Закон Грузии „Об энергетике и водоснабжении“

Структура документа

View explanations

Связанный документы

Комментарии к документу

Отметки документа

Консолидированный публикации

10/06/2025 20/02/2025 20/02/2025 27/06/2024 13/06/2024 29/11/2023 29/06/2023 30/11/2022 22/12/2021 14/12/2021 05/01/2021 15/07/2020 17/07/2020 14/07/2020 27/12/2019
Вернуться назад

Консолидированная версия (27/06/2024 - 20/02/2025)

 

საქართველოს კანონი

 

 
ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების შესახებ

კარი I. ზოგადი დებულებები

თავი I. კანონის მოქმედების სფერო, მიზანი და ამოცანები

 მუხლი 1. კანონის მოქმედების სფერო და მიზანი

1. ეს კანონი ადგენს ელექტროენერგეტიკის სექტორში წარმოების, გადაცემის, განაწილების, მიწოდებისა და ვაჭრობის და ბუნებრივი გაზის სექტორში გადაცემის, განაწილების, მიწოდების, შენახვისა და ვაჭრობის ზოგად სამართლებრივ ჩარჩოს გამართული, გამჭვირვალე და კონკურენტული ელექტროენერგეტიკის და ბუნებრივი გაზის ბაზრების შექმნის, გახსნის, განვითარებისა და ინტეგრირების ხელშეწყობის მიზნით.

2. ეს კანონი აწესრიგებს ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის სექტორების მართვასა და ორგანიზებასთან, რეგულირებასთან, მონიტორინგსა და ზედამხედველობასთან, ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის ბაზრებზე თავისუფალ დაშვებასა და ელექტროენერგიითა და ბუნებრივი გაზით ტრანსსასაზღვრო ვაჭრობასთან დაკავშირებულ საკითხებს, აგრეთვე ადგენს ტენდერის გამოცხადებასა და ენერგეტიკული საქმიანობის ავტორიზაციასთან, ელექტროენერგეტიკული და ბუნებრივი გაზის სისტემების ოპერირებასა და მათზე დაშვებასთან, ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის სექტორებში საჯარო მომსახურებასთან, მომხმარებელთა უფლებებთან და მათ დაცვასთან დაკავშირებულ კრიტერიუმებსა და პროცედურებს.

3. ეს კანონი ადგენს ზომებს მიწოდების უსაფრთხოების ისეთი დონის დაცვის მიზნით, რომელიც უზრუნველყოფს ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის სექტორების გამართულად ფუნქციონირებას. ეს კანონი ასევე ადგენს სამართლებრივ ჩარჩოს, რომლის ფარგლებშიც განისაზღვრება მიწოდების უსაფრთხოების პოლიტიკა, ბაზრის მონაწილეთა ვალდებულებები და მიწოდების უსაფრთხოების დაცვის პროცედურები, კონკურენტული ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის ბაზრების მოთხოვნებთან შესაბამისობის გათვალისწინებით.

4. ეს კანონი ქმნის სამართლებრივ ჩარჩოს საქართველოს კანონმდებლობაში ევროპის კავშირის შემდეგი სამართლებრივი აქტების მოთხოვნათა გასათვალისწინებლად და ასამოქმედებლად:

ა) 2009 წლის 13 ივლისის N2009/72/EC დირექტივა ელექტროენერგიის შიდა ბაზრისათვის საერთო წესების შესახებ, რომლითაც გაუქმდა დირექტივა N2003/54/EC;

ბ) 2009 წლის 13 ივლისის N714/2009(EC) რეგულაცია ელექტროენერგიის ტრანსსასაზღვრო გაცვლის სისტემებზე დაშვების პირობების შესახებ, რომლითაც გაუქმდა რეგულაცია (EC)N1228/2003;

გ) 2006 წლის 18 იანვრის N2005/89/EC დირექტივა ელექტროენერგიის მიწოდებისა და ინფრასტრუქტურაში ინვესტიციების უსაფრთხოების უზრუნველყოფის ზომების შესახებ;

დ) 2009 წლის 13 ივლისის N2009/73/EC დირექტივა ბუნებრივი გაზის შიდა ბაზრისათვის საერთო წესების დაწესების შესახებ, რომლითაც გაუქმდა დირექტივა N2003/55/EC;

ე) 2009 წლის 13 ივლისის (EC)N715/2009 რეგულაცია ბუნებრივი გაზის გადამცემ ქსელებზე დაშვების პირობების შესახებ, რომლითაც გაუქმდა რეგულაცია (EC)N1775/2005;

ვ) 2004 წლის 26 აპრილის N2004/67/EC დირექტივა ბუნებრივი გაზის მიწოდების უსაფრთხოების უზრუნველყოფის ზომების შესახებ.

5. ამ მუხლის მე-4 პუნქტში მითითებული სამართლებრივი აქტების მოთხოვნათა საქართველოს კანონმდებლობაში გათვალისწინება და ამოქმედება ხორციელდება ენერგეტიკული გაერთიანებისთვის დადგენილი ადაპტირებული სახით, ენერგეტიკული გაერთიანების მინისტრთა საბჭოს შესაბამისი გადაწყვეტილებების მიხედვით და ენერგეტიკული გაერთიანების დამფუძნებელ ხელშეკრულებასთან საქართველოს შეერთების შესახებ ოქმის შესაბამისად.

6. ბუნებრივი გაზისთვის, მათ შორის, გათხევადებული ბუნებრივი გაზისთვის, ამ კანონით დადგენილი ნორმები ვრცელდება აგრეთვე ბიოგაზსა და ბიომასიდან მიღებულ გაზზე, ან სხვა სახეობის გაზზე, თუ ტექნიკურად შესაძლებელია ასეთი გაზის ბუნებრივი გაზის სისტემაში უსაფრთხოდ შეშვება და ტრანსპორტირება.

7. ეს კანონი ასევე ადგენს ბუნებრივი გაზის მწარმოებლებისთვის საქართველოს ბუნებრივი გაზის ბაზარზე მონაწილეობის პირობებს, რომლებიც მოიცავს აგრეთვე იმ მოთხოვნებს, რომლებიც უკავშირდება ბუნებრივი გაზის წარმოებისმოწყობილობების გადამცემ ან გამანაწილებელ ქსელებთან მიერთებას, ბუნებრივი გაზის სისტემაზე დაშვებასა და ბუნებრივი გაზის ბაზარზე გაყიდვას.

8. ეს კანონი არ ვრცელდება ბუნებრივი გაზისა და სხვა ნახშირწყალბადების  ძებნა-ძიებაზე,  მოპოვებასა  და  დამუშავებაზე, ავტოგაზგასამართი სადგურების მეშვეობით ბუნებრივი გაზის რეალიზაციაზე, ელექტროტრანსპორტის დამტენი პუნქტების/სადგურების მეშვეობით ელექტროტრანსპორტის დატენის მიზნით ელექტროენერგიის რეალიზაციაზე, აგრეთვე გაზის პროდუქტების წარმოებასა და მათთან დაკავშირებულ ურთიერთობებზე, გარდა იმ საქმიანობისა, რომელიც გათხევადებული ბუნებრივი გაზის მოწყობილობებში ბუნებრივი გაზის გადამუშავებას უკავშირდება.

9. ეს კანონი ასევე არეგულირებს წყალმომარაგებას და ადგენს მასთან დაკავშირებული სამართლებრივი ურთიერთობების ზოგად ჩარჩოს.

10. ამ კანონის დებულებები არ ვრცელდება წყლის ზედაპირული ან მიწისქვეშა ობიექტიდან წყლის ამოღებაზე ან/და მოპოვებაზე.

11. ეს კანონი არ ვრცელდება საქართველოსა და აზერბაიჯანს შორის არსებული სამთავრობათაშორისო შეთანხმებიდან წარმოშობილ იმ ურთიერთობებზე, რომლებიც ეხება სამხრეთ კავკასიის მილსადენის სისტემის მეშვეობით ბუნებრივი გაზის ტრანზიტს, ტრანსპორტირებასა და გაყიდვას, როგორც საქართველოსა და აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ტერიტორიებზე, ისე ამ ტერიტორიების მიღმა.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 2. კანონის ამოცანები

ამ კანონის ამოცანებია:

ა) სამართლებრივი საფუძვლის შექმნა მომხმარებლისთვის დადგენილი ხარისხის სტანდარტების შესაბამისად, ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის უწყვეტი მიწოდებისა და სასმელი წყლით საიმედო მომარაგების უზრუნველსაყოფად;

ბ) ელექტროენერგეტიკული, ბუნებრივი გაზისა და წყალმომარაგების სისტემების უსაფრთხო, საიმედო და ეფექტიანი ოპერირებისა და დაკავშირებული მომსახურების გაწევის უზრუნველყოფა სისტემებით მოსარგებლე ყველა პირისთვის;

გ) რეგულირებული საწარმოების უფლებებისა და მოვალეობების განსაზღვრა ამ კანონით დადგენილი პირობების შესაბამისად და კომისიის უფლება-მოვალეობების დადგენა, აგრეთვე რეგულირებული საწარმოების ერთმანეთთან, კომისიასთან და სხვა სახელმწიფო უწყებებთან ორმხრივი ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ჩარჩოს შექმნა;

დ) ისეთი პირობების შექმნა, რომლებიც ხელს შეუწყობს კონკურენტუნარიანობის, გამჭვირვალობისა და არადისკრიმინაციულობის პრინციპებზე დაყრდნობით ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის ბაზრების სრულად გახსნას ელექტროენერგიითა და ბუნებრივი გაზით თავისუფლად ვაჭრობის მიზნით;

ე) ერთიანი წესების დადგენა საქართველოს ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის ბაზრების ორგანიზებისა და ფუნქციონირებისთვის, მათი შემდგომი განვითარების ჩათვლით, მომავალში ენერგეტიკული გაერთიანების ქვეყნებთან ურთიერთდაკავშირების შემთხვევაში, ევროპის მასშტაბით ინტეგრაციის გათვალისწინებით;

ვ) ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის სექტორებში საჯარო მომსახურების ვალდებულებების განხორციელების პირობების განსაზღვრა და საბოლოო მომხმარებლების ინტერესების დაცვის უზრუნველყოფა;

ზ) გადამცემი სისტემის ოპერატორებისა და გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორების განცალკევების რეგულირება და მონიტორინგი, მათი სხვა ენერგეტიკული საქმიანობისგან და მათთან დაკავშირებული კომერციული ინტერესებისგან დამოუკიდებლობის უზრუნველყოფა ამ კანონით დადგენილი წესით;

თ) ელექტროენერგეტიკულ და ბუნებრივი გაზის სისტემებში, მათ შორის, მეზობელ სისტემებთან ურთიერთდამაკავშირებლებში, მიწოდების უსაფრთხოების გაზრდის საშუალებებში, აგრეთვე წყალმომარაგების სისტემებში ინვესტიციების განსახორციელებლად სათანადო პირობების შექმნა;

ი) სამართლებრივი საფუძვლის შექმნა სისტემისა და ბაზრის ოპერატორების, კომისიისა და სხვა სახელმწიფო უწყებების რეგიონული და საერთაშორისო თანამშრომლობისა და კომპეტენტურ ეროვნულ ორგანოებს, სახელმწიფო ინსტიტუტებსა და სხვა საჯარო დაწესებულებებს შორის ორმხრივი თანამშრომლობისთვის. 

თავი II. ტერმინთა განმარტება და გამოყენება

მუხლი 3. ტერმინთა განმარტება

ამ კანონში გამოყენებულ ტერმინებს აქვს შემდეგი მნიშვნელობა:

ა) დამხმარე მომსახურება:

ა.ა) ელექტროენერგეტიკის სექტორში − ელექტროენერგეტიკულ სისტემაზე დაშვებისა და ელექტროენერგიის გადამცემი ან/და გამანაწილებელი ქსელების ოპერირებისთვის აუცილებელი მომსახურება, მათ შორის, სიხშირის რეგულირება, ძაბვის კონტროლი და მიწოდების აღდგენა;

ა.ბ) ბუნებრივი გაზის სექტორში − ბუნებრივი გაზის სისტემებზე დაშვებისა და ბუნებრივი გაზისგადამცემი და გამანაწილებელი ქსელების, ბუნებრივი გაზის საცავის ან/და გათხევადებული ბუნებრივი გაზის მოწყობილობების (ბუნებრივი გაზის გადამცემი სისტემის ოპერატორისთვის თავისი ფუნქციების განსახორციელებლად დარეზერვებული მოწყობილობების გარდა) ოპერირებისთვის აუცილებელი მომსახურება, მათ შორის, დატვირთვის დაბალანსება, ინერტული აირების შერევა და სისტემაში შეშვება;

ბ) ავტორიზაცია − ელექტროენერგეტიკის, ბუნებრივი გაზისა და წყალმომარაგების სექტორებში საქმიანობის ლიცენზირება, სერტიფიცირება, აგრეთვე საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი სხვა უფლებამოსილებების მინიჭება;

გ) ხელმისაწვდომი სიმძლავრე – დროის კონკრეტულ მონაკვეთში გაუნაწილებელი და ელექტროენერგეტიკული ან ბუნებრივი გაზის სისტემისთვის ხელმისაწვდომი სიმძლავრე;

დ) დაბალანსება − ყველა მოქმედება და პროცესი, რომელთა მეშვეობითაც გადამცემი სისტემის ოპერატორი უზრუნველყოფს განსაზღვრული პარამეტრებისა და ხარისხის სტანდარტების განგრძობად შენარჩუნებას სისტემების სტაბილურ ფარგლებში ოპერირების მიზნით, რათა შესაძლებელი იყოს მომხმარებლებისთვის ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის უსაფრთხო და საიმედო ფიზიკური მიწოდება, მათ შორის, სიმძლავრეებისა და ენერგეტიკული ნაკადების მართვა, მიწოდებისა და მოთხოვნის დაბალანსება;

ე) საბალანსო ელექტროენერგია − ელექტროენერგია, რომელიც აუცილებელია ელექტროენერგეტიკული სისტემის დაბალანსებისთვის, რეალურ დროში ფაქტობრივ მოცულობასა და ორმხრივი ხელშეკრულებით ან/და ელექტროენერგიის ორგანიზებულ ბაზარზე ნავაჭრ მოცულობას შორის სხვაობის დაფარვისთვის;

ვ) დაბალანსების ჯგუფი  −  ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის  ბაზრის ერთი ან ერთზე მეტი მონაწილისგან შემდგარი ჯგუფი, რომელიც შექმნილია კომისიის სამართლებრივი აქტით  განსაზღვრული  დაბალანსების  ჯგუფის მოდელის შესაბამისად და რომლის უბალანსობაზე პასუხისმგებლობა დაბალანსების ჯგუფის წევრების თანხმობით დაკისრებული აქვს დაბალანსებაზე პასუხისმგებელ პირს;

ზ) დაბალანსებაზე პასუხისმგებელი პირი − პირი, რომელიც კომისიის სამართლებრივი აქტით დადგენილი წესის შესაბამისად პასუხისმგებელია დაბალანსების ჯგუფის უბალანსობაზე;

თ) სიმძლავრე:

თ.ა) ელექტროენერგეტიკის სექტორში − ელექტროენერგიის მაქსიმალური მოცულობა, გამოხატული სიმძლავრის ერთეულში (მეგავატში), რომელზე უფლებაც ელექტროენერგეტიკული სისტემით მოსარგებლეს ენიჭება ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის წესების შესაბამისად;

თ.ბ) ბუნებრივი გაზის სექტორში − ბუნებრივი გაზის მაქსიმალური ნაკადი, გამოხატული კუბური მეტრით (ან ენერგიის ერთეულით) დროის ერთეულში, რომელზე უფლებაც ენიჭება ბუნებრივი გაზის სისტემით მოსარგებლეს გადამცემი სისტემის ოპერატორთან, ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორთან ან/და გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორთან დადებული შესაბამისი ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად;

ი) სერტიფიცირება − პროცედურა, რომელიც ადგენს გადამცემი სისტემის ოპერატორის შესაბამისობას დამოუკიდებლობისა და განცალკევების მოთხოვნებთან;

კ) კომისია − საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისია;

ლ) კომისიის წევრი − ამ კანონის შესაბამისად არჩეული კომისიის წევრი;

მ) კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტო − საჯარო სამართლის იურიდიული პირი − საქართველოს კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტო;

ნ) გადატვირთვა − მდგომარეობა, როდესაც ურთიერთდამაკავშირებლის ან/და შესაბამისი სისტემის გამტარუნარიანობა არასაკმარისია სისტემით მოსარგებლეთა მიერ მოთხოვნილი ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის ყველა ფიზიკური ნაკადისთვის, მათ შორის, იმ ნაკადისთვის, რომელიც წარმოიქმნა ტრანსსასაზღვრო ვაჭრობის შედეგად;

ო) გადატვირთვის მართვა − სისტემის ოპერატორის სიმძლავრის პორტფელის მართვა სიმძლავრის ოპტიმალური და მაქსიმალური გამოყენებისა და სამომავლო გადატვირთვის დროული აღმოჩენის მიზნით;

პ) სახელშეკრულებო გადატვირთვა − მდგომარეობა, როდესაც ბაზისურ სიმძლავრეზე მოთხოვნის დონე აღემატება ბუნებრივი გაზის გადამცემი ქსელის ან ბუნებრივი გაზის საცავის ან გათხევადებული ბუნებრივი გაზის მოწყობილობების ტექნიკურ გამტარუნარიანობას;

ჟ) კონტროლი – ის უფლებები, ხელშეკრულებები ან სხვა საშუალებები, რომლებიც, ფაქტობრივი მდგომარეობიდან და საქართველოს კანონმდებლობიდან გამომდინარე, ერთად ან ცალ-ცალკე, იძლევა ენერგეტიკულ საწარმოზე არსებითი გავლენის მოხდენის შესაძლებლობას. აღნიშნული შესაძლებლობა შეიძლება გამომდინარეობდეს საკუთრების უფლებიდან, ენერგეტიკული საწარმოს აქტივების მთლიანი ან ნაწილობრივი გამოყენების უფლებიდან და სხვა უფლებებიდან ან ხელშეკრულებებიდან, რომლებიც იძლევა ენერგეტიკული საწარმოს ორგანოების შემადგენლობაზე, ამ ორგანოებში ხმის მიცემაზე ან გადაწყვეტილებების მიღებაზე მნიშვნელოვანი გავლენის მოხდენის შესაძლებლობას;

რ) სახელშეკრულებო სიმძლავრე − ბუნებრივი გაზის გადამცემი სისტემის ოპერატორის, ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორის ან გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორის მიერ შესაბამისი ხელშეკრულების საფუძველზე, სისტემით მოსარგებლეზე განაწილებული სიმძლავრე;

ს) ტრანსსასაზღვრო გადადინება:

ს.ა) ელექტროენერგეტიკის სექტორში − ელექტროენერგიის ბაზრის მონაწილეებსა და მეზობელ ელექტროენერგეტიკულ სისტემებში საქმიანობის განმახორციელებელ პირებს შორის ელექტროენერგიით ტრანსსასაზღვრო ვაჭრობის შედეგად საქართველოს ან მეზობელი ქვეყნის მიმართულებით განხორციელებული ელექტროენერგიის ფიზიკური გადადინება საქართველოს ელექტროენერგიის გადამცემ ქსელში;

ს.ბ) ბუნებრივი გაზის სექტორში − ბუნებრივი გაზის ბაზრის მონაწილეებსა და მეზობელ ბუნებრივი გაზის სისტემებში საქმიანობის განმახორციელებელ პირებს შორის ბუნებრივი გაზით ტრანსსასაზღვრო ვაჭრობის შედეგად საქართველოს ან მეზობელი ქვეყნის მიმართულებით ბუნებრივი გაზის ფიზიკური ნაკადის გადაცემა საქართველოს ბუნებრივი გაზის გადამცემ ქსელში;

ტ) მომხმარებელი − საბოლოო მომხმარებელი, სასმელი წყლის მომხმარებელი;

უ) დღით ადრე ბაზარი:

უ.ა) ელექტროენერგეტიკის სექტორში − ორგანიზებული, საბითუმო ელექტროენერგიის ბაზარი (ბირჟა), სადაც ელექტროენერგიის ყიდვა-გაყიდვა ხორციელდება საათობრივად, ელექტროენერგიის ფიზიკური მიწოდების წინა დღეს;

უ.ბ) ბუნებრივი გაზის სექტორში − ორგანიზებული, საბითუმო ბუნებრივი გაზის ბაზარი (ბირჟა), სადაც ბუნებრივი გაზის ყიდვა-გაყიდვა ხორციელდება ბუნებრივი გაზის ფიზიკური მიწოდების წინა დღეს;

ფ) პირდაპირი ხაზი:

ფ.ა) ელექტროენერგეტიკის სექტორში − ელექტროგადამცემი ხაზი, რომელიც ელექტროენერგიის წარმოების იზოლირებულ ადგილს იზოლირებულ მომხმარებელთან აკავშირებს, ან ელექტროენერგიის მწარმოებლისა და ელექტროენერგიის მიმწოდებლის დამაკავშირებელი ელექტროგადამცემი ხაზი, რომლითაც ხორციელდება მათი საქმიანობის ადგილის, შვილობილი კომპანიებისა და საბოლოო მომხმარებლების ელექტროენერგიით პირდაპირი და უშუალო მომარაგება;

ფ.ბ) ბუნებრივი გაზის სექტორში − მილსადენი,  რომელიც   ბუნებრივი გაზის წარმოების იზოლირებულ ადგილს იზოლირებულ მომხმარებელთან აკავშირებს, ან ბუნებრივი გაზის მწარმოებლისა და ბუნებრივი გაზის მიმწოდებლის დამაკავშირებელი მილსადენი, რომლითაც ხორციელდება მათი საქმიანობის ადგილის, შვილობილი კომპანიებისა და საბოლოო მომხმარებლების ბუნებრივი გაზით პირდაპირი და უშუალო მომარაგება;

ქ) დისპეტჩერიზაცია − საოპერაციო სიმძლავრეების, გადამცემ სისტემაში წარმოების მოწყობილობებიდან გამომუშავებული ან/და შემოდინებული ენერგიის მართვა ან/და გადამცემ სისტემაში ენერგიის ნაკადების სრულად მართვა, მათ შორის, სხვა სისტემებთან ურთიერთდამაკავშირებლების გამოყენებით;

ღ) განაწილება:

ღ.ა) ელექტროენერგეტიკის სექტორში − ელექტროენერგიის ტრანსპორტირება დაბალი და საშუალო ძაბვის (0,4-3,3-6-10-35-110 კილოვოლტი ძაბვის ქსელები) ელექტროენერგიის გამანაწილებელი ქსელით საბოლოო მომხმარებლისთვის ელექტროენერგიის მიწოდების მიზნით (გარდა მიწოდებისა);

ღ.ბ) ბუნებრივი გაზის სექტორში − ბუნებრივი გაზის ტრანსპორტირება ბუნებრივი გაზის გამანაწილებელი სისტემის საშუალებით (მათ შორის, ლოკალურად მოწყობილი ქსელის საშუალებით, რომელიც არ არის მიერთებული გადამცემ ქსელთან) საბოლოო მომხმარებლისთვის ბუნებრივი გაზის მიწოდების მიზნით (გარდა მიწოდებისა);

ყ) გამანაწილებელი ქსელი − ელექტროენერგიის ან/და ბუნებრივი გაზის გამანაწილებელი ქსელი;

შ) გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი:

შ.ა) ელექტროენერგეტიკის სექტორში − ელექტროენერგიის განაწილების საქმიანობის განმახორციელებელი ელექტროენერგეტიკული საწარმო − ელექტროენერგიის გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი, რომელიც პასუხისმგებელია შესაბამის არეალში ელექტროენერგიის გამანაწილებელი სისტემის ოპერირებაზე, მოვლა-პატრონობასა და საჭიროების შემთხვევაში მის განვითარებაზე, ელექტროენერგიის გამანაწილებელი სისტემის სხვა სისტემებთან ურთიერთდაკავშირებაზე, სადაც შესაძლებელია, და ელექტროენერგიის განაწილებასთან დაკავშირებული გონივრული მოთხოვნების დაკმაყოფილების მიზნით სისტემის გრძელვადიანი შესაძლებლობის უზრუნველყოფაზე;

შ.ბ) ბუნებრივი გაზის სექტორში − ბუნებრივი გაზის განაწილების საქმიანობის განმახორციელებელი ბუნებრივი გაზის საწარმო − ბუნებრივი გაზის გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი, რომელიც პასუხისმგებელია შესაბამის არეალში ბუნებრივი გაზის გამანაწილებელი სისტემის ოპერირებაზე, მოვლა-პატრონობასა და საჭიროების შემთხვევაში მის განვითარებაზე, ბუნებრივი გაზის გამანაწილებელი სისტემის სხვა სისტემებთან ურთიერთდაკავშირებაზე, სადაც შესაძლებელია, და ბუნებრივი გაზის განაწილებასთან დაკავშირებული გონივრული მოთხოვნების დაკმაყოფილების მიზნით სისტემის გრძელვადიანი შესაძლებლობების უზრუნველყოფაზე;

ჩ) წყალმომარაგების ლიცენზიატი − საწარმო, რომელიც ახორციელებს წყალმომარაგების საქმიანობას;

ც) წყალმომარაგების საქმიანობა − სასმელი წყლის წყალმომარაგების სისტემის ან/და წყალარინების სისტემის ექსპლუატაცია, წყლის მომხმარებლებისთვის სასმელი წყლის მიწოდება ან/და წყალარინება კონკრეტული სასმელი წყლის წყალმომარაგების ან/და წყალარინების სისტემის/სისტემების ფარგლებში;

ძ) სასმელი წყლის მიწოდება − წყლის მომხმარებლისთვის სასმელი წყლის მიწოდება სასმელი წყლის წყალმომარაგების სისტემის მეშვეობით;

წ) წყალარინება − ჩამდინარე წყლის გატარება და გამწმენდი ნაგებობების საშუალებით დასაშვებ ნორმამდე გაწმენდა;

ჭ) ელექტროენერგიის საბალანსო ბაზარი − ელექტროენერგეტიკული სისტემის რეალურ დროში დაბალანსების მიზნით ელექტროენერგიით ვაჭრობის ორგანიზებული ბაზარი;

ხ) ელექტროენერგიის დერივატივი − ფინანსური საბაზრო ინსტრუმენტი, რომელიც გამოიყენება ელექტროენერგიის ბაზრის მონაწილეების ელექტროენერგიის საბაზრო ფასის შესაძლო რყევებისგან დაცვის მიზნით;

ჯ) ელექტროენერგიის გამანაწილებელი ქსელი − ელექტროენერგეტიკული ქსელი, რომელიც შედგება ელექტროენერგეტიკული მოწყობილობების, ტრანსფორმატორებისა და ელექტროენერგიის გამანაწილებელ სისტემაში არსებული მიწოდების პუნქტების დამაკავშირებელი, არაუმეტეს 110- კილოვოლტიანი ძაბვის საფეხურის, საშუალო და დაბალი ძაბვის ხაზებისგან, აგრეთვე ტელეკომუნიკაციისა და საინფორმაციო ტექნოლოგიების აღჭურვილობებისა და სხვა ინფრასტრუქტურისგან, რომლებიც საჭიროა ქსელის ფუნქციონირებისათვის, გარდა ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის კატეგორიისთვის მიკუთვნებული ინფრასტრუქტურისა;

ჰ) ელექტროენერგიის საბითუმო ბაზარი − ელექტროენერგიისა და დამხმარე მომსახურების ყიდვა-გაყიდვისთვის ამ კანონით, ელექტროენერგიის ბაზრის მოდელის კონცეფციით, ელექტროენერგიის ბაზრის წესებითა და სხვა სამართლებრივი აქტებით განსაზღვრული პირობების შესაბამისად ორგანიზებული ბაზარი ან/და ელექტროენერგიის ორმხრივი ხელშეკრულებების ბაზარი;

ჰ1) ელექტროენერგიის ბაზრის ოპერატორი − პირი, რომელიც პასუხისმგებელია საქართველოს ელექტროენერგიის ბაზრის გარკვეული სეგმენტების ორგანიზებაზე, რაც განისაზღვრება ამ კანონისა და მის საფუძველზე მიღებული კანონქვემდებარე აქტების შესაბამისად;

ჰ2) ელექტროენერგიის ბაზრის მონაწილე − ფიზიკური ან იურიდიული პირი, მათ შორის, სისტემის ოპერატორი, რომელიც უფლებამოსილია ელექტროენერგიის ბაზარზე ელექტროენერგიის ყიდვაზე ან/და გაყიდვაზე ამ კანონის, ელექტროენერგიის ბაზრის წესებისა და სხვა სამართლებრივი აქტების შესაბამისად;

ჰ3) ელექტროენერგიის მწარმოებელი − ელექტროენერგეტიკული საწარმო, რომელიც ახორციელებს ელექტროენერგიის წარმოების მოწყობილობის (ელექტროსადგურის) ოპერირებას და აწარმოებს ელექტროენერგიას;

ჰ4) ელექტროენერგიის მიმწოდებელი − ელექტროენერგეტიკული საწარმო, რომელიც ახორციელებს ელექტროენერგიის მიწოდებას საბოლოო მომხმარებლისთვის;

ჰ5) ელექტროენერგეტიკული სისტემა − ელექტროენერგეტიკული საწარმოს საკუთრებაში ან/და სარგებლობა-ოპერირებაში მყოფი ელექტროენერგიის გადამცემი ან/და გამანაწილებელი ქსელი, მათ შორის, დამხმარე მომსახურების გაწევისთვის საჭირო მოწყობილობები და დაკავშირებული ელექტროენერგეტიკული საწარმოს მოწყობილობები, რომლებიც საჭიროა ელექტროენერგიის გადაცემისა და განაწილებისთვის;

ჰ6) ელექტროენერგიის სასისტემო მომსახურება − ელექტროენერგეტიკული სისტემების სათანადოდ ოპერირებისთვის აუცილებელი მომსახურება, მათ შორის, ელექტროენერგიის გადაცემის ან/და განაწილების ქსელებში გადატვირთვის მართვა და დამხმარე მომსახურება;

ჰ7) ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელი − ელექტროენერგეტიკული ქსელი, რომელიც შედგება ელექტროენერგეტიკული მოწყობილობების, ტრანსფორმატორებისა და ელექტროენერგიის გადამცემ სისტემაში არსებული მიწოდების პუნქტების დამაკავშირებელი, 110 კილოვოლტზე მაღალი ძაბვის საფეხურის ხაზებისგან, აგრეთვე ტელეკომუნიკაციისა და საინფორმაციო ტექნოლოგიების აღჭურვილობებისა და სხვა ინფრასტრუქტურისგან, რომლებიც საჭიროა ქსელის ფუნქციონირებისათვის. საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილებით ცალკეული 110-კილოვოლტიანი ან 110 კოლოვოლტზე დაბალი ძაბვის საფეხურის ხაზი/ქვესადგური, რომელიც გამოიყენება სასისტემო ან/და სისტემათაშორისი ტრანზიტისთვის, შესაძლებელია გაყვანილ იქნეს ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის კატეგორიაში, რაც საგანგებოდ აღინიშნება გადაცემის ლიცენზიაში;

ჰ8) ელექტროენერგეტიკული საწარმო  − ფიზიკური  პირი ან იურიდიული პირი (გარდა საბოლოო მომხმარებლისა), რომელიც ახორციელებს ელექტროენერგიის წარმოების, გადაცემის, განაწილებისა და მიწოდების საქმიანობებიდან ერთ-ერთს მაინც ან/და არის ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის ან/და ელექტროენერგიის გამანაწილებელი ქსელის მესაკუთრე ან/და ელექტროენერგიის დახურული გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი,  ვაჭრობს ელექტროენერგიით ან ახორციელებს ელექტროენერგიის ბაზრის ოპერირებას ან ელექტროენერგიის ორმხრივი ხელშეკრულებების პლატფორმის ადმინისტრირებას და პასუხისმგებელია აღნიშნულ საქმიანობებთან დაკავშირებული კომერციული, ტექნიკური ან/და მოვლა-პატრონობის ფუნქციების შესრულებისთვის;

ჰ9) (ამოღებულია - 22.12.2021, №1198);

ჰ10) ენერგეტიკული გაერთიანების მხარეები − ენერგეტიკული გაერთიანების დამფუძნებელი ხელშეკრულების ხელშემკვრელი მხარეები, აგრეთვე ევროპის კავშირი და მისი წევრი სახელმწიფოები;

ჰ11) ენერგეტიკული ბაზარი − ელექტროენერგეტიკის ან/და ბუნებრივი გაზის ბაზარი;

ჰ12) ენერგეტიკული საწარმო − ელექტროენერგეტიკული ან/და ბუნებრივი გაზის საწარმო;

ჰ13) საბოლოო მომხმარებელი − მომხმარებელი, რომელიც ელექტროენერგიას ან/და ბუნებრივ გაზს საკუთარი მოხმარებისთვის ყიდულობს, ავტოგაზგასამართი სადგური, ელექტროტრანსპორტის დამტენი პუნქტი/სადგური;

ჰ14) ბაზისური სიმძლავრე − ბუნებრივი გაზის გადამცემი ქსელის ან ბუნებრივი გაზის საცავის მოწყობილობის ან გათხევადებული ბუნებრივი გაზის მოწყობილობის სიმძლავრე, რომელიც შესაბამისი სისტემის ოპერატორთან ხელშეკრულების საფუძველზე გარანტირებულია, როგორც უწყვეტი სიმძლავრე;

ჰ15) გარანტირებული სიმძლავრე − ელექტროენერგიის წარმოების მოწყობილობების სიმძლავრე, რომელიც დარეზერვებულია ელექტროენერგეტიკული სისტემის სტაბილურობის, უსაფრთხოებისა და საიმედოობის, მათ შორის, მიწოდებისა და მოთხოვნის ბალანსის, უზრუნველსაყოფად;

ჰ16) ჰორიზონტალურად ინტეგრირებული ელექტროენერგეტიკული საწარმო − ელექტროენერგეტიკული საწარმო, რომელიც ახორციელებს ელექტროენერგიის გაყიდვის მიზნით წარმოების, გადაცემის, განაწილების, მიწოდების, ელექტროენერგიით ვაჭრობის ან ელექტროენერგიის ბაზრის ოპერირების ფუნქციებიდან სულ მცირე ერთს მაინც იმგვარად, რომ არ არის ვერტიკალურად ინტეგრირებული ელექტროენერგეტიკული საწარმო და ამავდროულად ახორციელებს სხვა ისეთ საქმიანობას, რომელიც არ უკავშირდება ელექტროენერგეტიკას;

ჰ17) ჰორიზონტალურად ინტეგრირებული ბუნებრივი გაზის საწარმო − ბუნებრივი გაზის საწარმო, რომელიც ასრულებს ბუნებრივი გაზის წარმოების, გადაცემის, განაწილების, მიწოდებისა და შენახვის, ბუნებრივი გაზით ვაჭრობისა და  ბუნებრივი გაზის ბაზრის ოპერირების ფუნქციებიდან ერთ-ერთს მაინც ისე, რომ არ არის ვერტიკალურად ინტეგრირებული ბუნებრივი გაზის საწარმო, და რომელიც იმავდროულად ახორციელებს  სხვა საქმიანობას, რომელიც  ბუნებრივ გაზს არ უკავშირდება;

ჰ18) საყოფაცხოვრებო მომხმარებელი − საბოლოო მომხმარებელი, რომელიც ყიდულობს ელექტროენერგიას ან/და ბუნებრივ გაზს საკუთარი, საყოფაცხოვრებო მოხმარებისთვის, რაც არ მოიცავს კომერციულ ან პროფესიულ საქმიანობას;

ჰ19) ურთიერთდაკავშირებული სისტემა − ერთმანეთთან ერთი ან ერთზე მეტი ურთიერთდამაკავშირებლით ფიზიკურად დაკავშირებული ელექტროენერგეტიკული ან ბუნებრივი გაზის სისტემები;

ჰ20) ურთიერთდამაკავშირებელი − ელექტროენერგიის გადამცემი ხაზი ან ბუნებრივი გაზის გადამცემი მილსადენი, რომელიც კვეთს საქართველოსა და სხვა ქვეყანას შორის არსებულ საზღვარს ან გადაჭიმულია მის გასწვრივ საქართველოს ელექტროენერგეტიკული ან ბუნებრივი გაზის გადამცემი სისტემის სხვა ქვეყნის შესატყვის გადამცემ სისტემასთან დაკავშირების მიზნით;

ჰ21) წყვეტადი სიმძლავრე − სიმძლავრე, რომელიც შეიძლება შეწყდეს ბუნებრივი გაზის გადამცემი სისტემის ოპერატორის, ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორის ან გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორის მიერ, იმავე სისტემის ოპერატორთან დადებული ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად;

ჰ22) ელექტროენერგიის დღიური ბაზარი − ელექტროენერგიის ორგანიზებული საბითუმო ბაზარი (ბირჟა), სადაც ელექტროენერგიის ყიდვა-გაყიდვა ხორციელდება განგრძობადი ვაჭრობის გზით, დღით ადრე ბაზრის დახურვის შემდეგ წარმოქმნილი გარიგებების საფუძველზე;

ჰ23) მსხვილი მომხმარებელი − ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის საბოლოო არასაყოფაცხოვრებო მომხმარებელი, რომელსაც აქვს ელექტროენერგიის საბითუმო ბაზარზე ან ბუნებრივი გაზის საბითუმო ბაზარზე  ვაჭრობის უფლება და რომლის კრიტერიუმებსა და სამართლებრივ სტატუსს განსაზღვრავს კომისია;

ჰ24) ლიცენზია − კომისიის მიერ გადაწყვეტილების საფუძველზე პირისთვის „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონითა და ამ კანონით დადგენილი პირობების დაკმაყოფილების საფუძველზე მინიჭებული, ამ კანონით განსაზღვრული საქმიანობის განხორციელების უფლება;

ჰ25) ლიცენზიის მაძიებელი − პირი, რომელიც მიმართავს კომისიას ამ კანონით რეგულირებული სალიცენზიო საქმიანობისთვის ლიცენზიის გაცემის მოთხოვნით;

ჰ26) ლიცენზიატი − პირი, რომელიც ფლობს ამ კანონით რეგულირებული სალიცენზიო საქმიანობის ლიცენზიას;

ჰ27) ქსელის გაზი − ბუნებრივი გაზის გადამცემ სისტემაში (გარდა იმ მოწყობილობებისა, რომლებიც დარეზერვებულია ბუნებრივი გაზის გადამცემი სისტემის ოპერატორისთვის, მისი ფუნქციების განსახორციელებლად) კომპრესირების გზით შენახული ბუნებრივი გაზი;

ჰ28) გათხევადებული ბუნებრივი გაზის მოწყობილობა − ტერმინალი, რომელიც გამოიყენება ბუნებრივი გაზის გათხევადებისთვის ან გათხევადებული ბუნებრივი გაზის იმპორტისთვის, გადმოტვირთვისა და რეგაზიფიკაციისთვის. გათხევადებული ბუნებრივი გაზის მოწყობილობა მოიცავს რეგაზიფიკაციის პროცესისა და ბუნებრივი გაზის გადამცემ სისტემაში შემდგომი მიწოდებისთვის საჭირო დამხმარე მომსახურებასა და დროებით საცავს, გარდა გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ტერმინალების იმ ნაწილისა, რომელიც ბუნებრივი გაზის შესანახად გამოიყენება;

ჰ29) გათხევადებული ბუნებრივი გაზის მოწყობილობის სიმძლავრე − გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ტერმინალში არსებული სიმძლავრე, რომელიც გამოიყენება ბუნებრივი გაზის გათხევადების ან გათხევადებული ბუნებრივი გაზის იმპორტისთვის, გადმოტვირთვისთვის, დამხმარე მომსახურების გაწევისთვის, დროებითი შენახვისა და რეგაზიფიკაციისთვის;

ჰ30) გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორი − ბუნებრივი გაზის საწარმო, რომელიც ახორციელებს ბუნებრივი გაზის გათხევადებას ან გათხევადებული ბუნებრივი გაზის იმპორტს, გადმოტვირთვასა და რეგაზიფიკაციას და პასუხისმგებელია გათხევადებული ბუნებრივი გაზის მოწყობილობის ოპერირებაზე;

ჰ31) მიკროსიმძლავრის ელექტროსადგური − საბოლოო მომხმარებლის ან საბოლოო მომხმარებელთა ჯგუფის მფლობელობაში/სარგებლობაში არსებული ელექტროენერგიის წარმოების ობიექტი, რომელიც იყენებს განახლებადი ენერგიის წყაროებს, უკავშირდება ელექტროენერგიის გამანაწილებელ ქსელს და რომლის დადგმული სიმძლავრე 100  კილოვატს არ  აღემატება, გარდა  იმ შემთხვევისა, როდესაც კომისიის მიერ უფრო მაღალი ზედა ზღვარია განსაზღვრული; ამასთანავე, ასეთ შემთხვევაშიც ზედა ზღვარი 500 კილოვატს არ უნდა აღემატებოდეს;

ჰ32) სამინისტრო − საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო;

ჰ33) ბუნებრივი გაზის საბალანსო ბაზარი − ორგანიზებული ბაზარი ბუნებრივი გაზის სისტემის დასაბალანსებლად საჭირო ბუნებრივი გაზის ყიდვა-გაყიდვისთვის;

ჰ34) ბუნებრივი გაზის დერივატივი − ფინანსური საბაზრო ინსტრუმენტი, რომელიც გამოიყენება ბუნებრივი გაზის ბაზრის მონაწილეების ბუნებრივი გაზის საბაზრო ფასის შესაძლო რყევებისგან დასაცავად;

ჰ35) ბუნებრივი  გაზის გამანაწილებელი  ქსელი − ბუნებრივი  გაზის ინფრასტრუქტურა,  რომელიც  მიწოდების  პუნქტსა  და მომხმარებელს აკავშირებს და რომლის საპროექტო წნევა  ან/და მუშა წნევა 1.2 მეგაპასკალს არ აღემატება,  აგრეთვე ბუნებრივი გაზის გამანაწილებელი სისტემის მიწოდების ყველა პუნქტში არსებული აღრიცხვისა და რეგულირების სადგურები, ელექტრონული საკომუნიკაციო და საინფორმაციო სისტემები და სხვა ინფრასტრუქტურა, რომელიც აუცილებელია ბუნებრივი გაზის განაწილებისთვის;

ჰ36) ბუნებრივი  გაზის საბითუმო ბაზარი − ბუნებრივი  გაზის  ყიდვა-გაყიდვისთვის ამ კანონით, ბუნებრივი  გაზის ბაზრის მოდელის კონცეფციით, ბუნებრივი  გაზის  ბაზრის  წესებითა  და  სხვა სამართლებრივი აქტებით განსაზღვრული პირობების შესაბამისად ორგანიზებული ბაზარი  ან/და  ბუნებრივი გაზის ორმხრივი ხელშეკრულებების ბაზარი;

ჰ37) ბუნებრივი გაზის ბაზრის ოპერატორი − პირი, რომელიც პასუხისმგებელია საქართველოს ბუნებრივი ბაზრის გარკვეული სეგმენტების ორგანიზებაზე, რაც განისაზღვრება ამ კანონისა და მის საფუძველზე მიღებული კანონქვემდებარე აქტების შესაბამისად;

ჰ38) ბუნებრივი გაზის ბაზრის მონაწილე − ფიზიკური ან იურიდიული პირი, მათ შორის, სისტემის ოპერატორი, რომელიც უფლებამოსილია ბუნებრივი გაზის ბაზარზე ბუნებრივი გაზის ყიდვაზე ან/და გაყიდვაზე ამ კანონის, ბუნებრივი გაზის ბაზრის წესებისა და სხვა სამართლებრივი აქტების შესაბამისად;

ჰ39) ბუნებრივი გაზის მწარმოებელი − ბუნებრივი გაზის საწარმო, რომელიც ახორციელებს ბუნებრივი გაზის წარმოების მოწყობილობის ოპერირებას და უფლებამოსილია ბუნებრივი გაზის გადამუშავებაზე საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად;

ჰ40) ბუნებრივი გაზის საცავის სიმძლავრე − ბუნებრივი გაზის საცავის მოცულობის, საცავის მოწყობილობის ჩაჭირხვნის და მიწოდების სიმძლავრეების ნებისმიერი კომბინაცია;

ჰ41) ბუნებრივი გაზის საცავის მოწყობილობა − ბუნებრივი გაზის საწარმოს საკუთრებაში არსებული ან/და მის მიერ ოპერირებადი, ბუნებრივი გაზის მარაგების შესაქმნელად გამოყენებული მოწყობილობა, მათ შორის, გათხევადებული ბუნებრივი გაზის მოწყობილობების ის ნაწილები, რომლებიც გამოიყენება ბუნებრივი გაზის შესანახად. ბუნებრივი გაზის საცავის მოწყობილობად არ ჩაითვლება ის ნაწილი, რომელიც გამოიყენება ბუნებრივი გაზის წარმოების მიზნით, აგრეთვე ის მოწყობილობები, რომლებიც დარეზერვებულია ბუნებრივი გაზის გადამცემი სისტემის ოპერატორისთვის, მისი ფუნქციების შესასრულებლად;

ჰ42) ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორი − ბუნებრივი გაზის საწარმო, რომელიც ახორციელებს ბუნებრივი გაზის შენახვის ფუნქციას და პასუხისმგებელია ბუნებრივი გაზის საცავის მოწყობილობის ოპერირებაზე;

ჰ43) ბუნებრივი გაზის მიმწოდებელი − ბუნებრივი გაზის საწარმო, რომელიც ახორციელებს ბუნებრივი გაზის მიწოდებას საბოლოო მომხმარებლებისთვის;

ჰ44) ბუნებრივი გაზის სისტემა − ბუნებრივი გაზის საწარმოს საკუთრებაში ან/და ოპერირებაში მყოფი ბუნებრივი გაზის გადამცემი ან/და გამანაწილებელი ქსელი ან/და ბუნებრივი გაზის საცავის ან/და გათხევადებული ბუნებრივი გაზის მოწყობილობები, მათ შორის, ქსელის გაზის შენახვისთვის, აგრეთვე დამხმარე მომსახურების განმახორციელებელი მოწყობილობები და დაკავშირებული საწარმოების მოწყობილობები, რომლებიც საჭიროა ბუნებრივი გაზის გადაცემისთვის, განაწილებისა და შენახვისთვის, აგრეთვე გათხევადებულ ბუნებრივ გაზზე წვდომისთვის;

ჰ45) ბუნებრივი გაზის სასისტემო მომსახურება − ბუნებრივი გაზის სისტემების სათანადოდ ოპერირებისთვის საჭირო მომსახურება, მათ შორის, ბუნებრივი გაზის გადამცემი და გამანაწილებელი ქსელების მართვა, მიწოდების აღდგენა, წნევის რეგულირება და კონტროლი;

ჰ46) ბუნებრივი გაზის გადამცემი ქსელი − ინფრასტრუქტურა, რომლის საპროექტო წნევა  1.2 მეგაპასკალს აღემატება,  აგრეთვე ბუნებრივი  გაზის გადამცემი სისტემის მიწოდების ყველა  პუნქტში არსებული საზომი და მარეგულირებელი სადგურები, ჩამკეტი კვანძები, საკომპრესორო სადგურები, ელექტრონული საკომუნიკაციო და საინფორმაციო სისტემები და სხვა  ინფრასტრუქტურა, რომელიც აუცილებელია ბუნებრივი გაზის გადაცემისა და ქსელის გაზის შენახვისთვის, გარდა „ნავთობისა და გაზის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული სატრანსპორტო საშუალებისა;

ჰ47)  ბუნებრივი  გაზის  საწარმო  −  ფიზიკური პირი  ან იურიდიული  პირი (გარდა საბოლოო მომხმარებლისა), რომელიც ახორციელებს ბუნებრივი გაზის წარმოების, გადაცემის, განაწილების, მიწოდებისა და შენახვის საქმიანობებიდან ერთ-ერთს  მაინც  ან/და  არის  ბუნებრივი   გაზის გადამცემი ქსელის ან/და ბუნებრივი გაზის გამანაწილებელი ქსელის მესაკუთრე   ან/და ბუნებრივი გაზის დახურული გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი, ვაჭრობს  ბუნებრივი  გაზით  (მათ შორის,  გათხევადებული ბუნებრივი გაზით) ან ახორციელებს ბუნებრივი გაზის ბაზრის ოპერირებას ან ბუნებრივი გაზის ორმხრივი ხელშეკრულებების  პლატფორმის ადმინისტრირებას და პასუხისმგებელია აღნიშნულ  საქმიანობებთან დაკავშირებული კომერციული, ტექნიკური ან/და მოვლა-პატრონობის  ფუნქციების შესრულებისთვის;

ჰ48) არასაყოფაცხოვრებო მომხმარებელი − მომხმარებელი, რომელიც ელექტროენერგიას ან/და ბუნებრივ გაზს არასაყოფაცხოვრებო მოხმარებისთვის ყიდულობს;

ჰ49) ელექტროენერგეტიკული ქსელების საოპერაციო უსაფრთხოება − პროგნოზირებად გარემოებებში ელექტროენერგიის გადამცემი და შესაბამის შემთხვევებში გამანაწილებელი ქსელების უწყვეტი ოპერირება;

ჰ50) ელექტროენერგეტიკული სისტემის პარალელური ოპერირება − ორი ან ორზე მეტი ურთიერთდაკავშირებული მეზობელი ელექტროენერგეტიკული სისტემის ან მათი ნაწილების სინქრონული ან ასინქრონული ოპერირება ელექტროენერგეტიკული სისტემის სტაბილურობის შენარჩუნებისთვის, განსაზღვრული პარამეტრებით;

ჰ51) მიწოდების პუნქტი − სისტემის განსაზღვრული პუნქტი, ურთიერთდაკავშირების პუნქტის ჩათვლით, რომელშიც შესაბამისი სისტემის ოპერატორი სისტემით მოსარგებლეს ან მომხმარებელს აწვდის ელექტროენერგიას ან ბუნებრივ გაზს, შემდგომი ტრანსპორტირებისთვის ან მოხმარებისთვის;

ჰ52) მიღების პუნქტი − სისტემის განსაზღვრული პუნქტი, ურთიერთდაკავშირების პუნქტის ჩათვლით, რომელშიც შესაბამისი სისტემის ოპერატორი მწარმოებლებისგან ან სხვა ურთიერთდაკავშირებული სისტემებისგან იღებს ელექტროენერგიას ან/და ბუნებრივ გაზს;

ჰ53) ბუნებრივი გაზის წარმოება − ბუნებრივი გაზის სისტემაში მიწოდებამდე ბუნებრივი გაზის მოპოვება, დამუშავება ან/და გადამუშავება მისი შემდგომი ტრანსპორტირების, შენახვის, ხელახალი გადამუშავების ან/და მოხმარების მიზნით;

ჰ54) დაცული მომხმარებელი − ბუნებრივი გაზის გამანაწილებელ ქსელთან მიერთებული  საყოფაცხოვრებო მომხმარებელი ან  მცირე საწარმო,  ბუნებრივი გაზის გამანაწილებელ ქსელთან ან ბუნებრივი გაზის გადამცემ ქსელთან მიერთებული ძირითადი სოციალური დანიშნულების  დაწესებულება, ცენტრალური  გათბობის დანადგარი, რომელიც არის ზემოაღნიშნული მომხმარებლების გათბობის წყარო და მიერთებულია ბუნებრივი  გაზის გამანაწილებელ  ქსელთან ან ბუნებრივი გაზის გადამცემ  ქსელთან,  რომლის სხვა სახის საწვავზე გადართვა შეუძლებელია;

ჰ55) საჯარო მომსახურების ვალდებულება − საერთო ეკონომიკური ინტერესებიდან გამომდინარე, ენერგეტიკული საწარმოსთვის დაკისრებული ვალდებულება, გასწიოს მომსახურება, რომელიც შეიძლება დაკავშირებული იყოს უსაფრთხოებასთან, მიწოდების უსაფრთხოების ჩათვლით, უწყვეტობასთან, ხარისხთან ან ფასთან, აგრეთვე გარემოს დაცვასთან. საჯარო მომსახურების ვალდებულება უნდა იყოს არადისკრიმინაციული და იმაზე მეტად არ უნდა ზღუდავდეს კონკურენციას, ვიდრე ეს აუცილებელია შესაბამისი საჯარო მომსახურების გასაწევად. ენერგეტიკული საწარმოს მიერ ამ კანონის შესაბამისად საჯარო მომსახურების გაწევა არ არის საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით გათვალისწინებული საჯარო სამართლებრივი უფლებამოსილების განხორციელება;

ჰ56) დაკავშირებული საწარმო − საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული აფილირებული ან/და ურთიერთდამოკიდებული პირები;

ჰ57) რეგულირებული საწარმო − ყველა სახის ენერგეტიკული საწარმო, აგრეთვე წყალმომარაგების ლიცენზიატი, რომლის საქმიანობაც რეგულირდება ამ კანონის მიხედვით და ექვემდებარება კომისიის მარეგულირებელ კომპეტენციას;

ჰ58) განახლებადი ენერგიის წყაროები − განახლებადი არაწიაღისეული ენერგიის წყაროები (ქარი, მზე, გეოთერმული ენერგია, ტალღები, ზღვის მიქცევა-მოქცევა, ჰიდროენერგია, ბიომასა, ნარჩენების გადამუშავებით მიღებული გაზი, წყალარინების გამწმენდი სადგურების გაზი და ბიოგაზი);

ჰ59) მიწოდების უსაფრთხოება − ელექტროენერგეტიკული/ბუნებრივი გაზის სისტემის უნარი, მიაწოდოს ელექტროენერგია/ბუნებრივი გაზი საბოლოო მომხმარებელს ამ კანონით დადგენილი მოთხოვნების დაცვით;

ჰ60) მცირე საწარმო − ელექტროენერგიის  ან ბუნებრივი გაზის საბოლოო არასაყოფაცხოვრებო მომხმარებელი (გარდა ავტოგაზგასამართი სადგურისა და ელექტროტრანსპორტის დამტენი პუნქტისა/სადგურისა), რომლის დასაქმებულთა რიცხვი, წლიური ბრუნვა, ბუღალტრული ბალანსი ან/და სხვა მაჩვენებელი არ აღემატება საქართველოს მთავრობის მიერ განსაზღვრულ მაჩვენებელს. საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილებით, ამ კანონის მიზნებისთვის მცირე საწარმოს კატეგორიას  შესაძლებელია მიეკუთვნოს აგრეთვე საბიუჯეტო ორგანიზაცია იმავე გადაწყვეტილებით განსაზღვრულ მაჩვენებლებთან შესაბამისობის შემთხვევაში;

ჰ61) ბუნებრივი გაზის შენახვა − შესაბამისი სისტემის ოპერატორის მიერ ბუნებრივი გაზის საცავის მოწყობილობაში ან გათხევადებული ბუნებრივი გაზის მოწყობილობაში ბუნებრივი გაზის შენახვა, სისტემით მოსარგებლეებისთვის აღნიშნულთან დაკავშირებული მომსახურების გაწევის ჩათვლით;

ჰ62) მიწოდება − საბოლოო მომხმარებელზე ელექტროენერგიის/ბუნებრივი გაზის, მათ შორის, გათხევადებული ბუნებრივი გაზის გაყიდვა;

ჰ63) მიწოდების ხელშეკრულება − ელექტროენერგიის ან/და ბუნებრივი გაზის, მათ შორის, გათხევადებული ბუნებრივი გაზის, მიწოდების ხელშეკრულება;

ჰ64) ბოლო ალტერნატივის მიწოდება − მიწოდება საჯარო მომსახურების გაწევის სახით, შეზღუდული ვადითა და რეგულირებული პირობებით, იმ საბოლოო მომხმარებლებისთვის, რომლებმაც, გარკვეული გარემოებებიდან გამომდინარე, ვერ აირჩიეს ან დაკარგეს ელექტროენერგიის ან/და ბუნებრივი გაზის მიმწოდებელი;

ჰ65) სისტემა − ელექტროენერგეტიკული ან/და ბუნებრივი გაზის სისტემა;

ჰ66) სისტემის ოპერატორი − ელექტროენერგიის გადამცემი სისტემის ოპერატორი, ელექტროენერგიის გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი, ბუნებრივი გაზის გადამცემი სისტემის ოპერატორი, ბუნებრივი გაზის გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი, ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორი, გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორი;

ჰ67) სისტემით მოსარგებლე − სისტემის მომსახურებით მოსარგებლე ნებისმიერი ფიზიკური ან იურიდიული პირი;

ჰ68) „მიიღე ან გადაიხადე“ ხელშეკრულება − ბუნებრივი გაზის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება, რომელიც ავალდებულებს მყიდველს, გადაიხადოს სახელშეკრულებო სიმძლავრის სრული მოცულობის ან ხელშეკრულებით დადგენილი ნაწილის შესაბამისი ღირებულება, რეალური მოხმარების მიუხედავად;

ჰ69) ტარიფი − კომისიის მიერ ამ კანონით განსაზღვრული წესით დადგენილი საქონლისა და მომსახურების ფასი;

ჰ70) სატარიფო მეთოდოლოგია − იმ წესების, მეთოდებისა და პრინციპების ერთობლიობა, რომლებიც განსაზღვრული და მიღებულია კომისიის მიერ და რომლებიც გამოიყენება ტარიფების ან/და საფასურების დასადგენად;

ჰ71) ტექნიკური სიმძლავრე − მაქსიმალური ბაზისური სიმძლავრე, რომლის შეთავაზება სისტემით მოსარგებლეებისთვის შეუძლია ბუნებრივი გაზის გადამცემი სისტემის ოპერატორს, ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორს ან გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორს, ბუნებრივი გაზის სისტემის ერთიანობისა და შესაბამისი სისტემის საოპერაციო მოთხოვნების გათვალისწინებით;

ჰ72) მესამე ქვეყანა − ნებისმიერი ქვეყანა, რომელიც არ არის ენერგეტიკული გაერთიანების მხარე ან ევროპის ეკონომიკური სივრცის წევრი;

ჰ73) მესამე პირის დაშვება − ნებისმიერი პირის სისტემაზე დაშვებისა და სარგებლობის უფლება განსაზღვრული წესებისა და პირობების შესაბამისად;

ჰ74) ვაჭრობა − ელექტროენერგიის/ბუნებრივი გაზის ყიდვა-გაყიდვა საქართველოს ტერიტორიაზე ან საქართველოს ტერიტორიის ფარგლების გარეთ გადაყიდვის მიზნით;

ჰ75) ტრეიდერი − პირი, რომელიც შესაბამისი ბაზრის წესებით დადგენილი წესით საბითუმო ბაზარზე ვაჭრობს ელექტროენერგიით ან/და ბუნებრივი გაზით, გარდა სისტემის ოპერატორისა;

ჰ76) ელექტროენერგიის გადაცემა − ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის მეშვეობით ელექტროენერგიის ტრანსპორტირება მიღების პუნქტიდან მიწოდების პუნქტებამდე ელექტროენერგიის მიწოდების უზრუნველსაყოფად;

ჰ77) ბუნებრივი გაზის გადაცემა − ბუნებრივი გაზის გადამცემი ქსელის მეშვეობით ბუნებრივი გაზის ტრანსპორტირება მიწოდების პუნქტებამდე ბუნებრივი გაზის მიწოდების უზრუნველსაყოფად;

ჰ78) გადამცემი სისტემის ოპერატორი:

ჰ78.ა) ელექტროენერგეტიკის სექტორში − ელექტროენერგიის გადაცემის საქმიანობის განმახორციელებელი ელექტროენერგეტიკული საწარმო − ელექტროენერგიის გადამცემი სისტემის ოპერატორი, რომელიც პასუხისმგებელია შესაბამის არეალში ელექტროენერგიის გადამცემი სისტემის ოპერირებაზე, მოვლა-პატრონობასა და განვითარებაზე, აგრეთვე ელექტროენერგიის გადამცემი სისტემის სხვა სისტემებთან ურთიერთდაკავშირებაზე, სადაც შესაძლებელია, და ელექტროენერგიის გადაცემასთან დაკავშირებული გონივრული მოთხოვნების დაკმაყოფილების მიზნით სისტემის გრძელვადიანი შესაძლებლობის უზრუნველყოფაზე;

ჰ78.ბ) ბუნებრივი გაზის სექტორში − ბუნებრივი გაზის გადაცემის საქმიანობის განმახორციელებელი ბუნებრივი გაზის საწარმო − ბუნებრივი გაზის გადამცემი სისტემის ოპერატორი, რომელიც პასუხისმგებელია შესაბამის არეალში ბუნებრივი გაზის გადამცემი სისტემის ოპერირებაზე, მოვლა-პატრონობასა და განვითარებაზე, აგრეთვე ბუნებრივი გაზის გადამცემი სისტემის სხვა სისტემებთან ურთიერთდაკავშირებაზე, სადაც შესაძლებელია, და ბუნებრივი გაზის გადაცემასთან დაკავშირებული გონივრული მოთხოვნების დაკმაყოფილების მიზნით სისტემის გრძელვადიანი შესაძლებლობის უზრუნველყოფაზე;

ჰ79) გადამცემი სისტემის მესაკუთრე − საწარმო, რომელიც არის ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის გადამცემი ქსელის მესაკუთრე, მაგრამ არ არის გადამცემი სისტემის ოპერატორი;

ჰ80) უნივერსალური მომსახურება − ელექტროენერგიის მიწოდება საჯარო მომსახურების გაწევის სახით, რეგულირებული პირობებით, საყოფაცხოვრებო მომხმარებლისა და მცირე საწარმოსთვის, რომლებიც უფლებამოსილი არიან მიიღონ ეს მომსახურება ასეთი პირობებით, თავიანთი არჩევანით ან ავტომატურ რეჟიმში, საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად;

ჰ81) გამოუყენებელი სიმძლავრე − ბაზისური სიმძლავრე, რომელიც სისტემით მოსარგებლემ მოიპოვა ბუნებრივი გაზის გადამცემი სისტემის ოპერატორთან, ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორთან ან გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორთან დადებული შესაბამისი ხელშეკრულების საფუძველზე და რომლის გამოყენებაზედაც წინასწარი შეტყობინება არ განახორციელა ქსელის წესებით განსაზღვრულ ვადაში;

ჰ82) ვერტიკალურად ინტეგრირებული საწარმო:

ჰ82.ა) ელექტროენერგეტიკის სექტორში − ვერტიკალურად ინტეგრირებული ელექტროენერგეტიკული საწარმო − ერთი მხრივ, ელექტროენერგიის გადაცემის ან/და განაწილების სულ ცოტა ერთი ფუნქციის და, ამავდროულად, მეორე მხრივ, ელექტროენერგიის წარმოების ან/და მიწოდების სულ ცოტა ერთი ფუნქციის განმახორციელებელი ელექტროენერგეტიკული საწარმო ან ელექტროენერგეტიკულ საწარმოთა ჯგუფი, რომელთა პირდაპირ ან არაპირდაპირ კონტროლზე უფლებამოსილია/უფლებამოსილი არიან ერთი და იგივე პირი/პირები;

ჰ82.ბ) ბუნებრივი გაზის სექტორში − ვერტიკალურად ინტეგრირებული ბუნებრივი გაზის საწარმო − ერთი მხრივ, ბუნებრივი გაზის გადაცემის, განაწილების ან/და შენახვის სულ ცოტა ერთი ფუნქციის ან/და გათხევადებული ბუნებრივი გაზის მოწყობილობის ოპერირების და, ამავდროულად, მეორე მხრივ, ბუნებრივი გაზის წარმოების ან/და მიწოდების სულ ცოტა ერთი ფუნქციის განმახორციელებელი ბუნებრივი გაზის საწარმო ან ბუნებრივი გაზის საწარმოთა ჯგუფი, რომელთა პირდაპირ ან არაპირდაპირ კონტროლზე უფლებამოსილია/უფლებამოსილი არიან ერთი და იგივე პირი/პირები;

ჰ83) მოწყვლადი მომხმარებელი − საყოფაცხოვრებო მომხმარებელი, რომელსაც მისი სტატუსისა თუ მდგომარეობის გამო, საქართველოს შესაბამისი კანონმდებლობის საფუძველზე მინიჭებული აქვს სისტემით სარგებლობის ან/და ელექტროენერგიის ან/და ბუნებრივი გაზის მიღების ან/და წყალმომარაგებით სარგებლობის უფლება შეღავათიანი პირობებით;

ჰ84) მცირე სიმძლავრის ელექტროსადგური − ელექტროსადგური, რომლის საპროექტო სიმძლავრე არ აღემატება 15 მეგავატს;

ჰ85) წყალმომარაგების სისტემა − სასმელი წყლის წყალმომარაგების სისტემა ან/და წყალარინების სისტემა;

ჰ86) სასმელი წყლის წყალმომარაგების სისტემა − წყლის მიღების, ტრანსპორტირებისა და განაწილების ქსელის (მილსადენი, რეზერვუარი, ღია და დახურული არხები, საჭიროების შემთხვევაში, სატუმბი სადგური და სხვა) ერთობლიობა, რომელიც გამოიყენება წყლის მომხმარებლისთვის სასმელი წყლის მისაწოდებლად;

ჰ87) წყალარინების სისტემა − წყალარინების ქსელების, როგორც მიწისქვეშა, ისე მიწისზედა უდაწნეო ან/და სადაწნეო მილსადენების, გვირაბების, სპეციალური შენობა-ნაგებობების (გამწმენდი ნაგებობა, სატუმბი სადგური და სხვა) და მოწყობილობა-დანადგარების ერთობლიობა, რომელიც უზრუნველყოფს მომხმარებლებისგან ჩამდინარე წყლების მიღებას, გატარებას და დასაშვებ ნორმამდე გაწმენდას;

ჰ88) სასმელი წყალი − სასმელი წყლის ტექნიკური რეგლამენტით განსაზღვრული შესაბამისი ხარისხის წყალი;

ჰ89) სასმელი წყლის ხარჯვის ნორმა − სასმელი წყლის ტარიფის გაანგარიშებისას კომისიის მიერ თითოეული წყალმომარაგების ლიცენზიატისთვის ინდივიდუალურად განსაზღვრული ერთ სულ მოსახლეზე სასმელი წყლის ნორმა, რომელიც აისახება წყალმომარაგების ტარიფში;

ჰ90) ორმხრივი ხელშეკრულებების პლატფორმა − ორმხრივი  ხელშეკრულებების პლატფორმის ადმინისტრატორის მიერ ორგანიზებული პლატფორმა, რომლის მეშვეობითაც ხორციელდება ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის ყიდვა-გაყიდვა ბაზრის მონაწილეებს შორის ორმხრივი ხელშეკრულებების საფუძველზე, ბაზრის წესების შესაბამისად;

ჰ91) დახურული გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი − ელექტროენერგიის დახურული გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი ან/და ბუნებრივი გაზის დახურული გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი;

ჰ92) ელექტროენერგიის ორგანიზებული ბაზარი − ელექტროენერგიის სტანდარტიზებული პროდუქტებისა და დამხმარე მომსახურების ყიდვა- გაყიდვისთვის ელექტროენერგიის ბაზრის შესაბამისი სეგმენტის  ოპერატორის მიერ ორგანიზებული ელექტროენერგიის საბითუმო ბაზარი, მათ შორის, ელექტროენერგიის დღით ადრე ბაზარი, ელექტროენერგიის დღიური  ბაზარი ან/და ელექტროენერგიის  საბალანსო ბაზარი;

ჰ93) ელექტროენერგიის ორმხრივი ხელშეკრულებების ბაზარი − ელექტროენერგიის საბითუმო ბაზარი, სადაც ელექტროენერგიისა  და დამხმარე მომსახურების ყიდვა-გაყიდვა ხორციელდება ბაზრის  მონაწილეებს  შორის პირდაპირი  მოლაპარაკების გზით, ორმხრივი ხელშეკრულებების საფუძველზე ან ელექტროენერგიის ორმხრივი ხელშეკრულებების პლატფორმის მეშვეობით;

ჰ94) ბუნებრივი გაზის ორგანიზებული ბაზარი − ბუნებრივი გაზის ყიდვა- გაყიდვისთვის ბუნებრივი გაზის ბაზრის შესაბამისი სეგმენტის ოპერატორის მიერ ორგანიზებული ბუნებრივი გაზის საბითუმო ბაზარი;

ჰ95) ბუნებრივი გაზის ორმხრივი ხელშეკრულებების ბაზარი − ბუნებრივი გაზის საბითუმო ბაზარი, სადაც ბუნებრივი გაზის ყიდვა-გაყიდვა ხორციელდება ბაზრის მონაწილეებს შორის პირდაპირი მოლაპარაკების  გზით,  ორმხრივი ხელშეკრულების საფუძველზე ან ბუნებრივი გაზის ორმხრივი ხელშეკრულებების პლატფორმის მეშვეობით.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.
საქართველოს 2023 წლის 29 ნოემბრის კანონი №3763 – ვებგვერდი, 11.12.2023წ.

მუხლი 4. ტერმინთა გამოყენება

ამ კანონით განსაზღვრული ყველა ზოგადი ტერმინი განმარტებული და გამოყენებული უნდა იქნეს ამ კანონით გათვალისწინებული ყველა სექტორის მიმართ, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც შესაბამისი დებულების კონტექსტი ცალსახად მიანიშნებს მის გამოყენებაზე მხოლოდ კონკრეტული სექტორის ან მასთან დაკავშირებული ურთიერთობის მიმართ. 

კარი II. ენერგეტიკული და წყალმომარაგების საქმიანობა

თავი III. ენერგეტიკული საქმიანობის რეგულირება

მუხლი 5. ენერგეტიკული საქმიანობის მარეგულირებელი ზოგადი პრინციპები

1. ენერგეტიკული საქმიანობის ორგანიზების, რეგულირებისა და მონიტორინგის ძირითადი პრინციპებია:

ა) ელექტროენერგეტიკული და ბუნებრივი გაზის სისტემების ოპერირებისა და დაკავშირებული მომსახურების გაწევის უსაფრთხოება და საიმედოობა;

ბ) საქართველოს ტერიტორიაზე მცხოვრები და საქმიანობის განმახორციელებელი მომხმარებლებისთვის ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის უსაფრთხო მიწოდება;

გ) ამ კანონით განსაზღვრული პირობების შესაბამისად, ელექტროენერგეტიკულ და ბუნებრივი გაზის სისტემებზე შეუზღუდავი დაშვება და მიმწოდებლის შეცვლის უფლების ეფექტიანი განხორციელება;

დ) ყველა სახის ენერგეტიკულ საქმიანობაში კონკურენციის, გამჭვირვალობის, არადისკრიმინაციულობისა და სამართლებრივი განსაზღვრულობის უზრუნველყოფა, მიუხედავად იმისა, ასეთი საქმიანობა ხორციელდება საჯარო მომსახურების ვალდებულების თუ საბაზრო საქმიანობის სახით;

ე) გადაცემისა და განაწილების საქმიანობის დამოუკიდებლობა სხვა ენერგეტიკული საქმიანობისა და მათთან დაკავშირებული კომერციული ინტერესებისგან, აგრეთვე ინტერესთა კონფლიქტისა და ჯვარედინი სუბსიდირების წინაპირობების გამორიცხვა;

ვ) ენერგეტიკული საქმიანობის ეფექტიანობის გაზრდა და მდგრადი განვითარებასაქართველოს გარემოსდაცვითი, ეკონომიკური და სოციალური უსაფრთხოების პოლიტიკის შესაბამისად, აგრეთვე გარემოზე უარყოფითი ზეგავლენის შემცირება;

ზ) სისტემის ოპერირებისას „ჭკვიანი“ და გარემოსთვის უსაფრთხო ტექნოლოგიების გამოყენების ხელშეწყობა;

თ) ურთიერთდამაკავშირებლების სიმძლავრეების ეფექტიანი გამოყენების, ენერგეტიკულ ბაზრებზე დივერსიფიკაციისა და კონკურენციის გაზრდის მიზნით ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის ტრანსსასაზღვრო გადადინების ხელშეწყობა, სიმძლავრის განაწილებისა და გადატვირთვის მართვის მკაფიოდ განსაზღვრული, გამჭვირვალე და არადისკრიმინაციული ინსტრუმენტების შესაბამისად;

ი) ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის ბაზრების მონაწილეებისა და საბოლოო მომხმარებლების უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების დაცვა;

კ) საქართველოში მცხოვრები და საქმიანობის განმახორციელებელი მომხმარებლების სასარგებლოდ ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის ფიზიკური და ფინანსური ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა.

2. ენერგეტიკული საქმიანობის მარეგულირებელი ანმასთან დაკავშირებულისამართლებრივი აქტები უნდა იქნეს განმარტებული და დანერგილი ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული ძირითადი პრინციპების გათვალისწინებით.

მუხლი 6. კომპეტენტური ორგანოები

1. საქართველოს მთავრობა, სამინისტრო და სხვა სახელმწიფო უწყებები ენერგეტიკული საქმიანობის მართვასთან დაკავშირებულ შესაბამის გადაწყვეტილებებს იღებენ ამ კანონითა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებით განსაზღვრული სპეციალური კომპეტენციის ფარგლებში.

2. კომისია, როგორც ამ კანონით გათვალისწინებული სფეროს ერთადერთი ეროვნული მარეგულირებელი ორგანო, იქმნება და მოქმედებს ამ კანონით დადგენილი წესების შესაბამისად.

3.ამ კანონით გათვალისწინებული სფეროს ობიექტების მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესი და ნებართვის გაცემაზე უფლებამოსილი უწყებები განისაზღვრება „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონითა და შესაბამისი კანონქვემდებარე აქტებით.

4. ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების სექტორებში მარეგულირებელი და ადმინისტრაციული პრაქტიკის ჰარმონიზების მიზნით ამ მუხლით გათვალისწინებული კომპეტენტური ორგანოები უზრუნველყოფენ მჭიდრო თანამშრომლობას ეროვნულ და რეგიონულ დონეებზე.

მუხლი 7. სახელმწიფოს ენერგეტიკული პოლიტიკა

1. სამინისტრო საქართველოს მთავრობასთან, კომისიასთან და სხვა შესაბამის მხარეებთან თანამშრომლობით შეიმუშავებს სახელმწიფოს ენერგეტიკულ პოლიტიკას სულ მცირე 10-წლიანი პერიოდისთვის და საქართველოს პარლამენტის მიერ სათანადო წესით დამტკიცებისა და გამოქვეყნების შემდეგ უზრუნველყოფს მის განხორციელებას.

2. სახელმწიფოს ენერგეტიკული პოლიტიკით გათვალისწინებული უნდა იყოს შემდეგი საკითხები:

ა) მოკლე-, საშუალო- და გრძელვადიანი პერიოდებისთვის შემუშავებული სტრატეგია და პრიორიტეტები ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის სექტორებისთვის, მათ შორის, ელექტროენერგიის წარმოების, გადაცემის (მათ შორის, ტრანსსასაზღვრო გადაცემის) და განაწილების, აგრეთვე ბუნებრივი გაზის წარმოების, გადაცემის (მათ შორის, ტრანსსასაზღვრო გადაცემის), განაწილების, შენახვის და გათხევადებულ ბუნებრივ გაზთან დაკავშირებული საქმიანობის სტრატეგიული განვითარება;

ბ) ღონისძიებები, რომლებიც ემსახურება საქართველოს ტერიტორიაზე მცხოვრები და საქმიანობის განმახორციელებელი მომხმარებლებისთვის ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის უსაფრთხო და საიმედო მიწოდებას;

გ) ღონისძიებები, რომლებიც უზრუნველყოფს საქართველოს ტერიტორიაზე მცხოვრები და საქმიანობის განმახორციელებელი მომხმარებლებისთვის ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის ფიზიკურ და ფინანსურ ხელმისაწვდომობას, ენერგეტიკული სიღარიბის ეტაპობრივ დაძლევას;

დ) ენერგეტიკული სექტორისა და ენერგეტიკული საქმიანობის განვითარების გზით მიწოდებისა და მოთხოვნის გრძელვადიანი დაბალანსების დაგეგმვა, ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის მოხმარების ტენდენციების გათვალისწინებით;

ე) ელექტროენერგიის წარმოებისთვის გამოყენებული პირველადი ენერგიის წყაროების, აგრეთვე ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის იმპორტის წყაროების, მარშრუტებისა და მიმწოდებლების დივერსიფიკაციის მექანიზმები;

ვ) ეკონომიკურად ეფექტიან და მდგრად პირობებში საქართველოდან ელექტროენერგიის ექსპორტის შესაძლებლობების გაზრდის ან გაუმჯობესების საშუალებები;

ზ) ზომები, რომელთა მიზანია განახლებადი ენერგიის წყაროების გამოყენება ასეთი წყაროებიდან წარმოებული ელექტროენერგიის წარმოებისა და მოხმარების მიზნით, ისევე, როგორც ნებისმიერი წამახალისებელი ზომა ან მხარდამჭერი მექანიზმი, რომელიც გამოიყენება განახლებადი ენერგიის წყაროების წასახალისებლად;

თ) ზომები, მათ შორის, მათთან დაკავშირებული ნებისმიერი სახის მხარდამჭერი მექანიზმები, რომლებიც ელექტროენერგიისა და სითბოს კომბინირებული წარმოების ხელშეწყობას ისახავს მიზნად;

ი) ენერგეტიკული საქმიანობის, აგრეთვე ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის მოხმარების ეფექტიანობის გაზრდის ღონისძიებები;

კ) ენერგეტიკული საქმიანობის ეფექტიანობის გაზრდისა და გარემოზე უარყოფითი ზემოქმედების შემცირების, აგრეთვე მათი მდგრადი განვითარების საკითხები საქართველოს გარემოსდაცვითი, ეკონომიკური და სოციალური უსაფრთხოების პოლიტიკის შესაბამისად;

ლ) ენერგეტიკული სექტორის ყველა მონაწილის, მათ შორის, მოწყვლადი მომხმარებლების, უფლებებისა და ინტერესების დაცვის ღონისძიებები;

მ) ელექტროენერგიის წარმოების, გადაცემისა და განაწილების ინფრასტრუქტურაში, ბუნებრივი გაზის გადაცემისა და განაწილების ინფრასტრუქტურაში, აგრეთვე შესაბამის შემთხვევებში – ბუნებრივი გაზის წარმოების, შენახვისა და გათხევადებული ბუნებრივი გაზის მოწყობილობებში ინვესტიციების წახალისებისა და მოზიდვის ღონისძიებები, მათ შორის, ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის სექტორებში ინოვაციური, გარემოსთვის უსაფრთხო და „ჭკვიანი“ ტექნოლოგიების დანერგვა;

ნ) ენერგეტიკულ საქმიანობაში კონკურენციის, გამჭვირვალობის, არადისკრიმინაციულობისა და სამართლებრივი სიცხადის ხელშემწყობი ზომები;

ო) ენერგეტიკის სფეროში სამეცნიერო კვლევისა და განათლების ხელშემწყობი ღონისძიებები, მათ შორის, სახელმწიფო სუბსიდირება და კერძო ინვესტიციების მოზიდვა;

პ) საქართველოს ენერგეტიკული სექტორის ფუნქციონირებისა და განვითარებისთვის მნიშვნელოვანი სხვა ანალიზები, პროგნოზები, მოსაზრებები და რეკომენდაციები.

