Структура документа
View explanations
Связанный документы
Отметки документа
Консолидированный публикации
Вернуться назад - Оригинал
- ●
- Английский
- ●
- Русский
- ●
- Параллельно Английский
- ●
- Параллельно Русский
- ●
- Параллельно Английский - Русский
Консолидированная версия (06/12/2011 - 01/12/2016)
საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ
ეს კანონი განსაზღვრავს, თუ რომელი სამართლებრივი წესრიგი გამოიყენება უცხო ქვეყნის სამართალთან დაკავშირებული საქმის ფაქტობრივი გარემოებების არსებობისას, აგრეთვე საპროცესო სამართლის იმ ნორმებს, რომლებიც გამოიყენება ასეთი საქმის წარმოებისას.
მუხლი 2. საერთაშორისო ხელშეკრულებები
საერთაშორისო ხელშეკრულებებით გათვალისწინებულ წესებს აქვთ უპირატესი იურიდიული ძალა ამ კანონით განსაზღვრულ წესებთან შედარებით.
მუხლი 3. უცხო ქვეყნის სამართლის ნორმების არსის დადგენა
1. უცხო ქვეყნის სამართლის გამოყენებისას საქართველოს სასამართლო იღებს საჭირო ზომებს მისი ნორმების არსის დასადგენად, შესაბამის ქვეყანაში მათი ოფიციალური განმარტების, გამოყენების პრაქტიკისა და დოქტრინის გათვალისწინებით.
2. თუ უცხო ქვეყნის სამართლის ნორმების არსის დადგენა ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებულ ღონისძიებათა განხორციელების მიუხედავად უშედეგოა ან მოითხოვს გაუმართლებელ ხარჯებს, ხოლო პროცესის არც ერთ მხარეს არ შეუძლია ნორმების არსის დადგენა და მათი გამოყენების დასაბუთება, სასამართლო იყენებს საქართველოს სამართალს.
1. სხვა ქვეყნის (იგულისხმება მესამე ქვეყანაც) სამართალზე მითითება გულისხმობს ამ ქვეყნის საერთაშორისო კერძო სამართლის გამოყენებასაც, თუ ეს მითითება მითითების აზრს არ ეწინააღმდეგება ან თუ ეს მითითება არ გულისხმობს მხოლოდ კონკრეტულ საქმესთან დაკავშირებული ნორმების გამოყენებას.
2. საქართველოს სამართალზე უკუმითითებისას გამოიყენება კონკრეტულ საქმესთან დაკავშირებული საქართველოს სამართლის ნორმები.
3. თუ მხარეებს შეუძლიათ აირჩიონ ერთ-ერთი ქვეყნის სამართალი, ასეთი არჩევანი გულისხმობს მხოლოდ ამ კონკრეტულ საქმესთან დაკავშირებული ნორმების გამოყენებას.
საქართველოში უცხო ქვეყნის სამართლის ნორმები არ გამოიყენება, თუ ეს ეწინააღმდეგება საქართველოს ძირითად სამართლებრივ პრინციპებს.
მუხლი 6. იმპერატიული ნორმების გამოყენება
ამ კანონის დებულებები არ ვრცელდება საქართველოს სამართლის იმპერატიული ნორმების მოქმედებაზე, მიუხედავად იმისა, თუ რომელი ქვეყნის სამართალი გამოიყენება ურთიერთობათა მოწესრიგებისას.
მუხლი 7. რამდენიმე სამართლებრივი სისტემის მქონე სახელმწიფოს სამართლის გამოყენება
იმ ქვეყნის სამართლის გამოყენებისას, სადაც მოქმედებს რამდენიმე ტერიტორიული ან განსხვავებული სამართლებრივი სისტემა, გამოიყენება ის სამართლებრივი სისტემა, რომლის გამოყენებასაც მოცემულ შემთხვევაში ითვალისწინებს ამ ქვეყნის სამართალი. თუ ასეთი წესი არ არსებობს, გამოიყენება იმ ტერიტორიის სამართალი, რომელთანაც კონკრეტული სამართლებრივი ურთიერთობა ყველაზე მჭიდროდაა დაკავშირებული.
თავი II. საქართველოს სასამართლოების საერთაშორისო კომპეტენცია
მუხლი 8. საერთაშორისო კომპეტენციის პრინციპი
საქართველოს სასამართლოებს აქვთ საერთაშორისო კომპეტენცია, თუ მოპასუხეს საქართველოში აქვს საცხოვრებელი ადგილი, რეზიდენცია ან ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი.
მუხლი 9. საერთაშორისო კომპეტენციის შემთხვევები
საქართველოს სასამართლოებს საერთაშორისო კომპეტენცია აქვთ იმ შემთხვევაში, თუ:
ა) მოპასუხე რამდენიმე პირია და ერთ-ერთ მათგანს საცხოვრებელი ადგილი, რეზიდენცია ან ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი საქართველოში აქვს;
ბ) ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულებების შესრულების ადგილი საქართველოა;
გ) სარჩელი ეხება მართლსაწინააღმდეგო ან მასთან გათანაბრებული ქმედებით მიყენებულ ზიანს და ასეთი ქმედების ჩადენა ან ზიანის მიყენება საქართველოში მოხდა;
დ) დავა ეხება იმ საწარმოს ფილიალს, რომლის რეზიდენციაც საქართველოშია;
ე) მამობის დადგენის ან ალიმენტის გადახდის საქმეებზე ბავშვის ან ალიმენტის მიმღების საცხოვრებელი ადგილი ან ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი საქართველოშია;
ვ) სარჩელის საგანია სამემკვიდრეო უფლების დადგენა, სამკვიდრო ქონების გაყოფა და მამკვიდრებელს გარდაცვალებისას საცხოვრებელი ადგილი, ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი ან სამკვიდრო ქონება საქართველოში ჰქონდა.
მუხლი 10. განსაკუთრებული საერთაშორისო კომპეტენცია
საქართველოს სასამართლოებს განსაკუთრებული საერთაშორისო კომპეტენცია აქვთ მხოლოდ იმ სარჩელებზე, რომლებიც ეხება:
ა) უძრავ ქონებას, თუ ეს ქონება საქართველოშია;
ბ) იურიდიული პირის ან მისი ორგანოს გადაწყვეტილებათა ნამდვილობას ან შეწყვეტას, როცა ამ იურიდიული პირის ან მისი ორგანოს რეზიდენცია საქართველოშია;
გ) საქართველოს სასამართლოების ან სხვა ორგანოების მიერ იურიდიული პირების რეგისტრაციას;
დ) პატენტის, სავაჭრო ნიშნის ან სხვა უფლების რეგისტრაციას, როცა ამ უფლებათა რეგისტრაცია ან რეგისტრაციის მოთხოვნა საქართველოში განხორციელდა;
ე) იძულებითი აღსრულების ღონისძიებებს, როცა მათი მოთხოვნა ან განხორციელება საქართველოში მოხდა.
მუხლი 11. უგზო-უკვლოდ დაკარგულად აღიარება და გარდაცვლილად გამოცხადება
უგზო-უკვლოდ დაკარგულად აღიარებისა და გარდაცვლილად გამოცხადების საქმეებზე საქართველოს სასამართლოებს საერთაშორისო კომპეტენცია აქვთ, თუ:
ა) უგზო-უკვლოდ დაკარგული საქართველოს მოქალაქეა;
ბ) უგზო-უკვლოდ დაკარგულს ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი საქართველოში აქვს;
გ) უგზო-უკვლოდ დაკარგულად აღიარებისა და გარდაცვლილად გამოცხადებისათვის შუამდგომლობის აღმძვრელ მხარეს აქვს დასაბუთებული ინტერესი.
მუხლი 12. ქორწინებასთან დაკავშირებული საქმეები
1. ქორწინებასთან დაკავშირებულ საქმეებზე საქართველოს სასამართლოებს საერთაშორისო კომპეტენცია აქვთ, თუ:
ა) ერთ-ერთი მეუღლე საქართველოს მოქალაქეა ან ქორწინებისას საქართველოს მოქალაქე იყო;
ბ) მეუღლეს, რომლის წინააღმდეგაც აღძრულია საქმე, ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი საქართველოში აქვს;
გ) ერთ-ერთი მეუღლე მოქალაქეობის არმქონე პირია და ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი საქართველოში აქვს.
2. ქორწინებასთან დაკავშირებულ საქმეებში იგულისხმება განქორწინება, ქორწინების შეწყვეტა ან ბათილად ცნობა, ქორწინების ან მეუღლეთა თანაცხოვრების ფაქტის დადგენა.
3. ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული კომპეტენცია ვრცელდება განქორწინების დამატებით შედეგებზეც.
მშობლებსა და შვილებს შორის პირადი ურთიერთობების, შვილების წარმოშობის, მამობის დადგენის და მათთან დაკავშირებული დავების საქმეებზე საქართველოს სასამართლოებს საერთაშორისო კომპეტენცია აქვთ, თუ პროცესის ერთ-ერთი მხარე საქართველოს მოქალაქეა ან ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი საქართველოში აქვს.
შვილად აყვანის საქმეებზე საქართველოს სასამართლოებს საერთაშორისო კომპეტენცია აქვთ, თუ მშვილებლები, ერთ-ერთი მშვილებელი ან ბავშვი საქართველოს მოქალაქეა ან ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი საქართველოში აქვს.
მუხლი 15. ქმედუნარიანობის შეზღუდვა
პირის ქმედუნარიანობის შეზღუდვის საქმეებზე საქართველოს სასამართლოებს საერთაშორისო კომპეტენცია აქვთ, თუ ეს პირი საქართველოს მოქალაქეა ან ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი საქართველოში აქვს.
მუხლი 16. მეურვეობა და მზრუნველობა
1. მეურვეობისა და მზრუნველობის საქმეებზე საქართველოს სასამართლოებს საერთაშორისო კომპეტენცია აქვთ, თუ მეურვე, მზრუნველი ან პირი, რომელსაც მეურვეობა ან მზრუნველობა ესაჭიროება, საქართველოს მოქალაქეა ან ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი საქართველოში აქვს.
2. საქართველოს სასამართლოებს საერთაშორისო კომპეტენცია აქვთ იმ შემთხვევაშიც, თუ მეურვე, მზრუნველი ან მეურვეობის ან მზრუნველობის ქვეშ მყოფი პირი ამას საქართველოს სასამართლოს მეშვეობით მოითხოვს.
მუხლი 17. უცხო ქვეყანაში მცხოვრები საქართველოს მოქალაქეები
თუ საქართველოს კანონმდებლობა საქმის წარმოების შიდა კომპეტენციას არ ითვალისწინებს და ამავე დროს შეუძლებელია საქმის აღძვრა უცხო ქვეყანაში, ან საქმის გარემოებებიდან გამომდინარე პროცესის იქ წარმოებას აზრი არა აქვს, კომპეტენტურია საქართველოს იმ ტერიტორიაზე არსებული სასამართლო, სადაც უცხო ქვეყანაში მცხოვრებ საქართველოს მოქალაქეს ჰქონდა საბოლოო საცხოვრებელი ადგილი ან ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი.
მუხლი 18. შეთანხმებები საერთაშორისო კომპეტენციის თაობაზე
1. მხარეებს შეუძლიათ შეთანხმდნენ საქართველოს სასამართლოს საერთაშორისო კომპეტენციაზე იმ შემთხვევაშიც, როცა ამ კანონის მე-8, მე-9 და მე-10 მუხლების მიხედვით იგი კომპეტენტური არ არის. ასეთი შეთანხმება უნდა დაიდოს:
ა) წერილობით ან სიტყვიერად, წერილობითი დადასტურებით;
ბ) საერთაშორისო სავაჭრო ურთიერთობებისას იმ ფორმით, რომელიც შეესაბამება საერთაშორისო სავაჭრო ჩვეულებებს და რაც მხარეებისათვის ცნობილია ან ცნობილი უნდა ყოფილიყო.
2. საქართველოს სასამართლოებს აქვთ საერთაშორისო კომპეტენცია, თუ მოპასუხე სასამართლოს კომპეტენტურობაზე პროტესტის გარეშე თანხმდება პროცესში მონაწილეობაზე, მიუხედავად იმისა, რომ:
ა) მოპასუხე წარმოდგენილია ადვოკატის მიერ;
ბ) მოსამართლემ შეატყობინა მოპასუხეს პროტესტის განცხადების შესაძლებლობაზე და ეს შეტყობინება დაფიქსირებულია საქმის წარმოების ოქმში.
3. მხარეებს შეუძლიათ შეთანხმდნენ უცხო ქვეყნის სასამართლოს საერთაშორისო კომპეტენციაზე, თუ ერთ-ერთ მათგანს საცხოვრებელი ადგილი, რეზიდენცია ან ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი უცხო ქვეყანაში აქვს. ასეთ შეთანხმებაზე შესაბამისად ვრცელდება ამ მუხლის მე-2 პუნქტი.
4. შეთანხმებები ამ კანონის მე-10–16 მუხლებით გათვალისწინებული კომპეტენციის თაობაზე ბათილია. ასეთ შემთხვევაში ამ მუხლის მე-2 პუნქტი არ გამოიყენება.
მუხლი 19. სამართალწარმოება ერთდროულად რამდენიმე ქვეყანაში
1. თუ ერთი და იმავე სარჩელის თაობაზე ერთსა და იმავე მხარეებს შორის მიმდინარეობს სამართალწარმოება საქართველოსა და უცხო ქვეყანაში და ეს სარჩელი პირველად უცხო ქვეყნის სასამართლოს ექვემდებარებოდა, საქართველოს სასამართლო აჩერებს საქმის წარმოებას. საქმის წარმოება არ შეჩერდება, თუ არსებობს შესაძლებლობა, რომ უცხო ქვეყნის სასამართლო შესაბამის ვადაში გადაწყვეტილებას არ მიიღებს ან საქართველოში ასეთი გადაწყვეტილების ცნობა არ მოხდება.
2. საქართველოს სასამართლო საქმეს წარმოებაში არ მიიღებს, თუ არსებობს უცხო ქვეყნის სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომელიც შეიძლება ცნობილ იქნეს საქართველოში.
მუხლი 20. სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიებები
სარჩელის უზრუნველყოფისას საქართველოს სასამართლო კომპეტენტურია, თუ უზრუნველყოფის ღონისძიებები საქართველოშია აღსასრულებელი ან საქართველოს სასამართლოებს აქვთ საერთაშორისო კომპეტენცია.
მუხლი 21. კანონის წინაშე თანასწორობა
უცხო ქვეყნის ფიზიკურ და იურიდიულ პირებს, აგრეთვე მოქალაქეობის არმქონე პირებს აქვთ ისეთივე უფლებაუნარიანობა და ქმედუნარიანობა, როგორიც საქართველოს მოქალაქეებს. ამ წესიდან გამონაკლისი დაიშვება, თუ უცხო ქვეყანაში მოქმედებს საქართველოს ფიზიკური ან იურიდიული პირების უფლებების შემზღუდველი ნორმები. ამისათვის საჭიროა კანონით ნათლად განსაზღვრული ნორმა.
1. თუ პირი რამდენიმე ქვეყნის მოქალაქეა, მის მიმართ გამოიყენება იმ ქვეყნის სამართალი, რომელთანაც იგი ყველაზე მჭიდროდაა დაკავშირებული, აქვს ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი ან ეწევა ძირითად საქმიანობას.
2. თუ ფიზიკური პირი მოქალაქეობის არმქონეა ან შეუძლებელია მისი მოქალაქეობის დადგენა, მის მიმართ გამოიყენება იმ ქვეყნის სამართალი, სადაც მას აქვს ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი ან ეწევა ძირითად საქმიანობას, ხოლო თუ ასეთი არ არსებობს – საქართველოს სამართალი.
მუხლი 23. ფიზიკური პირის უფლებაუნარიანობა და ქმედუნარიანობა
1. ფიზიკური პირის უფლებაუნარიანობა და ქმედუნარიანობა განისაზღვრება იმ ქვეყნის სამართლით, რომელსაც ეს პირი განეკუთვნება. ეს წესი ვრცელდება ქორწინების შედეგად ქმედუნარიანობის გაფართოების შემთხვევებზეც.
2. საქართველოს მოქალაქის სამართლებრივი სტატუსის ცვლილება არ იწვევს ერთხელ შეძენილი უფლებაუნარიანობისა და ქმედუნარიანობის შეზღუდვას.
მუხლი 24. იურიდიული პირის უფლებაუნარიანობა და ქმედუნარიანობა
იურიდიული პირის უფლებაუნარიანობა და ქმედუნარიანობა განისაზღვრება იმ ქვეყნის სამართლით, სადაც იურიდიული პირის ადმინისტრაციას აქვს ფაქტობრივი ადგილსამყოფელი. ეს წესი გამოიყენება იურიდიული პირის ფილიალის მიმართაც.
