღრიცხვისა და კონტროლის მიზნით დგება ქიმიურ ნივთიერებათა ერთიანი სახელმწიფო რეესტრი, რომლის შედგენის წესს განსაზღვრავს საქართველოს კანონმდებლობა.
მუხლი 32. გარემოზე დატვირთვის ნორმები
1. ბუნებრივი ეკოსისტემებით, ლანდშაფტებით და სხვა ტერიტორიებით სარგებლობისას და ათვისებისას დგინდება მათი დატვირთვის ზღვრულად დასაშვები ნორმები (გარემოზე დატვირთვის ნორმები).
2. გარემოზე დატვირთვის ნორმები მოიცავენ ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის კვოტებს, რომლებიც მდგრადი განვითარების პრინციპების გათვალისწინებით დგინდება სახელმწიფო დონეზე. ბუნებრივი რესურსების ცალკეული სახეობებით სარგებლობის კვოტები დგინდება რეგიონალურ და ადგილობრივ დონეებზე.
3. გარემოზე დატვირთვის ნორმებს 5 წელიწადში ერთხელ შეიმუშავებს და ამტკიცებს სამინისტრო დებულებით „გარემოზე დატვირთვის ნორმების შესახებ“.
მუხლი 33. ეკოლოგიური მოთხოვნები პროდუქციისადმი
1. ფართო მოხმარების პროდუქციის წარმოების, ტრანსპორტირებისა და შენახვის დროს გათვალისწინებული უნდა იქნეს გარემოზე და ადამიანის ჯანმრთელობაზე მავნე ზემოქმედების ზღვრულად დასაშვები ნორმები.
2. საკვებ პროდუქტებში ქიმიურ ნივთიერებათა რაოდენობის ზღვრულად დასაშვები ნორმები დგინდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.
ეკოლოგიური მოთხოვნები ნარჩენებისადმი
მუხლი 34. ეკოლოგიური მოთხოვნები ნარჩენებისადმი
1. საქმიანობის სუბიექტი ვალდებულია უზრუნველყოს ნარჩენების პრევენცია, შეგროვება, აღდგენა და განთავსება გარემოსდაცვითი, სანიტარიულ-ჰიგიენური და ეპიდემიოლოგიური ნორმებისა და წესების დაცვით.
2. საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ნარჩენების განთავსება და დამარხვა ნებადართულია სპეციალურად განსაზღვრულ ადგილებში, გარემოსდაცვითი, სანიტარიულ-ჰიგიენური და ეპიდემიოლოგიური ნორმებისა და წესების დაცვით.
3. რადიოაქტიური და სხვა სახიფათო ნარჩენების განთავსება ხდება მხოლოდ საგანგებოდ განსაზღვრულ ადგილებში, გარემოსდაცვითი და სანიტარიულ-ჰიგიენური ნორმებისა და წესების დაცვით.
4. აკრძალულია ყოველგვარი ნარჩენების განთავსება ზღვაში და წყლის სხვა ობიექტებში.
5. ნარჩენების მართვასთან დაკავშირებული საკითხები, მათი იმპორტი, ექსპორტი და ტრანზიტი რეგულირდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.
საქართველოს 2014 წლის 26 დეკემბრის კანონი №3000 – ვებგვერდი, 12.01.2015წ.
საქართველოს 2016 წლის 13 აპრილის კანონი №4955 - ვებგვერდი, 26.04.2016წ.
გარემოსდაცვითი მოთხოვნები საქმიანობაზე გადაწყვეტილების მიღებისას და განხორციელებისას
მუხლი 35. გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილება
1. საზოგადოებისა და სახელმწიფოს ეკოლოგიური, სოციალური და ეკონომიკური ინტერესების გათვალისწინების, აგრეთვე ადამიანის ჯანმრთელობის, ბუნებრივი გარემოს, კულტურულ და მატერიალურ ფასეულობათა დაცვის მიზნით საქართველოს ტერიტორიაზე საქმიანობის განხორციელებისათვის აუცილებელია გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილება.
2. გარემოზე შესაძლო ზემოქმედების გამოვლენისა და შესწავლის მიზნით გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილების გაცემამდე გარემოსდაცვითი შეფასების კოდექსის შესაბამისად ხორციელდება გარემოზე ზემოქმედების შეფასების პროცედურა.
3. გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილების გაცემასთან დაკავშირებული საკითხები განისაზღვრება გარემოსდაცვითი შეფასების კოდექსით.
[მუხლი 35 1 . ინტეგრირებული გარემოსდაცვითი ნებართვა
„სამრეწველო ემისიების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული ინტეგრირებული გარემოსდაცვითი ნებართვისადმი დაქვემდებარებული საქმიანობისთვის აუცილებელია ინტეგრირებული გარემოსდაცვითი ნებართვა. ინტეგრირებული გარემოსდაცვითი ნებართვისადმი დაქვემდებარებული საქმიანობები და ამ ნებართვის გაცემასთან დაკავშირებული საკითხები განისაზღვრება „სამრეწველო ემისიების შესახებ“ საქართველოს კანონით. (ამოქმედდეს 2026 წლის 1 სექტემბრიდან)]
მუხლი 39. ზოგადი გარემოსდაცვითი მოთხოვნები საქმიანობის განხორციელების პროცესში
1. საქმიანობისას უნდა შესრულდეს ეკოლოგიური უსაფრთხოებისა და მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვის მოთხოვნები, გათვალისწინებულ იქნეს გარემოს დაცვის, ბუნებრივი რესურსების რაციონალური გამოყენების, გარემოს აღდგენის ღონისძიებები და მათი განხორციელებისათვის საჭირო ფინანსური საშუალებები.
2. საქმიანობის სუბიექტი ვალდებულია:
ა) ჰქონდეს შესაბამის სახელმწიფო ორგანოებთან შეთანხმებული ტექნოგენური ავარიისა და ბუნებრივი კატასტროფის შედეგების თავიდან აცილებისა და პროფილაქტიკის ოპერატიული და სისტემატური ღონისძიებების, ავარიისა და კატასტროფის დროს მოქმედების გეგმები;
ბ) შექმნას და მზადყოფნაში ჰყავდეს ავარიის სალიკვიდაციო ტექნიკური საშუალებებით უზრუნველყოფილი სამსახური; ყოველი მოსალოდნელი და მომხდარი ტექნოგენური ავარიისა და ბუნებრივი კატასტროფის შესახებ დროულად აცნობოს შესაბამის სახელმწიფო ორგანოებს და მოსახლეობას;
გ) ამ პირობების შესრულების სამართლებრივ რეჟიმს არეგულირებს საქართველოს კანონმდებლობა.
მუხლი 40. გარემოსდაცვითი მოთხოვნები სამეურნეო ობიექტების ექსპლუატაციაში გადაცემისას
დაუშვებელია სამეურნეო ობიექტების ექსპლუატაციაში შესვლა, თუ არ არის უზრუნველყოფილი:
ა) საშიში ნარჩენების უტილიზაციის, გაუვნებელყოფის დანადგარების, გამწმენდი ნაგებობების, გარემოს მდგომარეობაზე კონტროლის საშუალებების გამართული მუშაობა;
ბ) პროექტით გათვალისწინებული გარემოსდაცვითი ღონისძიებების განსახორციელებელი საშუალებების არსებობა.
მუხლი 41. გარემოსდაცვითი მოთხოვნები სამეურნეო ობიექტების ლიკვიდაციისას
სამეურნეო ობიექტის ნაწილობრივი ან სრული ლიკვიდაციისას საქმიანობის სუბიექტი ვალდებულია დაიცვას ამ კანონით და საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა მოთხოვნები.
სტრატეგიული გარემოსდაცვითი შეფასება და გარემოზე ტრანსსასაზღვრო ზემოქმედება
საქართველოს 2017 წლის 1 ივნისის კანონი №891 - ვებგვერდი, 21.06.2017წ.
მუხლი 411. სტრატეგიული გარემოსდაცვითი შეფასება
1. გარემოსდაცვითი შეფასების კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში სტრატეგიული დოკუმენტი ექვემდებარება სტრატეგიულ გარემოსდაცვით შეფასებას.
2. სტრატეგიული გარემოსდაცვითი შეფასება ხორციელდება გარემოსდაცვითი შეფასების კოდექსით დადგენილი წესით.
3. ბათილია სტრატეგიული გარემოსდაცვითი შეფასებისადმი დაქვემდებარებული სტრატეგიული დოკუმენტი, რომელიც მიღებულია ან/და დამტკიცებულია გარემოსდაცვითი შეფასების კოდექსით გათვალისწინებული პროცედურების განხორციელების გარეშე.
[მუხლი 412 . გარემოზე ტრანსსასაზღვრო ზემოქმედება
გარემოზე ტრანსსასაზღვრო ზემოქმედების შემთხვევაში ხორციელდება გარემოზე ტრანსსასაზღვრო შეფასების პროცედურა გარემოსდაცვითი შეფასების კოდექსისა და შესაბამისი საერთაშორისო ხელშეკრულებების შესაბამისად. (ამოქმედდეს „ტრანსსასაზღვრო კონტექსტში გარემოზე ზემოქმედების შეფასების შესახებ“ კონვენციისა და მისი „სტრატეგიული გარემოსდაცვითი შეფასების შესახებ“ ოქმის საქართველოსთვის ძალაში შესვლისთანავე)]
საგანგებო ეკოლოგიური მდგომარეობა
მუხლი 42. საგანგებო მდგომარეობა ეკოლოგიური კატასტროფის დროს
1. ეკოლოგიური კატასტროფის დროს საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე ან მის რომელიმე ნაწილში ცხადდება საგანგებო მდგომარეობა.
2. ტერიტორიაზე, სადაც გამოცხადდა საგანგებო მდგომარეობა, იქმნება საგანგებო ეკოლოგიური მდგომარეობის ან ეკოლოგიური უბედურების ზონა.
მუხლი 43. საგანგებო ეკოლოგიური მდგომარეობის ზონა
1. ტერიტორია, სადაც საქმიანობის ან სტიქიური უბედურების შედეგად გაუარესდა გარემოს მდგომარეობა და საფრთხე შეექმნა ადამიანის ჯანმრთელობას, მცენარეულ საფარს და ცხოველთა სამყაროს, ცხადდება საგანგებო ეკოლოგიური მდგომარეობის ზონად.
2. საგანგებო ეკოლოგიური მდგომარეობის ზონას აცხადებს და აუქმებს საქართველოს პრეზიდენტი.
3. საგანგებო ეკოლოგიური მდგომარეობის ზონის რეჟიმს განსაზღვრავს საქართველოს კანონმდებლობა.
მუხლი 44. ეკოლოგიური უბედურების ზონა
1. ტერიტორია, სადაც საქმიანობის, ავარიის, კატასტროფის და სტიქიური უბედურების შედეგად დაირღვა ეკოლოგიური წონასწორობა, საფრთხე შეექმნა ადამიანის სიცოცხლეს, ცხადდება ეკოლოგიური უბედურების ზონად.
2. ეკოლოგიური უბედურების ზონას აცხადებს და აუქმებს საქართველოს პრეზიდენტი.
3. ეკოლოგიური უბედურების ზონის რეჟიმს განსაზღვრავს საქართველოს კანონმდებლობა.
მუხლი 45. ბუნებრივი ეკოსისტემების დაცვის მიზანი
1. ბუნებრივი ეკოსისტემები, ლანდშაფტები და ტერიტორიები დაცული უნდა იყოს დაბინძურების, დარღვევის, დაზიანების, დეგრადაციის, გამოფიტვისა და დაშლისაგან.
2. დაცვას ექვემდებარება:
ა) ზღვის სანაპირო ზოლი;
ბ) ჭაობები, წყაროსთავები, წყალსატევების, მდინარეების სათავეები, მყინვარები, მღვიმეები;
გ) სუბალპური და ჭალის ტყეები;
დ) ძვირფასი ტყის მასივები;
ე) მწვანე ზონის ტყეები;
ვ) სანიტარიული დაცვის ზონები და ტერიტორიები.
3. ბუნებრივი ეკოსისტემების, ლანდშაფტებისა და ტერიტორიების გამოყენებასთან და მართვასთან დაკავშირებული ნებისმიერი საქმიანობა, მათი მართვის რეჟიმი ხორციელდება გარემოს დაცვის ნორმებისა და მოთხოვნების გათვალისწინებით.
4. ბუნებრივი ეკოსისტემების, ლანდშაფტებისა და ტერიტორიების გამოყენებასთან და მართვასთან დაკავშირებულ საკითხებს (მიწათსარგებლობის დაგეგმვისა და ზონირების ჩათვლით) განსაზღვრავს საქართველოს კანონმდებლობა.
მუხლი 46. ველურ მცენარეთა და გარეულ ცხოველთა დაცვა
1. ველურ მცენარეთა და გარეულ ცხოველთა რესურსების თვითაღწარმოებისა და ბიომრავალფეროვნების შენარჩუნებისათვის მათი გარემოდან ამოღება მკაცრად ლიმიტირებულია და ლიცენზირებას ექვემდებარება.
2. აკრძალულია ყოველი ქმედება, რომელმაც შეიძლება ზიანი მიაყენოს ველურ მცენარეთა და გარეულ ცხოველთა სამყაროს, საბინადრო გარემოს, გამრავლების არეალებს და სამიგრაციო გზებს.
3. საქართველოში ველურ მცენარეთა და გარეულ ცხოველთა დაცვის და სარგებლობის წესს ადგენს საქართველოს კანონმდებლობა.