3. სახელმწიფოს ენერგეტიკული პოლიტიკა უნდა ითვალისწინებდეს ქვეყანაში გამოყენებულ ყველა ენერგეტიკულ რესურსს და მოიცავდეს ენერგეტიკისა და კლიმატის ეროვნულ, ინტეგრირებულ გეგმას, რომელიც მიმართული იქნება ენერგეტიკული უსაფრთხოებისა და სოლიდარულობის, ენერგეტიკული ბაზრების, სათბურის გაზების ემისიების შემცირების, ენერგეტიკული სექტორის ინოვაციურობის, კონკურენტუნარიანობისა და ენერგიაზე მოთხოვნის მართვისკენ. ეროვნული გეგმა უნდა ითვალისწინებდეს თითოეული მიმართულების მიზნებს და აღწერდეს თითოეული მიზნის მისაღწევად აუცილებელ პოლიტიკას და მის განსახორციელებლად საჭირო ღონისძიებებს. ეროვნული გეგმა მტკიცდება სახელმწიფოს ენერგეტიკული პოლიტიკის დოკუმენტის შემადგენელი ნაწილის ან მისი დანართის სახით. ეროვნული გეგმა უნდა მომზადდეს და წარედგინოს ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს, ენერგეტიკული გაერთიანების მინისტრთა საბჭოს რეკომენდაციისა და ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს მიერ გამოცემული სახელმძღვანელო მითითებების შესაბამისად. 

თავი IV. ენერგეტიკული საქმიანობის ორგანიზება

მუხლი 8. ენერგეტიკული საქმიანობა

1. ამ კანონის მიზნებისთვის ენერგეტიკულ საქმიანობად ითვლება:

ა) ელექტროენერგეტიკული საქმიანობა:

ა.ა) ელექტროენერგიის წარმოება;

ა.ბ) ელექტროენერგიის გადაცემა; 

ა.გ) ელექტროენერგიის განაწილება;

ა.დ) ელექტროენერგიის მიწოდება;

ა.ე) ელექტროენერგიით ვაჭრობა;

ა.ვ) ელექტროენერგიის ბაზრის ოპერირება;

ა.ზ) ელექტროენერგიის ორმხრივი ხელშეკრულებების პლატფორმის ადმინისტრირება;

ა.თ) ელექტროენერგიის დახურული გამანაწილებელი სისტემის ოპერირება;

ბ) ბუნებრივი გაზის საქმიანობა:

ბ.ა) ბუნებრივი გაზის წარმოება;

ბ.ბ) ბუნებრივი გაზის გადაცემა;

ბ.გ) ბუნებრივი გაზის განაწილება;

ბ.დ) ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერირება;

ბ.ე) გათხევადებული ბუნებრივი გაზის მოწყობილობების ოპერირება;

ბ.ვ) ბუნებრივი გაზის მიწოდება;

ბ.ზ)ბუნებრივი გაზით ვაჭრობა;

ბ.თ) ბუნებრივი გაზის ბაზრის ოპერირება;

ბ.ი) ბუნებრივი გაზის ორმხრივი ხელშეკრულებების პლატფორმის ადმინისტრირება;

ბ.კ) ბუნებრივი გაზის დახურული გამანაწილებელი სისტემის ოპერირება.

2. ელექტროენერგიის წარმოება გადამცემი ან/და გამანაწილებელი ქსელის გამოყენების გარეშე სრული რაოდენობის პირადი მოხმარების მიზნით არ რეგულირდება ამ კანონით, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ასეთი მწარმოებელი აპირებს ჭარბი ელექტროენერგიის სხვა ელექტროენერგეტიკული საწარმოსთვის ან მომხმარებლისთვის მიყიდვას.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 9. საჯარო მომსახურება

1. საერთო ეკონომიკური ინტერესიდანგამომდინარე, მიწოდების უსაფრთხოების, უწყვეტობის, სათანადო ხარისხისა და ფასის, აგრეთვე გარემოს დაცვის, ენერგოეფექტურობის, განახლებადი ენერგიის წყაროებიდან ენერგიის წარმოებისა და კლიმატის დაცვის უზრუნველყოფის მიზნით ენერგეტიკულ საწარმოს შესაძლოა დაეკისროს საჯარო მომსახურების გაწევის ვალდებულება.

2. ენერგეტიკულ საწარმოს საჯარო მომსახურების ვალდებულებას აკისრებს საქართველოს მთავრობა სახელმწიფოს კომპეტენტურ ორგანოებთან, კომისიასთან და ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოსთან კონსულტაციის შემდეგ.

3. საჯარო მომსახურების ვალდებულება არის დროებითი ღონისძიება, რომელიც უნდა დაექვემდებაროს რეგულარულ გადახედვას მისი საჭიროებისა და ზემოქმედების შედეგების განსაზღვრის მიზნით.

4. საჯარო მომსახურების გაწევის ვალდებულება, გარდა ამ მუხლის მე-11 პუნქტით გათვალისწინებული მომსახურებისა, შესაძლოა დაეკისროს ნებისმიერ ენერგეტიკულ საწარმოს, თუ ეს აუცილებელია ამ კანონით დადგენილი მიზნების მისაღწევად. საჯარო მომსახურების ვალდებულების დაკისრება და შესრულება უნდა იყოს გამჭვირვალე, არადისკრიმინაციული და ადვილად გადამოწმებადი. იგი უნდა იყოს პროპორციული, არ უნდა ზღუდავდეს კონკურენციას ენერგეტიკულ ბაზრებზე იმაზე მეტად, ვიდრე აუცილებელია ამ საჯარო მომსახურების მიზნების მისაღწევად, და უნდა უზრუნველყოფდეს ენერგეტიკული გაერთიანების მხარეების ენერგეტიკული საწარმოების თანაბარ წვდომას საქართველოში საბოლოო მომხმარებლებზე.

5. ენერგეტიკული საწარმოსთვის საჯარო მომსახურების ვალდებულების დაკისრებისას საქართველოს მთავრობა ამ კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად განსაზღვრავს ასეთი მომსახურების მიმღებ პირებს ან პირთა ჯგუფს.

6. საჯარო მომსახურების ვალდებულების შესრულების მიზნით ენერგეტიკული საწარმოსთვის ფინანსური ან სხვა სახის კომპენსაციის ან ნებისმიერი ექსკლუზიური უფლების მინიჭება უნდა განხორციელდეს გამჭვირვალე და არადისკრიმინაციული გზით, ამასთანავე, სახელმწიფოს მიერ გაცემული ამგვარი სარგებელი არ უნდა აღემატებოდეს შესაბამისი საჯარო მომსახურების ვალდებულების შესრულებასთან დაკავშირებულ ხარჯებს, მიღებული შემოსავლისა და გონივრული მოგების გათვალისწინებით. კომისია უფლებამოსილია დაადგინოს ტარიფი საჯარო მომსახურების ვალდებულების შესრულებისთვის.

7. ამ კანონის შესაბამისად საჯარო მომსახურების ვალდებულების სახით შეთავაზებული ყველა ზომა უნდა შეფასდეს ამ მუხლის მოთხოვნათა გათვალისწინებით და საჭიროების შემთხვევაში დასაბუთდეს კონკურენციის ან/და სახელმწიფო დახმარების მარეგულირებელი საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნათა შესაბამისად.

8. საჯარო მომსახურების განმახორციელებელმა ენერგეტიკულმა საწარმოებმა, სათანადო ენერგეტიკული საქმიანობისთვის ამ კანონით განსაზღვრულ სპეციფიკურ ფარგლებში და დადგენილი მოთხოვნების შესაბამისად, უნდა უზრუნველყონ:

ა) მიწოდების უსაფრთხოება;

ბ) ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის მიწოდება წინასწარ განსაზღვრული ან/და შეთანხმებული ხარისხით;

გ) განსაზღვრულ შემთხვევებში, რეგულირებული პირობების შესაბამისად დადგენილი ტარიფების ან საფასურების გამოყენება;

დ) გარემოს დაცვისა და ენერგოეფექტურობის გაუმჯობესება;

ე) ადამიანის ჯანმრთელობის, სიცოცხლისა და საკუთრების დაცვა;

ვ) მომხმარებელთა უფლებების დაცვა.

9. ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს უნდა ეცნობოს ყველა ისეთი ღონისძიებისთაობაზე, რომლის მიზანია ახალი საჯარო მომსახურების ვალდებულების დაკისრება ან არსებულის ცვლილება, მათ შორის, მომხმარებელთა დაცვასა და გარემოს დაცვასთან დაკავშირებით, და წარედგინოს ეროვნულ და საერთაშორისო კონკურენციაზე მათი შესაძლო ზეგავლენის შეფასება. ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს ასევე უნდა ეცნობოს ასეთ ზომებსა და ღონისძიებებში შემდგომ განხორციელებული ნებისმიერი ცვლილების შესახებ.

10. ამ მუხლის მე-9 პუნქტში მითითებული ინფორმაციის მომზადებასა და მიწოდებას უზრუნველყოფს სამინისტრო კომისიასთან თანამშრომლობით.

11. ამ მუხლით გათვალისწინებული საჯარო მომსახურების დაკისრების პირობები და პროცედურები არ ვრცელდება ისეთ ენერგეტიკულ საქმიანობაზე, რომელიც ამ კანონისა და მის საფუძველზე მიღებული კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებით განსაზღვრული პირობების შესაბამისად ხორციელდება საჯარო მომსახურების სახით:

ა) ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის გადაცემა − გადამცემი სისტემის ოპერატორის მიერ;

ბ) ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის განაწილება − გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის მიერ.

მუხლი 10. საბაზრო საქმიანობა

1. ენერგეტიკული საქმიანობა, რომელიც ამ კანონის მე-9 მუხლის შესაბამისად არ არის მიჩნეული ან დაკისრებული, როგორც საჯარო მომსახურება, ხორციელდება საბაზრო საქმიანობის სახით, შესაბამისი საქმიანობის მარეგულირებელი წესების თანახმად, ხოლო ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის ან/და დაკავშირებული მომსახურების რაოდენობა და ფასი, აგრეთვე სხვა კომერციული პირობები განისაზღვრება ხელშეკრულებით ან/და ორგანიზებულ ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის ბაზრებზე ფასის პირდაპირი შეთავაზების გზით.

2. საბაზრო საქმიანობის ორგანიზება და განხორციელება უნდა შეესაბამებოდეს საბოლოო მომხმარებლის საჭიროებებს და მიზნად უნდა ისახავდეს ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის უსაფრთხო, საიმედო და ეფექტიან მიწოდებას სამართლიანი კონკურენციისა და ენერგეტიკული საწარმოების სამართლებრივი თანასწორობის პრინციპების დაცვით. 

თავი V. ენერგეტიკული და წყალმომარაგების საქმიანობისავტორიზაცია

მუხლი 11. ენერგეტიკული და წყალმომარაგების საქმიანობის სავალდებულო ავტორიზაცია

1. „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონითა და ამ კანონით გათვალისწინებული პირობების შესაბამისად, კომისია ლიცენზიებს გასცემს შემდეგ საქმიანობაზე:

ა) ელექტროენერგეტიკის სექტორში:

ა.ა) ელექტროენერგიის წარმოება, გარდა ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა;

ა.ბ) ელექტროენერგიის გადაცემა;

ა.გ) ელექტროენერგიის განაწილება;

ა.დ) ელექტროენერგიის ბაზრის ოპერირება;

ბ) ბუნებრივი გაზის სექტორში:

ბ.ა) ბუნებრივი გაზის გადაცემა;

ბ.ბ) ბუნებრივი გაზის განაწილება;

ბ.გ) ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერირება;

ბ.დ) გათხევადებული ბუნებრივი გაზის მოწყობილობების ოპერირება;

ბ.ე) ბუნებრივი გაზის ბაზრის ოპერირება;

გ) წყალმომარაგება.

2. აკრძალულია ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული საქმიანობის განხორციელება კომისიის მიერ გაცემული მოქმედი ლიცენზიის გარეშე, რომელიც საწარმოს უფლებას ანიჭებს, განახორციელოს შესაბამისი საქმიანობა.

3. ლიცენზირებას არ საჭიროებს:

ა) პირის მიერ ელექტროენერგიის წარმოება მხოლოდ საკუთარი (საყოფაცხოვრებო ან/და არასაყოფაცხოვრებო) მოხმარებისთვის, როდესაც ელექტროენერგიის როგორც წარმოების, ისე მოხმარების ობიექტი მიერთებული არ არის ელექტროენერგიის გადამცემ ან გამანაწილებელ ქსელთან;

ბ) ელექტროენერგიის წარმოება ობიექტის ექსპლუატაციაში მიღების დროს ამ კანონის 36-ე მუხლის შესაბამისად;

გ) ელექტროენერგიის წარმოება მცირე და მიკროსიმძლავრის ელექტროსადგურებით;

დ) დახურული გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი, რომელსაც, ამ კანონის 82-ე მუხლის შესაბამისად, კომისიის გადაწყვეტილებით მიენიჭა დახურული გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის სტატუსი.

4. მცირე სიმძლავრის ელექტროსადგური ან ენერგეტიკული საწარმო, რომელიც ახორციელებს ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის მიწოდების, ელექტროენერგიით ან ბუნებრივი გაზით ვაჭრობის ან ორმხრივი ხელშეკრულებების პლატფორმის ადმინისტრირების საქმიანობას, რომელიც ლიცენზიას არ საჭიროებს, ან რომელიც აპირებს აღნიშნული საქმიანობის განხორციელებას, ვალდებულია განაცხადოს ამის თაობაზე ამ კანონის 102-ე მუხლის შესაბამისად.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 12. სალიცენზიო პირობები

1. კომისია ლიცენზიას გასცემს იმ საწარმოზე, რომელიც აკმაყოფილებს „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონით, ამ კანონითა და კომისიის მიერ დამტკიცებული ლიცენზირების წესებით დადგენილ პირობებს.

2. ლიცენზიის მაძიებელი ვალდებულია ამ კანონის მე-13 მუხლით გათვალისწინებული დოკუმენტაციის მეშვეობით დაასაბუთოს საწარმოს შემდეგი შესაძლებლობები:

ა) ტექნიკური, ეკონომიკური, ფინანსური და ოპერატიული (ადამიანური რესურსები) შესაძლებლობები, რომლებიც აუცილებელია ლიცენზირებად საქმიანობასთან დაკავშირებული, საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული ფუნქციების შესასრულებლად;

ბ) გასაწევი მომსახურების ხარისხის უზრუნველსაყოფად საჭირო ყველა ზომის მიღების შესაძლებლობა;

გ) შესაბამისი საქმიანობისთვის საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი სხვა ვალდებულებების სათანადოდ შესრულების შესაძლებლობა.

3. ენერგეტიკული საქმიანობის სფეროში ლიცენზიის მაძიებელმა შესაბამის შემთხვევებში ასევე უნდა დაასაბუთოს მის მიერ ამ კანონის მე-9 მუხლით განსაზღვრული საჯარო მომსახურების ვალდებულებების შესრულების შესაძლებლობა.

4. ამ მუხლის მე-2 პუნქტით, აგრეთვე შესაბამის შემთხვევებში − მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული შესაძლებლობების არსებობა სავალდებულო სალიცენზიო პირობებია. თუ ლიცენზიის მაძიებელი ვერ შეძლებს აღნიშნული პირობების სათანადოდ შესრულების შესაძლებლობის დამტკიცებას, კომისია არ გასცემს ლიცენზიას.

5. ლიცენზიატი ვალდებულია უზრუნველყოს სალიცენზიო პირობების სათანადოდ შესრულება ლიცენზიის მოქმედების მთელი პერიოდის განმავლობაში. კომისია უფლებამოსილია ლიცენზირებად საქმიანობაზე ზედამხედველობის განხორციელებისას მოსთხოვოს ლიცენზიატს აღნიშნული სალიცენზიო პირობების დაკმაყოფილების დამადასტურებელი დოკუმენტები. აღნიშნული მოთხოვნის შეუსრულებლობა ჩაითვლება სალიცენზიო პირობების დარღვევად და გამოიწვევს „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონითა და ამ კანონით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობის დაკისრებას.

მუხლი 13. ლიცენზიების გაცემა

1. საქმიანობის ლიცენზია გაიცემა გამჭვირვალე, ობიექტური, სამართლებრივად დასაბუთებული და არადისკრიმინაციული გზით, ამ კანონით, „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონით და კომისიის მიერ დამტკიცებული ლიცენზირების წესებით დადგენილი პირობების შესაბამისად.

2. „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული მოთხოვნების შესრულების გარდა, ენერგეტიკული საქმიანობის ან წყალმომარაგების საქმიანობის ლიცენზიის მაძიებელმა კომისიას სალიცენზიო განაცხადთან ერთად უნდა წარუდგინოს:

ა) კონკრეტული ენერგეტიკული საქმიანობის განსახორციელებლად საჭირო ელექტროენერგეტიკული ან ბუნებრივი გაზის მოწყობილობების ან წყალმომარაგების საქმიანობის განსახორციელებლად საჭირო საშუალებების მფლობელობის დამადასტურებელი დოკუმენტები ან ასეთი მოწყობილობებით ან საშუალებებით სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტები. საჭიროების შემთხვევაში კომისია უფლებამოსილია ლიცენზიის მაძიებელს მოსთხოვოს დროებითი მფლობელობის უფლების კომისიის მიერ განსაზღვრული მინიმალური ვადით გახანგრძლივება;

ბ) ამ პუნქტის  „ა“ ქვეპუნქტში მითითებული ენერგეტიკული საქმიანობის განსახორციელებლად საჭირო ელექტროენერგეტიკული  ან ბუნებრივი გაზის მოწყობილობებისთვის − მათი ექსპლუატაციაში მიღების დამადასტურებელი დოკუმენტები, თუ აღნიშნული დოკუმენტების მოპოვება სავალდებულოა საქართველოს შესაბამისი კანონმდებლობით, ან/და ასეთი მოწყობილობების მდგომარეობის ამ კანონის 97-ე მუხლით გათვალისწინებულ ტექნიკურ მოთხოვნებთან შესაბამისობის დამადასტურებელი   დოკუმენტები,  ხოლო  ამ  პუნქტის  „ა“  ქვეპუნქტში მითითებული წყალმომარაგების  საქმიანობის განსახორციელებლად საჭირო საშუალებებისთვის − მათი საქართველოში მოქმედ ტექნიკურ რეგლამენტებთან/სტანდარტებთან შესაბამისობის დამადასტურებელი დოკუმენტები, რომლებიც უნდა შეიცავდეს შემდეგ ინფორმაციას:

ბ.ა)  სასმელი  წყლის  წყალმომარაგების  სისტემებისთვის − მათში სასმელი წყლის მოპოვებასა და დამუშავებაში მონაწილე ყველა ხილვადი შენობა-ნაგებობის (სათავე ნაგებობა, გამწმენდი ნაგებობა, საქლორატორო) ან/და მოწყობილობა-დანადგარის მდგომარეობის ტექნიკურ რეგლამენტებთან/სტანდარტებთან შესაბამისობის თაობაზე;

ბ.ბ) სასმელი წყლის წყალმომარაგების მილსადენებისთვის – მათი მდგომარეობის გათვალისწინებით, მომხმარებლებისთვის სასმელი   წყლის უსაფრთხო (სასმელი წყლის ხარისხი), უწყვეტი (სასმელი წყლით 24-საათიანი მომარაგება) და საიმედო მიწოდების შესაძლებლობის თაობაზე;

ბ.გ) წყალარინების სისტემებისთვის – ჩამდინარე წყლების გამწმენდი ნაგებობის მდგომარეობის ტექნიკურ რეგლამენტებთან/სტანდარტებთან შესაბამისობის თაობაზე;

გ) კონკრეტული ენერგეტიკული საქმიანობის ან წყალმომარაგების საქმიანობის განსახორციელებლად საჭირო საშუალებების მფლობელობის დამადასტურებელი დოკუმენტები, ენერგეტიკული საქმიანობის განხორციელების შემთხვევაში − აგრეთვე ბაზრის მონაწილეებისთვის დაკავშირებული მომსახურების გასაწევად საჭირო საშუალებების მფლობელობის დამადასტურებელი  დოკუმენტები ან ასეთი საშუალებებით ან/და დაკავშირებული საოპერაციო ან მოვლა-პატრონობის მომსახურებით მესამე პირების მეშვეობით სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტები. წყალმომარაგების საქმიანობის ლიცენზიის მაძიებლის მიერ ამ პუნქტის „ბ.ა“  და „ბ.გ“ ქვეპუნქტებში მითითებული წყალმომარაგების საქმიანობის განსახორციელებლად საჭირო საშუალებებით მესამე  პირების მეშვეობით სარგებლობის შემთხვევაში მესამე პირი უნდა იყოს წყალმომარაგების ლიცენზიატი;

დ) კონკრეტული ენერგეტიკული საქმიანობის განხორციელების შემთხვევაში − მოთხოვნილი ლიცენზიის შესაბამისი, ენერგეტიკული საწარმოს მფლობელობაში  არსებული  ელექტრული  ან  ბუნებრივი  გაზის ქსელის ცალხაზოვანი სქემა და გეგმა, ხოლო წყალმომარაგების საქმიანობის განხორციელების შემთხვევაში − მოთხოვნილი ლიცენზიის შესაბამისი სასმელი წყლის წყალმომარაგების სისტემის ან/და წყალარინების სისტემის სქემა და მისი მუშაობის ტექნოლოგიური აღწერილობა კომისიის მიერ განსაზღვრული ფორმით;

ე) ელექტრულ ან ბუნებრივი გაზის ქსელთან მიერთების ტექნიკური პირობა, თუ, მოთხოვნილი  ლიცენზიის  შესაბამისად,  კონკრეტული ენერგეტიკული საქმიანობის განხორციელება  მოწყობილობების ელექტრულ ან ბუნებრივი გაზის ქსელთან მიერთებას საჭიროებს, ხოლო მიერთების არსებობის შემთხვევაში − ინფორმაცია მიერთების  წერტილის  ტექნიკური  პარამეტრების (მონაცემების) შესახებ, რომლებიც დადასტურებულია შესაბამისი ქსელის ოპერატორის მიერ;

ვ) გარემოსდაცვითი შეფასების კოდექსით გათვალისწინებული გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილება, თუ, საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, აღნიშნული გადაწყვეტილება სავალდებულოა კონკრეტული ენერგეტიკული საქმიანობის ან წყალმომარაგების საქმიანობის განსახორციელებლად;

[ვ) გარემოსდაცვითი შეფასების კოდექსით გათვალისწინებული გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილება ან „სამრეწველო ემისიების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული ინტეგრირებული გარემოსდაცვითი ნებართვა, თუ საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად აღნიშნული გადაწყვეტილება/ნებართვა სავალდებულოა კონკრეტული ენერგეტიკული საქმიანობის ან წყალმომარაგების საქმიანობის განსახორციელებლად;(ამოქმედდეს 2026 წლის 1 სექტემბრიდან)]

ზ) საოპერაციო აქტივების ჩამონათვალი, რომელშიც მითითებულია  მათი ღირებულებები, და ლიცენზიის მაძიებელი ენერგეტიკული საწარმოს ან წყალმომარაგების საწარმოს აუდიტის ანგარიში ამ საწარმოს ფინანსური ანგარიშგების შესახებ;

თ) ინფორმაცია ლიცენზიის მაძიებელი ენერგეტიკული საწარმოს ან წყალმომარაგების საწარმოს ორგანიზაციული სტრუქტურის შესახებ, რომელიც ადასტურებს, რომ ამ საწარმოს აქვს კონკრეტულ ენერგეტიკულ საქმიანობასთან ან   წყალმომარაგების    საქმიანობასთან    დაკავშირებული პროფესიული ფუნქციების შესასრულებლად საჭირო კვალიფიკაციისა და კომპეტენციის  ადამიანური რესურსი, ან აღნიშნული ფუნქციების მესამე პირების მეშვეობით შესრულების დამადასტურებელი დოკუმენტები.

3. ელექტროენერგიის გადაცემის ლიცენზიის ან ბუნებრივი გაზის გადაცემის ლიცენზიის მაძიებელი სხვა მოთხოვნებთან ერთად უნდა აკმაყოფილებდეს გადამცემი სისტემის ოპერატორის განცალკევებასა და სერტიფიცირებასთან დაკავშირებით ამ კანონის XI და XII თავებით დადგენილ მოთხოვნებს. სერტიფიცირებულ გადაცემის ლიცენზიის მაძიებელს არ მოეთხოვება სალიცენზიო განაცხადთან ერთად განცალკევების დამადასტურებელი დოკუმენტაციის წარდგენა.

4. ელექტროენერგიის განაწილების ლიცენზიის ან ბუნებრივი გაზის განაწილების ლიცენზიის მაძიებელი სხვა მოთხოვნებთან ერთად უნდა აკმაყოფილებდეს განაწილების სისტემის ოპერატორის განცალკევებასთან დაკავშირებით ამ კანონის 73-ე მუხლით დადგენილ მოთხოვნებს და მან კომისიას უნდა წარუდგინოს შესაბამისი დამადასტურებელი დოკუმენტაცია.

5. (ამოღებულია - 22.12.2021, №1198).

6. ლიცენზიის მაძიებელი ვალდებულია კომისიის მოთხოვნის შემთხვევაში წარუდგინოს მას ყველა ის ფაქტობრივი გარემოება, შესაბამისი დოკუმენტების, მონაცემებისა და ინფორმაციის ჩათვლით, რომელიც ადასტურებს ლიცენზიის მაძიებლის მიერ მოთხოვნილი ლიცენზიის შესაბამისი სალიცენზიო პირობების დაკმაყოფილებას.

7. კომისია უზრუნველყოფს ამ კანონის, „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონისა და ლიცენზირების წესების შესაბამისად ლიცენზიის მაძიებლის მიერ წარსადგენი დოკუმენტების სრული სიის, შესაბამისი მარეგულირებელი სამართლებრივი აქტების, უფლებამოსილი საჯარო ორგანოებისა და ლიცენზირებასთან დაკავშირებული სტანდარტული ფორმების კომისიის ვებგვერდზე გამოქვეყნებასა და მუდმივ განახლებას.

8. ლიცენზიის გაცემა დასტურდება „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად კომისიის მიერ გაცემული სალიცენზიო მოწმობით, რომელშიც სხვა მონაცემებთან ერთად აღნიშნული უნდა იყოს ლიცენზიის მფლობელი, ლიცენზირებული საქმიანობა, ლიცენზიატის მიერ გასაწევი მომსახურება, ძირითად საშუალებათა (აქტივების) ადგილმდებარეობა, ლიცენზიის მოქმედების არეალი და ლიცენზიის გაცემის თარიღი. სალიცენზიო მოწმობის სტანდარტულ ფორმას ამტკიცებს კომისია.

9. ლიცენზიის მაძიებელს ლიცენზიის გაცემაზე უარი შეიძლება ეთქვას მხოლოდ ამ კანონითა და „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი საფუძვლით. ლიცენზიის გაცემაზე უარი უნდა იყოს სამართლებრივად დასაბუთებული და ეფუძნებოდეს ობიექტურობის, გამჭვირვალობისა და არადისკრიმინაციულობის პრინციპებს. ლიცენზიის გაცემის თაობაზე უარი ჯეროვნად უნდა განემარტოს ლიცენზიის მაძიებელს.

10. ლიცენზიის გაცემის თაობაზე უარი შეიძლება გასაჩივრდეს ამ კანონითა და „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესით.

11. ენერგეტიკული საქმიანობის ლიცენზიის გაცემის თაობაზე უარის თქმის ყველა შემთხვევა, მის მიზეზებთან ერთად, უნდა ეცნობოს ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

საქართველოს 2023 წლის 29 ივნისის კანონი №3389 – ვებგვერდი, 30.06.2023წ.

მუხლი 14. ლიცენზიატის უფლებები და ვალდებულებები

1. ლიცენზიატს უფლება აქვს, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით სრულად ისარგებლოს კონკრეტული საქმიანობის ლიცენზიიდან გამომდინარე მისთვის მინიჭებული უფლებებით და ვალდებულია ჯეროვნად შეასრულოს დაკისრებული ფუნქციები და ვალდებულებები.

2. ლიცენზიატს არ აქვს უფლება, კომისიის წინასწარი თანხმობის გარეშე შეწყვიტოს, შეამციროს ან მისი მოქმედების არეალის ფარგლების გარეთ გაზარდოს ლიცენზიით გათვალისწინებული მომსახურება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც მომსახურების შეწყვეტა ან შემცირება ხდება სისტემით მოსარგებლის ან მომხმარებლის მიერ მომსახურების საფასურის გადაუხდელობის გამო ან/და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი ტექნიკური ან უსაფრთხოების მიზეზით. აღნიშნული გამონაკლისების გარდა, მომსახურების შეწყვეტის ან შემცირების მიზნით ლიცენზიატი ვალდებულია წინასწარ, გონივრული ვადით ადრე მიმართოს კომისიას მომსახურების შეწყვეტის ან შემცირების მოთხოვნით. იმ შემთხვევაში, თუ კომისიამ მიიღო მოთხოვნა მომსახურების შეწყვეტის ან/და შემცირების ან ლიცენზიის გაუქმების თაობაზე, იგი უფლებამოსილია, „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად, მიიღოს გადაწყვეტილება სპეციალური მმართველის დანიშვნის თაობაზე, თუ ლიცენზიატის მოთხოვნის დაკმაყოფილების შემთხვევაში შესაძლოა საფრთხე შეექმნას მომხმარებლებისთვის დადგენილი ხარისხის სტანდარტების შესაბამისად ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის უწყვეტ მიწოდებასა და სასმელი წყლით საიმედო მომარაგებას. კომისიისგან მომსახურების შეწყვეტაზე ან შემცირებაზე თანხმობის მიღების შემთხვევაში ლიცენზიატი აბარებს სალიცენზიო მოწმობას. ასეთ შემთხვევაში კომისია უფლებამოსილია ცვლილება შეიტანოს ლიცენზიაში ან გააუქმოს ლიცენზია.

3. არ შეიძლება ლიცენზიატს დაეკისროს ვალდებულება, გააგრძელოს ლიცენზიით გათვალისწინებული მომსახურების გაწევა, თუ ამ მომსახურების მიმღები სისტემით მოსარგებლე ან მომხმარებელი არ ასრულებს საქართველოს კანონმდებლობით ან/და მომსახურების ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს.

4. ლიცენზიატი ვალდებულია კომისიას აცნობოს კომისიის მიერ დამტკიცებული ლიცენზირების წესების შესაბამისად, ლიცენზიის მისაღებად წარდგენილ მონაცემებში ან ინფორმაციაში განხორციელებული ცვლილების თაობაზე. კომისია განსაზღვრავს იმ მონაცემებსა და ინფორმაციას, რომელთა ცვლილება ექვემდებარება დაუყოვნებელ შეტყობინებას, და ადგენს სხვა სახის მონაცემებში ან ინფორმაციაში განხორციელებული ცვლილებების შეტყობინების ვადას.

5. ლიცენზიატი ვალდებულია, ამ კანონით, „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონითა და კომისიის მიერ დამტკიცებული ანგარიშგების წესების შესაბამისად, მოამზადოს და წარუდგინოს საქმიანობის ანგარიში კომისიას და ამ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში − სხვა კომპეტენტურ სახელმწიფო ორგანოებს.

6. ლიცენზიატის მიერ მისთვის დაკისრებული ვალდებულებების შეუსრულებლობა გამოიწვევს ამ კანონითა და „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ პასუხისმგებლობას.

7. კომისია უფლებამოსილია გასცეს ლიცენზია ამ კანონის მე-13 მუხლის მე-2 პუნქტით დადგენილი დოკუმენტაციის გარეშე, ლიცენზიატის მიერ აღნიშნული დოკუმენტაციის კომისიის მიერ განსაზღვრულ ვადაში წარმოდგენის პირობით.

8. იმ ლიცენზიატის მიერ, რომელზედაც გაიცა ლიცენზია ამ მუხლისმე-7 პუნქტის შესაბამისად, კომისიის მიერ განსაზღვრულ ვადაში დოკუმენტაციის წარმოუდგენლობის შემთხვევაში კომისია უფლებამოსილია თავისი ინიციატივით გააუქმოს ლიცენზია ან/და ლიცენზიატს განუსაზღვროს დამატებითი ვადა დოკუმენტაციის წარმოსადგენად ან/და მის მიმართ გამოიყენოს საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ზომები.

მუხლი 15. ლიცენზიის მოქმედება დროსა და სივრცეში

1. ამ კანონით გათვალისწინებული ლიცენზიები გაიცემა უვადოდ.

2. ელექტროენერგიის ბაზრის, აგრეთვე ბუნებრივი გაზის ბაზრის შესაბამისი სეგმენტის (სეგმენტების) ოპერირებისთვის შეიძლება გაიცეს მხოლოდ ერთი შესაბამისი ლიცენზია, რომელიც ლიცენზიატს ანიჭებს საქართველოს ტერიტორიაზე შესაბამისი საქმიანობის განხორციელების ექსკლუზიურ უფლებას.

3. ელექტროენერგიის გადაცემის ლიცენზია, ელექტროენერგიის განაწილების ლიცენზია, ბუნებრივი გაზის გადაცემის ლიცენზია, ბუნებრივი გაზის განაწილების ლიცენზია, წყალმომარაგების ლიცენზია შესაბამის ლიცენზიატს ანიჭებს ექსკლუზიურ უფლებას, განახორციელოს საქმიანობა ლიცენზიით გათვალისწინებულ გეოგრაფიულ, ადმინისტრაციულ ან კომისიის მიერ განსაზღვრულ სხვა არეალში. აღნიშნული საქმიანობისთვის ერთ გეოგრაფიულ, ადმინისტრაციულ ან კომისიის მიერ განსაზღვრულ სხვა   არეალში  გაიცემა მხოლოდ ერთი შესაბამისი საქმიანობის ლიცენზია.

4. ამ მუხლით გათვალისწინებულის გარდა, ენერგეტიკული საქმიანობის სფეროში სხვა ლიცენზიების რაოდენობა არ არის შეზღუდული.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 16. ლიცენზიაში ცვლილების შეტანა და ლიცენზიის გაუქმება

1. კომისია უფლებამოსილია „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონითა და ამ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში და დადგენილი წესით ცვლილება შეიტანოს ლიცენზიაში, შეაჩეროს ლიცენზიის მოქმედება ან გააუქმოს იგი.

2. კომისიას ლიცენზიაში ცვლილება შეაქვს ლიცენზიის პირობების შესაბამისად. ლიცენზიაში ცვლილების შეტანა აგრეთვე დასაშვებია, თუ:

 ა) აღნიშნული განპირობებულია საქართველოს კანონმდებლობაში განხორციელებული ცვლილებით;

ბ) არსებობს კომისიის ან ლიცენზიატის დასაბუთებული მოთხოვნა ლიცენზიაში ცვლილებების ან/და დამატებების შეტანის თაობაზე.

3. კომისიას უფლება აქვს, ლიცენზიაში ცვლილების შეტანისას ლიცენზიატს მოსთხოვოს პირველად ლიცენზიაში აღნიშნული პირობებისგან განსხვავებული, მათ შორის, უფრო მკაცრი, მოთხოვნების შესრულება.

4. კომისია უფლებამოსილია შეაჩეროს ლიცენზიის მოქმედება, თუ ლიცენზიატი არღვევს საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნებს ან/და სალიცენზიო პირობებს და მის მიმართ ამ დარღვევისთვის სანქციის სახით უკვე გამოყენებულია წერილობითი გაფრთხილება და ჯარიმა.

5. ლიცენზიის მოქმედების შეჩერება ხდება ამ მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებული დარღვევის აღმოფხვრამდე, მაგრამ ლიცენზიის მოქმედების შეჩერების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების დღიდან არაუმეტეს 6 თვისა.

6. იმ დარღვევის აღმოფხვრის შემდეგ, რომლისთვისაც მოხდა ლიცენზიის მოქმედების შეჩერება, ლიცენზიის მოქმედება განახლდება კომისიის გადაწყვეტილებით, ლიცენზიატის განცხადების საფუძველზე.

7. ლიცენზიის გაუქმება ხდება ლიცენზიის პირობების, ამ კანონისა და „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონის დარღვევისთვის. კომისია ასევე უფლებამოსილია გააუქმოს ლიცენზია, თუ აღნიშნული განპირობებულია საქართველოს კანონმდებლობაში განხორციელებული ცვლილებით.

8. ამ მუხლის მე-2, მე-4 და მე-7 პუნქტებით გათვალისწინებულის გარდა, ნებისმიერ სხვა შემთხვევაში ლიცენზიაში ცვლილების შეტანის, ლიცენზიის მოქმედების შეჩერების ან ლიცენზიის გაუქმების უფლება კომისიას აქვს მხოლოდ ლიცენზიატის წინასწარი თანხმობით. 

მუხლი 161. სისტემის ოპერატორის შერწყმა ან/და წილის/აქციების ან საოპერაციო აქტივების გასხვისება ან/და მაკონტროლებელი პირის (საბოლოო ბენეფიციარის) ცვლილება

1. თუ არსებობს განზრახვა, რომ მოხდეს სისტემის ოპერატორის შერწყმა ან/და 5 პროცენტი ან 5 პროცენტზე მეტი წილის/აქციის ან საოპერაციო აქტივების მთლიანი ღირებულების 5 პროცენტის ან 5 პროცენტზე მეტის გასხვისება ან/და მაკონტროლებელი პირის (საბოლოო ბენეფიციარის) ცვლილება, რაც ქმნის მესამე ქვეყნის რეზიდენტი ფიზიკური ან იურიდიული პირის მიერ სისტემის ოპერატორზე ან/და საოპერაციო აქტივებზე კონტროლის განხორციელების შესაძლებლობას, შესაბამისი სისტემის ოპერატორი ვალდებულია ამის თაობაზე წინასწარ შეატყობინოს კომისიას.

2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში სისტემის ოპერატორის მიერ კომისიისთვის წარდგენილ შეტყობინებაში მიეთითება მონაწილე პირების შესახებ შემდეგი ინფორმაცია და დოკუმენტები:

ა) საფირმო სახელწოდება, საქმიანობის სახე, ენერგეტიკის სფეროში გამოცდილება, სარეგისტრაციო მონაცემები, სადამფუძნებლო დოკუმენტები, მაკონტროლებელი პირის (საბოლოო ბენეფიციარის) სახელი, გვარი, მისამართი და მოქალაქეობა;

ბ) საოპერაციო აქტივების ჩამონათვალი, რომელშიც მითითებულია მათი ღირებულებები, და საწარმოს აუდიტის ანგარიში ამ საწარმოს  ფინანსური ანგარიშგების შესახებ;

გ) სისტემის ოპერატორის შერწყმის ან/და წილის/აქციების ან საოპერაციო აქტივების გასხვისების ან/და მაკონტროლებელი პირის (საბოლოო ბენეფიციარის) ცვლილების პირობები;

დ) ინფორმაცია ფინანსური სახსრების წარმომავლობის შესახებ.

3. სისტემის ოპერატორის შეტყობინებაში მითითებული ინფორმაციის სისწორისა და სისრულისთვის პასუხისმგებელია შესაბამისი სისტემის ოპერატორი. სისტემის ოპერატორის მიერ ამ შეტყობინებაში არასწორი ინფორმაციის მითითება და კომისიის მიერ ამ მუხლის მე-5 ან მე-7 პუნქტით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების მიღებამდე მისთვის სწორი ინფორმაციის წარუდგენლობა არის იმის საფუძველი, რომ უარი ითქვას სისტემის ოპერატორის შერწყმაზე ან/და 5 პროცენტი ან 5 პროცენტზე მეტი წილის/აქციის ან საოპერაციო აქტივების მთლიანი ღირებულების 5 პროცენტის ან 5 პროცენტზე მეტის გასხვისებაზე ან/და მაკონტროლებელი პირის (საბოლოო ბენეფიციარის) ცვლილებაზე, რაც ქმნის მესამე ქვეყნის რეზიდენტი ფიზიკური ან იურიდიული პირის მიერ სისტემის ოპერატორზე ან/და საოპერაციო აქტივებზე კონტროლის განხორციელების შესაძლებლობას, ხოლო თუ შესაბამისი ტრანზაქცია/ოპერაცია განხორციელებულია − ამ ტრანზაქციის/ოპერაციის ბათილობისა და პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის საფუძველი.

4. კომისია ამოწმებს ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებულ შეტყობინებაში მითითებულ მონაცემებს. თუ სისტემის ოპერატორის შეტყობინება არ შეესაბამება ამ მუხლის მე-2 და მე-3 პუნქტებით დადგენილ მოთხოვნებს, კომისია მას ინფორმაციის ან დოკუმენტის  წარმოსადგენად დამატებით გონივრულ ვადას განუსაზღვრავს. კომისია უფლებამოსილია სისტემის ოპერატორს მოსთხოვოს აგრეთვე ისეთი ინფორმაციის ან/და დოკუმენტის წარმოდგენა, რომელიც ამ მუხლის მე-2 პუნქტში მითითებული არ არის და აუცილებელია შესაბამისი ტრანზაქციის/ოპერაციის შესაფასებლად და კომისიის მიერ ამ მუხლის მე-5 ან მე-7 პუნქტით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების მისაღებად.

5. კომისია უფლებამოსილია სისტემის ოპერატორის სრულყოფილი შეტყობინების მიღებიდან 3 თვის ვადაში გასცეს თანხმობა სისტემის ოპერატორის შერწყმაზე, 5 პროცენტი ან 5 პროცენტზე მეტი წილის/აქციის ან საოპერაციო აქტივების მთლიანი ღირებულების 5 პროცენტის ან 5 პროცენტზე მეტის გასხვისებაზე ან/და მაკონტროლებელი პირის (საბოლოო ბენეფიციარის) ცვლილებაზე, რაც ქმნის მესამე ქვეყნის რეზიდენტი ფიზიკური ან იურიდიული პირის მიერ სისტემის ოპერატორზე ან/და საოპერაციო აქტივებზე კონტროლის განხორციელების შესაძლებლობას.

6. კომისია უფლებამოსილია მოითხოვოს სისტემის ოპერატორის შერწყმის ან/და 5 პროცენტი ან 5 პროცენტზე მეტი წილის/აქციის ან საოპერაციო აქტივების მთლიანი ღირებულების 5 პროცენტის ან 5 პროცენტზე მეტის გასხვისების ან/და მაკონტროლებელი პირის (საბოლოო ბენეფიციარის) ცვლილების პირობების კორექტირება, რომლებმაც შეიძლება გავლენა მოახდინოს სისტემის ოპერატორის მიერ სისტემით მოსარგებლეებისთვის გაწეულ მომსახურებაზე, სისტემის ოპერატორის მიერ საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების (მათ შორის, სალიცენზიო პირობების) შესრულებაზე ან/და სისტემის ოპერატორის ტარიფზე.

7. კომისია უფლებამოსილია აკრძალოს სისტემის ოპერატორის შერწყმა ან/და 5 პროცენტი ან 5 პროცენტზე მეტი წილის/აქციის ან საოპერაციო აქტივების მთლიანი ღირებულების 5 პროცენტის ან 5 პროცენტზე მეტის გასხვისება ან/და მაკონტროლებელი პირის (საბოლოო ბენეფიციარის) ცვლილება, რაც ქმნის მესამე ქვეყნის რეზიდენტი ფიზიკური ან იურიდიული პირის მიერ სისტემის ოპერატორზე ან/და საოპერაციო აქტივებზე კონტროლის განხორციელების შესაძლებლობას. ამ აკრძალვის საფუძველი შეიძლება იყოს სისტემის ოპერატორის მიერ სისტემით მოსარგებლეებისთვის გაწეული მომსახურების შესაძლო გაუარესება, სისტემის ოპერატორის მიერ საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების (მათ შორის, სალიცენზიო პირობების) შესაძლო შეუსრულებლობა ან/და სისტემის ოპერატორის ტარიფზე შესაბამისი ტრანზაქციის/ოპერაციის შესაძლო უარყოფითი გავლენა.

8. ამ მუხლის მიზნებისთვის:

ა) მაკონტროლებელი პირი (საბოლოო ბენეფიციარი) არის ფიზიკური პირი, რომელიც საწარმოს საბოლოო მფლობელია, საწარმოს საქმიანობიდან იღებს ფულად ან სხვა სარგებელს ან შეიძლება მიიღოს ასეთი სარგებელი და ვალდებული არ არის, ეს სარგებელი სხვა პირს გადასცეს;

ბ) საოპერაციო აქტივი არის კომისიის მიერ სატარიფო მეთოდოლოგიით განსაზღვრული რეგულირებადი აქტივი. 

9. ამ მუხლის მოქმედება არ ვრცელდება იმ ტრანზაქციაზე/ოპერაციაზე, რომლის განხორციელების ერთადერთი მიზანია ამ კანონით დადგენილ მოთხოვნათა შესაბამისად სისტემის ოპერატორის განცალკევება.

საქართველოს 2020 წლის 17 ივლისის კანონი №7064 – ვებგვერდი, 21.07.2020წ.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

კარი III. მარეგულირებელი ორგანო

 თავი VI. კომისიის სტატუსი და საქმიანობა

მუხლი 17. კომისიის სტატუსი

1. კომისიის საქმიანობის სამართლებრივი საფუძველია საქართველოს კონსტიტუცია, საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებები, „ეროვნული მარეგულირებელი ორგანოების შესახებ“ საქართველოს კანონი, ეს კანონი, კომისიის დებულება და კომისიის მიერ დამტკიცებული სხვა კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტები.

2. კომისია ახორციელებს ელექტროენერგეტიკის, ბუნებრივი გაზისა და წყალმომარაგების სექტორების საქმიანობის რეგულირებას და ზედამხედველობას, როგორც „ეროვნული მარეგულირებელი ორგანოების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული, ამ სექტორების მარეგულირებელი ერთადერთი ორგანო.

მუხლი 18. კომისიის სამართლებრივი ფორმა

კომისია არის განსაზღვრული სფეროს რეგულირების მიზნით შექმნილი, სპეციალური უფლებაუნარიანობის მქონე საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, რომელსაც არ ჰყავს სახელმწიფო მაკონტროლებელი ორგანო, დამოუკიდებელია სახელმწიფო ორგანოებისგან და მოქმედებს ამ კანონითა და საქართველოს შესაბამისი კანონმდებლობით დადგენილი უფლებამოსილების ფარგლებში.

მუხლი 19. კომისიის დამოუკიდებლობა

1. მარეგულირებელი უფლება-მოვალეობების განხორციელებისას კომისია დამოუკიდებელია და ხელმძღვანელობს ობიექტურობის, გამჭვირვალობისა და არადისკრიმინაციულობის პრინციპებით, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნებითა და ენერგეტიკული საქმიანობის რეგულირების სფეროში არსებული საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკით.

2. კომისიის წევრები და აპარატის თანამშრომლები, კომისიის კომპეტენციის სფეროსთვის საქართველოს კანონმდებლობით მიკუთვნებული ფუნქციების განხორციელებისას უნდა აკმაყოფილებდნენ მათ მიმართ „ეროვნული მარეგულირებელი ორგანოების შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილ დამოუკიდებლობის მოთხოვნებს.

3. დამოუკიდებლობასთან დაკავშირებული მოთხოვნების შესრულებამ არ უნდა შეზღუდოს მჭიდრო თანამშრომლობა კომისიასა და საქართველოს სხვა კომპეტენტურ სახელმწიფო უწყებებს შორის, ან ამ კანონის მე-7 მუხლის შესაბამისად დამტკიცებული ენერგეტიკული პოლიტიკის ზოგადი პრინციპები, გარდა იმ შემთხვევისა, თუ ეს ეწინააღმდეგება ამ მუხლის მე-2 პუნქტით დადგენილ პირობებს ან უკავშირდება იმ ვალდებულებებსა და მარეგულირებელ ფუნქციებს, რომლებიც კომისიისთვისაა დაკისრებული.

მუხლი 20. კომისიის შემადგენლობა

1. კომისია შედგება საქართველოს პარლამენტის მიერ არჩეული 5 წევრისგან.

2. კომისიის წევრად შეიძლება არჩეულ იქნეს საქართველოს მოქალაქე, რომელსაც აქვს უმაღლესი განათლება, ამ კანონით დადგენილი ფუნქციების განხორციელებისათვის საკმარისი კვალიფიკაცია და გამოცდილება.

3. კომისიის წევრი უნდა სარგებლობდეს კარგი რეპუტაციით და აკმაყოფილებდეს „ეროვნული მარეგულირებელი ორგანოების შესახებ“ საქართველოს კანონით მის მიმართ დადგენილ ეთიკისა და დამოუკიდებლობის მოთხოვნებს. კომისიის წევრთა მოქმედების შეზღუდვის, თანამდებობრივი შეუთავსებლობისა და ეკონომიკური ინტერესების დეკლარირების წესები განისაზღვრება „კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ“ საქართველოს კანონით.

4. კომისიის წევრობის კანდიდატს ასახელებს საქართველოს მთავრობა ღია, გამჭვირვალე და არადისკრიმინაციული კონკურსის საფუძველზე. კონკურსის ორგანიზებასა და ჩატარებას უზრუნველყოფს ამ მუხლის მე-5 პუნქტის შესაბამისად შექმნილი შესარჩევი კომისია.

5. შესარჩევი კომისია იქმნება საქართველოს მთავრობის მიერ და შედგება 5 წევრისგან, რომელთაგან არანაკლებ 3 წევრისა უნდა იყოს დამოუკიდებელი, კერძოდ, არ უნდა წარმოადგენდეს საქართველოს საჯარო მოსამსახურეს, სახელმწიფო-პოლიტიკური ან პოლიტიკური თანამდებობის პირს ან რეგულირებულ საწარმოში დასაქმებულ ან საწარმოს მართვის ორგანოებში დანიშნულ პირს. მათ შორის, საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილებით, შესაძლოა შედიოდნენ ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს მიერ დანიშნული წარმომადგენლები. შესარჩევი კომისია იქმნება შესაძლო კომისიის წევრობის კანდიდატებთან დაგეგმილ გასაუბრებამდე 14 დღით ადრე მაინც და მისი უფლებამოსილების ვადა არის 3 წელი. შესარჩევი კომისია საკუთარი შემადგენლობიდან ირჩევს თავმჯდომარეს. შესარჩევი კომისიის საქმიანობის წესს ამტკიცებს საქართველოს მთავრობა.

6. კომისიის წევრობის კანდიდატის შესარჩევი კონკურსის გამოცხადების შესახებ ინფორმაცია ქვეყნდება საქართველოს მთავრობის, კომისიისა და საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საჯარო სამსახურის ბიუროს ვებგვერდებზე. შესარჩევი კონკურსი საჯაროდ ცხადდება მოქმედი კომისიის წევრის უფლებამოსილების ვადის ამოწურვამდე არანაკლებ 3 თვით ადრე, ან კომისიის წევრის თანამდებობიდან გათავისუფლებიდან არაუგვიანეს 10 დღისა. შესარჩევი კონკურსის გამოცხადების თაობაზე საჯარო განცხადება უნდა შეიცავდეს ინფორმაციას აუცილებელი კვალიფიკაციის შესახებ, განაცხადთან ერთად წარსადგენი დოკუმენტების სიას, განაცხადის წარდგენის ვადას, სხვა აუცილებელ მოთხოვნებს და კონკურსის პროცედურულ წესებს, ან მითითებას იმ ელექტრონულ რესურსზე, სადაც ზემოაღნიშნული ინფორმაცია შეუზღუდავად არის საზოგადოებისთვის ხელმისაწვდომი.

7. კონკურსის საჯარო გამოცხადებიდან არაუგვიანეს 30 დღისა შესარჩევი კომისია უზრუნველყოფს კომისიის წევრობის კანდიდატის გამოვლენას და შეთანხმების მიზნით მის წარდგენას საქართველოს მთავრობისთვის. იმ შემთხვევაში, თუ კონკურსში მხოლოდ ერთი პირი იღებს მონაწილეობას, შესარჩევმა კომისიამ შესაძლოა კონკურსის ვადა დამატებით 30 დღით გააგრძელოს.

8. კომისიის წევრობის შერჩეულ კანდიდატს საქართველოს მთავრობა ითანხმებს შესარჩევი კომისიის მიერ შესაბამისი კანდიდატის წარდგენიდან არაუგვიანეს 10 დღისა. საქართველოს მთავრობის წარდგინებით კომისიის წევრობის კანდიდატს საქართველოს პარლამენტს ასარჩევად წარუდგენს საქართველოს პრეზიდენტი საქართველოს პრემიერ-მინისტრის თანახელმოწერით. საქართველოს პარლამენტი კომისიის წევრებს ირჩევს საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტით დადგენილი წესით.

9. საქართველოს მთავრობის მიერ კომისიის წევრობის კანდიდატის შეთანხმება და საქართველოს პარლამენტის მიერ კომისიის წევრის არჩევა უნდა ეფუძნებოდეს ამ მუხლის მე-2 და მე-3 პუნქტებით კომისიის წევრისთვის დადგენილ მოთხოვნებთან კანდიდატის შესაბამისობის შეფასებას. თუ საქართველოს მთავრობამ არ შეითანხმა კომისიის წევრობის კანდიდატი ან საქართველოს პარლამენტმა არ აირჩია კომისიის წევრი, შესარჩევი კონკურსი ჩატარდება ხელახლა, ამ მუხლის მე-6 და მე-7 პუნქტების შესაბამისად.

10. კომისიის წევრი თანამდებობაზე აირჩევა 6 წლის ვადით. ერთი და იგივე პირი კომისიის წევრად შეიძლება აირჩეს მხოლოდ ორჯერ.

11. კომისიის წევრი თავისუფლდება მხოლოდ „ეროვნული მარეგულირებელი ორგანოების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-14 მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევებში. ამასთანავე, „ეროვნული მარეგულირებელი ორგანოების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-14 მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ“, „გ“, „გ1“ და „გ2“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებულ შემთხვევებში კომისიის წევრის გადაყენების თაობაზე გადაწყვეტილებას საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტით დადგენილი წესითიღებს საქართველოს პარლამენტი, ხოლო იმავე პუნქტის სხვა ქვეპუნქტებით გათვალისწინებულ შემთხვევებში კომისიის წევრს უფლებამოსილება უწყდება ავტომატურად, შესაბამისი იურიდიული ფაქტის დადგომისთანავე.

12. კომისიის წევრს უფლება აქვს, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით გაასაჩივროს მისი განთავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილება.

13. თუ კომისიის წევრის თანამდებობა ვადაზე ადრე თავისუფლდება, კომისიის ახალი წევრი აირჩევა ამ მუხლით დადგენილი პროცედურის შესაბამისად, დარჩენილი ვადით, თუ დარჩენილი ვადა აღემატება 1 წელს, ხოლო სხვა შემთხვევაში − ამ მუხლის მე-10 პუნქტით განსაზღვრული ვადით.

14. კომისიის წევრს კომისიის წევრობის ვადის გასვლის შემდეგ უფლებამოსილება ავტომატურად ერთჯერადად უგრძელდება მანამ, სანამ იგივე ან სხვა პირი არჩეული არ იქნება კომისიის წევრად საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტით დადგენილი წესით, მაგრამ არაუმეტეს 3 თვის ვადისა. ამ პუნქტის მოქმედება კომისიის წევრის მიმართ არ გავრცელდება, თუ კომისიის შემადგენლობაში რჩება არანაკლებ 3 წევრი მაინც.

 15. კომისიის წევრს უფლება არ აქვს, კომისიის წევრობის ვადის გასვლიდან ან თანამდებობიდან განთავისუფლებიდან 1 წლის განმავლობაში რეგულირებულ საწარმოში დაიკავოს ხელმძღვანელი თანამდებობა ან გახდეს სამეთვალყურეო საბჭოს წევრი.

16. კომისიის წევრს კომისიის წევრობის ვადის გასვლის შემდეგ სახელმწიფო ხელს უწყობს დასაქმებაში.

17. აკრძალულია კომისიის წევრისა და აპარატის თანამშრომლის მიმართძალადობა, მუქარა და სხვა კანონსაწინააღმდეგო ქმედება მათ მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის განხორციელებასთან დაკავშირებით. ამ პუნქტის მოთხოვნათა დარღვევა იწვევსკანონით დადგენილი წესით პასუხისმგებლობას.

საქართველოს 2022 წლის 30 ნოემბრის კანონი №2207 – ვებგვერდი, 15.12.2022წ.

მუხლი 21. კომისიის საქმიანობის მართვა

1. კომისიის საქმიანობის ორგანიზებასა და ყოველდღიურ საქმისწარმოებას უზრუნველყოფენ კომისიის თავმჯდომარე (შემდგომ − თავმჯდომარე) და კომისიის აპარატი. კომისიის აპარატის სტრუქტურა, ფუნქციები და კომპეტენციები განისაზღვრება კომისიის დებულებით ან/და შიდაორგანიზაციული საკითხების მარეგულირებელი სამართლებრივი აქტებით.

2. თავმჯდომარეს კომისიის არანაკლებ 2 წევრის წარდგინებით, ფარული კენჭისყრით ირჩევს კომისია საკუთარი შემადგენლობიდან, სრული შემადგენლობის უმრავლესობით, 3 წლის ვადით, მაგრამ არაუმეტეს კომისიის წევრის უფლებამოსილების დარჩენილი ვადისა, მოქმედი თავმჯდომარის უფლებამოსილების ვადის გასვლიდან ან უფლებამოსილების შეწყვეტიდან 15 კალენდარულ დღეში. თავმჯდომარეს უფლება აქვს, გადადგეს ამ თანამდებობიდან, მაგრამ დარჩეს კომისიის წევრად დარჩენილი ვადით. თავმჯდომარე უფლებამოსილია თავისი არყოფნის შემთხვევაში კომისიის სხვა წევრს დააკისროს თავმჯდომარის მოვალეობის შესრულება. თავმჯდომარის თანამდებობიდან გადადგომის, მისთვის უფლებამოსილების შეწყვეტის, მის მიერ თავმჯდომარის მოვალეობის შესრულების შეუძლებლობის ან თავმჯდომარის არყოფნისას მის მიერ თავმჯდომარის მოვალეობის შესრულების კომისიის სხვა წევრისთვის არდაკისრების შემთხვევაში თავმჯდომარის მოვალეობას ასრულებს კომისიის უხუცესი წევრი.

3. კომისია უფლებამოსილია სრული შემადგენლობის ოთხი მეხუთედით თანამდებობიდან ვადამდე გადააყენოს თავმჯდომარე. თავმჯდომარის თანამდებობიდან ვადამდე გადაყენების საკითხის დასმის უფლება აქვს კომისიის არანაკლებ 2 წევრს ერთობლივი დასაბუთებული წერილობითი მოთხოვნით. კომისია ვალდებულია თავმჯდომარის თანამდებობიდან ვადამდე გადაყენების საკითხი განიხილოს და მას კენჭი უყაროს კომისიის წევრთა მიერ მოთხოვნის წარდგენიდან 10 კალენდარულ დღეში. თუ კომისიამ თავმჯდომარე თანამდებობიდან ვადამდე არ გადააყენა, თავმჯდომარის თანამდებობიდან ვადამდე გადაყენების საკითხის დასმა მომდევნო 3 თვის განმავლობაში დაუშვებელია.

4. თავმჯდომარე უძღვება კომისიის სხდომას და პასუხისმგებელია კომისიის მიერ დადგენილებებისა და გადაწყვეტილებების მიღებისას პროცედურული წესების დაცვაზე და მათ გამოქვეყნებაზე, აგრეთვე კომისიისა და მისი აპარატის ადმინისტრაციულ მართვაზე.

5. თავისი ფუნქციებისა და მარეგულირებელი უფლებამოსილებების სრულფასოვნად განსახორციელებლად კომისიას ჰყავს აპარატი, რომლის შემადგენლობაშიც შედიან კომისიის კომპეტენციისთვის მიკუთვნებული ყველა პროფესიული სფეროს წარმომადგენლები. აპარატის სტრუქტურასა და საშტატო ნუსხას კომისია განსაზღვრავს დამოუკიდებლად.

6. კომისიის აპარატის თანამშრომელს თანამდებობაზე ნიშნავს და თანამდებობიდან ათავისუფლებს თავმჯდომარე კომისიის წევრებთან შეთანხმებით, საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად. კომისიის წევრების უფლებამოსილება, გარდა ადმინისტრაციული მართვისა, თანაბრად ვრცელდება კომისიის აპარატის თანამშრომლებზედაც.

7. კომისიის წევრსა და აპარატის თანამშრომელზე ვრცელდება ამ კანონით, „ეროვნული მარეგულირებელი ორგანოების შესახებ“ საქართველოს კანონით, კომისიის დებულებითა და კომისიის სხვა სამართლებრივი აქტებით განსაზღვრული უფლება-მოვალეობები. კომისიის წევრისა და აპარატის თანამშრომლის შრომის პირობები, მათ შორის, ანაზღაურება და სხვა სარგებელი, განისაზღვრება „ეროვნული მარეგულირებელი ორგანოების შესახებ“ საქართველოს კანონითა და კომისიის სამართლებრივი აქტებით დადგენილი წესით. დაუშვებელია საქართველოს საჯარო სამსახურის მარეგულირებელი კანონმდებლობის გავრცელება კომისიის წევრსა და კომისიის აპარატზე.

8. კომისიის აპარატის საქმიანობის ორგანიზების წესი განისაზღვრება კომისიის დებულებითა და კომისიის სხვა სამართლებრივი აქტებით, კომისიის კომპეტენციისა და მარეგულირებელი უფლებამოსილების ფარგლებში.

9. დაუშვებელია კომისიაში და მის აპარატში პოლიტიკური პარტიებისა და საზოგადოებრივი ორგანიზაციების ან მათი სტრუქტურული ერთეულების შექმნა.

10. აპარატის თანამშრომელს უფლება არ აქვს, ჰქონდეს რაიმე პირდაპირი ან არაპირდაპირი ქონებრივი და ეკონომიკური ინტერესი ენერგეტიკული საწარმოს ან წყალმომარაგების რეგულირებული საწარმოს მიმართ ან ეკავოს თანამდებობა რომელიმე ასეთ საწარმოში. აპარატის თანამშრომელს უფლება აქვს, იყოს მისი მომხმარებელი, მაგრამ ამ საწარმოებს არ აქვთ უფლება, შესთავაზონ, ხოლო აპარატის თანამშრომელს − მიიღოს უფასო ან ფასდაკლებით მომსახურება რომელიმე მათგანისგან.

მუხლი 22. კომისიის საქმიანობის ორგანიზება

1. კომისიის სხდომები ტარდება საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის, „ეროვნული მარეგულირებელი ორგანოების შესახებ“ საქართველოს კანონის, ამ კანონის, საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებისა და კომისიის სამართლებრივი აქტების შესაბამისად.

2. კომისიის სხდომები საჯაროა. კომისია უფლებამოსილია საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად ინფორმაციის კონფიდენციალურობის დაცვის მიზნით გამართოს დახურული სხდომა.

21. კომისია უფლებამოსილია სხდომა ჩაატაროს დისტანციურად, კომუნიკაციის ელექტრონული საშუალების გამოყენებით, ისე, რომ დაინტერესებული პირებისთვის უზრუნველყოფილი იყოს ადმინისტრაციულ წარმოებაში კომუნიკაციის ელექტრონული საშუალებით მონაწილეობის შესაძლებლობა.

3. კომისიის სხდომა უფლებამოსილია, თუ მას ესწრება კომისიის არანაკლებ 3 წევრი და უძღვება თავმჯდომარე ან თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებელი.

4. კომისია ვალდებულია ყოველი გადაწყვეტილების ან დადგენილების მიღებამდე აღნიშნულის თაობაზე აცნობოს დაინტერესებულ მხარეებს და მისცეს მათ კომისიის შესაბამის სხდომაზე დასწრების შესაძლებლობა. კომისიამ დაინტერესებულ მხარეებს უნდა მისცეს შესაძლებლობა, დაუბრკოლებლად გამოხატონ სხდომაზე საკუთარი მოსაზრებები.

5. კომისიის ყველა პროცედურული ჩანაწერი, სხდომის ოქმი, ოფიციალური დოკუმენტი, სამუშაო მასალა და სხვა დაკავშირებული დოკუმენტები, მონაცემები და ინფორმაცია ინახება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით და ხელმისაწვდომია დაინტერესებული პირისთვის. კომისიაში არსებული ინფორმაციის კონფიდენციალურად მიჩნევისა და მისი გაცემის წესი, კონფიდენციალური ინფორმაციის ნუსხა განისაზღვრება კომისიის სამართლებრივი აქტით, საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად.

6. კომისიამ უნდა მიიღოს და გამოაქვეყნოს ეთიკის კოდექსი, რომლითაც განისაზღვრება კომისიის წევრისა და აპარატის თანამშრომლის ეთიკასა და ინტერესთა კონფლიქტთან დაკავშირებული სტანდარტები. ეთიკის კოდექსი უნდა შეესაბამებოდეს „ეროვნული მარეგულირებელი ორგანოების შესახებ“ საქართველოს კანონს, ამ კანონს და უნდა ასახავდეს გავრცელებულ საერთაშორისო პრაქტიკას.

7. თავმჯდომარე კომისიისა და კომისიის აპარატის შიდაორგანიზაციულ საკითხებზე გამოსცემს ბრძანებას.

8. კომისიის წევრსა და აპარატის თანამშრომელს თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში ეძლევათ რეგულირებული საწარმოს იმ პერსონალსა და დოკუმენტაციასთან შეუფერხებლად მუშაობის საშუალება, რომლებიც საჭიროა კომისიისთვის მინიჭებული ფუნქციების შესასრულებლად.

9. კომისია თავისი კომპეტენციის ფარგლებში უფლებამოსილია გადასინჯოს წარმოდგენილი დოკუმენტაციისა და მონაცემების სისწორე.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 23. კომისიის სამართლებრივი აქტები

1. კომისია პასუხისმგებელია მის მიერ მიღებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების − დადგენილებებისა და გადაწყვეტილებების კანონიერებაზე. კომისიის სამართლებრივი აქტები უნდა იყოს წერილობითი ფორმის, დასაბუთებული და, საჭიროების შემთხვევაში, უნდა შეიცავდეს განმარტებებს მათი განხორციელების თაობაზე. ამ კანონით გათვალისწინებულ ცალკეულ, ინდივიდუალურ, მათ შორის, დადგენილებიდან გამომდინარე, საკითხებზე კომისია თავისი კომპეტენციის ფარგლებში იღებს გადაწყვეტილებას.

2. კომისიის დადგენილება და გადაწყვეტილება მიიღება სხდომაზე დამსწრე კომისიის წევრთა ხმათა უმრავლესობით. კომისიის თითოეულ წევრს აქვს ერთი ხმა.

3. კომისიის სამართლებრივი აქტი ძალაში შედის საქართველოს კანონმდებლობითა და კომისიის სამართლებრივი აქტებით დადგენილი წესით. კომისიის სამართლებრივი აქტი უნდა შეესაბამებოდეს ამ კანონითა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით დადგენილ მოთხოვნებს.

4. კომისიის სამართლებრივი აქტის შესრულება სავალდებულოა რეგულირებული საწარმოებისა და იმ ფიზიკური და იურიდიული პირებისთვის, რომლებზედაც ვრცელდება მათი მოქმედება.

5. კომისიის ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ქვეყნდება „საქართველოს საკანონმდებლო მაცნეში“ და კომისიის ვებგვერდზე. კომისიის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, კომერციული საიდუმლოებისა და პერსონალური მონაცემების შემცველი ინფორმაციის დაცვით, ქვეყნდება კომისიის ვებგვერდზე და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით გადაეცემა დაინტერესებულ მხარეებს.

მუხლი 24. საჯარო კონსულტაცია და თანამშრომლობა

1. ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის პროექტს საჯარო გაცნობის მიზნით კომისია აქვეყნებს თავის ვებგვერდზე და განსაზღვრავს გონივრულ ვადას ნებისმიერი დაინტერესებული პირის მიერ მოსაზრებების წარმოსადგენად. არ შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს საჯარო განხილვების გამართვა ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტთან დაკავშირებით, გარდა ამ მუხლის მე-2 პუნქტით განსაზღვრული შემთხვევებისა.

2. კომისია საჯარო განხილვებს ასევე მართავს „ეროვნული მარეგულირებელი ორგანოების შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილ შემთხვევებში, მათ შორის, ლიცენზირებისა და ტარიფის დადგენის თაობაზე გადაწყვეტილებების მიღებამდე.

3. კომისია შეიმუშავებს და ამტკიცებს საჯარო განხილვის გამართვის წესს, რომელიც განსაზღვრავს საჯარო განხილვასთან დაკავშირებულ საკითხებს, მათ შორის, საჯარო განხილვის პროცედურას, პირობებსა და ინფორმაციის საჯარო გაცნობისთვის გამოქვეყნების წესს. კომისია უზრუნველყოფს მიმდინარე საჯარო განხილვისა და მისი შედეგების შესახებ ინფორმაციის საჯაროდ ხელმისაწვდომობას კომისიის ვებგვერდზე, გარდა კონფიდენციალური ინფორმაციისა.

4. კომისიის დამოუკიდებლობასა და კომპეტენციასთან დაკავშირებით ამ კანონით დადგენილი მოთხოვნების დარღვევის გარეშე, კომისია უფლებამოსილია საკუთარი ფუნქციების შესრულებისას და მარეგულირებელი უფლებამოსილების განხორციელებისას ითანამშრომლოს რეგულირებულ საწარმოებთან და კომპეტენტურ სახელმწიფო ორგანოებთან, განსაზღვროს კომისიის წევრებისა და აპარატის თანამშრომლების დაინტერესებულ მხარეებთან შეხვედრების წესი.

მუხლი 25. ტრანსსასაზღვრო საკითხებზე თანამშრომლობა

1. კომისია თანამშრომლობს ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოსთან, ენერგეტიკული გაერთიანების მარეგულირებელ საბჭოსთან, მხარეების მარეგულირებელ ორგანოებთან და უზრუნველყოფს მათთვის მათი ვალდებულებების განსახორციელებლად აუცილებელი ინფორმაციის მიწოდებას. მას ასევე უფლება აქვს, თავად გამოითხოვოს ასეთი ინფორმაცია. ინფორმაციის გაზიარების შემთხვევაში დაცული უნდა იყოს კონფიდენციალურობის არანაკლებ იგივე დონე, რაც მოთხოვნილი იქნება ინფორმაციის გამცემი ორგანოს მიერ.

2. კომისია ამ მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად თანამშრომლობს რეგიონულ და საერთაშორისო დონეებზე, რათა:

ა) ელექტროენერგეტიკული ან/და ბუნებრივი გაზის ქსელების ოპტიმალური მართვის მიზნით ხელი შეუწყოს საოპერაციო მექანიზმების შექმნას, აგრეთვე ელექტროენერგიის ან/და ბუნებრივი გაზის ერთობლივ გაცვლასა და ტრანსსასაზღვრო სიმძლავრის განაწილებას და უზრუნველყოს ურთიერთადამაკავშირებლების სიმძლავრის სათანადო დონე რეგიონში და რეგიონებს შორის, მათ შორის, ახალი ურთიერთდამაკავშირებლების მეშვეობით, რაც იძლევა ეფექტიანი კონკურენციის განვითარებისა და მიწოდების უსაფრთხოების გაუმჯობესების საშუალებას ენერგეტიკული გაერთიანების სხვადასხვა მხარის მიმწოდებელ საწარმოებს შორის, დისკრიმინაციის გარეშე;

ბ) მონაწილეობა მიიღოს ქსელის წესების შემუშავებაში;

გ) მონაწილეობა მიიღოს იმ გადატვირთვის მართვის წესების შემუშავებაში, რომლებიც გავრცელდება საქართველოზე და, საჭიროების შემთხვევაში, წარმოადგინოს საქართველო რეგიონულად კოორდინირებული სიმძლავრის განაწილებისა და გადატვირთვის მართვის მარეგულირებელ მექანიზმებში.

3. მარეგულირებელი თანამშრომლობის ხელშეწყობის მიზნით კომისია უფლებამოსილია, ნებისმიერ სხვა უფლებამოსილ მარეგულირებელ ორგანოსთან ერთად, მონაწილეობა მიიღოს ურთიერთთანამშრომლობის ღონისძიებებში.

4. ამ მუხლის მე-2 პუნქტით განსაზღვრული მოქმედებები, საჭიროების შემთხვევაში, ხორციელდება კომპეტენტურ სახელმწიფო ორგანოებთან მჭიდრო კონსულტაციების გზით და მათი განსაზღვრული კომპეტენციისა და სამართლებრივი უფლებამოსილების შეზღუდვის გარეშე.

5. კომისია ვალდებულია შეასრულოს ენერგეტიკული გაერთიანების უფლებამოსილი ორგანოების მიერ მიღებული, საქართველოსთვის შესასრულებლად სავალდებულო ყველა გადაწყვეტილება. ევროპის კავშირის სამართლებრივი და მარეგულირებელი ჩარჩოს ფარგლებში და, შესაბამისად, ენერგეტიკული გაერთიანების მიერ მიღებული სახელმძღვანელო პრინციპებისა და ქსელის წესების გათვალისწინება საქართველოს კანონმდებლობაში უნდა განხორციელდეს ცვლილების გარეშე, ენერგეტიკულ გაერთიანებასა და საქართველოს შორის 2016 წლის 14 ოქტომბერს გაფორმებული „ენერგეტიკული გაერთიანების დამფუძნებელ ხელშეკრულებასთან საქართველოს შეერთების შესახებ ოქმით“ განსაზღვრული, გამონაკლისი შემთხვევების გათვალისწინებით.

6. ამ მუხლის მე-5 პუნქტის მიზნებიდან გამომდინარე, კომისიამ უნდა მიიღოს ასეთი სახელმძღვანელო პრინციპები და ქსელის წესები ენერგეტიკულ გაერთიანებაში მათი მიღების შესახებ შესაბამისი შეტყობინების მიღების შემდეგ და უნდა განახორციელოს მათი სათანადოდ ამოქმედებისა და განხორციელების მონიტორინგი. ყველა სახელმძღვანელო პრინციპი და ქსელის წესები მიღებულ უნდა იქნეს კომისიის მიერ. ამასთანავე, მათი შემუშავება და გამოქვეყნება უნდა განხორციელდეს ამ კანონით გათვალისწინებული მოთხოვნების შესაბამისად.

7. კომისიამ სახელმძღვანელო პრინციპებისა და ქსელის წესების მიღების მიზნით მიღებული ზომებისა და ნებისმიერი შესაბამისი ცვლილების შესახებ უნდა აცნობოს ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს ასეთი ზომების მიღებიდან 2 კვირის ვადაში.

მუხლი 26. კომისიის დაფინანსება

1. კომისია თავისი ფუნქციების შესრულებისას და მარეგულირებელი უფლებამოსილებების განხორციელებისას ფინანსურად დამოუკიდებელია „ეროვნული მარეგულირებელი ორგანოების შესახებ“ საქართველოს კანონისა და ამ კანონის შესაბამისად.