მუხლი 25. სამართლის გამოყენება უგზო-უკვლოდ დაკარგულად აღიარებისას და გარდაცვლილად გამოცხადებისას
1. უგზო-უკვლოდ დაკარგულად აღიარება და გარდაცვლილად გამოცხადება წესრიგდება იმ ქვეყნის სამართლით, რომელსაც უგზო-უკვლოდ დაკარგული ან გარდაცვლილად გამოცხადებული პირი განეკუთვნებოდა მისი სიცოცხლის შესახებ უკანასკნელი ინფორმაციის მიხედვით. მოქალაქეობის არმქონე პირის მიმართ გამოიყენება მისი ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი ქვეყნის სამართალი, ხოლო თუ ასეთი არ არსებობს – საქართველოს სამართალი.
2. თუ უგზო-უკვლოდ დაკარგულად აღიარებული ან გარდაცვლილად გამოცხადებული პირი საქმის განხილვის პერიოდში უცხო ქვეყნის მოქალაქეა, იგი შეიძლება უგზო-უკვლოდ დაკარგულად აღიარებული ან გარდაცვლილად გამოცხადებული იქნეს საქართველოს სამართლის მიხედვითაც, თუ ამისათვის არსებობს დასაბუთებული ინტერესი.
1. ფიზიკური პირის სახელთან დაკავშირებული სამართლებრივი ურთიერთობები წესრიგდება იმ ქვეყნის სამართლით, რომელსაც ეს პირი განეკუთვნება.
2. იურიდიული პირის საფირმო სახელწოდების საკითხი წესრიგდება იმ ქვეყნის სამართლით, სადაც იურიდიული პირის ადმინისტრაციას აქვს ფაქტობრივი ადგილსამყოფელი. ეს წესი გამოიყენება იურიდიული პირის ფილიალის მიმართაც.
მუხლი 27. გარიგების ნამდვილობა
1. გარიგების ან მისი ცალკეული დებულების ძალაში შესვლა და ნამდვილობა განისაზღვრება იმ ქვეყნის სამართლით, რომელიც გამოყენებული უნდა ყოფილიყო გარიგების ან მისი რომელიმე დებულების ნამდვილობისათვის.
2. თუ არსებობს ისეთი გარემოებები, რომელთა მიხედვითაც სახელშეკრულებო მოლაპარაკებების დროს ერთ-ერთი მხარის მოქმედების შედეგების განსაზღვრა ამ მუხლის პირველ პუნქტში მითითებული სამართლის მიხედვით შეიძლება გაუმართლებელი ყოფილიყო, პირს იმის დასამატკიცებლად, რომ მას არ მიუცია თანხმობა ხელშეკრულების დადებაზე, შეუძლია მიმართოს თავისი ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი ქვეყნის სამართალს.
მუხლი 28. გარიგებაში წარმომადგენლობა
თუ გარიგებაში წარმომადგენლობისას რომელიმე ქვეყნის სამართლის გამოყენება შეთანხმებული არ არის, გამოიყენება იმ ქვეყნის სამართალი, სადაც წარმომადგენელი ეწევა საქმიანობას. წარმომადგენლის საქმიანობის ადგილის არარსებობისას გამოიყენება მისი ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი ქვეყნის სამართალი. თუ არსებობს მჭიდრო კავშირი იმ ქვეყანასთან, სადაც წარმომადგენელმა განახორციელა მოქმედება, განსაკუთრებით, თუ წარმომადგენელს ან მესამე პირს იქ აქვს საქმიანობის ადგილი ან ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი, გამოიყენება იმ ქვეყნის სამართალი, სადაც წარმომადგენელმა განახორციელა მოქმედება.
1. გარიგების ფორმა განისაზღვრება იმ ქვეყნის სამართლით, სადაც დაიდო ეს გარიგება ან იმ ქვეყნის სამართლით, რომელიც გამოიყენება გარიგების საგნის მიმართ. გარიგების ფორმა დაცულად ითვლება, თუ ხელშეკრულება დაიდო სხვადასხვა ქვეყანაში მყოფ პირებს შორის და იგი შეესაბამება ერთ-ერთი ქვეყნის სამართლის მოთხოვნებს გარიგების ფორმის შესახებ.
2. თუ ხელშეკრულება დადებულია წარმომადგენლის მეშვეობით, მაშინ ამ მუხლის პირველი პუნქტის გამოყენებისას იგულისხმება ის ქვეყანა, სადაც იმყოფება წარმომადგენელი.
3. გარიგებათა მიმართ, რომელთა საგანია მიწის ნაკვეთზე უფლება, მიუხედავად ხელშეკრულების დადების ადგილისა და ამ ადგილას მოქმედი სამართლისა, გამოიყენება იმ ქვეყნის სამართლის იმპერატიული ნორმები გარიგების ფორმის შესახებ, სადაც არის მიწის ნაკვეთი.
4. გარიგება, რომლითაც წარმოიშობა უფლება ნივთზე ან რომლითაც ხდება ამ უფლების განკარგვა, ითვლება ფორმის დაცვით დადებულად, თუ იგი შეესაბამება გარიგების ფორმის შესახებ იმ ქვეყნის სამართლის მოთხოვნებს, რომელიც გამოიყენება გარიგების საგნის წარმომშობი სამართლებრივი ურთიერთობის მიმართ.
მუხლი 30. მოთხოვნის ხანდაზმულობა
მოთხოვნის ხანდაზმულობა განისაზღვრება იმ ქვეყნის სამართლით, რომელიც ამ მოთხოვნის მიმართ გამოიყენება.
მუხლი 31. კეთილსინდისიერების დაცვა
1. თუ ხელშეკრულება დაიდო ერთ ქვეყანაში მყოფ პირებს შორის, მაშინ იმ ფიზიკურ პირს, რომელიც კონკრეტული საქმის გარემოებებთან დაკავშირებული სამართლის ნორმების მიხედვით უფლებაუუნარო და ქმედუუნაროა, მხოლოდ მაშინ შეუძლია მიუთითოს უცხო ქვეყნის სამართლის ნორმების მიხედვით თავის უუნარობაზე, თუ ხელშეკრულების მონაწილე მეორე მხარემ ხელშეკრულების დადებისას იცოდა ან უნდა სცოდნოდა ამის შესახებ.
2. თუ ხელშეკრულების დადებაში მონაწილეობს იურიდიული პირი, მას არ შეუძლია მიუთითოს თავისი ორგანოების ან წარმომადგენლების იმ წარმომადგენლობითი უფლებამოსილებების შეზღუდვაზე, რომლებიც ხელშეკრულების მონაწილე მეორე მხარის საქმიანობის ადგილას ან ჩვეულებრივ ადგილსამყოფელ ქვეყანაში არ არსებობს და რომელთა შესახებაც ხელშეკრულების მხარემ არ იცოდა და არც შეიძლებოდა სცოდნოდა.
1. ნივთზე უფლების წარმოშობა, შეცვლა, გადაცემა და შეწყვეტა წესრიგდება იმ ქვეყნის სამართლით, სადაც ეს ნივთი იმყოფება. ამ ქვეყნის სანივთო-სამართლებრივი ნორმები გამოიყენება იმ შემთხვევაშიც, როცა ამ კანონის მითითებითი (კოლიზიური) ნორმის მიხედვით სხვა ქვეყნის სამართალი უნდა იქნეს გამოყენებული.
2. თუ სხვა ქვეყანაში აღმოჩნდა ნივთი, რომელზედაც წარმოიშვა უფლება, მაშინ ამ უფლების შედეგები ექვემდებარება იმ ქვეყნის სამართალს, სადაც გადაიტანეს ნივთი.
მუხლი 33. უფლებები სატრანსპორტო საშუალებებზე და მათში მოთავსებულ ნივთებზე
1. უფლებები საჰაერო, წყლის და სარკინიგზო სატრანსპორტო საშუალებებზე ექვემდებარება იმ ქვეყნის სამართალს, რომელსაც ისინი ეკუთვნის.
2. უფლებები ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებულ სატრანსპორტო საშუალებებში მოთავსებულ ნივთებზე ექვემდებარება მისი საბოლოო დანიშნულების ადგილის სამართალს.
მუხლი 34. არაქონებრივი უფლებები
არაქონებრივი უფლებები ექვემდებარება იმ ქვეყნის სამართალს, სადაც ისინი უნდა იქნეს გამოყენებული.
თავი VI. ვალდებულებითი სამართალი. სახელშეკრულებო და კანონისმიერი ვალდებულებითი ურთიერთობები
მუხლი 35. სამართლის არჩევა მხარეების მიერ
1. სახელშეკრულებო ურთიერთობებიდან გამომდინარე უფლება-მოვალეობების განსაზღვრა, კერძოდ, ხელშეკრულებათა განმარტება, შესრულება, შეწყვეტა, აგრეთვე ბათილობის შედეგები, ვალდებულებათა დარღვევა, წინასახელშეკრულებო და ხელშეკრულების შემდგომი ვალდებულებების დარღვევის ჩათვლით, წესრიგდება მხარეების მიერ არჩეული ქვეყნის სამართლით.
2. არჩეული ქვეყნის სამართალი მხარეთა შეთანხმებით შეიძლება შეიცვალოს სხვა ქვეყნის სამართლით ხელშეკრულების დადების შემდეგაც.
3. სამართლის არჩევა ჩაითვლება ბათილად, თუ იგი უგულებელყოფს ხელშეკრულებასთან ყველაზე მჭიდროდ დაკავშირებული ქვეყნის სამართლის იმპერატიულ ნორმებს.
მუხლი 36. სამართლის გამოყენება, როცა მხარეებს არ აურჩევიათ რომელიმე ქვეყნის სამართალი
1. თუ მხარეებს არ აურჩევიათ რომელიმე ქვეყნის სამართალი, ხელშეკრულება დაექვემდებარება მასთან ყველაზე მჭიდროდ დაკავშირებული ქვეყნის სამართალს. ივარაუდება, რომ ხელშეკრულება ყველაზე მჭიდროდაა დაკავშირებული იმ ქვეყანასთან, სადაც მხარეს, რომელსაც დამახასიათებელი სახელშეკრულებო ვალდებულება უნდა შეესრულებინა, ხელშეკრულების დადებისას ჰქონდა ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი ან ადმინისტრაციის რეზიდენცია.
2. თუ ხელშეკრულების საგანია მიწის ნაკვეთზე უფლება ან მიწის ნაკვეთით სარგებლობის უფლება, ივარაუდება, რომ ხელშეკრულება ყველაზე მჭიდროდაა დაკავშირებული იმ ქვეყანასთან, სადაც არის მიწის ნაკვეთი.
3. ტვირთის გადაზიდვის ხელშეკრულებისას ივარაუდება, რომ იგი ყველაზე მჭიდროდაა დაკავშირებული იმ ქვეყანასთან, სადაც ხელშეკრულების დადებისას გადამზიდველს აქვს ადმინისტრაციის ძირითადი ადგილსამყოფელი, თუ ამავე ქვეყანაშია დატვირთვის, გადმოტვირთვის ან გამგზავნის ძირითადი ადგილსამყოფელი. სხვა შემთხვევებში მოქმედებს ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული პირობები.
4. დაზღვევის ხელშეკრულებისას ივარაუდება, რომ იგი ყველაზე მჭიდროდაა დაკავშირებული იმ ქვეყანასთან, სადაც დასაზღვევი რისკის ძირითადი ნაწილი არსებობს.
მუხლი 37. მოთხოვნის გადასვლა სხვა პირზე
1. ძველ და ახალ კრედიტორებს შორის ვალდებულებების მიმართ მოთხოვნის დათმობისას გამოიყენება იმ ქვეყნის სამართალი, რომელსაც ექვემდებარება მათ შორის დადებული ხელშეკრულება.
2. სამართალი, რომელსაც ექვემდებარება გადაცემული მოთხოვნა, განსაზღვრავს, შეიძლება თუ არა ამ მოთხოვნის გადაცემა, აგრეთვე მოვალის უფლება-მოვალეობებს ძველი და ახალი კრედიტორების მიმართ.
მუხლი 38. სოციალური დაცვის იმპერატიული ნორმები
სამართლის არჩევა ჩაითვლება ბათილად, თუ იგი უგულებელყოფს იმ იმპერატიულ ნორმებს, რომლებიც მიღებულია მომხმარებელთა და მუშა-მოსამსახურეთა დისკრიმინაციისაგან დასაცავად. ეს წესი აგრეთვე გამოიყენება მოძრავი ნივთების მიწოდების, დაფინანსების, შრომის ან მომსახურების ხელშეკრულებების მიმართ, თუ ისინი იმ ქვეყანაში იქნა შეთანხმებული ან დადებული, სადაც მომხმარებლებსა და მუშა-მოსამსახურეებს აქვთ საცხოვრებელი ადგილი და სადაც ასეთი დამცავი ნორმები მოქმედებს.
მოწილეთა საზიარო უფლებები წესრიგდება იმ ქვეყნის სამართლით, სადაც ეს უფლებები არსებობს.
მუხლი 40. დავალების გარეშე სხვისი საქმის შესრულება
1. სხვისი საქმის შესრულებასთან დაკავშირებული პრეტენზიები წესრიგდება იმ ქვეყნის სამართლით, სადაც ეს მოქმედება განხორციელდა.
2. საზღვაო კატასტროფისას დახმარების გაწევიდან წარმოშობილი პრეტენზიების მიმართ გამოიყენება იმ ქვეყნის სამართალი, რომლის ალმითაც დაცურავს გემი და რომელსაც ეს დახმარება ესაჭიროება.
3. სხვისი ვალდებულებების დაფარვიდან წარმოშობილი პრეტენზიების მიმართ გამოიყენება იმ ქვეყნის სამართალი, რომელიც გამოყენებული უნდა იქნეს ამ ვალდებულებების მიმართ.
მუხლი 41. უსაფუძვლო გამდიდრება
1. უსაფუძვლო გამდიდრებიდან წარმოშობილი პრეტენზიები ექვემდებარება იმ ქვეყნის სამართალს, რომელიც გამოიყენება პრეტენზიების წარმომშობ ქმედებასთან დაკავშირებული სამართლებრივი ურთიერთობების მიმართ.
2. უცხო ქვეყნის სამართლით დაცული სიკეთის ხელყოფის გზით უსაფუძვლო გამდიდრებასთან დაკავშირებული პრეტენზიები ექვემდებარება იმ ქვეყნის სამართალს, სადაც ეს ხელყოფა მოხდა.
3. სხვა შემთხვევებში უსაფუძვლო გამდიდრებასთან დაკავშირებული პრეტენზიები ექვემდებარება იმ ქვეყნის სამართალს, სადაც გამდიდრების შედეგები დადგა.
1. ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება ექვემდებარება:
ა) დაზარალებულისათვის უფრო ხელსაყრელი ქვეყნის სამართალს;
ბ) იმ ქვეყნის სამართალს, სადაც ადგილი ჰქონდა იმ მოქმედებას ან გარემოებას, რომელიც საფუძვლად დაედო ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნას;
გ) იმ ქვეყნის სამართალს, სადაც სამართლით დაცულ ინტერესს ზიანი მიადგა.
2. ამ მუხლის პირველ პუნქტში მითითებული სამართლის ნაცვლად გამოიყენება:
ა) იმ ქვეყნის სამართალი, სადაც ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებულ პირს და დაზარალებულს ზიანის მიყენებისას ჰქონდათ ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი;
ბ) არაკეთილსინდისიერ კონკურენციასთან დაკავშირებული მოთხოვნებისათვის იმ ქვეყნის სამართალი, რომლის ბაზარზეც ასეთი კონკურენცია გავლენას ახდენს, თუ ეს კონკურენცია არ შემოიფარგლება ბაზრის ცალკეულ მონაწილეთა ინტერესებისათვის სრული ან ნაწილობრივი ზიანის მიყენებით.
3. დაზარალებულს შეუძლია თავისი პრეტენზია წარუდგინოს უშუალოდ პასუხისმგებლობის დამზღვევს, თუ ამას ითვალისწინებს იმ ქვეყნის სამართალი, რომელიც გამოიყენება ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებლობის მიმართ, ან იმ ქვეყნის სამართალი, რომელსაც დაზღვევის ხელშეკრულება ექვემდებარება.
მუხლი 43. სამართლის არჩევა კანონისმიერი ვალდებულებითი ურთიერთობებისას
კანონისმიერი ვალდებულებითი ურთიერთობების წარმოშობის შემდეგ მხარეებს შეუძლიათ აირჩიონ სამართალი, რომელსაც ეს ურთიერთობები დაექვემდებარება. ამ შემთხვევაში მესამე პირთა უფლებები ხელშეუხებელი რჩება.
1. ქორწინების პირობები თითოეული დასაქორწინებელი პირისათვის ექვემდებარება იმ ქვეყნის სამართალს, რომელსაც ეს პირი განეკუთვნება.
2. თუ ქორწინების პირობებიდან რომელიმე არ არსებობს და ერთ-ერთი დასაქორწინებელი პირი საქართველოს მოქალაქეა ან ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი საქართველოში აქვს, შესაძლებელია საქართველოს სამართლის გამოყენება, თუ:
ა) სხვა ქვეყნის სამართალი ქართულ ჩვეულებებთან შედარებით ზღუდავს ქორწინების თავისუფლებას;
ბ) წინა ქორწინება ხელს არ უშლის ხელახალ ქორწინებას;
გ) წინა ქორწინება საქართველოს სასამართლოს გადაწყვეტილებით ან საქართველოში ცნობილი გადაწყვეტილებით შეწყვეტილი ან ბათილია;
დ) დასაქორწინებელი პირის ყოფილი მეუღლე გამოცხადებულია გარდაცვლილად.