მუხლი 47. გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფ გარეულ ცხოველთა და ველურ მცენარეთა დაცვა
1. გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფი გარეული ცხოველები და ველური მცენარეები რეგისტრირებულნი არიან საქართველოს „წითელ ნუსხასა“ და „წითელ წიგნში“.
2. (ამოღებულია – 08.11.2011, №5201).
3. საქართველოს „წითელი ნუსხისა“ და „წითელი წიგნის“ შედგენის წესი განისაზღვრება საქართველოს კანონმდებლობით.
მუხლი 48. დაცული ტერიტორიების სისტემის შექმნის მიზანი
დაცული ტერიტორიების სისტემის ჩამოყალიბება ემსახურება თვითმყოფადი ბუნებრივ-კულტურული გარემოსა და მისი ცალკეული კომპონენტების დაცვასა და შენარჩუნებას.
მუხლი 49. დაცული ტერიტორიების კატეგორიები
1. დაცული ტერიტორიების კატეგორიებია: სახელმწიფო ნაკრძალი, ეროვნული პარკი, ბუნების ძეგლი, აღკვეთილი, დაცული ლანდშაფტი, მრავალმხრივი გამოყენების ტერიტორია.
2. საქართველოში დასაშვებია დაცული ტერიტორიების საერთაშორისო ქსელში ჩართული კატეგორიების – ბიოსფერული რეზერვატის, მსოფლიო მემკვიდრეობის უბნის, საერთაშორისო მნიშვნელობის ჭარბტენიანი ტერიტორიის – არსებობა.
3. დაცული ტერიტორიები იქმნება საქართველოს პარლამენტის გადაწყვეტილებით.
4. დაცული ტერიტორიების მართვა ხორციელდება „დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად.
გარემოს დაცვის გლობალური და რეგიონალური მართვა
მუხლი 50. გარემოს დაცვის გლობალური და რეგიონალური პრობლემების გადაჭრის სამართლებრივი უზრუნველყოფა
სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოები, ფიზიკური და იურიდიული (საკუთრებისა და ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის განურჩევლად) პირები, თავიანთი კომპეტენციისა და საქართველოს მიერ ნაკისრ საერთაშორისო ვალდებულებათა ფარგლებში, ახორციელებენ დამატებით ღონისძიებებს საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე გარემოს დაცვის გლობალური და რეგიონალური პრობლემების გადასაჭრელად.
მუხლი 51. კლიმატის დაცვა გლობალური ცვლილებებისაგან
1. გლობალური ცვლილებებისაგან დედამიწის კლიმატის დაცვის მიზნით საქმიანობის სუბიექტი ვალდებულია დაიცვას ატმოსფეროში სათბურის ეფექტის გამომწვევი გაზების გამოყოფის (ემისიის) ნორმები და განახორციელოს მათი შემცირების ღონისძიებანი.
2. სათბურის ეფექტის გამომწვევი გაზების გამოყოფა რეგულირდება გარემოს დაბინძურების ინტეგრირებული კონტროლის სისტემის საფუძველზე.
3. საქართველოს იურისდიქციის ფარგლებში გლობალური ცვლილებებისაგან კლიმატის დაცვის სამართლებრივ რეჟიმს აწესებს საქართველოს კანონმდებლობა.
1. საქმიანობის სუბიექტი ვალდებულია შეამციროს ან შეწყვიტოს ისეთი ქიმიური საშუალებების (ნივთიერებების) წარმოება ან გამოყენება, რომლებიც ზეგავლენას ახდენენ და შლიან დედამიწის ოზონის შრეს.
2. აღნიშნული ქიმიური ნივთიერებების შემცველი პროდუქცია საქართველოში შემოაქვთ მხოლოდ სპეციალური ნებართვით.
3. საქართველოს იურისდიქციის ფარგლებში ოზონის შრის დაცვის სამართლებრივ რეჟიმს აწესებს საქართველოს კანონმდებლობა.
მუხლი 53. ბიომრავალფეროვნების დაცვა
1. საქმიანობა არ უნდა იწვევდეს ბიომრავალფეროვნების შეუქცევად რაოდენობრივ ან ხარისხობრივ ცვლილებებს და მის დეგრადაციას.
2. საქართველოში ბიომრავალფეროვნების დაცვის სამართლებრივ რეჟიმს აწესებს საქართველოს კანონმდებლობა.
მუხლი 54. შავი ზღვის დაბინძურებისაგან დაცვა
1. შავი ზღვის გარემოს დაცვისა და შენარჩუნების მიზნით ყოველი საქმიანობის სუბიექტი ვალდებულია განახორციელოს ღონისძიებები, რომლებიც უზრუნველყოფენ ხმელეთზე მდებარე დაბინძურების წყაროებიდან, გემებიდან, კონტინენტურ შელფზე საქმიანობის შედეგად, ტრანსსასაზღვრო ტვირთზიდვის დროს, ატმოსფეროდან, ზღვაში ჩამდინარე წყლებით და ჩამარხვით ზღვის საშიში ნივთიერებებითა და მასალებით დაბინძურების თავიდან აცილებას, აღკვეთას, შემცირებასა და კონტროლს.
2. საქართველოს იურისდიქციის ფარგლებში შავი ზღვის დაბინძურებისაგან დაცვის სამართლებრივ რეჟიმს აწესებს საქართველოს კანონმდებლობა.
1. ვერცხლისწყლისა და მისი ნაერთების ანთროპოგენური გაფრქვევებისა და გაჟონვებისგან ადამიანის ჯანმრთელობისა და გარემოს დაცვის მიზნით საქართველოში დგინდება ვერცხლისწყლისა და მისი ნაერთების მართვის სპეციალური სამართლებრივი რეჟიმი.
2. აკრძალულია ვერცხლისწყლის პირველადი მოპოვება (ისეთი მოპოვება, რომლის დროსაც ძირითადი მოსაპოვებელი ნივთიერება ვერცხლისწყალია) და ოქროს მოპოვებისას ან/და გადამუშავებისას ვერცხლისწყლის ან ვერცხლისწყლის ნაერთის გამოყენება.
3. ვერცხლისწყლის იმპორტის, ექსპორტისა და ტრანზიტის განხორციელება დასაშვებია წინასწარი დასაბუთებული თანხმობის გაცემის საფუძველზე, საქართველოს მთავრობის მიერ დამტკიცებული წესის შესაბამისად.
4. ვერცხლისწყლით გამდიდრებული ცალკეული პროდუქტები, რომელთა წარმოება, იმპორტის, ექსპორტისა და ტრანზიტის განხორციელება შეზღუდულია, აგრეთვე საწარმოო პროცესები, რომლებშიც ვერცხლისწყლის ან ვერცხლისწყლის ნაერთის გამოყენება შეზღუდულია, განისაზღვრება წინასწარი დასაბუთებული თანხმობის გაცემის საფუძველზე ვერცხლისწყლისა და ვერცხლისწყლით გამდიდრებული პროდუქტების იმპორტის, ექსპორტისა და ტრანზიტის განხორციელებისა და რეგულირების წესით, რომელსაც ამტკიცებს საქართველოს მთავრობა.
საერთაშორისო თანამშრომლობა გარემოს დაცვის სფეროში
მუხლი 55. საერთაშორისო თანამშრომლობა გარემოს დაცვის სფეროში
საქართველო კანონმდებლობით დადგენილი წესით ახდენს იმ საერთაშორისო ხელშეკრულებებისა და შეთანხმებების დადებას, რატიფიცირებას, დენონსაციას ან მათთან შეერთებას, რომლებიც არეგულირებენ გარემოს დაცვის სფეროში საქართველოს ურთიერთობებს სხვა სახელმწიფოებთან, სახელმწიფოთა კავშირებთან, აგრეთვე სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციებთან.
მუხლი 56. საერთაშორისო ხელშეკრულებები და შეთანხმებები გარემოს დაცვის სფეროში
საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებას ან შეთანხმებას, თუ იგი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციას, აქვს უპირატესი იურიდიული ძალა შიდასახელმწიფოებრივი ნორმატიული აქტების მიმართ.
საქართველოს 2019 წლის 15 ოქტომბრის კანონი №5094 – ვებგვერდი, 21.10.2019წ.
1. სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება − გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტი (შემდგომ − დეპარტამენტი) უზრუნველყოფს დეპარტამენტის იმ თანამშრომლის სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის დაზღვევას, რომელსაც მინიჭებული აქვს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის სფეროში საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევის ფაქტების გამოვლენის ან/და აღკვეთის უფლებამოსილება.
2. სამინისტროს სისტემაში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირი − ეროვნული სატყეო სააგენტო (შემდგომ − სააგენტო) უზრუნველყოფს სააგენტოს იმ თანამშრომლის სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის დაზღვევას, რომელსაც მინიჭებული აქვს სახელმწიფო ტყის ფონდის ტერიტორიაზე ტყის აღრიცხვის, დაგეგმვის, მონიტორინგის, სატყეო-სამეურნეო ღონისძიებების განხორციელების, ტყითსარგებლობის უფლების განხორციელების კონტროლისა და უკანონო ტყითსარგებლობის ფაქტების გამოვლენის ან/და აღკვეთის უფლებამოსილება.
3. ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული დეპარტამენტის თანამშრომლის/ამავე მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული სააგენტოს თანამშრომლის სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას დაღუპვის შემთხვევაში მის ოჯახს (მემკვიდრეს) დეპარტამენტის/სააგენტოს ბიუჯეტიდან, დეპარტამენტის/სააგენტოს უფროსის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საფუძველზე ეძლევა ერთჯერადი ფულადი დახმარება 15 000 ლარის ოდენობით და აუნაზღაურდება დეპარტამენტის/სააგენტოს შესაბამისი თანამშრომლის დაკრძალვის ხარჯები 500 ლარის ოდენობით.
4. სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული დეპარტამენტის თანამშრომლის/ამავე მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული სააგენტოს თანამშრომლის ჯანმრთელობის დაზიანების შემთხვევაში მას, ჯანმრთელობის დაზიანების ხარისხის შესაბამისად, დეპარტამენტის/სააგენტოს უფროსის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საფუძველზე ეძლევა ერთჯერადი ფულადი დახმარება:
ა) ჯანმრთელობის მძიმე დაზიანების შემთხვევაში – 7 000 ლარის ოდენობით;
ბ) ჯანმრთელობის ნაკლებად მძიმე დაზიანების შემთხვევაში – 4 000 ლარის ოდენობით;
გ) ჯანმრთელობის მსუბუქი დაზიანების შემთხვევაში – 2 000 ლარის ოდენობით.
5. დეპარტამენტი/სააგენტო უფლებამოსილია თავისი ბიუჯეტიდან დეპარტამენტის/სააგენტოს ტერიტორიული ორგანოს ხელმძღვანელს დაუქირაოს საცხოვრებელი ბინა (ოჯახის წევრებთან − მეუღლესთან და შვილებთან ერთად საცხოვრებლად) იმ შემთხვევაში, თუ დეპარტამენტის/სააგენტოს ტერიტორიული ორგანოს ხელმძღვანელის ფაქტობრივი საცხოვრებელი ადგილი მისი სამუშაო ადგილიდან არანაკლებ 30 კილომეტრითაა დაშორებული, ამასთანავე, დეპარტამენტის/სააგენტოს შესაბამისი ტერიტორიული ორგანოს სამოქმედო ტერიტორიის ფარგლების გარეთ მდებარეობს. დეპარტამენტის/სააგენტოს ტერიტორიული ორგანოს ხელმძღვანელის საცხოვრებელი ბინით უზრუნველყოფის წესსა და პირობებს ადგენს საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრი.
სახელმწიფო კონტროლი გარემოს დაცვის და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის სფეროში
საქართველოს 2011 წლის 5 მაისის კანონი №4653 - ვებგვერდი, 13.05.2011წ.
1. გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის (გარდა ნავთობისა, გაზისა და სასარგებლო წიაღისეულით სარგებლობის ლიცენზირებისა) სფეროში სახელმწიფო კონტროლს საქართველოს კანონმდებლობით მინიჭებული უფლებამოსილებების ფარგლებში ახორციელებენ სამინისტრო, დეპარტამენტი, სამინისტროს სისტემაში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირები − დაცული ტერიტორიების სააგენტო და ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების სააგენტო და სახელმწიფო ტყის მართვის ორგანო.
2. დეპარტამენტი გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის (გარდა ნავთობისა, გაზისა და სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზიის ან წიაღით სარგებლობის ლიცენზიის პირობების შესრულების კონტროლისა) სფეროში სახელმწიფო კონტროლის განხორციელების უზრუნველსაყოფად ახორციელებს ინსპექტირებას, რომელიც მოიცავს რეგულირების ობიექტის:
ა) გეგმურ ან არაგეგმურ შემოწმებას;
ბ) დათვალიერებას.
[ 1. გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით (გარდა ნავთობისა და გაზისა) სარგებლობის სფეროში სახელმწიფო კონტროლს საქართველოს კანონმდებლობით მინიჭებული უფლებამოსილებების ფარგლებში ახორციელებენ სამინისტრო, დეპარტამენტი, სამინისტროს სისტემაში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირები − დაცული ტერიტორიების სააგენტო და ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების სააგენტო და სახელმწიფო ტყის მართვის ორგანო.