2. კომისია ყოველი წლის ბოლომდე ამტკიცებს მომავალი წლის დეტალურ ბიუჯეტს, რომელშიც ასახული უნდა იყოს კომისიის ყველა ხარჯი, მათ შორის, კომისიის წევრებისა და აპარატის თანამშრომლების ხელფასები, სხვა სახის ფინანსური სარგებელი და კომისიის შემდეგი წლისთვის დაგეგმილი სხვა ტიპის საბიუჯეტო ხარჯები.

3. კომისია ფინანსდება რეგულირებული საქმიანობისთვის კომისიის მიერ დადგენილი რეგულირების საფასურიდან, რომელსაც შესაბამისი ლიცენზიატები და სხვა რეგულირებული საწარმოები იხდიან „რეგულირების საფასურის შესახებ“ საქართველოს კანონითა და ამ კანონით დადგენილი პირობების შესაბამისად.

4. კომისია ყოველი წლის 15 სექტემბრამდე ლიცენზიატებისგან და სხვა რეგულირებული საწარმოებისგან იღებს მომავალი წლის საქმიანობის მოცულობის ან/და ბრუნვის პროგნოზს, რის საფუძველზედაც ადგენს რეგულირების საფასურს იმ ოდენობით, რომელიც საკმარისი იქნება კომისიის ბიუჯეტით გათვალისწინებული ყველა ხარჯის დასაფარავად „რეგულირების საფასურის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი მოთხოვნების გათვალისწინებით.

5. რეგულირების საფასური კომისიის მიერ დადგენილი წესით ჩაირიცხება კომისიის საბანკო ანგარიშზე. მხოლოდ კომისიაა უფლებამოსილი, განკარგოს მის ანგარიშზე არსებული სახსრები. მიმდინარე ფინანსურ წელს გამოუყენებელი სახსრები გადადის მომდევნო წლის ბიუჯეტში. კომისია უფლებამოსილია მიმდინარე ფინანსური წლის განმავლობაში წარმოშობილი ბიუჯეტის დეფიციტი შეავსოს მომდევნო წლისთვის დაგეგმილი საბიუჯეტო სახსრებიდან, რეგულირების საფასურის სათანადო კორექტირებით.

6. იმ შემთხვევაში, თუ მიღებული რეგულირების საფასური ვერ ფარავს კომისიის მიმდინარე დანახარჯებს, კომისია უფლებამოსილია აიღოს სესხი გონივრული და გამართლებული საპროცენტო განაკვეთით. კომისიამ სესხი და შესაბამისი პროცენტი უნდა დაფაროს რეგულირების საფასურის სახით მომდევნო წელს მიღებული სახსრებიდან.

7. დასაშვებია კომისიის სარგებლობისთვის საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან შესაბამისი სახსრების გამოყოფა და გრანტების მიღება.

8. ლიცენზიატებსა და სხვა რეგულირებულ საწარმოებს უფლება აქვთ, კომისიის მიერ დადგენილი რეგულირების საფასური აინაზღაურონ კომისიის მიერ დადგენილი ტარიფებით, საფასურით ან შესაბამის კომერციულ (საბაზრო) საქმიანობასთან დაკავშირებული საქონლისთვის ან მომსახურებისთვის გადახდილი ფასის მეშვეობით.

9. კომისიის ბიუჯეტი ქვეყნდება კომისიის ვებგვერდზე.

მუხლი 27. კომისიის ყოველწლიური ანგარიში

1. კომისია ყოველი წლის 1 ივნისამდე ამზადებს და აქვეყნებს წინა წლის ფინანსურ ანგარიშს, რომელშიც უნდა აისახოს კომისიის მიერ რეგულირების საფასურიდან მიღებული თანხები, კომისიის ხარჯები, აღებული სესხები და კომისიის მიერ გამოყენებული სხვა თანხები.

2. კომისიის ფინანსური საქმიანობის კონტროლს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ახორციელებენ შესაბამისი უფლებამოსილი ორგანოები. კომისიაში ფინანსური საქმიანობის აუდიტი ხორციელდება ყოველწლიურად, მოწვეული დამოუკიდებელი აუდიტორის მიერ. აუდიტის დასკვნა მზადდება და ქვეყნდება ამ მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად მომზადებულ ფინანსურ ანგარიშთან ერთად. კომისიის ფინანსური საქმიანობის აუდიტმა არ უნდა გამოიწვიოს კომისიის მიმდინარე საქმიანობის შეჩერება ან შეფერხება.

3. კომისია ყოველი წლის 1 ივნისამდე შეიმუშავებს წლიურ ანგარიშს მის მიერ განხორციელებული საქმიანობისა და შესრულებული ვალდებულებების შესახებ, მათ შორის, ამ კანონის VII თავით განსაზღვრულ თითოეულ მიზანთან, ვალდებულებასა და მარეგულირებელ უფლებამოსილებასთან დაკავშირებით მიღებული ზომებისა და დამდგარი შედეგების თაობაზე. კომისიის წლიური ანგარიში ეგზავნება საქართველოს პრეზიდენტს, საქართველოს პარლამენტსა და საქართველოს მთავრობას, აგრეთვე ენერგეტიკული გაერთიანების მარეგულირებელ საბჭოს და ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს. კომისიის ანგარიში ქვეყნდება კომისიის ვებგვერდზე. 

თავი VII. კომისიის ამოცანები, ვალდებულებები და მარეგულირებელი უფლებამოსილება

მუხლი 28. კომისიის ამოცანები

1. ამ კანონით განსაზღვრული მოვალეობების შესრულებისას და მარეგულირებელი უფლებამოსილებების განხორციელებისას კომისიამ უნდა მიიღოს ყველა გონივრული ზომა შემდეგი ამოცანების შესრულების უზრუნველსაყოფად:

ა) ენერგეტიკული გაერთიანების მარეგულირებელ საბჭოსთან, ენერგეტიკული გაერთიანების მხარეების მარეგულირებელ ორგანოებსა და ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოსთან მჭიდრო თანამშრომლობით, ენერგეტიკულ გაერთიანებაში კონკურენტული, უსაფრთხო და ეკოლოგიურად მდგრადი შიდა ენერგეტიკული ბაზრების ხელშეწყობა და ენერგეტიკული გაერთიანების ფარგლებში არსებული ყველა მომხმარებლისა და მიმწოდებლისთვის ბაზრის ეფექტიანი გახსნის ხელშეწყობა, აგრეთვე, გრძელვადიანი ამოცანების გათვალისწინებით, ენერგეტიკული ქსელების ეფექტიანი და საიმედო ოპერირებისთვის სათანადო პირობების უზრუნველყოფა;

ბ) ენერგეტიკულ გაერთიანებაში კონკურენტული და სათანადოდ ფუნქციონირებადი რეგიონული ენერგეტიკული ბაზრების განვითარება, ამ პუნქტით განსაზღვრული ამოცანების გათვალისწინებით;

გ) ენერგეტიკული გაერთიანების მხარეებს შორის ენერგიით ვაჭრობასთან დაკავშირებული შეზღუდვების აღმოფხვრა, მათ შორის, მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად ტრანსსასაზღვრო გადაცემის სიმძლავრის განვითარებისა და ეროვნული ბაზრების ინტეგრაციის გაუმჯობესების გზით, რამაც შესაძლოა ხელი შეუწყოს ენერგიის გადადინებას ენერგეტიკული გაერთიანების ფარგლებში;

დ) უსაფრთხო, საიმედო, ეფექტიანი, არადისკრიმინაციული და მომხმარებელზე ორიენტირებული სისტემების შემუშავების ყველაზე ეფექტიანი გზით ხელშეწყობა, აგრეთვე, სისტემის მდგრადობისა და ზოგადი ენერგეტიკული პოლიტიკის ამოცანების შესაბამისად, ენერგოეფექტურობის ხელშეწყობა;

ე) განახლებადი ენერგიის წყაროებიდან ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის დიდი თუ მცირე მასშტაბის წარმოებისა და შესაბამის გამანაწილებელ ქსელებთან მიერთებული წარმოების მოწყობილობების გადამცემ და გამანაწილებელ ქსელებთან ინტეგრაციის ხელშეწყობა;

ვ) ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის წარმოების ახალი სიმძლავრეების ქსელზე დაშვების ხელშეწყობა, კერძოდ, იმ წინააღმდეგობების აღმოფხვრა, რომლებმაც შესაძლოა ხელი შეუშალოს ბაზრის ახალი მონაწილეებისა და განახლებადი ენერგიის წყაროებიდან მიღებული ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის დაშვებას ქსელზე;

ზ) სისტემის ოპერატორებისა და სისტემით მოსარგებლეების სათანადო მოკლევადიანი და გრძელვადიანი წახალისება სისტემის ფუნქციონირების ეფექტიანობის გაზრდისა და ბაზრის ინტეგრაციის ხელშეწყობის მიზნით;

თ) მომხმარებლების მიერ ენერგეტიკული ბაზრების ეფექტიანი ფუნქციონირების შედეგად სარგებლის მიღების შესაძლებლობა, ეფექტიანი კონკურენციის წახალისება და მომხმარებელთა დაცვა;

ი) ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის სექტორებში გაწეული საჯარო მომსახურების მაღალი სტანდარტის უზრუნველყოფა, მოწყვლადი მომხმარებლის დაცვისა და მიმწოდებლის შეცვლისთვის საჭირო მონაცემთა გაცვლის პროცესების თავსებადობის ხელშეწყობა.

2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული ამოცანები უნდა შესრულდეს კომპეტენტურ სახელმწიფო ორგანოებთან მჭიდრო თანამშრომლობის გზით და აღნიშნული უწყებების უფლებამოსილებების შეზღუდვის გარეშე.

მუხლი 29. კომისიის ფუნქციები

1. კომისია:

ა) ენერგეტიკული საქმიანობისა და ამ კანონით რეგულირებული სხვა საქმიანობის ავტორიზაციის, ამგვარი საქმიანობის პირობების დადგენისა და მათზე ზედამხედველობის მიზნით:

ა.ა) გასცემს და ცვლილებები შეაქვს ლიცენზიაში, აჩერებს მის მოქმედებას და აუქმებს მას „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონით, ამ კანონითა და კომისიის მიერ დამტკიცებული ლიცენზირების წესებით დადგენილი წესით;

ა.ბ) ახორციელებს გადამცემი სისტემის ოპერატორების სერტიფიცირებას და ამ კანონით დადგენილ დამოუკიდებლობისა და განცალკევების მოთხოვნებთან მათ მუდმივ შესაბამისობაზე ზედამხედველობას;

ა.გ) ადგენს რეგულირებული საწარმოების მიერ მომსახურების გაწევის წესებსა და პირობებს ამ კანონისა და სხვა სამართლებრივი აქტების შესაბამისად;

ა.დ) განსაზღვრავს სასმელი წყლის ხარჯვის ნორმას;

ა.ე) ამტკიცებს ბუღალტრული აღრიცხვის ერთიან სისტემას შესაბამისი რეგულირებული საწარმოებისთვის და ზედამხედველობს აღნიშნული მოთხოვნების სათანადოდ შესრულებას;

ა.ვ) განსაზღვრავს რეგულირებული საწარმოების მიერ სისტემით მოსარგებლეებისთვის ან/და მომხმარებლებისთვის ინფორმაციის მიწოდების წესს;

ა.ზ) ზედამხედველობს რეგულირებული საწარმოების საქმიანობას და უზრუნველყოფს მათ შესაბამისობას საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ ვალდებულებებთან და მოთხოვნებთან;

ა.თ) ზედამხედველობს საჯარო მომსახურების გაწევასა და საჯარო მომსახურების ვალდებულებების შესრულებას საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების შესაბამისად;

ა.ი) აწარმოებს ენერგეტიკული საქმიანობის განმახორციელებელი ენერგეტიკული საწარმოების რეესტრს ამ კანონით დადგენილი მოთხოვნების შესაბამისად;

ა.კ) ახორციელებს რეგულირებული საწარმოს ადგილზე შემოწმებას, მათ შორის, წინასწარი შეტყობინების გარეშე;

ა.ლ) განსაზღვრავს რეგულირებული  საწარმოს,  აგრეთვე  საბითუმო ბაზრის სხვა მონაწილეების ანგარიშგების წესს;

ა.მ) ადგენს სასმელი წყლის მიწოდებისა და მოხმარების წესებს, რომლებიც არეგულირებს ურთიერთობებს წყალმომარაგების ლიცენზიატსა და მომხმარებელს შორის;

ა.ნ) ახორციელებს ხანძრის ჩაქრობის მიზნით საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მმართველობის სფეროში შემავალი სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების − საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის (შემდგომ − საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახური) სახანძრო-სამაშველო დანაყოფების მიერ სახანძრო ჰიდრანტებიდან (მათი საკუთრების ფორმის მიუხედავად) მოპოვებული წყლის გამოყენებასთან, აღრიცხვასა და ხარჯების ანაზღაურებასთან დაკავშირებული საკითხების რეგულირებას;

ა.ო) ამტკიცებს ხელშეკრულების სტანდარტულ პირობებს;

ბ) ტარიფის ან/და საფასურის დადგენისა და მეთოდოლოგიების მიღების მიზნით ამტკიცებს:

ბ.ა) ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის გადაცემისა და განაწილების ტარიფებსა და გაანგარიშების მეთოდოლოგიას;

ბ.ბ) ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის გადამცემ და გამანაწილებელ ქსელებთან, აგრეთვე სასმელი წყლის წყალმომარაგებისა და წყალარინების სისტემებთან მიერთების საფასურებს ან/და მათი გაანგარიშების მეთოდოლოგიას;

ბ.გ)  ბაზრის  ოპერატორების  მიერ  გაწეული  მომსახურებების  შესაბამის საფასურებს  და მათი გაანგარიშების მეთოდოლოგიებს ამ კანონით განსაზღვრული პირობების შესაბამისად არსებული საჭიროების შემთხვევაში. კომისია უფლებამოსილია ბაზრის სხვადასხვა სეგმენტისთვის შეიმუშაოს აღნიშნული საფასურების გაანგარიშების განსხვავებული მეთოდოლოგიები;

ბ.დ) ბუნებრივი გაზის საცავის ტარიფებსა და მათი გაანგარიშების მეთოდოლოგიას, ამ კანონით განსაზღვრული პირობების შესაბამისად არსებული საჭიროების შემთხვევაში;

ბ.ე) გათხევადებული ბუნებრივი გაზის მოწყობილობებზე დაშვების ტარიფსა და მისი გაანგარიშების მეთოდოლოგიას;

ბ.ვ) სასმელი წყლის მიწოდებისა და წყალარინების ტარიფების გაანგარიშების მეთოდოლოგიებს;

ბ.ზ) დანახარჯების მარეგულირებელი აუდიტის წესს;

ბ.თ) ამ კანონის მე-9 მუხლის მე-6 პუნქტით განსაზღვრულ შემთხვევაში საჯარო მომსახურების გაწევის საფასურებს ან/და ტარიფებს და გაანგარიშების მეთოდოლოგიებს;

ბ.ი) რეგულირების საფასურის ოდენობასა და გაანგარიშების წესს;

ბ.კ) მესამე პირების მფლობელობაში არსებულ ქსელში ელექტროენერგიის, ბუნებრივი გაზისა და სასმელი წყლის გატარების საფასურის გაანგარიშების წესს;

გ) გადამცემი და გამანაწილებელი სისტემების ოპერატორებისთვის, აგრეთვე წყალმომარაგების ლიცენზიატებისთვის ამტკიცებს ნორმატიული დანაკარგების ოდენობასა და მათი გაანგარიშების წესს;

დ) ამტკიცებს ინვესტიციების შეფასების წესს, მათ შორის, სატარიფო რეგულირებისადმი დაქვემდებარებული რეგულირებული საწარმოების მიერ განსახორციელებელი საინვესტიციო გეგმებისა და მათი შემადგენელი პროექტების კომისიისთვის წარდგენის, კომისიის მიერ მათი შეთანხმების, აგრეთვე შეთანხმებულ საინვესტიციო გეგმებში ან/და პროექტებში ცვლილების შეტანის და მათი განხორციელების შესახებ ანგარიშგების წესსა და პირობებს. სატარიფო რეგულირებისადმი დაქვემდებარებული რეგულირებული საწარმო ვალდებულია, შესაძლებლობის ფარგლებში, იმოქმედოს მინიმალური დანახარჯების პრინციპის შესაბამისად, ეკონომიკური ეფექტიანობის გათვალისწინებით;

ე) უზრუნველყოფს მის მიერ დამტკიცებული მეთოდოლოგიების ძალაში შესვლამდე გონივრული ვადით ადრე გამოქვეყნებას, ხოლო ამ პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ ტარიფებთან და მეთოდოლოგიებთან დაკავშირებით უზრუნველყოფს, რომ:

 ე.ა) ტარიფები და საფასურები:

ე.ა.ა) იყოს დასაბუთებული, გონივრული, გადამოწმებადი, არადისკრიმინაციული, გამჭვირვალე და ობიექტურ კრიტერიუმებზე დაფუძნებული, იცავდეს მომხმარებელს მონოპოლიური ფასებისგან;

ე.ა.ბ) ასახავდეს ქსელების ოპერირების, მოვლა-პატრონობის, ჩანაცვლების, მშენებლობისა და რეაბილიტაციის დასაბუთებულ ხარჯებს, მათ შორის, მიზანშეწონილ და გონივრულ კაპიტალდაბანდებებზე გონივრულ ამონაგებს, ამორტიზაციას (ცვეთას) და გადასახადებს, გარემოსა და მომხმარებლის დაცვის გათვალისწინებით. კომისია უფლებამოსილია ტარიფისა და საფასურის დადგენისას აღნიშნული პრინციპებით გაითვალისწინოს განსახორციელებელი კაპიტალდაბანდებებიც;

ე.ა.გ) იძლეოდეს ქსელებსა და მოწყობილობებში აუცილებელი ინვესტიციების განხორციელების შესაძლებლობას, რათა აღნიშნულმა ინვესტიციებმა უზრუნველყოს ასეთი ქსელებისა და მოწყობილობების სიცოცხლისუნარიანობა და შესაბამისი განვითარების გეგმის თანახმად მათი შეუფერხებელი განვითარება;

ე.ა.დ) შესაძლებლობას აძლევდეს რეგულირებულ საწარმოებს, უზრუნველყონ განხორციელებული ინვესტიციის უკუგება გონივრულ ვადებში, დაფარონ თავიანთი მიმდინარე ხარჯები, რომლებიც მოიცავს ეკონომიკურად გამართლებულ ფასად შეძენილი საწვავის ღირებულებას, საექსპლუატაციო დანახარჯებს, მიმდინარე და კაპიტალური რემონტის ხარჯებს, შრომის ანაზღაურებას, საბრუნავი კაპიტალის სახით და ინვესტიციისთვის აღებული სესხის პროცენტის გადასახადს, რეგულირებისა და ბაზრის ოპერატორის მომსახურების საფასურებს და სხვა დანახარჯებს. ტარიფი უნდა ითვალისწინებდეს კაპიტალდაბანდებებზე ამონაგებისა და ამორტიზაციის (ცვეთის) კეთილგონივრულ და სამართლიან დონეს (განაკვეთს), რომელიც საკმარისი უნდა იყოს რეაბილიტაციისა და განვითარების მიზნით ინვესტიციის მოსაზიდად;

ე.ა.ე) ხელს უწყობს რეგულირებული საწარმოს ფინანსური ამონაგების ზრდას ექსპლუატაციისა და მართვის ეფექტიანობის გაზრდის გზით მომსახურებაზე დანახარჯების შემცირებით, იმის გათვალისწინებით, რომ შესაბამისი რეგულირებული საწარმო აკმაყოფილებს საქართველოს კანონმდებლობის ან/და სალიცენზიო პირობების მოთხოვნებს მომსახურების ხარისხზე;

ე.ა.ვ) ასახავდეს მომხმარებელთა სხვადასხვა კატეგორიის მომსახურების განსხვავებულ ღირებულებას. სატარიფო რეგულირებისადმი დაქვემდებარებული რეგულირებული საწარმოს მიერ გაწეული მომსახურების ხარჯები იფარება მომხმარებელთა თითოეული კატეგორიისგან მიღებული თანხებით, ამ კატეგორიის მომსახურებაზე გაწეული დანახარჯების პროპორციულად; მომხმარებელთა კატეგორიების მიხედვით სხვადასხვა სახის ტარიფის დადგენა შეიძლება პიკური სიდიდეების, საშუალო შეწონილი და ზღვრული სიდიდეების, საერთო მოხმარების სეზონურობის, მოხმარების სადღეღამისო ცვლილებების, მომსახურების ტიპის ან ანალოგიური პარამეტრების ასახვის მიზნით. ტარიფის დადგენისას შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს ინოვაციური სატარიფო მეთოდოლოგიები, თუ ასეთი მეთოდოლოგიების გამოყენება შეესაბამება საწარმოებისა და მომხმარებლების ინტერესებს;

ე.ბ) განხორციელდეს გადამცემი და გამანაწილებელი სისტემების ოპერატორების გრძელვადიანი და მოკლევადიანი წახალისება ეფექტიანობის გაზრდის, ბაზრის ინტეგრაციისა და მიწოდების უსაფრთხოების ხელშეწყობის, აგრეთვე აღნიშნულთან დაკავშირებული კვლევითი საქმიანობის მხარდაჭერის მიზნით;

ე.გ) გადაცემასთან დაკავშირებული მომსახურების ტარიფების დადგენისას ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის ქვეყნის საზღვრების შიგნით ტრანსპორტირება და ტრანსსასაზღვრო გადადინება განხილულ იქნეს თანაბარ პირობებში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც საჭიროა გარკვეულ მომსახურებასთან დაკავშირებული კონკრეტული დანახარჯების გათვალისწინება, თუ ეს ხარჯები არის ცხადი, დასაბუთებული და მათი გამოყენება ხდება გამჭვირვალე და არადისკრიმინაციული გზით;

ე.დ) ასახულ იქნეს საქმიანობის შედეგებზე დამოკიდებული განაკვეთი, თუ კომისია საჭიროდ მიიჩნევს ასეთი სახის განაკვეთის დადგენას;

ე.ე) ელექტროენერგეტიკის სექტორში არსებული მომსახურებისთვის წახალისებულ იქნეს წყვეტადი მომსახურებისა და დატვირთვის დაბალანსების განაკვეთები და ენერგოეფექტურობისა და მოთხოვნის მართვის გაუმჯობესების სხვა მექანიზმები, მათ შორის, განახლებადი ენერგიის წყაროების შესაძლო განვითარება და დისპეტჩერიზაცია;

ე.ვ) იმ შემთხვევაში, როცა შესაძლებელია ტარიფის კორექტირება პიკური და არაპიკური მომსახურების ღირებულების მიხედვით, დადგინდეს სეზონსა და მოხმარების დროზე დამოკიდებული განაკვეთები;

ე.ზ) აღმოიფხვრას, ერთი მხრივ, გადაცემისა და განაწილების საქმიანობებსა და, მეორე მხრივ, მიწოდებისა და ვაჭრობის საქმიანობებს შორის ჯვარედინი სუბსიდირება, აგრეთვე სისტემით მოსარგებლეებს ან მომხმარებლებს შორის ან სხვადასხვა კატეგორიის სისტემით მოსარგებლეებს ან მომხმარებლებს შორის დისკრიმინაცია;

ე.თ) გადაცემისა და განაწილების ქსელებთან, აგრეთვე სასმელი წყლის წყალმომარაგებისა და წყალარინების სისტემებთან მიერთებისთვის ან მიერთების სიმძლავრის არსებითად გაზრდისთვის, საჭიროების შემთხვევაში, დადგინდეს ეკონომიკურად გამართლებული მიერთების საფასური;

ე.ი) ტარიფების, საფასურებისა და მათთან დაკავშირებული წესებისა და პირობების დადგენა ასახავდეს გავრცელებულ საერთაშორისო პრაქტიკას;

ვ) ადგენს ტარიფებს, საფასურებს ან/და ფასის ზედა ზღვრებს; სატარიფო მიზნებისთვის უფლებამოსილია განსაზღვროს ძაბვის საფეხურები, კომისიის მიერ დამტკიცებული მეთოდოლოგიების, პროცედურებისა და კრიტერიუმების შესაბამისად, რომლებიც, სხვა საკითხებთან ერთად, ითვალისწინებს რეგულირებული საწარმოების ვალდებულებას, მოამზადონ სატარიფო განაცხადი სისტემით მოსარგებლეების ან/და მომხმარებლების თითოეული კატეგორიისთვის და, შესაბამის დასაბუთებასთან ერთად, წარუდგინოს კომისიას. ტარიფების, საფასურის ან/და ფასის ზედა ზღვრის დადგენის შესახებ კომისიის სამართლებრივი აქტი ქვეყნდება ძალაში შესვლამდე გონივრული ვადით ადრე;

ზ) ზედამხედველობს ტარიფების, საფასურისა და შესაბამისი მეთოდოლოგიების გამოყენებას და უზრუნველყოფს მათ სათანადოდ შესრულებას;

თ) ელექტროენერგეტიკული და ბუნებრივი გაზის სისტემების ოპერირებასთან დაკავშირებული საქმიანობის რეგულირებისა და ზედამხედველობის მიზნით:

თ.ა) გადასინჯავს და ამტკიცებს ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის გადამცემ და გამანაწილებელ სისტემებთან, ხოლო ამ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში – აგრეთვე ბუნებრივი გაზის საცავსა და გათხევადებული ბუნებრივი გაზის მოწყობილობებთან მესამე პირის სამართლიანი და არადისკრიმინაციული დაშვების წესებს, ცვლილებები შეაქვს ამ წესებში და ზედამხედველობს მათ შესრულებას;

თ.ბ) ადგენს ხარისხის სტანდარტებს ელექტროენერგეტიკული და ბუნებრივი გაზის სისტემების ოპერირებისა და ენერგეტიკული საწარმოების მიერ მომსახურების, მათ შორის, დამხმარე და სასისტემო მომსახურების, გაწევისთვის და ზედამხედველობს მათ შესრულებას;

თ.გ) ადგენს კომპენსაციის მექანიზმებს კომისიის მიერ დადგენილ ხარისხის სტანდარტებთან ენერგეტიკული საწარმოების საქმიანობის შეუსაბამობისთვის და ზედამხედველობს მათ შესრულებას;

თ.დ) ამტკიცებს და შესაბამის ტარიფში ან საფასურში ასახავს სატარიფო რეგულირებისადმი დაქვემდებარებული რეგულირებული საწარმოების საინვესტიციო გეგმებს და ზედამხედველობს მათ შესრულებას, ამასთანავე, კომისიის წლიურ ანგარიშში ასახავს აღნიშნული გეგმების შეფასებას და, საჭიროების შემთხვევაში, მათში ცვლილებების შეტანის თაობაზე რეკომენდაციებს;

თ.ე) ზედამხედველობს გადამცემი სისტემის ოპერატორების საქმიანობას, მათ შორის, მიწოდებასა და მოთხოვნას შორის ბალანსის უზრუნველსაყოფი მექანიზმებისა და მეთოდების ეფექტიანობას;

თ.ვ) გადასინჯავს და ამტკიცებს შესაბამისი სისტემის ოპერატორის მიერ მომზადებულ ქსელის წესებს და აღნიშნულ ოპერატორთან კონსულტაციის შემდეგ ცვლილებები შეაქვს ამ წესებში;

თ.ზ) ამოწმებს შესაბამისი ქსელის წესებიდან გამომდინარე ქსელის უსაფრთხოებისა და საიმედოობის მოთხოვნების ეფექტიანობას და ზედამხედველობს მათ შესრულებას, აგრეთვე ადგენს მომსახურებისა და მიწოდების ხარისხის სტანდარტებსა და მოთხოვნებს, საჭიროების შემთხვევაში, სხვა კომპეტენტურ სახელმწიფო ორგანოებთან თანამშრომლობით;

თ.თ) ამ კანონით ან/და შესაბამისი ქსელის წესებით დადგენილი წესით აკონტროლებს გადამცემი და გამანაწილებელი სისტემების ოპერატორების მიერ ქსელთან მიერთებასა და ქსელის რემონტზე დახარჯულ დროს;

თ.ი) უზრუნველყოფს ამ კანონის 87-ე მუხლის შესაბამისად ბუნებრივი გაზის საცავზე და ქსელის გაზის შენახვაზე დაშვების პირობების ზედამხედველობას და მათ გადახედვას. აღნიშნული ვალდებულება არ მოიცავს ტარიფების გადახედვას, თუ ბუნებრივი გაზის საცავზე დაშვება განისაზღვრება ამ კანონის 87-ე მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად;

თ.კ) აკონტროლებს იმ კრიტერიუმების სწორად გამოყენებას, რომელთა შესაბამისად განისაზღვრება ბუნებრივი გაზის საცავის ობიექტზე ამ კანონის 87-ე მუხლის მე-4 პუნქტის ან მე-6 პუნქტის გავრცელება;

თ.ლ) ხელს უწყობს თავისი კომპეტენციის ფარგლებში, ამ კანონის 138-ე და 143-ე მუხლების შესაბამისად, ენერგეტიკულ საქმიანობაში უსაფრთხოების ზომების განხორციელების ზედამხედველობას;

ი) ენერგეტიკული ბაზრის რეგულირებისა და ზედამხედველობის მიზნით:

ი.ა) ამ კანონით განსაზღვრული მარეგულირებელი უფლებამოსილების ფარგლებში არეგულირებს და ზედამხედველობს ენერგეტიკულ ბაზრებზე განხორციელებულ საქმიანობებს;

ი.ბ) ამ კანონისა და „კონკურენციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად, ზედამხედველობს ენერგეტიკული ბაზრების გახსნის დონესა და ეფექტიანობას, აგრეთვე ენერგეტიკულ ბაზრებზე არსებულ კონკურენციას, მათ შორის, კონკურენციის დარღვევის ან აკრძალვის ნებისმიერ შემთხვევას;

ი.გ) ზედამხედველობს ენერგეტიკული ბაზრების გამჭვირვალობის, მათ შორის, საბითუმო და საცალო ფასების გამჭვირვალობის, დონეს და უზრუნველყოფს ენერგეტიკული საწარმოების მიერ გამჭვირვალობასთან დაკავშირებული ვალდებულებების შესრულებას;

ი.დ) აქვეყნებს რეკომენდაციებს წელიწადში ერთხელ მაინც მიწოდების ფასების ამ კანონთან და მის საფუძველზე გამოცემულ კანონქვემდებარე სამართლებრივ აქტებთან შესაბამისობის თაობაზე და საჭიროების შემთხვევაში აწვდის აღნიშნულ რეკომენდაციებს სხვა კომპეტენტურ სახელმწიფო ორგანოებს;

ი.ე) ზედამხედველობს ენერგეტიკულ ბაზრებზე შემზღუდველ სახელშეკრულებო პრაქტიკას, მათ შორის, ექსკლუზიურობის პირობების გამოყენებას, რამაც შესაძლოა ხელი შეუშალოს მსხვილ მომხმარებლებს ხელშეკრულებების ერთდროულად ერთზე მეტ მიმწოდებელთან გაფორმებაში, ან შეზღუდოს მათი არჩევანი, დადონ ამგვარი ხელშეკრულებები;

ი.ვ) იცავს სახელშეკრულებო თავისუფლებას მიწოდების წყვეტადი ხელშეკრულებებისა და გრძელვადიანი (10 წელზე მეტი ვადის) ხელშეკრულებების მიმართ, თუ აღნიშნული ხელშეკრულებები შეესაბამება საქართველოსა და ენერგეტიკული გაერთიანების კანონმდებლობის მოთხოვნებს;

ი.ზ)  შეიმუშავებს  და  ამტკიცებს  ორმხრივი  ხელშეკრულებების   ბაზრის  წესებს, ხოლო ორგანიზებული ბაზრის შესაბამისი სეგმენტებისთვის გადასინჯავს და ამტკიცებს ბაზრის ოპერატორების მიერ მომზადებულ ბაზრის წესებს და აღნიშნულ ოპერატორებთან  კონსულტაციის შემდეგ ცვლილებები შეაქვს ამ წესებში, აგრეთვე ადგენს ბაზრის ოპერატორების მიერ გამოსაყენებელ საფასურებს და ზედამხედველობს მათ საქმიანობებს;

ი.თ) ამტკიცებს ენერგეტიკული ბაზრის მონიტორინგის წესებს;

ი.ი) ხელს უწყობს რეგიონულ დონეზე ენერგეტიკული ბაზრის ყველაზე მნიშვნელოვანი პროცესებისთვის მონაცემთა გაცვლის თავსებადობას;

კ) ელექტროენერგიითა და ბუნებრივი გაზით ტრანსსასაზღვრო ვაჭრობის მიზნით:

კ.ა) ზედამხედველობს ელექტროენერგიითა და ბუნებრივი გაზით ტრანსსასაზღვრო ვაჭრობასთან დაკავშირებული პირობების შესრულებას, მათ შორის, შესაბამისი ტექნიკური მოთხოვნების დაკმაყოფილებას;

კ.ბ) აკონტროლებს სისტემით მოსარგებლეების მიერ ურთიერთდამაკავშირებლების შესახებ მოთხოვნილი ტექნიკური და კომერციული მონაცემების ხარისხსა და ხელმისაწვდომობას, რათა სისტემით მოსარგებლეებს ჰქონდეთ შესაძლებლობა, დისკრიმინაციის გარეშე მიიღონ მონაწილეობა შესაბამის ენერგეტიკულ ბაზრებზე;

კ.გ) ზედამხედველობს ელექტროენერგეტიკული და ბუნებრივი გაზის სისტემების, მათ შორის, ურთიერთდამაკავშირებლების გადატვირთვის მართვას და გადატვირთვის მართვის წესების შესრულებას;

კ.დ) ამტკიცებს შესაბამისი გადამცემი სისტემის ოპერატორის მიერ მომზადებულ ტრანსსასაზღვრო ინფრასტრუქტურაზე დაშვების წესებს, მათ შორის, სიმძლავრის განაწილებისა და გადატვირთვის მართვის პროცედურებს, რეგიონულ დონეზე კოორდინირებული ღონისძიებების გათვალისწინებით;

კ.ე) თანამშრომლობს ტრანსსასაზღვრო საკითხებთან დაკავშირებით ენერგეტიკული გაერთიანების შესაბამისი მხარეების კომპეტენტურ მარეგულირებელ ორგანოებთან და ენერგეტიკული გაერთიანების მარეგულირებელ საბჭოსთან;

ლ) მომხმარებელთა უფლებების დაცვისა და დავების გადაწყვეტის მიზნით:

ლ.ა) უზრუნველყოფს მომხმარებელთა უფლებების დაცვის ღონისძიებების ეფექტიანობას და შესრულებას სხვა კომპეტენტურ სახელმწიფო ორგანოებთან ერთად, რათა გარანტირებულ იქნეს:

ლ.ა.ა) სამართლიანი და არადისკრიმინაციული მოპყრობა;

ლ.ა.ბ) მაღალი ხარისხის მომსახურება;

ლ.ა.გ) კონკურენცია და თავიდან იქნეს აცილებული კონკურენციის წინააღმდეგ შემზღუდველი ქმედებები ამ კანონისა და „კონკურენციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნათა გათვალისწინებით;

ლ.ბ) უზრუნველყოფს მომხმარებელთა მოხმარების მონაცემების ხელმისაწვდომობას, ასეთი მონაცემების ქვეყნის მასშტაბით მარტივად გასაგებ, ჰარმონიზებულ ფორმატს საჭიროებისამებრ გამოყენებისთვის და ამ მონაცემების ყველა მომხმარებლისთვის შეუფერხებელ ხელმისაწვდომობას, ამ კანონის 107-ე მუხლის შესაბამისად;

ლ.გ) განიხილავს დავებს ამ კანონის 155-ე მუხლისა და კომისიის მიერ დამტკიცებული დავების განხილვის წესების შესაბამისად;

მ) ამტკიცებს ადმინისტრაციული წარმოების დებულებას;

ნ) ენერგეტიკულ სექტორში კონკურენციის რეგულირების მიზნით:

ნ.ა) ამ კანონისა და „კონკურენციის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად უზრუნველყოფს ენერგეტიკულ სექტორში კონკურენციასთან დაკავშირებული საკითხების რეგულირებასა და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების გამოცემას;

ნ.ბ) კონკურენციის დარღვევის შემთხვევაში რეგულირებულ საწარმოებს დააკისრებს სანქციებს „კონკურენციის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად;

ნ.გ) კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტით ადგენს ენერგეტიკულ ბაზარზე რეგულირებული საწარმოს საბაზრო წილის, აგრეთვე დომინანტური მდგომარეობის განსაზღვრის წესსა და კრიტერიუმებს;

ნ.დ) იღებს გადაწყვეტილებას დაგეგმილი კონცენტრაციის კონკურენტულ გარემოსთან თავსებადობის თაობაზე და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტით განსაზღვრავს  კონცენტრაციის  შესახებ  შეტყობინების კომისიისთვის წარდგენისა და კომისიის მიერ მისი განხილვის წესს;

ნ.ე) კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტით განსაზღვრავს ენერგეტიკულ სფეროში კონკურენციის დარღვევასთან დაკავშირებული განცხადების/საჩივრის კომისიისთვის წარდგენის წესს, განცხადების/საჩივრის წარდგენაზე უფლებამოსილ პირს, კონკურენციის დარღვევის შემთხვევების შესწავლისა და შეფასების საფუძვლებს, საქმის მოკვლევის საფუძველსა და წესს, კონფიდენციალურობის დაცვის, შესაბამისი რეგულირებული საწარმოსგან ან სხვა დაინტერესებული მხარისგან ინფორმაციის გამოთხოვისა და სუბიექტის ადგილზე შემოწმების წესს, აგრეთვე საქმესთან დაკავშირებული ინფორმაციის მიუწოდებლობის შემთხვევაში სანქციების გამოყენებისა და საქმესთან დაკავშირებით ადმინისტრაციული წარმოების განხორციელებასთან დაკავშირებულ სხვა საკითხებს;

ნ.ვ) კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტით ადგენს „კონკურენციის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული თანამშრომლობის პროგრამის გავრცელებისა და პასუხისმგებლობისგან გათავისუფლების გამოყენების წესს;

ო) შეიმუშავებს რეკომენდაციებს ბუნებრივი გაზისა და ნახშირბადის მონოქსიდის დეტექტორების გამოყენების თაობაზე.

2. საქართველოს ენერგეტიკული პოლიტიკის გათვალისწინებით, კომისია უფლებამოსილია დაადგინოს გრძელვადიანი ტარიფები. კომისია უფლებამოსილია გრძელვადიანი ტარიფები ასევე დაადგინოს წყალმომარაგების სექტორისთვის. კომისია უფლებამოსილია სატარიფო განაცხადის საფუძველზე, წყალმომარაგების ლიცენზიატის მფლობელობაში არსებული  სასმელი წყლის  წყალმომარაგების სისტემისთვის დაადგინოს წყალმომარაგების ტარიფები მუნიციპალიტეტების მიხედვით.

3. კომისია ამ კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად ტარიფის დადგენის საკითხების განხილვისას ატარებს ღია სხდომებს. კომისია სატარიფო განაცხადის განხილვისას და ტარიფის დადგენისას ეყრდნობა:

ა) დასაბუთებულ სატარიფო განაცხადს, რომელსაც ერთვის აუდიტორული და ფინანსური ინფორმაცია;

ბ) სატარიფო განაცხადის განხილვისა და შესაბამისი დადგენილების მიღების პროცედურებს;

გ) მომხმარებლებისა და სხვა დაინტერესებული მხარეების მიერ ტარიფის დადგენის კომენტირების პროცედურებს;

დ) სატარიფო განაცხადის შეფასებისთვის საჭირო დამატებითი ინფორმაციის მოძიებისა და მიღების პროცედურებს;

ე) რეგულირების საფასურის ფინანსური ანაზღაურების დადგენის პროცედურებს.

4. ტარიფს კომისია ამტკიცებს კომისიაში სატარიფო განაცხადის შეტანიდან 180 დღის ვადაში, თუ იგი აკმაყოფილებს სატარიფო განაცხადის მიმართ კომისიის მიერ დადგენილ მოთხოვნებს.

41. კომისია   უფლებამოსილია ელექტროენერგეტიკის, ბუნებრივი  გაზისა  და წყალმომარაგების  სექტორებში არსებული  პრობლემების იდენტიფიცირებისა და გადაჭრისთვის  კვლევების ჩატარების, მათთან დაკავშირებულ აქტუალურ საკითხებზე საზოგადოების ცნობიერების ამაღლების, აღნიშნულ სექტორებში დასაქმებულ პირთა და სხვა დაინტერესებულ პირთა პროფესიული განვითარებისა და კვალიფიკაციის ამაღლებისთვის სპეციალური სასწავლო კურსების ჩატარების/პროგრამების განხორციელების მიზნით დაამტკიცოს სამოქმედო გეგმა და დააფუძნოს სასწავლო-კვლევითი ცენტრი  არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმით.

42. კომისია უფლებამოსილია სასწავლო-კვლევითი ცენტრის ფუნქციონირების მიზნით   კომისიის ბიუჯეტიდან  გამოყოს შესაბამისი თანხები, მოიპოვოს გრანტები და დაფინანსების სხვა წყაროები, აგრეთვე კომისიის ბიუჯეტიდან დააფინანსოს  სასწავლო-კვლევითი  ცენტრის  ხელშემწყობი პროგრამები/პროექტები.

5. კომისია უფლებამოსილია საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით მიიღოს სხვა ისეთი სამართლებრივი აქტები, რომლებიც ამ კანონით პირდაპირ არ არის გათვალისწინებული, თუმცა გამომდინარეობს კომისიის კომპეტენციიდან.

6. კომისია ასრულებს ამ კანონითა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით მისთვის დაკისრებულ სხვა ფუნქციებსაც.

7. ამ კანონით გათვალისწინებული, კომისიის მიერ მისაღები წესები, პირობები, კრიტერიუმები, სტანდარტები, მექანიზმები, მეთოდები და სხვა მოთხოვნები მტკიცდება ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტებით – დადგენილებებით და არ არის სავალდებულო, ისინი თავმოყრილი იყოს მხოლოდ ერთ, კონკრეტულ აქტში.

საქართველოს 2020 წლის 15 ივლისის კანონი №7020-რს – ვებგვერდი, 28.07.2020წ.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 30. კომისიის მარეგულირებელი უფლებამოსილებები

1. კომისია ამ კანონის 29-ე მუხლით გათვალისწინებული ფუნქციების შესასრულებლად უფლებამოსილია:

ა) უფლებამოსილებების სრულყოფილად და ჯეროვნად განხორციელებისთვის ამ კანონითა და მის საფუძველზე გამოცემული კანონქვემდებარე აქტებით დადგენილი წესით მოითხოვოს ნებისმიერი ინფორმაცია:

ა.ა) რეგულირებული საწარმოსგან;

ა.ბ) კომპეტენტური სახელმწიფო ორგანოებისა და სხვა საჯარო დაწესებულებებისგან, რომლებიც, თავიანთი პირდაპირი ვალდებულებებიდან გამომდინარე, ფლობენ ამ ინფორმაციას;

ბ) საჭიროების შემთხვევაში, სისტემის ოპერატორებს მოსთხოვოს პირობების ცვლილება, რათა უზრუნველყოფილი იქნეს მათი პროპორციულობა და არადისკრიმინაციული გზით გამოყენება. აღნიშნული უფლება არ მოიცავს ტარიფების გადახედვას, თუ ბუნებრივი გაზის საცავზე დაშვება განისაზღვრება ამ კანონის 87-ე მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად;

გ) დაადგინოს გადაცემის, განაწილების, წყალმომარაგებისა და ამ კანონის მე-9 მუხლით გათვალისწინებული საჯარო მომსახურების დროებითი ტარიფები და განსაზღვროს სათანადო საკომპენსაციო ზომები, თუ საბოლოო ტარიფები დროებითი ტარიფებისგან განსხვავებული იქნება;

დ) დაიწყოს საჯარო განხილვებისა და თანამშრომლობის პროცედურები ამ კანონის 24-ე მუხლით დადგენილი წესით, თუ აღნიშნული საჭიროა აუცილებელი ინფორმაციის მოპოვებისთვის, მარეგულირებელი პრაქტიკის ჰარმონიზებისთვის, მისაღები გადაწყვეტილებების დასაბუთებისთვის ან პრობლემის გადაჭრის შეთავაზებული სამართლებრივი ან/და მარეგულირებელი გზის შეფასებისთვის;

ე) წამოიწყოს და ჩაატაროს კვლევა საქართველოში ენერგეტიკული ბაზრების ფუნქციონირებასთან დაკავშირებით, მიიღოს გადაწყვეტილება და გამოიყენოს ნებისმიერი საჭირო და პროპორციული ზომა ეფექტიანი კონკურენციის წახალისებისა და ენერგეტიკული ბაზრების გამართული ფუნქციონირებისთვის;

ვ) მიიღოს რეგულირებული საწარმოებისთვის შესასრულებლად სავალდებულო სამართლებრივი აქტები, რომლებიც საჭიროა ამ კანონის, საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე აქტების სათანადო შესრულებისთვის;

ზ) დააკისროს ამ კანონის 153-ე მუხლის შესაბამისად ეფექტიანი, პროპორციული და პრევენციული სანქციები იმ რეგულირებულ საწარმოს, რომელიც არ ასრულებს ამ კანონით, საქართველოს სხვა შესაბამისი საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე აქტებით ან ენერგეტიკული გაერთიანების კომპეტენტური ორგანოების შესასრულებლად სავალდებულო სამართლებრივი აქტებით გათვალისწინებულ ვალდებულებებს;

თ) ამ კანონის 155-ე მუხლის შესაბამისად დავების განხილვის მიზნით ფლობდეს მითითებების გაცემისა და მოკვლევის ჩატარებისთვის აუცილებელ უფლებამოსილებას;

ი) განიხილოს ტარიფის დადგენის მიზნით რეგულირებული საწარმოს მიერ წარდგენილი განაცხადი, მიიღოს გადაწყვეტილება მისი საჯარო ადმინისტრაციულ წარმოებაში მიღების, ხარვეზის დადგენის ან განუხილველად დატოვების შესახებ, გარდა ამ კანონით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, დაადგინოს ტარიფი, აგრეთვე თავისი ინიციატივით გადახედოს ტარიფებს.

2. კომისიის ან ენერგეტიკული გაერთიანების კომპეტენტური ორგანოების მიერ ამ კანონის შესაბამისად გაცემულმა ნებისმიერი სახის თანხმობამ ხელი არ უნდა შეუშალოს მომავალში კომისიის ან სხვა კომპეტენტური სახელმწიფო ორგანოს მიერ საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული მათი უფლებამოსილებების განხორციელებას, მათ შორის, ჯარიმების დაკისრებას.

3. კომისიის მიერ მიღებული სამართლებრივი აქტები უნდა იყოს დასაბუთებული. აღნიშნული აქტები უნდა იყოს საჯაროდ ხელმისაწვდომი, ამ კანონის 23-ე მუხლით დადგენილი კონფიდენციალურობის დაცვის მოთხოვნათა გათვალისწინებით.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 31. კომისიის დამატებითი ფუნქციები და მარეგულირებელი უფლებამოსილებები

1. იმ შემთხვევაში, თუ ამ კანონის 46-ე მუხლის შესაბამისად დასახელებულია დამოუკიდებელი სისტემის ოპერატორი, ამ კანონის 29-ე და 30-ე მუხლებით დადგენილი ფუნქციებისა და მარეგულირებელი უფლებამოსილებების გარდა, კომისია:

ა) ზედამხედველობს გადამცემი სისტემის მესაკუთრისა და დამოუკიდებელი სისტემის ოპერატორის მიერ ამ კანონით დადგენილი ვალდებულებების შესრულებას, ხოლო ვალდებულებების შეუსრულებლობის შემთხვევაში უფლებამოსილია დააკისროს ჯარიმები ამ კანონის 153-ე მუხლის შესაბამისად;

ბ) დამოუკიდებელი სისტემის ოპერატორის მიერ ვალდებულებების შესრულების უზრუნველყოფის მიზნით ზედამხედველობს დამოუკიდებელ სისტემის ოპერატორსა და გადამცემი სისტემის მესაკუთრეს შორის ურთიერთობასა და კომუნიკაციას, მათ შორის, ამტკიცებს მხარეთა შორის დასადებ ხელშეკრულებებს და ერთ-ერთი მხარის მიერ სადავო საკითხის განხილვაზე განაცხადის წარდგენის შემთხვევაში მოქმედებს, როგორც დავის გადამწყვეტი ორგანო;

გ) ამ კანონის 53-ე მუხლით განსაზღვრული პროცედურის შეუზღუდავად, უფლებამოსილია დამოუკიდებელი სისტემის ოპერატორის სერტიფიცირების პროცესში გადამცემი ქსელის განვითარების პირველი 10-წლიანი გეგმისთვის დაამტკიცოს საინვესტიციო პროგრამა, აგრეთვე განიხილოს გადამცემი ქსელის განვითარების 10-წლიანი გეგმები, რომლებსაც ყოველწლიურად წარადგენს დამოუკიდებელი სისტემის ოპერატორი, გადამცემი სისტემის მესაკუთრესთან შეთანხმებით;

დ) უზრუნველყოფს, რომ დამოუკიდებელი სისტემის ოპერატორისთვის დადგენილი გადაცემის ტარიფი მოიცავდეს გადამცემი სისტემის მესაკუთრის ანაზღაურებას კომისიის მიერ დამტკიცებული ოდენობით, რაც უზრუნველყოფს ქსელური აქტივებისა და მათში განხორციელებული, გასათვალისწინებელი ახალი ინვესტიციების სათანადოდ ანაზღაურებას, თუ აღნიშნული ინვესტიციები განხორციელებულია ეკონომიკურად გამართლებული და ეფექტიანი გზით;

ე) უფლებამოსილია განახორციელოს გადამცემი სისტემის მესაკუთრისა და დამოუკიდებელი სისტემის ოპერატორის ადგილზე შემოწმება, მათ შორის, წინასწარი შეტყობინების გარეშე.

2. გადამცემი სისტემის მესაკუთრის მიერ ამ კანონის 47-ე მუხლის მე-3 პუნქტით დადგენილი ვალდებულებების შესრულების კონტროლი ხორციელდება კომისიასა და საქართველოს კანონმდებლობით უფლებამოსილ შესაბამის დაწესებულებებს შორის მჭიდრო თანამშრომლობით. 

კარი IV. წარმოება

თავი VIII. ელექტროენერგიის წარმოება

მუხლი 32. ელექტროენერგიის წარმოების პირობები

1. ელექტროენერგიის წარმოების ობიექტების და მასთან დაკავშირებული მოწყობილობების მშენებლობა, მოვლა-პატრონობა, ოპერირება და გადამცემ ქსელთან ან/და გამანაწილებელ ქსელთან მიერთება უნდა შეესაბამებოდეს საქართველოს კანონმდებლობით, მათ შორის, ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის წესებით ან/და ელექტროენერგიის გამანაწილებელი ქსელის წესებით, დადგენილ ტექნიკურ სტანდარტებს, ნორმებსა და სხვა სავალდებულო პირობებს, გარემოსთან, საზოგადოების უსაფრთხოებასა და საკუთრების დაცვასთან დაკავშირებული მოთხოვნების ჩათვლით.

2. ელექტროენერგიის წარმოება, გარდა ამ კანონის მე-11 მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, ექვემდებარება სავალდებულო ლიცენზირებას „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონით, ამ კანონითა და კომისიის მიერ დამტკიცებული ლიცენზირების წესებით დადგენილი წესით.

მუხლი 33. ელექტროენერგიის მწარმოებლის უფლებები

ელექტროენერგიის მწარმოებელი უფლებამოსილია:

ა) აწარმოოს ელექტროენერგია ექსპლუატაციაში მიღებული ობიექტისა და სალიცენზიო პირობებში აღნიშნული ენერგიის წყაროს მეშვეობით, შესაბამისი ლიცენზიითა და საქართველოს საკანონმდებლო აქტებით დადგენილი ტექნიკური მახასიათებლებისა და გარემოს დაცვასთან დაკავშირებული მოთხოვნების დაცვით;

ბ) დადოს ხელშეკრულებები ელექტროენერგიის ყიდვა-გაყიდვის შესახებ ამ კანონითა და ელექტროენერგიის ბაზრის წესებით დადგენილი პირობების დაცვით;

გ) დადოს ხელშეკრულებები დაბალანსებისა და დამხმარე მომსახურების გაწევის შესახებ ამ კანონითა და მის საფუძველზე მიღებული შესაბამისი კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებით დადგენილი პირობების დაცვით;

დ) ჰქონდეს დაშვება ელექტროენერგიის გადამცემ ან/და ელექტროენერგიის გამანაწილებელ სისტემასთან ამ კანონით, ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის წესებით, ელექტროენერგიის გამანაწილებელი ქსელის წესებითა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე აქტებით დადგენილი პირობების შესაბამისად;

ე) ისარგებლოს საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა უფლებებით.

მუხლი 34. ელექტროენერგიის მწარმოებლის ვალდებულებები

1. ელექტროენერგიის მწარმოებელი ვალდებულია:

ა) შეასრულოს ამ კანონითა და შესაბამისი ლიცენზიით დადგენილი მოთხოვნები და პირობები;

ბ) ჰქონდეს აღრიცხვის მოწყობილობა, რომლითაც შესაძლებელია შესაბამის ქსელში მიწოდებული ელექტროენერგიის აღრიცხვა;

გ) დააკმაყოფილოს ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის წესებითა და ელექტროენერგიის გამანაწილებელი ქსელის წესებით დადგენილი მოთხოვნები;

დ) შეასრულოს შესაბამისი გადამცემი სისტემის ოპერატორის ან/და გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის მიერ გაცემული საოპერაციო ინსტრუქციები, მათ შორის, დისპეტჩერიზაციასთან, ელექტროენერგიის დაბალანსებასთან, სისტემაში ავარიულ მდგომარეობასა და დამხმარე მომსახურების გაწევასთან დაკავშირებული მითითებები;

ე) შეასრულოს ენერგოეფექტურობისა და გარემოსდაცვითი მოთხოვნები;

ვ) ელექტროენერგიის ბაზარზე მონაწილეობისას დაემორჩილოს კონკურენციის მარეგულირებელი ნორმატიული აქტებით დადგენილ წესებს, მათ შორის, სიმძლავრის დაუსაბუთებელი შეზღუდვისა და ელექტროენერგიის წარმოების დაუსაბუთებელი შემცირების აკრძალვას;

ზ) შეინარჩუნოს ელექტროენერგიის წარმოების ობიექტების სათანადო საექსპლუატაციო მდგომარეობა, უზრუნველყოს მათი უწყვეტი საოპერაციო მზადყოფნა და უსაფრთხო ოპერირება ტექნიკური და სხვა სახის სტანდარტებისა და მოთხოვნების შესაბამისად. ამ ვალდებულების შესრულება საზედამხედველო შემოწმებას ექვემდებარება;

თ) მოთხოვნის შემთხვევაში გადამცემი სისტემის ოპერატორს ან გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორს გადასცეს ელექტროენერგეტიკული სისტემის ოპერირებისა და მართვისთვის საჭირო მონაცემები და ინფორმაცია;

ი) უზრუნველყოს გადამცემი სისტემის ოპერატორისა და გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის თავისუფალი წვდომა ელექტროენერგიის წარმოების ობიექტის იმ მოწყობილობებზე, რომლებიც გამოიყენება რეზერვის მიზნებისთვის და დამხმარე მომსახურების გასაწევად, აგრეთვე ელექტროენერგიის ნაკადების ტრანსპორტირებისთვის, ელექტროენერგიის გადაცემისთვის ან განაწილებისთვის;

კ) ქსელის წესებით დადგენილი წესებითა და პირობებით გაითვალისწინოს სათანადო გადამცემი სისტემის ოპერატორის ან/და გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის რეკომენდაციები ელექტროენერგიის წარმოების ობიექტის დანადგარებისა და აღჭურვილობის შეცვლის შესახებ;

ლ) საოპერაციო და სისტემის მართვის საჭიროებებიდან გამომდინარე და ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის ან/და გამანაწილებელი ქსელის განვითარების გეგმის შესაბამისად, მოუაროს და გააუმჯობესოს ელექტროენერგიის წარმოების ობიექტის ის დანადგარები და აღჭურვილობა, რომლებიც აგრეთვე გამოიყენება ელექტროენერგიის გადაცემისთვის ან განაწილებისთვის. ამ ვალდებულების შესრულება საზედამხედველო შემოწმებას ექვემდებარება.

2. ელექტროენერგიის მწარმოებელი, რომელიც 100-კილოვატიანი ან მეტი ნომინალური სიმძლავრის მქონე ელექტროენერგიის წარმოების ობიექტის ოპერირებას ახორციელებს, ვალდებულია შეინახოს და საქართველოს მიერ ნაკისრი საერთაშორისო ვალდებულებების შესაბამისად სათანადო სახელმწიფო ორგანოებისთვის, სისტემის ოპერატორისა და კომპეტენტური საერთაშორისო ორგანოებისთვის ხელმისაწვდომი გახადოს ელექტროენერგიის წარმოების ობიექტის საათობრივი მონაცემები, რომლებიც საჭიროა სადისპეტჩერო საოპერაციო გადაწყვეტილებებისა და ელექტროენერგიის ორგანიზებული ბაზრების, ურთიერთდამაკავშირებლების აუქციონებისა და ორმხრივი ხელშეკრულებების ბაზრების მონაწილეთა მიერ ელექტროენერგიის ყიდვა-გაყიდვასთან  (მათ შორის, ფასის შეთავაზებასთან)  დაკავშირებული ქმედებების გადასამოწმებლად.

3. ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული მონაცემები, სხვა ინფორმაციასთან ერთად, უნდა მოიცავდეს ელექტროენერგიის წარმოების ხელმისაწვდომი სიმძლავრისა და გარანტირებული რეზერვების შესახებ მონაცემებს, მათ შორის, ფასების შეთავაზებისა და ელექტროენერგიის წარმოების თითოეული ობიექტის დონეზე ელექტროენერგიის წარმოების დროს გარანტირებული რეზერვების განაწილების შესახებ.

4. კომისია ზედამხედველობას უწევს სამართლიანი კონკურენციის პრინციპების გამოყენებას და, საჭიროების შემთხვევაში, უფლებამოსილია ცალკეულ ელექტროენერგიის მწარმოებლებსა და სხვა ელექტროენერგეტიკულ საწარმოებს მოსთხოვოს აღნიშნული პრინციპების შესასრულებლად სპეციალური ზომების მიღება.

5. ელექტროენერგიის თითოეული მწარმოებელი ვალდებულია სათანადო ფორმით მოამზადოს და გამოაქვეყნოს ენერგოეფექტურობის გასაუმჯობესებელი ღონისძიებების პროგრამა და წლიური ანგარიში ამ ღონისძიებების განხორციელების შედეგების შესახებ.

6. თუ საქართველოს მთავრობა საჭიროდ მიიჩნევს, დააწესოს დამატებითი მოთხოვნები ელექტროენერგიის წარმოების პროცესის ენერგოეფექტურობის გასაუმჯობესებლად, იგი უფლებამოსილია ცალკეული ტექნოლოგიებისთვის დაადგინოს ეფექტიანობის მინიმალური დონე, რომელიც მიღწეული უნდა იქნეს ელექტროენერგიის წარმოების ახალი ობიექტების მშენებლობის ან არსებული ობიექტების რეკონსტრუქციის დროს.

7. მცირე სიმძლავრის ელექტროსადგურებისთვის ელექტროენერგიის მწარმოებლის ვალდებულებების განმსაზღვრელი სამართლებრივი აქტებით შეიძლება განისაზღვროს გამარტივებული მოთხოვნები ამ მუხლით გათვალისწინებული მოთხოვნების შეუზღუდავად.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 35. ტენდერი ელექტროენერგიის წარმოების ახალ სიმძლავრეებზე

საქართველოს მთავრობა უფლებამოსილია საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, ელექტროენერგიის წარმოების ახალი სიმძლავრის ასაშენებლად, მათ შორის, ელექტროენერგიის წარმოების არსებული სიმძლავრის გასაზრდელად, ჩაატაროს ტენდერი ან გამოიყენოს საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული შერჩევის სხვა პროცედურა. საქართველოს მთავრობა ამტკიცებს ტენდერის წესებსა და პირობებს, რომლებიც შესრულებული უნდა იქნეს გამჭვირვალედ და არადისკრიმინაციულად.

მუხლი 36. ექსპლუატაციაში მისაღებად ელექტროენერგიის წარმოების ობიექტის საცდელი გაშვება ან/და კომპლექსური გასინჯვა

1. საწარმომ, რომელმაც ელექტროენერგიის წარმოების ობიექტი ააშენა ან მისი რეკონსტრუქცია განახორციელა, მათ შორის, გაზარდა მისი სიმძლავრე და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესითა და ტექნიკური მოთხოვნების დაცვით მიაერთა იგი ელექტროენერგიის გადამცემ ქსელთან ან გამანაწილებელ ქსელთან, ელექტროენერგიის წარმოების ობიექტის ექსპლუატაციაში მისაღებად საცდელი გაშვებისთვის ან/და კომპლექსური გასინჯვისთვის უნდა მიმართოს გადამცემი სისტემის ან გამანაწილებელი სისტემის იმ ოპერატორს, რომლის ქსელთანაც არის ეს ობიექტი მიერთებული. შესაბამისი გადამცემი სისტემის ოპერატორის წარმომადგენლები მონაწილეობენ ელექტროენერგიის წარმოების ობიექტის საცდელი გაშვების ან/და კომპლექსური გასინჯვის პროცესში.

2. გადამცემი სისტემის ოპერატორი და გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი ელექტროენერგიის წარმოების ობიექტის საცდელ გაშვებას ან/და კომპლექსურ გასინჯვას ახორციელებენ და ექსპლუატაციაში მის მიღებაზე თანხმობას გასცემენ ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის წესებით ან/და ელექტროენერგიის გამანაწილებელი ქსელის წესებითა და სხვა კანონქვემდებარე აქტებით დადგენილი წესით. თუ შესაბამისი ქსელის წესებით სხვა რამ არ არის დადგენილი, სათანადო სისტემის ოპერატორმა ელექტროენერგიის წარმოების ობიექტის ექსპლუატაციაში მიღებაზე თანხმობა ან უარი უნდა განაცხადოს ამ ობიექტის საცდელი გაშვებიდან არაუმეტეს 90 კალენდარული დღის ვადაში.

3. ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებულ ექსპლუატაციაში მიღების პერიოდში ელექტროენერგიის წარმოების ობიექტის მფლობელი საწარმო ვალდებული არ არის, ელექტროენერგიის წარმოების ობიექტის საცდელი გაშვებისთვის ან/და კომპლექსური გასინჯვისთვის მოიპოვოს ელექტროენერგიის წარმოების ლიცენზია.

4. ელექტროენერგიის  წარმოების  ობიექტის ექსპლუატაციაში  მიღების პერიოდში წარმოებული ელექტროენერგიის ყიდვა-გაყიდვა   რეგულირდება ელექტროენერგიის ბაზრის წესებით.

5. ექსპლუატაციაში მიღებული ელექტროენერგიის წარმოების ობიექტის მიერ ელექტროენერგიის წარმოება დაიშვება მხოლოდ ამ კანონის V თავის შესაბამისად გაცემული ელექტროენერგიის წარმოების ლიცენზიის საფუძველზე, ხოლო ამავე კანონის მე-11 მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევებში − უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული, ელექტროენერგიის წარმოების ობიექტის ექსპლუატაციაში მიღების დამადასტურებელი დოკუმენტის საფუძველზე.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 37. ელექტროენერგიის წარმოების ხელშეწყობა

1. ელექტროენერგიის წარმოების ხელშეწყობა რეგულირდება გამჭვირვალედ და არადისკრიმინაციულად, ეკონომიკური მიზანშეწონილობის, საბოლოო მომხმარებლის მინიმალური დანახარჯებისა და ელექტროენერგეტიკულ ბალანსსა და საქართველოს ელექტროენერგეტიკული სისტემის ოპერირებაზე ზეგავლენის კრიტერიუმების გათვალისწინებით.

2. განახლებადი ენერგიების წყაროებიდან ელექტროენერგიის წარმოება და მაღალი ეფექტიანობის კოგენერაცია შეიძლება წახალისდეს საქართველოს საკანონმდებლო აქტებით ან საქართველოს მთავრობის ნორმატიული აქტებით დადგენილი წესებისა და პირობების შესაბამისად განსაზღვრული წახალისებისა და მხარდაჭერის მექანიზმებით, განახლებადი ენერგიების წყაროებიდან ელექტროენერგიის წარმოების ან/და ელექტროენერგიისა და სითბოს კომბინირებული წარმოების იმ დონის მისაღწევად, რომელიც ენერგეტიკული გაერთიანების შესაბამისი კანონმდებლობით საქართველოსთვის არის დადგენილი.

3. ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული წესები და პირობები უნდა მოიცავდეს შესაბამის წახალისებისა და მხარდაჭერის მექანიზმებს, ელექტროენერგეტიკული საწარმოების უფლებებსა და მოვალეობებს, ელექტროენერგიის წახალისებული წარმოების პირობებსა და დაკავშირებულ მარეგულირებელ მოთხოვნებს.

4. ელექტროენერგიის წარმოების ხელშეწყობა, მათ შორის, ყველა წამახალისებელი ან/და მხარდამჭერი ღონისძიების შეფასება, უნდა განხორციელდეს ამ კანონის მოთხოვნათა გათვალისწინებით და, საჭიროების შემთხვევაში, დასაბუთდეს კონკურენციის ან/და სახელმწიფო დახმარების მარეგულირებელი საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად.

მუხლი 38. მიკროსიმძლავრის ელექტროსადგური

1. მიკროსიმძლავრის ელექტროსადგურის მფლობელი/მიკროსიმძლავრის ელექტროსადგურით მოსარგებლე საბოლოო მომხმარებელი ან საბოლოო მომხმარებელთა ჯგუფი უფლებამოსილია მიკროსიმძლავრის ელექტროსადგური მიაერთოს ელექტროენერგიის გამანაწილებელ  ქსელთან და ამ ელექტროსადგურის მიერ წარმოებული,  კომისიის სამართლებრივი აქტის შესაბამისად განსაზღვრული ჭარბი ელექტროენერგია მიაწოდოს ელექტროენერგიის გამანაწილებელ ქსელში ელექტროენერგიის გამანაწილებელი ქსელის წესებითა და მიწოდების წესებით დადგენილი პირობების შესაბამისად.

2.  მიკროსიმძლავრის  ელექტროსადგურის  მიერ  წარმოებული  და ელექტროენერგიის  გამანაწილებელ  ქსელში  მიწოდებული  ჭარბი ელექტროენერგიის ყიდვის უფლება აქვს ელექტროენერგიის ნებისმიერ მიმწოდებელს ელექტროენერგიის მიწოდების წესების შესაბამისად,  ხოლო იმავე წესებით განსაზღვრულ შემთხვევებში და განსაზღვრული პირობებით ჭარბ ელექტროენერგიას ყიდულობს უნივერსალური მომსახურების ის მიმწოდებელი,  რომლის  მომსახურების არეალშიც  მდებარეობს აღნიშნული ელექტროსადგური,  ან/და ელექტროენერგიის სხვა მიმწოდებელი, რომელსაც ამ კანონით დადგენილი წესით დაკისრებული აქვს საჯარო მომსახურების ვალდებულება. საბოლოო მომხმარებლის ან საბოლოო მომხმარებელთა ჯგუფის მიერ ჭარბი ელექტროენერგიით სარგებლობის პირობებს, მათ შორის, მიკროსიმძლავრის ელექტროსადგურის მიერ წარმოებული ელექტროენერგიის მოხმარებულ ელექტროენერგიასთან გაქვითვის პირობებს, აგრეთვე ჭარბი ელექტროენერგიის  შესყიდვის საფასურს ადგენს კომისია.

3. მიკროსიმძლავრის ელექტროსადგურის მიერ ელექტროენერგიის წარმოებასა და ელექტროენერგიის გამანაწილებელ ქსელში ჭარბი ელექტროენერგიის მიწოდებაზე არ ვრცელდება ამ კანონით, „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონითა და „რეგულირების საფასურის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი მარეგულირებელი რეჟიმი. მიკროსიმძლავრის ელექტროსადგურებზე ელექტროენერგეტიკის სექტორში საბაზრო ურთიერთობების მარეგულირებელი საქართველოს კანონმდებლობა ვრცელდება მხოლოდ ამ კანონმდებლობით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევებში.

4. საბოლოო მომხმარებელი ან საბოლოო მომხმარებელთა ჯგუფი, რომელიც ელექტროენერგიას მიკროსიმძლავრის ელექტროსადგურის მეშვეობით აწარმოებს და ჭარბ ელექტროენერგიას გამანაწილებელ ქსელში აწვდის, გათავისუფლებულია ელექტროენერგიის სასისტემო და ბაზრის ოპერირების მომსახურების საფასურის გადახდისგან.

5. ელექტროენერგეტიკული სისტემის მდგრადობისა და სტაბილური ფუნქციონირების უზრუნველსაყოფად ელექტროენერგიის გამანაწილებელ ქსელთან მიერთებული მიკროსიმძლავრის ელექტროსადგურების ჯამური სიმძლავრე არ უნდა აღემატებოდეს კომისიის მიერ დადგენილ მაქსიმალურ ოდენობას. ამ ოდენობას კომისია განსაზღვრავს და ადგენს სისტემის ოპერატორებთან კონსულტაციის საფუძველზე.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

თავი IX. ბუნებრივი გაზის წარმოება

მუხლი 39. ბუნებრივი გაზის წარმოების სავალდებულო პირობები

1. ბუნებრივი გაზის წარმოება შეიძლება განახორციელოს იმ საწარმომ, რომელსაც ექსპლუატაციაში შესულმოწყობილობაში ბუნებრივი გაზის დამუშავების ავტორიზაცია აქვს და ამ მოწყობილობის ოპერირებას „ნავთობისა და გაზის შესახებ“ საქართველოს კანონითა და შესაბამისი კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებით დადგენილი წესით ახორციელებს.

2. ბუნებრივი გაზის ყველა მწარმოებელი, რომლებიც ამ მუხლის პირველი პუნქტით დადგენილ მოთხოვნებს აკმაყოფილებენ, უფლებამოსილია ბუნებრივი გაზის ბაზრის ოპერატორის მიერ მისი ბაზრის მონაწილედ რეგისტრაციის შემდეგ ივაჭროს ბუნებრივი გაზის ბაზრის წესების შესაბამისად.

მუხლი 40. ბუნებრივი გაზის მწარმოებლის უფლებები

1. ამ კანონის მიზნებისთვის ბუნებრივი გაზის მწარმოებელი უფლებამოსილია:

ა) დადოს ხელშეკრულებები ბუნებრივი გაზის ყიდვა-გაყიდვის შესახებ ამ კანონითა და ბუნებრივი გაზის ბაზრის წესებით დადგენილი პირობების შესაბამისად;

ბ) დადოს ხელშეკრულებები დაბალანსების ან/და დამხმარე მომსახურების გაწევის შესახებ ამ კანონით, ბუნებრივი გაზის გადამცემი ქსელის წესებით ან/და ბუნებრივი გაზის გამანაწილებელი ქსელის წესებით დადგენილი პირობების დაცვით, ხოლო ბუნებრივი გაზის საბალანსო ბაზრისა და დამხმარე მომსახურების ორგანიზებული ბაზრების შექმნის შემდეგ − აგრეთვე ბუნებრივი გაზის ბაზრის წესებით განსაზღვრული პირობების დაცვით;

გ) ჰქონდეს დაშვება ბუნებრივი გაზის გადამცემ ან/და გამანაწილებელ სისტემებთან ამ კანონით, ბუნებრივი გაზის გადამცემი ქსელის წესებით, ბუნებრივი გაზის გამანაწილებელი ქსელის წესებითა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო ნორმატიული აქტებით დადგენილი პირობების შესაბამისად.

2. ბუნებრივი გაზის მწარმოებელი უფლებამოსილია ისარგებლოს საქართველოს კანონმდებლობით მინიჭებული სხვა უფლებებით.

მუხლი 41. ბუნებრივი გაზის მწარმოებლის ვალდებულებები

1. ამ კანონის მიზნებისთვის ბუნებრივი გაზის მწარმოებელი ვალდებულია:

ა) შეასრულოს ამ კანონით, ბუნებრივი გაზის ბაზრის წესებითა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე სამართლებრივი აქტებით დადგენილი მოთხოვნები და პირობები;

ბ) დააკმაყოფილოს ბუნებრივი გაზის გადამცემი ქსელის წესებითა და ბუნებრივი გაზის გამანაწილებელი ქსელის წესებით დადგენილი ტექნიკური და საოპერაციო მოთხოვნები;

გ) შეასრულოს ენერგოეფექტურობისა და გარემოსდაცვითიმოთხოვნები;

დ) გადამცემი სისტემის ოპერატორისა და გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორისთვის ხელმისაწვდომი გახადოს ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერირებისა და მართვისთვის საჭირო მონაცემები და ინფორმაცია;

ე) უზრუნველყოს გადამცემი სისტემის ოპერატორისა და გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის თავისუფალი წვდომა ბუნებრივი გაზის წარმოების ობიექტის იმ აღჭურვილობაზე, რომელიც გამოიყენება ბუნებრივი გაზის მისაწოდებლად შესაბამისად ბუნებრივი გაზის გადამცემ ან გამანაწილებელ ქსელში.

2. თუ საქართველოს მთავრობა საჭიროდ მიიჩნევს, რომ დააწესოს დამატებითი მოთხოვნები ბუნებრივი გაზის წარმოების პროცესის ენერგოეფექტურობის გასაუმჯობესებლად, იგი უფლებამოსილია ცალკეული ტექნოლოგიებისთვის დაადგინოს ეფექტიანობის მინიმალური დონე, რომელიც მიღწეული უნდა იქნეს ბუნებრივი გაზის წარმოების ახალი ობიექტების მშენებლობის ან არსებული ობიექტების რეკონსტრუქციის დროს.

3. ამ მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ და „ე“ ქვეპუნქტების მოთხოვნები აგრეთვე ვრცელდება „ნავთობისა და გაზის შესახებ“ საქართველოს კანონით რეგულირებულ ბუნებრივი გაზის ტრანსპორტირების ლიცენზიატზე.

კარი V. გადაცემა

თავი X. გადამცემი სისტემის ოპერატორის სტატუსი და დასახელება

მუხლი 42. გადამცემი სისტემის ოპერატორის სტატუსი

1. გადაცემა არის საზოგადოებრივი ინტერესის სფეროსთვის მიკუთვნებული საქმიანობა, რომელიც მოიცავს ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის გადაცემას გადამცემ ქსელში, გადამცემი ქსელის ეკონომიკური პირობების შესაბამისად ოპერირებას, მოვლა-პატრონობასა და განვითარებას და მასთან დაკავშირებულ სხვა საქმიანობებს, რომლებიც საჭიროა ელექტროენერგეტიკული და ბუნებრივი გაზის სისტემების უსაფრთხო, საიმედო და ეფექტიანი ფუნქციონირებისთვის.

2. გადაცემის საქმიანობას ახორციელებს გადამცემი სისტემის ოპერატორი ამ კანონითა და ენერგეტიკული სექტორის მარეგულირებელი საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე სამართლებრივი აქტებით დადგენილი წესით.

3. გადამცემი სისტემის ოპერატორი არის სპეციალური და დამოუკიდებელი ენერგეტიკული საწარმო, რომელიც საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად დაფუძნებული კერძო სამართლის იურიდიული პირია. გადამცემი სისტემის ოპერატორი თავისი უფლებამოსილების განხორციელებისას უნდა იყოს დამოუკიდებელი წარმოების, განაწილების, მიწოდებისა და ვაჭრობის საქმიანობებისგან და ამ საქმიანობებთან დაკავშირებული კომერციული ინტერესებისგან.

4. გადამცემი სისტემის ოპერატორი უფლებამოსილი არ არის, იყიდოს ან/და გაყიდოს ელექტროენერგია ან ბუნებრივი გაზი, გარდა ამ კანონით პირდაპირ გათვალისწინებული შემთხვევებისა. გადამცემი სისტემის ოპერატორს უფლება აქვს, შეისყიდოს ელექტროენერგია ან ბუნებრივი გაზი გადამცემ ქსელში დანაკარგების ასანაზღაურებლად, ხოლო ბუნებრივი გაზი − საკუთარი მოხმარებისთვის (კომპრესორის მუშაობისთვის და გაზის წინასწარი გათბობისთვის), აგრეთვე ამ კანონის საფუძველზე მიღებული კანონქვემდებარე აქტებით გათვალისწინებულ შემთხვევაში იყიდოს ან/და გაყიდოს ელექტროენერგია ან ბუნებრივი გაზი დაბალანსების მიზნით.

5. გადამცემი სისტემის ოპერატორი უფლებამოსილია განახორციელოს თავისი საქმიანობა, თუ იგი აკმაყოფილებს ამ კანონის 43-ე მუხლის პირობებს.

6. ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული საქმიანობებისგან გადამცემი სისტემის ოპერატორის დამოუკიდებლობა მიღწეული და შემდგომ უზრუნველყოფილი უნდა იქნეს განცალკევების საშუალებით, ამ კანონის XI თავით დადგენილი პირობების შესაბამისად.

მუხლი 43. გადამცემი სისტემის ოპერატორის ავტორიზაცია

1. გადამცემი სისტემის ოპერატორის ავტორიზაციას ახდენს კომისია გადაცემის საქმიანობის ლიცენზიის გაცემით. ლიცენზია გაიცემა „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონით, ამ კანონის V თავისა და კომისიის მიერ დამტკიცებული ლიცენზირების წესებით დადგენილი პირობების შესაბამისად.

2. გადაცემის საქმიანობის ლიცენზია შეიძლება გაიცეს მხოლოდ ამ კანონის 50-ე მუხლით დადგენილი წესით სერტიფიცირებულ გადამცემი სისტემის ოპერატორზე.

თავი XI. გადამცემი სისტემის ოპერატორის განცალკევება

მუხლი 44. გადამცემი სისტემის ოპერატორის განცალკევების მოდელი

1. საქართველოს მთავრობა იღებს გადაწყვეტილებას გადამცემი სისტემის ოპერატორის განცალკევების მოდელის შესახებ. კომისია ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოსთან შეთანხმებით საქართველოს მთავრობას წარუდგენს გადამცემი სისტემის ოპერატორის განცალკევების მოდელს და მისი განხორციელების სამოქმედო გეგმას.

2. გადამცემი სისტემის ოპერატორის განცალკევების მოდელია ამ კანონის 45-ე მუხლით გათვალისწინებული ქონებრივი განცალკევება.

3. თუ 2011 წლის 6 ოქტომბრის მდგომარეობით ან მანამდე გადამცემი სისტემის ოპერატორი ვერტიკალურად ინტეგრირებულ საწარმოს მიეკუთვნებოდა, ამ მუხლის მე-2 პუნქტით განსაზღვრული ქონებრივი განცალკევების მოდელისგან გამონაკლისის სახით შეიძლება გამოყენებულ იქნეს დამოუკიდებელი სისტემის ოპერატორის მოდელი ამ კანონის 46-ე და 48-ე მუხლების შესაბამისად.

4. დაუშვებელია განხორციელებული გადამცემი სისტემის ოპერატორის განცალკევების მოდელის ჩანაცვლება სხვა ისეთი მოდელით, რომელიც გადამცემი სისტემის ოპერატორის დამოუკიდებლობის უფრო ნაკლებ ხარისხს გულისხმობს და გამოიწვევს გადამცემი სისტემის ოპერატორის ვერტიკალურად ინტეგრირებულ საწარმოსთან ან მის ნაწილთან უფრო მჭიდრო დაკავშირებას ან მასზე დამოკიდებულების გაზრდას.

5. დაუშვებელია გადამცემი სისტემის ოპერატორის ან/და გადამცემი სისტემის მესაკუთრის მიერ ამ კანონის 45-ე მუხლით გათვალისწინებული ქონებრივი განცალკევების მოდელის განხორციელების მიზნით მიღებული ზომებისთვის ხელის შეშლა.

6. განცალკევების მოთხოვნები არ ვრცელდება ჰორიზონტალურად ინტეგრირებულ ელექტროენერგეტიკულ საწარმოსა და ჰორიზონტალურად ინტეგრირებულ ბუნებრივი გაზის საწარმოზე.

მუხლი 45. ქონებრივი განცალკევება

1. ენერგეტიკულმა საწარმომ, რომელიც გადამცემ სისტემას ფლობს, უნდა იმოქმედოს, როგორც გადამცემი სისტემის ოპერატორმა, და ამ კანონის 43-ე მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, მოიპოვოს გადაცემის საქმიანობის ლიცენზია.

2. გადამცემი სისტემის ოპერატორის დამოუკიდებლობის უზრუნველყოფის მიზნით დაუშვებელია, ერთი და იგივე პირი:

ა) რომელიც პირდაპირ ან არაპირდაპირ აკონტროლებს წარმოების ან მიწოდების ნებისმიერი საქმიანობის განმახორციელებელ ენერგეტიკულ საწარმოს, იმავდროულად პირდაპირ ან არაპირდაპირ აკონტროლებდეს ან ახორციელებდეს რაიმე უფლებას გადამცემი სისტემის ოპერატორის ან გადამცემი ქსელის მიმართ;

ბ) რომელიც პირდაპირ ან არაპირდაპირ ახორციელებს გადამცემი სისტემის ოპერატორის ან გადამცემი ქსელის კონტროლს, იმავდროულად პირდაპირ ან არაპირდაპირ აკონტროლებდეს ან ახორციელებდეს რაიმე უფლებას წარმოების ან მიწოდების ნებისმიერი საქმიანობის განმახორციელებელი ენერგეტიკული საწარმოს მიმართ;

გ) რომელიც ნიშნავს გადამცემი სისტემის ოპერატორის ან გადამცემი ქსელის მესაკუთრე საწარმოს სამეთვალყურეო საბჭოს, მმართველი საბჭოს ან წარმომადგენლობითი ორგანოს წევრებს, იმავდროულად პირდაპირ ან არაპირდაპირ აკონტროლებდეს ან ახორციელებდეს რაიმე უფლებას წარმოების ან მიწოდების ნებისმიერი საქმიანობის განმახორციელებელი ენერგეტიკული საწარმოს მიმართ;

დ) ერთდროულად იყოს როგორც წარმოების ან მიწოდების ნებისმიერი საქმიანობის განმახორციელებელი ენერგეტიკული საწარმოს, ისე გადამცემი სისტემის ოპერატორის ან გადამცემი ქსელის სამეთვალყურეო საბჭოს, მმართველი საბჭოს ან წარმომადგენლობითი ორგანოს წევრი.

3. ამ მუხლის მე-2 პუნქტში მითითებული უფლებები მოიცავს:

ა) ხმის მიცემის უფლებას;

ბ) სამეთვალყურეო საბჭოს, მმართველი საბჭოს ან წარმომადგენლობითი ორგანოს წევრების დანიშვნის უფლებას;

გ) აქციების (წილის) უმრავლესობის ფლობის უფლებას.

4. ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული პირობები ვრცელდება იმ შემთხვევაშიც, თუ გადამცემი სისტემის მესაკუთრე ორი ან მეტი ენერგეტიკული საწარმო დააფუძნებს ერთობლივ საწარმოს, რომელიც გადამცემი სისტემის ოპერატორის ფუნქციებს ორ ან მეტ ქვეყანაში ასრულებს. დაუშვებელია რომელიმე სხვა საწარმოს მონაწილეობა ერთობლივ საწარმოში, თუ იგი ავტორიზებული არ არის, როგორც სისტემის ოპერატორი, განცალკევების მოთხოვნების შესრულებისა და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით სერტიფიცირების შედეგად.

5. თუ ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული პირი არის საქართველოს სახელმწიფო ორგანო, მუნიციპალიტეტის ორგანო ან სხვა საჯარო დაწესებულება, ორი ცალკეული საჯარო დაწესებულება, რომელთაგან ერთი აკონტროლებს გადამცემი სისტემის ოპერატორს ან გადამცემ ქსელს, ხოლო მეორე − წარმოების ან მიწოდების ნებისმიერი საქმიანობის განმახორციელებელ ენერგეტიკულ საწარმოს, მიჩნეული არ იქნება ერთ და იმავე პირად.

6. დაუშვებელია იმ გადამცემი სისტემის ოპერატორის მიერ, რომელიც ვერტიკალურად ინტეგრირებულ საწარმოს მიეკუთვნებოდა, წარმოების ან მიწოდების ნებისმიერი საქმიანობის განმახორციელებელი ენერგეტიკული საწარმოსთვის კომერციულად სენსიტიური ინფორმაციის ან პერსონალის გადაცემა.

საქართველოს 2020 წლის 15 ივლისის კანონი №7020-რს – ვებგვერდი, 28.07.2020წ.

მუხლი 46. დამოუკიდებელი სისტემის ოპერატორი

1. კომისია უფლებამოსილია, ამ კანონის 45-ე მუხლით დადგენილი ქონებრივი განცალკევებიდან გამონაკლისის სახით, ამ კანონის 44-ე მუხლის მე-3 პუნქტით განსაზღვრული პირობების შესაბამისად განახორციელოს დამოუკიდებელი სისტემის ოპერატორის ავტორიზაცია.

2. დამოუკიდებელი სისტემის ოპერატორის ავტორიზაცია შეიძლება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ:

ა) დამოუკიდებელი სისტემის ოპერატორობის კანდიდატი აკმაყოფილებს ამ კანონის 45-ე მუხლის მე-2 პუნქტით დადგენილ მოთხოვნებს;

ბ) დამოუკიდებელი სისტემის ოპერატორობის კანდიდატი ფლობს საჭირო ფინანსურ, ტექნიკურ, ფიზიკურ და ადამიანურ რესურსებს, რათა შეასრულოს ამ კანონის 51-ე და 52-ე მუხლებით გათვალისწინებული ფუნქციები და ვალდებულებები;

გ) დამოუკიდებელი სისტემის ოპერატორობის კანდიდატი იღებს ვალდებულებას, შეასრულოს გადამცემი ქსელის განვითარების ათწლიანი გეგმა ამ კანონის 53-ე მუხლის შესაბამისად;

დ) გადამცემი სისტემის მესაკუთრე განაცხადებს, რომ აქვს ამ კანონის 47-ე მუხლის მე-3 პუნქტით დადგენილი ვალდებულებების შესრულების სათანადო შესაძლებლობა, რის დასტურადაც წარმოადგენს დამოუკიდებელი სისტემის ოპერატორობის კანდიდატსა და სხვა შესაბამის საწარმოებთან (ასეთი საჭიროების არსებობის შემთხვევაში) წინასწარ შეთანხმებულ, გასაფორმებელი ხელშეკრულებების პროექტებს;

ე) დამოუკიდებელი სისტემის ოპერატორობის კანდიდატს აქვს სათანადო შესაძლებლობა, შეასრულოს გადამცემ სისტემასთან დაშვებასთან დაკავშირებული ვალდებულებები, რაც გულისხმობს, სხვა საკითხებთან ერთად, გადამცემი სისტემის ოპერატორებთან თანამშრომლობას ევროპულ და რეგიონულ დონეებზე.

მუხლი 47. დამოუკიდებელი სისტემის ოპერატორისა და გადამცემი სისტემის მესაკუთრის ფუნქციები

1. ამ კანონის 46-ე მუხლის შესაბამისად ავტორიზებული დამოუკიდებელი სისტემის ოპერატორი ვალდებულია უზრუნველყოს:

ა) მესამე პირებისთვის სისტემასთან დაშვების უფლების მინიჭება და ამ უფლებით სარგებლობის მართვა, მათ შორის, შესაბამისი ტარიფებისა და საფასურების ადმინისტრირება;

ბ) გადამცემი სისტემის ოპერირება, მოვლა-პატრონობა და განვითარება, აგრეთვე გადამცემი სისტემის მიერ გონივრული მოთხოვნის დაკმაყოფილების გრძელვადიანი შესაძლებლობა შესაბამისი საინვესტიციო დაგეგმვის მეშვეობით. გადამცემი სისტემის განვითარებისას დამოუკიდებელი სისტემის ოპერატორი პასუხისმგებელია ახალი ინფრასტრუქტურის დაგეგმვისთვის (მათ შორის, შესაბამისი ავტორიზაციის მოპოვებისთვის), მშენებლობისა და ექსპლუატაციაში მიღებისთვის. ამ მიზნით იგი მოქმედებს, როგორც გადამცემი სისტემის ოპერატორი, ამ კანონის 51-ე და 52-ე მუხლების შესაბამისად.

2. გადამცემი სისტემის მესაკუთრე პასუხისმგებელი არ არის საინვესტიციო დაგეგმვისთვის, მესამე პირებისთვის სისტემასთან დაშვების უფლების მინიჭებისა და ამ უფლებით სარგებლობის მართვისთვის.

3. თუ ავტორიზებულია დამოუკიდებელი სისტემის ოპერატორი, გადამცემი სისტემის მესაკუთრე ვალდებულია:

ა) ითანამშრომლოს დამოუკიდებელი სისტემის ოპერატორთან და ხელი შეუწყოს მას მისი ფუნქციების შესრულებაში, მათ შორის, მიაწოდოს ყველა საჭირო ინფორმაცია;

ბ) დააფინანსოს ინვესტიციები, რომელთა განხორციელებაც დამოუკიდებელმა სისტემის ოპერატორმა გადამცემი სისტემის მესაკუთრესთან თანამშრომლობითა და კომისიასთან შეთანხმებით გადაწყვიტა,ან გასცეს თანხმობა სხვა დაინტერესებული პირის, მათ შორის, დამოუკიდებელი სისტემის ოპერატორის, მიერ ამ ინვესტიციების დაფინანსების შესახებ. ამ შემთხვევაში ნებისმიერი ფინანსური ხელშეკრულება საჭიროებს კომისიის თანხმობას. ასეთი თანხმობის გაცემამდე კომისია კონსულტაციებს მართავს დამოუკიდებელი სისტემის ოპერატორთან, გადამცემი სისტემის მესაკუთრესა და სხვა დაინტერესებულ პირებთან;

გ) უზრუნველყოს გადამცემი ქსელის აქტივებთან დაკავშირებული პასუხისმგებლობის, გარდა დამოუკიდებელი სისტემის ოპერატორის ფუნქციებთან დაკავშირებული პასუხისმგებლობისა, დაზღვევა;

დ) წარმოადგინოს სათანადო უზრუნველყოფა ქსელის გაფართოების დაფინანსების ხელშეწყობის მიზნით, გარდა იმ შემთხვევისა, თუ, ამ პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, გასცა თანხმობა სხვა დაინტერესებული პირის, მათ შორის, დამოუკიდებელი სისტემის ოპერატორის, მიერ ინვესტიციების დაფინანსებაზე.

4. დამოუკიდებელი სისტემის ოპერატორი გადამცემი სისტემის მესაკუთრის თანხმობითა და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი ფორმით უნდა ფლობდეს გადამცემი ქსელის აქტივებს. კომისია ამტკიცებს გადამცემი სისტემის მესაკუთრესა და დამოუკიდებელი სისტემის ოპერატორს შორის დადებულ ხელშეკრულებას გადამცემი ქსელის აქტივების მფლობელობაში გადაცემის შესახებ, მათ შორის, სისტემის მესაკუთრის ანაზღაურებას.

მუხლი 48. გადამცემი სისტემის მესაკუთრის დამოუკიდებლობა

1. თუ ავტორიზებულია დამოუკიდებელი სისტემის ოპერატორი ამ კანონის 46-ე მუხლის შესაბამისად,გადამცემი სისტემის მესაკუთრე, რომელიც ვერტიკალურად ინტეგრირებული საწარმოს ნაწილია, სულ მცირე სამართლებრივი ფორმის, ორგანიზაციული მოწყობისა და გადაწყვეტილების მიღების თვალსაზრისით, დამოუკიდებელი უნდა იყოს სხვა ისეთი საქმიანობისგან, რომელიც გადაცემას, განაწილებას ან შენახვას არ უკავშირდება.

2. გადამცემი სისტემის მესაკუთრის ამ მუხლის პირველი პუნქტით დადგენილი დამოუკიდებლობის უზრუნველსაყოფად აუცილებელია დაკმაყოფილდეს შემდეგი მინიმალური მოთხოვნები:

ა) გადამცემი სისტემის მესაკუთრის მართვისთვის პასუხისმგებელი პირების იმ ინტეგრირებული საწარმოს კორპორაციულ სტრუქტურებში მონაწილეობის დაუშვებლობა, რომლებიც პირდაპირ ან არაპირდაპირ პასუხისმგებელია წარმოების, განაწილების, მიწოდების ან/და ვაჭრობის ყოველდღიური საქმიანობისთვის;

ბ) სათანადო ზომების მიღება, რათა უზრუნველყოფილ იქნეს გადამცემი სისტემის მესაკუთრის მართვისთვის პასუხისმგებელი პირების პროფესიული ინტერესების გათვალისწინება იმგვარად, რომ უზრუნველყოფილ იქნეს მათი შესაძლებლობა, იმოქმედონ დამოუკიდებლად;

გ) გადამცემი სისტემის მესაკუთრის მიერ შესაბამისობის პროგრამის შექმნა, რომელიც განსაზღვრავს დისკრიმინაციული ქმედების თავიდან ასაცილებლად მისაღებ ზომებს და უზრუნველყოფს მათი მიღების სათანადო კონტროლს. ამ მიზნით აღნიშნული შესაბამისობის პროგრამა უნდა განსაზღვრავდეს დასაქმებულთა სპეციალურ ვალდებულებებს. შესაბამისობის პროგრამაზე ზედამხედველობისთვის პასუხისმგებელი პირი ან ორგანო ამზადებს განხორციელებული ღონისძიებების შესახებ წლიურ ანგარიშს და მას კომისიას წარუდგენს. წლიური ანგარიში ქვეყნდება საჯაროდ.

მუხლი 49. გადამცემი სისტემის ოპერატორის განცალკევებაზე ზედამხედველობა

1. დამოუკიდებლობისა და განცალკევების მოთხოვნებთან გადამცემი სისტემის ოპერატორის უწყვეტ შესაბამისობაზე, დამოუკიდებლობის მოთხოვნილი დონის ან/და გამოყენებული განცალკევების მოდელის მიუხედავად, ზედამხედველობას ახორციელებს კომისია.

2. კომისია აფასებს გადამცემი სისტემის ოპერატორის დამოუკიდებლობისა და განცალკევების მოთხოვნებთან შესაბამისობას და ხელახლა იწყებს ამ კანონის XII თავით გათვალისწინებულ სერტიფიცირების პროცედურას შემდეგ შემთხვევებში:

ა) გადამცემი სისტემის ოპერატორის ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული შეტყობინების საფუძველზე;

ბ) საკუთარი ინიციატივით, თუ ფლობს ინფორმაციას, რომ გადამცემი სისტემის ოპერატორთან დაკავშირებული უფლებების ან გავლენის დაგეგმილმა ცვლილებამ შესაძლოა გამოიწვიოს დამოუკიდებლობისა და განცალკევების მოთხოვნებთან გადამცემი სისტემის ოპერატორის შეუსაბამობა, ან თუ არსებობს გონივრული ვარაუდი ამგვარი შეუსაბამობის არსებობის შესახებ;

გ) ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს დასაბუთებული მოთხოვნის საფუძველზე.

3. გადამცემი სისტემის ოპერატორმა კომისიას უნდა შეატყობინოს ყველა დაგეგმილი გარიგების შესახებ, რომლებმაც შესაძლოა საჭირო გახადოს გადამცემი სისტემის ოპერატორის დამოუკიდებლობისა და განცალკევების მოთხოვნებთანშესაბამისობის ხელახალი შეფასება.

4. კომისია გადამცემი სისტემის ოპერატორის დამოუკიდებლობისა და განცალკევების მოთხოვნებთან შესაბამისობის შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს ამ მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, გადამცემი სისტემის ოპერატორის შეტყობინების მიღებიდან, ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს დასაბუთებული მოთხოვნის მიღებიდან ან საკუთარი ინიციატივით შემოწმების დაწყებიდან არაუგვიანეს 4 თვისა. კომისიის ინიციატივით შემოწმების დაწყების დღედ ჩაითვლება გადამცემი სისტემის ოპერატორის შემოწმების დაწყების დღე, რომელიც მიეთითება შემოწმების დაწყების შესახებ კომისიის შესაბამის აქტში.

5. თუ კომისია მიიჩნევს, რომ გადამცემი სისტემის ოპერატორი არ შეესაბამება დამოუკიდებლობის ან/და განცალკევების მოთხოვნებს, გადამცემი სისტემის ოპერატორმა შეუსაბამობა უნდა აღმოფხვრას კომისიის მიერ განსაზღვრულ გონივრულ ვადაში და კომისიას უნდა წარუდგინოს აღნიშნულის დამადასტურებელი დოკუმენტები, მონაცემები და ინფორმაცია. კომისიის მიერ შეუსაბამობის აღმოფხვრის შესახებ საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე გადამცემი სისტემის ოპერატორი სარგებლობს შესაბამისი საქმიანობის დროებითი ავტორიზაციით.

6. ამ მუხლით გათვალისწინებული სერტიფიცირების ხელახალი პროცედურა უნდა განხორციელდეს ამ კანონის 50-ე მუხლით დადგენილი წესით.

7. თუ კომისია მიიჩნევს, რომ გადამცემი სისტემის ოპერატორმა არაღმოფხვრა დამოუკიდებლობის ან/და განცალკევების მოთხოვნებთან შეუსაბამობა, კომისიამ შესაძლოა მიიღოს გადაწყვეტილება „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესით ლიცენზიის გაუქმების ან/და ამ კანონის 153-ე მუხლის შესაბამისად გადამცემი სისტემის ოპერატორისთვის ჯარიმის დაკისრების თაობაზე. 

თავი XII. გადამცემი სისტემის ოპერატორის სერტიფიცირება

მუხლი 50. გადამცემი სისტემის ოპერატორის სერტიფიცირება

1. ენერგეტიკული საწარმო წერილობით ატყობინებს კომისიას ამ კანონის XI თავით გადამცემი სისტემის ოპერატორისთვის დადგენილი განცალკევების მოთხოვნების შესრულების შესახებ და წარუდგენს აღნიშნულის დამადასტურებელ დოკუმენტებს, მონაცემებსა და ინფორმაციას.

2. კომისია გადამცემი სისტემის ოპერატორის მიერ შეტყობინებისა და ყველა საჭირო დოკუმენტის, მონაცემისა და ინფორმაციის სათანადო წესით წარდგენიდან 4 თვის ვადაში განიხილავს გადამცემი სისტემის ოპერატორის სერტიფიცირების საკითხს და თავის გადაწყვეტილებას სერტიფიცირების ან მასზე უარის თქმის შესახებ მის ძალაში შესვლამდე უგზავნის ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს არანაკლებ 1 თვის ვადაში ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს მიერ მოსაზრებების წარმოსადგენად. კომისია საბოლოო გადაწყვეტილებას იღებს ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოში შესაბამისი გადაწყვეტილების წარდგენიდან 2 თვის ვადაში. თუ ამ ვადის გასვლის შემდეგ გადამცემი სისტემის ოპერატორის სერტიფიცირების ან სერტიფიცირებაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილება მიღებული არ იქნა, გადამცემი სისტემის ოპერატორი სერტიფიცირებულად ჩაითვლება.

3. ამ მუხლით გათვალისწინებული გადამცემი სისტემის ოპერატორის (მათ შორის, იმ შემთხვევაშიც, თუ იგი მესამე ქვეყნების რეზიდენტი პირების კონტროლის ქვეშ იმყოფება) სერტიფიცირების მიზნით კომისიისთვის შეტყობინების წარდგენის, კომისიის მიერ გადამცემი სისტემის ოპერატორის სერტიფიცირების შესახებ გადაწყვეტილების მიღებისა და ენერგეტიკულ გაერთიანებასთან შეთანხმების პროცედურა განისაზღვრება კომისიის მიერ დამტკიცებული გადამცემი სისტემის ოპერატორის სერტიფიცირების წესებით.

4. გადამცემი სისტემის ოპერატორის სერტიფიცირების პროცედურის დასრულებამდე კომისია და ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნო უფლებამოსილი არიან გადამცემი სისტემის ოპერატორისგან ან/და გადამცემი სისტემის მესაკუთრისგან ან/და წარმოების ან მიწოდების განმახორციელებელი ენერგეტიკული საწარმოებისგან ნებისმიერ დროს მოითხოვონ ამ მუხლით გათვალისწინებული ვალდებულებების შესრულებასთან დაკავშირებით ნებისმიერი ინფორმაცია. კომისია და ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნო ვალდებული არიან უზრუნველყონ კომერციული საიდუმლოების შემცველი ინფორმაციის კონფიდენციალურობის დაცვა. 

თავი XIII. გადამცემი სისტემის ოპერატორი

მუხლი 51. გადამცემი სისტემის ოპერატორის ფუნქციები

1. გადამცემი სისტემის ოპერატორი, განურჩევლად მისი განცალკევების მოდელისა, უზრუნველყოფს უსაფრთხო, საიმედო და ეფექტიანი გადამცემი სისტემის მშენებლობას, ოპერირებას, მოვლა-პატრონობასა და განვითარებას ეკონომიკური პირობების შესაბამისად, რათა დაცულ იქნეს როგორც ღია ბაზარი, ისე უზრუნველყოფილ იქნეს გადამცემი სისტემის გრძელვადიანი უნარი − დააკმაყოფილოს განსაზღვრული ტერიტორიის ფარგლებში ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის გადაცემაზე გონივრული მოთხოვნები და მის მიერ გასაწევი მომსახურების ვალდებულებების შესრულებისთვის შესატყვისი საშუალებები. გადამცემი სისტემის ოპერატორი ვალდებულია თავისი საქმიანობის განხორციელებისას გაითვალისწინოს გარემოსდაცვითი საკითხები.

2. გადამცემი სისტემის ოპერატორი გადაცემასთან დაკავშირებულ მომსახურებას ახორციელებს ამ კანონის, გადამცემი ქსელის წესების, სალიცენზიო პირობებისა და ამ კანონის 97-ე მუხლით გათვალისწინებული ტექნიკური წესების შესაბამისად.

3. გადამცემი სისტემით მოსარგებლეებს გადაცემასთან დაკავშირებული მომსახურება გაეწევათ გადამცემი სისტემის ოპერატორთან დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე. გადამცემი სისტემის ოპერატორი შეიმუშავებს მომსახურების გაწევის ხელშეკრულების სტანდარტულ პირობებს, მათ შორის, გადამცემ ქსელთან მიერთებისა და გადაცემის მომსახურების ხელშეკრულების სტანდარტულ პირობებს, და კომისიის მიერ მათი დამტკიცების შემდეგ აქვეყნებს საკუთარ ვებგვერდზე.

4. გადამცემი სისტემის ოპერატორი, ხოლო შესაბამის შემთხვევებში – გადამცემი სისტემის მესაკუთრე, სიმძლავრეებზე არსებული ყველა ეკონომიკურად გონივრული და ტექნიკურად განხორციელებადი მოთხოვნის არსებობის შემთხვევაში მიწოდების უსაფრთხოების გათვალისწინებით უზრუნველყოფს საკმარისი ტრანსსასაზღვრო სიმძლავრეების (ურთიერთდამაკავშირებლები) მშენებლობას ენერგეტიკული გაერთიანების მხარეების გადამცემ სისტემებთან, ხოლო სახელმწიფოს ენერგეტიკული პოლიტიკით განსაზღვრულ შემთხვევებში – აგრეთვე სხვა მეზობელი ქვეყნების გადამცემ სისტემებთან საქართველოს ელექტროენერგეტიკული და ბუნებრივი გაზის გადამცემი სისტემების ინტეგრირების მიზნით.

5. დაუშვებელია გადამცემი სისტემის ოპერატორის მიერ სისტემით მოსარგებლეებს ან სისტემით მოსარგებლეთა სხვადასხვა კატეგორიას შორის დისკრიმინაცია, მათ შორის, დაკავშირებული საწარმოს სასარგებლოდ.

6. გადამცემი სისტემის ოპერატორმა მეზობელი სისტემის ყველა შესატყვის ოპერატორს, მათ შორის, გადამცემი და გამანაწილებელი სისტემების, აგრეთვე ბუნებრივი გაზის საცავისა და გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორებს, უნდა მიაწოდოს საკმარისი ინფორმაცია, რათა უზრუნველყოფილ იქნეს ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის გადაცემა ან სათანადო შემთხვევებში ბუნებრივი გაზის შენახვა ურთიერთდაკავშირებული სისტემების უსაფრთხო და ეფექტიანი ოპერირების შესაბამისად.

7. გადამცემი სისტემის ოპერატორი სისტემით მოსარგებლეებს უზრუნველყოფს დეტალური ინფორმაციით შეთავაზებული მომსახურებისა და პირობების შესახებ, რომელიც უნდა იყოს გასაგები, რაოდენობრივად აღქმადი და ადვილად ხელმისაწვდომი, აგრეთვე სისტემით მოსარგებლეების მიერ სისტემაზე ეფექტიანი წვდომისათვის აუცილებელი ტექნიკური ინფორმაციით, კომისიის მიერ დამტკიცებული ინფორმაციის კონფიდენციალურობის დაცვის წესით გათვალისწინებული გამონაკლისების გარდა.

8. გადამცემი სისტემის ოპერატორმა საკუთარი ფუნქციების შესასრულებლად საჭირო ენერგია უნდა შეისყიდოს გამჭვირვალე, არადისკრიმინაციული და საბაზრო პროცედურების შესაბამისად.

9. გადამცემი სისტემის ოპერატორი უზრუნველყოფს, რომ კომპეტენტური სახელმწიფო ორგანოებისთვის, მათ შორის, კომისიისა და კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტოსთვის, აგრეთვე ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოსთვის ხელმისაწვდომი იყოს ამ მუხლით გათვალისწინებული ყველა ინფორმაცია, აგრეთვე სისტემით მოსარგებლეების ქსელთან ეფექტიანი დაშვებისთვის საჭირო ტექნიკური ინფორმაცია და გამჭვირვალობის მოთხოვნებთან დაკავშირებული ინფორმაცია არანაკლებ 5 წლის განმავლობაში.

საქართველოს 2023 წლის 29 ნოემბრის კანონი №3763 – ვებგვერდი, 11.12.2023წ.

მუხლი 52. გადამცემი სისტემის ოპერატორის ვალდებულებები

1. გადამცემი სისტემის ოპერატორი ვალდებულია:

ა) შეასრულოს ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის წესების მოთხოვნები ამ კანონის მე-60 და 68-ე მუხლების შესაბამისად;

ბ) შეიმუშაოს გადამცემი სისტემის განვითარების ყოველწლიური გეგმა არანაკლებ ათწლიანი პერიოდისთვის ამ კანონის 53-ე მუხლის, სახელმწიფო ენერგეტიკული პოლიტიკისა და სხვა სისტემების ოპერატორების სათანადოდ შეთანხმებული საინვესტიციო გეგმების შესაბამისად;

გ) განახორციელოს გამჭვირვალე და ეფექტიანი პროცედურები და დაიცვას გამჭვირვალე და ეფექტიანი წესები და პირობები გადამცემ სისტემასთან მესამე პირების არადისკრიმინაციული და შეუზღუდავი დაშვებისთვის ამ კანონის 57-ე, 58-ე, 65-ე და 66-ე მუხლების შესაბამისად;

დ) განახორციელოს გადამცემ ქსელთან გამანაწილებელი სისტემებისა და სხვა ენერგეტიკული ობიექტების, მათ შორის, სამრეწველო მომხმარებლების, არადისკრიმინაციული და ყველაზე ოპტიმალური მიერთების გამჭვირვალე და ეფექტიანი პროცედურები, წესები და პირობები, ამ კანონის 59-ე და 67-ე მუხლების შესაბამისად;

ე) დაიცვას გადამცემი სისტემის დისპეტჩერიზაციის წესები და პირობები და შეასრულოს დისპეტჩერის ფუნქციები, რაც გულისხმობს გადამცემ ქსელთან მიერთებული წარმოების ობიექტების საოპერაციო სიმძლავრეების, წარმოების ასეთი ობიექტების მიერ გამომუშავებული და გადამცემ სისტემაში მიწოდებული ენერგიის ნაკადების ან/და გადამცემ სისტემაში არსებული ენერგიის სრული ნაკადების მართვას, ურთიერთდაკავშირებულ სისტემებთან ტრანსსასაზღვრო გადადინების მიზნით ურთიერთდამაკავშირებლების გამოყენების ჩათვლით;

ვ) უზრუნველყოს გადამცემი სისტემის დაბალანსება და მასთან დაკავშირებული წესებისა და პირობების შესრულება ამ კანონით დადგენილი მოთხოვნების შესაბამისად;

ზ) უზრუნველყოს დამხმარე მომსახურების შესყიდვა და სასისტემო მომსახურების გაწევა, აგრეთვე მასთან დაკავშირებული წესებისა და პირობების შესრულება ამ კანონით დადგენილი მოთხოვნების შესაბამისად;

თ) უზრუნველყოს სიმძლავრის განაწილებისა და გადატვირთვის მართვის ფუნქციების განხორციელება, აგრეთვე მასთან დაკავშირებული წესებისა და პირობების შესრულება ამ კანონის 62-ე, 63-ე და 70-ე მუხლების შესაბამისად, გადამცემ ქსელში არსებული სიმძლავრეების, მათ შორის, ურთიერთდამაკავშირებლების, ეფექტიანი გამოყენებისთვის;

ი) მიიღოს შესაბამისი უსაფრთხოების ზომები გადამცემი სისტემისა დამასთან დაკავშირებული სხვა მოწყობილობების გამოსაყენებლად;

კ) უზრუნველყოს საქმიანობის განხორციელებისას მიღებული, კომერციული საიდუმლოების შემცველი ინფორმაციის კონფიდენციალურობის დაცვა ამ კანონის 151-ე მუხლის შესაბამისად და გამოაქვეყნოს ინფორმაცია, რომელიც არადისკრიმინაციული გზით ბაზარზე გარკვეული უპირატესობის მოპოვების შესაძლებლობას იძლევა;

ლ) შეაგროვოს და გამოაქვეყნოს ის მონაცემები და ინფორმაცია, რომლებიც საჭიროა ენერგეტიკული ბაზრების გამჭვირვალობასა და ზედამხედველობასთან დაკავშირებული მოთხოვნების შესასრულებლად გადამცემი ქსელის წესებისა და ამ კანონის 97-ე მუხლით გათვალისწინებული ტექნიკური წესების შესაბამისად;

მ) ხელი შეუწყოს მიწოდების უსაფრთხოებას გადამცემი სისტემის ადეკვატური სიმძლავრისა და საიმედოობის უზრუნველყოფით და იმოქმედოს ამ კანონის XXXIII და XXXIV თავებით დადგენილი მიწოდების უსაფრთხოების მოთხოვნების დაცვით;

ნ) მიიღოს სათანადო ზომები ენერგოეფექტურობის ზრდისა და გარემოს დაცვის მიზნით;

ო) გამოიყენოს ენერგოეფექტურობისა და მოთხოვნის მართვის თანამედროვე მეთოდები გადამცემი სისტემის, მათ შორის, ურთიერთდამაკავშირებლების, მოვლა-პატრონობასა და განვითარებასთან დაკავშირებული მინიმალური სტანდარტების დაცვით;

პ) ითანამშრომლოს სხვა სისტემების ოპერატორებსა და შესაბამის დაინტერესებულ პირებთან და ხელი შეუწყოს მათთან საოპერაციო შეთანხმებებს და ენერგეტიკული ბირჟების განვითარებას ამ კანონის 56-ე მუხლის შესაბამისად რეგიონული ენერგეტიკული ბაზრების შესაქმნელად;

ჟ) დაადგინოს ქსელის უსაფრთხოების მინიმალური შიდა საოპერაციო წესები და ვალდებულებები ამ კანონისა და გადამცემი ქსელის წესების შესაბამისად;

რ) ხელი შეუწყოს ენერგეტიკული ბაზრების ინტეგრაციასა და ლიბერალიზაციას;

ს) კომისიას და ამ კანონით განსაზღვრულ შემთხვევებში სხვა კომპეტენტურ სახელმწიფო ორგანოებსა და საერთაშორისო ინსტიტუტებს მიაწოდოს მათ მიერ თავიანთი ფუნქციების შესასრულებლად საჭირო ინფორმაცია და დოკუმენტები.

2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით დადგენილი ვალდებულებების შესრულების გარდა, ელექტროენერგიის გადამცემი სისტემის ოპერატორი ახორციელებს გადატვირთვის საფასურისა და გადამცემი სისტემის ოპერატორებს შორის კომპენსაციის მექანიზმის ფარგლებში საფასურის ადმინისტრირებას, უზრუნველყოფს მესამე პირების გადამცემ სისტემასთან დაშვებას და მათ მიერ გადამცემი სისტემით სარგებლობის მართვას, ხოლო ასეთ დაშვებაზე უარის თქმის შემთხვევაში − დასაბუთებული ახსნა-განმარტების გაცემას, რასაც ზედამხედველობას უწევს კომისია.

3. გადამცემი სისტემის ოპერატორი აგრეთვე ასრულებს მის კომპეტენციაში შემავალ სხვა ფუნქციებსა და მოვალეობებს ამ კანონისა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების შესაბამისად.

მუხლი 53. გადამცემი ქსელის განვითარება და საინვესტიციო გადაწყვეტილებები

1. გადამცემი სისტემის ოპერატორი ყოველწლიურად, მომდევნო 10 კალენდარული წლისთვის შეიმუშავებს/განაახლებს გადამცემი ქსელის განვითარების ათწლიან გეგმას, რომელიც მიწოდებისა და მოთხოვნის არსებულ და საპროგნოზო მაჩვენებლებს უნდა ეფუძნებოდეს. გადამცემი ქსელის განვითარების ათწლიანი გეგმა უნდა მოიცავდეს ეფექტიან ზომებს გადამცემი ქსელისა და მიწოდების უსაფრთხოების ადეკვატურობის უზრუნველსაყოფად.

2. გადამცემი ქსელის განვითარების ათწლიანი გეგმა შეიცავს:

ა) ინფორმაციას ელექტროენერგიაზე ან ბუნებრივ გაზზე არსებული და საპროგნოზო მოთხოვნისა და მიწოდების შესახებ;

ბ) ინფორმაციას ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის შიდა საპროგნოზო წარმოებისა და ტრანსსასაზღვრო გადადინების შესახებ;

გ) ინფორმაციას გადამცემი ქსელის იმ ძირითადი ინფრასტრუქტურის შესახებ, რომელიც მომდევნო 10 წლის განმავლობაში უნდა აშენდეს ან გაუმჯობესდეს;

დ) ინფორმაციას გადაწყვეტილი ინვესტიციების და იმ ახალი ინვესტიციების შესახებ, რომლებიც მომდევნო 3 წლის განმავლობაში უნდა განხორციელდეს;

ე) კონკრეტულ ვადებს საინვესტიციო პროექტების განხორციელებისთვის;

ვ) ინფორმაციას წარმოების ახალი ობიექტების (მათ შორის, განახლებადი ენერგიის წყაროების) ქსელში ინტეგრირების შესახებ;

ზ) სხვა ინფორმაციას, რომელიც საჭიროა საქართველოს ენერგეტიკული სისტემების ეფექტიანი ოპერირებისა და მართვისთვის, ამ კანონით, გადამცემი ქსელის წესებითა და მიწოდების უსაფრთხოების მარეგულირებელი ნორმატიული აქტებით დადგენილი მოთხოვნების შესაბამისად.

3. გადამცემი სისტემის ოპერატორი გადამცემი ქსელის განვითარების ათწლიანი გეგმის შემუშავებისას გონივრულობის ფარგლებში აკეთებს ვარაუდებს (დაშვებებს) ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის წარმოების, მიწოდების, მოხმარებისა და ტრანსსასაზღვრო გადადინების შესაფასებლად, მიმდებარე ქსელების საინვესტიციო გეგმების გათვალისწინებით, ხოლო ბუნებრივი გაზის ქსელის განვითარების შემთხვევაში აგრეთვე ითვალისწინებს ბუნებრივი გაზის საცავისა და გათხევადებული ბუნებრივი გაზის მოწყობილობების საინვესტიციო გეგმებს.

4. გადამცემი სისტემის ოპერატორი გადამცემი ქსელის განვითარების ათწლიან გეგმაში ასახავს ამ კანონის მე-7 მუხლის შესაბამისად სახელმწიფოს ენერგეტიკული პოლიტიკით გათვალისწინებულ ქსელის სტრატეგიული განვითარების სამიზნე მაჩვენებლებს და ტრანსსასაზღვრო და ადგილობრივი მნიშვნელობის პროექტებს.

5. გადამცემი სისტემის ოპერატორი გადამცემი ქსელის განვითარების ათწლიანი გეგმის პროექტს მისი შემუშავებისა და დაინტერესებულ მხარეებთან კონსულტაციების გავლის შემდეგ, მაგრამ არაუგვიანეს შესაბამისი წლის 1 ოქტომბრისა, წარუდგენს სამინისტროსა და კომისიას. კომისია განიხილავს გადამცემი ქსელის განვითარების ათწლიანი გეგმის პროექტს, ამოწმებს, გადამცემი ქსელის განვითარების ათწლიანი გეგმა მოიცავს თუ არა ყველა საინვესტიციო საჭიროებას, და მასთან დაკავშირებით თავის შენიშვნებსა და რეკომენდაციებს სამინისტროს წარუდგენს ამ პროექტის მიღებიდან 2 თვის ვადაში.

6. სამინისტრო გადამცემი ქსელის განვითარების ათწლიანი გეგმის პროექტს და წარმოდგენილ შენიშვნებსა და რეკომენდაციებს განიხილავს კომისიასა და გადამცემი სისტემის ოპერატორთან ერთად. სამინისტრო უფლებამოსილია, მათ შორის, კომისიის შენიშვნების გათვალისწინებით, გადამცემი სისტემის ოპერატორს მოსთხოვოს, ცვლილებები შეიტანოს გადამცემი ქსელის განვითარების ათწლიან გეგმაში. აღნიშნული არ ეხება გადამცემი ქსელის განვითარების ათწლიანი გეგმიდან ამ მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებული სამიზნე მაჩვენებლების შესაბამისი პროექტების ამოღებას, თუმცა მიზანშეწონილობის შემთხვევაში შესაძლებელია მათი განხორციელების ვადების შეცვლა. კომისია უფლებამოსილია გადამცემი სისტემის ოპერატორს მოსთხოვოს დამატებითი დაზუსტებები ან/და ახსნა-განმარტება და, თუ კომისია საჭიროდ მიიჩნევს, აგრეთვე ამ პროექტებთან, მათ შორის, საბოლოო მომხმარებლებისთვის ენერგიის ფასზე ზეგავლენის მქონე პროექტებთან, დაკავშირებული ფინანსური მაჩვენებლების შეცვლა. ასეთი პროექტების განხორციელების ხარჯები შეიძლება სრულად ან ნაწილობრივ დაფინანსდეს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან, თუ ხარჯთსარგებლიანობის ანალიზის საფუძველზე საქართველოს მთავრობა მიიღებს ასეთ გადაწყვეტილებას. სხვა შემთხვევაში ისინი გათვალისწინებული იქნება რეგულირებად ტარიფში კომისიის მიერ დამტკიცებული შესაბამისი მეთოდოლოგიით დადგენილი წესითა და პირობებით.

7. სამინისტრო საქართველოს მთავრობის თანხმობის საფუძველზე, არაუგვიანეს შესაბამისი წლის დასრულებისა უზრუნველყოფს გადამცემი ქსელის განვითარების ათწლიანი გეგმის დამტკიცებას. გადამცემი ქსელის განვითარების ათწლიანი გეგმის შესრულებას ზედამხედველობენ და აფასებენ კომისია და სამინისტრო თავიანთი კომპეტენციის მიხედვით.

8. თუ გადამცემი სისტემის ოპერატორი არ ახორციელებს მომდევნო სამი წლისთვის გადამცემი ქსელის განვითარების ათწლიანი გეგმით დაგეგმილ ინვესტიციას, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც აღნიშნული გამოწვეულია მისგან დამოუკიდებელი, დაუძლეველი მიზეზებით, კომისია შესაბამისი ინვესტიციის განხორციელების უზრუნველსაყოფად, თუ ეს კვლავ მნიშვნელოვანია უკანასკნელი გადამცემი ქსელის განვითარების ათწლიანი გეგმიდან გამომდინარე, საქართველოს მთავრობასთან შეთანხმებით იღებს ერთ-ერთ ან რამდენიმე შემდეგ ზომას:

ა) გადამცემი სისტემის ოპერატორს მოსთხოვს შესაბამისი ინვესტიციის განხორციელებას;

ბ) ატარებს ღია ტენდერს შესაბამისი ინვესტიციის განხორციელებით დაინტერესებული ინვესტორის შესარჩევად;

გ) გადამცემი სისტემის ოპერატორს დაავალებს, აუცილებელი ინვესტიციების დასაფინანსებლად განახორციელოს საკუთარი კაპიტალის გაზრდა და დამოუკიდებელ ინვესტორებს საშუალება მისცეს, გახდნენ გადამცემი სისტემის ოპერატორის აქციონერები ან პარტნიორები.

9. ამ მუხლის მე-8 პუნქტით გათვალისწინებული ინვესტორები არ შეიძლება იყვნენ კომპანიები, რომლებიც ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის წარმოების, მიწოდების ან/და ვაჭრობის საქმიანობას ახორციელებენ.

10. თუ კომისია იღებს ამ მუხლის მე-8 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრულ ზომას, შესაძლოა მან გადამცემი სისტემის ოპერატორს დაავალოს ერთ-ერთი ან რამდენიმე შემდეგი პირობის შესრულება:

ა) გასცეს თანხმობა მესამე პირების მიერ დაფინანსებაზე;

ბ) გასცეს თანხმობა მესამე პირების მიერ აქტივების მშენებლობაზე;

გ) თავად ააშენოს შესაბამისი ახალი აქტივები;

დ) თავად განახორციელოს შესაბამისი ახალი აქტივების ოპერირება.

11. გადამცემი სისტემის ოპერატორი ვალდებულია გამოიჩინოს მაქსიმალური ძალისხმევა საინვესტიციო პროექტების განხორციელების ხელშეწყობისთვის და ინვესტორებს მიაწოდოს ყველა საჭირო ინფორმაცია, მათ შორის, გადამცემ ქსელთან ახალი მოწყობილობების მიერთებასთან დაკავშირებით. ამ პუნქტიდან გამომდინარე ფინანსური შეთანხმებები კომისიის წინასწარ თანხმობას საჭიროებს.

12. კომისიის მიერ ამ მუხლის მე-8 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული ზომის მიღების შემთხვევაში შესაბამისი ინვესტიციის ღირებულება ანაზღაურდება გადაცემასთან დაკავშირებული მომსახურების ტარიფით.

13. თუ ამ კანონის 46-ე მუხლის შესაბამისად დანიშნული დამოუკიდებელი სისტემის ოპერატორი და გადამცემი სისტემის მესაკუთრე ვერ თანხმდებიან გადამცემი ქსელის აქტივების განვითარებაზე, მათ შორის, გადამცემი ქსელის გაფართოებაზე, ასეთი ინვესტიციების თაობაზე გადაწყვეტილებას იღებს კომისია დამოუკიდებელი სისტემის ოპერატორისა და გადამცემი სისტემის მესაკუთრის მიერ წარმოდგენილი ეკონომიკური დასაბუთებისა და ტექნიკური დასაბუთების გათვალისწინებით.

მუხლი 54. გადამცემი სისტემის ოპერატორის საქმიანობის გამჭვირვალობა. წლიური ანგარიში

1. გადამცემი სისტემის ოპერატორი ვალდებულია გამოაქვეყნოს მის მიერ შეთავაზებული მომსახურებისა და შესაბამისი პირობების შესახებ დეტალური ინფორმაცია, სისტემით მოსარგებლეებისთვის გადამცემ სისტემასთან ეფექტიანი დაშვებისთვის საჭირო ტექნიკურ ინფორმაციასთან ერთად, კომისიის მიერ დადგენილი ფორმითა და დადგენილ ვადაში.

2. გადამცემი სისტემის ოპერატორი ვალდებულია ყოველწლიურად გამოაქვეყნოს წინა კალენდარული წლის საქმიანობის შესახებ ანგარიში კომისიის მიერ დადგენილი ფორმითა და დადგენილ ვადაში.

3. გადამცემი სისტემის ოპერატორი წლიურ ანგარიშს კომისიის მიერ მისი დამტკიცების შემდეგ წარუდგენს სამინისტროს, რომელიც გადამცემი სისტემის ოპერატორის წლიური ანგარიშის გათვალისწინებით ამზადებს ქვეყანაში მიწოდების უსაფრთხოებასთან დაკავშირებით არსებული მდგომარეობისა და ელექტროენერგიასა და ბუნებრივ გაზზე მოსალოდნელი მოთხოვნის შესახებ წლიურ ანგარიშს.

4. კომისია უფლებამოსილია გადამცემი სისტემის ოპერატორის წლიურ ანგარიშზე დაყრდნობით გადამცემი სისტემის ოპერატორს ან/და შესაბამის შემთხვევაში სხვა ენერგეტიკულ საწარმოს მოსთხოვოს კონკრეტული ღონისძიებების განხორციელება, რათა უზრუნველყოფილ იქნეს:

ა) გამჭვირვალობა, ობიექტურობა და არადისკრიმინაციულობა;

ბ) გადამცემი სისტემის სათანადოდ ოპერირება და მართვა;

გ) გადამცემ ქსელში დანაკარგების შემცირება;

დ) მიწოდების ხარისხის გაუმჯობესება;

ე) ქსელის საოპერაციო უსაფრთხოების გაუმჯობესება.

მუხლი 55. გადამცემი სისტემის ოპერატორისთვის მონაცემებისა და ინფორმაციის მიწოდება

მწარმოებლები, სისტემის ოპერატორები და გადამცემ ქსელთან მიერთებული მოწყობილობების მფლობელი საბოლოო მომხმარებლები ვალდებული არიან მოთხოვნის შემთხვევაში გადამცემი სისტემის ოპერატორს მიაწოდონ სისტემის ოპერირებისთვის, მართვისა და განვითარებისთვის საჭირო ყველა მონაცემი და ინფორმაცია ამ კანონის, გადამცემი ქსელის წესების, მიწოდების უსაფრთხოების მარეგულირებელი ნორმატიული აქტებისა და კომისიის მიერ დამტკიცებული ინფორმაციის წარდგენის წესების შესაბამისად.

მუხლი 56. გადამცემი სისტემის ოპერატორის რეგიონული და საერთაშორისო თანამშრომლობა

1. გადამცემი სისტემის ოპერატორი კომისიასთან კოორდინირებით ხელს უწყობს რეგიონულ დონეზე გადამცემი სისტემის ოპერატორების თანამშრომლობას, მათ შორის, ტრანსსასაზღვრო საკითხებთან დაკავშირებით, რათა ხელი შეუწყოს ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის კონკურენტული რეგიონული ბაზრის შექმნას და გადამცემი სისტემის ოპერატორის საქმიანობის მარეგულირებელი სამართლებრივი და ტექნიკური მოთხოვნების საქართველოს მიერ ნაკისრ საერთაშორისო ვალდებულებებთან შესაბამისობას.

2. გადამცემი სისტემის ოპერატორი ამ კანონით, ენერგეტიკული გაერთიანების კანონმდებლობითა და საქართველოს სხვა შესაბამისი ნორმატიული აქტებით განსაზღვრულ ფარგლებში თანამშრომლობს ენერგეტიკული გაერთიანების მარეგულირებელ საბჭოსთან და შესაბამის შემთხვევებში ენერგეტიკული გაერთიანების მხარეების მარეგულირებელ ორგანოებსა და გადამცემი სისტემის ოპერატორებთან.

3. გადამცემი სისტემის ოპერატორი უფლებამოსილია გადაცემის სიმძლავრეების გასანაწილებლად და გადამცემ ქსელებში უსაფრთხოების შესამოწმებლად კომისიის წინასწარი თანხმობით მონაწილეობა მიიღოს ერთი ან რამდენიმე ინტეგრირებული სისტემის (სისტემების) მუშაობაში, ერთი ან რამდენიმე ისეთი რეგიონის ფარგლებში, რომელიც (რომლებიც) ფარავს ენერგეტიკული გაერთიანების არანაკლებ ორ მხარეს.

4. გადამცემი სისტემის ოპერატორი ენერგეტიკული გაერთიანების ფარგლებში არსებული გადამცემი ქსელების ოპტიმალური მართვის მიზნით ხელს უწყობს საოპერაციო შეთანხმებებს, ენერგეტიკული ბირჟების განვითარებას და საბაზრო, არადისკრიმინაციული მექანიზმების მეშვეობით ტრანსსასაზღვრო სიმძლავრეების კოორდინირებულ განაწილებას. ამ მიზნით გადამცემი სისტემის ოპერატორი ითვალისწინებს ელექტროენერგიით ტრანსსასაზღვრო ვაჭრობის აუქციონის უპირატესობებს მოკლევადიანი განაწილებების მიმართ, აგრეთვე დაბალანსებისა და დარეზერვების მექანიზმების ინტეგრაციას. 

თავი XIV. ელექტროენერგიის გადამცემი სისტემის ოპერირება და მართვა

მუხლი 57. ელექტროენერგიის გადამცემ სისტემასთან მესამე პირის დაშვება

1. გადამცემი სისტემის ოპერატორი ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის წესების მოთხოვნათა დაცვით უზრუნველყოფს ელექტროენერგიის გადამცემ სისტემასთან ელექტროენერგიის გადამცემი სისტემით მოსარგებლის არადისკრიმინაციულ და შეუზღუდავ დაშვებას. ელექტროენერგიის გადამცემ სისტემასთან დაშვების საფასურს ანგარიშობს და ადგენს კომისია შესაბამისი მეთოდოლოგიის მიხედვით.

2. გადამცემი სისტემის ოპერატორის მიერ ელექტროენერგიის გადამცემი სისტემით მოსარგებლე სხვადასხვა პირისთვის ერთი და იმავე მომსახურების შეთავაზება უნდა განხორციელდეს თანაბარი სახელშეკრულებო პირობებით, გადაცემის მომსახურების ჰარმონიზებული ხელშეკრულების გამოყენებით ან/და ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის წესების შესაბამისად.

3. ამ კანონის დებულებებმა ხელი არ უნდა შეუშალოს გრძელვადიანი ხელშეკრულებების გაფორმებას იმ პირობით, რომ ეს ხელშეკრულებები შეესაბამება საქართველოსა და ენერგეტიკული გაერთიანების კანონმდებლობით დადგენილ კონკურენციის წესებს.

4. გადამცემი სისტემის ოპერატორი საკუთარ ვებგვერდზე აქვეყნებს ელექტროენერგიის გადამცემ სისტემასთან დაშვების პროცედურას, წესებსა და პირობებს, მათ შორის, ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის წესებით დადგენილ მოთხოვნებსა და კომისიის მიერ განსაზღვრულ საფასურებს, აგრეთვე ელექტროენერგიის გადამცემ სისტემასთან დაშვებისა და ელექტროენერგიის გადამცემი სისტემით სარგებლობისთვის საჭირო ტექნიკურ და რაოდენობრივ მონაცემებს, რომლებიც რეგულარულად უნდა განახლდეს.

5. კომისიის სამართლებრივი აქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში მესამე პირის დაშვებასთან დაკავშირებული მომსახურება ელექტროენერგიის გადამცემი სისტემით მოსარგებლეს შეიძლება გაეწიოს მხოლოდ შესაბამისი ფინანსური გარანტიის წარდგენის შემდეგ. ამგვარი გარანტია გათვალისწინებული უნდა იყოს ამ კანონის 51-ე მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად შემუშავებული ხელშეკრულების სტანდარტული პირობებით, უნდა იყოს არადისკრიმინაციული, გამჭვირვალე და პროპორციული და არ უნდა ქმნიდეს ბაზარზე შესვლის გაუმართლებელ ბარიერს.

6. გადამცემი სისტემის ოპერატორს ორმხრივი ან მრავალმხრივი ხელშეკრულებების ან/და თანამშრომლობის სხვა პირობების შესაბამისად შეიძლება ჰქონდეს მეზობელი ქვეყნების გადამცემი სისტემის ოპერატორების ქსელთან დაშვება, თუ ეს საჭიროა მის მიერ თავისი ფუნქციების შესასრულებლად, მათ შორის, ელექტროენერგიის ტრანსსასაზღვრო გადაცემისთვის.

7. გადამცემი სისტემის ოპერატორი უფლებამოსილია წარმოების ობიექტების დისპეტჩერიზაციისას საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით პრიორიტეტი მიანიჭოს იმ ობიექტებს, რომლებიც ენერგიას განახლებადი ენერგიის წყაროს მეშვეობით აწარმოებენ, ან სხვა წახალისებული წარმოების ობიექტებს.

მუხლი 58. ელექტროენერგიის გადამცემ სისტემასთან დაშვებაზე უარის თქმა

1. გადამცემი სისტემის ოპერატორს უფლება აქვს, მთლიანად ან ნაწილობრივ განაცხადოს უარი ელექტროენერგიის გადამცემ სისტემასთან მესამე პირის დაშვებაზე, არასაკმარისი სიმძლავრის ან მიერთების წერტილის არარსებობის საფუძვლით, აგრეთვე თუ სისტემასთან მესამე პირის დაშვება ხელს შეუშლის გადამცემი სისტემის ოპერატორს ამ კანონის შესაბამისად საჯარო მომსახურების გაწევაში ან საფრთხეს შეუქმნის საზოგადოების ჯანმრთელობას ან უსაფრთხოებას. ელექტროენერგიის გადამცემ სისტემასთან მესამე პირების დაშვებაზე უარის თქმის წესი და პირობები განისაზღვრება ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის წესებით.

2. გადამცემი სისტემის ოპერატორი ასაბუთებს ელექტროენერგიის გადამცემ სისტემასთან დაშვებაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილებას ამ გადაწყვეტილების მოქმედების ვადის, უარის თქმის შესაბამისი მიზეზებისა და მათ აღმოსაფხვრელად განსახორციელებელი ღონისძიებების მითითებით. ყველა პირს, რომელთა მოთხოვნა ელექტროენერგიის გადამცემ სისტემასთან დაშვების შესახებ არ დაკმაყოფილდა, გადამცემი სისტემის ოპერატორი დაუყოვნებლივ, მაგრამ არაუგვიანეს დაშვებაზე მოთხოვნის მიღებიდან 5 სამუშაო დღისა, წერილობით აცნობებს უარის თქმის მიზეზებსდა წარუდგენს ობიექტურ, არადისკრიმინაციულ, ტექნიკურად და ეკონომიკურად გამართლებულ კრიტერიუმებზე დამყარებულ მტკიცებულებებს.

3. გადამცემი სისტემის ოპერატორი ვალდებულია არასაკმარისი სიმძლავრის ან მიერთების წერტილის არარსებობის გამო ელექტროენერგიის გადამცემ სისტემასთან დაშვებაზე უარის თქმის შემთხვევაში მიიღოს აუცილებელი ზომები ელექტროენერგიის გადამცემი სისტემის გასაძლიერებლად, თუ ეს ქმედება ეკონომიკურად გამართლებულია ან პოტენციური მომხმარებელი თავად უზრუნველყოფს შესაბამისი ხარჯების დაფარვას.

4. კომისია შესაბამის შემთხვევებში უზრუნველყოფს, რომ გადამცემი სისტემის ოპერატორმა დაინტერესებულ პირს მიაწოდოს ელექტროენერგიის გადამცემი სისტემის გასაძლიერებლად ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული ღონისძიებების შესახებ სათანადო ინფორმაცია. ამ ინფორმაციის მიწოდების ხარჯების ასანაზღაურებლად შესაძლოა დაწესდეს გონივრული საფასური.

5. პირი, რომელსაც უარი ეთქვა ელექტროენერგიის გადამცემ სისტემასთან დაშვებაზე, ან პირი, რომელიც ელექტროენერგიის გადამცემ სისტემასთან დაშვების პირობებით უკმაყოფილოა, უფლებამოსილია ამ კანონის 155-ე მუხლის შესაბამისად განცხადებით მიმართოს კომისიას.

მუხლი 59. ელექტროენერგიის გადამცემ ქსელთან ელექტროენერგიის მოწყობილობების მიერთება

გადამცემი სისტემის ოპერატორი ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის წესების შესაბამისად უზრუნველყოფს ელექტროენერგიის გადამცემ ქსელთან ელექტროენერგიის მოწყობილობების მიერთებას. ელექტროენერგიის გადამცემ ქსელთან ელექტროენერგიის მოწყობილობების მიერთების საფასურს ადგენს კომისია თავის მიერ მიღებული მეთოდოლოგიის საფუძველზე განხორციელებული გაანგარიშების შედეგად.

მუხლი 60. ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის წესები

1. ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის ოპერირება და მართვა ხორციელდება ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის წესებითა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე აქტებით დადგენილი წესით.

2. ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის წესები ადგენს:

ა) ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის უსაფრთხოებისთვის საჭირო საოპერაციო მოთხოვნებს ამ კანონის 97-ე მუხლით განსაზღვრული ტექნიკური წესებით დადგენილი ელექტროენერგიის ტექნიკური ხარისხის მოთხოვნების შესაბამისად;

ბ) ელექტროენერგეტიკული სისტემის ოპერირების პროცედურებს ნორმალურ და საგანგებო რეჟიმებში, გაუმართაობის პირობებში, ფორსმაჟორულ სიტუაციებში და სხვა სახის შეფერხებების დროს, შესაბამისი სამართლებრივი აქტებით დადგენილი ავარიული მართვისა და მიწოდების უსაფრთხოების წესების გათვალისწინებით;

გ) ელექტროენერგიის გადამცემ სისტემასთან მესამე პირის დაშვების პროცედურას, წესსა და პირობებს, მათ შორის, ამ კანონის 57-ე და 58-ე მუხლების შესაბამისად, მესამე პირის დაშვებასთან დაკავშირებით გადამცემი სისტემის ოპერატორის მიერ გასაწევ მომსახურებას;

დ) ამ კანონის 59-ე მუხლის შესაბამისად ელექტროენერგიის გადამცემ ქსელთან მიერთების პროცედურასა და პირობებს, მათ შორის:

დ.ა) ელექტროენერგიის გადამცემ ქსელთან მიერთების წინაპირობებს;

დ.ბ) ელექტროენერგიის აღრიცხვის მეთოდს, აღრიცხვის მოწყობილობის ფუნქციურ მოთხოვნებსა და სიზუსტის კლასს ტექნიკური წესებით, ამ კანონის 97-ე მუხლისა და სხვა სამართლებრივი აქტების შესაბამისად განსაზღვრული მოთხოვნების შესაბამისად;

დ.გ) მიერთების წერტილში ან სხვა, განსაზღვრულ საანგარიშსწორებო აღრიცხვის წერტილში არსებულ აღრიცხვის მოწყობილობაზე საკუთრების უფლებას;

დ.დ) ელექტროენერგიის გადამცემ ქსელთან მიერთებასთან დაკავშირებულ გადამცემი სისტემის ოპერატორისა და სისტემით მოსარგებლის უფლებებსა და ვალდებულებებს;

ე) დისპეტჩერიზაციის წესსა და პირობებს, მათ შორის, გადამცემი სისტემის ოპერატორის მიერ დისპეტჩერიზაციასთან დაკავშირებით გასაწევ მომსახურებას, რომლის დროსაც უზრუნველყოფილი უნდა იქნეს არსებული წარმოების ობიექტების მიერ გამომუშავებული ელექტროენერგიის ან/და ტრანსსასაზღვრო გადადინების შედეგად მიღებული ელექტროენერგიის ეკონომიკური უპირატესობის (ელექტროენერგიის მიწოდების წყაროების დახარისხება ეკონომიკური კრიტერიუმის მიხედვით) და ელექტროენერგეტიკული სისტემის ტექნიკური შეზღუდვების გათვალისწინება. თუ განხორციელებულია ამ კანონის 37-ე მუხლის შესაბამისი ღონისძიებები, ელექტროენერგიის წარმოების ობიექტების დისპეტჩერიზაციისას უპირატესობა შეიძლება მიენიჭოს იმ ობიექტებს, რომლებიც ელექტროენერგიას განახლებადი ენერგიის წყაროების მეშვეობით აწარმოებენ ან/და ელექტროენერგიისა და თბოენერგიის კომბინირებულ წარმოებას ახორციელებენ;

ვ) ელექტროენერგიის გამანაწილებელ ქსელთან ან ელექტროენერგიის გადამცემ ქსელთან მიერთებული ობიექტების ელექტრულ ქსელთან მიერთების ზოგად წესებსა და პირობებს, ელექტროენერგიის გამანაწილებელი ქსელის წესებისა და სხვა მოქმედი წესების შესაბამისად, იმდენად, რამდენადაც აღნიშნული აუცილებელია ელექტროენერგეტიკული სისტემის დისპეტჩერიზაციისთვის;

ზ) ელექტროენერგეტიკული სისტემის დაბალანსების პირობებს, რომლებიც სისტემის რეალურ საჭიროებებს ასახავს და გადამცემი სისტემის ოპერატორის ხელთ არსებულ უმცირესი ღირებულების რესურსებს ითვალისწინებს. დაბალანსების წესები უნდა იყოს ობიექტური, არადისკრიმინაციული, გამჭვირვალე და საბაზრო პრინციპებზე დაფუძნებული;

თ) ელექტროენერგიის ბალანსის შემუშავების წესს. ელექტროენერგიის ბალანსით განისაზღვრება ელექტროენერგიის წარმოებისა და სისტემაში მიწოდებისა და მოთხოვნის საპროგნოზო მონაცემები და იგი გამოიყენება დისპეტჩერიზაციისა და დაბალანსების მიზნებისთვის. ელექტროენერგიის ბალანსი შემუშავდება და განახლდება პერიოდულად, ურთიერთდაკავშირებული სისტემების ოპერატორებსა და სხვა შესაბამის სისტემით მოსარგებლეებთან თანამშრომლობით და ქვეყნდება გადამცემი სისტემის ოპერატორის ვებგვერდზე;

ი) ელექტროენერგიის ტრანსსასაზღვრო გადადინების მართვის წესს ამ კანონის 61-ე მუხლის შესაბამისად;

კ) სიმძლავრის განაწილების, მათ შორის, ელექტროენერგიის ტრანსსასაზღვრო გადაცემის სიმძლავრის განაწილებისა და გამოყენების, წესს ამ კანონის 62-ე მუხლის შესაბამისად;

ლ) ელექტროენერგიის გადამცემ ქსელში გადატვირთვის მართვის წესს ამ კანონის 63-ე მუხლის შესაბამისად;

მ) დამხმარე მომსახურების შესყიდვისა და ელექტროენერგიის სასისტემო მომსახურების გაწევის კრიტერიუმებს, მეთოდებსა და წესებს;

ნ) ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის ოპერირებისა და განვითარების დაგეგმვის პროცედურას, კრიტერიუმებსა და მეთოდოლოგიას;

ო) სიმძლავრისა და ელექტროენერგიის გადამცემ ქსელში მიწოდებული და გადაცემული ელექტროენერგიის მოცულობის აღრიცხვის პროცედურასა და წესს;

პ) ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელით ელექტროენერგიის მიწოდების წყვეტებთან დაკავშირებული პროცედურების განხორციელების წესს;

ჟ) გადამცემი სისტემის ოპერატორისა და სისტემით მოსარგებლის იმ უფლებებსა და მოვალეობებს, რომლებიც ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის ოპერირებასა და მართვას უკავშირდება;

რ) გადაცემასთან დაკავშირებული მომსახურების გაწევის, მათ შორის, ელექტროენერგიის გადამცემ ქსელთან მიერთებასთან (მიერთების სტანდარტული ხელშეკრულების შესაბამისად) და ელექტროენერგიის გადაცემასთან (ელექტროენერგიის გადაცემის სტანდარტული ხელშეკრულების შესაბამისად) დაკავშირებული სახელშეკრულებო ურთიერთობების ზოგად წესებსა და პირობებს;

ს) გადამცემი სისტემის ოპერატორის შიდაორგანიზაციულ დონეზე ელექტროენერგიის გადაცემის ხელშეკრულებებიდან ან ელექტროენერგიის გადამცემ ქსელთან დაშვებასთან, ელექტროენერგიის გადამცემ ქსელთან მიერთებასთან ან მის გამოყენებასთან დაკავშირებული სხვა ურთიერთობებიდან გამომდინარე საჩივრებისა და დავების განხილვისა და გადაწყვეტის წესს;

ტ) გადამცემი სისტემის ოპერატორის ხელთ არსებული, ელექტროენერგეტიკული სისტემის ოპერირებისა და მართვისთვის და ელექტროენერგიის ბაზრის ორგანიზებისთვის საჭირო მონაცემებისა და ინფორმაციის გამოქვეყნების მეთოდს, მათ შორის, ყველა შესაბამისი პუნქტის განმარტებას და ამ კანონის 54-ე მუხლის შესაბამისად ინფორმაციის გამოქვეყნების გრაფიკს;

უ) ელექტროენერგიის ურთიერთდაკავშირებული სისტემების სხვა ოპერატორებთან მონაცემებისა და ინფორმაციის გაცვლის მეთოდს;

ფ) ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის ოპერირებისა და მართვისთვის საჭირო მონაცემებისა და ინფორმაციის გადამცემი სისტემის ოპერატორისთვის მიწოდების წესს ამ კანონის 55-ე მუხლის შესაბამისად;

ქ) გადამცემი სისტემის ოპერატორის კომპეტენციის ფარგლებში ენერგოეფექტურობის გასაუმჯობესებელ ზომებსა და ელექტროენერგიის მიწოდების უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ მოთხოვნებს;

ღ) ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის ოპერირებასა და მართვასთან დაკავშირებულ სხვა წესებსა და პირობებს.

3. ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის წესებს შეიმუშავებს გადამცემი სისტემის ოპერატორი, ხოლო გადასინჯავს და ამტკიცებს კომისია. კომისიას ცვლილებები შეაქვს ამ წესებში გადამცემი სისტემის ოპერატორის შუამდგომლობით ან თავისი ინიციატივით − გადამცემი სისტემის ოპერატორთან კონსულტაციის შემდეგ. გადამცემი სისტემის ოპერატორი უზრუნველყოფს ყველა დაინტერესებულ პირთან კონსულტაციის  გავლას და ელექტროენერგიის  გადამცემი ქსელის წესების შემუშავების  პროცესში მათ სათანადო მონაწილეობას. გადამცემი სისტემის  ოპერატორი უფლებამოსილია ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის წესების პროექტის ენერგეტიკული გაერთიანების კანონმდებლობასთან შესაბამისობის დადგენის მიზნით რეკომენდაციისთვის მიმართოს ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს. გადამცემი სისტემის ოპერატორი მოქმედებს ამ კანონის 97-ე მუხლით გათვალისწინებული ტექნიკური წესებისა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე სამართლებრივი აქტების შესაბამისად.

4. ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის წესები ქვეყნდება „საქართველოს საკანონმდებლო მაცნეში“ და გადამცემი სისტემის ოპერატორის ვებგვერდზე.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 61. ელექტროენერგიის ტრანსსასაზღვრო გადადინების მართვა

1. ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის მეშვეობით ელექტროენერგიის ტრანსსასაზღვრო გადადინებას მართავს გადამცემი სისტემის ოპერატორი საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებების, ელექტროენერგიის ტრანსსასაზღვრო გადამცემი ხაზებისა და ერთიანი ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის ტექნიკური შესაძლებლობების შესაბამისად.

2. ელექტროენერგიის ტრანსსასაზღვრო გადამცემი ხაზების გამოყენების სანაცვლოდ მიღებულ საფასურთან დაკავშირებული ანგარიშსწორება გადამცემი სისტემის ოპერატორსა და სხვა ქვეყნების სისტემის იმ ოპერატორებს შორის, რომლებიც ელექტროენერგიის ტრანსსასაზღვრო გადადინებაში მონაწილეობენ, ხორციელდება ამ კანონის, საქართველოს საერთაშორისო შეთანხმებებისა და საქართველოს მიერ ნაკისრი საერთაშორისო ვალდებულებების შესაბამისად.

3. გადამცემი სისტემის ოპერატორი კომისიას აწვდის ინფორმაციას ელექტროენერგიის ტრანსსასაზღვრო გადამცემი ხაზებით სარგებლობასთან დაკავშირებით მიღებული შემოსავლების ფაქტობრივი გამოყენებისა და მიზნობრიობის შესახებ, რათა კომისიას შესაძლებლობა ჰქონდეს, განახორციელოს ამ კანონით განსაზღვრული მარეგულირებელი უფლებამოსილება ელექტროენერგიის ტრანსსასაზღვრო გადამცემი ხაზების (ურთიერთდამაკავშირებლების) მიმართ.

4. გადამცემი  სისტემის  ოპერატორი  გადამცემი  ქსელის  ელექტრული  და ფიზიკური მახასიათებლების საფუძველზე შეიმუშავებს ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის სიმძლავრის ხელმისაწვდომი მოცულობისა და გადაცემის საიმედოობის ზღვრის გაანგარიშების მეთოდოლოგიას, რომელსაც გადასინჯავს და ამტკიცებს კომისია. კომისიას  ცვლილებები  შეაქვს ამ მეთოდოლოგიაში  გადამცემი სისტემის  ოპერატორის  შუამდგომლობით ან თავისი ინიციატივით − გადამცემი სისტემის ოპერატორთან კონსულტაციის შემდეგ. ამ პუნქტის მიზნებიდან გამომდინარე, კომისია ამ კანონის 25-ე მუხლის შესაბამისად თანამშრომლობს მეზობელი ქვეყნების შესაბამის ეროვნულ მარეგულირებელ ორგანოებთან.

5. გადამცემი სისტემის ოპერატორი აქვეყნებს ელექტროენერგიის გადაცემის სიმძლავრის ხელმისაწვდომი მოცულობის შეფასებით გაანგარიშებას თითოეული დღისთვის, ელექტროენერგიის გადაცემის სიმძლავრის ხელმისაწვდომი მოცულობის უკვე დარეზერვებული ნაწილის მითითებით. აღნიშნული ინფორმაცია ქვეყნდება ელექტროენერგიის გადაცემამდე 1 დღით ადრე, გარკვეული ინტერვალებით და მოიცავს 1 კვირით ადრე და 1 თვით ადრე გაკეთებულ გაანგარიშებებს, აგრეთვე ელექტროენერგიის გადაცემის სიმძლავრის ხელმისაწვდომი მოცულობის მოსალოდნელ საიმედოობას შესაბამისი რაოდენობის მითითებით.

6. კომისია მოთხოვნის შემთხვევაში ენერგეტიკული გაერთიანების კომპეტენტურ ორგანოებს აწვდის ელექტროენერგიის ტრანსსასაზღვრო გადადინებასთან დაკავშირებულ ყველა მონაცემს საქართველოს მიერ ნაკისრი საერთაშორისო ვალდებულებების შესაბამისად.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 62. ელექტროენერგიის ტრანსსასაზღვრო გადაცემის სიმძლავრის განაწილება და გამოყენება

1. ელექტროენერგიის ტრანსსასაზღვრო გადაცემის სიმძლავრე ნაწილდება და გამოიყენება ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის წესებისა და ამ მუხლის მე-3 პუნქტით განსაზღვრული წესების შესაბამისად, რეგიონულ დონეზე კოორდინირებული შეთანხმებების გათვალისწინებით.

2. გადამცემი სისტემის ოპერატორი უფლებამოსილია შესაბამის შემთხვევებში, საქართველოს საერთაშორისო შეთანხმებების დაცვით სხვა ქვეყნების გადამცემი სისტემის ოპერატორებთან ერთად დააფუძნოს ერთი ან რამდენიმე კერძო სამართლის იურიდიული პირი, რომელიც (რომლებიც) უზრუნველყოფს (უზრუნველყოფენ) ელექტროენერგიის ტრანსსასაზღვრო გადაცემის სიმძლავრის აუქციონის კოორდინირებას ელექტროენერგიის ტრანსსასაზღვრო გადაცემის სიმძლავრის ერთ ან რამდენიმე რეგიონში განაწილებისა და გამოყენების მიზნით ან ტრანსსასაზღვრო გადაცემის სიმძლავრესთან ერთად ელექტროენერგიის განუცხადებელი ყიდვა-გაყიდვის მიზნით.

3. ელექტროენერგიის ტრანსსასაზღვრო გადაცემის სიმძლავრის განაწილებისა და გამოყენების წესებს საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად შეიმუშავებს გადამცემი სისტემის ოპერატორი, ხოლო გადასინჯავს და ამტკიცებს კომისია. კომისიას  ცვლილებები  შეაქვს ამ წესებში  გადამცემი სისტემის ოპერატორის შუამდგომლობით ან თავისი ინიციატივით − გადამცემი სისტემის ოპერატორთან კონსულტაციის შემდეგ. აღნიშნულ   წესებს ენერგეტიკული  გაერთიანების წევრ ქვეყანასთან გადამცემი ქსელის ფიზიკური დაკავშირების შემთხვევაში ენერგეტიკული გაერთიანების რეგიონულ დონეზე არსებული ჰარმონიზებული წესებისა  და  შესაბამისი  ეროვნული  მარეგულირებელი  ორგანოების ინსტრუქციების შესაბამისად შეიმუშავებს გადამცემი სისტემის ოპერატორი. ამ წესებს რეგიონის ქვეყნების შესაბამის ეროვნულ მარეგულირებელ ორგანოებთან თანამშრომლობით გადასინჯავს და ამტკიცებს  კომისია, რომელსაც ასევე ცვლილებები  შეაქვს აღნიშნულ წესებში. ენერგეტიკული გაერთიანების რეგიონულ დონეზე ელექტროენერგიის ტრანსსასაზღვრო გადაცემის სიმძლავრის განაწილებაზე ზედამხედველობა ხორციელდება კოორდინირებული აუქციონის განმახორციელებელი კერძო სამართლის იურიდიული პირის დაფუძნების შესახებ გადაწყვეტილების შესაბამისად.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 63. ელექტროენერგიის გადამცემ ქსელში გადატვირთვის მართვა

1. ელექტროენერგიის გადამცემ ქსელში გადატვირთვის, მათ შორის, ელექტროენერგიის ტრანსსასაზღვრო გადაცემასთან დაკავშირებული გადატვირთვის, მართვა ხორციელდება საბაზრო პრინციპებზე დაფუძნებული და არადისკრიმინაციული გადაწყვეტილებებით, რომლებიც ელექტროენერგიის ბაზრის მონაწილეებს, გადამცემი სისტემის ოპერატორსა და სხვა შესაბამის ელექტროენერგეტიკულ საწარმოებს ეფექტურ ეკონომიკურ სიგნალებს აწვდის.