3. ქორწინების ფორმის საკითხი განისაზღვრება იმ ქვეყნის სამართლით, სადაც განხორციელდა ქორწინება. თუ დასაქორწინებელ პირთაგან ერთ-ერთი საქართველოს მოქალაქე არ არის, ქორწინება საქართველოში შეიძლება განხორციელდეს იმ ქვეყანაში მოქმედი ქორწინების ფორმის შესაბამისად, რომელსაც ეს პირი განეკუთვნება.
1. ქორწინების ზოგადი შედეგები ექვემდებარება იმ ქვეყნის სამართალს:
ა) რომელსაც ორივე მეუღლე ცალ-ცალკე განეკუთვნება ან ქორწინების უკანასკნელ მომენტში განეკუთვნებოდა;
ბ) სადაც ორივე მეუღლეს ცალ-ცალკე აქვს ან ქორწინების უკანასკნელ მომენტში ჰქონდა ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი;
გ) რომელთანაც მეუღლეები ერთობლივად ყველაზე მჭიდროდ არიან დაკავშირებულნი.
2. ამ მუხლის პირველი პუნქტი გამოიყენება აგრეთვე მეუღლეთა ქონებრივი ურთიერთობების მიმართ, თუ მათ სხვა ქვეყნის სამართალი არ აურჩევიათ. სამართლის არჩევა შესაძლებელია, თუ იგი მიუთითებს იმ ქვეყნის სამართალზე:
ა) რომელსაც ერთ-ერთი მეუღლე განეკუთვნება;
ბ) სადაც ერთ-ერთ მეუღლეს აქვს ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი;
გ) სადაც უძრავი ქონება იმყოფება.
3. ქონებრივი ურთიერთობების მოსაწესრიგებლად ლტოლვილის ან ჰუმანიტარული სტატუსის მქონე პირებს შეუძლიათ აირჩიონ იმ ქვეყნის სამართალიც, სადაც მათ აქვთ ახალი ერთობლივი ადგილსამყოფელი.
4. სამართლის არჩევა უნდა გაფორმდეს სანოტარო წესით.
საქართველოს 2011 წლის 6 დეკემბრის კანონი №5371 - ვებგვერდი, 20.12.2011წ.
მუხლი 46. მესამე პირთა კეთილი ნების დაცვა
თუ მეუღლეების ქონებრივი ურთიერთობები ექვემდებარება უცხო ქვეყნის სამართალს და ერთ-ერთ მეუღლეს ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი საქართველოში აქვს ან სამეწარმეო საქმიანობას საქართველოში ეწევა, მაშინ მესამე პირთან დადებული გარიგებების მიმართ პრეტენზიები მხედველობაში არ მიიღება, თუ ამ პირმა იცოდა ან უნდა სცოდნოდა მეუღლეთა ქონების სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ.
1. ქორწინების შეწყვეტა ექვემდებარება იმ ქვეყნის სამართალს, რომელიც გამოიყენება ქორწინების ზოგადი შედეგების მიმართ.
2. როდესაც უცხო ქვეყნის სამართლის მიხედვით განქორწინება შეუძლებელია, იგი შეიძლება განხორციელდეს საქართველოს სამართლის შესაბამისად, თუ განქორწინების მსურველი მეუღლე საქართველოს მოქალაქეა ან ქორწინებისას საქართველოს მოქალაქე იყო.
1. რჩენის მოვალეობის მიმართ გამოიყენება იმ ქვეყნის სამართალი, სადაც პირს, რომელსაც რჩენა ესაჭიროება, აქვს ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი. თუ სარჩენ პირს ამ ქვეყნის სამართლით მარჩენალისაგან სარჩოს მიღება არ შეუძლია, გამოიყენება იმ ქვეყნის სამართალი, რომელსაც ისინი ერთობლივად განეკუთვნებიან. თუ სარჩენ პირს მარჩენალისაგან სარჩოს მიღება არ შეუძლია არც ერთი ამ სამართლის მიხედვით, გამოიყენება საქართველოს სამართალი.
2. არაპირდაპირი ხაზით ნათესავებს შორის რჩენის მოვალეობის არსებობისას მარჩენალს შეუძლია სარჩენი პირის მიმართ გამოიყენოს იმ ქვეყნის სამართალი, რომელსაც ისინი ერთობლივად განეკუთვნებიან. საერთო მოქალაქეობის არარსებობის შემთხვევაში გამოიყენება მარჩენალის ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი ქვეყნის სამართალი.
3. თუ განქორწინება მოხდა საქართველოში, მაშინ განქორწინებულ მეუღლეთა რჩენის მოვალეობის მიმართ გამოიყენება განქორწინების მიმართ გამოყენებული ქვეყნის სამართალი. ეს წესი გამოიყენება ქორწინების შეწყვეტისა და მეუღლეთა დაშორების სხვა ფორმების მიმართაც.
4. თუ სარჩენი პირი და მარჩენალი საქართველოს მოქალაქეები არიან და ამ უკანასკნელს ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი საქართველოში აქვს, გამოიყენება საქართველოს სამართალი.
5. სამართალი, რომელიც გამოიყენება რჩენის მოვალეობის მიმართ, განსაზღვრავს:
ა) შეუძლია თუ არა, რა მოცულობით და ვისგან შეუძლია სარჩენ პირს სარჩოს მოთხოვნა;
ბ) ვინ არის უფლებამოსილი საალიმენტო საქმის წარმოების წარმართვაზე და რა ვადა გამოიყენება ამ საქმის წარმოებისათვის;
გ) მარჩენალის მიერ სახელმწიფო ორგანოებისათვის გადასახდელი ანაზღაურების ოდენობას.
6. სარჩოს ოდენობის განსაზღვრისას მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული სარჩენი პირის მოთხოვნილება და მარჩენალის ეკონომიკური მდგომარეობა, მაშინაც კი, როცა სამართალი, რომელიც ამ შემთხვევაში გამოიყენება, სხვა რამეს განსაზღვრავს.
მუხლი 49. მშობლებსა და შვილებს შორის ურთიერთობები
მშობლებსა და შვილებს შორის არსებული პირადი და ქონებრივი ურთიერთობები, მშობლის მზრუნველობის ჩათვლით, ექვემდებარება იმ ქვეყნის სამართალს, სადაც ბავშვს აქვს ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი. ამავე დროს ბავშვის ინტერესებიდან გამომდინარე გამოიყენება იმ ქვეყნის სამართალი, რომელსაც ბავშვი განეკუთვნება.
მუხლი 50. ბავშვის წარმოშობასთან დაკავშირებული სამართალურთიერთობები
1. ბავშვის წარმოშობასთან დაკავშირებული სამართალურთიერთობები ექვემდებარება იმ ქვეყნის სამართალს, სადაც ბავშვს აქვს ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი. ბავშვის წარმოშობის დადგენა ერთ-ერთი მშობლის მიხედვით ექვემდებარება იმ ქვეყნის სამართალს, რომელსაც ეს მშობელი განეკუთვნება. თუ დედა დაქორწინებულია, ბავშვის წარმომავლობა შეიძლება დადგინდეს იმ ქვეყნის სამართლითაც, რომელსაც ამ კანონის 45-ე მუხლის თანახმად ბავშვის დაბადებისას ქორწინების ზოგადი შედეგები ეფუძნებოდა. თუ ქორწინება შეწყდა ერთ-ერთი მეუღლის გარდაცვალების გამო, ქორწინების შეწყვეტის დროს გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება.
2. თუ მშობლები დაქორწინებულნი არ არიან, მამის ვალდებულებები ფეხმძიმე მეუღლის მიმართ ექვემდებარება იმ ქვეყნის სამართალს, სადაც დედას აქვს ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი.
მუხლი 51. ბავშვის წარმოშობასთან დაკავშირებული დავა
ბავშვის წარმოშობა შეიძლება სადავო გახდეს იმ ქვეყნის სამართლის მიხედვითაც, სადაც ამ დავის წინაპირობა წარმოიშვა. ბავშვის წარმომავლობა ყველა შემთხვევაში შეიძლება სადავო გახდეს იმ ქვეყნის სამართლით, სადაც ბავშვს აქვს ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი.
მუხლი 52. სამართლის გამოყენება შვილად აყვანისას
შვილად აყვანა წესრიგდება იმ ქვეყნის სამართლით, რომელსაც განეკუთვნება მშვილებელი შვილად აყვანის დროს. შვილად აყვანა ერთ-ერთი ან ორივე მეუღლის მიერ ექვემდებარება იმ ქვეყნის სამართალს, რომელიც ქორწინების ზოგადი შედეგების მიმართ გამოიყენება.
ბავშვის და მასთან საოჯახო-სამართლებრივ ურთიერთობებში მყოფი პირის მიერ თანხმობის მიცემის საკითხი შვილად აყვანაზე, აგრეთვე მამობის აღიარებასა და სახელის დარქმევაზე დამატებით ექვემდებარება იმ ქვეყნის სამართალსაც, რომელსაც ეს ბავშვი განეკუთვნება. თუ ბავშვის ინტერესებისათვის აუცილებელია, ამ ქვეყნის სამართლის ნაცვლად გამოიყენება საქართველოს სამართალი.
მუხლი 54. მეურვეობა და მზრუნველობა
1. მეურვეობის, მზრუნველობის ან მოვლის სხვა ფორმების წარმოშობა, შინაარსის შეცვლა და შეწყვეტა ექვემდებარება იმ ქვეყნის სამართალს, რომელსაც სამეურვეო პირი განეკუთვნება. უცხოელს, ლტოლვილის ან ჰუმანიტარული სტატუსის მქონე პირს, რომელსაც საცხოვრებელი ადგილი საქართველოში აქვ ს , შეიძლება დაენიშნო ს მეურვე ან მზრუნველი საქართველოს სამართლის მიხედვით.
2. თუ მეურვეობის ღონისძიების გატარება აუცილებელია, მაგრამ დადგენილი არ არის, ვინ მონაწილეობს მეურვეობაში, ან თუ მონაწილე სხვა ქვეყანაში იმყოფება, გამოიყენება იმ ქვეყნის სამართალი, რომელიც ყველაზე ხელსაყრელია სამეურვეო პირისათვის.
3. მეურვეობის, მზრუნველობის ან მოვლის დროებითი ღონისძიებები ექვემდებარება მეურვეობის დამწესებელი ქვეყნის სამართალს.
საქართველოს 2011 წლის 6 დეკემბრის კანონი №5371 - ვებგვერდი, 20.12.2011წ.
თავი VIII. სამემკვიდრეო სამართალი
მუხლი 55. მემკვიდრეობითი ურთიერთობები
მემკვიდრეობითი ურთიერთობები წესრიგდება იმ ქვეყნის სამართლით, რომელსაც მამკვიდრებელი გარდაცვალებისას განეკუთვნებოდა. მოქალაქეობის არმქონე პირის მიმართ გამოიყენება იმ ქვეყნის სამართალი, სადაც მას ჰქონდა უკანასკნელი ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი. ასეთის არარსებობის შემთხვევაში გამოიყენება საქართველოს სამართალი.
ანდერძი ითვლება ფორმის დაცვით შედგენილად, თუ იგი შეესაბამება იმ ქვეყნის სამართალს:
ა) რომელსაც მამკვიდრებელი გარდაცვალებისას განეკუთვნებოდა;
ბ) სადაც მამკვიდრებელს გარდაცვალებისას ჰქონდა ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი;
გ) სადაც იმყოფება უძრავი ქონება, რომელსაც ეხება ანდერძი.
უცხო ქვეყნის მოქალაქეები და იურიდიული პირები, აგრეთვე მოქალაქეობის არმქონე პირები სამოქალაქო პროცესში საქართველოს ტერიტორიაზე სარგებლობენ ისეთივე სამართლებრივი გარანტიებით, როგორითაც საქართველოს მოქალაქეები და იურიდიული პირები.
მუხლი 58. სასამართლო ხარჯების ანაზღაურების გარანტიის მიცემა
1. თუ მოსარჩელე უცხო ქვეყნის მოქალაქე, იურიდიული პირი ან მოქალაქეობის არმქონე პირია და საცხოვრებელი ადგილი, ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი ან რეზიდენცია საქართველოს ფარგლებს გარეთ აქვს, მას მოპასუხის შუამდგომლობის საფუძველზე სასამართლოს დადგენილებით შეიძლება დაეკისროს დადგენილ ვადაში სასამართლო ხარჯების ანაზღაურების გარანტიის მიცემა.
2. გარანტია საჭირო არ არის, თუ:
ა) ქვეყანა, რომლის მოქალაქეცაა მოსარჩელე, საქართველოს ფიზიკური და იურიდიული პირებისაგან გარანტიებს არ ითხოვს;
ბ) მოპასუხეს არ შეუძლია დაასაბუთოს მოთხოვნა გარანტიის მიცემის თაობაზე.
3. გარანტიის მოთხოვნის თაობაზე მოპასუხეს შუამდგომლობა შეაქვს საქმის ზეპირი განხილვისას, რომელზეც მას განემარტა ასეთი შუამდგომლობის უფლების შესახებ.
4. გადაწყვეტილება გარანტიის მიცემის თაობაზე მიღებული უნდა იქნეს განჩინებით. შუამდგომლობის დადებითად გადაწყვეტის შემთხვევაში საქმე განიხილება მხოლოდ გარანტიების ჩაბარების შემდეგ.
მუხლი 59. დიპლომატიური მისიის წევრების იმუნიტეტი
საქართველოში მოქმედი დიპლომატიური მისიების წარმომადგენლები და მათი ოჯახების წევრები, აგრეთვე მისიების მომსახურე პერსონალი თავისუფლდებიან საქართველოს სასამართლოების განსჯადობისაგან “დიპლომატიურ ურთიერთობათა შესახებ” ვენის 1961 წლის 18 აპრილის კონვენციის მიხედვით. ეს წესი მოქმედებს იმ შემთხვევაშიც, თუ მომვლინებელი ქვეყანა ამ კონვენციის მონაწილე მხარე არ არის.
მუხლი 60. საკონსულო წარმომადგენლობის წევრების იმუნიტეტი
საქართველოში მოქმედი საკონსულო წარმომადგენლობების თანამდებობის პირები და საკონსულოს მოსამსახურეები თავისუფლდებიან საქართველოს სასამართლოების განსჯადობისაგან “საკონსულო ურთიერთობათა შესახებ” ვენის 1963 წლის 24 აპრილის კონვენციის მიხედვით. ეს წესი მოქმედებს იმ შემთხვევაშიც, თუ მომვლინებელი ქვეყანა ამ კონვენციის მონაწილე მხარე არ არის.
მუხლი 61. ექსტერიტორიალობის სხვა შემთხვევები
1. საქართველოს სასამართლოების განსჯადობა არ ვრცელდება საქართველოში სამსახურებრივი მოწვევით მყოფ უცხო ქვეყნების წარმომადგენლებზე და მათ თანმხლებ პირებზე.
2. საქართველოს სასამართლოების განსჯადობა არ ვრცელდება პირებზე, რომლებიც საერთაშორისო სამართლის ზოგადი წესების ან სამართლის სხვა ნორმების შესაბამისად თავისუფლდებიან საქართველოს განსჯადობისაგან.
მუხლი 62. შუამდგომლობა სამართლებრივი დახმარებისთვის
1. თუ საქმის გარემოებების გასარკვევად, ფაქტების დასადგენად, დოკუმენტების გადაცემის ან სხვა მიზნით აუცილებელია სასამართლო მოქმედებების განხორციელება საქართველოს ფარგლებს გარეთ, შესაძლებელია აღიძრას შუამდგომლობა უცხო ქვეყნის სათანადო დაწესებულების მიმართ.
2. თუ მოქმედება ხორციელდება საქართველოს დიპლომატიური მისიის ან საკონსულო წარმომადგენლობის მეშვეობით, შუამდგომლობა უნდა აღიძრას მათ მიმართ.
3. შუამდგომლობა სამართლებრივი დახმარებისთვის დასაბუთებული უნდა იყოს და უნდა მოიცავდეს მისი შესრულებისათვის საჭირო მონაცემებს.
მუხლი 63. სამართლებრივი დახმარების შუამდგომლობის დაკმაყოფილება
1. საქართველოს სასამართლოები აკმაყოფილებენ უცხო ქვეყნების სასამართლოების შუამდგომლობებს სამართლებრივი დახმარების შესახებ.
2. უცხო ქვეყნების სასამართლოების შუამდგომლობა სამართლებრივი დახმარებისათვის ცალკეულ საპროცესო მოქმედებათა შესრულების შესახებ ხორციელდება საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად.
3. თუ შუამდგომლობა სამართლებრივი დახმარების შესახებ ქართულ ენაზე არ არის შედგენილი ან არ ერთვის დამოწმებული ქართული თარგმანი, მისი დაკმაყოფილება დამოკიდებული იქნება იმაზე, გაიღებს თუ არა დაინტერესებული მხარე შესაბამის ავანსს ქართულ ენაზე თარგმანის შესასრულებლად და დასამოწმებლად.