2. დეპარტამენტი გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით (გარდა ნავთობისა და გაზისა) სარგებლობის სფეროში სახელმწიფო კონტროლის განხორციელების უზრუნველსაყოფად ახორციელებს ინსპექტირებას, რომელიც მოიცავს რეგულირების ობიექტის:
ა) გეგმურ ან არაგეგმურ შემოწმებას;
ბ) დათვალიერებას. (ამოქმედდეს 2025 წლის 13 ივნისიდან)]
3. რეგულირების ობიექტის შემოწმების განხორციელების საფუძველია საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის ან დეპარტამენტის უფროსის/დეპარტამენტის უფლებამოსილი პირის მიერ საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი. ამ აქტის გასაჩივრება არ იწვევს რეგულირების ობიექტის შემოწმების შეჩერებას. რეგულირების ობიექტის დათვალიერების განხორციელება ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას არ საჭიროებს.
4. სასაზღვრო ზოლში შემოწმების განხორციელების პერიოდები თანხმდება საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულებასთან − საქართველოს სასაზღვრო პოლიციასთან.
5. დეპარტამენტი უფლებამოსილია:
ა) ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის (გარდა ნავთობისა, გაზისა და სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზიის ან წიაღით სარგებლობის ლიცენზიის პირობების შესრულების კონტროლისა), მათი ტრანსპორტირებისას წარმოშობის ან კანონიერების დამადასტურებელ დოკუმენტებთან ბუნებრივი რესურსების (გარდა ნავთობისა, გაზისა და სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზიის ან წიაღით სარგებლობის ლიცენზიის პირობების შესრულების კონტროლისა) შესაბამისობის დადგენის, მოპოვებული ბუნებრივი რესურსების (გარდა ნავთობისა, გაზისა და სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზიის ან წიაღით სარგებლობის ლიცენზიის პირობების შესრულების კონტროლისა) და გამოყენებული იარაღებისა და საშუალებების დათვალიერების, უკანონოდ მოპოვებული ბუნებრივი რესურსების (გარდა ნავთობისა, გაზისა და სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზიის ან წიაღით სარგებლობის ლიცენზიის პირობების შესრულების კონტროლისა) გამოვლენის მიზნით დღე-ღამის ნებისმიერ დროს დაუბრკოლებლად განახორციელოს დათვალიერება ბუნებრივი რესურსების (გარდა ნავთობისა, გაზისა და სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზიის ან წიაღით სარგებლობის ლიცენზიის პირობების შესრულების კონტროლისა) მოპოვების ან პირველადი გადამუშავების ადგილებში, მათ შორის, სასაზღვრო ზოლში, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულებასთან − საქართველოს სასაზღვრო პოლიციასთან წინასწარი შეთანხმების საფუძველზე; დეპარტამენტის კომპეტენციისთვის მიკუთვნებული სხვა სამართალდარღვევის ჩადენის შესახებ მონაცემების არსებობისას საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნათა შესრულების კონტროლის მიზნით გააჩეროს პირი, შესაბამისი სატრანსპორტო საშუალება, მათ შორის, მცურავი სატრანსპორტო საშუალება, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით მოსთხოვოს მოქალაქეს პირადობის დამადასტურებელი, სატრანსპორტო საშუალებისა და მასში განთავსებული ბუნებრივი რესურსების (გარდა ნავთობისა, გაზისა და სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზიის ან წიაღით სარგებლობის ლიცენზიის პირობების შესრულების კონტროლისა) საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი დოკუმენტები, ვიზუალურად დაათვალიეროს სატრანსპორტო საშუალება, მათ შორის, მასში არსებული ნივთები და საგნები, აწარმოოს პირადი გასინჯვა. პირის (მათ შორის, იმ პირის, რომელიც მართავს სატრანსპორტო საშუალებას) დაუმორჩილებლობის შემთხვევაში დეპარტამენტის უფლებამოსილ მოსამსახურეს უფლება აქვს, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით გამოიყენოს იძულებითი ღონისძიებები;
[ ა) ბუნებრივი რესურსებით (გარდა ნავთობისა და გაზისა) სარგებლობის, მათი ტრანსპორტირებისას წარმოშობის ან კანონიერების დამადასტურებელ დოკუმენტებთან ბუნებრივი რესურსების (გარდა ნავთობისა და გაზისა) შესაბამისობის დადგენის, მოპოვებული ბუნებრივი რესურსების (გარდა ნავთობისა და გაზისა) და გამოყენებული იარაღებისა და საშუალებების დათვალიერების, უკანონოდ მოპოვებული ბუნებრივი რესურსების (გარდა ნავთობისა და გაზისა) გამოვლენის მიზნით დღე-ღამის ნებისმიერ დროს დაუბრკოლებლად განახორციელოს დათვალიერება ბუნებრივი რესურსების (გარდა ნავთობისა და გაზისა) მოპოვების ან პირველადი გადამუშავების ადგილებში, მათ შორის, სასაზღვრო ზოლში, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულებასთან − საქართველოს სასაზღვრო პოლიციასთან წინასწარი შეთანხმების საფუძველზე; დეპარტამენტის კომპეტენციისთვის მიკუთვნებული სხვა სამართალდარღვევის ჩადენის შესახებ მონაცემების არსებობისას საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნათა შესრულების კონტროლის მიზნით გააჩეროს პირი, შესაბამისი სატრანსპორტო საშუალება, მათ შორის, მცურავი სატრანსპორტო საშუალება, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით მოსთხოვოს მოქალაქეს პირადობის დამადასტურებელი, სატრანსპორტო საშუალებისა და მასში განთავსებული ბუნებრივი რესურსების (გარდა ნავთობისა და გაზისა) საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი დოკუმენტები, ვიზუალურად დაათვალიეროს სატრანსპორტო საშუალება, მათ შორის, მასში არსებული ნივთები და საგნები, აწარმოოს პირადი გასინჯვა. პირის (მათ შორის, იმ პირის, რომელიც მართავს სატრანსპორტო საშუალებას) დაუმორჩილებლობის შემთხვევაში დეპარტამენტის უფლებამოსილ მოსამსახურეს უფლება აქვს, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით გამოიყენოს იძულებითი ღონისძიებები; (ამოქმედდეს 2025 წლის 13 ივნისიდან)]
ბ) განახორციელოს საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა უფლებამოსილებები.
6. დეპარტამენტი ვალდებულია რეგულირების ობიექტის შემოწმების ან დათვალიერების განხორციელებისას მხოლოდ იმ გონივრული ვადით და საქმიანობის მხოლოდ იმ ნაწილში შეაჩეროს დროებით რეგულირების ობიექტის საქმიანობა (მათ შორის, მცურავი სატრანსპორტო საშუალების ან/და მისი ტექნიკური საშუალების ფუნქციონირება), რომლებიც საჭიროა მხოლოდ გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის (გარდა ნავთობისა, გაზისა და სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზიის ან წიაღით სარგებლობის ლიცენზიის პირობების შესრულების კონტროლისა) სფეროში საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნათა შესრულების შესამოწმებლად, და დადგენილი წესით მიიღოს საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული რეაგირების ზომები.
7. თუ გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის (გარდა ნავთობისა, გაზისა და სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზიის ან წიაღით სარგებლობის ლიცენზიის პირობების შესრულების კონტროლისა) სფეროში რეგულირების ობიექტი საქმიანობას საქართველოს გარემოს დაცვის სფეროში მოქმედი კანონმდებლობით გათვალისწინებული სავალდებულო დოკუმენტის (აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის) გარეშე ახორციელებს, ან რეგულირების ობიექტის საქმიანობა გარემოს მნიშვნელოვან საფრთხეს უქმნის და მისი აღმოფხვრა სავალდებულოა, თუმცა ამის დაუყოვნებლივ განხორციელება შეუძლებელია, ან რეგულირების ობიექტის საქმიანობამ შეიძლება საფრთხე შეუქმნას ადამიანის სიცოცხლეს ან ჯანმრთელობას ანდა მტკიცებულებებს, დეპარტამენტი უფლებამოსილია მიიღოს გადაწყვეტილება ამ პუნქტით გათვალისწინებული გარემოების სრულ აღმოფხვრამდე რეგულირების ობიექტისთვის შესაბამისი ქმედების მთლიანად ან ნაწილობრივ შეზღუდვის შესახებ (საჭიროების შემთხვევაში დალუქოს ობიექტი, დანადგარი, აგრეგატი, მოწყობილობა, ნივთი). რეგულირების ობიექტისთვის ქმედების მთლიანად ან ნაწილობრივ შეზღუდვის შესახებ გადაწყვეტილება ფორმდება ადმინისტრაციული მიწერილობის სახით და იგი წარედგინება რეგულირების ობიექტს. მისი შესრულება სავალდებულოა. ამ პუნქტით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული მიწერილობა შეიძლება გასაჩივრდეს სასამართლოში. გასაჩივრება არ აჩერებს მის მოქმედებას. საქმიანობის შედეგად გარემოსთვის შექმნილი მნიშვნელოვანი საფრთხის განმსაზღვრელი კრიტერიუმები დგინდება საქართველოს მთავრობის კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტით.
8. დეპარტამენტის მიერ გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის (გარდა ნავთობისა, გაზისა და სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზიის ან წიაღით სარგებლობის ლიცენზიის პირობების შესრულების კონტროლისა) სფეროში სახელმწიფო კონტროლის სხვა მოთხოვნები და წესები განისაზღვრება „საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების − გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის მიერ სახელმწიფო კონტროლის განხორციელების წესით“.
9. იმ ლაბორატორიული გაზომვებისა და ანალიზების ჩატარების ხარჯების ანაზღაურება, რომელთა საფუძველზედაც დადასტურდა გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის (გარდა ნავთობისა, გაზისა და სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზიის ან წიაღით სარგებლობის ლიცენზიის პირობების შესრულების კონტროლისა) სფეროში საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნათა დარღვევა, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ეკისრება დამრღვევ რეგულირების ობიექტს (გარდა საბიუჯეტო ორგანიზაციისა).
[ 6. დეპარტამენტი ვალდებულია რეგულირების ობიექტის შემოწმების ან დათვალიერების განხორციელებისას მხოლოდ იმ გონივრული ვადით და საქმიანობის მხოლოდ იმ ნაწილში შეაჩეროს დროებით რეგულირების ობიექტის საქმიანობა (მათ შორის, მცურავი სატრანსპორტო საშუალების ან/და მისი ტექნიკური საშუალების ფუნქციონირება), რომლებიც საჭიროა მხოლოდ გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით (გარდა ნავთობისა და გაზისა) სარგებლობის სფეროში საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნათა შესრულების შესამოწმებლად, და დადგენილი წესით მიიღოს საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული რეაგირების ზომები.
7. თუ გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით (გარდა ნავთობისა და გაზისა) სარგებლობის სფეროში რეგულირების ობიექტი საქმიანობას საქართველოს გარემოს დაცვის სფეროში მოქმედი კანონმდებლობით გათვალისწინებული სავალდებულო დოკუმენტის (აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის) გარეშე ახორციელებს, ან რეგულირების ობიექტის საქმიანობა გარემოს მნიშვნელოვან საფრთხეს უქმნის და მისი აღმოფხვრა სავალდებულოა, თუმცა ამის დაუყოვნებლივ განხორციელება შეუძლებელია, ან რეგულირების ობიექტის საქმიანობამ შეიძლება საფრთხე შეუქმნას ადამიანის სიცოცხლეს ან ჯანმრთელობას ანდა მტკიცებულებებს, დეპარტამენტი უფლებამოსილია მიიღოს გადაწყვეტილება ამ პუნქტით გათვალისწინებული გარემოების სრულ აღმოფხვრამდე რეგულირების ობიექტისთვის შესაბამისი ქმედების მთლიანად ან ნაწილობრივ შეზღუდვის შესახებ (საჭიროების შემთხვევაში დალუქოს ობიექტი, დანადგარი, აგრეგატი, მოწყობილობა, ნივთი). რეგულირების ობიექტისთვის ქმედების მთლიანად ან ნაწილობრივ შეზღუდვის შესახებ გადაწყვეტილება ფორმდება ადმინისტრაციული მიწერილობის სახით და იგი წარედგინება რეგულირების ობიექტს. მისი შესრულება სავალდებულოა. ამ პუნქტით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული მიწერილობა შეიძლება გასაჩივრდეს სასამართლოში. გასაჩივრება არ აჩერებს მის მოქმედებას. საქმიანობის შედეგად გარემოსთვის შექმნილი მნიშვნელოვანი საფრთხის განმსაზღვრელი კრიტერიუმები დგინდება საქართველოს მთავრობის კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტით.
8. დეპარტამენტის მიერ გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით (გარდა ნავთობისა და გაზისა) სარგებლობის სფეროში სახელმწიფო კონტროლის სხვა მოთხოვნები და წესები განისაზღვრება „საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების − გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის მიერ სახელმწიფო კონტროლის განხორციელების წესით“.
9. იმ ლაბორატორიული გაზომვებისა და ანალიზების ჩატარების ხარჯების ანაზღაურება, რომელთა საფუძველზედაც დადასტურდა გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით (გარდა ნავთობისა და გაზისა) სარგებლობის სფეროში საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნათა დარღვევა, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ეკისრება დამრღვევ რეგულირების ობიექტს (გარდა საბიუჯეტო ორგანიზაციისა). (ამოქმედდეს 2025 წლის 13 ივნისიდან)]
10. დეპარტამენტის უფლებამოსილ პირს უფლება აქვს, გამოიყენოს სამსახურებრივ-საშტატო ცეცხლსასროლი იარაღი, ფიზიკური ძალა და სპეციალური საშუალებები „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში. ცეცხლსასროლი იარაღის სასაზღვრო ზონასა და სასაზღვრო ზოლში გამოყენებისას მან უნდა იხელმძღვანელოს „სახელმწიფო საზღვრის რეჟიმისა და დაცვის წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის დადგენილებით.