2. ელექტროენერგიის გადამცემ ქსელში გადატვირთვასთან დაკავშირებული სირთულეები უპირატესად უნდა გადაიჭრას იმგვარად, რომ საჭირო არ გახდეს ელექტროენერგიის ბაზრის ცალკეული მონაწილეების ხელშეკრულებებს შორის არჩევანის გაკეთება.

3. ელექტროენერგიის ბაზრის ცალკეულ მონაწილეთა ხელშეკრულებებს შორის არჩევანის  გაკეთება (ხელშეკრულებების  შეზღუდვა) დასაშვებია მხოლოდ საგანგებო სიტუაციის დროს, როდესაც გადამცემი სისტემის ოპერატორი ვალდებულია  დაჩქარებულად  იმოქმედოს  და რედისპეტჩირება ან ელექტროენერგიის გადადინების საპირისპირო მიმართულებით ყიდვა-გაყიდვა შეუძლებელია. ყველა ასეთი ზომა არადისკრიმინაციულად უნდა იქნეს მიღებული. ელექტროენერგიის ბაზრის იმ მონაწილეებს, რომლებზედაც განაწილებული იყო ელექტროენერგიის ტრანსსასაზღვრო გადაცემის სიმძლავრე, ხელშეკრულებების შეზღუდვის შემთხვევაში მიეცემათ კომპენსაცია ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის წესების შესაბამისად, გარდა  საქართველოს  კანონმდებლობით  ან შესაბამისი ხელშეკრულებით  გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

4. გადამცემი სისტემის ოპერატორი საქართველოსა და მეზობელი ელექტროენერგეტიკული სისტემების უსაფრთხო ოპერირების სტანდარტების დაცვით უზრუნველყოფს, რომ ელექტროენერგიის ბაზრის მონაწილეებისთვის ხელმისაწვდომი იყოს ურთიერთდამაკავშირებლებსა და ელექტროენერგიის ტრანსსასაზღვრო გადადინებაზე გავლენის მქონე ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის მაქსიმალური სიმძლავრე.

5. ელექტროენერგიის ბაზრის მონაწილე შესაბამის საოპერაციო პერიოდამდე გონივრული ვადით ადრე გადამცემი სისტემის ოპერატორს აცნობებს გადაცემის მისთვის განაწილებული სიმძლავრის გამოყენების შესახებ. გადაცემის განაწილებული სიმძლავრე, რომელიც გამოყენებული არ იქნება, ხელახლა განთავსდება ელექტროენერგიის ბაზარზე ღიად, გამჭვირვალედ და არადისკრიმინაციულად.

6. გადამცემი სისტემის ოპერატორმა ხაზის მაქსიმალური გამტარუნარიანობის უზრუნველსაყოფად გადატვირთულ ურთიერთდამაკავშირებლებზე უნდა გაქვითოს მოთხოვნები ელექტროენერგიის საპირისპირო მიმართულების ნაკადებზე, თუ ეს ტექნიკურად შესაძლებელია.

7. გადამცემი სისტემის ოპერატორმა ელექტროენერგეტიკული სისტემის უსაფრთხო ოპერირების მიზნით უარი არ უნდა თქვას ისეთ ოპერაციებზე, რომლებიც ხელს უწყობს ელექტროენერგიის გადამცემ ქსელში გადატვირთვის განტვირთვას.

8. თუ ელექტროენერგიის ბაზრის მონაწილეების მიერ შესაბამის ურთიერთდამაკავშირებელზე ნომინირებული სიმძლავრეების გაქვითვის შედეგად მიღებული სიმძლავრის მოცულობა ნაკლებია სიმძლავრის ხელმისაწვდომ მოცულობაზე და არ ხდება ელექტროენერგიის გადამცემ ქსელში გადატვირთვა, მომსახურება უნდა გაეწიოს ბაზრის ყველა მონაწილეს და დამატებითი საფასური გადატვირთვის მართვის მომსახურებისთვის არ გადაიხდება.

9. ელექტროენერგიის ტრანსსასაზღვრო გადამცემი ხაზებით სარგებლობასთან დაკავშირებით გადამცემი სისტემის ოპერატორის მიერ გადატვირთვის მართვიდან მიღებული ნებისმიერი შემოსავალი გამოყენებული უნდა იქნეს შემდეგი მიზნებით:

ა) გადაცემის განაწილებული სიმძლავრის ფაქტობრივი ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა;

ბ) ელექტროენერგიის გადამცემ ქსელში, კერძოდ, ახალ ურთიერთდამაკავშირებელში, ინვესტიციების განხორციელებით ტრანსსასაზღვრო სიმძლავრის შენარჩუნება ან გაზრდა.

10. თუ ამ მუხლის მე-9 პუნქტით განსაზღვრული მიზნების მისაღწევად გადამცემი სისტემის ოპერატორის მიერ მიღებული შემოსავლების ეფექტიანი გამოყენება შეუძლებელია, კომისია ტარიფის შემცირების მიზნით გამოუყენებელ შემოსავალს გაითვალისწინებს ელექტროენერგიის გადამცემი სისტემით სარგებლობასთან დაკავშირებული საფასურის გაანგარიშებისას. შემოსავლის დარჩენილი ნაწილი განთავსდება გადამცემი სისტემის განცალკევებულ შიდა ანგარიშზე იმ დრომდე, სანამ შესაძლებელი არ გახდება მისი გამოყენება ამ მუხლის მე-9 პუნქტით განსაზღვრული მიზნების მისაღწევად. კომისია აღნიშნულის შესახებ აცნობებს ენერგეტიკული გაერთიანების მარეგულირებელ საბჭოს.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 64. ელექტროენერგეტიკული სისტემების პარალელური ოპერირება

1. ელექტროენერგეტიკული სისტემების პარალელური ოპერირება არის ელექტროენერგეტიკული სისტემების სტაბილურობის შესანარჩუნებლად ორი ან მეტი მეზობელი ელექტროენერგეტიკული სისტემის ან მათი რომელიმე ნაწილის სინქრონული ან ასინქრონული ოპერირებისთვის საჭირო ღონისძიებებისა და ინსტრუმენტების ერთობლიობა.

2. გადამცემი სისტემის ოპერატორი უფლებამოსილია მეზობელი ელექტროენერგეტიკული სისტემების კომპეტენტურ ოპერატორებთან გააფორმოს ელექტროენერგეტიკული სისტემების პარალელური ოპერირების ხელშეკრულება (ხელშეკრულებები).

3. ელექტროენერგეტიკული სისტემების პარალელური ოპერირების ხელშეკრულების გაფორმება და შესრულება დასაშვებია, თუ იგი არ ეწინააღმდეგება ამ კანონის მოთხოვნებს, მათ შორის, გადამცემი სისტემის ოპერატორის განცალკევებასთან, დამოუკიდებლობასა და კომპეტენციასთან დაკავშირებულ პირობებს, საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე აქტებს და საქართველოს მიერ ენერგეტიკული გაერთიანების დამფუძნებელი ხელშეკრულებით ნაკისრ ვალდებულებებს.

4. ელექტროენერგეტიკული სისტემების პარალელურ ოპერირებასთან დაკავშირებული ტექნიკური ოპერირება და თანამშრომლობა ხორციელდება ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული ხელშეკრულებისა და ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის წესების შესაბამისად.

5. ელექტროენერგეტიკული სისტემების პარალელურ რეჟიმში მუშაობის ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობა არ არის ელექტროენერგიის იმპორტი ან ექსპორტი და არ ექვემდებარება ცალკე ლიცენზირებას ან ნებართვის გაცემას. 

თავი XV. ბუნებრივი გაზის გადამცემი სისტემის ოპერირება და მართვა

მუხლი 65. ბუნებრივი გაზის გადამცემ სისტემასთან მესამე პირის დაშვება

1. გადამცემი სისტემის ოპერატორი ბუნებრივი გაზის გადამცემი ქსელის წესების მოთხოვნათა დაცვით უზრუნველყოფს ბუნებრივი გაზის გადამცემ სისტემასთან სისტემით მოსარგებლეების არადისკრიმინაციულ და შეუზღუდავ დაშვებას. ბუნებრივი გაზის გადამცემ სისტემასთან დაშვების საფასური ეფუძნება კომისიის მიერ შესაბამისი მეთოდოლოგიის მიხედვით გაანგარიშებულ და დადგენილ ტარიფს.

2. ამ მუხლის პირველი პუნქტის მიზნებისთვის გადამცემი სისტემის ოპერატორი სისტემით მოსარგებლეებს სთავაზობს ბუნებრივი გაზის გადამცემ სისტემასთან მესამე პირის დაშვების გრძელვადიან და მოკლევადიან მომსახურებას გარანტირებული ან წყვეტადი სახით. წყვეტადი მომსახურების შემთხვევაში წყვეტადი სიმძლავრის ფასი უნდა ასახავდეს მომსახურების შეწყვეტის შესაძლებლობას.

3. გადამცემი სისტემის ოპერატორმა ბუნებრივი გაზის სისტემით მოსარგებლე სხვადასხვა პირს ერთი და იგივე მომსახურება უნდა შესთავაზოს თანაბარი სახელშეკრულებო პირობებით, ბუნებრივი გაზის გადაცემის მომსახურების ჰარმონიზებული ხელშეკრულების გამოყენებით ან/და ბუნებრივი გაზის გადამცემი ქსელის წესების შესაბამისად.

4. გადამცემი სისტემის ოპერატორი საკუთარ ვებგვერდზე აქვეყნებს ბუნებრივი გაზის გადამცემ სისტემასთან დაშვების პროცედურას, წესებსა და პირობებს, მათ შორის, ბუნებრივი გაზის გადამცემი ქსელის წესებით დადგენილ მოთხოვნებსა და კომისიის მიერ განსაზღვრულ საფასურებს, აგრეთვე ბუნებრივი გაზის გადამცემ სისტემასთან დაშვებისა და ბუნებრივი გაზის გადამცემი სისტემით სარგებლობისთვის საჭირო ტექნიკურ და რაოდენობრივ მონაცემებს, რომლებიც რეგულარულად უნდა განახლდეს.

5. აუცილებლობის შემთხვევაში ბუნებრივი გაზის გადამცემ სისტემასთან მესამე პირის დაშვებასთან დაკავშირებული მომსახურება სისტემით მოსარგებლეს შეიძლება გაეწიოს მხოლოდ შესაბამისი ფინანსური გარანტიის წარდგენის შემდეგ. ეს გარანტია გათვალისწინებული უნდა იყოს ამ კანონის 51-ე მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად შემუშავებული ხელშეკრულების სტანდარტული პირობებით, უნდა იყოს არადისკრიმინაციული, გამჭვირვალე და პროპორციული და ბაზარზე შესვლის მსურველებს არ უნდა უქმნიდეს გაუმართლებელ ბარიერებს.

6. ბუნებრივი გაზის გადაცემის ხელშეკრულება, რომლის ძალაში შესვლა არასტანდარტულ თარიღს უკავშირდება ან რომელიც იმაზე ნაკლები ვადით არის დადებული, ვიდრე სტანდარტული წლიური ტრანსპორტირების ხელშეკრულება, არ შეიძლება იწვევდეს ისეთ გაუმართლებლად მაღალ ან დაბალ ტარიფს, რომელიც მომსახურების საბაზრო ღირებულებას არ ასახავს.

7. ამ კანონის დებულებებმა ხელი არ უნდა შეუშალოს გრძელვადიანი ხელშეკრულებების გაფორმებას იმ პირობით, რომ ეს ხელშეკრულებები შეესაბამება საქართველოსა და ენერგეტიკული გაერთიანების კანონმდებლობით დადგენილ კონკურენციის წესებს.

8. გადამცემი სისტემის ოპერატორს ორმხრივი ან მრავალმხრივი ხელშეკრულებების ან/და თანამშრომლობის სხვა პირობების შესაბამისად უნდა ჰქონდეს მეზობელი ქვეყნების გადამცემი სისტემების ოპერატორების ქსელებთან დაშვება, თუ ეს საჭიროა მის მიერ თავისი ფუნქციების შესასრულებლად, მათ შორის, ბუნებრივი გაზის ტრანსსასაზღვრო გადაცემისთვის.

9. გადამცემი სისტემის ოპერატორი უფლებამოსილია საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით პრიორიტეტი მიანიჭოს იმ ობიექტებს, რომლებიც ენერგიას განახლებადი ენერგიის წყაროს მეშვეობით აწარმოებენ, ან სხვა წახალისებული წარმოების ობიექტებს.

მუხლი 66. ბუნებრივი გაზის გადამცემ სისტემასთან დაშვებაზე უარის თქმა

1. გადამცემი სისტემის ოპერატორს უფლება არ აქვს, მთლიანად ან ნაწილობრივ განაცხადოს უარი ბუნებრივი გაზის გადამცემ სისტემასთან მესამე პირის დაშვებაზე, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ეს გამოწვეულია მოთხოვნილ პერიოდში არასაკმარისი სიმძლავრის ან მიერთების წერტილის არარსებობით, ან ბუნებრივი გაზის გადამცემ სისტემასთან მესამე პირის დაშვება ხელს შეუშლის გადამცემი სისტემის ოპერატორს, ამ კანონის შესაბამისად გასწიოს საჯარო მომსახურება, ან საფრთხეს შეუქმნის საზოგადოების ჯანმრთელობას ან უსაფრთხოებას. აღნიშნულ შემთხვევებში ბუნებრივი გაზის გადამცემ სისტემასთან მესამე პირის დაშვებაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილება სათანადოდ უნდა იყოს დასაბუთებული მისი მოქმედების ვადის მითითებით ამ მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად. სისტემასთან მესამე პირების დაშვებაზე უარის თქმის წესი და პირობები განისაზღვრება ბუნებრივი გაზის ქსელის წესებით.

2. გადამცემი სისტემის ოპერატორი უფლებამოსილია, გარდა ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, ბუნებრივი გაზის გადამცემ სისტემასთან მესამე პირის დაშვებაზე მთლიანად ან ნაწილობრივ განაცხადოს უარი, თუ გადამცემ სისტემასთან დაშვების შესახებ მესამე პირის მოთხოვნის მიღებამდე მოქმედი „მიიღე ან გადაიხადე“ ხელშეკრულებები მნიშვნელოვან ეკონომიკურ და ფინანსურ სირთულეებს გამოიწვევს.

3. გადამცემი სისტემის ოპერატორი ასაბუთებს ბუნებრივი გაზის გადამცემ სისტემასთან მესამე პირის დაშვებაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილებას მისი მოქმედების ვადის, უარის თქმის შესაბამისი მიზეზებისა და მათ აღმოსაფხვრელად განსახორციელებელი ღონისძიებების მითითებით. ყველა პირს, რომელთა მოთხოვნა ბუნებრივი გაზის გადამცემ სისტემასთან დაშვების შესახებ არ დაკმაყოფილდა, გადამცემი სისტემის ოპერატორი დაუყოვნებლივ, მაგრამ არაუგვიანეს ბუნებრივი გაზის გადამცემ სისტემასთან დაშვების შესახებ მოთხოვნის მიღებიდან 5 სამუშაო დღისა, წერილობით აცნობებს უარის თქმის შესაბამის მიზეზებს და წარუდგენს ობიექტურ, არადისკრიმინაციულ და ტექნიკურად და ეკონომიკურად გამართლებულ კრიტერიუმებზე დამყარებულ მტკიცებულებებს.

4. გადამცემი სისტემის ოპერატორი ვალდებულია არასაკმარისი სიმძლავრის ან მიერთების წერტილის არარსებობის გამო ბუნებრივი გაზის გადამცემ სისტემასთან დაშვებაზე უარის თქმის შემთხვევაში მიიღოს აუცილებელი ზომები სისტემის გასაძლიერებლად, თუ ეს ქმედება ეკონომიკურად გამართლებულია ან პოტენციური მომხმარებელი თავად უზრუნველყოფს შესაბამისი ხარჯების ანაზღაურებას.

5. კომისია შესაბამის შემთხვევაში უზრუნველყოფს, რომ გადამცემი სისტემის ოპერატორმა დაინტერესებულ პირს მიაწოდოს ბუნებრივი გაზის გადამცემი სისტემის გასაძლიერებლად ამ მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებული ღონისძიებების შესახებ სათანადო ინფორმაცია. ამ ინფორმაციის მიწოდების ხარჯების ასანაზღაურებლად შესაძლოა დაწესდეს გონივრული საფასური.

6. პირი, რომელსაც უარი ეთქვა ბუნებრივი გაზის გადამცემ სისტემასთან დაშვებაზე, ან პირი, რომელიც ბუნებრივი გაზის გადამცემ სისტემასთან დაშვების პირობებით უკმაყოფილოა, უფლებამოსილია ამ კანონის 155-ე მუხლის შესაბამისად განცხადებით მიმართოს კომისიას.

მუხლი 67. ბუნებრივი გაზის გადამცემ ქსელთან ბუნებრივი გაზის მოწყობილობების მიერთება

გადამცემი სისტემის ოპერატორი ბუნებრივი გაზის გადამცემი ქსელის წესების შესაბამისად უზრუნველყოფს ბუნებრივი გაზის გადამცემ ქსელთან ბუნებრივი გაზის მოწყობილობების მიერთებას. ბუნებრივი გაზის გადამცემ ქსელთან ბუნებრივი გაზის მოწყობილობების მიერთების საფასურს ადგენს კომისია თავის მიერ მიღებული მეთოდოლოგიის საფუძველზე განხორციელებული გაანგარიშების შედეგად.

მუხლი 68. ბუნებრივი გაზის გადამცემი ქსელის წესები

1. ბუნებრივი გაზის გადამცემი ქსელის ოპერირება და მართვა ხორციელდება ბუნებრივი გაზის გადამცემი ქსელის წესებითა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე აქტებით დადგენილი წესით.

2. ბუნებრივი გაზის გადამცემი ქსელის წესები ადგენს:

ა) ბუნებრივი გაზის გადამცემი ქსელის უსაფრთხოებისთვის საჭირო საოპერაციო მოთხოვნებს ამ კანონის 97-ე მუხლით განსაზღვრული ტექნიკური წესებით დადგენილი ბუნებრივი გაზის ტექნიკური ხარისხის მოთხოვნების შესაბამისად;

ბ) ბუნებრივი გაზის ოპერირების პროცედურებს ნორმალურ და საგანგებო რეჟიმებში, გაუმართაობის პირობებში, ფორსმაჟორულ სიტუაციებში და სხვა სახის შეფერხებების დროს, შესაბამისი სამართლებრივი აქტებით დადგენილი ავარიული მართვისა და მიწოდების უსაფრთხოების წესების გათვალისწინებით;

გ) ბუნებრივი გაზის გადამცემ სისტემასთან მესამე პირის დაშვების პროცედურას, წესსა და პირობებს, მათ შორის, ამ კანონის 65-ე და 66-ე მუხლების შესაბამისად, ბუნებრივი გაზის გადამცემ სისტემასთან მესამე პირის დაშვებასთან დაკავშირებით გადამცემი სისტემის ოპერატორის მიერ გასაწევ მომსახურებას;

დ) ამ კანონის 67-ე მუხლის შესაბამისად ბუნებრივი გაზის გადამცემ ქსელთან მიერთების პროცედურასა და პირობებს, მათ შორის:

დ.ა) ბუნებრივი გაზის გადამცემ ქსელთან მიერთების წინაპირობებს;

დ.ბ) ბუნებრივი გაზის აღრიცხვის მეთოდს, აღრიცხვის მოწყობილობის ფუნქციურ მოთხოვნებსა და სიზუსტის კლასს ამ კანონის 97-ე მუხლით გათვალისწინებული ტექნიკური წესებითა და სხვა სამართლებრივი აქტებით დადგენილი მოთხოვნების შესაბამისად;

დ.გ) მიერთების წერტილში ან სხვა, განსაზღვრულ საანგარიშსწორებო აღრიცხვის წერტილში არსებულ აღრიცხვის მოწყობილობაზე საკუთრების უფლებას;

დ.დ) ბუნებრივი გაზის გადამცემ ქსელთან მიერთებასთან დაკავშირებულ გადამცემი სისტემის ოპერატორისა და სისტემით მოსარგებლის უფლებებსა და ვალდებულებებს;

ე) დისპეტჩერიზაციის წესსა და პირობებს, მათ შორის, გადამცემი სისტემის ოპერატორის მიერ დისპეტჩერიზაციასთან დაკავშირებით გასაწევ მომსახურებას;

ვ) ბუნებრივი გაზის სისტემის დაბალანსების წესებს ამ კანონის 69-ე მუხლის შესაბამისად;

ზ) სიმძლავრის განაწილების მექანიზმსა და გადატვირთვის მართვის პროცედურებს ამ კანონის 70-ე მუხლის შესაბამისად;

თ) დამხმარე მომსახურების შესყიდვისა და ბუნებრივი გაზის სასისტემო მომსახურების გაწევის კრიტერიუმებს, მეთოდებსა და წესებს;

ი) ბუნებრივი გაზის გადამცემი ქსელის ოპერირებისა და განვითარების დაგეგმვის პროცედურას, კრიტერიუმებსა და მეთოდოლოგიას;

კ) ბუნებრივი გაზის გადამცემ ქსელში არსებულ ვირტუალურ (მათ შორის, ვირტუალური ვაჭრობის) პუნქტს (პუნქტებს);

ლ) ბუნებრივი გაზის გადამცემ ქსელში მიღებული და ამ ქსელიდან გაცემული ბუნებრივი გაზის ხარისხის, ქიმიური შემადგენლობისა და სხვა მახასიათებლების ზღვრულ მნიშვნელობებს ამ კანონის 97-ე მუხლით გათვალისწინებული ტექნიკური წესებითა და სხვა სამართლებრივი აქტებით დადგენილი მოთხოვნების შესაბამისად;

მ) სიმძლავრისა და ბუნებრივი გაზის გადამცემ ქსელში მიწოდებული და გადაცემული ბუნებრივი გაზის მოცულობის აღრიცხვის პროცედურასა და წესს;

ნ) ბუნებრივი გაზის დაგეგმილი მოცულობისა და ფაქტობრივად მიწოდებული მოცულობის შესახებ მონაცემების გაცვლის წესსა და პირობებს, როდესაც შეუძლებელია მიწოდებული ბუნებრივი გაზის მოცულობის ყოველდღიური აღრიცხვა;

ო) ბუნებრივი გაზის გადამცემი ქსელით ბუნებრივი გაზის მიწოდების წყვეტებთან დაკავშირებული პროცედურების განხორციელების წესს;

პ) გადამცემი სისტემის ოპერატორისა და სისტემით მოსარგებლის იმ უფლებებსა და მოვალეობებს, რომლებიც ბუნებრივი გაზის გადამცემი ქსელის ოპერირებასა და მართვას უკავშირდება;

ჟ) გადაცემასთან დაკავშირებული მომსახურების გაწევის, მათ შორის, ბუნებრივი გაზის გადამცემ ქსელთან მიერთებასთან (მიერთების სტანდარტული ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად) და ბუნებრივი გაზის გადაცემასთან (ბუნებრივი გაზის გადაცემის სტანდარტული ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად) დაკავშირებული სახელშეკრულებო ურთიერთობების ზოგად წესებსა და პირობებს;

რ) გადამცემი სისტემის ოპერატორის შიდაორგანიზაციულ დონეზე ბუნებრივი გაზის გადაცემის ხელშეკრულებებიდან ან ბუნებრივი გაზის გადამცემ ქსელთან დაშვებასთან, ბუნებრივი გაზის გადამცემ ქსელთან მიერთებასთან ან მის გამოყენებასთან დაკავშირებული სხვა ურთიერთობებიდან გამომდინარე საჩივრებისა და დავების განხილვისა და გადაწყვეტის წესს;

ს) გადამცემი სისტემის ოპერატორის ხელთ არსებული, ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერირებისა და მართვისთვის და ბუნებრივი გაზის ბაზრის ორგანიზებისთვის საჭირო მონაცემებისა და ინფორმაციის გამოქვეყნების მეთოდს, მათ შორის, ყველა შესაბამისი პუნქტის განმარტებას და ამ კანონის 54-ე მუხლის შესაბამისად ინფორმაციის გამოქვეყნების გრაფიკს;

ტ) ბუნებრივი გაზის ურთიერთდაკავშირებული სისტემების სხვა ოპერატორებთან მონაცემებისა და ინფორმაციის გაცვლის მეთოდს;

უ) ბუნებრივი გაზის გადამცემი ქსელის ოპერირებისა და მართვისთვის საჭირო მონაცემებისა და ინფორმაციის გადამცემი სისტემის ოპერატორისთვის მიწოდების წესს ამ კანონის 55-ე მუხლის შესაბამისად;

ფ) გადამცემი სისტემის ოპერატორის კომპეტენციის ფარგლებში მისაღებ ენერგოეფექტურობის გასაუმჯობესებელ ზომებსა და ბუნებრივი გაზის მიწოდების უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ მოთხოვნებს;

ქ) ბუნებრივი გაზის გადამცემი ქსელის ოპერირებასა და მართვასთან დაკავშირებულ სხვა წესებსა და პირობებს.

3. ბუნებრივი გაზის გადამცემი ქსელის წესებს შეიმუშავებს გადამცემი სისტემის ოპერატორი, ხოლო გადასინჯავს და ამტკიცებს კომისია. კომისიას ცვლილებები შეაქვს ამ წესებში გადამცემი სისტემის ოპერატორის შუამდგომლობით ან თავისი ინიციატივით − გადამცემი სისტემის ოპერატორთან კონსულტაციის შემდეგ. გადამცემი სისტემის ოპერატორი უზრუნველყოფს ყველა დაინტერესებულ პირთან კონსულტაციის  გავლას და ბუნებრივი  გაზის გადამცემი  ქსელის წესების შემუშავების პროცესში მათ სათანადო მონაწილეობას. გადამცემი სისტემის  ოპერატორი უფლებამოსილია ბუნებრივი გაზის გადამცემი ქსელის წესების პროექტის ენერგეტიკული გაერთიანების კანონმდებლობასთან შესაბამისობის დადგენის მიზნით რეკომენდაციისთვის მიმართოს ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს. გადამცემი სისტემის ოპერატორი მოქმედებს ამ კანონის 97-ე მუხლით გათვალისწინებული ტექნიკური წესებისა და საქართველოს  სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე სამართლებრივი აქტების შესაბამისად.

4. ბუნებრივი გაზის გადამცემი ქსელის წესები ქვეყნდება „საქართველოს საკანონმდებლო მაცნეში“ და გადამცემი სისტემის ოპერატორის ვებგვერდზე.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 69. ბუნებრივი გაზის დაბალანსების წესები და უბალანსობის საფასური

1. ბუნებრივი გაზის დაბალანსების წესები უნდა იყოს სამართლიანი, არადისკრიმინაციული, გამჭვირვალე და ობიექტურ კრიტერიუმებზე დაფუძნებული. ბუნებრივი გაზის დაბალანსების წესები უნდა ასახავდეს სისტემის რეალურ საჭიროებებს, ითვალისწინებდეს გადამცემი სისტემის ოპერატორის ხელთ არსებულ უმცირესი ღირებულების რესურსებს და გამომდინარეობდეს ბუნებრივი გაზის ბაზრის პრინციპებიდან.

2. უბალანსობის საფასური შესაძლებლობის ფარგლებში ასახავს გაწეულ ხარჯებს და უზრუნველყოფს ბუნებრივი გაზის მიღებისა და გაცემის დაბალანსების სათანადო სტიმულებს. უბალანსობის საფასური არ უნდა ახდენდეს ბუნებრივი გაზის სისტემით მოსარგებლეებს შორის ჯვარედინ სუბსიდირებას და ბუნებრივი გაზის სისტემით ახალ მოსარგებლეებს არ უნდა უქმნიდეს ბაზარზე შესვლის ბარიერს. უბალანსობის საფასური განისაზღვრება კომისიის სამართლებრივი აქტით დადგენილი წესით.

3. გადამცემი სისტემის ოპერატორი ბუნებრივი გაზის სისტემით მოსარგებლეების დაბალანსების სტატუსის შესახებ სრულყოფილ, დროულ და სარწმუნო ინფორმაციას აქვეყნებს ელექტრონულად, რათა სისტემით მოსარგებლემ შეძლოს დროულად მიიღოს ზომები უბალანსობის აღმოსაფხვრელად. გადამცემი სისტემის ოპერატორი სრულად აქვეყნებს მის ხელთ არსებულ ინფორმაციას ბუნებრივი გაზის სისტემით მოსარგებლეების დაბალანსების სტატუსის შესახებ. დაუშვებელია ამ პუნქტით გათვალისწინებული ინფორმაციის გაცემისთვის საფასურის დადგენა.

4. გადამცემი სისტემის ოპერატორი აქვეყნებს ბუნებრივი გაზის დაბალანსებასთან დაკავშირებული მომსახურების გაწევის საფასურებს.

5. გადამცემი სისტემის ოპერატორი თანამშრომლობს ენერგეტიკული გაერთიანების მხარეების გადამცემი სისტემის ოპერატორებთან, რათა ბუნებრივი გაზით ვაჭრობის ხელშესაწყობად ჰარმონიზებულ იქნეს ბუნებრივი გაზის სისტემების დაბალანსების რეჟიმები და გამარტივდეს უბალანსობის საფასურის სტრუქტურა და დონეები.

მუხლი 70. ბუნებრივი გაზის გადამცემ სისტემაში სიმძლავრის განაწილება და გადატვირთვის მართვის პროცედურა

1. ბუნებრივი გაზის ბაზრის მონაწილეებისთვის ხელმისაწვდომი უნდა იყოს ბუნებრივი გაზის გადამცემი სისტემის ყველა შესაბამისი პუნქტის, მათ შორის, ბუნებრივი გაზის მიღებისა და გაცემის პუნქტების, მაქსიმალური სიმძლავრე ბუნებრივი გაზის სისტემის ერთიანობისა და ქსელის ეფექტიანი ოპერირების გათვალისწინებით.

2. გადამცემი სისტემის ოპერატორი შეიმუშავებს და აქვეყნებს ბუნებრივი გაზის გადამცემ სისტემაში სიმძლავრის განაწილების არადისკრიმინაციულ და გამჭვირვალე მექანიზმებს, რომლებიც:

ა) უზრუნველყოფს სათანადო ეკონომიკურ სიგნალებს ტექნიკური სიმძლავრეების ეფექტიანი და მაქსიმალური გამოყენებისთვის, ხელს უწყობს ბუნებრივი გაზის ახალ ინფრასტრუქტურაში ინვესტიციების განხორციელებას და ბუნებრივი გაზის ტრანსსასაზღვრო გადადინებას;

ბ) თავსებადია ბაზრის მექანიზმებთან, მათ შორის, სპოტბაზრებსა და სავაჭრო „ჰაბებთან“, ამავდროულად, არის მოქნილი და ბუნებრივი გაზის განვითარებადი ბაზრის გარემო პირობებთან ადაპტირებადი;

გ) თავსებადია ენერგეტიკული გაერთიანების მხარეების სისტემებთან დაშვების წესებთან (გადამცემი ქსელის ენერგეტიკული გაერთიანების წევრ ქვეყანასთან ფიზიკური დაკავშირების შემთხვევაში).

3. გადამცემი სისტემის ოპერატორი შეიმუშავებს და აქვეყნებს გადატვირთვის მართვის არადისკრიმინაციულ და გამჭვირვალე პროცედურებს, რომლებიც ხელს უწყობს ბუნებრივი გაზის არადისკრიმინაციულ ტრანსსასაზღვრო გადადინებას და ეფუძნება შემდეგ პრინციპებს:

ა) სახელშეკრულებო გადატვირთვის შემთხვევაში გადამცემი სისტემის ოპერატორის მიერ გამოუყენებელი სიმძლავრის პირველად ბაზარზე შეთავაზება სულ მცირე 1 დღით ადრე და წყვეტადი მომსახურების სახით;

ბ) ბუნებრივი გაზის სისტემით მოსარგებლის სურვილის შემთხვევაში ან გადამცემი სისტემის ოპერატორის გადაწყვეტილებით გადამცემი სისტემის ოპერატორის წინასწარი შეტყობინების შემდეგ და ბუნებრივი გაზის ქსელის წესების შესაბამისად, გამოუყენებელი სახელშეკრულებო სიმძლავრის მეორეულ ბაზარზე გადაყიდვა ან დროებით სარგებლობაში გადაცემა.

4. ფიზიკური გადატვირთვის არსებობისას გადამცემი სისტემის ოპერატორი ან შესაბამის შემთხვევაში − კომისია იყენებს სიმძლავრის განაწილების არადისკრიმინაციულ და გამჭვირვალე მექანიზმებს.

5. გადამცემი სისტემის ოპერატორი რეგულარულად აფასებს ბუნებრივი გაზის ბაზარზე არსებულ ინვესტიციების განხორციელების საჭიროებას. ინვესტიციების დაგეგმვისას გადამცემი სისტემის ოპერატორი ითვალისწინებს მიწოდების უსაფრთხოებას და ბუნებრივი გაზის ბაზარზე არსებულ მოთხოვნას. 

კარი VI. განაწილება

თავი XVI. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის სტატუსი, ავტორიზაცია და განცალკევება

მუხლი 71. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის სტატუსი

1. განაწილება არის საჯარო ინტერესის სფეროსთვის მიკუთვნებული საქმიანობა, რომელიც მოიცავს როგორც გამანაწილებელ ქსელში ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის ტრანსპორტირებას და საბოლოო მომხმარებლისთვის ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის უსაფრთხო და საიმედო მიწოდებას, ისე ეკონომიკური პირობების შესაბამისად გამანაწილებელი ქსელის ოპერირებას, მოვლა-პატრონობასა და განვითარებას და მასთან დაკავშირებულ სხვა საქმიანობებს, რომლებიც საჭიროა ელექტროენერგეტიკული და ბუნებრივი გაზის გამანაწილებელი სისტემების ეფექტიანი ფუნქციონირებისა და ამ სისტემებთან დაშვებისთვის.

2. განაწილების საქმიანობას ამ კანონითა და ენერგეტიკული სექტორის მარეგულირებელი საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე სამართლებრივი აქტებით დადგენილი წესით ახორციელებს გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი.

3. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი არის სპეციალური და დამოუკიდებელი ენერგეტიკული საწარმო, რომელიც საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად შექმნილი კერძო სამართლის იურიდიული პირია. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი თავისი უფლებამოსილების განხორციელებისას დამოუკიდებელია წარმოების, გადაცემის, მიწოდებისა და ვაჭრობის საქმიანობებისგან და ამ საქმიანობებთან დაკავშირებული კომერციული ინტერესებისგან. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის დამოუკიდებლობის უზრუნველსაყოფად ხდება გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის განცალკევება ამ კანონის 73-ე მუხლით გათვალისწინებული წესით. დასაშვებია კომბინირებული ოპერატორის შექმნა გადაცემის, განაწილების ან/და ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერირების ფუნქციებით იმ პირობით, რომ დაცული იქნება გადამცემი სისტემის ოპერატორის განცალკევების მოთხოვნები.

4. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი უფლებამოსილი არ არის, იყიდოს ან/და გაყიდოს ელექტროენერგია ან ბუნებრივი გაზი, გარდა ამ კანონით პირდაპირ გათვალისწინებული შემთხვევებისა. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორს უფლება აქვს, შეისყიდოს ელექტროენერგია ან ბუნებრივი გაზი გამანაწილებელ ქსელში დანაკარგების ასანაზღაურებლად, ხოლო ბუნებრივი გაზი − საკუთარი მოხმარებისთვის (კომპრესორის მუშაობისათვის და გაზის წინასწარ გასათბობად).

5. ამ კანონის 72-ე მუხლით დადგენილი წესის შესაბამისად გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორად ავტორიზაცია შესაბამის პირს უფლებას აძლევს, განახორციელოს ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის განაწილების საქმიანობა.

მუხლი 72. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის ავტორიზაცია

1. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის ავტორიზაციას ახორციელებს კომისია განაწილების საქმიანობის ლიცენზიის გაცემით. განაწილების საქმიანობის ლიცენზია გაიცემა „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონით, ამ კანონის V თავისა და კომისიის მიერ დამტკიცებული ლიცენზირების წესებით დადგენილი პირობების შესაბამისად.

2. განაწილების საქმიანობის ლიცენზია გაიცემა მხოლოდ ამ კანონის 73-ე მუხლით დადგენილი წესით განცალკევების მოთხოვნების დაკმაყოფილების შემთხვევაში.

მუხლი 73. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის განცალკევება

1. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი, რომელიც ვერტიკალურად ინტეგრირებული საწარმოს ნაწილია, სულ მცირე სამართლებრივი ფორმის, ორგანიზაციული მოწყობისა და გადაწყვეტილების მიღების თვალსაზრისით, დამოუკიდებელი უნდა იყოს სხვა ისეთი საქმიანობისგან, რომელიც განაწილებას არ უკავშირდება.

2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით დადგენილი გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის დამოუკიდებლობის მოთხოვნა არ წარმოშობს ვერტიკალურად ინტეგრირებული საწარმოსგან გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის აქტივების ქონებრივი განცალკევების ვალდებულებას.

3. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის დამოუკიდებლობის ამ მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად უზრუნველსაყოფად აუცილებელია დაკმაყოფილდეს შემდეგი მინიმალური მოთხოვნები:

ა) გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის მართვისთვის პასუხისმგებელი პირების იმ ინტეგრირებული საწარმოს კორპორაციულ სტრუქტურებში მონაწილეობის დაუშვებლობა, რომლებიც პირდაპირ ან არაპირდაპირ პასუხისმგებელია წარმოების გადაცემის, მიწოდების ან/და ვაჭრობის ყოველდღიური საქმიანობისთვის;

ბ) სათანადო ზომების მიღება გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის მართვისთვის პასუხისმგებელი პირების პროფესიული ინტერესების იმგვარად გათვალისწინებისთვის, რომ უზრუნველყოფილ იქნეს მათი შესაძლებლობა, იმოქმედონ დამოუკიდებლად;

გ) გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის ეფექტიანი უფლება, ინტეგრირებული საწარმოსგან დამოუკიდებლად მიიღოს გადაწყვეტილება იმ აქტივებთან მიმართებით, რომლებიც საჭიროა გამანაწილებელი ქსელის ოპერირებისთვის, მოვლა-პატრონობისთვის ან განვითარებისთვის. ამ მიზნით გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორს უნდა ჰქონდეს სათანადო რესურსები, ადამიანური, ტექნიკური, მატერიალური და ფინანსური რესურსების ჩათვლით.

4. მიუხედავად გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის დამოუკიდებლობისა, ვერტიკალურად ინტეგრირებული საწარმო უფლებამოსილია დაამტკიცოს გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის წლიური ფინანსური გეგმა ან მისი ეკვივალენტური დოკუმენტი ან/და გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორს დაუდგინოს ვალიანობის კოეფიციენტის ზღვარი.

5. ვერტიკალურად ინტეგრირებულ საწარმოს უფლება არ აქვს, გასცეს მითითებები გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის ყოველდღიურ საქმიანობასთან დაკავშირებით ან იმ ინდივიდუალურ გადაწყვეტილებებთან მიმართებით, რომლებიც გამანაწილებელი ხაზების მშენებლობას ან გაუმჯობესებას შეეხება და გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის დამტკიცებული ფინანსური გეგმის ან მისი ეკვივალენტური დოკუმენტის პირობებს შეესაბამება.

6. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი შეიმუშავებს შესაბამისობის პროგრამას, რომლითაც განისაზღვრება დისკრიმინაციული პრაქტიკის აღმოსაფხვრელად განსახორციელებელი ღონისძიებები, და უზრუნველყოფს მათ განხორციელებაზე სათანადო ზედამხედველობას. შესაბამისობის პროგრამა დისკრიმინაციული პრაქტიკის აღმოსაფხვრელად უნდა განსაზღვრავდეს გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის თანამშრომელთა კონკრეტულ ვალდებულებებს.

7. შესაბამისობის ოფიცერი ამზადებს გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის მიერ შესაბამისობის პროგრამის განსახორციელებლად მიღებული ზომების შესახებ წლიურ ანგარიშს და კომისიის მიერ მისი დამტკიცების შემდეგ აქვეყნებს გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის ვებგვერდზე. შესაბამისობის ოფიცერი დამოუკიდებელია და თავისი ფუნქციების შესასრულებლად უფლება აქვს, გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორს ან/და დაკავშირებულ საწარმოს მოსთხოვოს ნებისმიერი საჭირო ინფორმაცია.

8. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორს უფლება არ აქვს, კონკურენციის შეზღუდვის მიზნით ისარგებლოს ვერტიკალური ინტეგრირებიდან გამომდინარე უპირატესობით. კერძოდ, გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი თავისი კომუნიკაციითა და ბრენდირებით არ უნდა იწვევდეს აღრევას ვერტიკალურად ინტეგრირებული საწარმოს მიწოდების საქმიანობის განმახორციელებელი ნაწილის განსხვავებულ იდენტობასთან.

9. დამოუკიდებლობისა და განცალკევების ამ კანონით დადგენილ მოთხოვნებთან გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის შესაბამისობას ზედამხედველობს კომისია.

10. სამინისტრო უფლებამოსილია ამ მუხლის პირველი პუნქტით დადგენილი დამოუკიდებლობის მოთხოვნის შესრულების უზრუნველსაყოფად გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის ორგანიზაციულ მოწყობასა და დამოუკიდებლობასთან მიმართებით მიიღოს დამატებითი ზომები.

11. სამინისტრო უფლებამოსილია კომისიასთან შეთანხმებით ვერტიკალურად ინტეგრირებული ის ენერგეტიკული საწარმო, რომელიც ქსელთან მიერთებულ 100 000-ზე ნაკლებ მომხმარებელს ემსახურება, გაათავისუფლოს გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის განცალკევებასა და დამოუკიდებლობასთან დაკავშირებით ამ მუხლით დადგენილი მოთხოვნების შესრულების ვალდებულებისგან.

12. განცალკევების მოთხოვნები არ ვრცელდება ჰორიზონტალურად ინტეგრირებულ ელექტროენერგეტიკულ საწარმოსა და ჰორიზონტალურად ინტეგრირებულ ბუნებრივი გაზის საწარმოზე. 

თავი XVII. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის ფუნქციები

მუხლი 74. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის ფუნქციები

1. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი უზრუნველყოფს სისტემის გრძელვადიან უნარს, მომსახურების შესაბამის არეალში დააკმაყოფილოს ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის განაწილებაზე არსებული გონივრული მოთხოვნა, და ახორციელებს უსაფრთხო, საიმედო და ეფექტიანი გამანაწილებელი სისტემის ეკონომიკური პირობების შესაბამისად ოპერირებას, მოვლა-პატრონობასა და განვითარებას, გარემოს დაცვასა და ენერგოეფექტურობასთან დაკავშირებული საკითხების გათვალისწინებით.

2. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი უზრუნველყოფს განაწილებასთან დაკავშირებული საიმედო და ეფექტიანი მომსახურების გაწევას გამანაწილებელი ქსელის წესების, სალიცენზიო პირობებისა და ამ კანონის 97-ე მუხლით გათვალისწინებული ტექნიკური წესების შესაბამისად.

3. განაწილებასთან დაკავშირებული მომსახურება სისტემით მოსარგებლეებს გაეწევათ გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორთან გაფორმებული ხელშეკრულების ან მომსახურების ხელშეკრულების სტანდარტულ პირობებთან მიერთების საფუძველზე. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი შეიმუშავებს მომსახურების ხელშეკრულების, მათ შორის, გამანაწილებელ ქსელთან მიერთებისა და განაწილების მომსახურების ხელშეკრულების, სტანდარტულ პირობებს და კომისიის მიერ მათი დამტკიცების შემდეგ აქვეყნებს საკუთარ ვებგვერდზე. სტანდარტული პირობებით ხელშეკრულება გაფორმებულად ითვლება კომისიის მიერ დადგენილი წესით ხელშეკრულების სტანდარტულ პირობებთან მიერთებით.

4. დაუშვებელია გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის მიერ სისტემით მოსარგებლეებს ან სისტემით მოსარგებლეთა სხვადასხვა კატეგორიას შორის დისკრიმინაცია, მათ შორის, დაკავშირებული საწარმოს სასარგებლოდ.

5. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორმა სხვა სისტემების, მათ შორის, გადამცემი და გამანაწილებელი სისტემების, ბუნებრივი გაზის საცავისა და გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემების, ოპერატორებს უნდა მიაწოდოს საკმარისი ინფორმაცია, რათა უზრუნველყოფილ იქნეს ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის ტრანსპორტირება ან შესაბამის შემთხვევებში ბუნებრივი გაზის შენახვა ურთიერთდაკავშირებული სისტემების უსაფრთხო და ეფექტიანი ოპერირების შესაბამისად.

6. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი სისტემით მოსარგებლეებს უზრუნველყოფს დეტალური, გასაგები, რაოდენობრივად აღქმადი და იოლად ხელმისაწვდომი ინფორმაციით შეთავაზებული მომსახურების, ამ მომსახურების გაწევის პირობებისა და სისტემასთან ეფექტიანი დაშვებისთვის საჭირო ტექნიკური მონაცემების შესახებ, კომისიის მიერ დამტკიცებული ინფორმაციის კონფიდენციალურობის დაცვის წესების შესაბამისად.

7. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორმა საკუთარი ფუნქციების შესასრულებლად საჭირო ენერგია უნდა შეისყიდოს გამჭვირვალე, არადისკრიმინაციული და საბაზრო პროცედურების შესაბამისად.

8. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი აგრეთვე ასრულებს მის კომპეტენციაში შემავალ სხვა ფუნქციებსა და მოვალეობებს ამ კანონისა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების შესაბამისად.

მუხლი 75. გამანაწილებელი ქსელის განვითარება და საინვესტიციო გადაწყვეტილებები

1. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი გამანაწილებელი ქსელის მეშვეობით უსაფრთხო, საიმედო, უწყვეტი და ხარისხიანი მიწოდების უზრუნველსაყოფად შეიმუშავებს გამანაწილებელი ქსელის განვითარებისა და ინვესტიციების გეგმას. გამანაწილებელი ქსელის განვითარებისა და ინვესტიციების გეგმის შემუშავებისას გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი ითვალისწინებს გარემოს დაცვასთან, ენერგოეფექტურობასთან, განახლებადი ენერგიის განვითარების ხელშეწყობასა და მოთხოვნის მართვასთან დაკავშირებულ საკითხებს.

2. გამანაწილებელი ქსელის განვითარებისა და ინვესტიციების გეგმა მზადდება გადამცემი ქსელისა და გამანაწილებელი ქსელის წესების, აგრეთვე გადამცემი სისტემის ოპერატორის მიერ სისტემასთან დაკავშირებით გამოქვეყნებული ინფორმაციისა და ფიზიკურ დაგეგმვასთან დაკავშირებული ტერიტორიული დაგეგმვის დოკუმენტების შესაბამისად.

3. გამანაწილებელი ქსელის განვითარებისა და ინვესტიციების გეგმა, სხვა საკითხებთან ერთად, მოიცავს:

ა) გამანაწილებელი ქსელის არსებული ინფრასტრუქტურის, მისი მდგომარეობის, დატვირთვის ხარისხობრივი მაჩვენებლის დეტალურ აღწერილობას, აგრეთვე შესაბამისი გეგმით გათვალისწინებულ დროის პერიოდში ასაშენებელი ძირითადი ინფრასტრუქტურის შესახებ ინფორმაციას;

ბ) სიმძლავრესთან დაკავშირებული საჭიროების შეფასებას, მათ შორის, საპროგნოზო მოთხოვნასა და მიწოდებას;

გ) წარმოების, მათ შორის, განახლებადი ენერგიის წყაროების მეშვეობით წარმოების, „ჭკვიანი“ მრიცხველების განვითარების შესაძლო სცენარებს, აგრეთვე ენერგოეფექტურობის გასაუმჯობესებლად მისაღებ ზომებს;

დ) ელექტროენერგიაზე ან ბუნებრივ გაზზე საპროგნოზო მოთხოვნის ან/და მიწოდების დაკმაყოფილების მიზნით გამოსაყენებელი საშუალებებისა და განსახორციელებელი ინვესტიციების დეტალურ აღწერას, მათ შორის, საჭიროების შემთხვევაში გამანაწილებელი ქსელის ახალი ნაწილების მშენებლობას ან/და არსებული ქსელის გაუმჯობესებას, გამანაწილებელ ქსელებთან სათანადო მიერთების უზრუნველსაყოფად ურთიერთდამაკავშირებლების გაუმჯობესებას ან მშენებლობას, აგრეთვე ინფორმაციას იმ აუცილებელი ინვესტიციების შესახებ, რომელთა განხორციელებაზედაც მიღებულია გადაწყვეტილება, მომდევნო 3 წლის განმავლობაში განსახორციელებელი, დამტკიცებული სამუშაოებისა და ინვესტიციების დეტალურ აღწერასა და შესაბამისი პროექტების განხორციელების გრაფიკს;

ე) ხარისხის სამიზნე მაჩვენებლებს, გამანაწილებელ ქსელში წყვეტების ხანგრძლივობისა და მომსახურების ხარისხის ჩათვლით, აგრეთვე ხარისხის კონტროლისა და მონაცემთა გაცვლის მოწყობილობებში შესაძლო ინვესტიციებს;

ვ) მოქმედ და სამომავლოდ განსახორციელებელ გარემოსდაცვით პოლიტიკას გამანაწილებელი ქსელისა და დაკავშირებული მოწყობილობების დაგეგმილ განვითარებასთან მიმართებით;

ზ) ქსელის მოვლა-პატრონობის პოლიტიკის აღწერას, რომლის განხორციელებითაც უზრუნველყოფილი უნდა იქნეს არსებული გამანაწილებელი ქსელისა და მასთან დაკავშირებული მოწყობილობების ეფექტიანობა, უსაფრთხოება და ხელმისაწვდომობა;

თ) წინა კალენდარული წლის განმავლობაში ან შესაბამის შემთხვევაში დროის სხვა, განსაზღვრულ მონაკვეთში განხორციელებული გადაუდებელი მოქმედებების ჩამონათვალს;

ი) „ჭკვიანი“ ქსელის და საჭიროების შემთხვევაში „ჭკვიანი“ აღრიცხვის სისტემების გამოყენების თაობაზე ჩატარებული კვლევებისა და მათი შედეგებს შესახებ ინფორმაციას;

კ) გამანაწილებელი სისტემის ეფექტიანი ოპერირებისა და მართვისთვის საჭირო სხვა ინფორმაციას ამ კანონითა და გამანაწილებელი ქსელის წესებით დადგენილი მოთხოვნების დაცვით.

4. გამანაწილებელი ქსელის განვითარებისა და ინვესტიციების გეგმას ხუთწლიანი პერიოდისთვის შეიმუშავებს და ყოველწლიურად, მომდევნო ხუთი წლისთვის განაახლებს გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი.

5. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი შესაბამის გადამცემი სისტემის ოპერატორთან კონსულტაციების შემდეგ განვითარებისა და ინვესტიციების შეთავაზებულ გეგმას დასამტკიცებლად წარუდგენს კომისიას. კომისია წარდგენილ გეგმასთან დაკავშირებით კონსულტაციებს მართავს შესაბამის უწყებებთან, ენერგეტიკულ საწარმოებსა და არსებულ ან პოტენციურ სისტემით მოსარგებლეებთან. კონსულტაციების შედეგები ქვეყნდება კომისიის ვებგვერდზე. კომისია ამოწმებს, გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის მიერ დაგეგმილი ინვესტიციები საკმარისია თუ არა დაინტერესებულ მხარეებთან კონსულტაციების გავლის შედეგად გამოვლენილი ყველა საჭიროების დასაკმაყოფილებლად.

6. თუ კომისია მიიჩნევს, რომ გამანაწილებელი ქსელის განვითარებისა და ინვესტიციების წარდგენილი გეგმა არ იძლევა გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის მიერ თავისი ამოცანებისა და ფუნქციების ჯეროვნად შესრულების შესაძლებლობას, იგი უფლებამოსილია გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორს მოსთხოვოს გამანაწილებელი ქსელის განვითარებისა და ინვესტიციების გეგმაში კონკრეტული ცვლილებების შეტანა და ამ მიზნით განუსაზღვროს გონივრული ვადა.

7. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი გადამცემი სისტემის ოპერატორს ყოველწლიურად აწვდის კომისიის მიერ დამტკიცებულ გამანაწილებელი ქსელის განვითარებისა და ინვესტიციების გეგმას.

მუხლი 76. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორისთვის მონაცემებისა და ინფორმაციის მიწოდება

მწარმოებლები და გამანაწილებელ ქსელთან მიერთებული მოწყობილობების მფლობელი საბოლოო მომხმარებლები ვალდებული არიან გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის მოთხოვნის შემთხვევაში მიაწოდონ მას სისტემის ოპერირებისთვის, მართვისა და განვითარებისთვის საჭირო ყველა მონაცემი და ინფორმაცია ამ კანონის, შესაბამისი გამანაწილებელი ქსელის წესებისა და კომისიის მიერ დამტკიცებული ინფორმაციის მიწოდების წესების შესაბამისად.

მუხლი 77. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის წლიური ანგარიში

1. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი ვალდებულია ყოველწლიურად გამოაქვეყნოს თავის მიერ წინა კალენდარულ წელს გაწეული საქმიანობის შესახებ ანგარიში კომისიის მიერ დადგენილი ფორმითა და დადგენილ ვადაში.

2. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი წლიურ ანგარიშს კომისიის მიერ მისი დამტკიცების შემდეგ წარუდგენს სამინისტროს, რომელიც ამ ანგარიშის გათვალისწინებით ამზადებს ქვეყანაში მიწოდების უსაფრთხოებასთან დაკავშირებით არსებული მდგომარეობისა და ელექტროენერგიასა და ბუნებრივ გაზზე საპროგნოზო მოთხოვნის შესახებ წლიურ ანგარიშს.

3. კომისია უფლებამოსილია გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის წლიური ანგარიშის საფუძველზე გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორს ან/და შესაბამის შემთხვევაში სხვა ენერგეტიკულ საწარმოს მოსთხოვოს კონკრეტული ღონისძიებების განხორციელება, რათა უზრუნველყოფილ იქნეს:

ა) გამჭვირვალობა, ობიექტურობა და არადისკრიმინაციულობა;

ბ) გამანაწილებელი სისტემის სათანადოდ ოპერირება და მართვა;

გ) გამანაწილებელ ქსელში დანაკარგების შემცირება;

დ) გამანაწილებელ ქსელში მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესება;

ე) ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის მიწოდების უსაფრთხოების გაუმჯობესება. 

თავი XVIII. გამანაწილებელი სისტემის ოპერირება და მართვა

მუხლი 78. გამანაწილებელ სისტემასთან მესამე პირის დაშვება

1. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი გამანაწილებელი ქსელის წესების მოთხოვნათა დაცვით უზრუნველყოფს გამანაწილებელ სისტემასთან სისტემით მოსარგებლეების არადისკრიმინაციულ და შეუზღუდავ დაშვებას. გამანაწილებელ სისტემასთან დაშვების საფასური ეფუძნება კომისიის მიერ შესაბამისი მეთოდოლოგიის მიხედვით გაანგარიშებულ და დადგენილ ტარიფს.

2. დაუშვებელია გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის მიერ გამანაწილებელ სისტემასთან დაშვებასთან დაკავშირებით სისტემით მოსარგებლეებს ან სისტემით მოსარგებლეთა სხვადასხვა კატეგორიას შორის დისკრიმინაცია, მათ შორის, დაკავშირებული საწარმოს სასარგებლოდ.

3. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის მიერ ერთი და იმავე მომსახურების შეთავაზება სისტემით მოსარგებლე სხვადასხვა პირისთვის უნდა განხორციელდეს თანაბარი სახელშეკრულებო პირობებით, განაწილების მომსახურების ხელშეკრულების სტანდარტული პირობების გამოყენებით ან/და გამანაწილებელი ქსელის წესების შესაბამისად.

4. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი უფლებამოსილია წარმოების ობიექტების დისპეტჩერიზაციისას საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით პრიორიტეტი მიანიჭოს იმ წარმოების ობიექტებს, რომლებიც ენერგიას განახლებადი ენერგიის წყაროს მეშვეობით აწარმოებენ, ან სხვა წახალისებული წარმოების ობიექტებს.

მუხლი 79. გამანაწილებელ სისტემასთან მესამე პირის დაშვებაზე უარის თქმა

1. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორს უფლება არ აქვს, მთლიანად ან ნაწილობრივ განაცხადოს უარი გამანაწილებელ სისტემასთან მესამე პირის დაშვებაზე, გარდა იმ შემთხვევისა, თუ მოთხოვნილ პერიოდში გამანაწილებელ სისტემასთან მესამე პირის დაშვება ხელს შეუშლის გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორს, ამ კანონის შესაბამისად გასწიოს საჯარო მომსახურება, ან საფრთხეს შეუქმნის საზოგადოების ჯანმრთელობას ან უსაფრთხოებას. აღნიშნულ შემთხვევებში უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილება სათანადოდ უნდა იყოს დასაბუთებული მისი მოქმედების ვადის მითითებით ამ მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად. გამანაწილებელ სისტემასთან მესამე პირების დაშვებაზე უარის თქმის წესი და პირობები განისაზღვრება გამანაწილებელი ქსელის წესებით.

2. ბუნებრივი გაზის გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი უფლებამოსილია, ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, მთლიანად ან ნაწილობრივ განაცხადოს უარი ბუნებრივი გაზის გადამცემ სისტემასთან მესამე პირის დაშვებაზე, თუ გამანაწილებელ სისტემასთან დაშვების შესახებ მესამე პირის მოთხოვნის მიღებამდე მოქმედი „მიიღე ან გადაიხადე“ ხელშეკრულებები მნიშვნელოვან ეკონომიკურ და ფინანსურ სირთულეებს გამოიწვევს.

3. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი ასაბუთებს გამანაწილებელ სისტემასთან მესამე პირის დაშვებაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილებას მისი მოქმედების ვადის, უარის თქმის შესაბამისი მიზეზებისა და მათი აღმოფხვრისთვის განსახორციელებელი ღონისძიებების მითითებით. ყველა პირს, რომელთა მოთხოვნა გამანაწილებელ სისტემასთან დაშვების შესახებ არ დაკმაყოფილდა, გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი ქსელის წესებით დადგენილ ვადაში წერილობით აცნობებს უარის თქმის შესაბამის მიზეზებს და წარუდგენს ობიექტურ, არადისკრიმინაციულ და ტექნიკურად და ეკონომიკურად დასაბუთებულ კრიტერიუმებზე დამყარებულ მტკიცებულებებს.

4. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი გამანაწილებელ სისტემასთან დაშვების სამართავად აწარმოებს დაშვების პუნქტების, მათ შორის, მიღებისა და გაცემის პუნქტების, რეესტრს კონკრეტული საიდენტიფიკაციო ნომრისა და დაშვების მართვისთვის საჭირო ყველა მონაცემის მითითებით. ამ რეესტრში აგრეთვე აღინიშნება დაშვების პუნქტების აქტიური ან არააქტიური სტატუსი, მიმწოდებელი, რომელიც სარგებლობს დაშვების პუნქტით, და მისი შესაბამისი მომხმარებელი. რეესტრში დაცული მონაცემები გამოიყენება მიმწოდებლებისთვის სისტემით სარგებლობის ან სისტემასთან დაშვებასთან დაკავშირებული მომსახურების გაწევის საფასურის ანგარიშფაქტურის გამოსაწერად.

5. პირი, რომელსაც უარი ეთქვა გამანაწილებელ სისტემასთან დაშვებაზე, ან პირი, რომელიც გამანაწილებელ სისტემასთან დაშვების პირობებს არ ეთანხმება, უფლებამოსილია ამ კანონის 155-ე მუხლის შესაბამისად განცხადებით მიმართოს კომისიას.

მუხლი 80. გამანაწილებელ ქსელთან მიერთება

1. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი გამანაწილებელი ქსელის წესების შესაბამისად უზრუნველყოფს ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი  გაზის მოწყობილობების გამანაწილებელ ქსელთან მიერთებას.  აღნიშნული მოწყობილობების გამანაწილებელ  ქსელთან მიერთების საფასურს ადგენს კომისია თავის მიერ დამტკიცებული მეთოდოლოგიის შესაბამისად განხორციელებული გაანგარიშების  შედეგად. ამასთანავე, კომისია უფლებამოსილია განახლებადი ენერგიის წყაროების გამოყენების წასახალისებლად ელექტროტრანსპორტის დამტენი  პუნქტების/სადგურების გამანაწილებელ ქსელთან მიერთებისთვის განსხვავებული პირობები დაადგინოს.

2. მწარმოებლის, „ნავთობისა და გაზის შესახებ“ საქართველოს კანონით რეგულირებული ბუნებრივი გაზის ტრანსპორტირების ლიცენზიატის ან მომხმარებლის ქსელის ან მოწყობილობების გამანაწილებელ ქსელთან მიერთების წერტილში არსებული აღრიცხვის მოწყობილობები, დამხმარე დანადგარების ჩათვლით, გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის საკუთრებაა. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი პასუხისმგებელია აღნიშნული აღრიცხვის მოწყობილობების მოვლა-პატრონობისა და შემოწმებისთვის.

3. გამანაწილებელ ქსელთან მიერთებული მწარმოებელი და მომხმარებელი, რომლებსაც აღრიცხვის მოწყობილობა საკუთრებაში ჰქონდათ ამ კანონის ამოქმედებამდე, ვალდებული არიან გამანაწილებელი ქსელის წესების მოთხოვნათა დაცვით აღრიცხვის მოწყობილობები მფლობელობაში გადასცენ გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორს. ამასთანავე, მათ აღრიცხვის მოწყობილობის გადაცემამდე უნდა უზრუნველყონ მისი დაცვა არასანქციონირებული ჩარევისგან და გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის შეუზღუდავი დაშვება აღრიცხვის მოწყობილობასთან.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 81. გამანაწილებელი ქსელის წესები

1. გამანაწილებელი ქსელის ოპერირება და მართვა ხორციელდება გამანაწილებელი ქსელის წესებითა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე სამართლებრივი აქტებით დადგენილი წესით.

2. ერთ სექტორში შეიძლება მხოლოდ ერთი გამანაწილებელი ქსელის წესების (ელექტროენერგიის გამანაწილებელი ქსელის წესების და ბუნებრივი გაზის გამანაწილებელი ქსელის წესების) დამტკიცება.

3. გამანაწილებელი ქსელის წესები ადგენს:

ა) გამანაწილებელი ქსელის უსაფრთხოებისთვის საჭირო საოპერაციო მოთხოვნებს ამ კანონის 97-ე მუხლით განსაზღვრული ტექნიკური წესებით დადგენილი ტექნიკური ხარისხის მოთხოვნების შესაბამისად;

ბ) გამანაწილებელი ქსელის ოპერირების პროცედურებს ჩვეულებრივ და საგანგებო რეჟიმებში, გაუმართაობის პირობებში, ფორსმაჟორულ სიტუაციებში და სხვა სახის შეფერხებების დროს, შესაბამისი სამართლებრივი აქტებით დადგენილი საგანგებო მართვისა და მიწოდების უსაფრთხოების წესების გათვალისწინებით;

გ) გამანაწილებელ სისტემასთან მესამე პირის დაშვების პროცედურას, წესსა და პირობებს, მათ შორის, ამ კანონის 78-ე მუხლის შესაბამისად, გამანაწილებელ სისტემასთან მესამე პირის დაშვებასთან დაკავშირებით გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის მიერ გასაწევ მომსახურებას;

დ) ამ კანონის მე-80 მუხლის შესაბამისად გამანაწილებელ ქსელთან მიერთების პროცედურასა და პირობებს, მათ შორის:

დ.ა) გამანაწილებელ ქსელთან მიერთების წინაპირობებს;

დ.ბ) ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის აღრიცხვის მეთოდს, აღრიცხვის მოწყობილობის ფუნქციურ მოთხოვნებსა და სიზუსტის კლასს ამ კანონის 97-ე მუხლით გათვალისწინებული ტექნიკური წესებითა და სხვა სამართლებრივი აქტებით დადგენილი მოთხოვნების შესაბამისად;

დ.გ) მიერთების წერტილში ან სხვა, განსაზღვრულ საანგარიშსწორებო აღრიცხვის წერტილში არსებულ აღრიცხვის მოწყობილობაზე მფლობელობის უფლებას;

დ.დ) გამანაწილებელ ქსელთან მიერთებასთან დაკავშირებულ გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორისა და სისტემით მოსარგებლის უფლებებსა და ვალდებულებებს;

ე) გამანაწილებელი ქსელის დისპეტჩერიზაციის წესსა და პირობებს, მათ შორის, გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის მიერ გასაწევ მომსახურებას;

ვ) შესაბამის შემთხვევებში დამხმარე მომსახურების შესყიდვისა და სასისტემო მომსახურების გაწევის კრიტერიუმებსა და წესებს;

ზ) გამანაწილებელი ქსელის ოპერირებისა და განვითარების დაგეგმვის კრიტერიუმებს;

თ) სიმძლავრისა და გამანაწილებელ ქსელში მიწოდებული და განაწილებული ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის მოცულობის აღრიცხვის პროცედურასა და წესს;

ი) გამანაწილებელი ქსელის მეშვეობით ელექტროენერგიითა და ბუნებრივი გაზით მომარაგების წყვეტებთან დაკავშირებული პროცედურების განხორციელების წესს;

კ) სისტემით მოსარგებლეების იმ უფლებებსა და მოვალეობებს, რომლებიც გამანაწილებელი ქსელის ოპერირებასა და მართვას უკავშირდება;

ლ) განაწილებასთან დაკავშირებული მომსახურების გაწევის, მათ შორის, გამანაწილებელ ქსელთან მიერთებასთან (მიერთების სტანდარტული ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად) და ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის განაწილებასთან (განაწილების მომსახურების სტანდარტული ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად) დაკავშირებული სახელშეკრულებო ურთიერთობების ზოგად წესებსა და პირობებს;

მ) განაწილების ხელშეკრულებებიდან ან/და გამანაწილებელ ქსელთან დაშვებასთან, გამანაწილებელ ქსელთან მიერთებასთან ან მის გამოყენებასთან დაკავშირებული სხვა ურთიერთობებიდან გამომდინარე დავების განხილვისა და გადაწყვეტის წესს;

ნ) გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის ხელთ არსებული, შესაბამისი სისტემების ოპერირებისა და მართვისთვის, აგრეთვე შესაბამისი ბაზრების ორგანიზებისთვის საჭირო მონაცემებისა და ინფორმაციის გამოქვეყნების წესს, მათ შორის, ყველა შესაბამისი პუნქტის განმარტებას და ინფორმაციის გამოქვეყნების გრაფიკს;

ო) ურთიერთდაკავშირებული სისტემების სხვა ოპერატორებთან მონაცემებისა და ინფორმაციის გაცვლის მეთოდს;

პ) გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორისთვის გამანაწილებელი ქსელის ოპერირებისა და მართვისთვის საჭირო მონაცემებისა და ინფორმაციის მიწოდების წესს ამ კანონის 76-ე მუხლის შესაბამისად;

ჟ) გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის კომპეტენციის ფარგლებში განსახორციელებელ, ენერგოეფექტურობასა და ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის მიწოდების უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ ღონისძიებებს შესაბამისი სამართლებრივი აქტებით დადგენილი მიწოდების უსაფრთხოების წესების დაცვით;

რ) გამანაწილებელი ქსელის ოპერირებასა და მართვასთან დაკავშირებულ სხვა წესებსა და პირობებს.

4. გამანაწილებელი ქსელის წესებს შეიმუშავებს და ამტკიცებს კომისია. კომისია მჭიდროდ თანამშრომლობს გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორებთან და უზრუნველყოფს ყველა დაინტერესებულ პირთან კონსულტაციის გავლას და გამანაწილებელი ქსელის წესების შემუშავების პროცესში მათ სათანადო მონაწილეობას. გამანაწილებელი ქსელის წესები უნდა შეესაბამებოდეს გადამცემი ქსელის წესებსა და ამ კანონის 97-ე მუხლით გათვალისწინებულ ტექნიკურ წესებს.

5. გამანაწილებელი ქსელის წესები ქვეყნდება „საქართველოს საკანონმდებლო მაცნეში“ და გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორების ვებგვერდებზე.

მუხლი 82. დახურული გამანაწილებელი სისტემა

1. სისტემას, რომლითაც ხორციელდება ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის განაწილება ქვეყნის გეოგრაფიულად შემოფარგლულ სამრეწველო, კომერციულ ან საზიარო მომსახურების არეალში და არ ხდება საყოფაცხოვრებო მომხმარებლების მომარაგება, კომისიის გადაწყვეტილებით (გარდა ამ მუხლის მე-5 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევისა) შეიძლება მიენიჭოს დახურული გამანაწილებელი სისტემის სტატუსი, თუ დაკმაყოფილდება ერთ-ერთი ან რამდენიმე შემდეგი პირობა:

ა) უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული ან ტექნიკური მიზეზების გამო ამ სისტემით მოსარგებლეთა საქმიანობა ან წარმოების პროცესი ინტეგრირებულია;

ბ) სისტემა ელექტროენერგიას ან ბუნებრივ გაზს უმთავრესად ანაწილებს სისტემის მესაკუთრეზე, სისტემის ოპერატორზე ან მასთან დაკავშირებულ ენერგეტიკულ საწარმოებზე.

2. კომისია უფლებამოსილია დახურული გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი გაათავისუფლოს:

ა) ქსელში არსებული დანაკარგების დასაფარავად საჭირო ელექტროენერგიის, ბუნებრივი გაზის ან სისტემის სარეზერვო სიმძლავრის გამჭვირვალე, არადისკრიმინაციული და საბაზრო პროცედურების შესაბამისად შესყიდვის ვალდებულებისგან;

ბ) ტარიფის ან საფასურის ან მისი გაანგარიშების მეთოდოლოგიის ძალაში შესვლამდე, კომისიის უფლებამოსილებების შესაბამისად დამტკიცების ვალდებულებისგან.

3. ამ მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად დახურული გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის ვალდებულებისგან გათავისუფლების შემთხვევაში დახურული გამანაწილებელი სისტემით მოსარგებლის მოთხოვნის საფუძველზე, შესაბამისი ტარიფი ან საფასური ან მისი გაანგარიშების მეთოდოლოგია უნდა გადაიხედოს და დამტკიცდეს კომისიის მიერ.

4. დახურული გამანაწილებელი სისტემის არეალში მყოფ საყოფაცხოვრებო მომხმარებელთა მცირე რაოდენობის მიერ დახურული გამანაწილებელი სისტემის თანამდევმა გამოყენებამ ხელი არ უნდა შეუშალოს დახურული გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის ამ მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად ვალდებულებებისგან გათავისუფლებას, თუ ამ საყოფაცხოვრებო მომხმარებლებს აქვთ შრომითი ან მსგავსი ურთიერთობა დახურული გამანაწილებელი სისტემის მესაკუთრესთან.

5. კომისია გააუქმებს დახურული გამანაწილებელი სისტემის სტატუსს, თუ შესაბამისი სისტემა აღარ აკმაყოფილებს ამ მუხლის პირველი პუნქტით დადგენილი მოთხოვნებიდან ერთ-ერთ მოთხოვნას მაინც. სისტემამ, რომელსაც გაუუქმდა დახურული გამანაწილებელი სისტემის სტატუსი, სრულად უნდა დააკმაყოფილოს გამანაწილებელ სისტემებთან დაკავშირებით ამ კანონით დადგენილი მოთხოვნები. 

კარი VII. ბუნებრივი გაზის შენახვა

თავი XIX. ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორის ავტორიზაცია და განცალკევება

მუხლი 83. ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორის ავტორიზაცია

1. ბუნებრივი გაზის შენახვის საქმიანობას ამ კანონითა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე სამართლებრივი აქტებით დადგენილი წესით ახორციელებს ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორი.

2. კომისია „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონით, ამ კანონითა და კომისიის მიერ დამტკიცებული ლიცენზირების წესებით დადგენილი პირობების შესაბამისად, ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერირების ლიცენზიის გაცემის გზით, ახდენს ბუნებრივი გაზის საწარმოს (რომელიც საკუთრების ან/და განკარგვის უფლებით ფლობს ბუნებრივი გაზის საცავის ობიექტს), როგორც ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორის, ავტორიზაციას.

3. ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერირების ლიცენზია გაიცემა მხოლოდ ამ კანონის 84-ე მუხლით დადგენილი წესით განცალკევებულ ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორზე.

მუხლი 84. ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორის განცალკევება

1. ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორი, რომელიც ვერტიკალურად ინტეგრირებული საწარმოს ნაწილია, სულ მცირე სამართლებრივი ფორმის, ორგანიზაციული მოწყობისა და გადაწყვეტილების მიღების თვალსაზრისით, უნდა იყოს დამოუკიდებელი სხვა ისეთი საქმიანობისგან, რომელიც არ უკავშირდება გადაცემას, განაწილებას ან/და შენახვას.

2. ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორის დამოუკიდებლობის ამ მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად უზრუნველყოფის მიზნით აუცილებელია დაკმაყოფილდეს შემდეგი მინიმალური მოთხოვნები:

ა) დაუშვებელია, ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორის მართვაზე პასუხისმგებელი პირი მონაწილეობდეს იმ ინტეგრირებული საწარმოს კორპორაციულ სტრუქტურაში, რომელიც პირდაპირ ან არაპირდაპირ პასუხისმგებელია ბუნებრივი გაზის წარმოების ან/და მიწოდების ყოველდღიურ საქმიანობაზე;

ბ) აუცილებელია სათანადო ზომების მიღება, რათა გათვალისწინებული იყოს ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორის მართვაზე პასუხისმგებელი პირის პროფესიული ინტერესები იმგვარად, რომ უზრუნველყოფილ იქნეს მისი დამოუკიდებლად მოქმედების შესაძლებლობა;

გ) ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორს უნდა ჰქონდეს ბუნებრივი გაზის საცავის ობიექტის ოპერირებისთვის, მოვლა-პატრონობისთვის ან განვითარებისთვის საჭირო აქტივებთან მიმართებით გადაწყვეტილების ინტეგრირებული საწარმოსგან დამოუკიდებლად მიღების ეფექტიანი უფლება. აღნიშნული ხელს არ უშლის სათანადო საკოორდინაციო მექანიზმების არსებობას ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორის აქტივების ამონაგებთან მიმართებით დამფუძნებელი კომპანიის ეკონომიკური და ზედამხედველობითი უფლებების დაცვის მიზნით, მათ შორის, დამფუძნებელი კომპანიის მიერ ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორის წლიური ფინანსური გეგმის ან ეკვივალენტური დოკუმენტის დამტკიცებას და მისი ვალიანობის დონესთან მიმართებით საერთო შეზღუდვების დადგენას. აღნიშნული უფლებას არ აძლევს დამფუძნებელ კომპანიას, გასცეს მითითება ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორის ყოველდღიურ საქმიანობასთან დაკავშირებით, ან იმ ინდივიდუალურ გადაწყვეტილებასთან მიმართებით, რომელიც შეეხება ბუნებრივი გაზის საცავის მოწყობილობის მშენებლობას ან გაუმჯობესებას და შეესაბამება დამტკიცებული ფინანსური გეგმის ან ეკვივალენტური დოკუმენტის პირობებს;

დ) ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორი შეიმუშავებს შესაბამისობის პროგრამას, რომლითაც განისაზღვრება დისკრიმინაციული პრაქტიკის აღმოფხვრის მიზნით გასატარებელი ღონისძიებები, და უზრუნველყოფს მათ შესრულებაზე სათანადო ზედამხედველობას. შესაბამისობის პროგრამა დისკრიმინაციული პრაქტიკის აღმოფხვრის მიზნით უნდა განსაზღვრავდეს ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორის თანამშრომელთა კონკრეტულ ვალდებულებებს. ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორის მიერ შესაბამისობის პროგრამის განხორციელების მიზნით მიღებული ზომების შესახებ წლიურ ანგარიშს ამზადებს შესაბამისობის პროგრამის კონტროლზე პასუხისმგებელი პირი ან ორგანო და წარუდგენს კომისიას. ანგარიშის გამოქვეყნება სავალდებულოა.