4. შუამდგომლობის აღმძვრელი სასამართლოს თხოვნით, საპროცესო მოქმედების შესრულებისას შეიძლება გამოყენებულ იქნეს უცხო ქვეყნის სამართლის საპროცესო ნორმები, თუ ისინი საქართველოს ძირითად სამართლებრივ პრინციპებს არ ეწინააღმდეგება.
მუხლი 64. უარი სამართლებრივი დახმარების შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე
სამართლებრივი დახმარება არ გაიწევა, თუ:
ა) შუამდგომლობის დაკმაყოფილება ეწინააღმდეგება საქართველოს ძირითად სამართლებრივ პრინციპებს;
ბ) შუამდგომლობით გათვალისწინებული მოქმედება არ განეკუთვნება საქართველოს სასამართლოების კომპეტენციას.
მუხლი 65. დოკუმენტების სხვა ქვეყნისათვის გადაცემა
1. დოკუმენტების სხვა ქვეყნისათვის გადაცემა ხორციელდება ამ კანონით განსაზღვრული სამართლებრივი დახმარების ნორმების შესაბამისად.
2. დოკუმენტების გადაცემა დამოწმებული უნდა იქნეს შუამდგომლობის მიმღები დაწესებულების მიერ.
3. თუ დოკუმენტების გადაცემა სამართლებრივი დახმარების ნორმების ფარგლებში ვერ ხერხდება, იგი შეიძლება განხორციელდეს დაზღვეული წერილით. საერთაშორისო საფოსტო სამართლის შესაბამისად გადაცემა შესრულებულად ითვლება დოკუმენტის ჩაბარების მომენტიდან.
მუხლი 66. დოკუმენტების გადაცემაზე უფლებამოსილი პირის დანიშვნა
1. თუ ერთ-ერთ მხარეს, რომელსაც საცხოვრებელი ადგილი ან რეზიდენცია საქართველოს ფარგლებს გარეთ აქვს და არ ჰყავს საქართველოში მცხოვრები წარმომადგენელი, მას შეიძლება სასამართლოს განჩინებით დაევალოს განსაზღვრულ ვადაში დანიშნოს საქართველოში მცხოვრები, დოკუმენტების გადაცემაზე უფლებამოსილი პირი.
2. თუ მხარე ამ ვადის განმავლობაში არ დანიშნავს დოკუმენტების გადაცემაზე უფლებამოსილ პირს, დოკუმენტების ყველა შემდგომი გადაცემა დაზღვეული წერილის მეშვეობით განხორციელებულად ჩაითვლება მისი ფოსტისათვის გადაცემიდან ერთი თვის შემდეგ. ეს წესი მოქმედებს იმ შემთხვევაშიც, როცა ადრესატისთვის ჩაბარების დამადასტურებელი დოკუმენტი არ არსებობს.
3. ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული განჩინებით მხარეს უნდა განემარტოს ის შედეგები, რომლებიც შეიძლება წარმოიშვას ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის გამოყენების შემთხვევაში.
მუხლი 67. უცხო ქვეყნის დოკუმენტების საქართველოსათვის გადაცემა
1. უცხო ქვეყნის დოკუმენტების საქართველოსათვის გადაცემა ხორციელდება ამ კანონით განსაზღვრული სამართლებრივი დახმარების ნორმების შესაბამისად.
2. თუ გადასაცემი დოკუმენტი ქართულ ენაზე არ არის შედგენილი ან არ ერთვის დამოწმებული ქართული თარგმანი, ადრესატს შეუძლია უარი თქვას დოკუმენტის მიღებაზე. ამ შემთხვევაში დოკუმენტი უნდა დაუბრუნდეს შუამდგომლობის აღმძვრელ ორგანოს დაბრუნების საფუძვლის მითითებით. ადრესატს უნდა განემარტოს, რომ მას უფლება აქვს უარი თქვას დოკუმენტის მიღებაზე.
მუხლი 68. უცხო ქვეყნის გადაწყვეტილების ცნობა
1. საქართველო ცნობს უცხო ქვეყნის კანონიერ ძალაში შესულ სასამართლო გადაწყვეტილებებს.
2. გადაწყვეტილების ცნობა არ ხდება, თუ:
ა) საქმე საქართველოს განსაკუთრებულ კომპეტენციას განეკუთვნება;
ბ) გადაწყვეტილების გამომტანი ქვეყნის კანონმდებლობის შესაბამისად მხარე უწყების ჩაბარების გზით არ იქნა გაფრთხილებული სასამართლოში გამოძახების თაობაზე ან მოხდა სხვა საპროცესო დარღვევები;
გ) ერთსა და იმავე მხარეებს შორის ერთსა და იმავე სამართლებრივ დავაზე არსებობს საქართველოს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება ან მესამე ქვეყნის სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება, რომელიც ცნობილ იქნა საქართველოში;
დ) უცხო ქვეყნის სასამართლო, რომელმაც გამოიტანა გადაწყვეტილება, საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად კომპეტენტურად არ ითვლება;
ე) უცხო ქვეყანა არ ცნობს საქართველოს სასამართლო გადაწყვეტილებებს;
ვ) ერთსა და იმავე მხარეებს შორის ერთსა და იმავე საკითხზე და ერთი და იმავე საფუძვლით საქართველოში მიმდინარეობს სასამართლო პროცესი;
ზ) გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება საქართველოს ძირითად სამართლებრივ პრინციპებს.
3. ამ მუხლის მე-2 პუნქტის „ე” ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში შესაძლებელია უცხო ქვეყნის სასამართლო გადაწყვეტილების ცნობა, თუ იგი ქონებრივ უფლებებს არ ეხება და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი არ არის მათი ადგილობრივი განსჯადობა.
4. თუ სამართალწარმოება მიმდინარეობს ამ მუხლის მე-2 პუნქტის “ვ” ქვეპუნქტის შესაბამისად, უცხო ქვეყნის გადაწყვეტილების ცნობა შესაძლებელია საქართველოში ამ საქმის დამთავრების შემდეგ.
5. უცხო ქვეყნის სასამართლო გადაწყვეტილების ცნობის საკითხს იხილავს საქართველოს უზენაესი სასამართლო.
მუხლი 69. გადაწყვეტილება ქორწინების საქმეებზე
1. გადაწყვეტილების ცნობა საჭირო არ არის, თუ გადაწყვეტილების გამოტანისას მეუღლეები იმ ქვეყნის მოქალაქეები იყვნენ, რომლის დაწესებულებამაც ეს გადაწყვეტილება მიიღო.
2. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება უცხო ქვეყნის გადაწყვეტილების ცნობის შესახებ სავალდებულოა.
მუხლი 70. უცხო ქვეყნის სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულება
1. სამოქალაქო და შრომის სამართლის საქმეებზე უცხო ქვეყნის სასამართლო გადაწყვეტილებების აღსრულება ხორციელდება იმ შემთხვევაში, თუ ისინი ექვემდებარება აღსრულებას.
2. აღსრულებაზე გადაწყვეტილება მიიღება დაინტერესებული მხარის მიერ შესაბამისი შუამდგომლობის აღძვრის შემდეგ.
3. შუამდგომლობაზე გადაწყვეტილების მიღების საკითხი საქართველოს უზენაესი სასამართლოს კომპეტენციას განეკუთვნება.
მუხლი 71. გადაწყვეტილების აღსრულების პროცედურა
1. შუამდგომლობას აღსრულებისათვის თან უნდა დაერთოს სასამართლო გადაწყვეტილების დამოწმებული ასლი და დამოწმებული ქართული თარგმანი, აგრეთვე ცნობა გადაწყვეტილების ძალაში შესვლისა და მისი აღსრულების აუცილებლობის შესახებ, თუ ეს შუამდგომლობის ტექსტიდან არ გამომდინარეობს.
2. შუამდგომლობის განხილვის პროცესში უნდა დადგინდეს, დაცულია თუ არა ამ კანონის 68-ე მუხლით გათვალისწინებული პირობები.
3. საქმის ზეპირი განხილვა არ მოხდება, თუ მხარეები ამას არ მოითხოვენ. მოპასუხეს შუამდგომლობის გადაცემისას უნდა განემარტოს, რომ მას აქვს აზრის გამოთქმის უფლება. მას აგრეთვე უნდა განემარტოს, რომ საქმის ზეპირი განხილვა მოხდება იმ შემთხვევაში, თუ ის ამას მოითხოვს.
4. უცხო ქვეყნის სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებაზე გადაწყვეტილებას საქართველოს სასამართლო იღებს დადგენილების ფორმით.
მუხლი 72. სასამართლოს მიერ მხარეთა მორიგება და საჯარო ხასიათის დოკუმენტები
1. სასამართლოს მიერ მხარეთა მორიგება და უცხო ქვეყნის საჯარო ხასიათის დოკუმენტები, რომლებიც ექვემდებარება აღსრულებას, შუამდგომლობის საფუძველზე ამ კანონის 70-ე და 71-ე მუხლების შესაბამისად აღსრულდება.
2. შუამდგომლობა შეიძლება დაკმაყოფილებულ არ იქნეს, თუ აღსრულება საქართველოს ძირითად სამართლებრივ პრინციპებს ეწინააღმდეგება.
პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ ამ თავის დებულებათა შესაბამისად მიღებული გადაწყვეტილებები (განჩინებები და დადგენილებები) ექვემდებარება გასაჩივრებას კანონმდებლობით დადგენილი წესით.
მუხლი 731. საქართველოს ფარგლებს გარეთ გამოტანილი საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების ცნობა და აღსრულება
საქართველოს ფარგლებს გარეთ გამოტანილი საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების ცნობა და აღსრულება ხდება „არბიტრაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესით.
საქართველოს 2009 წლის 19 ივნისის კანონი №1283-სსმI, №13, 02.07.2009წ., მუხ.66
ეს კანონი ამოქმედდეს 1998 წლის 1 ოქტომბრიდან.
საქართველოს პრეზიდენტი ე. შევარდნაძე
თბილისი,
1998 წლის 29 აპრილი
№1361-IIს
შეტანილი ცვლილებები:
1. საქართველოს 2009 წლის 19 ივნისის კანონი №1283-სსმI, №13, 02.07.2009წ., მუხ.66
2. საქართველოს 2011 წლის 6 დეკემბრის კანონი №5371 - ვებგვერდი, 20.12.2011წ.
PFRJY UHEPBB
J vt;leyfhjlyjv xfcnyjv ghfdt
Ukfdf ^\
J,obt gjkj;tybz
Cnfnmz 1\ Cathf ghbvtytybz
Yfcnjzobq Pfrjy jghtltkztn= rfrjq ghfdjdjq gjhzljr ghbvtyztncz ghb yfkbxbb afrnbxtcrb[ j,cnjzntkmcnd ltkf= cdzpfyyjuj c ghfdjv byjcnhfyyjuj ujcelfhcndf= f nfr;t yjhvs ghjwtccefkmyjuj ghfdf= ghbvtyztvst ghb ghjbpdjlcndt gj nfrjve ltke\
Cnfnmz 2\ Vt;leyfhjlyst ljujdjhs
Ghfdbkf= ghtlecvjnhtyyst vt;leyfhjlysvb ljujdjhfvb= bvt.n ghtbveotcndtyye. .hblbxtcre. cbke gj chfdytyb. c ghfdbkfvb= jghtltktyysvb yfcnjzobv Pfrjyjv\
Cnfnmz 3\ Ecnfyjdktybt cenb ghfdjds[ yjhv
byjcnhfyyjuj ujcelfhcndf
1\ Ghb ghbvtytybb ghfdf byjcnhfyyjuj ujcelfhcndf cel Uhepbb ghbybvftn ytj,[jlbvst vths gj ecnfyjdktyb. cenb tuj yjhv c extnjv b[ jabwbfkmyjuj hfp]zcytybz d cjjndtncnde.otq cnhfyt ghfrnbrb ghbvtytybz b ljrnhbys\
2\ Tckb ecnfyjdktybt cenb ghfdjds[ yjhv byjcnhfyyjuj ujcelfhcndf= ytcvjnhz yf jceotcndktybt ghtlecvjnhtyys[ geyrnjv gthdsv yfcnjzotq cnfnmb vth= ,tphtpekmnfnyj bkb nht,etn ytjghfdlfyys[ hfc[jljd b yb jlyf cnjhjyf ghjwtccf yt vj;tn ecnfyjdbnm cenb yjhv b j,jcyjdfnm b[ ghbvtytybt= cel ghbvtyztn ghfdj Uhepbb\
Cnfnmz 4\ Ccskrf
1\ Ccskrf yf ghfdj lheujq cnhfys (bvttncz d dble b nhtnmz cnhfyf) gjlhfpevtdftn nfr;t ghbvtytybt vt;leyfhjlyjuj xfcnyjuj ghfdf 'njq cnhfys= tckb 'nf ccskrf yt ghjnbdjhtxbn cvscke ccskrb bkb tckb 'nf ccskrf yt gjlhfpevtdftn ghbvtytybz yjhv= cdzpfyys[ kbim c rjyrhtnysv ltkjv\
2\ Ghb j,hfnyjq ccskrt yf ghfdj Uhepbb ghbvtyz.ncz ghfdjdst yjhvs Uhepbb= cdzpfyyst c rjyrhtnysv ltkjv\
3\ Tckb cnjhjys vjuen ds,hfnm ghfdj jlyjq bp cnhfy= nfrjq ds,jh gjlhfpevtdftn ghbvtytybt yjhv= cdzpfyys[ kbim c lfyysv rjyrhtnysv ltkjv\
Cnfnmz 5\ Ge,kbxysq gjhzljr
Ghfdjdst yjhvs byjcnhfyyjuj ujcelfhcndf d Uhepbb yt ghbvtyz.ncz= tckb 'nj ghjnbdjhtxbn jcyjdysv ghfdjdsv ghbywbgfv Uhepbb\
Cnfnmz 6\ Ghbvtytybt bvgthfnbdys[ yjhv
Gjkj;tybz yfcnjzotuj Pfrjyf yt hfcghjcnhfyz.ncz yf ltqcndbt bvgthfnbdys[ yjhv ghfdf Uhepbb= ytdpbhfz yf nj= ghfdj rfrjq cnhfys ghbvtyztncz ghb ehtuekbhjdfybb jnyjitybq\
Cnfnmz 7\ Ghbvtytybt ghfdf ujcelfhcndf= bvt.otuj ytcrjkmrj ghfdjds[ cbcntv
Ghb ghbvtytybb ghfdf cnhfys= ult ltqcnde.n ytcrjkmrj nthhbnjhbfkmys[ bkb jnkbxf.ob[cz ghfdjds[ cbcntv= ghbvtyztncz ghfdjdfz cbcntvf= ghbvtytybt rjnjhjq d lfyyjv ckexft ghtlecvfnhbdftncz ghfdjv 'njq cnhfys\ Tckb nfrjuj gjhzlrf yt ceotcndetn= ghbvtyztncz ghfdj nthhbnjhbb= c rjnjhjq rjyrhtnyst ghfdjdst jnyjitybz cdzpfys cfvsv ntcysv j,hfpjv\