გარემოსთვის მიყენებული ზიანისთვის პასუხისმგებლობის დაკისრება და ზიანის ანაზღაურება
პასუხისმგებლობა გარემოსთვის მიყენებული ზიანისთვის
1. გარემოს დაცვის და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის სფეროში საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევისათვის პასუხისმგებლობა განისაზღვრება საქართველოს კანონმდებლობით.
2. პასუხისმგებლობის დაკისრება სამართალდარღვევის ჩამდენს არ ათავისუფლებს გარემოსთვის მიყენებული ზიანის საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ანაზღაურების ვალდებულებისგან.
მუხლი 572 . გარემოსთვის მიყენებული ზიანის მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა
1. გარემოსთვის მიყენებული ზიანის მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა არის 10 წელი მოთხოვნის უფლების წარმოშობის მომენტიდან.
2. გარემოსთვის მიყენებული ზიანის მოთხოვნის უფლება წარმოიშობა იმ მომენტიდან, როცა გარემოს დაცვის და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის სფეროში სახელმწიფო კონტროლის განმახორციელებელმა ორგანომ (შემდგომ − მაკონტროლებელი ორგანო) შეიტყო გარემოსთვის მიყენებული ზიანის და გარემოსთვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირის (შემდგომ − ვალდებული პირი) თაობაზე.
საქართველოს 2011 წლის 27 დეკემბრის კანონი №5640 - ვებგვერდი, 12.01.2012წ.
გარდამავალი და დასკვნითი ნაწილები
გარდამავალი და დასკვნითი დებულებანი
„გარემოს დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებიდან ძალადაკარგულად ჩაითვალოს საქართველოს სსრ 1958 წლის 28 ნოემბრის კანონი „ბუნების დაცვის შესახებ“ (საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებები, 1958 წ., №5, მუხ.1) და მის საფუძველზე მიღებული კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტები.
მუხლი 581. ამ კანონთან დაკავშირებით მისაღები და გამოსაცემი ნორმატიული აქტები
1. ამ კანონთან დაკავშირებით:
ა) ამ მუხლის ამოქმედებიდან 1 თვის ვადაში საქართველოს მთავრობამ მიიღოს დადგენილება „საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების − გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის მიერ სახელმწიფო კონტროლის განხორციელების წესის შესახებ“;
ბ) ამ მუხლის ამოქმედებიდან 6 თვის ვადაში საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის მინისტრმა გამოსცეს შემდეგი კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტები:
ბ.ა) „გარემოსთვის მიყენებული ზიანის განსაზღვრის (გამოანგარიშების) მეთოდიკის დამტკიცების შესახებ“;
2. 2018 წლის 1 ივნისამდე საქართველოს მთავრობამ მიიღოს დადგენილება „გარემოსდაცვითი ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის წესის დამტკიცების შესახებ“.
3. საქართველოს მთავრობამ 2024 წლის 1 ივნისამდე მიიღოს დადგენილება „წინასწარი დასაბუთებული თანხმობის გაცემის საფუძველზე ვერცხლისწყლისა და ვერცხლისწყლით გამდიდრებული პროდუქტების იმპორტის, ექსპორტისა და ტრანზიტის განხორციელებისა და რეგულირების წესის დამტკიცების შესახებ“.
მუხლი 582. გარემოსდაცვითი ღონისძიებების დაფინანსების დროებითი წესი
„ერთი მხრივ, საქართველოსა და, მეორე მხრივ, ევროკავშირსა და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის ასოცირების შესახებ“ 2014 წლის 27 ივნისის შეთანხმებით ნაკისრი ვალდებულებების სრულად შესრულებამდე სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ წლიური კანონის პროექტის მომზადებისას გარემოსდაცვით ღონისძიებებთან დაკავშირებული პროგრამული კოდებით გათვალისწინებული ასიგნებები საბიუჯეტო სახსრების ნაწილში უნდა გაიზარდოს არანაკლებ წინა წლის სახელმწიფო ბიუჯეტით განსაზღვრული ასიგნებების 5%-ით.
მუხლი 59. „გარემოს დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედების დრო
„გარემოს დაცვის შესახებ “ საქართველოს კანონი ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე.
საქართველოს პრეზიდენტი ედუარდ შევარდნაძე
თბილისი,
1996 წლის 10 დეკემბერი.
№519– Iს
LAW OF GEORGIA
ON ENVIRONMENTAL PROTECTION
SECTION I
GENERAL PART
Chapter I – General Provisions
Article 1 – Scope of the Law
This Law regulates legal relations in the field of environmental protection and the use of natural resources ('environmental protection') between state bodies and natural and legal persons (regardless of their ownership and organisational and legal form) throughout Georgia, including its territorial waters, airspace, continental shelf and exclusive economic zone.
Article 2 – Legislation in the field of environmental protection
The legislation in the field of environmental protection includes the Constitution of Georgia, the treaties and international agreements of Georgia, this Law and other legislative and subordinate normative acts of Georgia.
Article 3 – Main goals and objectives of the Law
1. The main goals of this Law are to:
a) determine principles and norms of legal relations in the field of environmental protection;
b) protect fundamental human rights established by the Constitution of Georgia in the field of environmental protection, in particular the right to live in a healthy environment and the right to enjoy the natural and the cultural environment;
c) ensure the protection of the environment and the rational use of natural resources by the State, and ensure a healthy environment in accordance with the environmental and economic interests of society and taking into account the interests of present and future generations;
d) support the preservation of biological diversity and of rare, endemic and endangered species of flora and fauna typical of the country, and support the protection of, and ensure ecological balance within, the marine environment;
e) preserve and protect natural landscapes and ecosystems;
f) provide a legal framework for resolving common global and regional issues in the field of environmental protection;
g) ensure appropriate conditions for the sustainable development of the country.
2. The main objectives of this Law are to:
a) protect and maintain a safe environment for human health;
b) provide a legal framework for the protection of the environment from adverse impacts;
c) ensure the maintenance or the improvement of environmental quality;
d) ensure an optimum balance between (or a harmonious combination of) the environmental, economic and social interests of society;
e) provide a legal framework for managing the use of natural resources, taking into consideration the principles of potentials and the sustainable development of the environment;
f) ensure the efficient functioning of the unified system of regulation of genetically modified living organisms.
Law of Georgia No 2383 of 6 June 2003 – LHG I, No 19, 1.7.2003, Art. 132
Law of Georgia No 2657 of 18 September 2014 – website, 2.10.2014
Article 4 – Definition of basic terms
The following terms have the following meanings for the purposes of this Law, unless otherwise specified herein:
a) environment – the totality of the natural environment and the human-modified (cultural) environment, which includes interdependent living or non-living, or preserved or human-modified, natural elements, and natural and anthropogenic landscapes;
b) natural environment – a constituent part of the environment, which includes interdependent natural elements and natural landscapes formed by those elements;
c) human-modified (cultural) environment – a constituent part of the environment, which includes the human-modified natural environment, modified ecosystems and the combined types of ecosystems, interdependent modified natural elements and anthropogenic landscapes formed by those elements;
d) environmental protection – a set of administrative, economic, technological, political and legal and public measures, which ensures the maintenance and restoration of natural balance in the environment;
d 1 ) field of environmental protection – the field of the protection of ambient air, water, soil, subsoil and biodiversity, the use and reproduction of natural resources, waste regulation, chemical safety, and nuclear and radiation safety;
d 2 ) environmental information – all kinds of information presented in written, visual, electronic, verbal or any material form on the following matters:
d 2 .a) the state of environmental components such as the air, atmosphere, water, soil, landscape, natural features, including swamp, seashore and maritime territory, biodiversity and its components, including genetically modified organisms, and the interaction of the components;
d 2 .b) factors such as energy, noise, radiation, and waste, including radioactive waste, chemicals, emissions and other pollutants that affect, or will likely affect the environmental components specified in paragraph (d 2 .a) of this article;
d 2 .c) efforts (including administrative efforts) such as policy, legislation, plans, programmes, environmental agreements, and activities that affect, or will likely affect the environmental components and factors specified in paragraphs (d 2 .a) and (d 2 .b) of this article, and the measures and actions that aim to protect these components;
d 2 .d) reports on the implementation of environmental legislation;
d 2 .e) cost-utility and other economic analyses and assumptions used within the framework of the efforts and activities specified in paragraph (d 2 .c) of this article.
d 2 .f) human health status and safety, including food chain contamination, human living conditions, the state of cultural sites and the related buildings and structures, to the extent that they are affected, or will likely be affected by the state of the environmental components specified in paragraph (d 2 .a) of this article, or by the factors, efforts and activities specified in paragraphs (d 2 .b) and (d 2 .c) of this article through these components;
e) natural resources – natural components of the natural environment;
f) state management of the use of natural resources – the regulation, accounting, licensing, supervision and control of the use of natural resources;
g) activity – an activity determined by the Environmental Assessment Code of Georgia, which is subject to environmental impact assessment;
[ g) activity – an activity determined by the Environmental Assessment Code of Georgia, and an activity determined by the Law of Georgia on Industrial Emissions that is subject to an integrated environmental permit; (shall become effective from 1 September 2026)]
h) operator – a person, an administrative body, other organisational form determined by the legislation of Georgia, which is not a legal person, carrying out an activity;
h 1 ) object of regulation – a natural person, a legal person or other organisational formation, a licence/permit holder (including an operator) in the field of environmental protection and the use of natural resources, a state or a municipality body, to whom environmental requirements apply that are provided for by the legislation of Georgia and by the international agreements of Georgia in the field of environmental protection and the use of natural resources;
i) protected territory – a land area and/or a water area of particular importance in terms of the preservation of biological diversity and natural resources, and cultural phenomena involved in the natural environment, which are protected and managed on a long-term and stable legal basis. Protected territories are created to protect and restore the most important national heritage (unique, rare and distinctive ecosystems, plant and animal species, natural formations and cultural areas) and to ensure their use for scientific, educational or recreational purposes and for the purpose of the development of the saving economy of natural resources;
j) sustainable development – a system of societal development, which, in consideration of the interests of economic development and environmental protection, ensures the increase of the quality of human life and the right of future generations to enjoy the natural resources and environment that are maximally protected from irreversible qualitative and quantitative changes;
k) sustainable development principles – principles that are integrated into the final documents of the Rio Declaration on Environment and Development, of the 21st Century Global Sustainable Development Program – Agenda 21, and of the Statement of Forest Conservation, Sustainable Development and Management Principles, adopted by the United Nations Conference on Environment and Development (UNCED), Rio de Janerio, 1992;
l) system for the integrated control of environmental pollution – a system regulating environmental pollution, which is based on the integrated control of the pollution of the main components of the environment which are able to accumulate pollution: soil, water and ambient air;
m) best available technology – environmentally the best, most usable and economically available technology that is most effective in terms of preventing, minimising or transforming adverse impacts on the environment; although being not necessarily widespread, its adoption, implementation and use is possible technically; although not being economically expedient due to its considerably higher cost in order to gain marginal environmental benefits, it is, at the same time, economically available for an operator;
n) best technique – the best available technology and the methods of its management, organisation, supervision and monitoring, and the means of its implementation;
o) biodiversity – the variety of living organisms, terrestrial, marine and aquatic ecosystems and ecological complexes, which include diversity within species, between species and of ecosystems;
p) business facility – an object of activity;
q) environmentally friendly products – products produced from environmentally safe raw materials through resource-saving and best available technology and best techniques;
r) cleaner production – a manufacturing process, during which an integrated environmental policy is continuously used;
s) Ministry – the Ministry of Environmental Protection and Agriculture of Georgia;
t) environmental protection management system – a constituent of the business strategy and of the management system of an object of activity, which includes all the aspects of the functioning of the object (including the environmental protection management plan, environmental policy, organisation and personnel, and the registry of environmental standards), directly or indirectly related to the issues of environmental impact;
u) (deleted).
Law of Georgia No 5604 of 14 December 2007 – LHG I, No 47, 26.12.2007, Art. 406
Law of Georgia No 4398 of 11 March 2011 – website, 17.3.2011
Law of Georgia No 469 of 25 March 2013 – website, 5.4.2013
Law of Georgia No 680 of 31 May 2013 – website, 18.6.2013
Law of Georgia No 4955 of 13 April 2016 – website, 26.4.2016
Law of Georgia No 891 of 1 June 2017 – website, 21.6.2017
Law of Georgia No 1698 of 7 December 2017 – website, 14.12.2017
Law of Georgia No 6898 of 15 July 2020 – website, 28.7.2020
Law of Georgia No 3384 of 29 June 2023 – website, 30.6.2023
Article 5 – Main environmental principles
1. When planning and carrying out activities, state bodies and natural and legal persons (regardless of their ownership and organisational and legal form) shall be guided by the main environmental principles.