3. ეს მუხლი ვრცელდება მხოლოდ იმ ბუნებრივი გაზის საცავის ობიექტებზე, რომლებიც ამ კანონის 87-ე მუხლის შესაბამისად ტექნიკურად ან/და ეკონომიკურად საჭიროა ბუნებრივი გაზის სისტემაზე ეფექტიანი დაშვების უზრუნველსაყოფად, მომხმარებლისათვის ბუნებრივი გაზის მიწოდების მიზნით.

4. განცალკევების მოთხოვნები არ ვრცელდება ჰორიზონტალურად ინტეგრირებული ბუნებრივი გაზის საწარმოს მიმართ. 

თავი XX. ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორის ფუნქციები

მუხლი 85. ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორის ფუნქციები

1. ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორი უზრუნველყოფს უსაფრთხო, საიმედო და ეფექტიანი ბუნებრივი გაზის საცავის ობიექტის ეკონომიკური პირობების შესაბამისად ოპერირებას, მოვლა-პატრონობასა და განვითარებას, რათა უზრუნველყოფილ იქნეს ღია ბაზრის დაცვა და მომსახურებასთან დაკავშირებული ვალდებულებების შესრულებისთვის საჭირო საშუალებების ხელმისაწვდომობა გარემოს დაცვასთან დაკავშირებული საკითხების გათვალისწინებით.

2. ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორი ახორციელებს ბუნებრივი გაზის შენახვასთან დაკავშირებულ საიმედო და ეფექტიან მომსახურებას ამ კანონის, ბუნებრივი გაზის საცავის წესების, სალიცენზიო პირობებისა და ამ კანონის 97-ე მუხლით გათვალისწინებული ტექნიკური წესების შესაბამისად.

3. ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორი ვალდებულია:

ა) არ დაუშვას სისტემით მოსარგებლეებს ან სისტემით მოსარგებლეთა სხვადასხვა კატეგორიას შორის დისკრიმინაცია, მათ შორის, დაკავშირებული საწარმოს სასარგებლოდ;

ბ) მიაწოდოს ბუნებრივი გაზის სისტემის სხვა ოპერატორებს საკმარისი ინფორმაცია, რათა უზრუნველყოფილ იქნეს ურთიერთდაკავშირებული სისტემების უსაფრთხო და ეფექტიანი ოპერირების შესაბამისად ბუნებრივი გაზის ტრანსპორტირება და შენახვა;

გ) მიაწოდოს სისტემით მოსარგებლეებს ბუნებრივი გაზის საცავის ობიექტზე ეფექტიანი დაშვებისთვის საჭირო ინფორმაცია;

დ) უზრუნველყოს ამ კანონის 86-ე მუხლით განსაზღვრული ინფორმაციის 5 წლის ვადით შენახვა და კომპეტენტური სახელმწიფო უწყებებისთვის, მათ შორის, კომისიისა და კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტოსთვის, აგრეთვე ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოსთვის ხელმისაწვდომობა;

ე) მიიღოს გონივრული ზომები სიმძლავრესთან დაკავშირებული უფლებებით თავისუფლად ვაჭრობისა და ამგვარი ვაჭრობის გამჭვირვალე და არადისკრიმინაციული გზით განხორციელების ხელშეწყობის მიზნით;

ვ) შეიმუშაოს ბუნებრივი გაზის საცავის ობიექტებით სარგებლობის ჰარმონიზებული ხელშეკრულებები და პროცედურები პირველადი ბაზრისთვის, რათა ხელი შეუწყოს სიმძლავრით მეორეულ ვაჭრობასა და სისტემით მოსარგებლის მიერ სისტემის ოპერატორისთვის შეტყობინების შემთხვევაში სიმძლავრესთან დაკავშირებული პირველადი უფლებების გასხვისების აღიარებას. აღნიშნული ჰარმონიზებული ხელშეკრულებებისა და პროცედურების შემუშავების შესახებ უნდა ეცნობოს კომისიას.

საქართველოს 2023 წლის 29 ნოემბრის კანონი №3763 – ვებგვერდი, 11.12.2023წ.

მუხლი 86. ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორის საქმიანობის გამჭვირვალობა

1. ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორი აქვეყნებს დეტალურ ინფორმაციას მის მიერ შეთავაზებული მომსახურებისა და შესაბამისი პირობების შესახებ ბუნებრივი გაზის საცავის ობიექტზე ეფექტიანი დაშვებისთვის საჭირო ტექნიკურ ინფორმაციასთან ერთად.

2. ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორი მომსახურების გაწევის მიზნით რეგულარულად და მომხმარებლისთვის მარტივად ხელმისაწვდომი და სტანდარტული ფორმით აქვეყნებს და მუდმივად აახლებს ინფორმაციას ბუნებრივი გაზის საცავის სახელშეკრულებო სიმძლავრისა და ხელმისაწვდომი სიმძლავრის მოცულობების შესახებ.

3. ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორი ამ კანონითა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით განსაზღვრულ ინფორმაციას აქვეყნებს გასაგები, რაოდენობრივად აღქმადი, მარტივად ხელმისაწვდომი და არადისკრიმინაციული გზით.

4. ბუნებრივი გაზის საცავის თითოეული ობიექტისთვის (მათ შორის, იმ ობიექტისთვის, რომელზედაც არ ვრცელდება მესამე პირის დაშვების ვალდებულება), ხოლო სისტემით მოსარგებლეებისთვის დაშვების შესაბამისი მეთოდის შეთავაზების შემთხვევაში – აგრეთვე ობიექტთა ჯგუფისთვის, ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორი აქვეყნებს ინფორმაციას ამ ობიექტებში არსებული გაზის მოცულობის, შემომავალი და გამავალი ნაკადებისა და ხელმისაწვდომი სიმძლავრის შესახებ. აღნიშნული ინფორმაცია ასევე უნდა მიეწოდოს ბუნებრივი გაზის გადამცემი სისტემის ოპერატორს, რომელიც აქვეყნებს მას აგრეგირებული სახით. ინფორმაცია ახლდება დღეში ერთხელ მაინც.

5. თუ ბუნებრივი გაზის საცავის მოწყობილობით სარგებლობს მხოლოდ ერთი პირი, იგი უფლებამოსილია მიმართოს კომისიას ამ მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებული ინფორმაციის კონფიდენციალურობის დაცვის დასაბუთებული მოთხოვნით. სისტემით მოსარგებლის მოთხოვნის განხილვისას კომისია მხედველობაში იღებს დაბალანსების საჭიროებას, ერთი მხრივ, ბუნებრივი გაზის შიდა, კონკურენტული ბაზრის შექმნის მიზანსა და, მეორე მხრივ, კომერციული საიდუმლოს კანონისმიერი დაცვის ინტერესს შორის, თუ შესაბამისი კომერციული საიდუმლოს გამჟღავნებამ შეიძლება უარყოფითად იმოქმედოს სისტემით მოსარგებლის საერთო კომერციულ სტრატეგიაზე. თუ კომისია მიიჩნევს, რომ სისტემით მოსარგებლის მოთხოვნა საფუძვლიანია, დასაშვებია ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორის გათავისუფლება ამ მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებული ინფორმაციის გამოქვეყნების ვალდებულებისგან 1 წლამდე ვადით.

6. ამ მუხლის მე-5 პუნქტის გამოყენებით არ უნდა შეიზღუდოს ბუნებრივი გაზის გადამცემი სისტემის ოპერატორისთვის ინფორმაციის შეტყობინებისა და მის მიერ ინფორმაციის გამოქვეყნების ამ მუხლის მე-4 პუნქტით დადგენილი ვალდებულებები, გარდა იმ შემთხვევისა, თუ აგრეგირებული მონაცემები ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის იმ მონაცემების იდენტურია, რომლებთან დაკავშირებითაც კომისიამ მიიღო გადაწყვეტილება გამოქვეყნების ვალდებულებისგან გათავისუფლების შესახებ.

7. ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორი გამჭვირვალე, ობიექტური და არადისკრიმინაციული ტარიფების დადგენისა და ინფრასტრუქტურის ეფექტიანი გამოყენების უზრუნველყოფის მიზნით აქვეყნებს დეტალურ ინფორმაციას ბუნებრივი გაზის საცავის ობიექტზე მესამე პირის რეგულირებული დაშვების პირობებში მოქმედი ტარიფების დადგენის, შესაბამისი მეთოდოლოგიისა და სტრუქტურის შესახებ. 

თავი XXI. ბუნებრივი გაზის საცავის ობიექტის ოპერირება და მართვა

მუხლი 87. ბუნებრივი გაზის შენახვის მიზნით ბუნებრივი გაზის საცავისო ბიექტსა და მილსადენზე დაშვება

1. ბუნებრივი გაზის შენახვის მიზნით ბუნებრივი გაზის საცავის ობიექტსა და მილსადენზე დაშვების ორგანიზებისთვის გამოიყენება შეთანხმებული ან/და რეგულირებული დაშვების პროცედურა, თუ აღნიშნული ტექნიკურად ან/და ეკონომიკურად აუცილებელია მომხმარებლის ბუნებრივი გაზით მომარაგებისთვის სისტემაზე ეფექტიანი დაშვებისა და დამხმარე მომსახურების ხელმისაწვდომობის ორგანიზების უზრუნველსაყოფად.

2. კომისია განსაზღვრავს და აქვეყნებს იმ კრიტერიუმებს, რომელთა საფუძველზედაც განისაზღვრება ბუნებრივი გაზის შენახვის მიზნით ბუნებრივი გაზის საცავის ობიექტსა და მილსადენზე დაშვების პროცედურა. აღნიშნული პროცედურები გამოყენებული უნდა იქნეს ობიექტური, გამჭვირვალე და არადისკრიმინაციული გზით.

3. ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორი აქვეყნებს ინფორმაციას, ბუნებრივი გაზის საცავის რომელი ობიექტი ან მისი ნაწილია შეთავაზებული დაშვების სხვადასხვა პროცედურით, ხოლო ბუნებრივი გაზის გადამცემი სისტემის ოპერატორი − გაზის შენახვისთვის გამოყენებული სისტემის რა ნაწილია შეთავაზებული დაშვების სხვადასხვა პროცედურით.

4. შეთანხმებული  დაშვების  შემთხვევაში  კომისია  იღებს  ყველა  საჭირო ზომას, რათა ურთიერთდაკავშირებული სისტემის ტერიტორიის ფარგლებში ან მისი ფარგლების გარეთ არსებულ ბუნებრივი გაზის საწარმოებსა და საბოლოო მომხმარებლებს ჰქონდეთ შესაძლებლობა, შეთანხმდნენ ბუნებრივი გაზის შენახვის მიზნით შენახვის ობიექტებსა და მილსადენთან დაშვებაზე, თუ ეს ტექნიკურად ან/და ეკონომიკურად აუცილებელია მომხმარებლის ბუნებრივი გაზით მომარაგების მიზნით აღნიშნულ სისტემასთან ეფექტიანი დაშვებისა და დამხმარე მომსახურების ხელმისაწვდომობის ორგანიზების უზრუნველსაყოფად. მხარეები ვალდებული არიან ბუნებრივი გაზის შენახვის მიზნით ბუნებრივი  გაზის საცავსა და მილსადენთან დაშვებასთან, აგრეთვე სხვა დამხმარე მომსახურებასთან დაშვებასთან დაკავშირებული მოლაპარაკებები კეთილსინდისიერად აწარმოონ.

5. ბუნებრივი გაზის შესანახად ბუნებრივი გაზის საცავსა და მილსადენზე, აგრეთვე სხვა დამხმარე მომსახურებაზე დაშვების მიზნით ხელშეკრულების პირობები თანხმდება შესაბამისი ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორთან ან ბუნებრივი გაზის საწარმოსთან. ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორი და ბუნებრივი გაზის საწარმო აქვეყნებენ და საჭიროებისამებრ, მაგრამ არანაკლებ წელიწადში ერთხელ, აახლებენ იმ არსებით კომერციულ პირობებს, რომლებიც უკავშირდება ბუნებრივი გაზის საცავში ან მილში შენახვას და სხვა დამხმარე მომსახურების გამოყენებას. ასეთი არსებითი კომერციული პირობების შემუშავებისას ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორი და ბუნებრივი გაზის საწარმო უზრუნველყოფენ კონსულტაციას სისტემით მოსარგებლეებთან.

6. რეგულირებული დაშვების შემთხვევაში  კომისია იღებს ყველა საჭირო ზომას, რათა  ურთიერთდაკავშირებული  სისტემის  ტერიტორიის ფარგლებში ან მისი ფარგლების გარეთ არსებულ ბუნებრივი გაზის საწარმოებსა და საბოლოო მომხმარებლებს ჰქონდეთ ბუნებრივი გაზის შენახვის მიზნით ბუნებრივი გაზის საცავსა და მილსადენთან დაშვების,  აგრეთვე სხვა დამხმარე  მომსახურებასთან დაშვების უფლება  გამოქვეყნებულ  ტარიფებზე ან/და ბუნებრივი გაზის შენახვის მიზნით ბუნებრივი გაზის საცავისა და მილსადენის გამოყენების სხვა პირობებსა და ვალდებულებებზე დაყრდნობით,  თუ  ეს  ტექნიკურად  ან/და ეკონომიკურად აუცილებელია მომხმარებლის ბუნებრივი გაზით მომარაგების მიზნით აღნიშნულ სისტემასთან ეფექტიანი დაშვებისა და დამხმარე მომსახურების ხელმისაწვდომობის ორგანიზების უზრუნველსაყოფად. ტარიფების გაანგარიშებისას ან მათი გაანგარიშების მეთოდოლოგიის შემუშავებისას კომისია უზრუნველყოფს ამ სისტემით მოსარგებლეებთან კონსულტაციის გავლას. საბოლოო მომხმარებლის დაშვების  უფლება  ხორციელდება  მისი შესაძლებლობით, დადოს მიწოდების ხელშეკრულება იმ კონკურენტულ ბუნებრივი გაზის საწარმოსთან, რომელიც არ არის აღნიშნული სისტემის მესაკუთრე ან/და  სისტემის ოპერატორი ან დაკავშირებული საწარმო.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 88. ბუნებრივი გაზის საცავის მოწყობილობაზე მესამე პირის დაშვებასთან დაკავშირებული მომსახურება

1. ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორი:

ა) ბაზარზე არსებული მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად ყველა სისტემით მოსარგებლეს სთავაზობს მომსახურებას დისკრიმინაციის გარეშე. სხვადასხვა მომხმარებლისთვის ერთი და იმავე მომსახურების შეთავაზება ხორციელდება თანაბარი სახელშეკრულებო პირობებით;

ბ) მომხმარებელს სთავაზობს ბუნებრივი გაზის დაკავშირებული სისტემის გამოყენებასთან თავსებად მომსახურებას და ბუნებრივი გაზის გადამცემი სისტემის ოპერატორთან თანამშრომლობით ხელს უწყობს მესამე პირების დაშვებას;

გ) კომისიის ზედამხედველობით, სისტემით მოსარგებლეთა გონივრული კომერციული საჭიროებების შესაბამისი პერიოდულობით აქვეყნებს აუცილებელ ინფორმაციას, მათ შორის, მომსახურების ხელმისაწვდომობისა და გამოყენების შესახებ;

დ) მესამე პირის დაშვებასთან დაკავშირებით სთავაზობს როგორც გარანტირებულ, ისე წყვეტად მომსახურებას. წყვეტადი მომსახურების შემთხვევაში სიმძლავრის ფასი უნდა ასახავდეს მომსახურების შეწყვეტის შესაძლებლობას;

ე) სისტემით მოსარგებლეებს სთავაზობს გრძელვადიან და მოკლევადიან მომსახურებას;

ვ) სისტემით მოსარგებლეებს სთავაზობს ბუნებრივი გაზის საცავის მოცულობასთან, ჩაჭირხვნაუნარიანობასა და მიწოდებაუნარიანობასთან დაკავშირებულ ცალკეულ და კომბინირებულ მომსახურებებს.

2. ბუნებრივი გაზის საცავის ობიექტთან დაკავშირებული ხელშეკრულება, რომლის ძალაში შესვლა არასტანდარტულ თარიღს უკავშირდება ან რომელიც იმაზე ნაკლები ვადით არის დადებული, ვიდრე ბუნებრივი გაზის საცავის ობიექტთან დაკავშირებული სტანდარტული წლიური ხელშეკრულება, არ უნდა ადგენდეს დაუსაბუთებლად მაღალ ტარიფს.

3. ხელშეკრულების პირობა, რომელიც ადგენს შეზღუდვას ხელშეკრულების მხარის მიერ მოთხოვნილი ბუნებრივი გაზის საცავის სიმძლავრის მინიმალურ მოცულობასთან დაკავშირებით, უნდა ეფუძნებოდეს ტექნიკურ შეზღუდვას და სისტემით მცირე მოსარგებლეებს უნდა უზრუნველყოფდეს ბუნებრივი გაზის საცავთან დაკავშირებული მომსახურების მიღების უფლებით.

4. აუცილებლობის შემთხვევაში მესამე პირის დაშვებასთან დაკავშირებული მომსახურება სისტემით მოსარგებლეს შესაძლოა გაეწიოს მხოლოდ შესაბამისი ფინანსური გარანტიის წარდგენის შემდეგ. ამგვარი გარანტია უნდა იყოს არადისკრიმინაციული, გამჭვირვალე და პროპორციული და არ უნდა ქმნიდეს ბაზარზე შესვლის გაუმართლებელ ბარიერს.

5. ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორი უფლებამოსილია ამ კანონის 66-ე მუხლით დადგენილი წესით უარი თქვას ბუნებრივი გაზის საცავის ობიექტზე მესამე პირის დაშვებაზე.

მუხლი 89. ბუნებრივი გაზის საცავის წესები

1. ბუნებრივი გაზის საცავის ობიექტის ოპერირება და მართვა ხორციელდება ბუნებრივი გაზის საცავის წესებით დადგენილი დებულებების დაცვით.

2. ბუნებრივი გაზის საცავის წესები განსაზღვრავს:

ა) ბუნებრივი გაზის საცავის ობიექტის ტექნიკურ პარამეტრებს;

ბ) ბუნებრივი გაზის საცავის ობიექტის უსაფრთხო ოპერირების ტექნიკურ და სხვა სახის მოთხოვნებს ბუნებრივი გაზის საცავთან დაკავშირებული მომსახურების საიმედოდ და დადგენილი ხარისხის მოთხოვნების შესაბამისად გაწევის მიზნით;

გ) ბუნებრივი გაზის საცავის ობიექტზე მესამე პირის დაშვების პროცედურას, წესსა და პირობებს, მათ შორის, ამ კანონის 87-ე და 88-ე მუხლების შესაბამისად, მესამე პირის დაშვებასთან დაკავშირებით ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორის მიერ გასაწევ მომსახურებას;

დ) სიმძლავრის განაწილების მექანიზმსა და გადატვირთვის მართვის პროცედურებს ამ კანონის 90-ე მუხლის შესაბამისად;

ე) ბუნებრივი გაზის საცავის ობიექტების სიმძლავრის გაზომვის, აგრეთვე ბუნებრივი გაზის საცავის ობიექტში ჩაჭირხნული და ამ ობიექტიდან მიწოდებული ბუნებრივი გაზის მოცულობის აღრიცხვის პროცედურასა და წესს;

ვ) ბუნებრივი გაზის საცავის ობიექტისა და ბუნებრივ გაზთან დაკავშირებული ინფრასტრუქტურის ოპერირებისა და შესაბამის შემთხვევებში განვითარების დაგეგმვის კრიტერიუმებს;

ზ) სისტემით მოსარგებლეების იმ უფლებებსა და მოვალეობებს, რომლებიც უკავშირდება ბუნებრივი გაზის საცავის ობიექტით სარგებლობას;

თ) ბუნებრივი გაზის საცავის ობიექტთან დაკავშირებული მომსახურების გაწევის ზოგად წესებსა და პირობებს;

ი) ბუნებრივი გაზის საცავთან დაკავშირებული ხელშეკრულებიდან ან/და ბუნებრივი გაზის საცავის ობიექტზე დაშვებასთან და მის გამოყენებასთან დაკავშირებული სხვა ურთიერთობებიდან გამომდინარე დავის განხილვისა და გადაწყვეტის წესს;

კ) ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორის ხელთ არსებული, ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერირებისა და მართვისთვის, აგრეთვე შესაბამისი ბუნებრივი გაზის ბაზრის ორგანიზებისთვის საჭირო მონაცემებისა და ინფორმაციის გამოქვეყნების წესს, მათ შორის, ყველა შესაბამისი პუნქტის განმარტებას და ინფორმაციის გამოქვეყნების გრაფიკს;

ლ) ურთიერთდაკავშირებული სისტემების სხვა ოპერატორებთან მონაცემებისა და ინფორმაციის გაცვლის მეთოდს;

მ) ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორის კომპეტენციის ფარგლებში ენერგოეფექტურობასა და ბუნებრივი გაზის მიწოდების უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ ღონისძიებებს;

ნ) ბუნებრივი გაზის საცავის მოწყობილობის ოპერირებასა და მართვასთან დაკავშირებულ სხვა წესებსა და პირობებს.

3. ბუნებრივი გაზის საცავის წესებს შეიმუშავებს ბუნებრივი გაზის  საცავის სისტემის ოპერატორი,   ხოლო   გადასინჯავს   და  ამტკიცებს   კომისია.  კომისიას ცვლილებები შეაქვს ამ წესებში ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორის შუამდგომლობით  ან თავისი ინიციატივით −  ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორთან კონსულტაციის    შემდეგ.  ბუნებრივი  გაზის საცავის სისტემის ოპერატორი უზრუნველყოფს ყველა დაინტერესებულ პირთან კონსულტაციის  გავლას და ბუნებრივი   გაზის   საცავის წესების შემუშავების პროცესში მათ სათანადო მონაწილეობას.

4. ბუნებრივი გაზის საცავის წესები ქვეყნდება „საქართველოს საკანონმდებლო მაცნეში“ და ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორის ვებგვერდზე.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 90. ბუნებრივი გაზის საცავის სიმძლავრის განაწილება და გადატვირთვის მართვა

1. ბუნებრივი გაზის ბაზრის ყველა მონაწილისთვის ხელმისაწვდომი უნდა იყოს ბუნებრივი გაზის საცავის მაქსიმალური სიმძლავრე სისტემის ერთიანობისა და ეფექტიანი ოპერირების გათვალისწინებით.

2. ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორი შეიმუშავებს და აქვეყნებს სიმძლავრის განაწილების არადისკრიმინაციულ და გამჭვირვალე მექანიზმებს, რომლებიც:

ა) უზრუნველყოფს სათანადო ეკონომიკურ სიგნალებს სიმძლავრის ეფექტიანი და მაქსიმალური გამოყენებისთვის და ხელს უწყობს ინვესტიციებს ახალ ინფრასტრუქტურაში;

ბ) თავსებადია ბაზრის მექანიზმებთან, მათ შორის, სპოტბაზრებსა და სავაჭრო „ჰაბებთან“, ამავდროულად, არის მოქნილი და განვითარებადი ბაზრის გარემო პირობებთან ადაპტირებადი;

გ) თავსებადია იმ სისტემაზე დაშვების წესებსა და პირობებთან, რომელთანაც მიერთებულია ბუნებრივი გაზის საცავის ობიექტი.

3. ბუნებრივი გაზის საცავის ობიექტთან დაკავშირებული ხელშეკრულება უნდა ითვალისწინებდეს ზომებს ისეთი შემთხვევების თავიდან ასაცილებლად, როდესაც სიმძლავრით სარგებლობის მოპოვებული უფლება არ გამოიყენება ან არაეფექტიანად გამოიყენება. აღნიშნული ზომები გამოიყენება სახელშეკრულებო გადატვირთვისას და ეფუძნება შემდეგ პრინციპებს:

ა) ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორის ვალდებულებას, დაუყოვნებლივ უზრუნველყოს ბუნებრივი გაზის საცავის გამოუყენებელი სიმძლავრის პირველად ბაზარზე შეთავაზება;

ბ) სისტემით მოსარგებლის უფლებას, გადაყიდოს სახელშეკრულებო სიმძლავრე მეორეულ ბაზარზე.

4. ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული შეთავაზება ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორის მიერ უნდა განხორციელდეს წყვეტადი მომსახურების სახით და მომსახურებამდე 1 დღით ადრე მაინც. 

კარი VIII. გათხევადებული ბუნებრივი გაზი

თავი XXII. გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორის ავტორიზაცია და ფუნქციები

მუხლი 91. გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორის ავტორიზაცია

1. გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტის ოპერირებასთან დაკავშირებულ საქმიანობას ამ კანონითა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე სამართლებრივი აქტებით დადგენილი წესით ახორციელებს გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორი.

2. კომისია „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონით, ამ კანონითა და კომისიის მიერ დამტკიცებული ლიცენზირების წესებით დადგენილი პირობების შესაბამისად, გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტის ოპერირების ლიცენზიის გაცემის გზით, ახდენს ბუნებრივი გაზის საწარმოს (რომელიც საკუთრების ან/და განკარგვის უფლებით ფლობს გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტს), როგორც გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორის, ავტორიზაციას.

მუხლი 92. გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორის ფუნქციები

1. გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორი უზრუნველყოფს უსაფრთხო, საიმედო და ეფექტიანი გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტების ეკონომიკური პირობების შესაბამისად ოპერირებას, მოვლა-პატრონობასა და განვითარებას, რათა უზრუნველყოფილ იქნეს ღია ბაზრის დაცვა და მომსახურებასთან დაკავშირებული ვალდებულებების შესრულებისთვის საჭირო საშუალებების ხელმისაწვდომობა გარემოს დაცვასთან დაკავშირებული საკითხების გათვალისწინებით.

2. გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორი ამ კანონის, გათხევადებული ბუნებრივი გაზის წესების, სალიცენზიო პირობებისა და ამ კანონის 97-ე მუხლით გათვალისწინებული ტექნიკური წესების შესაბამისად ახორციელებს გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტებთან დაკავშირებულ საიმედო და ეფექტიან მომსახურებას, რაც შესაძლოა მოიცავდეს ბუნებრივი გაზის მიღებას, გათხევადებას, გადმოტვირთვას, გათხევადებული ბუნებრივი გაზის რეგაზიფიცირებას, აგრეთვე დაკავშირებული დამხმარე მომსახურებისა და რეგაზიფიცირების პროცესისთვის საჭირო გათხევადებული ბუნებრივი გაზის დროებით შენახვას.

3. გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორი ვალდებულია:

ა) არ დაუშვას სისტემით მოსარგებლეებს ან სისტემით მოსარგებლეთა სხვადასხვა კატეგორიას შორის დისკრიმინაცია, მათ შორის, დაკავშირებული საწარმოების სასარგებლოდ;

ბ) მიაწოდოს ბუნებრივი გაზის სისტემის სხვა ოპერატორებს საკმარისი ინფორმაცია, რათა უზრუნველყოფილ იქნეს ურთიერთდაკავშირებული სისტემების უსაფრთხო და ეფექტიანი ოპერირების შესაბამისად ბუნებრივი გაზის ტრანსპორტირება და შენახვა;

გ) მიაწოდოს სისტემით მოსარგებლეებს გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტებზე ეფექტიანი დაშვებისთვის საჭირო ინფორმაცია;

დ) უზრუნველყოს ამ კანონის 93-ე მუხლით განსაზღვრული ინფორმაციის 5 წლის ვადით შენახვა და კომპეტენტური სახელმწიფო უწყებებისთვის, მათ შორის, კომისიისა და კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტოსთვის, აგრეთვე ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოსთვის ხელმისაწვდომობა;

ე) მიიღოს გონივრული ზომები სიმძლავრესთან დაკავშირებული უფლებებით თავისუფლად ვაჭრობისა და ამგვარი ვაჭრობის გამჭვირვალე და არადისკრიმინაციული გზით განხორციელების ხელშეწყობის მიზნით;

ვ) შეიმუშაოს გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტით სარგებლობის ჰარმონიზებული ხელშეკრულება და პროცედურები პირველადი ბაზრისთვის, რათა ხელი შეუწყოს სიმძლავრით მეორეულ ვაჭრობასა და სისტემით მოსარგებლის მიერ სისტემის ოპერატორისთვის შეტყობინების შემთხვევაში სიმძლავრესთან დაკავშირებული, პირველად ბაზარზე მოპოვებული უფლებების გასხვისების აღიარებას. ამგვარი ჰარმონიზებული ხელშეკრულებისა და პროცედურების შემუშავების შესახებ უნდა ეცნობოს კომისიას.

საქართველოს 2023 წლის 29 ნოემბრის კანონი №3763 – ვებგვერდი, 11.12.2023წ.

მუხლი 93. გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორის საქმიანობის გამჭვირვალობა

1. გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორი აქვეყნებს დეტალურ ინფორმაციას მის მიერ შეთავაზებული მომსახურებისა და დაკავშირებული პირობების შესახებ გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტებზე ეფექტიანი დაშვებისთვის საჭირო ტექნიკურ ინფორმაციასთან ერთად.

2. გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორი მომსახურების გაწევის მიზნით რეგულარულად და მომხმარებლისთვის მარტივად ხელმისაწვდომი და სტანდარტული ფორმით აქვეყნებს და მუდმივად აახლებს ინფორმაციას გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტების სახელშეკრულებო სიმძლავრისა და ხელმისაწვდომი სიმძლავრის მოცულობების შესახებ.

3. გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორი ამ კანონითა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით განსაზღვრულ ინფორმაციას აქვეყნებს გასაგები, რაოდენობრივად აღქმადი, მარტივად ხელმისაწვდომი და არადისკრიმინაციული გზით.

4. გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორი აქვეყნებს ინფორმაციას არსებული გაზის მოცულობების შესახებ გათხევადებული ბუნებრივი გაზის თითოეული ობიექტისთვის, ხოლო სისტემით მოსარგებლეებისათვის დაშვების შესაბამისი მეთოდის შეთავაზების შემთხვევაში − ობიექტთა ჯგუფისთვის. ამასთანავე, გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორი აქვეყნებს ინფორმაციას შემომავალი და გამავალი ნაკადებისა და ხელმისაწვდომი სიმძლავრის შესახებ, მათ შორის, იმ ობიექტთან მიმართებით, რომელზედაც არ ვრცელდება მესამე პირის დაშვების ვალდებულება. აღნიშნული ინფორმაცია უნდა მიეწოდოს ბუნებრივი გაზის გადამცემი სისტემის ოპერატორს, რომელიც აქვეყნებს მას აგრეგირებული სახით, შესაბამისი პუნქტებით განსაზღვრული თითოეული სისტემისთვის ან ქვესისტემისთვის. ინფორმაცია ახლდება დღეში ერთხელ მაინც.

5. გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორი გამჭვირვალე, ობიექტური და არადისკრიმინაციული ტარიფების დადგენისა და ინფრასტრუქტურის ეფექტიანი გამოყენების უზრუნველყოფის მიზნით აქვეყნებს დეტალურ ინფორმაციას გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტებზე მესამე პირების რეგულირებული დაშვების პირობებში მოქმედი ტარიფების დადგენის, შესაბამისი მეთოდოლოგიებისა და სტრუქტურის შესახებ. 

თავი XXIII. გათხევადებული ბუნებრივი გაზის მოწყობილობების ოპერირება და მართვა

მუხლი 94. გათხევადებული ბუნებრივი გაზის მოწყობილობებზე მესამე პირის დაშვებასთან დაკავშირებული მომსახურება

1. გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორი:

ა) ბაზარზე არსებული მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად სისტემით მოსარგებლე ყველა პირს სთავაზობს მომსახურებას დისკრიმინაციის გარეშე. სხვადასხვა მომხმარებლისთვის ერთი და იმავე მომსახურების შეთავაზება ხორციელდება თანაბარი სახელშეკრულებო პირობებით;

ბ) მომხმარებელს სთავაზობს ბუნებრივი გაზის ურთიერთდაკავშირებული გადამცემი სისტემების გამოყენებასთან თავსებად მომსახურებას და ბუნებრივი გაზის გადამცემი სისტემის ოპერატორთან თანამშრომლობით ხელს უწყობს მესამე პირის დაშვებას;

გ) კომისიის ზედამხედველობით, სისტემით მოსარგებლეთა გონივრული კომერციული საჭიროების შესაბამისი პერიოდულობით აქვეყნებს აუცილებელ ინფორმაციას, მათ შორის, მომსახურების ხელმისაწვდომობისა და გამოყენების შესახებ.

2. გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტთან დაკავშირებული ხელშეკრულება, რომლის ძალაში შესვლა არასტანდარტულ თარიღს უკავშირდება ან რომელიც იმაზე ნაკლები ვადით არის დადებული, ვიდრე გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტთან დაკავშირებული სტანდარტული წლიური ხელშეკრულება, არ უნდა ადგენდეს გაუმართლებლად მაღალ ტარიფს.

3. ხელშეკრულების პირობა, რომელიც ადგენს შეზღუდვას ხელშეკრულების მხარის მიერ მოთხოვნილი გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტის სიმძლავრის მინიმალურ მოცულობასთან დაკავშირებით, უნდა ეფუძნებოდეს ტექნიკურ შეზღუდვას და სისტემით მცირე მოსარგებლეებს უნდა უზრუნველყოფდეს გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტთან დაკავშირებული მომსახურების მიღების უფლებით.

4. აუცილებლობის შემთხვევაში მესამე პირის დაშვებასთან დაკავშირებული მომსახურება სისტემით მოსარგებლეს შესაძლოა გაეწიოს მხოლოდ შესაბამისი ფინანსური გარანტიის წარდგენის შემდეგ. ამგვარი გარანტია უნდა იყოს არადისკრიმინაციული, გამჭვირვალე და პროპორციული და არ უნდა ქმნიდეს ბაზარზე შესვლის გაუმართლებელ ბარიერს.

5. გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორი უფლებამოსილია ამ კანონის 66-ე მუხლით დადგენილი წესით უარი თქვას გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტზე მესამე პირის დაშვებაზე.

მუხლი 95. გათხევადებული ბუნებრივი გაზის წესები

1. გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტის ოპერირება და მართვა ხორციელდება გათხევადებული ბუნებრივი გაზის წესებით დადგენილი დებულებების დაცვით.

2. გათხევადებული ბუნებრივი გაზის წესები განსაზღვრავს:

ა) გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტის ტექნიკურ პარამეტრებს;

ბ) გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტის უსაფრთხო ოპერირების ტექნიკურ და სხვა სახის მოთხოვნებს გათხევადებულ ბუნებრივ გაზთან დაკავშირებული მომსახურების საიმედოდ და დადგენილი ხარისხის მოთხოვნების შესაბამისად გაწევის მიზნით;

გ) გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტზე მესამე პირის დაშვების პროცედურას, წესსა და პირობებს, მათ შორის, ამ კანონის 94-ე მუხლის შესაბამისად, მესამე პირის დაშვებასთან დაკავშირებით გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორის მიერ გასაწევ მომსახურებას;

დ) სიმძლავრის განაწილების მექანიზმსა და გადატვირთვის მართვის პროცედურებს ამ კანონის 96-ე მუხლის შესაბამისად;

ე) გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტის სიმძლავრის გაზომვის, აგრეთვე გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტში ჩატვირთული და ამ ობიექტიდან გადმოტვირთული ბუნებრივი გაზის მოცულობის აღრიცხვის პროცედურასა და წესს;

ვ) გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტისა და ბუნებრივ გაზთან დაკავშირებული ინფრასტრუქტურის ოპერირებისა და შესაბამის შემთხვევებში განვითარების დაგეგმვის კრიტერიუმებს;

ზ) სისტემით მოსარგებლის იმ უფლებებსა და მოვალეობებს, რომლებიც უკავშირდება გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტით სარგებლობას;

თ) გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტთან დაკავშირებული მომსახურების გაწევის ზოგად წესებსა და პირობებს;

ი) გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტთან დაკავშირებული ხელშეკრულებიდან ან/და გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტზე დაშვებასთან და მის გამოყენებასთან დაკავშირებული სხვა ურთიერთობებიდან გამომდინარე დავების განხილვისა და გადაწყვეტის წესს;

კ) გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორის ხელთ არსებული, ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერირებისა და მართვისთვის, აგრეთვე ბუნებრივი გაზის ბაზრის ორგანიზებისთვის საჭირო მონაცემებისა და ინფორმაციის გამოქვეყნების წესს, მათ შორის, ყველა შესაბამისი პუნქტის განმარტებას და ინფორმაციის გამოქვეყნების გრაფიკს;

ლ) ურთიერთდაკავშირებული სისტემების სხვა ოპერატორებთან მონაცემებისა და ინფორმაციის გაცვლის მეთოდს;

მ) გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორის კომპეტენციის ფარგლებში ენერგოეფექტურობასა და ბუნებრივი გაზის მიწოდების უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ ღონისძიებებს;

ნ) გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტის ოპერირებასა და მართვასთან დაკავშირებულ სხვა წესებსა და პირობებს.

3. გათხევადებული ბუნებრივი გაზის წესებს შეიმუშავებს გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორი, ხოლო   გადასინჯავს  და ამტკიცებს კომისია. კომისიას ცვლილებები შეაქვს ამ წესებში გათხევადებული ბუნებრივი  გაზის  სისტემის  ოპერატორის  შუამდგომლობით  ან  თავისი ინიციატივით − გათხევადებული   ბუნებრივი  გაზის  საცავის  სისტემის ოპერატორთან  კონსულტაციის  შემდეგ.  გათხევადებული  ბუნებრივი  გაზის სისტემის ოპერატორი უზრუნველყოფს ყველა დაინტერესებულ პირთან კონსულტაციის გავლას  და  გათხევადებული   ბუნებრივი გაზის წესების შემუშავების პროცესში მათ სათანადო  მონაწილეობას.

4. გათხევადებული ბუნებრივი გაზის წესები ქვეყნდება „საქართველოს საკანონმდებლო მაცნეში“ და გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორის ვებგვერდზე.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 96. გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტის სიმძლავრის განაწილება და გადატვირთვის მართვა

1. ბუნებრივი გაზის ბაზრის ყველა მონაწილისთვის ხელმისაწვდომი უნდა იყოს გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტის მაქსიმალური სიმძლავრე სისტემის ერთიანობისა და ეფექტიანი ოპერირების გათვალისწინებით.

2. გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორი შეიმუშავებს და აქვეყნებს სიმძლავრის განაწილების არადისკრიმინაციულ და გამჭვირვალე მექანიზმებს, რომლებიც:

ა) უზრუნველყოფს სათანადო ეკონომიკურ სიგნალებს სიმძლავრის ეფექტიანი და მაქსიმალური გამოყენებისთვის და ხელს უწყობს ინვესტიციებს ახალ ინფრასტრუქტურაში;

ბ) თავსებადია ბაზრის მექანიზმებთან, მათ შორის, სპოტბაზრებსა და სავაჭრო „ჰაბებთან“, ამავდროულად, არის მოქნილი და განვითარებადი ბაზრის გარემო პირობებთან ადაპტირებადი;

გ) თავსებადია იმ სისტემაზე დაშვების წესებსა და პირობებთან, რომელთანაც მიერთებულია გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტი.

3. გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტებთან დაკავშირებული ხელშეკრულებები უნდა ითვალისწინებდეს ზომებს ისეთი შემთხვევების თავიდან ასაცილებლად, როდესაც სიმძლავრით სარგებლობის მოპოვებული უფლება არ გამოიყენება ან არაეფექტიანად გამოიყენება. აღნიშნული ზომები გამოიყენება სახელშეკრულებო გადატვირთვისას და ეფუძნება შემდეგ პრინციპებს:

ა) გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორის ვალდებულებას, დაუყოვნებლივ უზრუნველყოს გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტის გამოუყენებელი სიმძლავრის პირველად ბაზარზე შეთავაზება;

ბ) სისტემით მოსარგებლის უფლებას, გადაყიდოს სახელშეკრულებო სიმძლავრე მეორეულ ბაზარზე.

4. ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული შეთავაზება გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემის ოპერატორმა უნდა განახორციელოს წყვეტადი მომსახურების სახით და მომსახურებამდე 1 დღით ადრე მაინც. 

კარი IX. სისტემათა ურთიერთთავსებადობა და ახალი ინფრასტრუქტურა

თავი XXIV. სისტემათა ურთიერთთავსებადობა

მუხლი 97. სისტემათა ურთიერთთავსებადობა და ტექნიკური წესები

1. ენერგეტიკულ მოწყობილობებსა და აღჭურვილობასთან დაკავშირებული ტექნიკური მოთხოვნების განმსაზღვრელი ნორმები ობიექტურობისა და არადისკრიმინაციულობის კრიტერიუმების დაცვით უნდა განსაზღვრავდეს ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის წარმოების, გადაცემისა და განაწილების, ბუნებრივი გაზის შენახვისა და გათხევადებულ ბუნებრივ გაზთან დაკავშირებული საქმიანობის განხორციელების მიზნით გამოყენებული მოწყობილობებისა და აღჭურვილობის მშენებლობის, ოპერირებისა და უსაფრთხოების წესებსა და პირობებს, მათ შორის, აუცილებელ ტექნიკურ სტანდარტებსა და საოპერაციო და ტექნიკურ სპეციფიკაციასთან დაკავშირებულ მინიმალურ მოთხოვნებს.

2. ამ მუხლის პირველ პუნქტში მითითებული ენერგეტიკული მოწყობილობები და აღჭურვილობა, აგრეთვე ურთიერთდამაკავშირებლები და პირდაპირი ხაზები სისტემების ურთიერთთავსებადობის მიზნით უნდა აკმაყოფილებდეს შესაბამის ტექნიკურ მოთხოვნებს.

3. ამ მუხლის მიზნებიდან გამომდინარე, ენერგეტიკულ მოწყობილობებთან და აღჭურვილობასთან დაკავშირებული ტექნიკური მოთხოვნები და ფუნქციონირების წესები (ტექნიკური რეგლამენტები), მათ შორის, ენერგეტიკული ობიექტების დაცვის ზონები, ტყის მასივებსა და ნარგავებში განაკაფები, დაცვის ზონამდე მისასვლელი გზების პარამეტრები, დაცვის ზონებში მოქმედი შეზღუდვები და სამუშაოთა წარმოების პირობები მტკიცდება საქართველოს მთავრობის სამართლებრივი აქტით. შესაბამისი სამართლებრივი აქტის მიღებისას საქართველოს მთავრობა მხედველობაში იღებს ევროპის კავშირის ტექნიკური უსაფრთხოების სტანდარტებსა და რეგულაციებს.

4. ორი ადგილობრივი ან ურთიერთდაკავშირებული სისტემის ურთიერთთავსებადობის მოთხოვნები განისაზღვრება ტექნიკური რეგლამენტებითა და შესაბამისი ქსელის წესებით.

მუხლი 98. პირდაპირი ხაზები. მესამე პირის საკუთრებაში არსებული ქსელის მოწყობილობებით სარგებლობა

1. ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის პირდაპირი ხაზის აშენება დასაშვებია შემდეგ შემთხვევებში:

ა) თუ ელექტროენერგიის მწარმოებელი და მომხმარებელი აპირებენ ელექტროენერგიის მიწოდების ხელშეკრულების დადებას, მაგრამ ვერ შეძლეს ელექტროენერგიის გადამცემ ან გამანაწილებელ ქსელზე დაშვების მოპოვება;

ბ) თუ ბუნებრივი გაზის საწარმო და მომხმარებელი აპირებენ ბუნებრივი გაზის მიწოდების ხელშეკრულების დადებას, მაგრამ ვერ შეძლეს ბუნებრივი გაზის გადამცემ ან გამანაწილებელ ქსელზე დაშვების მოპოვება.

2. ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის პირდაპირი ხაზის მშენებლობისა და ოპერირებისათვის საჭიროა კომისიის წინასწარი თანხმობა. კომისია განსაზღვრავს ავტორიზაციის მინიჭების ობიექტურ და არადისკრიმინაციულ კრიტერიუმებს.

3. ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული ენერგეტიკული საწარმოები უფლებამოსილი არიან პირდაპირი ხაზები გამოიყენონ საკუთარი საქმიანობის ადგილისთვის, შვილობილი კომპანიებისა და მომხმარებლებისთვის ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის მისაწოდებლად.

4. ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის პირდაპირი ხაზის მეშვეობით მიწოდების შესაძლებლობა გავლენას არ ახდენს ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის ამ კანონის შესაბამისად ყიდვა-გაყიდვაზე ორმხრივი ხელშეკრულების ან ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის ორგანიზებული ბაზრების მეშვეობით.

5. კომისია უფლებამოსილია პირდაპირი ხაზის მშენებლობის ავტორიზაცია მიანიჭოს ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებულ ენერგეტიკულ საწარმოს, თუ არსებობს გადამცემ ან გამანაწილებელ სისტემაზე დაშვებაზე უარი, ამ კანონის 58-ე, 66-ე ან 79-ე მუხლის შესაბამისად.

6. კომისია უფლებამოსილია უარი თქვას პირდაპირი ხაზის მშენებლობის ავტორიზაციის მინიჭებაზე, თუ ასეთი ავტორიზაცია ხელს შეუშლის საჯარო მომსახურების ვალდებულების განხორციელებას, მათ შორის, საბოლოო მომხმარებლის დაცვას.

7. გადამცემი ან გამანაწილებელი ქსელის ან წყალმომარაგების სისტემის მოწყობილობის მესაკუთრე, რომელიც არ არის სისტემის ოპერატორი ან წყალმომარაგების ლიცენზიატი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის შესაბამისად ვალდებულია ითმინოს მისი მოწყობილობით სარგებლობა მომხმარებლისთვის მომსახურების გაწევის მიზნით. აღნიშნული მოწყობილობის ოპერირებისა და მოვლა-პატრონობის წესი განისაზღვრება კომისიის მიერ დამტკიცებული ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით.

8. თუ გონივრულობის ფარგლებში მიღებული ზომების მეშვეობით შეუძლებელია მომხმარებლისათვის მომსახურების გასაწევად საჭირო ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის გადამცემი ან გამანაწილებელი ქსელის ან წყალმომარაგების სისტემის მოწყობილობის მესაკუთრის იდენტიფიცირება, ასეთი მოწყობილობის ოპერირებისა და მოვლა-პატრონობის წესი განისაზღვრება კომისიის მიერ დამტკიცებული ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით. 

თავი XXV. ახალი ინფრასტრუქტურა

(ინფრასტრუქტურა, რომელიც 2007 წლის 1 იანვრამდე არ ყოფილა ექსპლუატაციაში შესული)

მუხლი 99. საშეღავათო პირობები ელექტროენერგიის ახალი ურთიერთდამაკავშირებლებისთვის

1. ელექტროენერგეტიკული საწარმოს მოთხოვნის შემთხვევაში შესაძლოა მუდმივი დენის ახალი ურთიერთდამაკავშირებლის სრული სიმძლავრე ან მისი ნაწილი შეზღუდული დროით გათავისუფლდეს ამ კანონის 29-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“−„ზ“ ქვეპუნქტების, 30-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტების საფუძველზე დადგენილი, აგრეთვე 44-ე და 57-ე მუხლებითა და 63-ე მუხლის მე-9 და მე-10 პუნქტებით დადგენილი ვალდებულებებისგან, თუ დაკმაყოფილებულია ყველა შემდეგი პირობა:

ა) ურთიერთდამაკავშირებლის აშენებასთან დაკავშირებული ინვესტიცია ხელს უწყობს კონკურენციას ელექტროენერგიის მიწოდების საქმიანობაში;

ბ) ინვესტიციის განხორციელება, თანამდევი რისკებიდან გამომდინარე, შეუძლებელია ამ მუხლით გათვალისწინებული შეღავათების დაწესების გარეშე;

გ) ურთიერთდამაკავშირებლის მესაკუთრე პირი სულ მცირე სამართლებრივი ფორმით განცალკევებულია გადამცემი სისტემის ოპერატორისგან და იმ სისტემის ოპერატორისგან, რომელსაც უკავშირდება აღნიშნული ურთიერთდამაკავშირებელი;

დ) ურთიერთდამაკავშირებლით მოსარგებლეებს დაეკისრებათ საფასურის გადახდის ვალდებულება;

ე) ურთიერთდამაკავშირებლით დაკავშირებული ელექტროენერგიის გადამცემი ან გამანაწილებელი სისტემის გამოყენებისთვის დაწესებული საფასურის რომელიმე კომპონენტი არ გამოყენებულა ურთიერთდამაკავშირებლის კაპიტალური ან საოპერაციო დანახარჯების ან მათი ნაწილის დასაფარავად;

ვ) ამ მუხლის შესაბამისად საშეღავათო პირობების დადგენით არ ზიანდება კონკურენცია ან შიდა და რეგიონული ელექტროენერგიის ბაზრები, ან იმ რეგულირებადი სისტემის ეფექტიანი ფუნქციონირება, რომელთანაც დაკავშირებულია ურთიერთდამაკავშირებელი.

2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული საშეღავათო პირობები გამონაკლისის სახით აგრეთვე გამოიყენება ცვლადი დენის ურთიერთდამაკავშირებელთან მიმართებით, თუ განსახილველ ინვესტიციასთან დაკავშირებული ხარჯები და რისკი მნიშვნელოვნად აღემატება იმ ხარჯებსა და რისკს, რომლებიც, ჩვეულებრივ, წარმოიშობა ორი მეზობელი გადამცემი სისტემის ცვლადი დენის ურთიერთდამაკავშირებლით დაკავშირებისას.

3. ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული საშეღავათო პირობები აგრეთვე გამოიყენება არსებული ურთიერთდამაკავშირებლის სიმძლავრის მნიშვნელოვნად გაზრდის შემთხვევაში.

4. ამ მუხლის პირველი, მე-2 და მე-3 პუნქტებით გათვალისწინებული საშეღავათო პირობების დადგენის შესახებ გადაწყვეტილებას ყოველი ცალკეული შემთხვევისთვის იღებენ კომისია და შესაბამისი მეზობელი ქვეყნის კომპეტენტური მარეგულირებელი ორგანო.

5. კომისია უფლებამოსილია საშეღავათო პირობების დადგენის შესახებ გადაწყვეტილების მიღებამდე საკითხი განსახილველად წარუდგინოს აგრეთვე ენერგეტიკული გაერთიანების მარეგულირებელ საბჭოს და, მიზანშეწონილობის შემთხვევაში, გაითვალისწინოს მისი მოსაზრებები.

6. საშეღავათო პირობების დადგენის შესახებ გადაწყვეტილების მიღებისას ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში უნდა შეფასდეს საშეღავათო პირობების ხანგრძლივობისა და ურთიერთდამაკავშირებელზე არადისკრიმინაციულ დაშვებასთან დაკავშირებული პირობების დადგენის საჭიროება. ამ მიზნით მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული ასაშენებელი დამატებითი სიმძლავრე ან არსებული სიმძლავრის ცვლილება, პროექტის განხორციელების ვადა და სხვა მნიშვნელოვანი გარემოებები.

7. საშეღავათო პირობების დადგენამდე კომისია განსაზღვრავს ურთიერთდამაკავშირებლის სიმძლავრის მართვისა და განაწილების წესებს. ურთიერთდამაკავშირებლის გადატვირთვის მართვის წესები უნდა მოიცავდეს გამოუყენებელი სიმძლავრის ბაზარზე შეთავაზების ვალდებულებასა და ურთიერთდამაკავშირებლით მოსარგებლეთა უფლებას, მეორეულ ბაზარზე ივაჭრონ სახელშეკრულებო სიმძლავრით. ამ მუხლის პირველი პუნქტის „ა“, „ბ“ და „ვ“ ქვეპუნქტებში მითითებული კრიტერიუმების შეფასებისას გათვალისწინებული უნდა იქნეს სიმძლავრის განაწილების პროცედურის შედეგები.

8. თუ კომისია და მეზობელი ქვეყნის მარეგულირებელი ორგანო საშეღავათო პირობების დადგენის შესახებ გადაწყვეტილებას მიიღებენ შესაბამისი მოთხოვნის წარდგენიდან 6 თვის ვადაში, კომისია აღნიშნული გადაწყვეტილების შესახებ აცნობებს ენერგეტიკული გაერთიანების მარეგულირებელ საბჭოს. საშეღავათო პირობების დადგენის შესახებ გადაწყვეტილება, მათ შორის, ამ მუხლის მე-6 პუნქტით გათვალისწინებული ყველა პირობა, სათანადოდ უნდა დასაბუთდეს და გამოქვეყნდეს.

9. ამ მუხლის მე-4−მე-8 პუნქტებით განსაზღვრული გადაწყვეტილება შესაბამის მარეგულირებელ ორგანოებსა და განმცხადებლებთან განხილვის საფუძველზე შეიძლება მიიღოს ენერგეტიკული გაერთიანების მარეგულირებელმა საბჭომ, თუ:

ა) კომისიამ და მეზობელი ქვეყნის მარეგულირებელმა ორგანომ ვერ მიიღეს გადაწყვეტილება საშეღავათო პირობების დადგენის შესახებ 6 თვის ვადაში იმ დღიდან, როდესაც აღნიშნული მარეგულირებლებიდან ყველაზე ბოლომ მიიღო შესაბამისი მოთხოვნა;

ბ) არსებობს კომისიის ან მეზობელი ქვეყნის მარეგულირებელი ორგანოს მოთხოვნა ენერგეტიკული გაერთიანების მარეგულირებელი საბჭოს მიერ აღნიშნული გადაწყვეტილების მიღების შესახებ.

10. მიუხედავად ამ მუხლის მე-4−მე-9 პუნქტების დებულებებისა, კომისია უფლებამოსილია საჭიროების შემთხვევაში საშეღავათო პირობების დადგენასთან დაკავშირებით ამ კანონის 24-ე მუხლით დადგენილი წესით გამართოს კონსულტაციები კომპეტენტურ სახელმწიფო უწყებებთან. კონსულტაციის პროცესის შედეგად მიღებული მოსაზრებები ქვეყნდება გადაწყვეტილებასთან ერთად.

11. კომისია ენერგეტიკული გაერთიანების მარეგულირებელ საბჭოსა და ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს დაუყოვნებლივ უგზავნის საშეღავათო პირობების დადგენის შესახებ მიღებული მოთხოვნის ასლს და აცნობებს მიღებული გადაწყვეტილების შესახებ ყველა საჭირო ინფორმაციასთან ერთად.

12. ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს ამ მუხლის მე-11 პუნქტით განსაზღვრული ინფორმაცია შეიძლება მიეწოდოს აგრეგირებული სახით, რათა უზრუნველყოფილ იქნეს მისი შესაძლებლობა, მიიღოს დასაბუთებული გადაწყვეტილება. აღნიშნული ინფორმაცია სხვა მონაცემებთან ერთად უნდა შეიცავდეს:

ა) საშეღავათო პირობების დადგენის ან დადგენაზე უარის თქმის დეტალურ მიზეზებს, მათ შორის, ასეთი პირობების დადგენის აუცილებლობის განმაპირობებელ ფინანსურ ინფორმაციას;

ბ) კონკურენციასა და ელექტროენერგიის ბაზრის ეფექტიან ფუნქციონირებაზე საშეღავათო პირობების დადგენის ზეგავლენის კვლევას;

გ) გარემოებებს, რომლებმაც განაპირობა საშეღავათო პირობების მოქმედების ვადა, და ურთიერთდამაკავშირებლის სიმძლავრის წილი, რომელზედაც ვრცელდება საშეღავათო პირობები;

დ) შესაბამის მარეგულირებელ ორგანოებთან კონსულტაციის შედეგები.

13. ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნო უფლებამოსილია ამ მუხლის მე-12 პუნქტით გათვალისწინებული ინფორმაციის მიწოდებიდან 2 თვის განმავლობაში მოსთხოვოს შესაბამის მარეგულირებელ ორგანოებს საშეღავათო პირობების დადგენის შესახებ გადაწყვეტილებაში ცვლილების შეტანა ან ასეთი გადაწყვეტილების გაუქმება. გადაწყვეტილების მიღების 2-თვიანი ვადა შესაძლოა გაგრძელდეს დამატებით 2 თვით, თუ:

ა) ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს განსახილველ საკითხთან დაკავშირებით ესაჭიროება დამატებითი ინფორმაციის მოძიება;

ბ) არსებობს ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოსა და შესაბამისი მარეგულირებელი ორგანოების თანხმობა ვადის გაგრძელებაზე.

14. ამ მუხლის მე-13 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტით დადგენილი საფუძვლით გადაწყვეტილების მიღების ვადის გაგრძელების შემთხვევაში დამატებითი ვადის ათვლა იწყება ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს მიერ გამოთხოვილი ინფორმაციის სრულყოფილი სახით მიღების მომდევნო დღიდან. თუ ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს შესაბამისი მოთხოვნით განსაზღვრულ ვადაში არ მიეწოდა გამოთხოვილი ინფორმაცია, მარეგულირებელი ორგანოს შეტყობინება საშეღავათო პირობების დადგენის შესახებ ჩაითვლება გაუქმებულად, გარდა იმ შემთხვევისა, თუ:

ა) მოთხოვნით განსაზღვრული ვადის გასვლამდე ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოსა და შესაბამისი მარეგულირებელი ორგანოების თანხმობით გაგრძელდა ინფორმაციის მიწოდების ვადა;

ბ) შესაბამისი მარეგულირებელი ორგანოები დასაბუთებული შეტყობინებით დაუდასტურებენ ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს მათ მიერ მიწოდებული ინფორმაციის სისრულეს.

15. ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს მოთხოვნა საშეღავათო პირობების დადგენის შესახებ გადაწყვეტილებაში ცვლილების შეტანის ან გაუქმების შესახებ უნდა დაკმაყოფილდეს ასეთი მოთხოვნის მიღებიდან 1 თვის ვადაში, რის შესახებაც ეცნობება ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს.

16. საშეღავათო პირობების დადგენის შესახებ გადაწყვეტილებასთან დაკავშირებით ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს მიერ გაცემული თანხმობა ძალას კარგავს მიღებიდან 2 წლის შემდეგ, თუ ამ ვადაში არ დაიწყება ურთიერთდამაკავშირებლის მშენებლობა, ან მიღებიდან 5 წლის შემდეგ, თუ ურთიერთდამაკავშირებელი ამ ვადაში არ იქნა ექსპლუატაციაში მიღებული, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნო მიიჩნევს, რომ დაყოვნება გამოწვეულია იმ პირისგან დამოუკიდებელი მიზეზით, რომლის მოთხოვნითაც დადგინდა საშეღავათო პირობები.

17. ამ მუხლის მე-5−მე-16 პუნქტებით გათვალისწინებული მოთხოვნები ვრცელდება იმ შემთხვევაში, თუ მეზობელი ქვეყანა, რომელთანაც საქართველოს აკავშირებს მოცემული ურთიერთდამაკავშირებელი, ენერგეტიკული გაერთიანების წევრი ქვეყანაა ან თანხმობას აცხადებს ამ მოთხოვნების გამოყენებაზე.

მუხლი 100. საშეღავათო პირობები ბუნებრივი გაზის ახალი ინფრასტრუქტურისთვის

1. ბუნებრივი გაზის საწარმოს მოთხოვნის შემთხვევაში შესაძლოა ბუნებრივი გაზის მნიშვნელოვანი ახალი ინფრასტრუქტურა, მათ შორის, ურთიერთდამაკავშირებელი, ბუნებრივი გაზის საცავის ობიექტი და გათხევადებული ბუნებრივი გაზის ობიექტი, შეზღუდული დროით გათავისუფლებულ იქნეს ამ კანონის 29-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“−„ზ“ ქვეპუნქტების, 30-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტების საფუძველზე დადგენილი, აგრეთვე 44-ე, 65-ე, 78-ე და 87-ე მუხლებით დადგენილი ვალდებულებებისგან, თუ დაკმაყოფილებულია ყველა შემდეგი პირობა:

ა) ინფრასტრუქტურის აშენებასთან დაკავშირებული ინვესტიცია ხელს უწყობს კონკურენციას ბუნებრივი გაზის მიწოდების საქმიანობაში და აუმჯობესებს მიწოდების უსაფრთხოებას;

ბ) ინვესტიციის განხორციელება, თანამდევი რისკებიდან გამომდინარე, შეუძლებელია ამ მუხლით გათვალისწინებული შეღავათების დაწესების გარეშე;

გ) ინფრასტრუქტურის მესაკუთრე პირი სულ მცირე სამართლებრივი ფორმით განცალკევებულია იმ სისტემის ოპერატორისგან, რომლის სისტემაშიც უნდა აშენდეს შესაბამისი ინფრასტრუქტურა;

დ) ინფრასტრუქტურით მოსარგებლეებს დაეკისრებათ საფასურის გადახდის ვალდებულება;

ე) ამ მუხლის შესაბამისად საშეღავათო პირობების დადგენით ზიანი არ ადგება კონკურენციას და გაზის შიდა ბაზრის ან იმ რეგულირებადი სისტემის ეფექტიან ფუნქციონირებას, რომელთანაც შესაბამისი ინფრასტრუქტურაა მიერთებული.

2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული საშეღავათო პირობები აგრეთვე გამოიყენება არსებული ინფრასტრუქტურის სიმძლავრის მნიშვნელოვნად გაზრდისა და გარდაქმნის შემთხვევებში, თუ აღნიშნული ბუნებრივი გაზის მიწოდების ახალი წყაროების განვითარების შესაძლებლობას წარმოშობს.

3. ამ მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტებით გათვალისწინებული საშეღავათო პირობების დადგენის შესახებ გადაწყვეტილებას ყოველი ცალკეული შემთხვევისთვის იღებს კომისია ამ მუხლით განსაზღვრულ კრიტერიუმებზე დაყრდნობით.

4. თუ ინფრასტრუქტურა, რომლის მიმართაც მოთხოვნილია საშეღავათო პირობების დადგენა, გადაკვეთს საქართველოსა და ენერგეტიკული გაერთიანების სხვა რომელიმე მხარის საზღვარს, ენერგეტიკული გაერთიანების მარეგულირებელ საბჭოს უფლება აქვს, კომისიასა და ენერგეტიკული გაერთიანების შესაბამისი მხარის მარეგულირებელ ორგანოს წარუდგინოს საშეღავათო პირობების დადგენის შესახებ სარეკომენდაციო მოსაზრება, რომელიც შესაძლოა საფუძვლად დაედოს გადაწყვეტილებას საშეღავათო პირობების დადგენის შესახებ. ენერგეტიკული გაერთიანების მარეგულირებელ საბჭოს სარეკომენდაციო მოსაზრება მზადდება საშეღავათო პირობების დადგენის შესახებ მოთხოვნის მიღებიდან 2 თვის ვადაში, რომელიც აითვლება იმ თარიღიდან, როდესაც კომისიასა და შესაბამის მარეგულირებელ ორგანოს შორის უკანასკნელმა მიიღო შესაბამისი მოთხოვნა.

5. თუ შესაბამის მარეგულირებელ ორგანოებს შორის საშეღავათო პირობების დადგენის შესახებ შეთანხმება მიღწეულ იქნა მოთხოვნის მიღებიდან 6 თვის ვადაში, ისინი გადაწყვეტილების შესახებ აცნობებენ ენერგეტიკული გაერთიანების მარეგულირებელ საბჭოს. აღნიშნული 6-თვიანი პერიოდი აითვლება იმ თარიღიდან, როდესაც კომისიასა და შესაბამის მარეგულირებელ ორგანოს შორის უკანასკნელმა მიიღო შესაბამისი მოთხოვნა.

6. ენერგეტიკული გაერთიანების მარეგულირებელი საბჭო თავად განახორციელებს ენერგეტიკული გაერთიანების შესაბამისი მხარეების მარეგულირებელი ორგანოების საშეღავათო პირობების დადგენასთან დაკავშირებულ უფლებამოსილებას, თუ:

ა) მარეგულირებელი ორგანოები ვერ მიიღებენ გადაწყვეტილებას საშეღავათო პირობების დადგენის შესახებ შესაბამისი მოთხოვნის მიღებიდან 6 თვის ვადაში, რომელიც აითვლება იმ თარიღიდან, როდესაც კომისიასა და შესაბამის მარეგულირებელ ორგანოს შორის უკანასკნელმა მიიღო შესაბამისი მოთხოვნა;

ბ) არსებობს შესაბამისი მარეგულირებელი ორგანოების ერთობლივი მოთხოვნა ენერგეტიკული გაერთიანების მარეგულირებელი საბჭოს მიერ აღნიშნული უფლებამოსილების განხორციელების შესახებ.

7. შესაბამისი მარეგულირებელი ორგანოები უფლებამოსილი არიან ერთობლივად მოითხოვონ ამ მუხლის მე-6 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული ვადის 3 თვით გაგრძელება.

8. კომისია საშეღავათო პირობების დადგენის შესახებ გადაწყვეტილების მიღებამდე კონსულტაციებს მართავს შესაბამის მარეგულირებელ ორგანოებსა და განმცხადებლებთან.

9. საშეღავათო პირობები შესაძლოა დაწესდეს ახალი ინფრასტრუქტურის, აგრეთვე არსებული, მნიშვნელოვნად გაზრდილი სიმძლავრის მქონე ინფრასტრუქტურის სრული სიმძლავრის ან მისი ნაწილის მიმართ.

10. საშეღავათო პირობების დადგენის შესახებ გადაწყვეტილების მიღებისას ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში უნდა შეფასდეს საშეღავათო პირობების ხანგრძლივობისა და ინფრასტრუქტურაზე არადისკრიმინაციულ დაშვებასთან დაკავშირებული პირობების დადგენის საჭიროება. ამ მიზნით მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული ასაშენებელი დამატებითი სიმძლავრე ან არსებული სიმძლავრის ცვლილება, პროექტის განხორციელების ვადა და სხვა მნიშვნელოვანი გარემოებები.

11. საშეღავათო პირობების დადგენამდე კომისია განსაზღვრავს ინფრასტრუქტურის სიმძლავრის მართვისა და განაწილების წესებს. წესები უნდა ითვალისწინებდეს ინფრასტრუქტურით პოტენციური მოსარგებლის მიერ სიმძლავრეზე ხელშეკრულების დადებასთან დაკავშირებით საკუთარი ინტერესის გამოხატვის შესაძლებლობას ახალი ინფრასტრუქტურის სიმძლავრის განაწილებამდე, მათ შორის, საკუთარი მოხმარების მიზნით. ინფრასტრუქტურის გადატვირთვის მართვის წესები კომისიის მოთხოვნის შესაბამისად უნდა მოიცავდეს გამოუყენებელი სიმძლავრის ბაზარზე შეთავაზების ვალდებულებასა და ინფრასტრუქტურით მოსარგებლის უფლებას, მეორეულ ბაზარზე ივაჭრონ სახელშეკრულებო სიმძლავრით. ამ მუხლის პირველი პუნქტის „ა“, „ბ“ და „ე“ ქვეპუნქტებში მითითებული კრიტერიუმების შეფასებისას გათვალისწინებული უნდა იქნეს სიმძლავრის განაწილების პროცედურის შედეგები.

12. საშეღავათო პირობების დადგენის შესახებ გადაწყვეტილება, მათ შორის, ამ მუხლის მე-11 პუნქტით გათვალისწინებული ყველა გარემოება, სათანადოდ უნდა დასაბუთდეს და გამოქვეყნდეს „საქართველოს საკანონმდებლო მაცნეში“. გადაწყვეტილებაში აღინიშნება:

ა) საშეღავათო პირობების დადგენის ან დადგენაზე უარის თქმის დეტალური მიზეზები, მათ შორის, ასეთი პირობების დადგენის აუცილებლობის განმაპირობებელი ფინანსური ინფორმაცია;

ბ) კონკურენციასა და გაზის შიდა ბაზრის ეფექტიან ფუნქციონირებაზე საშეღავათო პირობების დადგენის ზეგავლენის კვლევა;

გ) გარემოებები, რომლებმაც განაპირობა საშეღავათო პირობების მოქმედების ვადა, და გაზის ინფრასტრუქტურის სიმძლავრის წილი, რომელზედაც ვრცელდება საშეღავათო პირობები;

დ) სხვა ქვეყნებთან ან შესაბამის მარეგულირებელ ორგანოებთან კონსულტაციის შედეგები, თუ საშეღავათო პირობები დგინდება ურთიერთდამაკავშირებელთან მიმართებით;

ე) ინფრასტრუქტურის წვლილი გაზის მიწოდების დივერსიფიკაციის მიზნებისთვის.

13. ამ მუხლის მე-3 პუნქტის დებულების მიუხედავად, კომისია უფლებამოსილია საშეღავათო პირობების დადგენის შესახებ გადაწყვეტილების მიღებამდე მიმართოს ენერგეტიკული გაერთიანების მარეგულირებელ საბჭოს მოსაზრების წარდგენის მოთხოვნით. ენერგეტიკული გაერთიანების მარეგულირებელი საბჭოს მოსაზრება ქვეყნდება გადაწყვეტილებასთან ერთად.

14. კომისია ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს დაუყოვნებლივ უგზავნის საშეღავათო პირობების დადგენის შესახებ მიღებული მოთხოვნის ასლს და აცნობებს მიღებული გადაწყვეტილების თაობაზე ყველა საჭირო ინფორმაციასთან ერთად. აღნიშნული ინფორმაცია ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს შეიძლება მიეწოდოს აგრეგირებული სახით, რათა უზრუნველყოფილ იქნეს მისი შესაძლებლობა, მიიღოს დასაბუთებული გადაწყვეტილება.

15. ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნო უფლებამოსილია შეტყობინების მიღებიდან 2 თვის განმავლობაში მოუწოდოს კომისიას საშეღავათო პირობების დადგენის შესახებ გადაწყვეტილებაში ცვლილების შეტანისკენ ან ასეთი გადაწყვეტილების გაუქმებისკენ. 2-თვიანი ვადა შესაძლოა გაგრძელდეს დამატებით 2 თვით, თუ:

ა) ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს განსახილველ საკითხთან დაკავშირებით ესაჭიროება დამატებითი ინფორმაციის მოძიება;

ბ) არსებობს ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოსა და კომისიის თანხმობა ვადის გაგრძელებაზე.

16. ამ მუხლის მე-15 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტით დადგენილი საფუძვლით გადაწყვეტილების მიღების ვადის გაგრძელების შემთხვევაში დამატებითი ვადის ათვლა იწყება ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს მიერ გამოთხოვილი ინფორმაციის სრულყოფილი სახით მიღების მომდევნო დღიდან. თუ ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს მოთხოვნით განსაზღვრულ ვადაში არ მიეწოდა გამოთხოვილი ინფორმაცია, კომისიის შეტყობინება საშეღავათო პირობების დადგენის შესახებ ჩაითვლება გაუქმებულად, გარდა იმ შემთხვევისა, თუ:

ა) მოთხოვნით განსაზღვრული ვადის გასვლამდე ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოსა და კომისიის თანხმობით გაგრძელდა ინფორმაციის მიწოდების ვადა;

ბ) კომისია დასაბუთებული შეტყობინებით დაუდასტურებს ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს მის მიერ მიწოდებული ინფორმაციის სრულყოფილებას.

17. კომისია მხედველობაში იღებს ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს მოსაზრებას საშეღავათო პირობების დადგენის შესახებ გადაწყვეტილებაში ცვლილების შეტანის ან მისი გაუქმების შესახებ. თუ კომისიის საბოლოო გადაწყვეტილება განსხვავდება ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს მოსაზრებისგან, კომისია გადაწყვეტილებასთან ერთად აქვეყნებს შესაბამის დასაბუთებას.

18. საშეღავათო პირობების დადგენის შესახებ გადაწყვეტილებაზე ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს მოსაზრების მოქმედება წყდება მისი მიღებიდან 2 წლის შემდეგ, თუ ამ ვადაში არ დაიწყება ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, ან მიღებიდან 5 წლის შემდეგ, თუ ინფრასტრუქტურა ამ ვადაში არ იქნა ექსპლუატაციაში მიღებული, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნო მიიჩნევს, რომ დაყოვნება გამოწვეულია იმ პირისგან დამოუკიდებელი მიზეზებით, რომლის მოთხოვნითაც დადგინდა საშეღავათო პირობები. 

კარი X. მიწოდება

თავი XXVI. მიწოდების ორგანიზება

მუხლი 101. მიწოდების საქმიანობა

1. საბოლოო მომხმარებლისთვის ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის მიწოდება ხორციელდება ამ კანონითა და მის საფუძველზე გამოცემული კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებით დადგენილი წესით.

2. ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის მიწოდება, გარდა ამ კანონით პირდაპირ განსაზღვრული შემთხვევებისა, ხორციელდება არარეგულირებული, საბაზრო ფასით, საბოლოო   მომხმარებელსა და ელექტროენერგიის მიმწოდებელს ან ბუნებრივი გაზის მიმწოდებელს შორის დადებული მიწოდების ხელშეკრულების  საფუძველზე.

3. საყოფაცხოვრებო მომხმარებელსა და მცირე საწარმოს უფლება აქვთ, ამ კანონის 108-ე და 109-ე მუხლების შესაბამისად ისარგებლონ ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის მიწოდების მომსახურებით.

4. ელექტროენერგიის მიმწოდებელი ან ბუნებრივი გაზის მიმწოდებელი ელექტროენერგიას ან ბუნებრივ გაზს ყიდულობს ორმხრივი ხელშეკრულების საფუძველზე ან ორგანიზებულ ენერგეტიკულ  ბაზარზე. ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის ყიდვა-გაყიდვა ხორციელდება ამ კანონის XXX და XXXI თავების შესაბამისად.

5. ელექტროენერგიის მიმწოდებელს ან ბუნებრივი გაზის მიმწოდებელს, რომელსაც ამ კანონის XXVII თავის შესაბამისად დაეკისრა საჯარო მომსახურების ვალდებულება, უფლება აქვს, იყიდოს ან გაყიდოს ელექტროენერგია ან ბუნებრივი გაზი ამ მუხლის მე-4 პუნქტის, შესაბამისი ბაზრის მოდელის კონცეფციისა და კომისიის სამართლებრივი აქტების მოთხოვნათა დაცვით, თუ საჯარო მომსახურების სახით მიწოდების საქმიანობისა და სხვა სახის მიწოდების საქმიანობისთვის ან/და ვაჭრობის საქმიანობისთვის საბუღალტრო აღრიცხვას განცალკევებულად  აწარმოებს.

6. კომისია, საქართველოს მიერ ნაკისრი საერთაშორისო ვალდებულებებიდან გამომდინარე, უზრუნველყოფს, რომ მიწოდების საქმიანობის რეგულირება ამ კანონსა და სხვა სამართლებრივ აქტებზე დაყრდნობით არ იყოს დისკრიმინაციული ენერგეტიკული გაერთიანების რომელიმე მხარის ენერგეტიკული საწარმოს მიმართ.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 102. შეტყობინება მიწოდებისა და სხვა საქმიანობის შესახებ, რომელთა ავტორიზაცია არ მოითხოვს ლიცენზიის გაცემას

1. მცირე სიმძლავრის  ელექტროსადგური ან ენერგეტიკული  საწარმო, რომელიც ახორციელებს მიწოდების, ვაჭრობის ან ორმხრივი ხელშეკრულებების პლატფორმის ადმინისტრირების საქმიანობას ან რომელსაც სურს აღნიშნული საქმიანობის განხორციელება,  ამის  შესახებ  ამ  კანონის მოთხოვნათა დაცვით, კომისიის მიერ დამტკიცებული ფორმით ატყობინებს კომისიას.

2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში ენერგეტიკული საწარმო კომისიას წერილობით შეტყობინებას წარუდგენს შესაბამისი საქმიანობის დაწყებიდან  არაუგვიანეს 5 სამუშაო დღისა. საქმიანობის დაწყება გულისხმობს ელექტროენერგიის გამომუშავებას (გარდა ამ კანონის 36-ე მუხლით გათვალისწინებული შემთხვევისა), მომხმარებლისთვის ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის მიწოდებას მასთან დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, ორგანიზებულ ბაზარზე ელექტროენერგიით ან ბუნებრივი გაზით ვაჭრობის დაწყებას ან ორმხრივი ხელშეკრულებების  პლატფორმის ადმინისტრირებას. კომისიისთვის წარდგენილ წერილობით შეტყობინებას უნდა დაერთოს დამატებითი ინფორმაცია, მათ შორის, ენერგეტიკული საწარმოს შემთხვევაში − მისი სარეგისტრაციო მონაცემები, იურიდიული  და  ფაქტობრივი  მისამართები, ხოლო მცირე  სიმძლავრის ელექტროსადგურის  შემთხვევაში – აგრეთვე უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული,  ობიექტის  ექსპლუატაციაში მიღების  დამადასტურებელი  დოკუმენტი და  სხვა  საკონტაქტო ინფორმაცია, ამასთანავე,  ინფორმაცია განხორციელებული ან დაგეგმილი გამომუშავების, მიწოდებისა და ვაჭრობის საქმიანობების შესახებ, ამ საქმიანობების სავარაუდო წლიური ბრუნვა და კომისიის შესაბამისი სამართლებრივი აქტით გათვალისწინებული სხვა მონაცემები და დოკუმენტები.