Ukfdf ^^\
Vt;leyfhjlyfz rjvgtntywbz
celjd Uhepbb
Cnfnmz 8\ Ghbywbg vt;leyfhjlyjq rjvgtntywbb
Cels Uhepbb j,kflf.n vt;leyfhjlyjq rjvgtntywbtq= tckb jndtnxbr vtcnj ;bntkmcndf= htpbltywb. bkb j,sxyjt vtcnj yf[j;ltybz bvttn d Uhepbb\
Cnfnmz 9\ Ckexfb vt;leyfhjlyjq rjvgtntywbb
Cels Uhepbb j,kflf.n vt;leyfhjlyjq rjvgtntywbtq d njv ckexft= tckb|
f) jndtnxbrfvb zdkz.ncz ytcrjkmrj kbw b jlyj bp yb[ vtcnj ;bntkmcndf= htpbltywb. bkb j,sxyjt vtcnj yf[j;ltybz bvttn d Uhepbb+
,) vtcnjv dsgjkytybz j,zpfntkmcnd= jghtltktyys[ ljujdjhjv= zdkztncz Uhepbz+
d) bcr rfcftncz eoth,f= ghbxbytyyjuj ghjnbdjghfdysvb bkb ghbhfdytyysvb r ybv ltzybzvb= b nfrbt ltzybz bkb ghbxbytybt eoth,f cjdthitys d Uhepbb+
u) cgjh rfcftncz abkbfkf ghtlghbznbz= htpbltywbz rjnjhjuj yf[jlbncz d Uhepbb+
l) gj ltkfv j, ecnfyjdktybb jnwjdcndf kb,j dpscrfybb fkbvtynjd vtcnjv ;bntkmcndf bkb j,sxysv vtcnjv yf[j;ltybz ht,tyrf kb,j gjkexfntkz fkbvtynf zdkztncz Uhepbz+
t) ghtlvtnjv bcrf zdkz.ncz ecnfyjdktybt ghfdf yfcktljdfybz= hfpltk yfcktlcndtyyjuj bveotcndf b dj dhtvz cvthnb yfcktljlfntkz vtcnjv tuj ;bntkmcndf= j,sxysv vtcnjv yf[j;ltybz ,skf Uhepbz bkb tuj yfcktlcndtyyjt bveotcndj yf[jlbkjcm d Uhepbb\
Cnfnmz 10\ Bcrk.xbntkmyfz vt;leyfhjlyfz rjvgtntywbz
Cels Uhepbb j,kflf.n bcrk.xbntkmyjq vt;leyfhjlyjq rjvgtntywbtq kbim gj bcrfv= rfcf.obvcz|
f) ytldb;bvjuj bveotcndf= tckb 'nj bveotcndj yf[jlbncz d Uhepbb+
,) ltqcndbntkmyjcnb bkb jnvtys htitybq .hblbxtcrjuj kbwf bkb tuj jhufyf= rjulf htpbltywbz 'njuj .hblbxtcrjuj kbwf bkb tuj jhufyf yf[jlbncz d Uhepbb+
d) htubcnhfwbb .hblbxtcrb[ kbw celfvb bkb bysvb jhufyfvb Uhepbb+
u) htubcnhfwbb gfntynf= njhujdjuj pyfrf bkb bys[ ghfd= rjulf htubcnhfwbz kb,j nht,jdfybt htubcnhfwbb 'nb[ ghfd jceotcndktys d Uhepbb+
l) vth gj ghbyelbntkmyjve bcgjkytyb.= rjulf b[ nht,jdfybt bkb jceotcndktybt ghjbpjikj d Uhepbb\
Cnfnmz 11\ Ghbpyfybt kbwf ,tpdtcnyj jncencnde.obv b j,]zdktybt evthibv
Gj ltkfv j ghbpyfybb kbwf ,tpdtcnyj jncencnde.obv b j,]zdktybb tuj evthibv cels Uhepbb j,kflf.n vt;leyfhjlyjq rjvgtntywbtq= tckb|
f) ,tpdtcnyj jncencnde.ott kbwj zdkzkjcm uhf;lfybyjv Uhepbb+
,) j,sxysv vtcnjv yf[j;ltybz ,tpdtcnyj jncencnde.otuj kbwf zdkztncz Uhepbz+
d) cnjhjyf= djp,elbdifz [jlfnfqcndj j ghbpyfybb kbwf ,tpdtcnyj jncencnde.obv b j,]zdktybb evthibv= bvttn j,jcyjdfyyst bynthtcs\
Cnfnmz 12\ Ltkf= cdzpfyyst c ,hfrjv
1\ Gj ltkfv= cdzpfyysv c ,hfrjv= cels Uhepbb j,kflf.n vt;leyfhjlyjq rjvgtntywbtq= tckb|
f) jlby bp cegheujd zdkztncz uhf;lfybyjv Uhepbb bkb ,sk uhf;lfybyjv Uhepbb ghb dcnegktybb d ,hfr+
,) cegheu (cegheuf)= ghjnbd rjnjhjuj djp,e;ltyj ltkj= j,sxyjt vtcnj yf[j;ltybz bvttn d Uhepbb+
d) jlby bp cegheujd zdkztncz kbwjv ,tp uhf;lfycndf b j,sxyjt vtcnj yf[j;ltybz bvttn d Uhepbb\
2\ Gjl ltkfvb= cdzpfyysvb c ,hfrjv= gjlhfpevtdf.ncz hfcnjh;tybt ,hfrf= ghtrhfotybt bkb ghbpyfybt ,hfrf ytltqcndbntkmysv= ecnfyjdktybt afrnf ,hfrf bkb cjdvtcnyjuj ghj;bdfybz cegheujd\
3\ Rjvgtntywbz= ghtlecvjnhtyyfz geyrnjv gthdsv yfcnjzotq cnfnmb= hfcghjcnhfyztncz nfr;t yf ljgjkybntkmyst gjcktlcndbz hfcnjh;tybz ,hfrf\
Cnfnmz 13\ Kbxyst jnyjitybz vt;le hjlbntkzvb b ltnmvb= ghjbc[j;ltybt ltntq= ecnfyjdktybt jnwjdcndf b cdzpfyyst c ybvb cgjhs
Cels Uhepbb j,kflf.n vt;leyfhjlyjq rjvgtntywbtq gj ltkfv j kbxys[ jnyjitybz[ vt;le hjlbntkzvb b ltnmvb= ghjbc[j;ltybb ltntq= j, ecnfyjdktybb jnwjdcndf b cdzpfyys[ c ybvb cgjhf[= tckb jlyf bp cnjhjy ghjwtccf zdkztncz uhf;lfybyjv (uhf;lfyrjq) Uhepbb bkb j,sxyjt vtcnj yf[j;ltybz bvttn d Uhepbb\
Cnfnmz 14\ Ecsyjdktybt
Cels Uhepbb j,kflf.n vt;leyfhjlyjq rjvgtntywbtq gj ltkfv j, ecsyjdktybb= tckb ecsyjdbntkb= jlby bp ecsyjdbntktq bkb ht,tyjr zdkz.ncz uhf;lfyfvb Uhepbb bkb j,sxyjt vtcnj yf[j;ltybz bvt.n d Uhepbb\
Cnfnmz 15\ Juhfybxtybt lttcgjcj,yjcnb
Cels Uhepbb j,kflf.n vt;leyfhjlyjq rjvgtntywbtq gj ltkfv j, juhfybxtybb lttcgjcj,yjcnb kbwf= tckb 'nj kbwj zdkztncz uhf;lfybyjv Uhepbb bkb j,sxyjt vtcnj yf[j;ltybz bvttn d Uhepbb\
Cnfnmz 16\ Jgtrf b gjgtxbntkmcndj
1\ Cels Uhepbb j,kflf.n vt;leyfhjlyjq rjvgtntywbtq gj ltkfv j, jgtrt b gjgtxbntkmcndt= tckb jgtrey= gjgtxbntkm bkb kbwj= ye;lf.ottcz d jgtrt bkb gjgtxbntkmcndt= zdkz.ncz uhf;lfyfvb Uhepbb bkb j,sxyjt vtcnj yf[j;ltybz bvt.n d Uhepbb\
2\ Cels Uhepbb j,kflf.n vt;leyfhjlyjq rjvgtntywbtq b d njv ckexft= tckb jgtrey= gjgtxbntkm bkb kbwj= yf[jlzottcz gjl jgtrjq bkb gjgtxbntkmcndjv= nht,e.n 'njuj xthtp cel Uhepbb\
Cnfnmz 17\ Uhf;lfyt Uhepbb= ghj;bdf.obt d byjcnhfyyjv ujcelfhcndt
Tckb pfrjyjlfntkmcndj Uhepbb yt ghtlecvfnhbdftn dyenhtyy.. rjvgtntywb. ghjbpdjlcndf gj ltkfv b d nj ;t dhtvz ytdjpvj;yj djp,e;ltybt ltkf d byjcnhfyyjv ujcelfhcndt bkb bc[jlz bp j,cnjzntkmcnd ltkf yt bvttn cvsckf dtltybt nfv ghjwtccf= rjvgtntynty cel= yf[jlzobqcz yf njq nthhbnjhbb Uhepbb= ult uhf;lfyby Uhepbb= ghj;bdf.obq d byjcnhfyyjv ujcelfhcndt= bvtk gjcktlytt vtcnj ;bntkmcndf bkb j,sxyjt vtcnj yf[j;ltybz\
Cnfnmz 18\ Cjukfitybz j vt;leyfhjlyjq rjvgtntywbb
1\ Cnjhjys vjuen ljcnbxm cjukfitybz j vt;leyfhjlyjq rjvgtntywbb celf Uhepbb b d njv ckexft= rjulf d cjjndtncndbb cj cnfnmzvb 8= 9 b 10 yfcnjzotuj Pfrjyf jy ytrjvgtntynty\ Nfrjt cjukfitybt ljk;yj ,snm pfrk.xtyj|
f) gbcmvtyyj bkb ckjdtcyj c gbcmvtyysv gjlndth;ltybtv+
,) ghb vt;leyfhjlys[ njhujds[ jnyjitybz[ d ajhvt= cjjndtncnde.otq j,sxfzv d vt;leyfhjlyjq njhujdkt= j xtv cnjhjyfv bpdtcnyj bkb ljk;yj ,skj ,snm bpdtcnyj\
2\ Cels Uhepbb j,kflf.n vt;leyfhjlyjq rjvgtntywbtq= tckb jndtnxbr ,tp ghjntcnf d cdzpb c rjvgtntynyjcnm. celf cjukfiftncz yf exfcnbt d ghjwtcct= ytdpbhfz yf nj= xnj|
f) jndtnxbr ghtlcnfdkty fldjrfnjv+
,) celmz bpdtcnbk jndtnxbrf j djpvj;yjcnb pfzdktybz ghjntcnf b 'nj bpdtotybt pfabrcbhjdfyj d ghjnjrjkt ghjbpdjlcndf gj ltke\
3\ Cnjhjys vjuen ljcnbxm cjukfitybz gj gjdjle vt;leyfhjlyjq rjvgtntywbb celf byjcnhfyyjuj ujcelfhcndf= tckb jlyf bp yb[ bvttn vtcnj ;bntkmcndf= htpbltywb. bkb j,sxyjt vtcnj yf[j;ltybz d byjcnhfyyjv ujcelfhcndt\ Yf nfrjt cjukfitybt cjjndtncndtyyj hfcghjcnhfyztncz geyrn 2 yfcnjzotq cnfnmb\
4\ Cjukfitybt j rjvgtntywbb= ghtlecvjnhtyyjq cnfnmzvb 10-16 yfcnjzotuj Pfrjyf= ytltqcndbntkmyj\ D nfrjv ckexft geyrn 2 yfcnjzotq cnfnmb yt ghbvtyztncz\
Cnfnmz 19\ Celjghjbpdjlcndj d ytcrjkmrb[ cnhfyf[ jlyjdhtvtyyj
1\ Tckb gj jlyjve b njve ;t bcre vt;le jlybvb b ntvb ;t cnjhjyfvb jceotcndkztncz celjghjbpdjlcndj d Uhepbb b d byjcnhfyyjv ujcelfhcndt b 'njn bcr gthdsq hfp ,sk gjlcelty byjcnhfyyjve ujcelfhcnde= cel Uhepbb ghbjcnfyfdkbdftn ghjbpdjlcndj gj ltke\ Ghjbpdjlcndj gj ltke yt ghbjcnfyfdkbdftncz= tckb ceotcndetn djpvj;yjcnm= xnj cel byjcnhfyyjuj ujcelfhcndf d cjjndtncnde.obq chjr yt ghbvtn htitybz bkb d Uhepbb yt ,eltn ghbpyfyj nfrjt htitybt\
2\ Cel Uhepbb yt ghbvtn ltkj d ghjbpdjlcndj= tckb ceotcndetn htitybt byjcnhfyyjuj ujcelfhcndf= rjnjhjt vj;tn ,snm ghbpyfyj d Uhepbb\
Cnfnmz 20\ Vths gj j,tcgtxtyb. bcrf
Cel Uhepbb rjvgtntynty ghb j,tcgtxtybb bcrf= tckb vths gj j,tcgtxtyb. gjlkt;fn jceotcndktyb. d Uhepbb bkb cels Uhepbb j,kflf.n vt;leyfhjlyjq rjvgtntywbtq\
Ukfdf ^^^\
Kbwf
Cnfnmz 21\ Hfdtycndj gthtl pfrjyjv
Abpbxtcrbt b .hblbxtcrbt kbwf byjcnhfyyjuj ujcelfhcndf= f nfr;t kbwf ,tp uhf;lfycndf j,kflf.n ghfdjcgjcj,yjcnm. b lttcgjcj,yjcnm. yfhfdyt c uhf;lfyfvb Uhepbb\ Bcrk.xtybt bp 'njuj ghfdbkf ljgecrftncz= tckb d byjcnhfyyjv ujcelfhcndt ltqcnde.n yjhvs= juhfybxbdf.obt ghfdf abpbxtcrb[ bkb .hblbxtcrb[ kbw Uhepbb\ Lkz 'njuj ytj,[jlbvf xtnrj jghtltktyyfz pfrjyjv yjhvf\
Cnfnmz 22\ Kbxyjcnysq cnfnec
1\ Tckb kbwj zdkztncz uhf;lfybyjv ytcrjkmrb[ cnhfy= d jnyjitybb ytuj ghbvtyztncz ghfdj cnhfys= c rjnjhjq jy cdzpfy cfvsv ntcysv j,hfpjv= ult bvttn j,sxyjt vtcnj yf[j;ltybz bkb pfybvftncz jcyjdyjq ltzntkmyjcnm.\
2\ Tckb abpbxtcrjt kbwj zdkztncz kbwjv ,tp uhf;lfycndf kb,j ytdjpvj;yj ecnfyjdktybt tuj uhf;lfycndf= d jnyjitybb ytuj ghbvtyztncz ghfdj cnhfys= ult jy bvttn j,sxyjt vtcnj yf[j;ltybz bkb pfybvftncz jcyjdyjq ltzntkmyjcnm.= f tckb nfrjds[ yt ceotcndetn= - ghfdj Uhepbb\
Cnfnmz 23\ Ghfdjcgjcj,yjcnm b lttcgjcj,yjcnm abpbxtcrjuj kbwf
1\ Ghfdjcgjcj,yjcnm b lttcgjcj,yjcnm abpbxtcrjuj kbwf jghtltkz.ncz ghfdjv cnhfys= rjnjhjq ghbyflkt;bn 'nj kbwj\ "njn gjhzljr hfcghjcnhfyztncz nfr;t yf ckexfb hfcibhtybz lttcgjcj,yjcnb d htpekmnfnt ,hfrf\
2\ Bpvtytybt ghfdjdjuj cnfnecf uhf;lfybyf Uhepbb yt dktxtn juhfybxtybz jlyf;ls ghbj,htntyys[ ghfdjcgjcj,yjcnb b lttcgjcj,yjcnb\
Cnfnmz 24\ Ghfdjcgjcj,yjcnm b lttcgjcj,yjcnm .hblbxtcrjuj kbwf
Ghfdjcgjcj,yjcnm b lttcgjcj,yjcnm .hblbxtcrjuj kbwf jghtltkz.ncz ghfdjv cnhfys= ult flvbybcnhfwbz .hblbxtcrjuj kbwf bvttn afrnbxtcrjt vtcnj yf[j;ltybz\ "njn gjhzljr ghbvtyztncz nfr;t d jnyjitybb abkbfkf .hblbxtcrjuj kbwf\
Cnfnmz 25\ Ghbvtytybt ghfdf ghb ghbpyfybb kbwf ,tpdtcnyj jncencnde.obv b j,]zdktybb
tuj evthibv
1\ Ghbpyfybt kbwf ,tpdtcnyj jncencnde.obv b j,]zdktybt tuj evthibv htuekbhetncz ghfdjv cnhfys= rjnjhjq ghbyflkt;fkj kbwj= ghbpyfyyjt ,tpdtcnyj jncencnde.obv bkb j,]zdktyyjt evthibv= cjukfcyj gjcktlytq byajhvfwbb j tuj ;bpyb\ D jnyjitybb kbwf ,tp uhf;lfycndf ghbvtyztncz ghfdj cnhfys tuj j,sxyjuj vtcnf yf[j;ltybz= f tckb nfrjdjq yt ceotcndetn= - ghfdj Uhepbb\
2\ Tckb kbwj= ghbpyfyyjt ,tpdtcnyj jncencnde.obv bkb j,]zdktyyjt evthibv= d gthbjl hfccvjnhtybz ltkf zdkztncz uhf;lfybyjv byjcnhfyyjuj ujcelfhcndf= jyj vj;tn ,snm ghbpyfyj ,tpdtcnyj jncencnde.obv bkb j,]zdktyysv evthibv nfr;t d cjjndtncndbb c ghfdjv Uhepbb= tckb lkz 'njuj ceotcndetn j,jcyjdfyysq bynthtc\