2. The main environmental principles are:
a) the risk reduction principle – an operator shall, when planning and carrying out his/her/its activities, take relevant measures to prevent or reduce the risk of an adverse impact on the environment and human health;
b) the sustainability principle – the use of the environment and natural resources in a manner where no danger is posed to the development of society and where the protection of the environment and natural resources from irreversible quantitative and qualitative changes is ensured;
c) the priority principle – an action that may have an adverse impact on the environment and human health may be replaced by another, less risky, though more expensive, action. Priority shall be given to a more expensive action if its value does not exceed the costs of compensation of the damage caused by a less expensive action;
d) the user pays principle – an operator pays for the use of natural resources of soil, water, forest, flora and fauna, subsoil and fossils;
e) the polluter pays principle – an operator is obliged to compensate damage caused to the environment;
f) the biological diversity preservation principle – activities shall not cause the irreversible degradation of biodiversity;
g) the waste minimisation principle – in the course of activities, preference is given to such technology as ensures the minimisation of waste;
h) the recycling principle – in the course of activities, preference is given to substances, materials and chemical compounds which can be reused or reprocessed, or biologically degraded, or decomposed safely for the environment;
i) the restitution principle – the environment degraded as a result of activities shall be brought as close as possible to its original state (restitutio in integrum);
j) the environmental impact assessment principle – an operator shall, in the process of designing or planning his/her/its activities, take into consideration and assess the possible impact of those activities on the environment in accordance with the procedure established by law;
k) the public participation principle – the participation of the public in the process of making important decisions related to the carrying out of an activity;
l) the information accessibility principle – information on the environmental condition shall be open and available to the public.
Law of Georgia No 245 of 2 March 2021 – website, 12.3.2021
Chapter II – Rights and Obligations of Citizens in the Field of Environmental Protection
Article 6 – Rights and obligations of citizens in the field of environmental protection
Citizens shall have the right to:
a) live in an environment that is harmless and sound for their health;
b) use the natural environment;
c) receive complete, objective and timely information on the condition of their working and living environment;
d) receive environmental protection and ecological education and raise their environmental awareness;
e) join public environmental protection organisations;
f) participate in the process of the discussion and making of important decisions in the field of environmental protection;
g) receive compensation for damage caused to them due to non-compliance with the requirements of the environmental legislation applicable in Georgia;
h) require, through court proceedings, changes to decisions made on the location, design, construction, reconstruction and operation of environmentally dangerous facilities.
Law of Georgia No 245 of 2 March 2021 – website, 12.3.2021
Article 7 – Obligations of citizens in the field of environmental protection
Citizens shall:
a) comply with the requirements of the environmental legislation of Georgia;
b) protect the natural and the cultural environment;
c) be concerned about environmental protection;
d) in a timely manner, notify relevant competent state bodies, or declare publicly, upon the receipt of information, about potential or actual natural and man-made disasters and other ecological disasters.
SECTION II
MAIN PART
Chapter III – Education and Scientific Research in the Field of Environmental Protection
Article 8 – Education in the field of environmental protection
1. A unified system of environmental education shall be set up in order to raise the environmental awareness of society and train relevant specialists. The system includes a network of educational institutions, personnel training and qualification upgrading institutions.
2. The Legal Entity under Public Law (LEPL) – the Environmental Information and Education Centre (the Centre) shall be set up within the system of the Ministry to support the environmental awareness raising in the society, training, retraining, certification, teaching of relevant specialists and the upgrade of their qualification.
Law of Georgia No 469 of 25 March 2013 – website, 5.4.2013
Law of Georgia No 4955 of 13 April 2016 – website, 26.4.2016
Article 9 – Teaching the fundamentals about environmental protection
1. A unified system of environmental education includes early learning, preschool, primary, basic, secondary, vocational, and higher education stages.
2. The acquisition of mandatory minimum knowledge of environmental protection and the rational use of environmental resources shall be ensured by the educational programmes of educational institutions.
3. The teaching of environmental protection management, ecology and other subjects of the environmental profile through special courses shall be established in secondary, vocational and higher education institutions.
4. Issues associated with the management and functioning of the environmental education system shall be defined by the legislation of Georgia.
Law of Georgia No 5369 of 8 June 2016 – website, 24.6.2016
Law of Georgia No 496 of 23 March 2017 – website, 27.3.2017
Article 10 – Scientific research in the field of environmental protection
Scientific research programmes and plans are being developed in the field of ecology and environmental protection for the formation and implementation of state environmental policy and for the fulfilment of the requirements of the environmental legislation of Georgia.
Chapter IV – State Environmental Management
Article 11 – Powers of state bodies in the field of environmental protection
1. The powers of the state authorities of Georgia, and of the Autonomous Republics of Abkhazia and Ajara in the field of environmental protection are determined by the Constitution of Georgia, this Law and other legislative and subordinate normative acts.
2. The following fall only within the exclusive competence of the higher state authorities of Georgia in accordance with the Constitution of Georgia:
a) the environmental observation system;
b) land, fossils and natural resources legislation.
Law of Georgia No 465 a of 30 June 2000 – LHG I, No 27, 17.7.2000, Art. 86
Law of Georgia No 6898 of 15 July 2020 – website, 28.7.2020
Article 12 – Criteria for the delimitation of powers in the field of environmental protection
1. The main criteria for the delimitation of powers of the state authorities of Georgia and the autonomous republics in the field of environmental protection are:
a) the sources of financing for environmental measures (the state budget and the budgets of the autonomous republics);
b) the importance of natural resources (national or local importance);
c) the extent of an adverse impact on the environment (transboundary, inter-regional, regional or local importance);
d) the level of subordination of protected areas.
2. The financing of environmental measures shall be identified with a separate programme code/codes in the state budget. The total allocations, determined by appropriate programme codes in the annual state budget, may not be reduced in the part of budgetary funds in comparison with the total allocations determined by the state budget of the previous year.
Law of Georgia No 1698 of 7 December 2017 – website, 14.12.2017
Law of Georgia No 6898 of 15 July 2020 – website, 28.7.2020
Article 13 – Powers of the Ministry in the field of environmental protection
The powers of the Ministry shall be to:
a) implement a state policy in the field of environmental protection;
b) carry out the state management of environmental protection and of the use of natural resources (except for oil, gas and minerals);
c) exercise state control in the field of environmental protection and the use of natural resources (except for oil, gas and minerals);
[ b) carry out the state management of environmental protection and of the use of natural resources (except for oil and gas);
c) exercise state control in the field of environmental protection and the use of natural resources (except for oil and gas); (shall become effective from 13 June 2025)]
c 1 ) participate in the implementation of state management and control in the field of the use of genetically modified living organisms;
d) organise the monitoring of environmental pollution;
e) prepare information on on-going and potential hydrometeorological and geodynamic processes and on the assessment of the geo-ecological condition and the environmental condition in the territory of Georgia, in river basins and reservoirs, in the Black Sea territorial waters and on the continental shelf and within the exclusive economic zone of Georgia;
f) regulate nuclear and radiation activities;
g) monitor radiation background in the environment;
h) develop a state policy for the establishment, operation and management of a system of protected areas, and coordinate and control relevant actions;
i) monitor biological diversity;
j) regulate the extraction of the objects of the animal world from the environment for scientific and research purposes;
k) ensure access to information on environmental protection;
l) support the raising of environmental education and environmental awareness;
m) prepare a national report on the environmental condition;
n) prepare a national environmental protection action programme;
n 1 ) issue licences for the use of genetically modified living organisms in a closed system;
o) implement the state policy in the area of environmental assessment;
p) (deleted – 1.6.2017, No 891);
q) issue permits for the export, import, and re-export and introduction from the sea of the species, their parts and derivatives included in the appendices to the Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora (CITES);
q 1 ) issue a permit for the import, export, re-export and transit of substances covered by the 1987 Montreal Protocol on Substances that Deplete the Ozone Layer;
q 2 ) issue a permit for the import, export and transit of waste;
q 3 ) issue a prior reasoned consent to the import of certain hazardous chemicals;
r) monitor, in the territory of Georgia, the substances covered by the 1987 Montreal Protocol on Substances that Deplete the Ozone Layer;
s) organise measures for the adaptation to and mitigation of climate change;
t) organise waste management;
u) perform other functions provided for by the legislation of Georgia.
Law of Georgia No 63 of 9 December 1999 – LHG I, No 47(54), 9.12.1999, Art. 239
Law of Georgia No 465 a of 30 June 2000 – LHG I, No 27, 17.7.2000, Art. 86
Law of Georgia No 487 of 13 July 2000 – LHG I, No 28, 24.7.2000, Art. 88
Law of Georgia No 5604 of 14 December 2007 – LHG I, No 47, 26.12.2007, Art. 406
Law of Georgia No 4398 of 11 March 2011 – website, 17.3.2011
Law of Georgia No 5289 of 24 November 2011 – website, 5.12.2011
Law of Georgia No 469 of 25 March 2013 – website, 5.4.2013
Law of Georgia No 2657 of 18 September 2014 – website, 2.10.2014
Law of Georgia No 4955 of 13 April 2016 – website, 26.4.2016
Law of Georgia No 891 of 1 June 2017 – website, 21.6.2017
Law of Georgia No 1698 of 7 December 2017 – website, 14.12.2017
Law of Georgia No 3283 of 16 June 2023 – website, 5.7.2023
Law of Georgia No 556 of 13 May 2025 – website, 15.5.2025
Article 14 – National Report on the Environmental Condition
1. The Minister of Environmental Protection and Agriculture of Georgia shall approve the National Report on the Environmental Condition once in every four years in order to further inform the public.
2. State bodies and legal entities under public law shall provide to the Ministry free of charge the information on the environmental condition that is available to them not later than two months after a request.
3. The Government of Georgia shall determine the procedure for drafting the National Report on the Environmental Condition.
4. The principle of accessibility of the National Report to the public shall be observed by ensuring its publication.
5. The costs related to the publication and dissemination of the National Report shall be financed from the State Budget.
Law of Georgia No 5604 of 14 December 2007 – LHG I, No 47, 26.12.2007, Art. 406
Law of Georgia No 5289 of 24 November 2011 – website, 5.12.2011
Law of Georgia No 469 of 25 March 2013 – website, 5.4.2013
Law of Georgia No 1028 of 6 September 2013 – website, 23.9.2013
Law of Georgia No 4955 of 13 April 2016 – website, 26.4.2016
Law of Georgia No 1698 of 7 December 2017 – website, 14.12.2017
Article 15 – Planning environmental protection
1. A system of environmental protection planning shall be set up in order to ensure environmental protection and sustainable development.
2. The system of environmental protection planning shall include a long-term strategic plan (a sustainable development strategy), a five-year plan (a national environmental protection action programme) and an environmental protection management plan drafted for objects of activity.
21. A long-term strategic plan (a sustainable development strategy) shall include the principle and periodicity of implementation of the universal design determined by the Law of Georgia on the Rights of Persons with Disabilities.
3. The national environmental protection action programme shall be based on the sustainable development strategy of the country, which shall be developed by the Ministry together with other interested agencies. The Ministry shall also be responsible for the organisation of the preparation of a draft national environmental protection action programme. The participation of the public in the preparation of a draft sustainable development strategy shall be mandatory.
4. The Parliament of Georgia shall consider and approve a draft sustainable development strategy.
5. a) A national environmental protection action programme is part of the indicative plan of the social and economic development of Georgia;
b) the national environmental protection action programme shall be approved by a decree of the Government of Georgia.
6. Environmental protection action programmes are drafted at regional, local and agency levels.
7. The sustainable development strategy is a strategic plan drafted on the basis of sustainable development principles, which shall ensure the balance between the interests of economic development and the interests of the environmental protection of the country.
8. The procedure and the periodicity of drafting the sustainable development strategy of the country, the national environmental protection action programme, the regional, local and agency-level environmental protection action programmes and environmental protection management plans for objects of activity shall be determined by the legislation of Georgia.
Law of Georgia No 5289 of 24 November 2011 – website, 5.12.2011
Law of Georgia No 6826 of 14 July 2020 – website, 28.7.2020
Chapter V – Economic Framework in the Field of Environmental Protection
Article 16 – Taxes in the field of environmental protection
1. Taxes on adverse impacts on the environment, on the use of natural resources and other taxes are established in Georgia based on the user pays principle and the polluter pays principle.
2. The structure, and the amount of and the payment procedure for, these taxes shall be established by a law of Georgia in accordance with Article 94 of the Constitution of Georgia.
3. The payment of taxes shall not exempt an operator from the obligation to compensate for damage caused to the environment.
Law of Georgia No 245 of 2 March 2021 – website, 12.3.2021
Article 17 – Financial assurance for environmental risks
1. Financial assurance for environmental risks shall be required for carrying out the activities that are especially dangerous for environment.
2. The activities that are especially hazardous for environment and the legal regime of the financial assurance for environmental risks caused by the activities that are especially dangerous for environment shall be established by the Law of Georgia on Environmental Liability.
Law of Georgia No 245 of 2 March 2021 – website, 12.3.2021
Article 18 – Economic incentives for environmental protection
1. The purpose of economic incentives for environmental protection is to support the development and implementation of non-waste, environmentally sound, non-polluting and low-waste best technology and best technique, and the use of secondary raw materials and the implementation of efficient environmental projects, which may be carried out through:
a) advertising environmental protection issues;
b) tax benefits;
c) preferential public loans.
2. The legal framework of economic incentives for environmental protection shall be determined by the legislation of Georgia. Tax benefits may be established only by a law of Georgia.