3. ამ მუხლით გათვალისწინებული საქმიანობის შესახებ კომისიისთვის წარდგენილი შეტყობინება საინფორმაციო ხასიათისაა. კომისიას უფლება არ აქვს, რომელიმე ენერგეტიკულ საწარმოს აუკრძალოს ამ მუხლით გათვალისწინებული საქმიანობის განხორციელება. ეს პუნქტი არ ვრცელდება მცირე სიმძლავრის ელექტროსადგურზე, რომელზედაც გაცემული არ არისობიექტის ექსპლუატაციაში მიღების დამადასტურებელი დოკუმენტი.

4. ამ მუხლის მე-3 პუნქტი არ ზღუდავს კომისიის უფლებამოსილებას, განახორციელოს  ენერგეტიკული  საწარმოს  საქმიანობის ზედამხედველობა, მიმართოს კომპეტენტურ სახელმწიფო უწყებებს, თუ არსებობს ეჭვი ელექტროენერგიის მიმწოდებლის, ბუნებრივი გაზის მიმწოდებლის, ტრეიდერის ან/და ორმხრივი ხელშეკრულებების პლატფორმის ადმინისტრატორის საქმიანობის საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნებთან შესაბამისობის  შესახებ,  ან/და საჭიროების  შემთხვევაში ენერგეტიკულ  საწარმოს ამ კანონის 153-ე მუხლის შესაბამისად დააკისროს ჯარიმა.

5. თუ ენერგეტიკული საწარმო წყვეტს ან აპირებს, რომ შეწყვიტოს საქმიანობა, იგი აღნიშნულის შესახებ წერილობით ატყობინებს კომისიას კომისიის მიერ დამტკიცებული სამართლებრივი აქტის შესაბამისად საქმიანობის შეწყვეტიდან არაუგვიანეს 5 სამუშაო დღისა.

6. კომისია აწარმოებს საქართველოში საქმიანობის  განმახორციელებელი მცირე სიმძლავრის ელექტროსადგურების, ელექტროენერგიის მიმწოდებლების, ბუნებრივი გაზის მიმწოდებლების, ტრეიდერებისა და ორმხრივი ხელშეკრულებების პლატფორმის ადმინისტრატორების რეესტრს, რომელიც საკონტაქტო ინფორმაციასთან ერთად კომისიის ვებგვერდზე ქვეყნდება.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 103. მიწოდების წესები

1. მიმწოდებლისა და საბოლოო მომხმარებლის უფლება-მოვალეობები განისაზღვრება მიწოდების ხელშეკრულებით.

2. მიწოდების ხელშეკრულების დადებასა და მის შინაარსთან დაკავშირებულ დამატებით საკითხებს აწესრიგებს კომისია ამ კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად დამტკიცებული მიწოდების წესებით, რომელთა დაცვაც სავალდებულოა ყველა მიმწოდებლისთვის. მიწოდების წესები მტკიცდება როგორც ელექტროენერგიის, ისე ბუნებრივი გაზის სექტორისთვის.

3. მიწოდების ხელშეკრულების მოწესრიგების მიზნით მიწოდების წესებით განისაზღვრება:

ა) მიწოდების ხელშეკრულების პირობების შეცვლის წესი;

ბ) საბოლოო მომხმარებლის მიერ ხელშეკრულების შეწყვეტის უფლება;

 გ) მიწოდების ფასის გაზრდამდე მომხმარებლისთვის შესაბამისი ინფორმაციის მიწოდების წესი;

დ) მომსახურების ხელმისაწვდომობასა და მისით სარგებლობასთან დაკავშირებით მოქმედი ფასების, სტანდარტული ვადებისა და პირობების შესახებ ინფორმაციის მიწოდების წესი;

ე) საბოლოო მომხმარებლის ვალდებულება, საჭიროების შემთხვევაში ხელმისაწვდომი გახადოს მიწოდების ხელშეკრულებასთან, გაანგარიშებებთან ან ქვითართან დაკავშირებული ინფორმაცია, მათ შორის, ფასები, მათი ცვლილების წესი და მოხმარების აღრიცხვის მონაცემები;

ვ) მიწოდების ხელშეკრულების შესაბამისად გაწეული მომსახურებისთვის საფასურის დარიცხვისა და გადახდის წესი.

4. მიმწოდებელი უზრუნველყოფს საბოლოო მომხმარებლისთვის შეთავაზებული მიწოდების ხელშეკრულების პირობების შესაბამისობას მიწოდების წესებთან. ხელშეკრულების პირობები ჩამოყალიბებული უნდა იყოს ნათლად, გასაგებად და არ უნდა შეიცავდეს მომხმარებლის უფლებების განხორციელებასთან დაკავშირებულ ადმინისტრაციულ და არასახელშეკრულებო ბარიერებს, მათ შორის, არასაჭირო დოკუმენტების წარდგენის მოთხოვნას. მიმწოდებელი უზრუნველყოფს საბოლოო მომხმარებლის დაცვას გაყიდვის არასამართლიანი და შეცდომაში შემყვანი მეთოდებისგან.

5. მიმწოდებელი შეიმუშავებს და კომისიის მიერ დამტკიცების შემდეგ სათანადო ფორმით აქვეყნებს მიწოდების ხელშეკრულების სტანდარტულ პირობებს. მიმწოდებელი ასევე აქვეყნებს მომსახურების ფასს ან შესაბამის შემთხვევაში რეგულირებულ ტარიფს.

6. მიწოდების წესები უზრუნველყოფს საბოლოო მომხმარებლის უფლებას:

ა) დადოს მიმწოდებელთან ხელშეკრულება, რომელიც მოიცავს:

ა.ა) მიმწოდებლის საიდენტიფიკაციო მონაცემებს;

ა.ბ) გასაწევ მომსახურებას და მის ხარისხს;

ა.გ) მოქმედი ფასის ან შესაბამის შემთხვევაში რეგულირებული ტარიფის შესახებ განახლებული ინფორმაციის მიღების საშუალებებს;

ა.დ) ხელშეკრულების მოქმედების ვადას, ხელშეკრულებისა და მომსახურების ვადის გაგრძელებისა და მისი მოქმედების შეწყვეტის წესს, აგრეთვე ხელშეკრულების ცალმხრივად გაუქმების უფლებას, ასეთის არსებობის შემთხვევაში;

ა.ე) კომპენსაციასა და თანხის დაბრუნებასთან დაკავშირებულ წესებს, ასეთის არსებობის შემთხვევაში, თუ მომსახურება არ სრულდება ხელშეკრულებით განსაზღვრული პირობების შესაბამისად;

ა.ვ) სადავო საკითხების განხილვის პროცედურების დაწყების წესს ამ კანონის 155-ე მუხლის შესაბამისად;

ბ) მიიღოს წინასწარი შეტყობინება ხელშეკრულების პირობების ნებისმიერი ცვლილების შესახებ, აგრეთვე მიიღოს ინფორმაცია მის უფლებაზე, ცალმხრივად შეწყვიტოს ხელშეკრულება შეტყობინების მიღების შემდეგ. მიმწოდებელს ევალება, მიწოდების წესებით დადგენილ ვადაში წინასწარ და უშუალოდ აცნობოს მომხმარებელს გაზრდილი საფასურის შესახებ;

გ) მიიღოს გამჭვირვალე ინფორმაცია ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის სექტორში არსებულ მომსახურებაზე დაშვებასა და ამ მომსახურებით სარგებლობასთან დაკავშირებით მოქმედი ფასის, ტარიფისა და ხელშეკრულების სტანდარტული პირობების შესახებ;

დ) ისარგებლოს პრეტენზიის განხილვის გამჭვირვალე, მარტივი და უფასო პროცედურით. ასეთი პროცედურა უნდა იძლეოდეს დავების სამართლიანი და დროული გადაწყვეტის შესაძლებლობას, შესაბამის შემთხვევაში ამ კანონის 105-ე მუხლის პირველი პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ანაზღაურების ან/და კომპენსაციის გამოყენებით;

ე) მიიღოს ინფორმაცია განსაზღვრული ხარისხის ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის საჯაროდ გამოქვეყნებული ფასით ან რეგულირებული ტარიფით მიღებასთან დაკავშირებით საკუთარი უფლებების შესახებ.

7. მიწოდების ხელშეკრულების დებულებები უნდა იყოს სამართლიანი, ნათლად და არაორაზროვნად უნდა ადგენდეს მიმწოდებლისა და საბოლოო მომხმარებლის უფლება-მოვალეობებს. თუ მიწოდების ხელშეკრულება შუამავლის მეშვეობით არის დადებული, ამ მუხლის მე-5 და მე-6 პუნქტებით განსაზღვრული ინფორმაცია საბოლოო მომხმარებელს უნდა მიეწოდოს ხელშეკრულების გაფორმებამდე.

8. დაუშვებელია, საბოლოო მომხმარებელს, რომელსაც სურს მიმწოდებლის შეცვლა,მიწოდების ხელშეკრულებით შეეზღუდოს მოქმედი მიწოდების ხელშეკრულების ვადამდე მოშლის უფლება ან დაუწესდეს დამატებითი ფინანსური ვალდებულება, გარდა იმ შემთხვევისა, თუ მიმწოდებელსა და საბოლოო არასაყოფაცხოვრებო მომხმარებელს შორის დადებული ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.

9. მიწოდების წესები შეიძლება ითვალისწინებდეს ასევე მომხმარებელთან და სისტემის ოპერატორთან მიმართებით მიმწოდებლის პასუხისმგებლობის უზრუნველყოფის მოთხოვნებს, თუ აღნიშნული მოთხოვნები განსაზღვრული არ არის შესაბამის ქსელის წესებში.

მუხლი 104. მიწოდების ხელშეკრულების სტანდარტული პირობები

1. კომისია ამტკიცებს მიწოდების ხელშეკრულების სტანდარტულ პირობებს, რომლებიც განსაზღვრავს საყოფაცხოვრებო მომხმარებლებისა და მცირე საწარმოებისთვის ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის უწყვეტი და საიმედო მიწოდების პირობებს.

2. ელექტროენერგიის მიმწოდებელი ან ბუნებრივი გაზის მიმწოდებელი ვალდებულია საყოფაცხოვრებო  მომხმარებელთან  ან/და  მცირე საწარმოსთან მიწოდების  ხელშეკრულება  დადოს კომისიის მიერ დამტკიცებული მიწოდების ხელშეკრულების სტანდარტული პირობების შესაბამისად. მიწოდების ხელშეკრულება სტანდარტული პირობებით დადებულად ითვლება კომისიის მიერ დადგენილი წესით მიწოდების ხელშეკრულების სტანდარტულ პირობებთან მიერთების შემთხვევაში.

3. მიმწოდებელი უფლებამოსილია უარი თქვას მომხმარებლისთვის მომსახურების გაწევაზე, ან შესაბამისი გადამცემი ან გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორს მოსთხოვოს საბოლოო მომხმარებლისთვის ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის მიწოდების შეწყვეტა მხოლოდ შემდეგ შემთხვევებში:

ა) საქართველოს შესაბამისი კანონმდებლობით განსაზღვრულ ფორსმაჟორულ ან უსაფრთხოების დაცვასთან დაკავშირებულ შემთხვევებში;

ბ) თუ მომხმარებელი, მიმწოდებლის გაფრთხილების მიუხედავად, არ ასრულებს მიწოდების ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვალდებულებებს, მათ შორის, მიღებული მომსახურების საფასურის გადახდასთან დაკავშირებით.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 105. მიმწოდებლის ვალდებულებები

1. თითოეული მიმწოდებელი ვალდებულია შექმნას ინდივიდუალური მომსახურების პუნქტი, რომელიც უზრუნველყოფს საბოლოო მომხმარებლის ინფორმირებას მისი უფლებების, მოქმედი რეგულაციებისა და დავის გადაწყვეტის გზების შესახებ. ინდივიდუალური მომსახურების პუნქტი საბოლოო მომხმარებელს საშუალებას აძლევს:

ა) მომსახურებაზე დაშვებასა და მისით სარგებლობასთან დაკავშირებით მიიღოს გამჭვირვალე ინფორმაცია ფასების, რეგულირებული ტარიფებისა და სტანდარტული პირობების შესახებ;

ბ) ჰქონდეს გადახდის რამდენიმე, არადისკრიმინაციული მეთოდის არჩევანი. წინასწარი გადახდის სისტემა უნდა იყოს სამართლიანი და ადეკვატურად უნდა ასახავდეს სავარაუდო მოხმარებას. გადახდის სხვადასხვა საშუალებასთან დაკავშირებულ პირობებს შორის ნებისმიერი სხვაობა უნდა ასახავდეს მიმწოდებლის ხარჯებს შესაბამის საშუალებასთან მიმართებით;

გ) მიიღოს ინფორმაცია მიმწოდებლის უფასოდ შეცვლის შესაძლებლობასთან დაკავშირებით;

დ) მიიღოს ინფორმაცია პრეტენზიის განხილვის გამჭვირვალე, მარტივი და ეკონომიური პროცედურის შესახებ. თითოეული მიმწოდებელი უზრუნველყოფს საბოლოო მომხმარებლის უფლებას, მიიღოს სათანადო სტანდარტების შესაბამისი მომსახურება და ისარგებლოს დავების ჯეროვანი განხილვის პროცედურით, რაც გულისხმობს დავების სამართლიან და დროულ გადაწყვეტას 10 სამუშაო დღის ვადაში, შესაბამის შემთხვევაში ანაზღაურების ან/და კომპენსაციის მიცემით;

ე) მოხმარების კონტროლის მიზნით მიიღოს სისტემატური და ზუსტი შეტყობინება მის მიერ ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის ფაქტობრივი მოხმარებისა და შესაბამისი ხარჯის შესახებ. საბოლოო მომხმარებელს აღნიშნული ინფორმაცია უნდა მიეწოდოს კომისიის სამართლებრივი აქტით განსაზღვრული პერიოდულობით, მომხმარებლის აღრიცხვის ხელსაწყოს ტექნიკური მონაცემებისა და აღნიშნული ინფორმაციის მიწოდებასთან დაკავშირებული ხარჯეფექტიანობის გათვალისწინებით. აღნიშნული ინფორმაცია საბოლოო მომხმარებელს უნდა მიეწოდოს უფასოდ;

ვ) მიიღოს საბოლოო ანგარიში (ქვითარი) მიმწოდებლის შეცვლის პროცედურის დასრულების შემდეგ არაუგვიანეს 6 კვირისა.

2.  მიმწოდებელი,   რომელიც   საყოფაცხოვრებო   მომხმარებლებსა და მცირე საწარმოებს ემსახურება, ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული ღონისძიებების განხორციელების გარდა, ინდივიდუალური მომსახურების პუნქტთან დაკავშირებით უზრუნველყოფს:

ა) მომსახურების   ცენტრების   შექმნას,   რომლებიც   უზრუნველყოფს საბოლოო მომხმარებლებისთვის ინფორმაციის როგორც ტელეფონითა და ელექტრონული ფოსტით, ისე პირადად  მიწოდებას, აგრეთვე მათი მოთხოვნებისა და პრეტენზიების განხილვასა და შესაბამისი საკითხების გადაწყვეტას;

ბ) საბოლოო მომხმარებელთა დაცვის მიზნით პრეტენზიების განმხილველი კომისიის შექმნას;

გ) მომსახურების ცენტრის სამუშაო საათების საბოლოო მომხმარებელთა საჭიროების მიხედვით და იმ პირობით განსაზღვრას, რომ ეს ცენტრი კვირაში ერთხელ მაინც 20 საათამდე იმუშავებს. ამასთანავე, მომსახურების ცენტრში საბოლოო მომხმარებლის ჩაწერა შესაძლებელი უნდა იყოს ტელეფონით ან ელექტრონული ფოსტით;

დ) გადამცემი სისტემის ოპერატორისთვის ან/და გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორისთვის იმ პრეტენზიებთან დაკავშირებით ინფორმაციის მიწოდებას ან/და დახმარების გაწევას, რომლებიც ეხება ელექტროენერგიის გადაცემასთან, ბუნებრივი გაზის გადაცემასთან ან/და განაწილებასთან დაკავშირებული მომსახურების ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ საკითხებს.

3. მიმწოდებელი საკუთარ ვებგვერდზე აქვეყნებს და საბოლოო მომხმარებელს გადასცემს ენერგიის მომხმარებლის საინფორმაციო ბარათს, რომელიც შეიცავს პრაქტიკულ ინფორმაციას ენერგიის მომხმარებლის უფლებებთან დაკავშირებით.

4. მიმწოდებელი ვალდებულია შესაბამისი ცვლილების ამოქმედებამდე არანაკლებ 1 თვით ადრე საბოლოო მომხმარებელს აცნობოს მიწოდების ფასისა და სხვა პირობების შეცვლის შესახებ, აგრეთვე საბოლოო მომხმარებლის ხელშეკრულების ვადამდე მოშლის უფლების თაობაზე. საბოლოო მომხმარებელს უფლება აქვს, მოშალოს ხელშეკრულება, თუ ის შეცვლილ პირობებს არ ეთანხმება.

5. მიმწოდებელი შეიმუშავებს და აქვეყნებს სამოქმედო პროგრამას, რომლის მიზანია:

ა) დაეხმაროს საბოლოო მომხმარებელს სახელშეკრულებო ვალდებულებების სათანადოდ შესრულებაში, რათა თავიდან იქნეს აცილებული მიწოდების შეწყვეტა;

ბ) ხელი შეუწყოს ტერიტორიულად დაშორებული საბოლოო მომხმარებლისთვის მიწოდებას.

6. მიმწოდებელი ვალდებულია საბოლოო მომხმარებელს რეგულარულად მიაწოდოს ინფორმაცია ენერგოეფექტურობის გასაუმჯობესებელი ზომების შესახებ.

7. მიწოდებული ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის, აგრეთვე გაწეული დაკავშირებული მომსახურების საფასურს მიმწოდებელი ასახავს ცხადად და გასაგებად შედგენილ ანგარიშფაქტურაში, რომლის შედგენისა და გაცემის წესებს განსაზღვრავს კომისია.

8. მიმწოდებელი ვალდებულია კომისიის მიერ დადგენილი მოთხოვნების შესაბამისად საბოლოო მომხმარებელს რეგულარულად მიაწოდოს ინფორმაცია ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის მიწოდების შესახებ, მათ შორის, გარემოს დაცვის საკითხებთან დაკავშირებით. მიმწოდებლის მიერ საბოლოო მომხმარებლისთვის გაგზავნილ ანგარიშფაქტურასა და მის დანართებში, აგრეთვე სარეკლამო მასალებში უნდა მიეთითოს:

ა) ელექტროენერგიაზე ან ბუნებრივ გაზზე საბოლოო მომხმარებლის მოთხოვნის დაკმაყოფილების მიზნით, მიმწოდებლის მიერ გამოყენებულ მიწოდების მთლიან პორტფელში ენერგიის წყაროს წილის შესახებ ინფორმაცია, ასეთის არსებობის შემთხვევაში;

ბ) ინფორმაციის ისეთი წყაროები (მათ შორის, ვებგვერდი, ასეთის არსებობის შემთხვევაში), სადაც საჯაროდ ხელმისაწვდომია მონაცემები მიმწოდებლის მიერ წინა წლის განმავლობაში გამოყენებული ენერგიის წარმოების წყაროების გარემოზე ზემოქმედების შესახებ;

გ) ინფორმაცია სადავო საკითხების განხილვის საშუალებებთან დაკავშირებით საბოლოო მომხმარებლის უფლებების შესახებ.

9. კომისია სათანადო ზომებს იღებს მიმწოდებლის მიერ საბოლოო მომხმარებლისთვის წარდგენილი ინფორმაციის სანდოობის, სიცხადისა და შედარებითობის უზრუნველსაყოფად. კომისია უფლებამოსილია აღნიშნული ინფორმაციის გარკვეული ნაწილი ხელმისაწვდომი გახადოს ბაზრის ყველა მონაწილისთვის იმ პირობით, რომ არ გამოქვეყნდება კონკრეტულ მონაწილეებთან ან გარიგებებთან დაკავშირებული კომერციული საიდუმლოების შემცველი ინფორმაცია.

10. მიმწოდებელი ვალდებულია სათანადო ზომები მიიღოს საბოლოო მომხმარებლის ინტერესების დაცვისა და საჩივრების ეფექტიანად და უფასოდ განხილვის მიზნით, მათ შორის, დავის მოგვარების ალტერნატიული გზების გამოყენებით. მიმწოდებლის მიერ პრეტენზიის განხილვის პროცედურას ზედამხედველობს კომისია ამ კანონისა და კომისიის მიერ დამტკიცებული წესების შესაბამისად.

11. კომისიის მიერ დამტკიცებული ინფორმაციის მიწოდების წესების დაცვით მიმწოდებელი კომისიას პერიოდულად წარუდგენს ანგარიშს მიწოდების საქმიანობის შესახებ, მათ შორის, ამ კანონითა და მიწოდების წესებით დადგენილი მოთხოვნების შესრულების შესახებ.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 106. მიმწოდებლის შეცვლის წესები

1. კომისია უზრუნველყოფს საბოლოო მომხმარებლის მიერ  მიმწოდებლის შეცვლის ეფექტიანი და მარტივი პროცედურის დანერგვას, რაც საბოლოო მომხმარებელს საშუალებას მისცემს, შეცვალოს არსებული მიმწოდებელი  მისთვის შეტყობინების გაგზავნიდან არაუგვიანეს 3 კვირისა.

2.  მიმწოდებლის   შეცვლის  წესებს  ამტკიცებს  კომისია.  მიმწოდებლის შეცვლის წესები განსაზღვრავს მიმწოდებლის შეცვლის პირობებს, მათ შორის:

ა) მიმწოდებლის შეცვლის პროცედურას;

ბ) ახალი მიმწოდებლის მიერ შესასრულებელ პირობებს;

გ) იმ მიმწოდებლის მოვალეობებს, რომელთან დადებულ მიწოდების ხელშეკრულებასაც წყვეტს საბოლოო მომხმარებელი;

დ) იმ სისტემის  ოპერატორის  მოვალეობებს,  რომლის  ქსელთანაც  მიერთებულია საბოლოო მომხმარებლის მოწყობილობა;

ე) ახალი მიმწოდებლის უფლებებს ახალი საბოლოო მომხმარებლისთვის მიწოდების მიზნით გადამცემ და გამანაწილებელ სისტემებთან დაშვებასა და ამ სისტემებით სარგებლობასთან  დაკავშირებით;

ვ) საბოლოო მომხმარებლის დავალიანების დაფარვის წესს.

3. მიმწოდებლის შეცვლის წესების შესაბამისად, საბოლოო მომხმარებლის მიერ მიმწოდებლის შეცვლა უფასოა. მიმწოდებლის შეცვლა ხდება საბოლოო მომხმარებლის მოთხოვნით.

4. იმ მიმწოდებელს, რომელთან დადებულ მიწოდების ხელშეკრულებასაც წყვეტს საბოლოო მომხმარებელი, არ აქვს უფლება, მომხმარებელს დაუდგინოს მიწოდების ხელშეკრულების შეწყვეტის დამატებითი პირობები. აღნიშნული მიმწოდებელი ვალდებულია მიწოდების ხელშეკრულების შეწყვეტამდე უზრუნველყოს ენერგიის საბოლოო მომხმარებლისთვის მიწოდება.

5. მიმწოდებლის შეცვლის წესების შესრულებას ზედამხედველობს კომისია. კომისია უფლებამოსილია მიმწოდებლის შეცვლის წესები დაამტკიცოს მიწოდების წესების ნაწილის სახით.

6. დავის არსებობა ხელს არ უშლის მიწოდების ახალი ხელშეკრულების ძალაში შესვლასა და მიმწოდებლის შეცვლის პროცედურის განხორციელებას.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 107. მიმწოდებლის მიერ ინფორმაციის შენახვა

1. მიმწოდებელი უზრუნველყოფს ტრეიდერებთან, გადამცემი და გამანაწილებელი სისტემების ოპერატორებთან და შესაბამის შემთხვევაში ბუნებრივი გაზის საცავისა და გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემების ოპერატორებთან გაფორმებული მიწოდების ხელშეკრულებების ფარგლებში და ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის დერივატივებით განხორციელებულ ოპერაციებთან დაკავშირებული ინფორმაციის არანაკლებ 5 წლის ვადით შენახვას და სახელმწიფო ორგანოებისთვის, მათ შორის, კომისიისა და კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტოსთვის, აგრეთვე ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოსთვის ხელმისაწვდომობას.

2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული ინფორმაცია უნდა მოიცავდეს შესაბამისი ოპერაციის ისეთ დეტალებს, როგორიცაა ხანგრძლივობა, მიწოდებისა და ანგარიშსწორების წესები, მოცულობა, შესრულების თარიღი და დრო, ოპერაციის ფასი, შესაბამისი ტრეიდერის საიდენტიფიკაციო მონაცემები და იმ მიწოდების ხელშეკრულებისა და დერივატივის კონკრეტული დეტალები, რომლებთან დაკავშირებითაც ანგარიშსწორება არ განხორციელებულა.

3. კომისია უფლებამოსილია ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული ინფორმაციის გარკვეული ნაწილი ხელმისაწვდომი გახადოს ბაზრის ყველა მონაწილისთვის იმ პირობით, რომ არ გამოქვეყნდება კონკრეტულ მონაწილეებთან ან ოპერაციებთან დაკავშირებული, კომერციული საიდუმლოების შემცველი ინფორმაცია.

4. ტრეიდერებთან, გადამცემი და გამანაწილებელი სისტემების ოპერატორებთან და შესაბამის შემთხვევებში ბუნებრივი გაზის საცავისა და გათხევადებული ბუნებრივი გაზის სისტემების ოპერატორებთან ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის დერივატივებით განხორციელებულ ოპერაციებთან მიმართებით ამ მუხლის მოქმედება გავრცელდება ენერგეტიკული გაერთიანების მუდმივმოქმედი მაღალი დონის ჯგუფის მიერ შესაბამისი სახელმძღვანელო პრინციპების დამტკიცების შემდეგ.

საქართველოს 2023 წლის 29 ნოემბრის კანონი №3763 – ვებგვერდი, 11.12.2023წ.

თავი XXVII. მიწოდება საჯარო მომსახურების სახით

მუხლი 108. უნივერსალური მომსახურება

1.  საყოფაცხოვრებო   მომხმარებელსა   და  მცირე  საწარმოს  უფლება აქვთ, ამ კანონით დადგენილი წესით მიიღონ ელექტროენერგია უნივერსალური მომსახურების მიმწოდებლისგან.

2. განაწილების მომსახურების ერთ არეალში არსებულ, ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრულ მომხმარებლებს უნივერსალური მომსახურება შესაძლოა გაუწიოს მხოლოდ ერთმა მიმწოდებელმა, რომელსაც ამ კანონის მე-9 მუხლის შესაბამისად დაეკისრა საჯარო მომსახურების ვალდებულება.

3. კომისია შეიმუშავებს და ამტკიცებს უნივერსალური მომსახურების მიმწოდებლის საქმიანობის წესებს, რომლებითაც რეგულირდება უნივერსალური მიმწოდებლის საქმიანობა, მათ შორის, უნივერსალური მიმწოდებლის უფლება-მოვალეობები, საჯარო მომსახურების გაწევის ვალდებულების შეწყვეტა და უნივერსალური მომსახურების მიწოდებასთან დაკავშირებული სხვა საკითხები. უნივერსალური მომსახურების მიმწოდებელი ყოველწლიურად, კომისიის მიერ განსაზღვრულ ვადაში კომისიას წარუდგენს წინა წლის განმავლობაში უნივერსალური მომსახურების ფარგლებში განხორციელებული საქმიანობის შესახებ წლიურ ანგარიშს. წლიური ანგარიში ხელმისაწვდომი უნდა იყოს უფლებამოსილი სახელმწიფო დაწესებულებებისა და ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოსთვის.

4. ამ კანონის მე-9 მუხლის მიზნებიდან  გამომდინარე,  კომისია უფლებამოსილია თავის მიერ დამტკიცებულ მეთოდოლოგიაზე დაყრდნობით დაადგინოს ელექტროენერგიის ტარიფი იმ საბოლოო მომხმარებლისთვის, რომელსაც უნივერსალური მომსახურების მიმწოდებელი ემსახურება. კომისიამ უნდა უზრუნველყოს, რომ საბოლოო მომხმარებლისთვის ელექტროენერგიის ტარიფის რეგულირება განხორციელდეს მხოლოდ საჭიროების ფარგლებში, საყოფაცხოვრებო მომხმარებლისა და მცირე საწარმოსთვის უნივერსალური მომსახურების გაწევის მიზნით.

5. კომისია ამ მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებული უფლებამოსილების განხორციელებისას ამზადებს დეტალურ დასაბუთებას და მიუთითებს ელექტროენერგიის ბაზართან დაკავშირებულ იმ განსაკუთრებულ გარემოებებზე, რომლებმაც გამოიწვია საბოლოო მომხმარებლისთვის ფასის რეგულირების საჯარო მომსახურების ვალდებულების სახით შენარჩუნების აუცილებლობა. აღნიშნული დასაბუთება ხელმისაწვდომია საქართველოს კანონმდებლობით უფლებამოსილი სახელმწიფო დაწესებულებებისა და ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოსთვის.

6. კომისია ამ მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებული უფლებამოსილების განხორციელებისას აგრეთვე განსაზღვრავს საბოლოო მომხმარებლისთვის ფასის რეგულირების ეტაპობრივი გაუქმების გეგმას და მისი დასრულების თარიღს, რაც ნათლად უნდა მიუთითებდეს რეგულირების დროებით ხასიათზე.

7. კომისიამ უნდა უზრუნველყოს, რომ ელექტროენერგიის როგორც რეგულირებული, ისე საბაზრო ფასი ასახავდეს ხარჯებს, მათ შორის, მიწოდების ფაქტობრივ ხარჯს, აუცილებელი ინვესტიციებისა და მათთან დაკავშირებული ამონაგების ჩათვლით, აგრეთვე იმპორტისა და მიწოდების მომსახურების ხარჯებს.

8. უნივერსალური მომსახურების მიმწოდებელი:

ა) უზრუნველყოფს საჯარო მომსახურების გაწევის სახით ელექტროენერგიის მიწოდებას იმ საბოლოო მომხმარებლებისთვის, რომლებსაც საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად უფლება აქვთ, ისარგებლონ ასეთი მომსახურებით;

ბ) ახორციელებსუნივერსალურ მომსახურებას ამ მუხლით დადგენილი მოთხოვნების დაცვით;

გ) იღებს ზომებს უნივერსალური მომსახურებით მოსარგებლე საბოლოო მომხმარებლებისთვის ელექტროენერგიის უსაფრთხო, საიმედო და განსაზღვრული ხარისხის შესაბამისად მიწოდების მიზნით;

დ) იღებს ზომებს უნივერსალური მომსახურებით მოსარგებლე საბოლოო მომხმარებლებისთვის ყველაზე მისაღები ფასების დადგენის მიზნით.

9. კომისია უზრუნველყოფს, რომ მომხმარებელთა სხვადასხვა კატეგორიას, რომლებიც იღებენ უნივერსალურ მომსახურებას, არ ჰქონდეს მომსახურებისა და დაცვის ერთნაირი პირობები.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 109. ბუნებრივი გაზის მიწოდება საჯარო მომსახურების სახით

1. საყოფაცხოვრებო მომხმარებელს, მცირე საწარმოსა და იმ თბოელექტროსადგურს, რომელიც გარანტირებული სიმძლავრის წყაროა, უფლება აქვთ, ამ კანონით დადგენილი წესით მიიღონ ბუნებრივი გაზი საჯარო მომსახურების მიმწოდებლისგან.

2. განაწილების მომსახურების ერთ არეალში არსებულ, ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრულ მომხმარებლებს მიწოდების მომსახურება შესაძლოა გაუწიოს მხოლოდ ერთმა მიმწოდებელმა, რომელსაც ამ კანონის მე-9 მუხლის შესაბამისად დაეკისრა საჯარო მიწოდების ვალდებულება.

3. კომისია შეიმუშავებს და ამტკიცებს ბუნებრივი გაზის საჯარო მომსახურების სახით მიმწოდებლის საქმიანობის წესებს, რომლებითაც რეგულირდება საჯარო მომსახურების მიმწოდებლის საქმიანობა, მათ შორის, მისი უფლება-მოვალეობები, საჯარო მომსახურების გაწევის ვალდებულების შეწყვეტა და ბუნებრივი გაზის საჯარო მომსახურების სახით მიწოდებასთან დაკავშირებული სხვა საკითხები. საჯარო მომსახურების მიმწოდებელი ყოველწლიურად, კომისიის სამართლებრივი აქტით დადგენილი წესით და დადგენილ ვადაში ამზადებს და კომისიას წარუდგენს წინა წლის საქმიანობის ანგარიშს. ანგარიში ხელმისაწვდომი უნდა იყოს საქართველოს კანონმდებლობით უფლებამოსილი სახელმწიფო დაწესებულებებისა და ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოსთვის.

4. ბუნებრივი გაზის საჯარო მომსახურების სახით მიწოდების ფასს, გარდა ამ მუხლის მე-5 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევისა, გამჭვირვალე და არადისკრიმინაციული გზით ადგენს საჯარო მომსახურების მიმწოდებელი. საჯარო მომსახურების ფასი უნდა იყოს სამართლიანი, საბაზრო და შედარებადი.

5. ამ კანონის მე-9 მუხლის მიზნებიდან  გამომდინარე,  კომისია უფლებამოსილია თავის მიერ დამტკიცებულ მეთოდოლოგიაზე დაყრდნობით დაადგინოს ბუნებრივი გაზის ფასი იმ საბოლოო მომხმარებლისთვის, რომელსაც საჯარო მომსახურების მიმწოდებელი ემსახურება. კომისიამ უნდა უზრუნველყოს, რომ საბოლოო მომხმარებლისთვის ბუნებრივი გაზის ფასის რეგულირება განხორციელდეს მხოლოდ საჭიროების ფარგლებში, ბუნებრივი გაზის საჯარო  მომსახურების სახით მიწოდების მიზნით.

6. კომისია ამ მუხლის მე-5 პუნქტით გათვალისწინებული უფლებამოსილების განხორციელებისას დეტალურად ასაბუთებს და მიუთითებს ბუნებრივი გაზის ბაზართან დაკავშირებულ იმ განსაკუთრებულ გარემოებებზე, რომლებმაც გამოიწვია საბოლოო მომხმარებლისთვის ფასის რეგულირების საჯარო მომსახურების ვალდებულების სახით შენარჩუნების აუცილებლობა. აღნიშნული დასაბუთება ხელმისაწვდომია საქართველოს კანონმდებლობით უფლებამოსილი სახელმწიფო დაწესებულებებისა და ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოსთვის.

7. კომისია ამ მუხლის მე-5 პუნქტით გათვალისწინებული უფლებამოსილების განხორციელებისას აგრეთვე განსაზღვრავს საბოლოო მომხმარებლისთვის ფასის რეგულირების ეტაპობრივი გაუქმების გეგმას და მისი დასრულების თარიღს, რაც ნათლად უნდა მიუთითებდეს რეგულირების დროებით ხასიათზე.

8. კომისიამ უნდა უზრუნველყოს, რომ ბუნებრივი გაზის როგორც რეგულირებული, ისე საბაზრო ფასი ასახავდეს გაწეულ ხარჯებს, მათ შორის, მიწოდების ფაქტობრივ ხარჯს, აუცილებელი ინვესტიციებისა და მათთან დაკავშირებული ამონაგების ჩათვლით, აგრეთვე იმპორტისა და მიწოდების მომსახურების ხარჯებს.

9. საჯარო მომსახურების მიმწოდებელი:

ა) უზრუნველყოფს საჯარო მომსახურების გაწევის სახით ბუნებრივი გაზის მიწოდებას იმ საბოლოო მომხმარებლებისთვის, რომლებსაც საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად უფლება აქვთ, ისარგებლონ ასეთი მომსახურებით;

ბ) ახორციელებს საჯარო მომსახურებას ამ მუხლით დადგენილი მოთხოვნების დაცვით;

გ) იღებს ზომებს საჯარო მომსახურებით მოსარგებლე საბოლოო მომხმარებლებისთვის ბუნებრივი გაზის უსაფრთხო, საიმედო და განსაზღვრული ხარისხით მიწოდების მიზნით;

დ) იღებს ზომებს საჯარო მომსახურებით მოსარგებლე საბოლოო მომხმარებლებისთვის ყველაზე მისაღები ფასების დადგენის მიზნით.

10. კომისია უზრუნველყოფს, რომ მომხმარებელთა სხვადასხვა კატეგორიას, რომლებიც ბუნებრივ გაზს იღებენ საჯარო მომსახურების სახით, არ ჰქონდეს მომსახურებისა და დაცვის ერთნაირი პირობები.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 110. ბოლო ალტერნატივის მიწოდება

1. ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის ბოლო ალტერნატივის მიმწოდებელს შეარჩევს საქართველოს მთავრობა ღია სატენდერო პროცედურაზე დაყრდნობით. ამასთანავე, დასაშვებია საჯარო ვალდებულების სახით უნივერსალური მომსახურების მიმწოდებლის ან ბუნებრივი გაზის მიმწოდებლის განსაზღვრა ბოლო ალტერნატივის მიმწოდებლად.

2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული ტენდერის პირობებს ამტკიცებს და ტენდერს აცხადებს საქართველოს მთავრობა. სატენდერო პირობები სხვა მოთხოვნებთან ერთად უნდა მოიცავდეს ბოლო ალტერნატივის მიმწოდებლის შესარჩევ კრიტერიუმებს, სახელშეკრულებო პირობებს, ბოლო ალტერნატივის მიმწოდებლის ავტორიზაციის ვადას, აგრეთვე მითითებებს ბოლო ალტერნატივის მიწოდების წესზე, ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის ფასის განსაზღვრისა და მისი ცვლილების მეთოდზე.

3. თუ ბოლო ალტერნატივის მიმწოდებლის შერჩევის მიზნით გამოცხადებული ტენდერი არ შედგა (მათ შორის, პრეტენდენტის არარსებობის გამო), საქართველოს მთავრობა უფლებამოსილია ბოლო ალტერნატივის მიმწოდებლად ტენდერის ჩატარების გარეშე დაასახელოს სამინისტროს მიერ წარდგენილი ენერგეტიკული საწარმო.

4. ბოლო ალტერნატივის მიმწოდებლის ავტორიზაცია ხდება არაუმეტეს 5 წლის ვადით.

5. თუ ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის მიმწოდებლის მიერ საბაზრო საქმიანობის გეგმურად ან არაგეგმურად შეწყვეტის ან ვალდებულებების უხეშად დარღვევის გამო საბოლოო მომხმარებელი კარგავს ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის მიღების საშუალებას, ბოლო ალტერნატივის მიმწოდებელი უზრუნველყოფს ასეთი საბოლოო მომხმარებლისთვის ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის მიწოდებას მომხმარებლის მიერ სპეციალური მოთხოვნის წარდგენის გარეშე.

6. თუ მიმწოდებელს ამ მუხლის მე-5 პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევებში არ შეუძლია ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის მიწოდება საბოლოო მომხმარებლისთვის, იგი ვალდებულია საბოლოო მომხმარებელს, ბოლო ალტერნატივის მიმწოდებელს, კომისიასა და შესაბამის გადამცემი და გამანაწილებელი სისტემების ოპერატორებს დროულად აცნობოს მიწოდების შეწყვეტის თარიღი მიწოდების შეწყვეტამდე 30 დღით ადრე მაინც ან, თუ მიმწოდებელს არ შეეძლო წინასწარ სცოდნოდა აღნიშნულის შესახებ, – არაუგვიანეს მომდევნო სამუშაო დღისა, მას შემდეგ, რაც მისთვის ცნობილი გახდა მიწოდების შეუძლებლობის შესახებ. ასეთ შემთხვევაში მომხმარებელს, რომელიც დარჩება მიმწოდებლის გარეშე, ელექტროენერგიას ან ბუნებრივ გაზს ავტომატურად მიაწვდის ბოლო ალტერნატივის მიმწოდებელი.

7. კომისია საბოლოო მომხმარებლებს, ბოლო ალტერნატივის მიმწოდებელსა და შესაბამის გადამცემი და გამანაწილებელი სისტემების ოპერატორებს ამ მუხლის მე-5 პუნქტით განსაზღვრული მიმწოდებლის შესახებ აცნობებს შესაბამისი ინფორმაციის კომისიის ვებგვერდზე გამოქვეყნებით. კომისიამ ინფორმაცია ვებგვერდზე უნდა გამოაქვეყნოს არაუგვიანეს 5 სამუშაო დღისა იმ დღიდან, როდესაც მისთვის ცნობილი გახდა მიმწოდებლის მიერ ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის მიწოდების შეუძლებლობის გამომწვევი გარემოებები.

8. გადამცემი და გამანაწილებელი სისტემების ოპერატორები ბოლო ალტერნატივის მიმწოდებელს ამ მუხლის მე-6 ან მე-7 პუნქტით გათვალისწინებული შეტყობინების მიღებიდან 5 სამუშაო დღის ვადაში წარუდგენენ იმ მომხმარებლების შესახებ ინფორმაციას, რომლებმაც უნდა მიიღონ ბოლო ალტერნატივის მიწოდება.

9. ელექტროენერგიის/ბუნებრივი გაზის მიმწოდებლის საბაზრო საქმიანობის შეწყვეტის პროცედურა განისაზღვრება შესაბამისი სექტორის ბაზრის წესებით.

10. ბოლო ალტერნატივის მიმწოდებელმა საბოლოო მომხმარებლისთვის მიწოდება შეიძლება განახორციელოს არაუმეტეს 3 კალენდარული თვის განმავლობაში. თუ საბოლოო მომხმარებელი აღნიშნულ ვადაში ვერ დადებს მიწოდების ხელშეკრულებას ახალ მიმწოდებელთან, შესაბამისი სისტემის ოპერატორი შეწყვეტს მის მომარაგებას ელექტროენერგიით ან ბუნებრივი გაზით.

11. კომისია ამტკიცებს ბოლო ალტერნატივის მიწოდების წესებს.

12. ბოლო ალტერნატივის მიწოდების ტარიფს გამჭვირვალე და არადისკრიმინაციული გზით ადგენს კომისია მის მიერ დამტკიცებულ მეთოდოლოგიაზე დაყრდნობით.

13. კომისიამ უნდა უზრუნველყოს, რომ ბოლო ალტერნატივის მიმწოდებლის მიერ მიწოდებული ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის ფასი ასახავდეს გაწეულ ხარჯებს, მათ შორის, მიწოდების ფაქტობრივ ხარჯს, აუცილებელი ინვესტიციებისა და მათთან დაკავშირებული ამონაგების ჩათვლით, იმპორტისა და მიწოდების ხარჯებს.

14. ბოლო ალტერნატივის მიმწოდებლის მიერ მიწოდებული ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის ტარიფს ადგენს კომისია მის მიერ დამტკიცებული მეთოდოლოგიის შესაბამისად და უზრუნველყოფს, რომ აღნიშნული ტარიფი იყოს უფრო მაღალი, ვიდრე მომხმარებელთა იმავე კატეგორიისთვის ჩვეულებრივ პირობებში მიწოდებული ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის საშუალო საბაზრო ფასი.

15. ბოლო ალტერნატივის მიმწოდებელმა ბოლო ალტერნატივის მიწოდების საქმიანობასთან დაკავშირებით უნდა უზრუნველყოს ამ კანონის შესაბამისად განცალკევება და ფინანსური აღრიცხვისა და ფინანსური ანგარიშების განცალკევებულად წარმოება.

16. ბოლო ალტერნატივის მიმწოდებელსა და საბოლოო მომხმარებელს შორის მიწოდების ხელშეკრულება მიმწოდებლის შეცვლის წესების ან/და სხვა კანონქვემდებარე აქტებით დადგენილი წესის შესაბამისად დადებულად ითვლება მომხმარებლისთვის ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის მიწოდების დაწყების დღიდან, მიუხედავად იმისა, არსებობდა თუ არა მომხმარებლის შესაბამისი მოთხოვნა.

17. ბოლო ალტერნატივის მიმწოდებელი ვალდებულია მომხმარებელს გაუგზავნოს წერილობითი შეტყობინება მიწოდების ფასისა და მაქსიმალური ვადის შესახებ ბოლო ალტერნატივის მიწოდების დაწყების დადასტურებიდან 8 დღის განმავლობაში.

18. ბოლო ალტერნატივის მიმწოდებელი უფლებამოსილია შესაბამისი სისტემის ოპერატორს მოსთხოვოს მომხმარებლისთვის ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის მიწოდების შეწყვეტა მომხმარებლის შეუსრულებელი ვალდებულებების გამო.

19. ბოლო ალტერნატივის მიმწოდებელი სულ მცირე წელიწადში ერთხელ, კომისიის სამართლებრივი აქტით დადგენილი წესით და დადგენილ ვადაში ამზადებს და კომისიას წარუდგენს საქმიანობის ანგარიშს. ანგარიში ხელმისაწვდომი უნდა იყოს ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოსთვის. 

კარი XI. საბოლოო მომხმარებელი

თავი XXVIII. საბოლოო მომხმარებლის სტატუსი და დაცვა

მუხლი 111. საბოლოო მომხმარებლის უფლებები და მოვალეობები

1. საბოლოო მომხმარებლის დაცვა ხორციელდება ამ კანონის, მის საფუძველზე გამოცემული კანონქვემდებარე სამართლებრივი აქტებისა და მომხმარებელთა უფლებების მარეგულირებელი საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების შესაბამისად.

2. საბოლოო მომხმარებელი ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის საფასურს იხდის მიწოდების წესების მოთხოვნებისა და შესაბამისი სახელშეკრულებო პირობების მიხედვით. საფასურის დარიცხვის, ანგარიშსწორებისა და საფასურის მოკრების წესი განისაზღვრება მიწოდების წესებით.

3.   საბოლოო  მომხმარებელს    უფლება აქვს, ამ კანონის 101-ე და 106-ე მუხლების შესაბამისად, თავისუფლად აირჩიოს და შეცვალოს ელექტროენერგიის მიმწოდებელი ან ბუნებრივი გაზის მიმწოდებელი. საბოლოო მომხმარებელს ასევე უფლება აქვს, უსასყიდლოდ მიიღოს ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის მოხმარების შესახებ ყველა საჭირო ინფორმაცია და აღრიცხვის მონაცემები და ეს ინფორმაცია და მონაცემები ხელშეკრულებისა და საქართველოს კანონმდებლობის საფუძველზე, საფასურის გარეშე გახადოს ხელმისაწვდომი ნებისმიერი რეგისტრირებული მიმწოდებლისთვის. აღრიცხვის მონაცემების მართვისთვის პასუხისმგებელი პირი ვალდებულია აღნიშნული მონაცემები შესაბამის ენერგეტიკულ საწარმოს მიაწოდოს. ამ მონაცემების ფორმატი და მისი მიმწოდებლისა და მომხმარებლისთვის ხელმისაწვდომობის წესი განისაზღვრება მიწოდების წესებით.

4. მსხვილ მომხმარებელს უფლება აქვს, მიწოდების ხელშეკრულება ერთდროულად დადოს რამდენიმე მიმწოდებელთან. მსხვილი მომხმარებლის მიერ აღნიშნული უფლებამოსილების გამოყენების წესი და პროცედურა განისაზღვრება მიწოდების წესებით.

41. მსხვილი მომხმარებელი, რომელსაც სურს ელექტროენერგიის საბითუმო ბაზარზე ან ბუნებრივი გაზის საბითუმო ბაზარზე ვაჭრობა, ვალდებულია გაიაროს რეგისტრაცია კომისიის მიერ დადგენილი წესით.

5. საბოლოო მომხმარებელი უფლებამოსილია, გადამცემი ან გამანაწილებელი ქსელის წესების შესაბამისად, მოითხოვოს ელექტროენერგიით ან ბუნებრივი გაზით მომარაგების ტექნიკური ან სხვა სახის შეფერხების მოკლე ვადაში აღმოფხვრა, თუ აღნიშნული შეფერხება მისი მოწყობილობა-დანადგარებით არ არის გამოწვეული.

6. ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის ბაზარზე არსებული დარღვევების აღმოფხვრის მიზნით განხორციელებული მომარაგების შეჩერების ზომებით გამოწვეული შეფერხება არ ჩაითვლება ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის მიწოდების შეფერხებად ამ მუხლის მე-5 პუნქტით განსაზღვრული მიზნებისთვის, თუ იგი აკმაყოფილებს ამ კანონით ან საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე სამართლებრივი აქტებით განსაზღვრულ პირობებს.

7. საბოლოო მომხმარებელმა ელექტროენერგია და ბუნებრივი გაზი უნდა მოიხმაროს ამ კანონით, გადამცემი და გამანაწილებელი ქსელის წესებით, საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე სამართლებრივი აქტებითა და ხელშეკრულებით დადგენილი პირობებისა და მიზნების შესაბამისად.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 112. მოწყვლადი მომხმარებლის დაცვა

მოწყვლადი  მომხმარებლის  დაცვის  მიზნით  სახელმწიფო  და მუნიციპალიტეტის ორგანოები კომისიასა და სხვა დაინტერესებულ მხარეებთან კონსულტაციის საფუძველზე შეიმუშავებენ სპეციალურ პროგრამებს/ღონისძიებებს/შეღავათებს ელექტროენერგიაზე, ბუნებრივ გაზზე ან/და წყალმომარაგებაზე მოთხოვნის დაკმაყოფილების ან/და მისი/მათი ხელმისაწვდომობის გაზრდის ხელშეწყობის უზრუნველსაყოფად და განსაზღვრავენ აღნიშნული პროგრამებით/ღონისძიებებით/შეღავათებით მოსარგებლე შესაბამის მოწყვლად მომხმარებელს.

საქართველოს 2020 წლის 15 ივლისის კანონი №7020-რს – ვებგვერდი, 28.07.2020წ.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 113. საბოლოო მომხმარებლისთვის მიწოდების შეწყვეტა

მიმწოდებელი უფლებამოსილია შესაბამისი გადამცემი ან გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორს მოსთხოვოს საბოლოო მომხმარებლისთვის ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის მიწოდების შეწყვეტა მიწოდების ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულებების შეუსრულებლობის გამო, კომისიის ნორმატიული აქტით დადგენილი წესით. 

კარი XII. ენერგეტიკული ბაზარი

 თავი XXIX. ენერგეტიკული ბაზრის გახსნა და ფუნქციონირება

მუხლი 114. ენერგეტიკული ბაზრის გახსნა

1. ნებისმიერ საბოლოო მომხმარებელს აქვს უფლება, თავისუფლად აირჩიოს და შეცვალოს მიმწოდებელი.

2. ენერგეტიკული ბაზრის გახსნისას უბალანსობის თავიდან ასაცილებლად დასაშვებია მიწოდების ხელშეკრულების დადება ენერგეტიკული გაერთიანების სხვა ხელშემკვრელი  მხარის სისტემაში არსებულ საბოლოო მომხმარებელთან,  თუ იგი ორივე სისტემისთვის საბოლოო მომხმარებლად ითვლება.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 115. ენერგეტიკული ბაზრის გახსნის წამახალისებელი ზომები

1. კომისია თავისი უფლებამოსილების ფარგლებში, საჭიროების შემთხვევაში განსაზღვრავს აუცილებელ და პროპორციულ ღონისძიებებს ეფექტიანი საბაზრო კონკურენციის წასახალისებლად და ამგვარად უზრუნველყოფს ენერგეტიკული ბაზრის გამართულ ფუნქციონირებას. კომისია აღნიშნულ ღონისძიებებს ახორციელებს საჭიროების მიხედვით, საკუთარი ინიციატივით ან ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს მოთხოვნით.

2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული ღონისძიებები უნდა იყოს პროპორციული, არადისკრიმინაციული, გამჭვირვალე და განხორციელდეს მხოლოდ ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოსთვის შეტყობინების შემდეგ, მის მოსაზრებაზე დაყრდნობით.

3. თუ ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნო ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული შეტყობინების მიღებიდან 2 თვის ვადაში არ წარმოადგენს თავის მოსაზრებას, საკითხი მასთან შეთანხმებულად ჩაითვლება.

მუხლი 116. ენერგეტიკული ბაზრის ზედამხედველობა

1. ენერგეტიკულ ბაზარს ზედამხედველობს კომისია ამ კანონისა და კომისიის მიერ დამტკიცებული ენერგეტიკული ბაზრის მონიტორინგის წესების შესაბამისად.

2. კომისია ყოველი წლის 1 ივნისამდე აქვეყნებს ენერგეტიკული ბაზრის შესახებ ანგარიშს, რომელიც სხვა ინფორმაციასთან ერთად უნდა მოიცავდეს ენერგეტიკული ბაზრის გახსნის, ფუნქციონირებისა და ორგანიზების დეტალურ მიმოხილვას, ბაზრის მონაწილეების საქმიანობისა და საბაზრო ფასების ანალიზს, რეგულირებული ტარიფების გამოყენებას, საბოლოო მომხმარებლისთვის არსებულ ფასებს და ენერგეტიკული ბაზრის განვითარების არსებულ ტენდენციებს. კომისია უფლებამოსილია ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის ბაზრების შესახებ განცალკევებული ანგარიშები გამოაქვეყნოს.

3. შესაბამისი ბაზრის ოპერატორი ამ კანონის 122-ე და 128-ე მუხლებით განსაზღვრული ფუნქციების შესრულებისას:

ა) აანალიზებს ენერგეტიკული ბაზრის ორგანიზებას დაკომისიას სთავაზობს მისი გაუმჯობესების ზომებს;

ბ) კომისიასა და გადამცემი სისტემის შესაბამის ოპერატორს წარუდგენს მოსაზრებას გადამცემი ქსელის წესებით დადგენილი სისტემის დაბალანსების წესების შესახებ;

გ) კომისიასა და გადამცემი სისტემის შესაბამის ოპერატორს წარუდგენს მოსაზრებას გადამცემი ქსელის წესებით დადგენილი ტრანსსასაზღვრო სიმძლავრის განაწილებისა და გამოყენების, აგრეთვე გადატვირთვის მართვის წესების შესახებ;

დ) საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე ელექტროენერგიით ან ბუნებრივი გაზით ვაჭრობის ზედამხედველობასთან დაკავშირებით ახორციელებს ამ კანონითა და ენერგეტიკული ბაზრის მონიტორინგის წესებით გათვალისწინებულ სხვა ფუნქციებს.

4. ბაზრის ოპერატორი და გადამცემი სისტემის შესაბამისი ოპერატორი თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში კომისიას აწვდიან ინფორმაციას ენერგეტიკულ ბაზარზე საქმიანობასთან დაკავშირებით დადგენილი მოთხოვნების დარღვევის ან შესაძლო დარღვევის შესახებ.

მუხლი 117. კონკურენცია ენერგეტიკულ ბაზარზე

1. კომისია უზრუნველყოფს ენერგეტიკულ ბაზარზე ეფექტიანი კონკურენციის არსებობისა და განვითარებისთვის სათანადო პირობების შექმნას, ენერგეტიკული ბაზრის შემზღუდველი ქმედებების დროულად გამოვლენასა და აღმოფხვრას.

2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული ამოცანების შესასრულებლად კომისია ზედამხედველობს ენერგეტიკულ ბაზარს და საჭიროების შემთხვევაში ატარებს ენერგეტიკული ბაზრის კვლევას:

ა) საქართველოს მთავრობის, სამინისტროს, კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტოსა და მომხმარებელთა ინტერესების საზოგადოებრივი დამცველის მოთხოვნით;

ბ) ენერგეტიკული ბაზრის მონაწილის მოთხოვნით, თუ მას ბაზრის შემზღუდველი ქმედების შედეგად ადგება უშუალო ქონებრივი ზიანი, რისი დამადასტურებელი მტკიცებულებაც აქვს;

გ) საკუთარი ინიციატივით.

3. ენერგეტიკული ბაზრის კვლევა მოიცავს:

ა) ენერგეტიკული ბაზრის განსაზღვრებას (მომსახურების, პროდუქციის მიწოდების ან/და გეოგრაფიულ არეალებს);

ბ) ენერგეტიკულ ბაზარზე არსებული კონკურენციის ეფექტიანობის ანალიზს, კონცენტრაციის მონაცემებსა და შეფასებას (მათ შორის, თითოეული ენერგეტიკული საწარმოს საბაზრო წილისა და რამდენიმე საწარმოს შორის არსებული კონკურენციის დონის შეფასებას);

გ) ინფორმაციას ენერგეტიკულ ბაზარზე მნიშვნელოვანი გავლენის მქონე პირებთან დაკავშირებით ამ კანონის 118-ე მუხლის შესაბამისად;

დ) ენერგეტიკული ბაზრის კვლევის შედეგებსა და გადაწყვეტილებას ან რეკომენდაციას ამ მუხლის მე-8 პუნქტით გათვალისწინებული მარეგულირებელი ღონისძიებების გამოყენების თაობაზე.

4. ენერგეტიკული ბაზრის კვლევა ხორციელდება კომისიის მიერ დამტკიცებული ენერგეტიკული ბაზრის მონიტორინგის წესებისა და კვლევის ჩატარების თაობაზე კომისიის გადაწყვეტილების შესაბამისად.

5. ენერგეტიკული ბაზრის კვლევა ხორციელდება კომპეტენტურ სახელმწიფო ორგანოებთან თანამშრომლობით, საქართველოს კანონმდებლობისა და ენერგეტიკული გაერთიანების რეგულაციების ან/და რეკომენდაციების შესაბამისად, საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის გათვალისწინებით.

6. კომისია ენერგეტიკული ბაზრის კვლევისთვის მართავს ამ კანონის 24-ე მუხლით გათვალისწინებულ საჯარო კონსულტაციებს. კომისია აანალიზებს საჯარო კონსულტაციებისას მიღებულ კომენტარებსა და რეკომენდაციებს და კომისიის ვებგვერდზე აქვეყნებს მათ ერთიანი მიმოხილვის სახით შესაბამის განმარტებებთან ერთად.

7. ენერგეტიკული ბაზრის კვლევის განხორციელების ვადაა 7 თვე, რომელიც აითვლება ენერგეტიკული ბაზრის კვლევის ჩატარების შესახებ კომისიის გადაწყვეტილების მიღების დღიდან. კომისია უფლებამოსილია სათანადოდ დასაბუთებული, გონივრული აუცილებლობის შემთხვევაში აღნიშნული ვადა გააგრძელოს არაუმეტეს 4 თვით. კომისია უზრუნველყოფს ენერგეტიკული ბაზრის კვლევის დროულ და ეფექტიან განხორციელებასა და დასრულებას.

8. ენერგეტიკული ბაზრის კვლევა დასრულდება კომისიის მიერ გადაწყვეტილების მიღებით, რომელიც უნდა უპასუხებდეს ენერგეტიკული ბაზრის კვლევის ამ მუხლის მე-3 პუნქტით განსაზღვრულ კომპონენტებს. მარეგულირებელი ზომების თაობაზე მიღებული გადაწყვეტილება ან რეკომენდაცია შეიძლება ითვალისწინებდეს:

ა) ენერგეტიკული საქმიანობის ლიცენზიის გაუქმებას;

ბ) დაჯარიმებას;

გ) ბაზრის გახსნის წამახალისებელი ზომების გამოყენებას ამ კანონის 115-ე მუხლის შესაბამისად;

დ) ენერგეტიკული ბაზრის მონაწილის საქმიანობის საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნებთან შესაბამისობის თაობაზე კომპეტენტური სახელმწიფო ორგანოებისთვის მიმართვას;

ე) ენერგეტიკული ბაზრის ერთი ან ერთზე მეტი მონაწილისთვის ენერგეტიკულ ბაზარზე მონაწილეობის დროებით აკრძალვას.

9. ენერგეტიკული ბაზრის კვლევის შედეგები და კომისიის შესაბამისი გადაწყვეტილება წარედგინება საქართველოს მთავრობას, სამინისტროს, სხვა კომპეტენტურ სახელმწიფო ორგანოებს და ქვეყნდება კომისიის ვებგვერდზე.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.
საქართველოს 2023 წლის 29 ნოემბრის კანონი №3763 – ვებგვერდი, 11.12.2023წ.

მუხლი 118. მნიშვნელოვანი გავლენა ენერგეტიკულ ბაზარზე

1. საწარმო ენერგეტიკულ ბაზარზე მნიშვნელოვანი გავლენის მქონედ მიიჩნევა, თუ იგი დამოუკიდებლად ან ერთ ან რამდენიმე საწარმოსთან შეთანხმებით იკავებს საბაზრო წილს, რომელიც შესაძლოა ჩაითვალოს მნიშვნელოვნად. მნიშვნელოვნად მიიჩნევა ის საბაზრო წილი, რომელიც საწარმოს ან საწარმოთა ჯგუფს ანიჭებს ეკონომიკურ ძალაუფლებას, განახორციელოს კომერციული საქმიანობა კონკურენტებისგან, კლიენტებისგან ან/და მომხმარებლებისგან დამოუკიდებლად. შესაბამის ენერგეტიკულ ბაზარზე მნიშვნელოვანი საბაზრო წილის ოდენობა და მისი განსაზღვრის წესი დგინდება კომისიის სამართლებრივი აქტით.

2. თუ საწარმო ან საწარმოთა ჯგუფი მნიშვნელოვანი გავლენის მქონედ იქნება მიჩნეული ერთ-ერთი, კონკრეტული ბაზრის მიზნებისთვის, იგი შეიძლება მნიშვნელოვანი გავლენის მქონედ იქნეს მიჩნეული სხვა მჭიდროდ ურთიერთდაკავშირებულ ბაზართან მიმართებითაც, თუ ამ ბაზართა ურთიერთკავშირი აღნიშნულ საწარმოს ან საწარმოთა ჯგუფს საშუალებას აძლევს, ისარგებლოს გავლენით ერთ-ერთ ბაზარზე მეორე ბაზარზე გავლენის გაზრდის მიზნით.

3. თუ კომისიის გადაწყვეტილებით საწარმო ან საწარმოთა ჯგუფი მიჩნეული იქნება ენერგეტიკულ ბაზარზე მნიშვნელოვანი გავლენის მქონედ, იგი ასეთად ჩაითვლება მანამ, სანამ იმავე საწარმოსთან ან საწარმოთა ჯგუფთან მიმართებით კომისია სხვაგვარ გადაწყვეტილებას არ მიიღებს.

4. ენერგეტიკულ ბაზარზე მნიშვნელოვანი გავლენის არსებობის თაობაზე კომისიის შესაბამისმა გადაწყვეტილებამ შესაძლოა განაპირობოს ამ კანონის 115-ე მუხლით გათვალისწინებული ენერგეტიკული ბაზრის გახსნის წამახალისებელი ზომების გამოყენება.

მუხლი 119. კონცენტრაცია

1. კონცენტრაცია, რომლის მონაწილე რეგულირებული საწარმოების როგორც ინდივიდუალური, ისე ერთობლივი აქტივების ღირებულება ან წლიური ბრუნვა (კონცენტრაციის წინა ფინანსური წლის მონაცემებით) საქართველოს ან/და ენერგეტიკული გაერთიანების რომელიმე მხარის ტერიტორიაზე აღემატება კომისიის ნორმატიული აქტით დადგენილ ზღვრულ ოდენობას, საჭიროებს კომისიისთვის წინასწარ შეტყობინებას. კონცენტრაციის შესახებ შეტყობინების კომისიისთვის წარდგენისა და კომისიის მიერ მისი განხილვის წესები განისაზღვრება კომისიის დადგენილებით.

2. კონცენტრაციის შესახებ შეტყობინების მიღების შემდეგ კომისია იღებს გადაწყვეტილებას დაგეგმილი კონცენტრაციის კონკურენტულ გარემოსთან თავსებადობის თაობაზე.

3. დაუშვებელია ისეთი კონცენტრაცია, რომელიც ზღუდავს ეფექტიან კონკურენციას საქართველოს, მისი ნაწილის ან ენერგეტიკული გაერთიანების რომელიმე მხარის ენერგეტიკულ ბაზარზე.

4. თუ კონცენტრაცია წარმოქმნის ან აძლიერებს დომინანტურ მდგომარეობას,ივარაუდება, რომ ასეთი კონცენტრაცია ზღუდავს ეფექტიან კონკურენციას საქართველოს, მისი ნაწილის ან ენერგეტიკული გაერთიანების რომელიმე მხარის ენერგეტიკულ ბაზარზე, გარდა იმ შემთხვევისა, თუ რეგულირებული საწარმო საწინააღმდეგოს დაამტკიცებს. დომინანტური მდგომარეობის განსაზღვრის წესი კომისიის სამართლებრივი აქტით დგინდება.

5. იმ რეგულირებული საწარმოების კონცენტრაციის რეგისტრაციისთვის, რომელთაც ეკისრებათ ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული შეტყობინების კომისიისთვის წარდგენის ვალდებულება, აუცილებელია კომისიის მიერ დაგეგმილი კონცენტრაციის კონკურენტულ გარემოსთან თავსებადობის თაობაზე დადებითი გადაწყვეტილების მიღება. კომისიის მიერ უარყოფითი გადაწყვეტილების მიღება საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მმართველობის სფეროში მოქმედი საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – საჯარო   რეესტრის   ეროვნული სააგენტოს მიერ რეგულირებული საწარმოების  კონცენტრაციის  რეგისტრაციაზე უარის თქმის საფუძველია.

6. ენერგეტიკულ სექტორში განხორციელებული კონკურენციის შემზღუდავი კონცენტრაცია ან/და კონცენტრაციის შესახებ შეტყობინების კომისიისათვის წინასწარ წარდგენის ვალდებულების დარღვევა გამოიწვევს კონცენტრაციის მონაწილე რეგულირებული საწარმოებისთვის საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ჯარიმის დაკისრებას.

7. კომისია უფლებამოსილია ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრულ კონცენტრაციაში მონაწილე რეგულირებულ საწარმოს:

ა) მოსთხოვოს კონცენტრაციის გაუქმება შერწყმის, გაუქმების ან შეძენილი წილების ან აქტივების გასხვისების გზით ისე, რომ აღდგეს კონცენტრაციის განხორციელებამდე არსებული მდგომარეობა. თუ კონცენტრაციის განხორციელებამდე არსებული მდგომარეობის აღდგენა მისი გაუქმების გზით შეუძლებელია, კომისიას უფლება აქვს, მიიღოს ნებისმიერი სხვა შესაბამისი ზომა კონცენტრაციის განხორციელებამდე არსებულ მდგომარეობაში შეძლების დაგვარად დასაბრუნებლად;

ბ) დააკისროს სანქციები ამ კანონის შესაბამისად;

გ) მოსთხოვოს ნებისმიერი სხვა ზომის მიღება, რომლითაც უზრუნველყოფილი იქნება კონცენტრაციაში მონაწილე რეგულირებული საწარმოს მიერ კონცენტრაციის გაუქმება ან კონცენტრაციის განხორციელებამდე არსებული მდგომარეობის აღდგენა. 

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

თავი XXX. ელექტროენერგიის ბაზრის ორგანიზება

მუხლი 120. ელექტროენერგიის ბაზარი

1. ელექტროენერგიის  ბაზარი მოიცავს ელექტროენერგიის  საცალო ბაზარსა და ელექტროენერგიის საბითუმო ბაზარს, მათ შორის, ელექტროენერგიის ორგანიზებულ ბაზარს ან/და ელექტროენერგიის ორმხრივი ხელშეკრულებების ბაზარს.

2. საბოლოო მომხმარებელსა და მიმწოდებელს შორის ოპერაციები ხორციელდება ელექტროენერგიის საცალო ბაზარზე.

3. ელექტროენერგიის საბითუმო ორგანიზებული ბაზრის სეგმენტები განისაზღვრება ელექტროენერგიის ბაზრის მოდელის კონცეფციით.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 1201. ელექტროენერგიის ორმხრივი ხელშეკრულებების ბაზარი. ელექტროენერგიის ორმხრივი ხელშეკრულებების პლატფორმის ადმინისტრატორი

1. ორმხრივი ხელშეკრულებების საფუძველზე ელექტროენერგიის ყიდვა-გაყიდვა ხორციელდება ელექტროენერგიის ორმხრივი ხელშეკრულებების ბაზარზე, ბაზრის მონაწილეებს შორის პირდაპირი მოლაპარაკების გზით ან/და ელექტროენერგიის ორმხრივი ხელშეკრულებების  პლატფორმის მეშვეობით.

2. ბაზრის მონაწილეები ვალდებული  არიან დადებული ორმხრივი ხელშეკრულებების შესახებ ანგარიშგება განახორციელონ კომისიის მიერ დამტკიცებული რეგულირებული  საწარმოს ანგარიშგების წესების შესაბამისად.

3. ელექტროენერგიის ორმხრივი ხელშეკრულებების პლატფორმის ადმინისტრირებას უზრუნველყოფს ელექტროენერგიის ორმხრივი ხელშეკრულებების პლატფორმის ადმინისტრატორი.

4. ელექტროენერგიის ორმხრივი  ხელშეკრულებების პლატფორმის ადმინისტრატორი:

ა) უზრუნველყოფს ელექტროენერგიის ორმხრივი ხელშეკრულებების პლატფორმის ადმინისტრირებას  ამ კანონითა და ელექტროენერგიის  ბაზრის წესებით განსაზღვრული წესითა და პირობებით;

ბ) აღრიცხავს ელექტროენერგიის ორმხრივი ხელშეკრულებების პლატფორმაზე არსებული ელექტროენერგიის  ყიდვა-გაყიდვის განაცხადების  მონაცემებს;

გ)  არეგისტრირებს  ელექტროენერგიის  ორმხრივი  ხელშეკრულებების პლატფორმის მონაწილეებს და აწარმოებს შესაბამის რეესტრს;

დ) კომისიის მიერ დამტკიცებული სამართლებრივი აქტის შესაბამისად, კომისიას წარუდგენს ანგარიშს განხორციელებული საქმიანობის თაობაზე;

ე) ახორციელებს სხვა უფლებამოსილებებს ელექტროენერგიის ბაზრის წესების შესაბამისად.

5.  ელექტროენერგიის  ორმხრივი  ხელშეკრულებების   პლატფორმის ადმინისტრატორს  არ აქვს უფლება, იმავდროულად განახორციელოს სხვა ელექტროენერგეტიკული საქმიანობა, გარდა ელექტროენერგიის ბაზრის ოპერირებისა.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 121. ელექტროენერგიის ბაზრის ორგანიზება

1. ელექტროენერგიის ბაზრის ოპერატორი ამ კანონით ან/და ელექტროენერგიის ბაზრის წესებით განსაზღვრული უფლებამოსილების ფარგლებში და ელექტროენერგიის ბაზრის მოდელის კონცეფციის შესაბამისად უზრუნველყოფს საქართველოში ელექტროენერგიის ორგანიზებული ბაზრების შესაბამისი სეგმენტის (სეგმენტების) ორგანიზებას ელექტროენერგიით ვაჭრობის, აგრეთვე ელექტროენერგიის სხვა, მეზობელ ორგანიზებულ ბაზრებთან დაკავშირებისა და ინტეგრაციის მიზნით. ელექტროენერგიის ბაზრის ორგანიზება ელექტროენერგიის ბაზრის წესებით წესრიგდება.

2. ელექტროენერგიის დერივატივების საფონდო ბირჟის შექმნის უფლება აქვთ როგორც ელექტროენერგიის ბაზრის ოპერატორს, ისე სხვა სუბიექტებს.

3. ელექტროენერგიის ბაზრის ოპერატორი საქმიანობას ახორციელებს კომისიის მიერ „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონის, ამ კანონის V თავისა და კომისიის მიერ დამტკიცებული ლიცენზირების წესების შესაბამისად გაცემული ლიცენზიის საფუძველზე.

4. ელექტროენერგიის ბაზრის ოპერატორი საქმიანობას ახორციელებს გამჭვირვალობის, ობიექტურობისა და არადისკრიმინაციულობის პრინციპების დაცვით. ელექტროენერგიის ბაზრის ოპერატორის საქმიანობას ზედამხედველობს კომისია.

5. ელექტროენერგიის ბაზრის ოპერატორის მიერ გაწეული მომსახურებების შესაბამის საფასურებს ადგენს კომისია განსაზღვრული მეთოდოლოგიის შესაბამისად.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 122. ელექტროენერგიის ბაზრის ოპერატორის ფუნქციები

1. ელექტროენერგიის ბაზრის ოპერატორი ლიცენზიით გათვალისწინებულ სეგმენტში (სეგმენტებში):

ა) უზრუნველყოფს ელექტროენერგიის ბაზრის ორგანიზებას ამ კანონით ან/და ელექტროენერგიის ბაზრის წესებით განსაზღვრული კომპეტენციის ფარგლებში;

ბ) აღრიცხავს ხელშეკრულებებისა და სახელშეკრულებო ვალდებულებების შესახებ მონაცემებს ელექტროენერგიის ბაზრის წესების შესაბამისად;

 გ) ამზადებს საქართველოში და მისი საზღვრების გარეთ ელექტროენერგიის ყიდვა-გაყიდვის დღიურ გრაფიკს, დღით ადრე ბაზარზე ელექტროენერგიის ყიდვა-გაყიდვიდან გამომდინარე სახელშეკრულებო ვალდებულებების შესაბამისად;

დ) დროულად წარუდგენს გადამცემი სისტემის შესაბამის ოპერატორს ამ პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ ელექტროენერგიის ყიდვა-გაყიდვის დღიურ გრაფიკს;

ე) არეგისტრირებს ელექტროენერგიის ბაზრის მონაწილეებს და აწარმოებს შესაბამის რეესტრს;

ვ) აქვეყნებს ელექტროენერგიის ბაზრის შეუფერხებელი ორგანიზებისა და ელექტროენერგეტიკული საქმიანობის განხორციელებისთვის საჭირო ინფორმაციას.

2. ელექტროენერგიის ბაზრის ოპერატორს ასევე შეიძლება დაეკისროს თავისი კომპეტენციის შესაბამისი სხვა უფლება-მოვალეობების განხორციელება ამ კანონის, ელექტროენერგიის ბაზრის მოდელის კონცეფციისა და ელექტროენერგიის ბაზრის წესების საფუძველზე.

3. ელექტროენერგიის ბაზრის ოპერატორს უფლება არ აქვს, ივაჭროს ელექტროენერგიით, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ეს ხორციელდება ელექტროენერგიის ორგანიზებულ ბაზარზე ვაჭრობის უზრუნველსაყოფად და ბაზრის ოპერატორი არის ხელშეკრულების მხარე ელექტროენერგიის ბაზრის წესებით გათვალისწინებულ შემთხვევაში.

4. ელექტროენერგეტიკული საწარმოები უზრუნველყოფენ ელექტროენერგიის ბაზრის ოპერატორის უწყვეტ და შეუზღუდავ წვდომას ელექტროენერგიის ბაზრის ორგანიზებისთვის საჭირო ინფორმაციაზე, ელექტროენერგიის ბაზრის წესების შესაბამისად. 

მუხლი 123. ელექტროენერგიის ბაზრის მოდელის კონცეფცია და ელექტროენერგიის ბაზრის წესები

1. ელექტროენერგიის ბაზრის მოდელის კონცეფციას კომისიასთან თანამშრომლობით შეიმუშავებს სამინისტრო და ამტკიცებს საქართველოს მთავრობა.

2. ელექტროენერგიის ბაზრის მოდელის კონცეფცია აყალიბებს საქართველოში ელექტროენერგიის ბაზრის ორგანიზებისა და ფუნქციონირების სახელმძღვანელო პრინციპებს. სახელმძღვანელო პრინციპები იმ ფარგლებში, რომლებიც აუცილებელია ელექტროენერგიის ბაზრის სტრუქტურის ზოგადი არსის განსასაზღვრად, უნდა აყალიბებდეს ბაზრის მონაწილეების უფლება-მოვალეობებისა და ბაზრის სტრუქტურის ზოგად მონახაზს. ელექტროენერგიის ბაზრის მოდელის კონცეფციით უნდა დადგინდეს ამ კანონის ამოქმედებამდე ელექტროენერგეტიკულ საწარმოებთან გაფორმებული ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე ვალდებულებების შესრულების მექანიზმი ამ კანონის მე-9 მუხლის მოთხოვნათა დაცვით, ასევე შეიძლება განისაზღვროს სამიზნე მოდელზე გადასვლის ეტაპები, საჯარო მომსახურების ორგანიზება და საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე ელექტროენერგიის მიწოდების სპეციალური მოთხოვნები. ელექტროენერგიის ბაზრის ორგანიზება და ოპერირება, მათ შორის, ელექტროენერგიის ბაზრის მოდელის კონცეფციით განსაზღვრული ბაზრის ნებისმიერ სეგმენტთან დაკავშირებული ყველა პროცედურა, რეგულირდება კომისიის მიერ ელექტროენერგიის ბაზრის წესებით განსაზღვრული პირობების შესაბამისად.