Cnfnmz 26\ Bvz
1\ Ghfdjdst jnyjitybz= cdzpfyyst c bvtytv abpbxtcrjuj kbwf= htuekbhe.ncz ghfdjv cnhfys= rjnjhjq ghbyflkt;bn 'nj kbwj\
2\ Djghjc abhvtyyjuj yfbvtyjdfybz .hblbxtcrjuj kbwf htuekbhetncz ghfdjv cnhfys= ult flvbybcnhfwbz .hblbxtcrjuj kbwf bvttn afrnbxtcrjt vtcnj yf[j;ltybz\ "njn gjhzljr bcgjkmpetncz b d jnyjitybb abkbfkf .hblbxtcrjuj kbwf\
Ukfdf ^&\
Cltkrb
Cnfnmz 27\ Ltqcndbntkmyjcnm cltkrb
1\ Dcnegktybt d cbke b ltqcndbntkmyjcnm cltkrb bkb tt jnltkmys[ gjkj;tybq jghtltkz.ncz ghfdjv cnhfys= rjnjhjt ljk;yj ,skj ,snm ghbvtytyj lkz ltqcndbntkmyjcnb cltkrb bkb tt rfrjuj-kb,j gjkj;tybz\
2\ Tckb ceotcnde.n j,cnjzntkmcndf= gj rjnjhsv jghtltktybt gjcktlcndbq ltqcndbz jlyjq bp cnjhjy dj dhtvz gthtujdjhjd gj ljujdjhe vjukj yt bvtnm jghfdlfybz cjukfcyj ghfde= erfpfyyjve d geyrnt gthdjv yfcnjzotq cnfnmb= kbwj lkz njuj= xnj,s ljrfpfnm= xnj jyj yt lfdfkj cjukfcbz yf pfrk.xtybt ljujdjhf= vj;tn j,hfnbnmcz r ghfde cnhfys cdjtuj j,sxyjuj vtcnf yf[j;ltybz\
Cnfnmz 28\ Ghtlcnfdbntkmcndj d cltkrt
Tckb ghb ghtlcnfdbntkmcndt d cltkrt yt cjukfcjdfyj ghbvtytybt ghfdf rfrjq-kb,j cnhfys= ghbvtyztncz ghfdj cnhfys= ult ghtlcnfdbntkm jceotcndkztn cdj. ltzntkmyjcnm\ Ghb jncencndbb vtcnf ltzntkmyjcnb ghtlcnfdbntkz ghbvtyztncz ghfdj tuj j,sxyjuj vtcnf yf[j;ltybz\ Tckb ceotcndetn ntcyfz cdzpm cj cnhfyjq= ult ghtlcnfdbntkm jceotcndbk ltqcndbt= d jcj,tyyjcnb tckb ghtlcnfdbntkm bkb nhtnmt kbwj bvttn nfv vtcnj ltzntkmyjcnb bkb j,sxyjt vtcnj yf[j;ltybz= ghbvtyztncz ghfdj cnhfys= ult ghtlcnfdbntkm jceotcndbk ltqcndbt\
Cnfnmz 29\ Ajhvf cltkrb
1\ Ajhvf cltkrb jghtltkztncz ghfdjv cnhfys= ult ,skf pfrk.xtyf 'nf cltkrf= bkb ghfdjv cnhfys= rjnjhjt ghbvtyztncz d jnyjitybb ghtlvtnf cltkrb\ Ajhvf cltkrb cxbnftncz cj,k.ltyyjq= tckb ljujdjh pfrk.xty vt;le kbwfvb= yf[jlzobvbcz d hfpys[ cnhfyf[= b jyf cjjndtncndetn nht,jdfybzv ghfdf jlyjq bp cnhfy j ajhvt cltkrb\
2\ Tckb cltkrf pfrk.xtyf xthtp ghtlcnfdbntkz= ghb ghbvtytybb geyrnf gthdjuj yfcnjzotq cnfnmb gjlhfpevtdftncz cnhfyf= ult yf[jlbncz ghtlcnfdbntkm\
3\ D jnyjitybb cltkjr= ghtlvtnjv rjnjhs[ zdkztncz ghfdj yf ptvtkmysq exfcnjr= ytdpbhfz yf vtcnj pfrk.xtybz ljujdjhf b ltqcnde.ott nfv ghfdj= d jnyjitybb ajhvs ghbvtyz.ncz bvgthfnbdyst ghfdjdst yjhvs njq cnhfys= ult yf[jlbncz ptvtkmysq exfcnjr\
4\ Cltkrf= gj rjnjhjq djpybrftn ghfdj yf dtom bkb ghjbc[jlbn hfcgjhz;tybt 'nbv ghfdjv= cxbnftncz pfrk.xtyyjq c cj,k.ltybtv ajhvs= tckb jyf cjjndtncndetn nht,jdfybzv ghfdf cnhfys j ajhvt cltkrb= rjnjhjt ghbvtyztncz d cdzpb c ghfdjdsvb jnyjitybzvb= gjhj;lf.obvb ghtlvtn cltkrb\
Cnfnmz 30\ Lfdyjcnm nht,jdfybz
Lfdyjcnm nht,jdfybz jghtltkztncz ghfdjv cnhfys= ghbvtyztvsv d jnyjitybb 'njuj nht,jdfybz\
Cnfnmz 31\ Cj,k.ltybt lj,hjcjdtcnyjcnb
1\ Tckb cltkrf pfrk.xtyf vt;le kbwfvb= yf[jlzobvbcz d jlyjq cnhfyt= abpbxtcrjt kbwj= rjnjhjt gj ghfdjdsv yjhvfv= cdzpfyysv c j,cnjzntkmcndfvb rjyrhtnyjuj ltkf= zdkztncz ytghfdjcgjcj,ysv b ytlttcgjcj,ysv= kbim njulf vj;tn erfpfnm d cjjndtncndbb c ghfdjdsvb yjhvfvb byjcnhfyyjuj ujcelfhcndf yf cdj. ytcgjcj,yjcnm= tckb lheufz cnjhjyf= exfcnde.ofz d ljujdjht= ghb pfrk.xtybb ljujdjhf pyfkf bkb ljk;yf ,skf pyfnm j, 'njv\
2\ Tckb d pfrk.xtybb ljujdjhf exfcndetn .hblbxtcrjt kbwj= jyj yt vj;tn erfpfnm yf juhfybxtybt nt[ ghtlcnfdbntkmys[ gjkyjvjxbq cdjb[ jhufyjd bkb ghtlcnfdbntktq= rjnjhs[ yt ceotcndetn d vtcnt ltzntkmyjcnb lheujq cnjhjys= exfcnde.otq d ljujdjht= bkb d cnhfyt j,sxyjuj tt yf[j;ltybz= b j rjnjhs[ cnjhjyt ljujdjhf yt ,skj bpdtcnyj b yt vjukj ,snm bpdtcnyj\
Ukfdf &\
Dtoyjt ghfdj
Cnfnmz 32\ Ghfdf yf dtom
1\ Djpybryjdtybt= bpvtytybt= gthtlfxf b ghtrhfotybt ghfdf yf dtom htuekbhe.ncz ghfdjv cnhfys= ult 'nf dtom yf[jlbncz\ Dtoyj-ghfdjdst yjhvs 'njq cnhfys ghbvtyz.ncz b d njv ckexft= rjulf d cjjndtncndbb c jncskjxyjq (rjkkbpbjyyjq) yjhvjq yfcnjzotuj Pfrjyf ljk;yj ,snm ghbvtytyj ghfdj lheujq cnhfys\
2\ Tckb d lheujq cnhfyt jrfpfkfcm dtom= yf rjnjhe. djpybrkj ghfdj= gjcktlcndbz 'njuj ghfdf gjlxbyz.ncz ghfde cnhfys= relf ,skf dsdtptyf dtom\
Cnfnmz 33\ Ghfdf yf nhfycgjhnyst chtlcndf b
gjvtotyyst d yb[ dtob
1\ Ghfdf yf djpleiyjt= djlyjt b ;tktpyjljhj;yjt nhfycgjhnyst chtlcndf gjlxbyz.ncz ghfde cnhfys= rjnjhjq jyb ghbyflkt;fn\
2\ Ghfdf yf dtob= gjvtotyyst d nhfycgjhnyst chtlcndf= ghtlecvjnhtyyst geyrnjv gthdsv yfcnjzotq cnfnmb= gjlxbyz.ncz ghfde b[ rjytxyjuj geyrnf yfpyfxtybz\
Cnfnmz 34\ Ytbveotcndtyyst ghfdf
Ytbveotcndtyyst ghfdf gjlxbyz.ncz ghfde cnhfys= ult jyb ljk;ys ,snm ghbvtytys\
Ukfdf &^\
J,zpfntkmcndtyyjt ghfdj\ Ljujdjhyst
j,zpfntkmcndtyyst jnyjitybz b
j,zpfntkmcndtyyst jnyjitybz gj pfrjye
Cnfnmz 35\ Ds,jh ghfdf cnjhjyfvb
1\ Jghtltktybt ghfd b j,zpfyyjcntq= dsntrf.ob[ bp ljujdjhys[ jnyjitybq= d xfcnyjcnb njkrjdfybt= dsgjkytybt= ghtrhfotybt ljujdjhjd= f nfr;t gjcktlcndbz b[ ytltqcndbntkmyjcnb= yfheitybt j,zpfntkmcnd= d njv xbckt ghtlljujdjhys[ b gjcktljujdjhys[ j,zpfntkmcnd= htuekbhe.ncz ghfdjv cnhfys= ds,hfyyjq cnjhjyfvb\
2\ Ghfdj ds,hfyyjq cnhfys gj cjukfcjdfyb. cnjhjy vj;tn ,snm pfvtytyj ghfdjv lheujq cnhfys b gjckt pfrk.xtybz ljujdjhf\
3\ Ds,jh ghfdf cxbnftncz ytltqcndbntkmysv= tckb jyj buyjhbhetn bvgthfnbdyst ghfdjdst yjhvs cnhfys= cfvsv ntcysv j,hfpjv cdzpfyyjq c ljujdjhjv\
Cnfnmz 36\ Ghbvtytybt ghfdf= rjulf cnjhjyfvb yt ds,hfyj ghfdj rfrjq-kb,j cnhfys
1\ Tckb cnjhjyfvb yt ds,hfyj ghfdj rfrjq-kb,j cnhfys= ljujdjh gjlxbyztncz ghfde cnhfys= cfvsv ntcysv j,hfpjv cdzpfyyjq c ybv\ Ghtlgjkfuftncz= xnj ljujdjh cfvsv ntcysv j,hfpjv cdzpfy cj cnhfyjq= ult cnjhjyf= rjnjhfz ljk;yf ,skf dsgjkybnm [fhfrnthyjt ljujdjhyjt j,zpfntkmcndj= ghb pfrk.xtybb ljujdjhf bvtkf j,sxyjt vtcnj yf[j;ltybz bkb htpbltywb. flvbybcnhfwbb\
2\ Tckb ghtlvtnjv ljujdjhf zdkztncz ghfdj yf ptvtkmysq exfcnjr bkb ghfdj yf gjkmpjdfybt ptvtkmysv exfcnrjv= ghtlgjkfuftncz= xnj ljujdjh cfvsv ntcysv j,hfpjv cdzpfy cj cnhfyjq= ult yf[jlbncz ptvtkmysq exfcnjr\
3\ Ghb ljujdjht j gthtdjprt uhepf ghtlgjkfuftncz= xnj jy cfvsv ntcysv j,hfpjv cdzpfy cj cnhfyjq= ult ghb pfrk.xtybb ljujdjhf gthtdjpxbr bvttn jcyjdyjt vtcnj yf[j;ltybz flvbybcnhfwbb= tckb 'nf cnhfyf - jcyjdyjt vtcnj gjuheprb= dsuheprb bkb yf[j;ltybz jnghfdbntkz\ D bys[ ckexfz[ ltqcnde.n eckjdbz= ghtlecvjnhtyyst geyrnjv gthdsv yfcnjzotq cnfnmb\
4\ Ghb ljujdjht j cnhf[jdfybb ghtlgjkfuftncz= xnj jy cfvsv ntcysv j,hfpjv cdzpfy cj cnhfyjq= ult ceotcndetn jcyjdyfz ljkz gjlkt;fotuj cnhf[jdfyb. hbcrf\
Cnfnmz 37\ Gtht[jl nht,jdfybz r lheujve kbwe
1\ Ghb ecnegrt nht,jdfybz d jnyjitybb j,zpfntkmcnd vt;le cnfhsvb b yjdsvb rhtlbnjhfvb ghbvtyztnz ghfdj cnhfys= rjnjhjve gjlxbyztncz pfrk.xtyysq vt;le ybvb ljujdjh\
2\ Ghfdj= rjnjhjve gjlxbyztncz gthtlfyyjt nht,jdfybt= jghtltkztn= djpvj;yf bkb ytn gthtlfxf 'njuj nht,jdfybz= f nfr;t ghfdf b j,zpfyyjcnb ljk;ybrf d jnyjitybb cnfhs[ b yjds[ rhtlbnjhjd\
Cnfnmz 38\ Bvgthfnbdyst yjhvs cjwbfkmyjq pfobns
Ds,jh ghfdf cxbnftncz ytltqcndbntkmysv= tckb jyj buyjhbhetn bvgthfnbdyst yjhvs= ghbyznst lkz pfobns gjnht,bntktq= hf,jxb[ b cke;fob[ jn lbcrhbvbyfwbb\ "nj ghfdbkj ghbvtyztncz nfr;t d jnyjitybb gjcnfdjr= abyfycbhjdfybz ldb;bvs[ dtotq= nheljds[ ljujdjhjd bkb ljujdjhjd j, j,cke;bdfybb= tckb jyb cjukfcjdfys bkb pfrk.xtys d cnhfyt= ult gjnht,bntkb= hf,jxbt b cke;fobt bvt.n vtcnj ;bntkmcndf b ult ltqcnde.n nfrbt yjhvs pfobns\
Cnfnmz 39\ J,obt ghfdf
J,obt ghfdf= ghbyflkt;fobt ytcrjkmrbv ljktdsv cj,cndtyybrfv= htuekbhe.ncz ghfdjv cnhfys= ult 'nb ghfdf ceotcnde.n\
Cnfnmz 40\ Dsgjkytybt xe;juj ltkf ,tp gjhextybz
1\ Ghtntypbb= cdzpfyyst c dsgjkytybtv xe;juj ltkf= htuekbhe.ncz ghfdjv cnhfys= ult 'nj ltqcndbt jceotcndktyj\
2\ D jnyjitybb ghtntypbq= djpybrib[ bp jrfpfybz gjvjob ghb vjhcrjq rfnfcnhjat= ghbvtyztncz ghfdj cnhfys= gjl akfujv rjnjhjq gkfdftn celyj b rjnjhjt ye;lftncz d gjvjob\
3\ D jnyjitybb ghtntypbq= djpybrib[ bp gjufitybz xe;b[ j,zpfntkmcnd= ghbvtyztncz ghfdj cnhfys= rjnjhjt ljk;yj ,snm ghbvtytyj d jnyjitybb 'nb[ j,zpfntkmcnd\
Cnfnmz 41\ Ytjcyjdfntkmyjt j,jufotybt
1\ Ghtntypbb= djpybribt bp ytjcyjdfntkmyjuj j,jufotybz= gjlxbyz.ncz ghfde cnhfys= rjnjhjt ghbvtyztncz d cdzpb c ghfdjdsvb jnyjitybzvb= cdzpfyysvb c ltzybzvb= cgjcj,cnde.obvb djpybryjdtyb. ghtntypbq\
2\ Ghtntypbb= cdzpfyyst c ytjcyjdfntkmysv j,jufotybtv gentv gjczufntkmcnd yf ,kfuf= pfobotyyst ghfdjv byjcnhfyyjuj ujcelfhcndf= gjlxbyz.ncz ghfde cnhfys= ult bvtkb vtcnj 'nb gjczufntkmcndf\
3\ D bys[ ckexfz[ ghtntypbb= cdzpfyyst c ytjcyjdfntkmysv j,jufotybtv= gjlxbyz.ncz ghfde cnhfys= ult yfcnegbkb gjcktlcndbz j,jufotybz\
Cnfnmz 42\ Ltkbrns
1\ J,zpfyyjcnm djpvtotybz dhtlf gjlxbyztncz|
f) ghfde cnhfys= ,jktt ,kfujghbznyjq lkz gjnthgtdituj+
,) ghfde cnhfys= ult bvtkj vtcnj ltqcndbt bkb j,cnjzntkmcndj= ktuitt d jcyjde nht,jdfybz djpvtotybz eoth,f+
d) ghfde cnhfys= ult ,sk ghbxbyty dhtl bynthtce= pfobotyyjve ghfdjv\
2\ Dvtcnj ghfdf= erfpfyyjuj d geyrnt gthdjv yfcnjzotq cnfnmb= ghbvtyztncz|
f) ghfdj cnhfys= ult kbwj= j,zpfyyjt djpvtcnbnm dhtl= b gjnhtgtdibq ghb ghbxbytybb dhtlf bvtkb j,sxyjt vtcnj yf[j;ltybz+
,) d cdzpb c nht,jdfybzvb= cdzpfyysvb c ytlj,hjcjdtcnyjq rjyrehtywbtq= - ghfdj cnhfys= yf hsyjr rjnjhjq nfrfz rjyrehtywbz jrfpsdftn dkbzybt= tckb 'nf rjyrehtywbz yt juhfybxbdftncz ghbxbytybtv bynthtcfv jnltkmys[ exfcnrjd hsyrf gjkyjuj bkb xfcnbxyjuj dhtlf\
3\ Gjnthgtdibq vj;tn ghtl]zdbnm cdjb ghtntypbb ytgjchtlcndtyyj cnhf[jdfntk. jndtncndtyyjcnb= tckb 'nj ghtlecvfnhbdftncz ghfdjv cnhfys= ghbvtyztvsv d jnyjitybb jndtncndtyyjcnb pf djpvtotybt dhtlf= bkb ghfdjv cnhfys= rjnjhjve gjlxbyztncz ljujdjh j cnhf[jdfybb\