Article 19 – (Deleted)
Law of Georgia No 63 of 9 December 1999 – LHG I, No 47(54), 9.12.1999, Art. 239
Law of Georgia No 487 of 13 July 2000 – LHG I, No 28, 24.7.2000, Art. 88
Law of Georgia No 5604 of 14 December 2007 – LHG I, No 47, 26.12.2007, Art. 406
Law of Georgia No 4398 of 11 March 2011 – website, 17.3.2011
Article 20 – Environmental audit
1. An internal environmental audit is the analysis of the compliance by an operator with the requirements of environmental legislation and with environmental standards (including the standards established by the operator) and the analysis of the efficiency of the environmental management system, which includes the whole industrial and technological cycle and which is carried out in order to identify ways and means for the environmental assessment of activities and for the minimisation of losses of used natural resources and of adverse impacts on the environment and waste.
2. An environmental audit shall be conducted at the initiative of an operator, or by a decision of the Ministry, in special cases determined by the legislation of Georgia.
3. Expenses associated with the conduct of environmental audits shall be paid by the Ministry if the environmental audit is conducted on the basis of its decision.
4. Members of the public may request to be familiarised with the results of an environmental audit if this information does not contain any state, commercial or industrial secrets.
5. The procedure for the conduct of environmental audits shall be determined by the legislation of Georgia.
Article 21 – Environmental requirements in the process of privatisation
1. An owner of a privatised business facility shall not be released from the environmental obligations that have been imposed on the former owner of the business facility.
2. Every new owner of a privatised business facility shall compensate for damage caused as a result of activities carried out in violation of the applicable environmental legislation of Georgia before the privatisation of the business facility, unless otherwise provided for by law.
3. Environmental audits may be conducted on the basis of a decision of the Ministry to assess the actual environmental condition at privatised business facilities, to determine the environmental risk of activities and the cost of clean-up and rehabilitation works to be performed.
Law of Georgia No 245 of 2 March 2021 – website, 12.3.2021
Chapter VI – (Deleted)
Law of Georgia No 5604 of 14 December 2007 – LHG I, No 47, 26.12.2007, Art. 406
Article 22 – (Deleted)
Law of Georgia No 5604 of 14 December 2007 – LHG I, No 47, 26.12.2007, Art. 406
Article 23 – (Deleted)
Law of Georgia No 465 a of 30 June 2000 – LHG I, No 27, 17.7.2000, Art. 86
Law of Georgia No 5604 of 14 December 2007 – LHG I, No 47, 26.12.2007, Art. 406
Article 24 – (Deleted)
Law of Georgia No 5604 of 14 December 2007 – LHG I, No 47, 26.12.2007, Art. 406
Article 25 – (Deleted)
Law of Georgia No 5604 of 14 December 2007 – LHG I, No 47, 26.12.2007, Art. 406
Chapter VII – Informational Support for Environmental Protection
Article 26 – Accounting, reporting and evaluation of the quality and quantity indices of the environmental condition
1. The accounting, reporting and evaluation of quality and quantity indices of the environmental condition shall include the compiling of cadastres, statistics, inventory, passportisation and the mapping of the environmental condition and natural resources.
2. The Ministry together with the Ministry of Internally Displaced Persons from the Occupied Territories, Labour, Health and Social Affairs of Georgia and other relevant agencies shall, within the scope of its authority, supervise and coordinate the state accounting, reporting and evaluation of the quality and quantity indices of the environmental condition in accordance with the procedure established by the legislation of Georgia.
Law of Georgia No 63 of 9 December 1999 – LHG I, No 47(54), 9.12.1999, Art. 239
Law of Georgia No 487 of 13 July 2000 – LHG I, No 28, 24.7.2000, Art. 88
Law of Georgia No 5604 of 14 December 2007 – LHG I, No 47, 26.12.2007, Art. 406
Law of Georgia No 1698 of 7 December 2017 – website, 14.12.2017
Law of Georgia No 3060 of 5 July 2018 – website, 11.7.2018
Article 27 – Environmental observation system
1. An environmental observation (monitoring) system is the unity of the analysis of information received through the observation of the environmental condition and prediction analysis.
2. The Ministry shall carry out an overall coordination of the environmental observation (monitoring) system.
3. The results of environmental observation (monitoring) shall be available to the public.
4. The legal framework of an environmental observation (monitoring) system, and of the types of observation (monitoring) within the system and the conduct of the observation (monitoring) of these types shall be defined by the legislation of Georgia.
Article 27 1 – The Centre
1. The goals of the Centre are to:
a) collect information on the environmental condition and facilitate access to such information by the public;
b) organise courses and teaching to train, retrain, certify and upgrade the qualification of experts in respective fields;
c) perform other functions provided for by the legislation of Georgia.
2. The amount of fees for services provided by the Centre shall be established by an ordinance of the Government of Georgia.
Law of Georgia No 469 of 25 March 2013 – website, 5.4.2013
Law of Georgia No 4955 of 13 April 2016 – website, 26.4.2016
Chapter VIII – Environmental Standards
Article 28 – Environmental standards
The purpose of establishing environmental standards is to determine such standards of the impact of activities on the environment as to ensure the ecological balance of the environment. For this purpose, the following standards shall be established:
a) quality standards of the environmental condition;
b) threshold limit values of emissions of harmful substances into the environment and environmental pollution with microorganisms;
c) standards for the use of chemicals in the environment;
d) environmental requirements for products;
e) environmental load standards.
Article 29 – Quality standards of the environmental condition
1. The quality standards of the environmental condition are:
a) threshold limit values of the number of microorganisms and the concentration of substances harmful to human health and the natural environment in ambient air, water and soil;
b) threshold limit values of noise, vibration, electromagnetic fields and other types of physical impacts;
c) threshold limit values of radiation effects.
2. The quality standards of the environmental condition shall be determined once in every 5 years by the Regulations on the Quality Standards of the Environmental Condition, which shall be developed and approved by the Ministry of Internally Displaced Persons from the Occupied Territories, Labour, Health and Social Affairs of Georgia in agreement with the Ministry.
Law of Georgia No 63 of 9 December 1999 – LHG I, No 47(54), 9.12.1999, Art. 239
Law of Georgia No 487 of 13 July 2000 – LHG I, No 28, 24.7.2000, Art. 88
Law of Georgia No 5604 of 14 December 2007 – LHG I, No 47, 26.12.2007, Art. 406
Law of Georgia No 3060 of 5 July 2018 – website, 11.7.2018
Article 30 – Threshold limit values of emissions of harmful substances into the environment and environmental pollution with microorganisms
1. The threshold limit values of emissions of harmful substances into the environment and environmental pollution with microorganisms shall be developed for each specific source of pollution taking into consideration their technological characteristics and the background pollution of the location, so that the concentration of emitted substances and microorganisms on site shall not exceed the threshold limit value of concentration.
2. The threshold limit values of emissions of harmful substances into the environment and environmental pollution with microorganisms shall be determined once in every 5 years by the Regulations on the Threshold Limit Values of Emissions of Harmful Substances into the Environment and Environmental Pollution with Microorganisms, which shall be developed and approved by the Ministry.
3. (Deleted – 25.3.2013, No 469).
Law of Georgia No 469 of 25 March 2013 – website, 5.4.2013
Article 31 – Standards for the use of chemicals in the environment
1. The standards for the use of mineral fertilisers, plant protection chemicals and growth stimulants and other chemicals in the environment shall be established so as not to endanger human health, flora and fauna, and soil.
2. The standards for the use of chemicals (including plant protection and soil fertilisation chemicals) in the environment and the procedures for the transportation, storage and use of these chemicals (substances) shall be developed and approved by the Ministry once in every 5 years by the Regulations on the Standards for the Use of Chemicals in the Environment and on the Procedures for the Transportation, Storage and Use of These Chemicals, in agreement with the Ministry of Internally Displaced Persons from the Occupied Territories, Labour, Health and Social Affairs of Georgia.
3. A unified state registry of chemical substances shall be compiled for the optimum use and consumption of chemical substances and for the reduction, accounting and control of risks associated with the use of chemical substances. The procedure for the compilation of the registry shall be determined by the legislation of Georgia.
Law of Georgia No 63 of 9 December 1999 – LHG I, No 47(54), 9.12.1999, Art. 239
Law of Georgia No 487 of 13 July 2000 – LHG I, No 28, 24.7.2000, Art. 88
Law of Georgia No 5604 of 14 December 2007 – LHG I, No 47, 26.12.2007, Art. 406
Law of Georgia No 3060 of 5 July 2018 – website, 11.7.2018
Article 32 – Environmental load standards
1. In the process of the use and development of natural ecosystems, landscapes and other areas, the threshold limit values of loading (environmental load standards) shall be established.
2. Environmental load standards include the natural resource use quotas, which shall be determined at the state level based on the principles of sustainable development. The natural resource use quotas for certain types of natural resources shall be determined at regional and local levels.
3. Environmental load standards shall be developed and approved by the Ministry once in every 5 years by the Regulations on Environmental Load Standards.
Law of Georgia No 5604 of 14 December 2007 – LHG I, No 47, 26.12.2007, Art. 406
Article 33 – Environmental requirements for products
1. In the process of the production, transportation and storage of consumer goods, the threshold limit values of adverse impacts on human health and the environment shall be taken into consideration.
2. The threshold limit values of the quantity of chemical substances in food products shall be determined according to the procedure established by the legislation of Georgia.
Law of Georgia No 63 of 9 December 1999 – LHG I, No 47(54), 9.12.1999, Art. 239
Law of Georgia No 487 of 13 July 2000 – LHG I, No 28, 24.7.2000, Art. 88
Law of Georgia No 5604 of 14 December 2007 – LHG I, No 47, 26.12.2007, Art. 406
Chapter IX – Environmental Requirements for Waste
Article 34 – Environmental requirements for waste
1. An operator shall ensure waste prevention, collection, recovery and disposal in compliance with environmental, sanitary and hygiene, and epidemiological standards and rules.
2. The disposal and burial of waste provided for by the legislation of Georgia shall be permitted in specially designated places, in compliance with environmental, sanitary and hygiene, and epidemiological standards and rules.
3. Radioactive and other hazardous waste shall be disposed of in specially designated places only in compliance with environmental and sanitary and hygiene standards and rules.
4. No waste may be disposed of in the sea and other water bodies.
5. Issues related to the management, import, export and transit of waste shall be regulated according to the procedure established by the legislation of Georgia.
Law of Georgia No 3000 of 26 December 2014 – website, 12.1.2015
Law of Georgia No 4955 of 13 April 2016 – website, 26.4.2016
Chapter X – Environmental Considerations when Making Decisions on and when Carrying out Activities
Article 35 – Environmental decision
1. In order to take into consideration the ecological, social and economic interests of the society and the state, as well as to protect human health, natural environment, cultural and material assets, an environmental decision is required for carrying out the activity on the territory of Georgia.
2. In order to identify and examine possible impacts on environment, before issuing an environmental decision, the environmental impact assessment shall be carried out in accordance with the Environmental Assessment Code.
3. The matters related to the issuance of an environmental decision shall be determined by the Environmental Assessment Code.
Law of Georgia No 5604 of 14 December 2007 – LHG I, No 47, 26.12.2007, Art. 406
Law of Georgia No 891 of 1 June 2017 – website, 21.6.2017
[Article 351 – Integrated environmental permit
An integrated environmental permit is required for the activities subject to the integrated environmental permit as provided for by the Law of Georgia on Industrial Emissions. Activities subject to an integrated environmental permit and issues related to the issuance of such permit shall be determined by the Law of Georgia on Industrial Emissions. (Shall become effective from 1 September 2026)]
Law of Georgia No 3384 of 29 June 2023 – website, 30.6.2023
Article 36 – (Deleted)
Law of Georgia No 5604 of 14 December 2007 – LHG I, No 47, 26.12.2007, Art. 406
Article 37 – (Deleted)
Law of Georgia No 5604 of 14 December 2007 – LHG I, No 47, 26.12.2007, Art. 406
Law of Georgia No 891 of 1 June 2017 – website, 21.6.2017
Article 38 – (Deleted)
Law of Georgia No 5604 of 14 December 2007 – LHG I, No 47, 26.12.2007, Art. 406
Article 39 – General environmental requirements in the course of carrying out activities
1. In the course of carrying out activities, the environmental safety and public health protection requirements shall be complied with, and measures for environmental protection, for the rational use of natural resources and environmental restoration, as well as the financial means necessary for the implementation of these measures, shall be taken into consideration.
2. An operator shall:
a) have plans agreed with the relevant state bodies on operative and systematic measures for the prevention of the consequences of man-made accidents and natural disasters, and on actions during accidents and disasters;
b) create and have in readiness a service for dealing with emergencies, which is provided with technical means, and, in a timely manner, notify the relevant state bodies and the population of every potential and actual man-made accident and natural disaster;
c) the legal framework of compliance with these provisions shall be regulated by the legislation of Georgia.
Article 40 – Environmental considerations when putting business facilities into operation
Business facilities may not be put into operation unless the following are ensured:
a) the smooth operation of hazardous waste disposal and neutralisation equipment, and treatment facilities and means of environmental control;
b) the availability of means for the implementation of environmental measures provided for by a project.
Article 41 – Environmental considerations during the liquidation of business facilities
Operators shall comply with the requirements of this Law and other requirements provided for by the legislation of Georgia during the partial or complete liquidation of business facilities.
Chapter X1 – Strategic Environmental Assessment and Transboundary Impact on Environment
Law of Georgia No 891 of 1 June 2017 – website, 21.6.2017
Article 411 – Strategic environmental assessment
1. In the cases determined by the Environmental Assessment Code, a strategic document shall be subject to strategic environmental assessment.
2. Strategic environmental assessment shall be carried out according to the procedure established by the Environmental Assessment Code.