Cnfnmz 43\ Ds,jh ghfdf ghb j,zpfntkmcndtyys[ jnyjitybz[ gj pfrjye
Gjckt djpybryjdtybz j,zpfntkmcndtyys[ jnyjitybq gj pfrjye cnjhjys vjuen ds,hfnm ghfdj= rjnjhjve 'nb jnyjitybz ,elen gjlxbytys\ D nfrjv ckexft ghfdf nhtnmb[ kbw jcnf.ncz ytghbrjcyjdtyysvb\
Ukfdf &^^\
Ctvtqyjt ghfdj
Cnfnmz 44\ Eckjdbz dcnegktybz d ,hfr
1\ Eckjdbz dcnegktybz d ,hfr lkz rf;ljuj dcnegf.otuj d ,hfr kbwf gjlxbyz.ncz ghfde cnhfys= rjnjhjq ghbyflkt;bn 'nj kbwj\
2\ Tckb bp eckjdbq dcnegktybz d ,hfr rfrjt-kb,j jncencndetn b jlyj bp dcnegf.ob[ d ,hfr kbw zdkztncz uhf;lfybyjv Uhepbb bkb j,sxyjt vtcnj yf[j;ltybz bvttn d Uhepbb= djpvj;yj ghbvtytybt ghfdf Uhepbb= tckb|
f) ghfdj lheujq cnhfys gj chfdytyb. c uhepbycrbvb j,sxfzvb juhfybxbdftn cdj,jle dcnegktybz d ,hfr+
,) ghtlsleobq ,hfr yt ghtgzncndetn gjdnjhyjve dcnegktyb. d ,hfr+
d) ghtlsleobq ,hfr gj htityb. celf Uhepbb bkb bpdtcnyjve d Uhepbb htityb. ghtrhfoty bkb ytltqcndbntkty+
u) ,sdifz cegheuf (cegheu) kbwf= dcnegf.otuj d ,hfr= j,]zdktyf (j,]zdkty) evthitq (evthibv)\
3\ Djghjc ajhvs ,hfrjcjxtnfybz jghtltkztncz ghfdjv cnhfys= ult jceotcndktyj dcnegktybt d ,hfr\ Tckb bp kbw= dcnegf.ob[ d ,hfr= jlyj kbwj yt zdkztncz uhf;lfybyjv Uhepbb= dcnegktybt d ,hfr vj;tn ,snm jceotcndktyj d Uhepbb d cjjndtncndbb c ajhvjq= ltqcnde.otq d cnhfyt= rjnjhjq ghbyflkt;bn lfyyjt kbwj\
Cnfnmz 45\ Gjcktlcndbz dcnegktybz d ,hfr
1\ J,obt gjcktlcndbz dcnegktybz d ,hfr gjlxbyz.ncz ghfde cnhfys|
f) rjnjhjq rf;lsq bp cegheujd ghbyflkt;bn bkb ghbyflkt;fk d gjcktlybq vjvtyn dcnegktybz d ,hfr+
,) ult rf;lsq bp cegheujd bvttn bkb d gjcktlybq vjvtyn dcnegktybz d ,hfr bvtk j,sxyjt vtcnj yf[j;ltybz+
d) c rjnjhjq cegheub cjdvtcnyj cdzpfys cfvsv ntcysv j,hfpjv\
2\ Geyrn gthdsq yfcnjzotq cnfnmb ghbvtyztncz nfr;t r bveotcndtyysv jnyjitybzv cegheujd= tckb jyb yt ds,hfkb ghfdj lheujq cnhfys\ Ds,jh ghfdf djpvj;ty= tckb jy erfpsdftn yf ghfdj cnhfys|
f) rjnjhjq ghbyflkt;bn jlby bp cegheujd+
,) ult jlby bp cegheujd bvttn j,sxyjt vtcnj yf[j;ltybz+
d) ult yf[jlbncz ytldb;bvjt bveotcndj\
3. Для урегулирования имущественных отношений лица со статусом беженца или с гуманитарным статусом могут выбрать также право той страны, в которой они имеют новое совместное место нахождения.(6.12.2011 №5371)
4\ Ds,jh ghfdf jajhvkztncz d yjnfhbfkmyjv gjhzlrt\
Cnfnmz 46\ Cj,k.ltybt lj,hjq djkb nhtnmb[ kbw
Tckb bveotcndtyyst jnyjitybz cegheujd gjlxbyz.ncz ghfde byjcnhfyyjuj ujcelfhcndf b jlby bp cegheujd gjcnjzyyjt vtcnj yf[j;ltybz bvttn d Uhepbb bkb pfybvftncz ghtlghbybvfntkmcrjq ltzntkmyjcnm. d Uhepbb= ghtntypbb d jnyjitybb cltkjr= pfrk.xtyys[ c nhtnmbv kbwjv= dj dybvfybt yt ghbybvf.ncz= tckb 'njve kbwe ,skj bpdtcnyj bkb ljk;yj ,skj ,snm bpdtcnyj j ghfdjdjv cjcnjzybb bveotcndf cegheujd\
Cnfnmz 47\ Ghtrhfotybt ,hfrf
1\ Ghtrhfotybt ,hfrf gjlxbyztncz ghfde cnhfys= ghfdj rjnjhjq ghbvtyztncz d jnyjitybb j,ob[ gjcktlcndbq ,hfrf\
2\ Rjulf d cjjndtncndbb c ghfdjv byjcnhfyyjuj ujcelfhcndf hfcnjh;tybt ,hfrf ytdjpvj;yj= jyj vj;tn ,snm jceotcndktyj d cjjndtncndbb c ghfdjv Uhepbb= tckb cegheu (cegheuf)= ;tkf.obq hfcnjhuyenm ,hfr= zdkztncz uhf;lfybyjv Uhepbb bkb ,sk uhf;lfybyjv Uhepbb ghb dcnegktybb d ,hfr\
Cnfnmz 48\ J,zpfyyjcnm cjlth;fybz
1\ D jnyjitybb cjlth;fybz ghbvtyztncz ghfdj cnhfys= ult kbwj= ye;lf.ottcz d cjlth;fybb= bvttn j,sxyjt vtcnj yf[j;ltybz\ Tckb kbwj= ye;lf.ottcz d cjlth;fybb= d cjjndtncndbb c ghfdjv 'njq cnhfys jn kbwf= dsgkfxbdf.otuj cjlth;fybt= yt vj;tn tuj gjkexbnm= ghbvtyztncz ghfdj cnhfys= rjnjhjq jyb cjdvtcnyj ghbyflkt;fn\ Tckb kbwj= ye;lf.ottcz d cjlth;fybb= yt vj;tn gjkexfnm tuj jn kbwf= dsgkfxbdf.otuj cjlth;fybt= d cjjndtncndbb yb c jlybv bp 'nb[ ghfd= ghbvtyztncz ghfdj Uhepbb\
2\ Ghb yfkbxbb j,zpfyyjcnb cjlth;fybz vt;le hjlcndtyybrfvb yt gj ghzvjq kbybb kbwj= dsgkfxbdf.ott cjlth;fybt= vj;tn ghbvtybnm d jnyjitybb kbwf= ye;lf.otujcz d cjlth;fybb= ghfdj cnhfys= rjnjhjq jyb ghbyflkt;fn cjdvtcnyj\ D ckexft jncencndbz j,otuj uhf;lfycndf ghbvtyztncz ghfdj cnhfys= ult kbwj= dsgkfxbdf.ott cjlth;fybt= bvttn j,sxyjt vtcnj yf[j;ltybz\
3\ Tckb hfcnjh;tybt ,hfrf jceotcndktyj d Uhepbb= d jnyjitybb j,zpfyyjcnb cjlth;fybz hfcnjhuyedib[ ,hfr cegheujd ghbvtyztncz ghfdj cnhfys= ghbvtytyyjt d jnyjitybb hfcnjh;tybz ,hfrf\ "njn gjhzljr bcgjkmpetncz nfr;t d jnyjitybb bys[ ajhv ghtrhfotybz ,hfrf b hfpdjlf cegheujd\
4\ Tckb kbwj= ye;lf.ottcz d cjlth;fybb= b kbwj= dsgkfxbdf.ott cjlth;fybt= zdkz.ncz uhf;lfyfvb Uhepbb b gjcktlybq bvttn j,sxyjt vtcnj ;bntkmcndf d Uhepbb= ghbvtyztncz ghfdj Uhepbb\
5\ Ghfdj= ghbvtyztvjt d jnyjitybb j,zpfyyjcnb cjlth;fybz= jghtltkztn|
f) vj;tn bkb ytn= d rfrjv j,]tvt b jn rjuj= kbwj= ye;lf.ottcz d cjlth;fybb= nht,jdfnm cjlth;fybz+
,) rnj ghfdjvjxty dtcnb ghjbpdjlcndj gj ltke j, fkbvtynf[ b rfrjq chjr bcgjkmpetncz lkz ghjbpdjlcndf gj 'njve ltke+
d) hfpvth gkfnt;f= gjlkt;fotuj dsgkfnt ujcelfhcndtyysv jhufyfv kbwjv= dsgkfxbdf.obv cjlth;fybt\
6\ Ghb jghtltktybb hfpvthf cjlth;fybz dj dybvfybt ghbybvf.ncz gjnht,yjcnb kbwf= ye;lf.otujcz d cjlth;fybb= b 'rjyjvbxtcrjt gjkj;tybt kbwf= dsgkfxbdf.otuj cjlth;fybt= lf;t njulf= rjulf ghfdj= ghbvtyztvjt d nfrb[ ckexfz[= jghtltkztn byjt\
Cnfnmz 49\ Jnyjitybz vt;le hjlbntkzvb b
ltnmvb
Ceotcnde.obt vt;le hjlbntkzvb b ltnmvb kbxyst b bveotcndtyyst jnyjitybz= drk.xfz hjlbntkmcrjt gjgtxbntkmcndj= gjlxbyz.ncz ghfde cnhfys= ult ht,tyjr bvttn j,sxyjt vtcnj yf[j;ltybz\ D nj ;t dhtvz bc[jlz bp bynthtcjd ht,tyrf ghbvtyztncz ghfdj cnhfys= rjnjhjq ht,tyjr ghbyflkt;bn\
Cnfnmz 50\ Ghfdjdst jnyjitybz= cdzpfyyst c ghjbc[j;ltybtv ht,tyrf
1\ Ghfdjdst jnyjitybz= cdzpfyyst c ghjbc[j;ltybtv ht,tyrf= gjlxbyz.ncz ghfde cnhfys= ult ht,tyjr bvttn j,sxyjt vtcnj yf[j;ltybz\ Ecnfyjdktybt ghjbc[j;ltybz ht,tyrf gj jlyjve bp hjlbntktq gjlxbyztncz ghfde cnhfys= rjnjhjq ghbyflkt;bn 'njn hjlbntkm\ Tckb vfnm cjcnjbn d ,hfrt= ghjbc[j;ltybt ht,tyrf vj;tn ,snm ecnfyjdktyj nfr;t d cjjndtncndbb c ghfdjv cnhfys= yf rjnjhjv cjukfcyj cnfnmt 45 yfcnjzotuj Pfrjyf ghb hj;ltybb ht,tyrf jcyjdsdfkbcm j,obt gjcktlcndbz ,hfrf\ Tckb ,hfr ghtrhfoty ddble cvthnb jlyjuj bp cegheujd= dhtvtyb ghtrhfotybz ,hfrf ghblftncz htif.ott pyfxtybt\
2\ Tckb hjlbntkb yt cjcnjzn d ,hfrt= j,zpfyyjcnb jnwf d jnyjitybb ,thtvtyyjq ;tys gjlxbyz.ncz ghfde cnhfys= ult vfnm bvttn j,sxyjt vtcnj yf[j;ltybz\
Cnfnmz 51\ Cgjh= cdzpfyysq c ghjbc[j;ltybtv ht,tyrf
Ghjbc[j;ltybt ht,tyrf vj;tn cnfnm cgjhysv nfr;t d cjjndtncndbb c ghfdjv cnhfys= ult djpybrkb ghtlgjcskrb 'njuj cgjhf\ Ghjbc[j;ltybt ht,tyrf dj dct[ ckexfz[ vj;tn cnfnm cgjhysv d cjjndtncndbb c ghfdjv cnhfys= ult ht,tyjr bvttn j,sxyjt vtcnj yf[j;ltybz\
Cnfnmz 52\ Ghbvtytybt ghfdf ghb ecsyjdktybb
Ecsyjdktybt htuekbhetncz ghfdjv cnhfys= rjnjhjq ghbyflkt;bn ecsyjdbntkm dj dhtvz ecsyjdktybz\ Ecsyjdktybt jlybv bp hjlbntktq bkb j,jbvb hjlbntkzvb gjlxbyztncz ghfde cnhfys= rjnjhjt ghbvtyztncz d jnyjitybb j,ob[ gjcktlcndbq ,hfrf\
Cnfnmz 53\ Eckjdbz cjukfcbz
Djghjc lfxb cjukfcbz ht,tyrjv b kbwjv= yf[jlzobvcz c ybv d ctvtqyj-ghfdjds[ jnyjitybz[= yf ecsyjdktybt= f nfr;t yf ghbpyfybt jnwjdcndf b lfxe bvtyb ljgjkybntkmyj gjlxbyztncz nfr;t ghfde cnhfys= rjnjhjq ghbyflkt;bn 'njn ht,tyjr\ Ghb ytj,[jlbvjcnb= tckb 'njuj nht,e.n bynthtcs ht,tyrf= dvtcnj ghfdf njq cnhfys ghbvtyztncz ghfdj Uhepbb\
Cnfnmz 54\ Jgtrf b gjgtxbntkmcndj
1. Возникновение форм попечительства, опеки или иных форм ухода, изменение их сути и прекращение подчиняются праву страны, которой принадлежит лицо, подлежащее опеке. Иностранцам, лицам со статусом беженца или с гуманитарным статусом, имеющим место жительства в Грузии, могут быть назначены попечители или опекуны в соответствии с правом Грузии.(6.12.2011 №5371)
2\ Tckb ceotcndetn ytj,[jlbvjcnm ghbyznbz vth gj jgtrt= jlyfrj yt ecnfyjdktyj= rnj ghbybvftn exfcnbt d jgtrt= bkb tckb exfcnybr yf[jlbncz d lheujq cnhfyt= ghbvtyztncz ghfdj cnhfys= ,jktt elj,yjt lkz jgtrftvjuj kbwf\
3\ Dhtvtyyst vths gj jgtrt= gjgtxbntkmcnde bkb e[jle gjlxbyz.ncz ghfde cnhfys= ecnfyfdkbdf.otq jgtre\
Ukfdf &^^^\
Yfcktlcndtyyjt ghfdj
Cnfnmz 55\ Yfcktlcndtyyst jnyjitybz
Yfcktlcndtyyst jnyjitybz htuekbhe.ncz ghfdjv cnhfys= rjnjhjq ghbyflkt;fk yfcktljlfntkm r vjvtyne cvthnb\ D jnyjitybb kbwf ,tp uhf;lfycndf ghbvtyztncz ghfdj cnhfys= ult jy bvtk gjcktlytt j,sxyjt vtcnj yf[j;ltybz\ D ckexft jncencndbz nfrjdjuj ghbvtyztncz ghfdj Uhepbb\
Cnfnmz 56\ Ajhvf pfdtofybz
Pfdtofybt cxbnftncz cjcnfdktyysv c cj,k.ltybtv ajhvs= tckb jyj cjjndtncndetn ghfde cnhfys|
f) rjnjhjq yfcktljlfntkm ghbyflkt;fk r vjvtyne cvthnb+
,) ult yfcktljlfntkm r vjvtyne cvthnb bvtk j,sxyjt vtcnj yf[j;ltybz+
d) ult yf[jlbncz ytldb;bvjt bveotcndj= rjnjhjuj rfcftncz pfdtofybt\
Ukfdf ^{\
Ghjwtccefkmyst yjhvs
Cnfnmz 57\ Jcyjdyjq ghbywbg
Uhf;lfyt b .hblbxtcrbt kbwf byjcnhfyyjuj ujcelfhcndf= f nfr;t kbwf ,tp uhf;lfycndf d uhf;lfycrjv ghjwtcct yf nthhbnjhbb Uhepbb gjkmpe.ncz ntvb ;t ghfdjdsvb ufhfynbzvb= xnj b uhf;lfyt b .hblbxtcrbt kbwf Uhepbb\
Cnfnmz 58\ Ghtljcnfdktybt ufhfynbb djpvtotybz celt,ys[ hfc[jljd
1\ Tckb bcntw zdkztncz uhf;lfybyjv= .hblbxtcrbv kbwjv byjcnhfyyjuj ujcelfhcndf bkb kbwjv ,tp uhf;lfycndf b vtcnj ;bntkmcndf= j,sxyjt vtcnj yf[j;ltybz kb,j htpbltywb. bvttn pf ghtltkfvb Uhepbb= gj gjcnfyjdktyb. celf yf jcyjdfybb [jlfnfqcndf jndtnxbrf yf ytuj vj;tn ,snm djpkj;tyf lfxf ufhfynbb djpvtotybz celt,ys[ hfc[jljd d ecnfyjdktyysq chjr\
2\ Ufhfynbz yt nht,etncz= tckb|
f) cnhfyf= uhf;lfybyjv rjnjhjq zdkztncz bcntw= yt nht,etn ufhfynbq jn abpbxtcrb[ b .hblbxtcrb[ kbw Uhepbb+