3. A strategic document subject to strategic environmental assessment, which is adopted and/or approved without carrying out the procedure established by the Environmental Assessment Code, shall be void.
Law of Georgia No 891 of 1 June 2017 – website, 21.6.2017
[Article 412 – Transboundary impact on environment
In the case of transboundary impact on environment, a transboundary environmental impact assessment procedure shall be carried out in accordance with the Environmental Assessment Code and appropriate international treaties. (Shall become effective upon the entry into force for Georgia of the Convention on Environmental Impact Assessment in a Transboundary Context and its Protocol on Strategic Environmental Assessment)]
Law of Georgia No 891 of 1 June 2017 – website, 21.6.2017
Chapter XI – Environmental Emergencies
Article 42 – Emergencies during ecological disasters
1. During ecological disasters, a state of emergency shall be declared in the whole territory of the country or in certain parts of it.
2. In the territory where a state of emergency is declared, an environmental emergency zone or an ecological disaster zone shall be created.
Article 43 – Environmental emergency zone
1. The territory where the environmental condition worsens and human health and flora and fauna are endangered due to an activity or a natural disaster shall be declared an environmental emergency zone.
2. Environmental emergency zones shall be declared and cancelled by the President of Georgia.
3. The regime for an environmental emergency zone shall be determined by the legislation of Georgia.
Article 44 – Ecological disaster zone
1. The territory where ecological balance is disturbed and human health endangered, due to an activity, an accident, a catastrophe or a natural disaster, shall be declared an ecological disaster zone.
2. Ecological disaster zones shall be declared and cancelled by the President of Georgia.
3. The regime for an ecological disaster zone shall be determined by the legislation of Georgia.
Chapter XII – Protection of Natural Ecosystems
Article 45 – Purpose of the protection of natural ecosystems
1. Natural ecosystems, landscapes and areas shall be protected from pollution, disturbance, damage, degradation, depletion and decomposition.
2. The following shall be subject to protection:
a) sea coastlines;
b) bogs, well springs, water reservoirs, sources of rivers, glaciers, caves;
c) subalpine forests and groves;
d) high conservation value forests;
e) Green Zone Forests;
f) sanitary protection zones and areas.
3. Any activity associated with the use and management of natural ecosystems, landscapes and areas, and the regime of their management, shall be implemented in consideration of environmental standards and requirements.
4. Issues of the use and management of natural ecosystems, landscapes and areas (including land-use planning and zoning) shall be defined by the legislation of Georgia.
Article 46 – Protection of wildlife
1. Taking wildlife resources from the wild is strictly limited and shall be subject to licensing for the purpose of their self-reproduction and the maintenance of biodiversity.
2. Any action that may cause damage to wildlife, habitats, breeding areas and migration routes shall be prohibited.
3. The procedure for the protection and use of wildlife in Georgia shall be determined by the legislation of Georgia.
Article 47 – Protection of endangered wildlife
1. Endangered wild animals and wild plants shall be registered in the Red Book and the Red List of Georgia.
2. (Deleted – 8.11.2011, No 5201).
3. The procedure for the compilation of the Red Book and the Red List of Georgia shall be determined by the legislation of Georgia.
Law of Georgia No 2383 of 6 June 2003 – LHG I, No 19, 1.7.2003, Art. 132
Law of Georgia No 5201 of 8 November 2011 – website, 14.11.2011
Chapter XIII – Protected Territories
Article 48 – Purpose of the creation of the system of protected territories
The formation of the system of protected territories shall serve the protection and preservation of the original natural and cultural environment and its individual components.
Article 49 – Categories of protected territories
1. The following are the categories of protected territories: state reserve, national park, natural monument, managed reserve, protected landscape, multiple use area.
2. The existence of the categories included in the International Network of Protected Areas (a biosphere reserve, a world heritage site, a high humidity area of international importance) shall be permitted in Georgia.
3. Protected territories shall be created by a decision of the Parliament of Georgia.
4. Protected territories shall be managed in accordance with the Law of Georgia on the System of Protected Territories.
Chapter XIV – Global and Regional Management of Environmental Protection
Article 50 – Provision of a legal framework for solving global and regional problems of environmental protection
State authorities, natural and legal persons (regardless of their ownership and organizational and legal form) shall, within the scope of their authority and international obligations undertaken by Georgia, implement additional measures for solving global and regional environmental problems throughout the territory of Georgia.
Article 51 – Protection of the climate from global changes
1. In order to protect the climate from global changes, an operator shall comply with the standards of the emission of greenhouse gases into the atmosphere and take measures for their reduction.
2. The emission of greenhouse gases shall be regulated on the basis of the system of the integrated control of environmental pollution.
3. A legal framework for the protection of the climate from global changes within the jurisdiction of Georgia shall be established by the legislation of Georgia.
Article 52 – Protection of the ozone layer
1. An operator shall reduce or terminate the production or use of chemical agents (substances) that affect and decompose the earth's ozone layer.
2. Products containing such chemical substances may be imported into Georgia only with a special permit.
3. A legal framework for the protection of the ozone layer within the jurisdiction of Georgia shall be established by the legislation of Georgia.
Article 53 – Protection of biodiversity
1. No activity shall be permitted which causes irreversible quantity and/or quality changes to biodiversity and its degradation.
2. A legal framework for the protection of biodiversity in Georgia shall be established by the legislation of Georgia.
Article 54 – Protection of the Black Sea from pollution
1. Each operator shall, for the protection and preservation of the environment of the Black Sea, implement measures that will ensure the prevention, prohibition, reduction and control of the pollution of the seas with hazardous substances and materials from land-based pollution sources, from vessels, due to activities on the continental shelf, during the carriage of transboundary cargo, from the atmosphere, due to the discharge of waste waters and the burial of waste at sea.
2. A legal framework for the protection of the Black Sea from pollution within the jurisdiction of Georgia shall be established by the legislation of Georgia.
Article 54 1 – Protection of human health and the environment from anthropogenic emissions and leaks of mercury and its compounds
1. In order to protect human health and the environment from anthropogenic emissions and leaks of mercury and its compounds, a special legal regime for the management of mercury and its compounds shall be established in Georgia.
2. Primary mercury mining (in which the principal material sought is mercury) and the use of mercury or mercury compounds in the mining and/or processing of gold shall be prohibited.
3. Import, export, and transit of mercury shall be permitted on the basis of a prior justified consent issued in accordance with the procedure approved by the Government of Georgia.
4. Individual mercury-enriched products, the production, import, export, and transit of which are restricted, as well as the production processes in which the use of mercury or mercury compounds is restricted, shall be determined on the basis of a prior justified consent issued in accordance with the procedures for the import, export, and transit of mercury and mercury-enriched products and their regulation, approved by the Government of Georgia.
Law of Georgia No 3308 of 28 June 2023 – website, 17.7.2023
Chapter XV – International Cooperation in the Field of Environmental Protection
Article 55 – International cooperation in the field of environmental protection
Georgia shall, under the procedure established by legislation, sign, ratify, denounce or join those treaties and international agreements which regulate the relations of Georgia in the field of environmental protection with other states, unions of states, and other international organisations.
Article 56 – Treaties and international agreements in the field of environmental protection
The treaties or international agreements of Georgia shall take precedence over domestic normative acts, unless they contradict the Constitution of Georgia.
Chapter XV1 – Social Protection of the Employees of the State Subordinate Agency of the Ministry Called the Department of Environmental Supervision and the Legal Entity under Public Law within the System of the Ministry Called the National Forestry Agency
Law of Georgia No 5094 of 15 October 2019 – website, 21.10.2019
Article 561 – Social protection
1. The state subordinate agency of the Ministry called the Department of Environmental Supervision (‘the Department’) shall ensure the insurance of the health and life of the employees of the Department, who are granted the authority to identify and/or prevent the facts of violations of the legislation of Georgia in the field of environmental protection and use of natural resources.
2. The Legal Entity under Public Law within the System of the Ministry called the National Forestry Agency (‘the Agency’) shall ensure the insurance of the health and life of the employees of the Agency, who are granted the authority to carry out forest registration, planning and monitoring, to implement forestry measures, to control the exercise of the right of forest use and to identify and/or prevent the facts of illegal forest use in the territory of the state forest fund.
3. In the case of death of an employee of the Department determined by paragraph 1 of this Article/an employee of the Agency determined by paragraph 2 of this Article when carrying out his/her official duties, his/her family (heir) shall be provided with a death grant in the amount of GEL 15 000 from the budget of the Department/Agency on the basis of an individual administrative act of the Head of the Department/Agency and the expenses of funeral of the employee of the Department/Agency shall be compensated in the amount of GEL 500.
4. In the case of injury of an employee of the Department determined by paragraph 1 of this Article/an employee of the Agency determined by paragraph 2 of this Article when carrying out his/her official duties, on the basis of an individual administrative act of the Head of the Department/Agency, the employee shall be granted a one-time allowance in the following amounts depending on the severity of the injury:
a) in the case of severe injury – GEL 7000;
b) in the case of less severe injury – GEL 4000;
c) in the case of light injury – GEL 2000.
5. The Department/Agency shall have the right to rent an apartment for the Head of the territorial body of the Department/Agency (to live together with his/her family members: spouse and children) with the money allocated from its budget if the factual place of residence of the Head of the territorial body of the Department/Agency is located not less than 30 km. away from his/her working place and, at the same time, it is located outside the territorial scope of the respective territorial body of the Department/Agency. The procedure and conditions for providing the Head of the territorial body of the Department/Agency with accommodation shall be determined by the Minister of Environmental Protection and Agriculture of Georgia.
Law of Georgia No 5094 of 15 October 2019 – website, 21.10.2019
Chapter XVI – State Control in the Field of Environmental Protection and Use of Natural Resources
Law of Georgia No 4653 of 5 May 2011 – website, 13.5.2011
Article 57 – State control
1. State control in the field of environmental protection and use of natural resources (except for the licences for the use of oil, gas and minerals), within the powers granted by the legislation of Georgia, shall be exercised by the Ministry, the Department, the legal entities under public law within the system of the Ministry called the Agency of Protected Areas of Georgia and the Agency of Nuclear and Radiation Safety, and a state forest management body.
2. In order to ensure the exercise of state control in the field of the environmental protection and the use of natural resources (except for the control over the fulfilment of the conditions of the oil, gas and mineral extraction licences or of the licence for the use of minerals), the Department shall carry out inspections that include:
a) planned or unplanned inspections;
b) examinations.
[ 1. State control in the field of environmental protection and use of natural resources (except for oil and gas), within the powers granted by the legislation of Georgia, shall be exercised by the Ministry, the Department, the legal entities under public law within the system of the Ministry called the Agency of Protected Areas of Georgia and the Agency of Nuclear and Radiation Safety, and a state forest management body.
2. In order to ensure the exercise of state control in the field of the environmental protection and the use of natural resources (except for oil and gas), the Department shall carry out inspections that include:
a) planned or unplanned inspections;
b) examinations. (Shall become effective from 13 June 2025)]
3. The basis for conducting an inspection of an object of regulation shall be an individual administrative act issued by the Minister of Environmental Protection and Agriculture of Georgia, or the head of the Department/authorised person of the Department according to the procedure established by the legislation of Georgia. Appealing such act shall not result in the suspension of the inspection of an object of regulation. The examination of an object of regulation shall not require the issuance of an individual administrative act.
4. The periods of conducting an inspection in the borderline shall be agreed with the Border Police of Georgia, a state subordinate agency of the Ministry of Internal Affairs of Georgia.
5. The Department shall be authorised to:
a) carry out, without hindrance and at any time during the day and night, the examination of the places of extraction or primary processing of natural resources (except for the control over the fulfilment of the conditions of the oil, gas and mineral extraction licences or of the licence for the use of minerals), including in the borderline, on the basis of a preliminary agreement with the state subordinate agency of the Ministry of Internal Affairs of Georgia called the Border Police of Georgia, in order to use natural resources (except for the control over the fulfilment of the conditions of the oil, gas and mineral extraction licences or of the licence for the use of minerals), to establish the compliance of natural resources (except for the control over the fulfilment of the conditions of the oil, gas and mineral extraction licences or of the licence for the use of minerals) with the documents confirming their origin or legality during transportation, to examine the extracted natural resources (except for the control over the fulfilment of the conditions of the oil, gas and mineral extraction licences or of the licence for the use of minerals) and the applied tools and means, and to identify illegally extracted natural resources (except for the control over the fulfilment of the conditions of the oil, gas and mineral extraction licences or of the licence for the use of minerals); in the case of the existence of data on other offences falling within the authority of the Department, in order to control the compliance with the requirements of the legislation of Georgia, stop individuals, and means of transportation, including floating vessels, and require from citizens the presentation of their identity documents, and the documents of means of transportation and of natural resources (except for the control over the fulfilment of the conditions of the oil, gas and mineral extraction licences or of the licence for the use of minerals) placed in them, as defined by the legislation of Georgia, and conduct a visual inspection of the means of transportation, including the items and objects placed in them, and conduct a personal inspection. In the case of the disobedience of a person (including a person who drives the means of transportation), an authorised employee of the Department may use coercive measures in accordance with the procedure established by the legislation of Georgia;
[ a) carry out, without hindrance and at any time during the day and night, the examination of the places of extraction or primary processing of natural resources (except for oil and gas), including in the borderline, on the basis of a preliminary agreement with the state subordinate agency of the Ministry of Internal Affairs of Georgia called the Border Police of Georgia, in order to use natural resources (except for oil and gas), to establish the compliance of natural resources (except for oil and gas) with the documents confirming their origin or legality during transportation, to examine the extracted natural resources (except for oil and gas) and the applied tools and means, and to identify illegally extracted natural resources (except for oil and gas); in the case of the existence of data on other offences falling within the authority of the Department, in order to control the compliance with the requirements of the legislation of Georgia, stop individuals, and means of transportation, including floating vessels, and require from citizens the presentation of their identity documents, and the documents of means of transportation and of natural resources (except for oil and gas) placed in them, as provided for by the legislation of Georgia, and conduct a visual inspection of the means of transportation, including the items and objects placed in them, and conduct a personal inspection. In the case of the disobedience of a person (including a person who drives the means of transportation), an authorised employee of the Department may use coercive measures in accordance with the procedure established by the legislation of Georgia; (shall become effective from 13 June 2025)]
b) exercise other powers provided for by the legislation of Georgia.