,) jndtnxbr yt vj;tn j,jcyjdfnm nht,jdfybt j lfxt ufhfynbb\
3\ {jlfnfqcndj j nht,jdfybb ufhfynbb jndtnxbr dyjcbn ghb ecnyjv hfccvjnhtybb ltkf= dj dhtvz rjnjhjuj tve ,skj lfyj hfp]zcytybt j ghfdt yf nfrjt [jlfnfqcndj\\
4\ Htitybt j lfxt ufhfynbb ljk;yj ,snm ghbyznj jghtltktybtv\ D ckexft dsytctybz gjkj;bntkmyjuj htitybz gj [jlfnfqcnde ltkj hfccvfnhbdftncz kbim gjckt clfxb ufhfynbq\
Cnfnmz 59\ Bvveybntn xktyjd lbgkjvfnbxtcrjq vbccbb
Ghtlcnfdbntkb ltqcnde.ob[ d Uhepbb lbgkjvfnbxtcrb[ vbccbq b xktys b[ ctvtq= f nfr;t j,cke;bdf.obq gthcjyfk vbccbq jcdj,j;lf.ncz jn gjlcelyjcnb celfv Uhepbb d cjjndtncndbb c Dtycrjq rjydtywbtq @J lbgkjvfnbxtcrb[ jnyjitybz[@ jn 18 fghtkz 1961 ujlf\ "njn gjhzljr ltqcndetn b d njv ckexft= rjulf rjvfylbhjdfdifz b[ cnhfyf yt zdkztncz cnjhjyjq-exfcnybwtq 'njq rjydtywbb\
Cnfnmz 60\ Bvveybntn xktyjd rjycekmcrjuj ghtlcnfdbntkmcndf
Ljk;yjcnyst kbwf ltqcnde.ob[ d Uhepbb rjycekmcrb[ ghtlcnfdbntkmcnd b cke;fobt rjycekmcndf jcdj,j;lf.ncz jn gjlcelyjcnb celfv Uhepbb d cjjndtncndbb c Dtycrjq rjydtywbtq @J rjycekmcrb[ jnyjitybz[@ jn 24 fghtkz 1963 ujlf\ "njn gjhzljr ltqcndetn b d njv ckexft= tckb rjvfylbhjdfdifz b[ cnhfyf yt zdkztncz cnjhjyjq-exfcnybwtq 'njq rjydtywbb\
Cnfnmz 61\ Byst ckexfb 'rcnthhbnjhbfkmyjcnb
1\ Gjlcelyjcnm celfv Uhepbb yt hfcghjcnhfyztncz yf ghtlcnfdbntktq byjcnhfyys[ ujcelfhcnd= yf[jlzob[cz d Uhepbb gj cke;t,yjve ghbukfityb.= b yf cjghjdj;lf.ob[ b[ kbw\
2\ Gjlcelyjcnm celfv Uhepbb yt hfcghjcnhfyztncz yf kbw= jcdj,j;ltyys[ jn gjlcelyjcnb celfv Uhepbb d cjjndtncndbb c j,obvb ghfdbkfvb vt;leyfhjlyjuj ghfdf bkb bysvb ghfdjdsvb yjhvfvb\
Cnfnmz 62\ {jlfnfqcndj j ghfdjdjq gjvjob
1\ Tckb lkz dszcytybz j,cnjzntkmcnd ltkf= ecnfyjdktybz afrnjd d wtkz[ gthtlfxb ljrevtynjd bkb d bys[ wtkz[ ytj,[jlbvj cjdthitybt celt,ys[ ltqcndbq pf ghtltkfvb Uhepbb= vj;tn ,snm djp,e;ltyj [jlfnfqcndj d jnyjitybb cjjndtncnde.otuj exht;ltybz byjcnhfyyjuj ujcelfhcndf\
2\ Tckb ltqcndbt cjdthiftncz xthtp lbgkjvfnbxtcre. vbccb. bkb rjycekmcrjt ghtlcnfdbntkmcndj Uhepbb= [jlfnfqcndj ljk;yj ,snm djp,e;ltyj d jnyjitybb yb[\
3\ {jlfnfqcndj j ghfdjdjq gjvjob ljk;yj ,snm j,jcyjdfyj b ljk;yj cjlth;fnm lfyyst= ytj,[jlbvst lkz tuj dsgjkytybz\
Cnfnmz 63\ Eljdktndjhtybt [jlfnfqcndf j ghfdjdjq gjvjob
1\ Cels Uhepbb eljdktndjhz.n [jlfnfqcndf celjd byjcnhfyys[ ujcelfhcnd j ghfdjdjq gjvjob\
2\ {jlfnfqcndf celjd byjcnhfyys[ ujcelfhcnd j cjdthitybb jnltkmys[ ghjwtccefkmys[ ltqcndbq d wtkz[ jrfpfybz ghfdjdjq gjvjob jceotcndkz.ncz d cjjndtncndbb c pfrjyjlfntkmcndjv Uhepbb\
3\ Tckb [jlfnfqcndj j ghfdjdjq gjvjob yt cjcnfdktyj yf uhepbycrjv zpsrt bkb r ytve yt ghbkfuftncz pfdthtyysq uhepbycrbq gthtdjl= tuj eljdktndjhtybt ,eltn pfdbctnm jn njuj= dytctn bkb ytn pfbynthtcjdfyyfz cnjhjyf cjjndtncnde.obq fdfyc lkz dsgjkytybz b pfdthtybz gthtdjlf yf uhepbycrbq zpsr\
4\ Gj ghjcm,t djp,elbdituj [jlfnfqcndj celf ghb cjdthitybb ghjwtccefkmyjuj ltqcndbz vjuen ,snm ghbvtytys ghjwtccefkmyst ghfdjdst yjhvs byjcnhfyyjuj ujcelfhcndf= tckb jyb yt ghjnbdjhtxfn jcyjdysv ghfdjdsv ghbywbgfv Uhepbb\
Cnfnmz 64\ Jnrfp d eljdktndjhtybb [jlfnfqcndf j ghfdjdjq gjvjob
Ghfdjdfz gjvjom yt jrfpsdftncz= tckb|
f) eljdktndjhtybt [jlfnfqcndf ghjnbdjhtxbn jcyjdysv ghfdjdsv ghbywbgfv Uhepbb+
,) ghtlecvjnhtyyjt [jlfnfqcndjv ltqcndbt yt jnyjcbncz r rjvgtntywbb celjd Uhepbb\
Cnfnmz 65\ Gthtlfxf ljrevtynjd lheujq cnhfyt
1\ Gthtlfxf ljrevtynjd lheujq cnhfyt jceotcndkztncz d cjjndtncndbb c jghtltktyysvb yfcnjzobv Pfrjyjv yjhvfvb ghfdjdjq gjvjob\
2\ Gthtlfxf ljrevtynjd ljk;yf ,snm eljcnjdthtyf exht;ltybtv= gjkexbdibv [jlfnfqcndj\
3\ Tckb gthtlfxf ljrevtynjd d ghtltkf[ yjhv ghfdjdjq gjvjob yt elftncz= jyf vj;tn ,snm jceotcndktyf ghb gjvjob pfrfpyjuj gbcmvf\ D cjjndtncndbb c vt;leyfhjlysv gjxnjdsv ghfdjv gthtlfxf cxbnftncz dsgjkytyyjq c vjvtynf clfxb ljrevtynf\
Cnfnmz 66\ Yfpyfxtybt kbwf= egjkyjvjxtyyjuj yf gthtlfxe ljrevtynjd
1\ Tckb jlyf cnjhjyf bvttn vtcnj ;bntkmcndf bkb htpbltywb. pf ghtltkfvb Uhepbb b yt bvttn ghj;bdf.otuj d Uhepbb ghtlcnfdbntkz= tq gj jghtltktyb. celf vj;tn ,snm gjhextyj yfpyfxbnm d jghtltktyysq chjr ghj;bdf.otuj d Uhepbb kbwf= egjkyjvjxtyyjuj yf gthtlfxe ljrevtynjd\
2\ Tckb cnjhjyf d ntxtybt 'njuj chjrf yt yfpyfxbn kbwj= egjkyjvjxtyyjt yf gthtlfxe ljrevtynjd= dct gjcktle.obt gthtlfxb ljrevtynjd gj pfrfpyjve gbcmve ,elen ghbpyfys jceotcndktyysvb xthtp vtczw gjckt b[ gthtlfxb gjxnt\ "njn gjhzljr ltqcndetn b d njv ckexft= rjulf jncencndetn ljrevtyn= eljcnjdthz.obq dhextybt flhtcfne\
3\ Jghtltktybtv= ghtlecvjnhtyysv geyrnjv gthdsv yfcnjzotq cnfnmb= cnjhjyt cktletn hfp]zcybnm gjcktlcndbz= rjnjhst vjuen djpybryenm d ckexft ghbvtytybz geyrnf 2 yfcnjzotq cnfnmb\
Cnfnmz 67\ Gthtlfxf Uhepbb ljrevtynjd byjcnhfyyjuj ujcelfhcndf
1\ Gthtlfxf Uhepbb ljrevtynjd byjcnhfyyjuj ujcelfhcndf jceotcndkztncz d cjjndtncndbb c yjhvfvb ghfdjdjq gjvjob= jghtltktyysvb yfcnjzobv Pfrjyjv\
2\ Tckb gthtlfdftvsq ljrevtyn yt cjcnfdkty yf uhepbycrjv zpsrt bkb r ytve yt ghbkfuftncz pfdthtyysq uhepbycrbq gthtdjl= flhtcfn vj;tn jnrfpfnmcz jn ghbyznbz ljrevtynf\ D nfrjv ckexft ljrevtyn djpdhfoftncz jhufye= djp,elbditve [jlfnfqcndj= c erfpfybtv jcyjdfybz djpdhfotybz\ Flhtcfne hfp]zcyztncz tuj ghfdj yf jnrfp jn ghbyznbz ljrevtynf\
Cnfnmz 68\ Ghbpyfybt htitybz byjcnhfyyjuj ujcelfhcndf
1\ Uhepbz ghbpyftn htitybz celf byjcnhfyyjuj ujcelfhcndf= dcnegbdibt d pfrjyye. cbke\
2\ Htitybt yt ghbpyftncz= tckb|
f) ltkj jnyjcbncz r bcrk.xbntkmyjq rjvgtntywbb Uhepbb+
,) d cjjndtncndbb c pfrjyjlfntkmcndjv cnhfys= dsytcitq htitybt= cnjhjyf yt ,skf ghtleght;ltyf gentv dhextybz gjdtcnrb j dspjdt d cel kb,j ,skb ljgeotys byst ghjwtccefkmyst yfheitybz+
d) ceotcndetn dcnegbditt d pfrjyye. cbke htitybt celf Uhepbb gj jlyjve b njve ;t ghfdjdjve cgjhe vt;le jlybvb b ntvb ;t cnjhjyfvb bkb dcnegbditt d pfrjyye. cbke htitybt celf nhtnmtq cnhfys= rjnjhjt ,skj ghbpyfyj d Uhepbb+
u) cel byjcnhfyyjuj ujcelfhcndf= dsytcibq htitybt= d cjjndtncndbb c pfrjyjlfntkmcndjv Uhepbb yt cxbnftncz rjvgtntynysv+
l) byjcnhfyyjt ujcelfhcndj yt ghbpyftn htitybq celjd Uhepbb+
t) d Uhepbb ghj[jlbn celt,ysq ghjwtcc vt;le jlybvb b ntvb ;t cnjhjyfvb gj jlyjve b njve ;t djghjce b yf jlyjv b njv ;t jcyjdfybb+
;) htitybt ghjnbdjhtxbn jcyjdysv ghfdjdsv ghbywbgfv Uhepbb\
3\ D ckexft= ghtlecvjnhtyyjv gjlgeyrnjv @l@ geyrnf 2 yfcnjzotq cnfnmb= djpvj;yj ghbpyfybt htitybz celf byjcnhfyyjuj ujcelfhcndf= tckb jyj yt rfcftncz bveotcndtyys[ ghfd b pfrjyjlfntkmcndjv Uhepbb yt ecnfyjdktyf b[ vtcnyfz gjlcelyjcnm\
4\ Tckb celjghjbpdjlcndj jceotcndkztncz d cjjndtncndbb c gjlgeyrnjv @t@ geyrnf 2 yfcnjzotq cnfnmb= ghbpyfybt htitybz celf byjcnhfyyjuj ujcelfhcndf djpvj;yj gjckt pfdthitybz ghjbpdjlcndf gj lfyyjve ltke d Uhepbb\
5\ Djghjc ghbpyfybz htitybz celf byjcnhfyyjuj ujcelfhcndf hfccvfnhbdftn Dth[jdysq Cel Uhepbb\
Cnfnmz 69\ Htitybt gj ltkfv j ,hfrt
1\ Ytn ytj,[jlbvjcnb d ghbpyfybb htitybz= tckb ghb tuj dsytctybb cegheub zdkzkbcm uhf;lfyfvb cnhfys= exht;ltybt rjnjhjq ghbyzkj 'nj htitybt\
2\ Htitybt Dth[jdyjuj Celf Uhepbb j ghbpyfybb htitybz celf byjcnhfyyjuj ujcelfhcndf j,zpfntkmyj\
Cnfnmz 70\ Bcgjkytybt htitybz celf byjcnhfyyjuj ujcelfhcndf
1\ Bcgjkytybt htitybq celf byjcnhfyyjuj ujcelfhcndf gj ltkfv uhf;lfycrjuj b nheljdjuj ghfdf jceotcndkztncz d njv ckexft= tckb jyb gjlkt;fn bcgjkytyb.\
2\ Htitybt j, bcgjkytybb ghbybvftncz gjckt djp,e;ltybz cjjndtncnde.otuj [jlfnfqcndf pfbynthtcjdfyyjq cnjhjyjq\
3\ Djghjc ghbyznbz htitybz gj [jlfnfqcnde jnyjcbncz r rjvgtntywbb Dth[jdyjuj Celf Uhepbb\
Cnfnmz 71\ Ghjwtlehf bcgjkytybz htitybz
1\ R [jlfnfqcnde j, bcgjkytybb ljk;ys ,snm ghbkj;tys pfdthtyyfz rjgbz b pfdthtyysq uhepbycrbq gthtdjl htitybz celf= f nfr;t cghfdrf j dcnegktybb d cbke htitybz b ytj,[jlbvjcnb tuj bcgjkytybz= tckb 'nj yt dsntrftn bp ntrcnf [jlfnfqcndf\
2\ D ghjwtcct hfccvjnhtybz [jlfnfqcndf ljk;yj ,snm ecnfyjdktyj= cj,k.ltys bkb ytn eckjdbz= ghtlecvjnhtyyst cnfnmtq 68 yfcnjzotuj Pfrjyf\
3\ Ecnyjt hfccvjnhtybt ltkf yt jceotcndkztncz= tckb 'njuj yt nht,e.n cnjhjys\ Jndtnxbre ghb gthtlfxt [jlfnfqcndf lftncz hfp]zcytybt gj gjdjle tuj ghfdf dscrfpfnm cdjt vytybt\ Tve nfr;t lftncz hfp]zcytybt j njv= xnj ecnyjt hfccvjnhtybt ltkf ,eltn jceotcndktyj d njv ckexft= tckb jy gjnht,etn 'njuj\
4\ Htitybt j, bcgjkytybb htitybz celf byjcnhfyyjuj ujcelfhcndf cel Uhepbb ghbybvftn d ajhvt gjcnfyjdktybz\
Cnfnmz 72\ Ljcnb;tybt celjv vbhjdjuj cjukfitybz cnjhjy b ljrevtyns ge,kbxyjuj [fhfrnthf
1\ Ljcnb;tybt celjv vbhjdjuj cjukfitybz cnjhjy jceotcndkztncz= b gjlkt;fobt bcgjkytyb. ljrevtyns ge,kbxyjuj [fhfrnthf byjcnhfyyjuj ujcelfhcndf bcgjkyz.ncz yf jcyjdfybb [jlfnfqcndf d cjjndtncndbb cj cnfnmzvb 70 b 71 yfcnjzotuj Pfrjyf\
2\ {jlfnfqcndj vj;tn yt ,snm eljdktndjhtyj= tckb bcgjkytybt ghjnbdjhtxbn jcyjdysv ghfdjdsv ghbywbgfv Uhepbb\
Cnfnmz 73\ J,;fkjdfybt
Htitybz (jghtltktybz b gjcnfyjdktybz)= ghbyznst celjv gthdjq bycnfywbb d cjjndtncndbb c gjkj;tybzvb yfcnjzotq ukfds= gjlkt;fn j,;fkjdfyb. d gjhzlrt= ecnfyjdktyyjv pfrjyjlfntkmcndjv\
Статья 731 . Признание и исполнение арбитражного решения, вынесенного за пределами Грузии (19.06.2009 №1283)
Признание и исполнение арбитражного решения, вынесенного за пределами Грузии, осуществляются в порядке, установленном Законом Грузии «Об арбитраже»
Ukfdf *\
Pfrk.xbntkmyjt gjkj;tybt
Cnfnmz 74\ Ddjl Pfrjyf d ltqcndbt
Yfcnjzobq Pfrjy ddtcnb d ltqcndbt c 1 jrnz,hz 1998 ujlf\
Ghtpbltyn Uhepbb "lefhl Itdfhlyflpt
N,bkbcb
29 fghtkz 1998 ujlf
` 1362-^^c
Комментарии к документу