6. When inspecting or examining an object of regulation, the Department shall suspend the activities of the object of regulation (including floating vessels and/or the functioning of its technical means), only for a reasonable period of time, and only for the part of the activities which are necessary for the control of compliance with the requirements of the legislation of Georgia in the field of environmental protection and use of natural resources (except for the control over the fulfilment of the conditions of the oil, gas and mineral extraction licences or of the licence for the use of minerals) and shall, under the established procedures, take the responsive measures provided for by the legislation of Georgia.
7. If, in the field of environmental protection and use of natural resources (except for the control over the fulfilment of the conditions of the oil, gas and mineral extraction licences or of the licence for the use of minerals), an object of regulation carries out its activities without a mandatory document (an enabling administrative act) provided for by the environmental legislation of Georgia, or if the activities of the object of regulation pose significant threat to environment and must be prevented, although it is impossible to do so immediately, or if the activities of the object of regulation may pose threat to human life or health and/or evidence, the Department shall have the right to make a decision on full or partial restriction of the activities of the object of regulation (if necessary, lock a facility, equipment, aggregate, unit, device) until the complete elimination of the circumstances determined by this paragraph. The decision on full or partial restriction of the activities of the object of regulation shall be documented in a form of an administrative precept and shall be submitted to the object of regulation. The decision shall be binding. An administrative precept provided for by this paragraph may be appealed to court. The appeal shall not suspend an administrative precept. The criteria for determining the significant threat posed to environment as a result of activities shall be established by a subordinate normative act of the Government of Georgia.
8. Other requirements and procedures for state control by the Department in the field of environmental protection and use of natural resources (except for the control over the fulfilment of the conditions of the oil, gas and mineral extraction licences or of the licence for the use of minerals) shall be determined by the Procedure for the Exercise of State Control by the State Subordinate Agency of the Ministry of Environmental Protection and Agriculture of Georgia called the Department of Environmental Supervision.
9. Expenses for the performance of laboratory measurements and tests, on the basis of which the violation of the requirements of the legislation of Georgia in the field of environmental protection and use of natural resources (except for the control over the fulfilment of the conditions of the oil, gas and mineral extraction licences or of the licence for the use of minerals) has been proven, shall be paid by the violating object of regulation (except for a budgetary organisation) according to the procedure established by the legislation of Georgia.
[ 6. When inspecting or examining an object of regulation, the Department shall suspend the activities of the object of regulation (including floating vessels and/or the functioning of its technical means), only for a reasonable period of time, and only for the part of the activities which are necessary for the control of compliance with the requirements of the legislation of Georgia in the field of environmental protection and use of natural resources (except for oil and gas) and shall, under the established procedures, take the responsive measures as provided for by the legislation of Georgia.
7. If, in the field of environmental protection and use of natural resources (except for oil and gas), an object of regulation carries out its activities without a mandatory document (an enabling administrative act) provided for by the environmental legislation of Georgia, or if the activities of the object of regulation pose significant threat to environment and must be prevented, although it is impossible to do so immediately, or if the activities of the object of regulation may pose threat to human life or health and/or evidence, the Department shall have the right to make a decision on full or partial restriction of the activities of the object of regulation (if necessary, lock a facility, equipment, aggregate, unit, device) until the complete elimination of the circumstances determined by this paragraph. The decision on full or partial restriction of the activities of the object of regulation shall be documented in a form of an administrative precept and shall be submitted to the object of regulation. The decision shall be binding. An administrative precept provided for by this paragraph may be appealed to court. The appeal shall not suspend an administrative precept. The criteria for determining the significant threat posed to environment as a result of activities shall be established by a subordinate normative act of the Government of Georgia.
8. Other requirements and procedures for state control by the Department in the field of environmental protection and use of natural resources (except for oil and gas) shall be determined by the Procedure for the Exercise of State Control by the State Subordinate Agency of the Ministry of Environmental Protection and Agriculture of Georgia called the Department of Environmental Supervision.
9. Expenses for the performance of laboratory measurements and tests, on the basis of which the violation of the requirements of the legislation of Georgia in the field of environmental protection and use of natural resources (except for oil and gas) has been proven, shall be paid by the violating object of regulation (except for a budgetary organisation) according to the procedure established by the legislation of Georgia. (Shall become effective from 13 June 2025)]
10. An authorised person of the Department may apply a service firearm, physical force and special remedies in the cases provided for by the Law of Georgia on Police. When using firearms in the border zone and borderline, he/she shall be guided by the Ordinance of the Government of Georgia on Approval of the Procedures for the Regime and Protection of the State Border.
Law of Georgia No 3049 of 4 May 2010 – LHG I, No 26, 20.5.2010, Art. 177
Law of Georgia No 4398 of 11 March 2011 – website, 17.3.2011
Law of Georgia No 4653 of 5 May 2011 – website, 13.5.2011
Law of Georgia No 469 of 25 March 2013 – website, 5.4.2013
Law of Georgia No 680 of 31 May 2013 – website, 18.6.2013
Law of Georgia No 4489 of 11 November 2015 – website, 24.11.2015
Law of Georgia No 4955 of 13 April 2016 – website, 26.4.2016
Law of Georgia No 1698 of 7 December 2017 – website, 14.12.2017
Law of Georgia No 5094 of 15 October 2019 – website, 21.10.2019
Law of Georgia No 5968 of 22 May 2020 – website, 28.5.2020
Law of Georgia No 245 of 2 March 2021 – website, 12.3.2021
Law of Georgia No 556 of 13 May 2025 – website, 15.5.2025
SECTION II 1
LIABILITY FOR ENVIRONMENTAL DAMAGE AND COMPENSATION OF DAMAGE
Law of Georgia No 5640 of 27 December 2011 – website, 12.1.2012
Chapter XVI 1 – Imposition of Liability for Environmental Damage
Law of Georgia No 5640 of 27 December 2011 – website, 12.1.2012
Article 57 1 – Liability for violation of the legislation of Georgia in the field of environmental protection and the use of natural resources
1. Liability for violation of the legislation of Georgia in the field of environmental protection and use of natural resources shall be determined by the legislation of Georgia.
2. The imposition of liability shall not release an offender from the obligation to compensate for damage caused to the environment in the manned established by the legislation of Georgia.
Law of Georgia No 5640 of 27 December 2011 – website, 12.1.2012
Law of Georgia No 245 of 2 March 2021 – website, 12.3.2021
Article 57 2 – Limitation period of claims for the compensation of environmental damage
1. The limitation period of a claim for the compensation of environmental damage shall be 10 years from the moment when the right to a claim arises.
2. The right to claim for compensation for environmental damage shall arise from the moment when the body exercising state control in the field of environmental protection and the use of natural resources ('controlling body') has knowledge of the environmental damage and of a person responsible ('responsible person') for compensating for the environmental damage.
Law of Georgia No 5640 of 27 December 2011 – website, 12.1.2012
Article 57 3 – (Deleted)
Law of Georgia No 5640 of 27 December 2011 – website, 12.1.2012
Law of Georgia No 469 of 25 March 2013 – website, 5.4.2013
Chapter XVI 2 – (Deleted)
Law of Georgia No 5640 of 27 December 2011 – website, 12.1.2012
Law of Georgia No 469 of 25 March 2013 – website, 5.4.2013
Article 57 4 – (Deleted)
Law of Georgia No 5640 of 27 December 2011 – website, 12.1.2012
Law of Georgia No 469 of 25 March 2013 – website, 5.4.2013
Article 57 5 – (Deleted)
Law of Georgia No 5640 of 27 December 2011 – website, 12.1.2012
Law of Georgia No 469 of 25 March 2013 – website, 5.4.2013
Article 57 6 – (Deleted)
Law of Georgia No 5640 of 27 December 2011 – website, 12.1.2012
Law of Georgia No 469 of 25 March 2013 – website, 5.4.2013
Article 57 7 – (Deleted)
Law of Georgia No 5640 of 27 December 2011 – website, 12.1.2012
Law of Georgia No 469 of 25 March 2013 – website, 5.4.2013
Article 57 8 – (Deleted)
Law of Georgia No 5640 of 27 December 2011 – website, 12.1.2012
Law of Georgia No 469 of 25 March 2013 – website, 5.4.2013
Article 57 9 – (Deleted)
Law of Georgia No 5640 of 27 December 2011 – website, 12.1.2012
Law of Georgia No 469 of 25 March 2013 – website, 5.4.2013
SECTION II 2 – (Deleted)
Law of Georgia No 5916 of 20 March 2012 – website, 30.3.2012
Law of Georgia No 469 of 25 March 2013 – website, 5.4.2013
Chapter XVI 3 – (Deleted)
Law of Georgia No 5916 of 20 March 2012 – website, 30.3.2012
Law of Georgia No 469 of 25 March 2013 – website, 5.4.2013
Article 57 10 – (Deleted)
Law of Georgia No 5916 of 20 March 2012 – website, 30.3.2012
Decision No 2/1/524 of the Constitutional Court of Georgia of 10 April 2013 – website, 19.4.2013
Law of Georgia No 469 of 25 March 2013 – website, 5.4.2013
Article 57 11 – (Deleted)
Law of Georgia No 5916 of 20 March 2012 – website, 30.3.2012
Law of Georgia No 469 of 25 March 2013 – website, 5.4.2013
Article 57 12 – (Deleted)
Law of Georgia No 5916 of 20 March 2012 – website, 30.3.2012
Law of Georgia No 469 of 25 March 2013 – website, 5.4.2013
SECTION III
TRANSITIONAL AND FINAL PARTS
Law of Georgia No 469 of 25 March 2013 – website, 5.4.2013
Chapter XVII – Transitional and Final Provisions
Law of Georgia No 469 of 25 March 2013 – website, 5.4.2013
Article 58 – Normative acts of Georgia to be repealed upon the entry into force of the Law of Georgia on Environmental Protection
The Law of the Georgian SSR on Environmental Protection of 28 November 1958 (Gazette of the Supreme Council of the Georgian SSR, 1958, No 5, Art. 1) and subordinate normative acts adopted on its basis shall be repealed upon the entry into force of the Law of Georgia on Environmental Protection.
Article 58 1 – Normative acts to be adopted (issued) in relation to this Law
1. In relation to this law:
a) within one month after the entry into force of this article, the Government of Georgia shall adopt an ordinance on the Procedure for the exercise of state control by the state subordinate agency of the Ministry of Environment and Natural Resources Protection of Georgia called the Department of Environmental Supervision;
b) within six months after the entry into force of this article, the Minister of Environment and Natural Resources Protection of Georgia shall issue the following subordinate normative acts:
b.a) on approval of environmental damage determination (estimation) methods;
b.b) on approval of the logo, the special clothing (uniforms) with insignia for employees, the workplace ID card, and the seal samples of the state subordinate agency of the Ministry of Environment and Natural Resources Protection of Georgia called the Department of Environmental Supervision;
b.c) on approval of the forms of documents necessary for the conduct of administrative proceedings by the state subordinate agency of the Ministry of Environment and Natural Resources Protection of Georgia called the Department of Environmental Supervision and of the general procedure for their completion;
b.d) on approval of the procedure and deadlines for the submission of a report on compliance with licence conditions by a holder of a licence for the use of natural resources;
b.e) on approval of the list of service firearms, special remedies and ammunition in the arsenal of the state subordinate agency of the Ministry of Environment and Natural Resources Protection of Georgia called the Department of Environmental Supervision.
2. Before 1 June 2018, the Government of Georgia shall adopt an ordinance on approval of the Procedure for Access to Environmental Information.
3. Before 1 June 2024 the Government of Georgia shall adopt an ordinance ‘on Approval of the procedures for the import, export, and transit of mercury and mercury-enriched products on the basis of a prior justified consent, and their Regulation.
Law of Georgia No 469 of 25 March 2013 – website, 5.4.2013
Law of Georgia No 680 of 31 May 2013 – website, 18.6.2013
Law of Georgia No 891 of 1 June 2017 – website, 21.6.2017
Law of Georgia No 3308 of 28 June 2023 – website, 17.7.2023
Article 582 – Interim procedures for financing environmental measures
Before the complete fulfilment of the obligations undertaken under the Association Agreement between the European Union and the European Atomic Energy Community and their Member States, of the one part, and Georgia, of the other part of 27 June 2014, when drawing up a draft law on annual state budget, the allocations determined by the programme codes related to environmental measures in the part of budgetary funds shall be increased by not less than 5% of the allocations determined by the state budget of the previous year.
Law of Georgia No 1698 of 7 December 2017 – website, 14.12.2017
Article 59 – Time of entry into force of the Law of Georgia on Environmental Protection
The Law of Georgia on Environmental Protection shall enter into force upon its promulgation.
President of Georgia Eduard Shevardnadze
Tbilisi
10 December 1996
No 519 – I ს
Комментарии к документу