3. ელექტროენერგიის ბაზრის წესებით განისაზღვრება ელექტროენერგიის ბაზრის ორგანიზებისა და ოპერირების წესი, აგრეთვე სხვა დაკავშირებული საკითხები, მათ შორის:

ა) ელექტროენერგიის ბაზრის მოდელი, ელექტროენერგიის ბაზრის მოდელის კონცეფციის შესაბამისად;

ბ) ელექტროენერგიის ბაზრის ორგანიზებისა და ოპერირების პროცედურები, პრინციპები და სტანდარტები, ელექტროენერგიის ბაზრის მოდელის კონცეფციის შესაბამისად;

ბ1) ელექტროენერგიის ბაზარზე ვაჭრობის საკვალიფიკაციო მოთხოვნები, ასეთი მოთხოვნების არსებობის შემთხვევაში;

გ) ელექტროენერგიის ბაზრის მონაწილეების იდენტიფიცირებისა და რეგისტრაციის მეთოდები;

დ) ელექტროენერგიის ბაზარზე დასადები ხელშეკრულებების სახეები და ნიმუშები;

ე) პროდუქტები, რომელთა ყიდვა-გაყიდვა ხორციელდება ელექტროენერგიის ბაზარზე;

ვ) ელექტროენერგიის ბაზარზე განხორციელებული ოპერაციების რეესტრის წარმოების სტანდარტი და პროცედურა;

ზ) ელექტროენერგიის ბაზრის ფუნქციონირებისთვის საჭირო მონაცემთა ბაზების შექმნისა და წარმოების სტანდარტი და პროცედურა;

თ) ელექტროენერგიის ყიდვა-გაყიდვის დღიური გრაფიკების მომზადების, გამოყენების, გადამოწმებისა და შეცვლის სტანდარტი და პროცედურა;

ი) ელექტროენერგიის გადამცემ და გამანაწილებელ ქსელებში არსებული დანაკარგების აღმოსაფხვრელად ელექტროენერგიის შესყიდვის სტანდარტი და პროცედურა;

კ) უბალანსობის გაანგარიშება და მასზე პასუხისმგებლობა;

ლ) დაბალანსების ჯგუფის უბალანსობის მაჩვენებლის გაანგარიშება და დაბალანსებაზე პასუხისმგებელი პირების მიერ ბაზარზე უბალანსობასთან დაკავშირებული ფინანსური ანგარიშსწორება;

მ) ელექტროენერგიის ბაზრის მოდელის კონცეფციით განსაზღვრული ბაზრის თითოეული სეგმენტის ორგანიზებისა და ოპერირების პირობები;

ნ) ელექტროენერგიის ბაზრის ორგანიზებისა და ოპერირებისთვის, აგრეთვე ბაზრის შიგნით პროცედურების მოწესრიგებისთვის აუცილებელი სხვა პირობები;

ო)  ორმხრივი  ხელშეკრულებებით ელექტროენერგიის ყიდვა-გაყიდვის  წესი და პროცედურა.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 124. ელექტროენერგიის ბაზრის მონაწილეები

1. ელექტროენერგეტიკულ საწარმოებსა და სხვა იურიდიულ და ფიზიკურ პირებს უფლება აქვთ, ელექტროენერგიის ყიდვა-გაყიდვის მიზნით გახდნენ ელექტროენერგიის ბაზრის მონაწილეები ამ კანონითა და ელექტროენერგიის ბაზრის წესებით განსაზღვრული პირობების დაცვით.

2. ელექტროენერგიის ბაზრის ყველა მონაწილეს, მათ შორის, ელექტროენერგიის მწარმოებელს, ტრეიდერს, ელექტროენერგიის მიმწოდებელს (ელექტროენერგიის საჯარო მომსახურების სახით მიმწოდებლის ჩათვლით), მსხვილ მომხმარებელს, უფლება აქვს, ამ კანონისა და ელექტროენერგიის ბაზრის წესების დაცვით იყიდოს/გაყიდოს ელექტროენერგია ელექტროენერგიის ორგანიზებულ ბაზარსა და ელექტროენერგიის ორმხრივი ხელშეკრულებების ბაზარზე.

3. ელექტროენერგიის ბაზრის მონაწილეებმა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული უფლება-მოვალეობები ელექტროენერგიის ბაზრის წესების შესაბამისად უნდა განახორციელონ.

4. გადამცემი და გამანაწილებელი სისტემების ოპერატორები შესაბამის ქსელში არსებული დანაკარგების დაფარვის მიზნით ელექტროენერგიის შესყიდვის ვალდებულების განხორციელებისას წარმოადგენენ ელექტროენერგიის ბაზრის სპეციალურ მონაწილეებს, რომელთა სპეციალური მახასიათებლები განისაზღვრება ელექტროენერგიის ბაზრის წესებით.

5. თუ ელექტროენერგიის ორგანიზებულ ბაზარზე ვაჭრობისას ელექტროენერგიის ბაზრის ოპერატორი არის ხელშეკრულების მხარე ამ კანონის 122-ე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, იგი განიხილება ელექტროენერგიის ბაზრის სპეციალურ მონაწილედ და მისი სპეციალური მახასიათებლები განისაზღვრება ელექტროენერგიის ბაზრის წესებით.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 125. ელექტროენერგიის ბაზრის მონაწილეების პასუხისმგებლობა უბალანსობაზე

1. უბალანსობაზე პასუხისმგებლობა ეკისრება ელექტროენერგიის ბაზრის ყველა მონაწილეს, დაბალანსების ჯგუფის მოდელის შესაბამისად, ელექტროენერგეტიკულ სისტემაში წარმოებასა და მოხმარებას შორის ბალანსის მიღწევით და ფინანსური ოპერაციების ფიზიკური მიწოდებისგან განცალკევებით, ელექტროენერგიის ბაზარზე ყიდვა-გაყიდვის ოპერაციების დაუბრკოლებელი შესრულებისა და მათთან დაკავშირებული სამართლიანი ანგარიშსწორების უზრუნველსაყოფად.

2. დაბალანსების ჯგუფის მოდელთან დაკავშირებული პირობები, მათ შორის, დაბალანსებაზე პასუხისმგებელი პირების უფლებები და მოვალეობები, დგინდება ელექტროენერგიის ბაზრის წესებით. ელექტროენერგიის ბაზრის წესები ასევე განსაზღვრავს დაბალანსებაზე პასუხისმგებელ პირთა მნიშვნელობას და მათ პასუხისმგებლობას უბალანსობაზე.

3. დაბალანსებაზე პასუხისმგებელი პირების რეესტრის წარმოებას და მათი უბალანსობით გამოწვეული საბალანსო ელექტროენერგიის საჭიროების განსაზღვრას, აგრეთვე შესაბამისი მოცულობის გაანგარიშებას უზრუნველყოფს გადამცემი სისტემის ოპერატორი.

4. თითოეული დაბალანსების ჯგუფისთვის საანგარიშსწორებო აღრიცხვის წერტილების რეესტრს აწარმოებს გადამცემი სისტემის ოპერატორი.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

თავი XXXI. ბუნებრივი გაზის ბაზრის ორგანიზება

მუხლი 126. ბუნებრივი გაზის ბაზარი

1. ბუნებრივი  გაზის ბაზარი მოიცავს ბუნებრივი  გაზის საცალო ბაზარსა და ბუნებრივი გაზის საბითუმო ბაზარს, მათ შორის, ბუნებრივი გაზის ორგანიზებულ ბაზარს ან/და ბუნებრივი გაზის ორმხრივი ხელშეკრულებების ბაზარს.

2. საბოლოო მომხმარებელსა და მიმწოდებელს შორის ოპერაციები ხორციელდება ბუნებრივი გაზის საცალო ბაზარზე.

3. ბუნებრივი  გაზის  საბითუმო  ორგანიზებული  ბაზრის  სეგმენტები განისაზღვრება  ბუნებრივი გაზის ბაზრის მოდელის კონცეფციით.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 127. ბუნებრივი გაზის ბაზრის ორგანიზება

1. ბუნებრივი გაზის ბაზრის ოპერატორი უზრუნველყოფს ბუნებრივი გაზის ბაზრის ორგანიზებას ბუნებრივი გაზით ვაჭრობის, აგრეთვე ბუნებრივი გაზის სხვა ორგანიზებულ ბაზრებთან დაკავშირებისა და ინტეგრაციის მიზნით. ბუნებრივი გაზის ბაზრის ორგანიზება ბუნებრივი გაზის ბაზრის წესებით წესრიგდება.

2. ბუნებრივი გაზის დერივატივების საფონდო ბირჟის შექმნის უფლება აქვთ როგორც ბუნებრივი გაზის ბაზრის ოპერატორს, ისე სხვა სუბიექტებს.

3. ბუნებრივი გაზის ბაზრის ოპერატორი საქმიანობას ახორციელებს კომისიის მიერ „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონის, ამ კანონის V თავისა და კომისიის მიერ დამტკიცებული ლიცენზირების წესების შესაბამისად გაცემული ლიცენზიის საფუძველზე.

4. ბუნებრივი გაზის ბაზრის ოპერატორი საქმიანობას ახორციელებს გამჭვირვალობის, ობიექტურობისა და არადისკრიმინაციულობის პრინციპების დაცვით. ბუნებრივი გაზის ბაზრის ოპერატორის საქმიანობას ზედამხედველობს კომისია.

5. ბუნებრივი გაზის ბაზრის ოპერატორის მიერ გაწეული მომსახურების საფასურს განსაზღვრავს კომისია დადგენილი მეთოლოგიის შესაბამისად.

მუხლი  1271. ბუნებრივი  გაზის ორმხრივი  ხელშეკრულებების  ბაზარი.  ბუნებრივი გაზის ორმხრივი ხელშეკრულებების  პლატფორმის ადმინისტრატორი

1. ორმხრივი ხელშეკრულებების საფუძველზე ბუნებრივი გაზის ყიდვა- გაყიდვა ხორციელდება ბუნებრივი გაზის ორმხრივი ხელშეკრულებების  ბაზარზე, ბაზრის  მონაწილეებს  შორის პირდაპირი  მოლაპარაკების  გზით ან/და ბუნებრივი გაზის ორმხრივი ხელშეკრულებების პლატფორმის მეშვეობით.

2. ბაზრის მონაწილეები ვალდებული არიან დადებული ორმხრივი ხელშეკრულებების შესახებ ანგარიშგება განახორციელონ კომისიის მიერ დამტკიცებული რეგულირებული  საწარმოს ანგარიშგების წესების შესაბამისად.

3. ბუნებრივი გაზის ორმხრივი ხელშეკრულებების პლატფორმის ადმინისტრირებას უზრუნველყოფს ბუნებრივი გაზის ორმხრივი ხელშეკრულებების პლატფორმის ადმინისტრატორი.

4. ბუნებრივი გაზის ორმხრივი ხელშეკრულებების პლატფორმის ადმინისტრატორი:

ა) უზრუნველყოფს ბუნებრივი გაზის ორმხრივი ხელშეკრულებების პლატფორმის ადმინისტრირებას  ამ  კანონითა  და  ბუნებრივი  გაზის  ბაზრის  წესებით განსაზღვრული წესითა და პირობებით;

ბ) აღრიცხავს ბუნებრივი გაზის ორმხრივი ხელშეკრულებების პლატფორმაზე არსებული ბუნებრივი გაზის ყიდვა-გაყიდვის განაცხადების მონაცემებს;

გ) არეგისტრირებს ბუნებრივი გაზის ორმხრივი ხელშეკრულებების პლატფორმის მონაწილეებს და აწარმოებს შესაბამის რეესტრს;

დ) კომისიის  მიერ დამტკიცებული  სამართლებრივი  აქტის შესაბამისად, კომისიას წარუდგენს ანგარიშს განხორციელებული  საქმიანობის თაობაზე;

ე) ახორციელებს სხვა უფლებამოსილებებს ბუნებრივი გაზის ბაზრის წესების შესაბამისად.

5. ბუნებრივი გაზის ორმხრივი ხელშეკრულებების პლატფორმის ადმინისტრატორს არ აქვს უფლება, იმავდროულად განახორციელოს სხვა ბუნებრივი გაზის საქმიანობა, გარდა ბუნებრივი გაზის ბაზრის ოპერირებისა.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 128. ბუნებრივი გაზის ბაზრის ოპერატორის ფუნქციები

1. ბუნებრივი გაზის ბაზრის ოპერატორი ლიცენზიით გათვალისწინებულ სეგმენტში (სეგმენტებში):

ა) უზრუნველყოფს ბუნებრივი გაზის ბაზრის ორგანიზებას;

ბ) არეგისტრირებს ბუნებრივი გაზის ბაზრის მონაწილეებს და აწარმოებს შესაბამის რეესტრს;

გ) აქვეყნებს ბუნებრივი გაზის ბაზრის შეუფერხებელი ორგანიზებისა და ბუნებრივი გაზის საქმიანობის განხორციელებისთვის საჭირო ინფორმაციას.

2. ბუნებრივი გაზის ბაზრის ოპერატორს ასევე შეიძლება დაეკისროს თავისი კომპეტენციის შესაბამისი სხვა უფლება-მოვალეობების განხორციელება ამ კანონის, ბუნებრივი გაზის ბაზრის მოდელის კონცეფციისა და ბუნებრივი გაზის ბაზრის წესების საფუძველზე.

3. ბუნებრივი გაზის ბაზრის ოპერატორს უფლება არ აქვს, ივაჭროს ბუნებრივი გაზით, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ეს ხორციელდება ბუნებრივი გაზის ორგანიზებულ ბაზარზე ვაჭრობის უზრუნველსაყოფად და ბაზრის ოპერატორი არის ხელშეკრულების მხარე ბუნებრივი გაზის ბაზრის წესებით გათვალისწინებულ შემთხვევაში.

4. ბუნებრივი გაზის საწარმოები უზრუნველყოფენ ბუნებრივი გაზის ბაზრის ოპერატორის უწყვეტ და შეუზღუდავ წვდომას ბუნებრივი გაზის ორგანიზებისთვის საჭირო ინფორმაციაზე, ბუნებრივი გაზის ბაზრის წესების შესაბამისად.

მუხლი 129. ბუნებრივი გაზის ბაზრის მოდელის კონცეფცია და ბუნებრივი გაზის ბაზრის წესები

1. ბუნებრივი გაზის ბაზრის მოდელის კონცეფციას კომისიასთან თანამშრომლობით შეიმუშავებს სამინისტრო და ამტკიცებს საქართველოს მთავრობა.

2. ბუნებრივი ბაზრის მოდელის კონცეფცია აყალიბებს საქართველოში ბუნებრივი გაზის ბაზრის ორგანიზებისა და ფუნქციონირების სახელმძღვანელო პრინციპებს. სახელმძღვანელო პრინციპები იმ ფარგლებში, რომლებიც აუცილებელია ბუნებრივი გაზის ბაზრის სტრუქტურის ზოგადი არსის განსასაზღვრად, უნდა აყალიბებდეს ბაზრის მონაწილეების უფლება-მოვალეობებისა და ბაზრის სტრუქტურის ზოგად მონახაზს. კონცეფციით ასევე შეიძლება განისაზღვროს სამიზნე მოდელზე გადასვლის ეტაპები. ბუნებრივი ბაზრის ორგანიზება და ოპერირება, მათ შორის, ბუნებრივი გაზის ბაზრის მოდელის კონცეფციით განსაზღვრული ბაზრის ნებისმიერ სეგმენტთან დაკავშირებული ყველა პროცედურა, რეგულირდება კომისიის მიერ ბუნებრივი გაზის ბაზრის წესებით განსაზღვრული პირობების შესაბამისად.

3. ბუნებრივი გაზის ბაზრის წესებით განისაზღვრება ბუნებრივი გაზის ბაზრის ორგანიზებისა და ოპერირების წესები და სხვა დაკავშირებული საკითხები, მათ შორის:

ა) ბუნებრივი გაზის ბაზრის მოდელი, ბუნებრივი გაზის ბაზრის მოდელის კონცეფციის შესაბამისად;

ბ) ბუნებრივი გაზის ბაზრის ორგანიზებისა და ოპერირების პროცედურები, პრინციპები და სტანდარტები, ბუნებრივი გაზის ბაზრის მოდელის კონცეფციის შესაბამისად;

ბ1) ბუნებრივი გაზის ბაზარზე ვაჭრობის საკვალიფიკაციო მოთხოვნები, ასეთი მოთხოვნების არსებობის შემთხვევაში;

გ) ბუნებრივი გაზის ბაზრის მონაწილეების იდენტიფიცირებისა და რეგისტრაციის მეთოდები;

დ) ბუნებრივი გაზის ბაზარზე დასადები ხელშეკრულებების სახეები და ნიმუშები;

ე) პროდუქტები, რომელთა ყიდვა-გაყიდვა ხორციელდება ბუნებრივი გაზის ბაზარზე;

ვ) ბუნებრივი გაზის ბაზარზე განხორციელებული ოპერაციების რეესტრის წარმოების სტანდარტი და პროცედურა;

ზ) ბუნებრივი გაზის ბაზრის ფუნქციონირებისთვის საჭირო მონაცემთა ბაზის შექმნისა და წარმოების სტანდარტი და პროცედურა;

თ) ბუნებრივი გაზით ვაჭრობის დღიური გრაფიკის მომზადების, გამოყენების, გადამოწმებისა და შეცვლის სტანდარტი და პროცედურა;

ი) ბუნებრივი გაზის გადამცემ და გამანაწილებელ ქსელებში არსებული დანაკარგების აღმოფხვრის მიზნით ბუნებრივი გაზის შესყიდვის სტანდარტი და პროცედურა, რათა უზრუნველყოფილ იქნეს ბუნებრივი გაზის უწყვეტი, უსაფრთხო და საიმედო მიწოდება;

კ) ბუნებრივი გაზის ბაზრის მოდელის კონცეფციით განსაზღვრული ბაზრის თითოეული სეგმენტის ორგანიზებისა და ოპერირების პირობები;

ლ) ბუნებრივი გაზის ბაზრის ორგანიზებისა და ოპერირებისათვის, აგრეთვე ბაზრის შიგნით პროცედურების მოსაწესრიგებლად აუცილებელი სხვა პირობები;

მ) ორმხრივი ხელშეკრულებებით ბუნებრივი  გაზის ყიდვა-გაყიდვის წესი და პროცედურა.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 130. ბუნებრივი გაზის ბაზრის მონაწილეები

1. ბუნებრივი გაზის საწარმოებსა და სხვა იურიდიულ და ფიზიკურ პირებს უფლება აქვთ, ბუნებრივი გაზის ყიდვა-გაყიდვის მიზნით გახდნენ ბუნებრივი გაზის ბაზრის მონაწილეები ამ კანონითა და ბუნებრივი გაზის ბაზრის წესებით განსაზღვრული პირობების დაცვით.

2. ბუნებრივი გაზის ბაზრის ყველა მონაწილეს, მათ შორის, ბუნებრივი გაზის მწარმოებელს, ტრეიდერს, ბუნებრივი გაზის  მიმწოდებელს (ბუნებრივი გაზის საჯარო მომსახურების სახით მიმწოდებლის ჩათვლით), მსხვილ მომხმარებელს, უფლება აქვს, ამ კანონისა და ბუნებრივი გაზის ბაზრის წესების დაცვით იყიდოს/გაყიდოს ბუნებრივი გაზი ბუნებრივი გაზის ორგანიზებულ ბაზარსა და ბუნებრივი გაზის ორმხრივი ხელშეკრულებების ბაზარზე.

3. ბუნებრივი გაზის ბაზრის მონაწილეებმა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ორმხრივი უფლება-მოვალეობები უნდა განახორციელონ ბუნებრივი გაზის ბაზრის წესების შესაბამისად.

4. გადამცემი და გამანაწილებელი სისტემების ოპერატორები შესაბამის ქსელში არსებული დანაკარგების დაფარვის მიზნით ბუნებრივი გაზის შესყიდვის ვალდებულების განხორციელებისას წარმოადგენენ ბუნებრივი გაზის ბაზრის სპეციალურ მონაწილეებს, რომელთა სპეციალური მახასიათებლები ბუნებრივი გაზის ბაზრის წესებით განისაზღვრება.

5. თუ ბუნებრივი გაზის ორგანიზებულ ბაზარზე ვაჭრობისას ბუნებრივი გაზის ოპერატორი არის ხელშეკრულების მხარე ამ კანონის 128-ე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, იგი განიხილება ბაზრის სპეციალურ მონაწილედ და მისი სპეციალური მახასიათებლები განისაზღვრება ბუნებრივი გაზის ბაზრის წესებით.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 131. საშეღავათო პირობების დადგენა „მიიღე ან გადაიხადე“ ვალდებულებებთან დაკავშირებით

1. ბუნებრივი გაზის საწარმოს უფლება აქვს, მიმართოს კომისიას ამ კანონით განსაზღვრული პირობების შესაბამისად ბუნებრივი გაზის სისტემაზე დაშვების ვალდებულებისგან დროებით გათავისუფლების მოთხოვნით, თუ აღნიშნულ ბუნებრივი გაზის საწარმოს ბუნებრივი გაზის ნასყიდობის ერთი ან ერთზე მეტი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე „მიიღე ან გადაიხადე“ ვალდებულების შედეგად შეექმნა ან სავარაუდოა, რომ შეექმნება მნიშვნელოვანი ეკონომიკური და ფინანსური სირთულე. კომისიისთვის მიმართვა უნდა განხორციელდეს ყოველ ცალკეულ შემთხვევაში სისტემაზე დაშვებაზე უარის თქმამდე ან ასეთი უარის თქმის შემდეგ. სისტემაზე დაშვებაზე უარის თქმის შემდეგ კომისიისთვის მიმართვა უნდა განხორციელდეს დაუყოვნებლივ. ბუნებრივი გაზის საწარმოს მიმართვას თან ერთვის ინფორმაცია სირთულის არსისა და ხარისხის, აგრეთვე საწარმოს მიერ მისი გადაჭრის მიზნით მიღებული ზომების შესახებ.

2. კომისია დააკმაყოფილებს ბუნებრივი გაზის საწარმოს ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებულ მოთხოვნას, თუ არ არსებობს „მიიღე ან გადაიხადე“ ვალდებულების გამო შექმნილი ეკონომიკური და ფინანსური სირთულის გადაწყვეტის სხვა გონივრული ალტერნატივა. კომისია აღნიშნული გადაწყვეტილების თაობაზე დაუყოვნებლივ ატყობინებს ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს და წარუდგენს გადაწყვეტილებასთან დაკავშირებულ ყველა საჭირო ინფორმაციას. ინფორმაცია ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს შესაძლოა წარედგინოს აგრეგირებული სახით, რათა უზრუნველყოფილ იქნეს მის მიერდასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღება. ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს მიერ შეტყობინების მიღებიდან 2 თვის განმავლობაში მოსაზრების წარმოუდგენლობის შემთხვევაში საკითხი ითვლება მასთან შეთანხმებულად.

3. კომისია საშეღავათო პირობების დადგენის შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს შემდეგი გარემოებების გათვალისწინებით:

ა) არადისკრიმინაციული, გამჭვირვალე და კონკურენტული ბუნებრივი გაზის ბაზრის ჩამოყალიბების მიზანი;

ბ) საჯარო მომსახურების ვალდებულებების შესრულებისა და მიწოდების უსაფრთხოების უზრუნველყოფის საჭიროება;

გ) ბუნებრივი გაზის ბაზარზე კონკურენციის დონე და შესაბამისი ბუნებრივი გაზის საწარმოს მდგომარეობა;

დ) ბუნებრივი  გაზის  საწარმოს,  გადამცემი  სისტემის  ოპერატორის  ან საბოლოო მომხმარებლის  წინაშე არსებული  ეკონომიკური  და ფინანსური სირთულეების ხარისხი;

ე) შესაბამისი ხელშეკრულების ან ხელშეკრულებების ხელმოწერის თარიღი და პირობები, მათ შორის, ის პირობები, რომლებითაც განისაზღვრება საბაზრო ცვლილებებთან მისადაგების დასაშვები ფარგლები;

ვ) პრობლემის გადასაჭრელად მიღებული ზომები;

ზ) ბუნებრივი გაზის საწარმოს შესაძლებლობა, შესაბამისი „მიიღე ან გადაიხადე“ ვალდებულებების აღებისას, ამ კანონის მოთხოვნების გათვალისწინებით, გონივრულობის ფარგლებში ევარაუდა მნიშვნელოვანი ეკონომიკური და ფინანსური სირთულეების წარმოშობის შესაძლებლობა;

თ) სისტემის სხვა სისტემებთან დაკავშირებისა და მათი ურთიერთთავსებადობის დონე;

ი) საშეღავათო პირობების დადგენის ზეგავლენა ამ კანონის სათანადო გამოყენებაზე, ბუნებრივი გაზის შიდა ბაზრის გამართულ ფუნქციონირებასთან მიმართებით.

4. 2006 წლის 1 ივლისამდე დადებულ „მიიღე ან გადაიხადე“ ხელშეკრულებასთან დაკავშირებით მიღებულმა საშეღავათო პირობების დადგენის შესახებ გადაწყვეტილებამ არ უნდა გამოიწვიოს მდგომარეობა, რომელიც ეკონომიკურად მიზანშეწონილი, ალტერნატიული გამოსავლის პოვნას შეუძლებელს გახდის. მნიშვნელოვან სირთულედ არ ჩაითვლება შემთხვევა, როდესაც ბუნებრივი გაზის გაყიდვები არ არის იმ მოცულობაზე ნაკლები, რომელიც „მიიღე ან გადაიხადე“ ხელშეკრულების შესაბამისად, მყიდველის მიერ გარანტირებულად უნდა იქნეს მიღებული. მნიშვნელოვან სირთულედ ასევე არ განიხილება ის შემთხვევა, როდესაც შესაძლებელია შესაბამისი „მიიღე ან გადაიხადე“ ხელშეკრულების პირობების მისადაგება შეცვლილ გარემოებებთან ან ბუნებრივი გაზის საწარმოს მიერ ალტერნატიული გამოსავლის მოძიება.

5. ბუნებრივი გაზის საწარმოს, რომელსაც უარი ეთქვა ამ მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად საშეღავათო პირობების დადგენაზე, უფლება არ აქვს, უარი განაცხადოს სისტემაზე დაშვებაზე ბუნებრივი გაზის ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე „მიიღე ან გადაიხადე“ ვალდებულების გამო. ამ მიზნით კომისია უზრუნველყოფს მესამე პირის დაშვებას და გაზის მიწოდების ხელშეკრულებებთან დაკავშირებით ამ კანონით დადგენილი დებულებების სათანადოდ შესრულებას.

6. კომისიის მიერ საშეღავათო პირობების დადგენასთან დაკავშირებით მიღებული დასაბუთებული გადაწყვეტილება უნდა გამოქვეყნდეს და ეცნობოს ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს. 

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

კარი XIII. ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის მიწოდების უსაფრთხოება

 თავი XXXII. ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის მიწოდების უსაფრთხოების დაცვა

მუხლი 132. ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის მიწოდების უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული კომპეტენციები

1. ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის მიწოდების უსაფრთხოების უზრუნველყოფა არის სამინისტროს კომპეტენცია ამ თავითა და საქართველოს შესაბამისი კანონმდებლობით დადგენილ ფარგლებში.

2. სამინისტრო:

ა) შეიმუშავებს ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის სექტორებში საგანგებო მდგომარეობისას მოქმედების სტრატეგიას;

ბ) უზრუნველყოფს საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული ბაზის დამუშავება-დახვეწას;

გ) აზუსტებს საქართველოს ენერგეტიკულ პოტენციალს;

დ) ამტკიცებს ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის მიწოდების უსაფრთხოების წესებს, რომლებიც არეგულირებს ენერგეტიკული საწარმოების, ბაზრის მონაწილეების, სისტემით მოსარგებლეებისა და მომხმარებლების ფუნქციებსა და პასუხისმგებლობას ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის მიწოდების უსაფრთხოების მინიმალური დონისა და სტანდარტის მიღწევის პროცესში.

3. ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული ნორმები უმეტესად უნდა ეფუძნებოდეს საბაზრო მექანიზმებს და ითვალისწინებდეს აღნიშნული მექანიზმების ეკონომიკურ გავლენას, ეფექტიანობას და ენერგეტიკული ბაზრების ფუნქციონირებაზე, გარემოსა და მომხმარებელზე ზემოქმედებას. ნორმებმა არ უნდა დააკისროს ენერგეტიკულ საწარმოებს გაუმართლებელი ტვირთი და არ უნდა იქონიოს უარყოფითი გავლენა ენერგეტიკული ბაზრების ფუნქციონირებაზე.

4. კომისია და სხვა სახელმწიფო ორგანოები თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში ხელს უწყობენ მიწოდების უსაფრთხოებას ამ კანონისა და სხვა სამართლებრივი აქტების შესაბამისად.

მუხლი 133. რეგიონული სოლიდარობა

1. შიდა ენერგეტიკულ ბაზრებზე მიწოდების უსაფრთხოების დაცვისა და რეგიონული და ორმხრივი სოლიდარობის ხელშეწყობის მიზნით უფლებამოსილი სახელმწიფო ორგანოები თანამშრომლობენ ენერგეტიკული გაერთიანების მხარეთა შესაბამის კომპეტენტურ ორგანოებთან.

2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული თანამშრომლობა ასევე ვრცელდება ისეთ შემთხვევებზე, რომლებიც იწვევს ან რომლებმაც შესაძლოა მოკლე ვადაში გამოიწვიოს ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის (როცა საფრთხე ექმნება ბუნებრივი გაზის მიწოდების საერთო მოცულობის 20%-ზე მეტს და ამ მდგომარეობის მართვა ეროვნულ დონეზე ნაკლებად შესაძლებელია) ფართომასშტაბიანი წყვეტა, რაც გავლენას ახდენს როგორც საქართველოზე, ისე ენერგეტიკული გაერთიანების სხვა მხარეზე. ასეთ შემთხვევებში თანამშრომლობა უნდა მოიცავდეს:

ა) ელექტროენერგიის მიწოდების უსაფრთხოებასთან დაკავშირებით ამ კანონის 134-ე და 136-ე მუხლებით გათვალისწინებული ღონისძიებების კოორდინაციას;

ბ) ბუნებრივი გაზის მიწოდების უსაფრთხოებასთან დაკავშირებით ამ კანონის 139-ე და 141-ე მუხლებით გათვალისწინებული ღონისძიებების კოორდინაციას;

 გ) ელექტროენერგიის ან/და ბუნებრივი გაზის ურთიერთდამაკავშირებლების იდენტიფიცირებას და საჭიროების შემთხვევაში განვითარებასა და განახლებას, მათ შორის, ბუნებრივი გაზის ურთიერთდამაკავშირებლებში სიმძლავრის ორმხრივი გადადინების შესაძლებლობის შექმნას;

დ) ურთიერთდახმარების პირობებსა და პრაქტიკულ ფორმებს.

3. ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოსა და ენერგეტიკული გაერთიანების მხარეებს მიეწოდებათ ინფორმაცია ამ მუხლით გათვალისწინებული თანამშრომლობის თაობაზე.

4. ამ მუხლში მოცემული მიზნების უზრუნველსაყოფად სამინისტრო ასევე თანამშრომლობს სხვა მეზობელი ქვეყნების (რომლებიც ენერგეტიკული გაერთიანების მხარეები არ არიან) კომპეტენტურ ორგანოებთან შესაბამისი შეთანხმებების საფუძველზე. 

თავი XXXIII. ელექტროენერგიის მიწოდების უსაფრთხოება

მუხლი 134. ელექტროენერგიის მიწოდების უსაფრთხოების ზომები

1. სამინისტრო ამ კანონის 132-ე მუხლის შესაბამისად ელექტროენერგიის მიწოდების უსაფრთხოების ნორმების შემუშავებისას და ამოქმედებისას, აგრეთვე ამ კანონის 138-ე მუხლის შესაბამისად ელექტროენერგიის მიწოდების უსაფრთხოებაზე ზედამხედველობის განხორციელებისას კომისიასთან და სხვა კომპეტენტურ სახელმწიფო ორგანოებთან თანამშრომლობით იღებს ზომებს, რათა უზრუნველყოფილ იქნეს:

ა) საბოლოო მომხმარებლისთვის ელექტროენერგიის უსაფრთხო და საიმედო მიწოდების უწყვეტობა;

ბ) ელექტროენერგეტიკული საქმიანობის გამჭვირვალე და სტაბილური მარეგულირებელი ჩარჩოს შექმნა ელექტროენერგიის ბაზრის მონაწილეთა მკაფიოდ განსაზღვრული ფუნქციებისა და პასუხისმგებლობების გათვალისწინებით და ქვეყნის მასშტაბით ჰარმონიზებული მარეგულირებელი პრაქტიკის ჩამოყალიბება;

გ) ქვეყნის მასშტაბით ერთიანი ელექტროენერგიის ბაზრის ეფექტიანი ფუნქციონირება, განვითარება და ინტეგრაცია, მათ შორის, ელექტროენერგიით შიდა საბითუმო და საცალო ვაჭრობის ლიკვიდურობა, აგრეთვე ელექტროენერგიის ტრანსსასაზღვრო გადადინებაზე შეუზღუდავი დაშვება;

დ) ელექტროენერგიის გადამცემი ან/და გამანაწილებელი ქსელების სათანადო მდგომარეობის შესანარჩუნებლად მათი სათანადო მოვლა-პატრონობა და საჭიროების შემთხვევაში განახლება;

ე) ხარისხის სტანდარტები ამ კანონის 97-ე მუხლის საფუძველზე დადგენილი ტექნიკური წესების შესაბამისად;

ვ) ბაზარზე საპროგნოზო მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად ელექტროენერგიის გადამცემ ან/და გამანაწილებელ ქსელებში შეუზღუდავი და დასაბუთებული ინვესტიციები, მათ შორის, კომერციული ინვესტიციები ურთიერთდამაკავშირებლების სიმძლავრის განვითარებისთვის;

ზ) განახლებადი ენერგიის წყაროების, აგრეთვე ელექტროენერგიისა და სითბოს კომბინირებული წარმოების მეშვეობით მიღებული ელექტროენერგიის ხელშეწყობა;

თ) ელექტროენერგეტიკული სისტემის სტაბილური ოპერირებისთვის გადაცემისა და წარმოების საკმარისი სარეზერვო სიმძლავრის არსებობა;

ი) ელექტროენერგიაზე მოთხოვნასა და წარმოების სიმძლავრეების ხელმისაწვდომობას შორის ბალანსი;

კ) ელექტროენერგიასთან დაკავშირებული მოთხოვნის ზრდის გრძელვადიანი ეფექტის შემცირება;

ლ) ენერგოეფექტურობისა და ახალი ტექნოლოგიების, მათ შორის, მოთხოვნის მართვის, განახლებადი ენერგიისა და „ჭკვიანი“ აღრიცხვის ტექნოლოგიების და ელექტროენერგიის განაწილებული წარმოების დანერგვის წახალისება, ელექტროენერგიაზე მოთხოვნის რეალურ დროში სამართავად;

მ) ენერგიის დამზოგავი ღონისძიებების ხელშეწყობა;

ნ) ელექტროენერგიის წარმოების ახალ სიმძლავრეზე დასაშვებად ელექტროენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაში ინვესტიციების ხელშემშლელი ადმინისტრაციული ბარიერების აღმოფხვრა და ადმინისტრაციული პროცედურების მინიმუმამდე შემცირება;

ო) მწარმოებლებისა და მომხმარებლებისთვის წყვეტადი და სხვადასხვა ხანგრძლივობის ხელშეკრულებების დადების ხელშემშლელი ბარიერების აღმოფხვრა.

2. ამ მუხლის პირველი პუნქტის მიზნებისთვის მიღებული ან დაკისრებული ყველა ზომა უნდა იყოს არადისკრიმინაციული და არ უნდა ზღუდავდეს ელექტროენერგიის ბაზარზე კონკურენციას და ფასებთან დაკავშირებულ სიგნალებს იმაზე მეტად, ვიდრე აუცილებელია. ამასთანავე, აღნიშნული ზომები არ უნდა აკისრებდეს გაუმართლებელ ტვირთს ელექტროენერგიის ბაზრის მონაწილეებს, მათ შორის, ახალ მონაწილეებსა და მცირე საბაზრო წილის მქონე საწარმოებს. ასეთი ზომების მიღება უნდა დასაბუთდეს საბოლოო მომხმარებელზე მათი ეკონომიკური და სოციალური ზეგავლენისა და ელექტროენერგიის ფასზე მათი შესაძლო ზემოქმედების გათვალისწინებით.

3. თუ გადამცემი სისტემის ოპერატორი ელექტროენერგიის ახალი ურთიერთდამაკავშირებლების მშენებლობას ან არსებულის მოვლა-პატრონობას განიხილავს ტრანსსასაზღვრო გადადინების სიმძლავრის გაზრდის მიზნით, ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული ზომები შეიძლება განხორციელებულ იქნეს სულ მცირე შემდეგი გარემოებების გათვალისწინებით:

ა) საქართველოსა და შესაბამისი მეზობელი ქვეყნების გეოგრაფიულ მდებარეობასთან დაკავშირებული გარემოებები;

ბ) ელექტროენერგიის ახალი ურთიერთდამაკავშირებლების მშენებლობის ხარჯსა და საბოლოო მომხმარებლის მიერ აღნიშნული ურთიერთდამაკავშირებლების შედეგად მიღებულ სარგებელს შორის გონივრული ბალანსის შენარჩუნება;

გ) ელექტროენერგიის არსებული ურთიერთდამაკავშირებლების მაქსიმალურად ეფექტიანად გამოყენების უზრუნველყოფა.

4. თუ ელექტროენერგეტიკული სისტემის სტაბილურობისთვის, უსაფრთხოებისა და საიმედოობისთვის, მათ შორის, ელექტროენერგიის მიწოდებასა და მოთხოვნას შორის ბალანსის უზრუნველყოფისთვის, საჭიროა ელექტროენერგიის  წარმოების გარანტირებული სიმძლავრე, საქართველოს მთავრობა უფლებამოსილია სამინისტროს მიერ შესაბამისი წინადადების წარდგენის შემთხვევაში ელექტროენერგიის ერთ ან რამდენიმე მწარმოებელს დააკისროს ვალდებულება, შეინარჩუნოს ელექტროენერგიის წარმოების გარანტირებული სიმძლავრე, რომელიც  შესაძლებელია  ეფექტიანად  იქნეს გამოყენებული ელექტროენერგეტიკული სისტემის დაბალანსების მიზნით, მათ შორის, ელექტროენერგეტიკულ სისტემაში ავარიის ან სხვა, განსაზღვრული ტიპის საგანგებო მდგომარეობის შემთხვევაში. აღნიშნული ვალდებულების დაკისრება უნდა მოხდეს საჯარო მომსახურების ვალდებულებისთვის ამ კანონის მე-9 მუხლით  დადგენილი კრიტერიუმებისა და იმავე მუხლით გათვალისწინებულ კონსულტაციასთან დაკავშირებული მოთხოვნების  დაცვით.  ელექტროენერგიის  წარმოების  გარანტირებული სიმძლავრის შენარჩუნების ვალდებულების დაკისრების თაობაზე გადაწყვეტილება (მათ შორის, კონკურენციის ან/და სახელმწიფო დახმარების მარეგულირებელ წესებთან შესაბამისობა) დასაბუთებული უნდა იყოს. ელექტროენერგიის წარმოების გარანტირებული სიმძლავრის შენარჩუნების წესებს ადგენს საქართველოს  მთავრობა.  ელექტროენერგიის  წარმოების გარანტირებული სიმძლავრის დისპეტჩერიზაციას ახორციელებს გადამცემი სისტემის  ის ოპერატორი, რომლის ქსელთანაც ელექტროენერგიის წარმოების შესაბამისი ობიექტი ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის წესების დაცვითაა მიერთებული. ელექტროენერგიის  წარმოების გარანტირებული  სიმძლავრის განაწილების შემდეგ წარმოებული ელექტროენერგიის ყიდვა-გაყიდვა ხორციელდება ამ კანონითა და მის საფუძველზე გამოცემული შესაბამისი კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებით დადგენილი წესით. ელექტროენერგიის წარმოების გარანტირებული სიმძლავრის  საფასურს  ან/და ელექტროენერგიის წარმოების გარანტირებული სიმძლავრის წყაროს ელექტროენერგიის წარმოების ტარიფს ადგენს კომისია თავის  მიერ დამტკიცებული  მეთოდოლოგიის შესაბამისად.

5. ელექტროენერგიის მიწოდების უსაფრთხოებისთვის აუცილებელი ტექნიკური და უსაფრთხოების მოთხოვნები, რომლებიც ვრცელდება ელექტროენერგეტიკულ მოწყობილობებსა და მათთან დაკავშირებულ დანადგარებზე, აგრეთვე ასეთი მოწყობილობა-დანადგარების ტექნიკური შემოწმების წესი განისაზღვრება საქართველოს მთავრობის მიერ ამ კანონის 97-ე მუხლის შესაბამისად მიღებული ტექნიკური წესებით.

6. საქართველოს მთავრობა უფლებამოსილია დაამტკიცოს იმ ობიექტების ნუსხა, რომლებსაც, მათი სტრატეგიული დანიშნულებიდან გამომდინარე, საგანგებო რეჟიმის დროს პრიორიტეტულად უნდა მიეწოდებოდეს ელექტროენერგია.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 135. ელექტროქსელის საოპერაციო უსაფრთხოება

1. ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ საოპერაციო წესებსა და ვალდებულებებს განსაზღვრავს გადამცემი სისტემის ოპერატორი ამ კანონის, ელექტროენერგიის მიწოდების უსაფრთხოების ნორმების, ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის წესების, ამ კანონის 97-ე მუხლით გათვალისწინებული ტექნიკური წესებისა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე სამართლებრივი აქტების შესაბამისად.

2. ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული საოპერაციო წესები და ვალდებულებები დგინდება სისტემით მოსარგებლეებსა და სხვა დაინტერესებულ პირებთან და შესაბამის შემთხვევაში მეზობელი ქვეყნების გადამცემი სისტემების ოპერატორებთან წინასწარი კონსულტაციების შედეგად. გადამცემი სისტემის ოპერატორი უზრუნველყოფს კომისიასა და სამინისტროსთან კონსულტაციას თავის მიერ მიღებული საოპერაციო წესებისა და ვალდებულებების ამ მუხლის პირველ პუნქტში მითითებულ სამართლებრივ აქტებთან შესაბამისობის თაობაზე.

3. გადამცემი და შესაბამის შემთხვევებში გამანაწილებელი სისტემების ოპერატორების მიერ ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული საოპერაციო წესების შესრულებას, გადაცემის ან/და განაწილების ქსელებთან დაკავშირებით გაწეული მომსახურების ხარისხის მოთხოვნების დაცვას, აგრეთვე ელექტროქსელის საოპერაციო უსაფრთხოების სათანადო დონის შენარჩუნებას ზედამხედველობენ სამინისტრო და კომისია თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში.

4. გადამცემი სისტემის ოპერატორი ვალდებულია ელექტროქსელის საოპერაციო უსაფრთხოების მიზნით შეინარჩუნოს ტექნიკური გამტარუნარიანობის რეზერვის შესაბამისი დონე და ითანამშრომლოს ურთიერთდაკავშირებული სისტემებისა და მეზობელი ან/და სხვა ქვეყნების სისტემების ოპერატორებთან. წინასწარ განჭვრეტადი გარემოებების ხარისხი, რომელთა არსებობის შემთხვევაში უზრუნველყოფილი უნდა იქნეს უსაფრთხოება, განისაზღვრება ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული საოპერაციო წესებითა და ვალდებულებებით ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული სამართლებრივი აქტების შესაბამისად.

5. გადამცემი სისტემის ოპერატორი ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული საოპერაციო მოთხოვნების დაცვით უზრუნველყოფს ურთიერთდაკავშირებული სისტემების შესაბამის ოპერატორებთან ქსელის ოპერირებასთან დაკავშირებული ინფორმაციის დროულ და ეფექტიან გაცვლას.

6. გადამცემი სისტემის ოპერატორი ვალდებულია შეასრულოს ელექტროქსელის უსაფრთხო ექსპლუატაციასთან და შესაბამის შემთხვევებში ელექტროენერგიის მიწოდების ხარისხთან დაკავშირებული ამოცანები, ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული საოპერაციო წესებისა და ვალდებულებების შესაბამისად.

7. ელექტროენერგიის ტრანსსასაზღვრო გადადინებისა და ელექტროქსელის საოპერაციო უსაფრთხოების მიზნებიდან გამომდინარე, დაუშვებელია გადამცემი სისტემის ოპერატორის, ელექტროენერგიის ბაზრის ოპერატორის ან/და სხვა შესაბამისი ელექტროენერგეტიკული საწარმოს მიერ ტრანსსასაზღვრო და ადგილობრივ ხელშეკრულებებს შორის დისკრიმინაცია.

მუხლი 136. საგანგებო მდგომარეობა ელექტროენერგეტიკის სექტორში

1. ელექტროენერგეტიკის სექტორში საგანგებო მდგომარეობა შეიძლება გამოცხადდეს, თუ ელექტროენერგიის წარმოება, გადაცემა, განაწილება, მიწოდება ან/და ყიდვა-გაყიდვა ფერხდება მოულოდნელი გარემოებების ან შესაბამისი ელექტროენერგეტიკული საწარმოს კონტროლის მიღმა არსებული გარემოებების გამო, რომლებითაც საფრთხე ექმნება ელექტროენერგეტიკული სისტემის ერთიან უსაფრთხოებასა და საიმედოობას ან საბოლოო მომხმარებლების მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად მათთვის ელექტროენერგიის მიწოდებას.

2. ელექტროენერგეტიკის სექტორში საგანგებო მდგომარეობა ცხადდება საქართველოს მთავრობის ან მის მიერ განსაზღვრული ორგანოს გადაწყვეტილებით. ელექტროენერგეტიკის სექტორში საგანგებო მდგომარეობის გამოცხადების წესს ამტკიცებს საქართველოს მთავრობა.

3. ელექტროენერგეტიკის სექტორში საგანგებო მდგომარეობის დროს განსახორციელებელ უსაფრთხოების ზომებსა და პროცედურებს ამტკიცებს საქართველოს მთავრობა, კომისიასთან, გადამცემი და გამანაწილებელი სისტემების ოპერატორებთან, ენერგეტიკული გაერთიანების მხარეების ან/და სხვა შესაბამისი ქვეყნების კომპეტენტურ ორგანოებთან და ოპერატორებთან კონსულტაციებითა და მჭიდრო კოორდინაციით.

4. ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული უსაფრთხოების ზომები უნდა განხორციელდეს შეზღუდული დროით, ელექტროენერგიის ბაზრის ფუნქციონირებაში მინიმალური ჩარევით და იმ ფარგლებში, რომლებიც აუცილებელია ადამიანების, ელექტროენერგეტიკული მოწყობილობების ან/და დანადგარების უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული საფრთხის აღმოსაფხვრელად.

5. ელექტროენერგეტიკის სექტორში საგანგებო მდგომარეობის დროს განხორციელებული უსაფრთხოების ზომების თაობაზე საქართველოს მთავრობა დაუყოვნებლივ აცნობებს ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს და წარუდგენს ყველა საჭირო ინფორმაციას.

6. ამ მუხლის გამოყენება არ ზღუდავს „საგანგებო მდგომარეობის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი საგანგებო მდგომარეობის მართვის ზოგადი წესების მოქმედებას იმ პირობით, რომ უზრუნველყოფილი იქნება ელექტროენერგეტიკის სექტორში საგანგებო მდგომარეობის მართვის სპეციალური მოთხოვნების ჯეროვანი შესრულება ამ მუხლით განსაზღვრული პირობების შესაბამისად.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 137. ელექტროენერგიის მიწოდების შეზღუდვა

1. საბოლოო მომხმარებლისთვის ელექტროენერგიის მიწოდება შესაძლოა დროებით შეწყდეს მხოლოდ საჯარო ინტერესის დაცვის აუცილებლობით გამოწვეულ შემთხვევაში, მათ შორის, ამ კანონის 136-ე მუხლის შესაბამისად, ელექტროენერგეტიკის სექტორში საგანგებო მდგომარეობით ანდა ქსელის მოვლა-პატრონობასთან ან ახალი მომხმარებლის ქსელთან მიერთებასთან დაკავშირებული ტექნიკური საჭიროებით.

2. ელექტროენერგიის მიწოდება შეიძლება შეწყდეს ან შეიზღუდოს მომხმარებლისთვის წინასწარი შეტყობინების გარეშე მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც ეს აუცილებელია ელექტროენერგეტიკულ სისტემაში, ქსელთან მიერთებულ ობიექტებში განვითარებული ავარიული შემთხვევების, მათ შორის, ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული გარემოებების, თავიდან ასაცილებლად, აღმოსაფხვრელად, ან ელექტროენერგიის დატაცების/უკანონოდ მოხმარების შემთხვევაში. ასეთ შემთხვევებში მომხმარებლებს დაუყოვნებლივ უნდა ეცნობოს შეწყვეტის ან შეზღუდვის თაობაზე, ელექტროენერგიის მიწოდებაზე მათი გავლენისა და სავარაუდო ხანგრძლივობის შესახებ.

3. მომხმარებლისთვის ელექტროენერგიის მიწოდების შეზღუდვა, რომელიც ელექტროენერგიის გადამცემი ან/და გამანაწილებელი ქსელების დაგეგმილი სარემონტო სამუშაოებით არის გამოწვეული, ხორციელდება მომხმარებლის წინასწარი ინფორმირებით. მომხმარებელს ასეთი შეზღუდვის შესახებ უნდა ეცნობოს ინდივიდუალურად, სარემონტო სამუშაოების დაწყებამდე და შესაბამისი სამართლებრივი აქტებით დადგენილ ვადაში.

4. გადამცემი და გამანაწილებელი სისტემების ოპერატორებმა ამ მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტების დებულებათა შეზღუდვის გარეშე შესაძლოა ელექტროენერგიის მიწოდება შეუწყვიტონ მომხმარებელს, რომელიც იწვევს ქსელის მუშაობის შეფერხებას ან/და ელექტროენერგიის მიწოდების ხარისხის გაუარესებას, თუ შესაბამისი მომხმარებელი სისტემის ოპერატორის წერილობითი შეტყობინების მიღებიდან 5 დღის ვადაში არ აღმოფხვრის დარღვევას, რომელმაც შესაძლოა ელექტროენერგეტიკულ სისტემაში გამოიწვიოს ავარია ან იქონიოს სხვა სახის უარყოფითი გავლენა ელექტროენერგეტიკული სისტემის უსაფრთხოებასა და საიმედოობაზე.

5. გადამცემი და გამანაწილებელი სისტემების ოპერატორებს უფლება აქვთ, ამ მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად წინასწარი წერილობითი შეტყობინების შემდეგ ელექტროენერგიის მიწოდება შეუწყვიტონ მომხმარებელს, რომელიც საშუალებას არ აძლევს სისტემის ოპერატორის უფლებამოსილ წარმომადგენელს, შევიდეს მის კუთვნილ ტერიტორიაზე ელექტროენერგიის აღრიცხვის მოწყობილობის დასამონტაჟებლად, შესაკეთებლად ან შესამოწმებლად.

6. ელექტროენერგიის გადამცემი და გამანაწილებელი ქსელების მეშვეობით ელექტროენერგიის მიწოდების შეწყვეტის პროცედურა განისაზღვრება ელექტროენერგიის გადამცემი და გამანაწილებელი ქსელების წესებით.

7. ამ მუხლით დადგენილი პირობები არ ზღუდავსშესაბამისი საბოლოო მომხმარებლის მიერ ელექტროენერგიის გადაცემასთან, განაწილებასთან ან მიწოდებასთან დაკავშირებული სახელშეკრულებო ვალდებულებების შეუსრულებლობის გამო საბოლოო მომხმარებლისთვის ელექტროენერგიის მიწოდების შეწყვეტის უფლებას.

მუხლი 138. ელექტროენერგიის მიწოდების უსაფრთხოების ზედამხედველობა

1. საქართველოში ელექტროენერგიის მიწოდების უსაფრთხოებას ზედამხედველობს სამინისტრო ამ კანონით მისთვის მინიჭებული კომპეტენციის ფარგლებში, კომისიასთან და შესაბამის შემთხვევებში სხვა კომპეტენტურ სახელმწიფო ორგანოებთან და ელექტროენერგიის გადამცემი სისტემის ოპერატორთან თანამშრომლობით. ელექტროენერგიის მიწოდების უსაფრთხოების ზედამხედველობა ხორციელდება შემდეგ საკითხებთან დაკავშირებით:

ა) ელექტროენერგიის ბაზარზე არსებულ მიწოდებასა და მოთხოვნას შორის ბალანსის შენარჩუნება;

ბ) ელექტროენერგიაზე მოთხოვნის საპროგნოზო დონე და დაგეგმილი ან მშენებარე დამატებითი სიმძლავრე;

გ) ქსელის ხარისხი და მოვლა-პატრონობის დონე;

დ) პიკური მოთხოვნის დაკმაყოფილების მიზნით განსახორციელებელი ღონისძიებები და ერთი ან ერთზე მეტი მიმწოდებლისთვის ელექტროენერგიის დანაკლისის აღმოფხვრა.

2. სამინისტრო ყოველ 2 წელიწადში ერთხელ, 31 ივლისამდე ამზადებს და აქვეყნებს ქვეყანაში ელექტროენერგიის მიწოდების უსაფრთხოების ერთიან ანგარიშს, რომელიც მოიცავს სამინისტროს, კომისიის და შესაბამის შემთხვევებში სხვა კომპეტენტური სახელმწიფო ორგანოებისა და გადამცემი სისტემის ოპერატორის მიერ შეგროვებულ ინფორმაციას. ანგარიშში უნდა აისახოს ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრულ საკითხებთან დაკავშირებით განხორციელებული ზედამხედველობის შედეგები და მიღებული ან მისაღები ზომები. სამინისტროს მიერ მომზადებული ანგარიში დაუყოვნებლივ უნდა წარედგინოს ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს.

3. ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული ანგარიში სხვა საკითხებთან ერთად უნდა ასახავდეს ქვეყნის ელექტროენერგეტიკული სისტემის ერთიან შესაძლებლობას, უზრუნველყოს ელექტროენერგიაზე არსებული ან საპროგნოზო მოთხოვნის დაკმაყოფილება, კერძოდ:

ა) ელექტროქსელის საოპერაციო უსაფრთხოებას;

ბ) ელექტროენერგიის მიწოდებასა და მოთხოვნას შორის საპროგნოზო ბალანსს მომდევნო 5 წლის პერიოდში;

გ) ანგარიშის შედგენის თარიღიდან 5-დან 15 წლამდე პერიოდში ელექტროენერგიის მიწოდების უსაფრთხოების პერსპექტივას;

დ) მომდევნო 5 ან 5-ზე მეტი წლის პერიოდში ურთიერთდამაკავშირებლების სიმძლავრესთან მიმართებით გადამცემი სისტემის ოპერატორის ან სხვა ისეთი პირის საინვესტიციო გეგმებს, რომლის შესახებ ინფორმაცია ხელმისაწვდომია.

4. ელექტროენერგიის მიწოდების უსაფრთხოების ერთიანი ანგარიშის ის ნაწილი, რომელიც ამ მუხლის მე-3 პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად შეეხება ურთიერთდამაკავშირებლებთან დაკავშირებულ საინვესტიციო გეგმებს, უნდა ითვალისწინებდეს:

ა) ამ კანონის 63-ე მუხლით გათვალისწინებულ ელექტროენერგიის გადამცემ ქსელში გადატვირთვის მართვის პრინციპებს;

ბ) ელექტროენერგიის არსებულ და პერსპექტიულ გადამცემ ხაზებს;

გ) ელექტროენერგიის წარმოების, მიწოდების, ტრანსსასაზღვრო გადადინებისა და მოხმარების, აგრეთვე ელექტროენერგიით ვაჭრობის მოსალოდნელ სცენარებს, რაც უზრუნველყოფს ენერგოეფექტურობასა და მოთხოვნის მართვასთან დაკავშირებული სათანადო ღონისძიებების განხორციელებას;

დ) რეგიონული, ეროვნული და ევროპული მასშტაბებით არსებულ მდგრადი განვითარების ამოცანებს, მათ შორის, ენერგეტიკული გაერთიანების პრიორიტეტულ ინფრასტრუქტურულ პროექტებს.

5. სამინისტრო ამ მუხლით გათვალისწინებული ზედამხედველობისა და ანგარიშგების ფუნქციების შესასრულებლად მჭიდროდ თანამშრომლობს სხვა კომპეტენტურ ორგანოებთან და გადამცემი სისტემის ოპერატორთან. ამ მიზნით:

ა) სამინისტროს მის მიერ წერილობითი მოთხოვნის წარდგენის შემთხვევაში დაუყოვნებლივ გადაეცემა კომისიის მიერ მარეგულირებელი უფლებამოსილების განხორციელებისას მოპოვებული ყველა მონაცემი და ინფორმაცია, აგრეთვე კომპეტენტური სახელმწიფო ორგანოების ხელთ არსებული ყველა საჭირო ინფორმაცია ამ კანონის 151-ე მუხლის შესაბამისად კომერციული საიდუმლოების შემცველი ინფორმაციის დაცვის შესახებ მითითებით;

ბ) გადამცემი სისტემის ოპერატორი სამინისტროს აწვდის ინფორმაციას ურთიერთდამაკავშირებლების სიმძლავრესთან დაკავშირებით მისი ან სხვა ისეთი პირის საინვესტიციო გეგმების თაობაზე, რომლის შესახებ ინფორმაცია მისთვის ცნობილი გახდა;

გ) გადამცემი სისტემის ოპერატორი სამინისტროს აწვდის ინფორმაციას ელექტროენერგიის შიდა გადამცემი ხაზების მშენებლობასთან დაკავშირებული ისეთი ინვესტიციების შესახებ, რომლებიც არსებით გავლენას ახდენს ურთიერთდამაკავშირებლების სიმძლავრის ხელმისაწვდომობაზე;

დ) გადამცემი სისტემის ოპერატორი სათანადო შემთხვევაში კონსულტაციებს მართავს მეზობელი ან/და სხვა შესაბამისი ქვეყნების გადამცემი სისტემების ოპერატორებთან და სამინისტროს აწვდის ინფორმაციას განხორციელებული ტრანსსასაზღვრო თანამშრომლობის შესახებ.

6. ამ მუხლით განსაზღვრული ზედამხედველობისა და ანგარიშგების ფუნქციების შესრულებისას სამინისტრო უზრუნველყოფს კომერციული საიდუმლოების შემცველი ინფორმაციის დაცვას ამ კანონის 151-ე მუხლის მოთხოვნათა შესაბამისად. 

თავი XXXIV. ბუნებრივი გაზის მიწოდების უსაფრთხოება

მუხლი 139. ბუნებრივი გაზის მიწოდების უსაფრთხოების ზომები

1. სამინისტრო კომისიასთან და სხვა კომპეტენტურ სახელმწიფო ორგანოებთან თანამშრომლობით, ამ კანონის 132-ე მუხლის შესაბამისად შეიმუშავებს ბუნებრივი გაზის მიწოდების უსაფრთხოების ნორმებს და ამ კანონის 143-ე მუხლის შესაბამისად ახორციელებს ბუნებრივი გაზის მიწოდების უსაფრთხოების ზედამხედველობას. ბუნებრივი გაზის მიწოდების უსაფრთხოების ნორმები სხვა საკითხებთან ერთად უნდა ითვალისწინებდეს:

ა) დაცული მომხმარებლების იდენტიფიკაციას;

ბ) ბუნებრივი გაზის საწარმოს მიერ გამოყენებულ ინსტრუმენტებსა და განხორციელებულ ღონისძიებებს დაცული მომხმარებლისთვის ბუნებრივი გაზის მიწოდების უზრუნველსაყოფად სულ მცირე შემდეგ შემთხვევებში:

ბ.ა) 7-დღიან პიკურ პერიოდში არსებული უკიდურესი ტემპერატურის შემთხვევაში, რომელიც, სტატისტიკური ალბათობის მიხედვით, ყოველ 20 წელიწადში ერთხელ ვლინდება;

ბ.ბ) არანაკლებ 30-დღიან პერიოდში ბუნებრივ გაზზე განსაკუთრებულად მაღალი მოთხოვნის შემთხვევაში, რომელიც, სტატისტიკური ალბათობის მიხედვით, ყოველ 20 წელიწადში ერთხელ ვლინდება;

ბ.გ) ზამთრის ჩვეულებრივ პირობებში არანაკლებ 30-დღიანი პერიოდის განმავლობაში გაზის ყველაზე მსხვილი ინფრასტრუქტურის მწყობრიდან გამოსვლის შემთხვევაში;

გ) ამ პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ბუნებრივი გაზის საწარმოების იდენტიფიკაციას;

დ) ბუნებრივი გაზის მიწოდების უსაფრთხოებისთვის მნიშვნელოვანი რისკის მატარებელი სხვადასხვა ჯგუფის იდენტიფიკაციას (რისკის შეფასებას);

ე) ამ პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად გამოვლენილი რისკების შემცირების ღონისძიებებს, მათ შორის, ბუნებრივი გაზის მიწოდების შეფერხების სავარაუდო სცენარების მოდელირებას, ბუნებრივ გაზზე განსაკუთრებულად დიდი მოთხოვნისას, ძირითადი ინფრასტრუქტურის მწყობრიდან გამოსვლის ან ბუნებრივი გაზის მიწოდების საშუალების/წყაროს გაუქმების შემთხვევებისთვის;

ვ) ბუნებრივი გაზის საწარმოს მიერ ბუნებრივი გაზის მიწოდების უსაფრთხოების შესახებ შემუშავებული ანგარიშის შინაარსს;

ზ) ბუნებრივი გაზის საწარმოებისთვის და სხვა შესაბამისი ორგანოებისთვის დაკისრებულ ვალდებულებებს, ბუნებრივი გაზის სისტემის უსაფრთხო ოპერირებასთან დაკავშირებული ვალდებულებების ჩათვლით.

2. ამ მუხლის პირველი პუნქტის მიზნებიდან გამომდინარე მიღებული ყველა ზომა უნდა იყოს არადისკრიმინაციული და ბუნებრივი გაზის ბაზარზე არსებულ კონკურენციას და ფასებთან დაკავშირებულ სიგნალებს არ უნდა ზღუდავდეს იმაზე მეტად, ვიდრე აუცილებელია. ამასთანავე, აღნიშნული ზომები ბუნებრივი გაზის ბაზრის მონაწილეებს, მათ შორის, ახალ მონაწილეებსა და მცირე საბაზრო წილის მქონე საწარმოებს, არაგონივრულ ტვირთს არ უნდა აკისრებდეს. ასეთი ზომების მიღება უნდა დასაბუთდეს საბოლოო მომხმარებლებზე მათი ეკონომიკური და სოციალური ზეგავლენისა და ბუნებრივი გაზის ფასზე მათი შესაძლო ზემოქმედების გათვალისწინებით.

3. ბუნებრივი გაზის მიწოდების უსაფრთხოებისთვის აუცილებელი ტექნიკური უსაფრთხოების მოთხოვნები, რომლებიც ვრცელდება ბუნებრივი გაზის მოწყობილობებსა და მათთან დაკავშირებულ დანადგარებზე, აგრეთვე ასეთი მოწყობილობა-დანადგარების ტექნიკური შემოწმების წესი განისაზღვრება საქართველოს მთავრობის მიერ ამ კანონის 97-ე მუხლის შესაბამისად მიღებული ტექნიკური წესებით.

მუხლი 140. ბუნებრივი გაზის სექტორში საგანგებო მდგომარეობის მართვის ეროვნული გეგმა

1. სამინისტრო ბუნებრივი გაზის საწარმოებთან, ბუნებრივი გაზის საყოფაცხოვრებო და ინდუსტრიული მომხმარებლების ინტერესების დამცველ ორგანიზაციებთან და კომისიასთან კონსულტაციებით, ამ კანონის 139-ე მუხლით გათვალისწინებული პირობების შეზღუდვის გარეშე შეიმუშავებს ბუნებრივი გაზის სექტორში საგანგებო მდგომარეობის მართვის ეროვნულ გეგმას, რომელიც განსაზღვრავს ბუნებრივი გაზის მიწოდების შეფერხების შედეგების შერბილების ან აღმოფხვრის მიზნით გასატარებელ ღონისძიებებს.

2. ბუნებრივი გაზის სექტორში საგანგებო მდგომარეობის მართვის ეროვნული გეგმა:

ა) განსაზღვრავს კრიზისული მდგომარეობის დონეებს;

ბ) განსაზღვრავს ბუნებრივი გაზის საწარმოებისა და ბუნებრივი გაზის ინდუსტრიული მომხმარებლების, მათ შორის, შესაბამისი ელექტროენერგიის მწარმოებლების, ფუნქციებსა და პასუხისმგებლობას, ბუნებრივი გაზის შეწყვეტის შედეგად მათზე განხორციელებული ზემოქმედების სხვადასხვა ხარისხის გათვალისწინებით, აგრეთვე კრიზისული მდგომარეობის თითოეულ დონეზე ზემოაღნიშნული პირების სამინისტროსთან ურთიერთობის ფორმებს;

გ) განსაზღვრავს კრიზისული მდგომარეობის თითოეული დონისათვის სამინისტროსა და იმ ორგანოების ფუნქციებსა და პასუხისმგებლობებს, რომლებზედაც განხორციელდა უფლებამოსილების დელეგირება;

დ) უზრუნველყოფს, რომ ბუნებრივი გაზის საწარმოებსა და ინდუსტრიულ მომხმარებლებს კრიზისული მდგომარეობის თითოეულ დონესთან მიმართებით რეაგირების მოხდენის ჯეროვანი შესაძლებლობა ჰქონდეთ;

ე) განსაზღვრავს საჭიროების შემთხვევაში იმ ღონისძიებებსა და მოქმედებებს, რომლებიც უნდა განხორციელდეს ბუნებრივი გაზის მიწოდების შეწყვეტის შესაძლო გავლენის შერბილების მიზნით, ცენტრალური გათბობის მიზნებისთვის ბუნებრივი გაზის მიწოდებაზე და ბუნებრივი გაზის მეშვეობით ელექტროენერგიის წარმოებაზე;

ვ) განსაზღვრავს კრიზისული მდგომარეობის თითოეულ დონეზე განსახორციელებელ დეტალურ პროცედურასა და ღონისძიებებს, მათ შორის, ინფორმაციის გაცვლის შესაბამის სქემებს;

ზ) განსაზღვრავს კრიზისული მდგომარეობის მმართველ პირს ან პირთა ჯგუფს და მათ როლს კრიზისის მართვის პროცესში;

თ) განსაზღვრავს საბაზრო მექანიზმების როლს განსაზღვრული დონის საგანგებო მდგომარეობის მართვის პროცესში;

ი) განსაზღვრავს დაგეგმილი ან საგანგებო მდგომარეობის დროს განსახორციელებელი არასაბაზრო მექანიზმების როლსა და მათი განხორციელების პროცედურას, აგრეთვე აფასებს კრიზისის დასაძლევად მათი გამოყენების აუცილებელ მასშტაბებსა და შესაბამის ზეგავლენას. არასაბაზრო მექანიზმების გამოყენება საგანგებო მდგომარეობის სამართავად დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ საბაზრო მექანიზმების გამოყენება ვერ უზრუნველყოფს ბუნებრივი გაზის მოხმარებლისთვის, მათ შორის, დაცული მომხმარებლებისთვის, მიწოდებას;

კ) განსაზღვრავს ენერგეტიკული გაერთიანების სხვა მხარეებთან კრიზისული მდგომარეობის თითოეულ დონესთან დაკავშირებით თანამშრომლობის მექანიზმებს;

ლ) განსაზღვრავს ბუნებრივი გაზის საწარმოს ანგარიშგების ვალდებულებას განგაშის გამოცხადებისა და საგანგებო მდგომარეობის ეტაპებზე;

მ) განსაზღვრავს საგანგებო მდგომარეობის დროს ბუნებრივი გაზის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფის მიზნით განსახორციელებელი მოქმედებების ჩამონათვალს, რომელიც მოიცავს ამ მოქმედებების მონაწილე მხარეთა შორის კომერციული ხელშეკრულებების დადებას და ბუნებრივი გაზის საწარმოებისათვის კომპენსაციის გადახდას კომერციული საიდუმლოების შემცველი მონაცემების კონფიდენციალურობის დაცვით. ამ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულმა მოქმედებებმა შესაძლოა ასევე მოიცვას ტრანსსასაზღვრო შეთანხმებები ენერგეტიკული გაერთიანების მხარეებს ან/და ბუნებრივი გაზის საწარმოებს შორის.

მუხლი 141. საგანგებო მდგომარეობა ბუნებრივი გაზის სექტორში

1. ბუნებრივი გაზის სექტორში  საგანგებო  მდგომარეობა  შეიძლება გამოცხადდეს ბუნებრივი გაზის ბაზარზე მოულოდნელი კრიზისის შემთხვევაში, თუ ბუნებრივი გაზის წარმოება, გადაცემა, განაწილება, მიწოდება ან/და ყიდვა-გაყიდვა ფერხდება მოულოდნელი გარემოებების ან შესაბამისი ბუნებრივი გაზის  საწარმოს  კონტროლის მიღმა არსებული გარემოებების  გამო, რომლებითაც საფრთხე ექმნება ბუნებრივი გაზის სისტემის ერთიან  უსაფრთხოებასა  და  საიმედოობას  ან  საბოლოო მომხმარებლების მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად მათთვის ბუნებრივი გაზის  მიწოდებას ან/და ადამიანის, მოწყობილობა-დანადგარების ან სისტემის ერთიანობის უსაფრთხოებას.

2. ბუნებრივი გაზის სექტორში საგანგებო მდგომარეობა ცხადდება საქართველოს მთავრობის ან მის მიერ განსაზღვრული ორგანოს გადაწყვეტილებით. ბუნებრივი გაზის სექტორში საგანგებო მდგომარეობის გამოცხადების წესს ამტკიცებს საქართველოს მთავრობა.

3. საქართველოს მთავრობა უფლებამოსილია სამინისტროს წინადადების საფუძველზე, ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებულ გადაწყვეტილებაზე და ბუნებრივი გაზის სექტორში საგანგებო მდგომარეობის მართვის ეროვნული გეგმით განსაზღვრულ მოქმედებებზე დაყრდნობით მიიღოს სათანადო უსაფრთხოების ზომები საგანგებო მდგომარეობის აღმოსაფხვრელად.

4. საქართველოს მთავრობა უზრუნველყოფს, რომ:

ა) მიღებული უსაფრთხოების ზომები გაუმართლებლად არ ზღუდავდეს ბუნებრივი გაზის ნაკადებს ბუნებრივი გაზის შიდა ბაზარზე;

ბ) მიღებული უსაფრთხოების ზომები მნიშვნელოვან საფრთხეს არ უქმნიდეს გაზის მიწოდებას ენერგეტიკული გაერთიანების სხვა მხარის ტერიტორიაზე;

გ) განხორციელდეს ინფრასტრუქტურაზე ტრანსსასაზღვრო დაშვება, თუ აღნიშნული ტექნიკურად და უსაფრთხოდ შესაძლებელია, ბუნებრივი გაზის სექტორში საგანგებო მდგომარეობის მართვის ეროვნული გეგმის შესაბამისად.

5. ბუნებრივი გაზის სექტორში საგანგებო მდგომარეობის დროს ნებისმიერი უსაფრთხოების ზომის მიღება უნდა განხორციელდეს კომისიასთან, გადამცემი და გამანაწილებელი სისტემების ოპერატორებთან, ენერგეტიკული გაერთიანების ხელშემკვრელი მხარეების ან/და სხვა შესაბამისი ქვეყნების კომპეტენტურ ორგანოებთან და ოპერატორებთან კონსულტაციებითა და მჭიდრო კოორდინაციით.

6. ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული უსაფრთხოების ზომები უნდა განხორციელდეს შეზღუდული დროით, ბუნებრივი გაზის ბაზრის ფუნქციონირებაში მინიმალური ჩარევით და იმ ფარგლებში, რომლებიც აუცილებელია ადამიანების, ბუნებრივი გაზის მოწყობილობების ან/და დანადგარების უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული საფრთხის აღმოსაფხვრელად.

7. ბუნებრივი გაზის სექტორში საგანგებო მდგომარეობის დროს განხორციელებული უსაფრთხოების ზომების თაობაზე საქართველოს მთავრობა დაუყოვნებლივ აცნობებს ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს და წარუდგენს ყველა საჭირო ინფორმაციას.

8. თუ ბუნებრივი გაზის სექტორში არსებული საგანგებო მდგომარეობის ადეკვატურად მართვა ეროვნულ დონეზე ხელმისაწვდომი ზომების გამოყენებით შეუძლებელია, საქართველოს მთავრობა მიმართავს ენერგეტიკული გაერთიანების მიწოდების უსაფრთხოების საკოორდინაციო ჯგუფის ხელმძღვანელს, რომელიც საკითხის შესწავლისა და საჭიროების შემთხვევაში საქართველოსთვის ან ენერგეტიკული გაერთიანების სხვა ხელშემკვრელი მხარისთვის დახმარების აღმოჩენის მიზნით დაუყოვნებლივ იწვევს მიწოდების უსაფრთხოების საკოორდინაციო ჯგუფის სპეციალურ სხდომას, რათა ზემოაღნიშნულმა მხარეებმა შეძლონ ბუნებრივი გაზის სექტორში არსებული საგანგებო მდგომარეობის აღმოფხვრა ეროვნულ დონეზე მიღებული ზომების კოორდინირებით.

9. ამ მუხლის გამოყენება არ ზღუდავს „საგანგებო მდგომარეობის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი საგანგებო მდგომარეობის მართვის ზოგადი წესების მოქმედებას იმ პირობით, რომ უზრუნველყოფილი იქნება ბუნებრივი გაზის სექტორში საგანგებო მდგომარეობის მართვის სპეციალური მოთხოვნების ჯეროვანი შესრულება ამ მუხლით განსაზღვრული პირობების შესაბამისად.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 142. ბუნებრივი გაზის მიწოდების შეზღუდვა

1. საბოლოო მომხმარებლისთვის ბუნებრივი გაზის მიწოდება შესაძლოა დროებით შეწყდეს მხოლოდ საჯარო ინტერესის დაცვის აუცილებლობით გამოწვეულ შემთხვევაში, მათ შორის, ამ კანონის 141-ე მუხლის შესაბამისად, ბუნებრივი გაზის სექტორში საგანგებო მდგომარეობის არსებობით ან ქსელის მოვლა-პატრონობასთან ანდა ახალი მომხმარებლის ქსელთან მიერთებასთან დაკავშირებული ტექნიკური საჭიროებით.

2. ბუნებრივი გაზის მიწოდება შეიძლება შეწყდეს ან შეიზღუდოს მომხმარებლისთვის წინასწარი შეტყობინების გარეშე მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც ეს აუცილებელია ბუნებრივი გაზის სისტემაში ავარიული შემთხვევების, მათ შორის, ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული გარემოებების, თავიდან ასაცილებლად ან აღმოსაფხვრელად. ასეთი შემთხვევებში მომხმარებლებს დაუყოვნებლივ უნდა ეცნობოს ბუნებრივი გაზის შეწყვეტის ან შეზღუდვის თაობაზე, ბუნებრივი გაზის მიწოდებაზე მათი გავლენისა და სავარაუდო ხანგრძლივობის შესახებ.

3. ბუნებრივი გაზის მიწოდების შეზღუდვა, რომელიც ბუნებრივი გაზის გადამცემი ან/და გამანაწილებელი ქსელების დაგეგმილი სარემონტო სამუშაოებით არის გამოწვეული, ხორციელდება წინასწარ გამოქვეყნებული გრაფიკის შესაბამისად. მომხმარებელს ასეთი შეზღუდვის შესახებ უნდა ეცნობოს ინდივიდუალურად, სარემონტო სამუშაოების დაწყებამდე და შესაბამისი სამართლებრივი აქტებით დადგენილი ვადების დაცვით.

4. ამ მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტების დებულებათა შეზღუდვის გარეშე, გადამცემი და გამანაწილებელი სისტემების ოპერატორებმა შესაძლოა ბუნებრივი გაზის მიწოდება შეუწყვიტონ მომხმარებელს, რომელიც იწვევს ქსელის მუშაობის შეფერხებას ან/და ბუნებრივი გაზის მიწოდების ხარისხის გაუარესებას, თუ შესაბამისი მომხმარებელი სისტემის ოპერატორის წერილობითი შეტყობინების მიღებიდან 5 დღის ვადაში არ აღმოფხვრის დარღვევას, რომელმაც შესაძლოა ბუნებრივი გაზის სისტემაში გამოიწვიოს ავარია ან იქონიოს სხვა სახის უარყოფითი გავლენა ბუნებრივი გაზის სისტემის უსაფრთხოებასა და საიმედოობაზე.

5. გადამცემი და გამანაწილებელი სისტემების ოპერატორებს უფლება აქვთ, ამ მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად წინასწარი წერილობითი შეტყობინების შემდეგ ბუნებრივი გაზის მიწოდება შეუწყვიტონ მომხმარებელს, რომელიც საშუალებას არ აძლევს სისტემის ოპერატორის უფლებამოსილ წარმომადგენელს, შევიდეს მის კუთვნილ ტერიტორიაზე ბუნებრივი გაზის აღრიცხვის მოწყობილობის დასამონტაჟებლად, შესაკეთებლად ან შესამოწმებლად.

6. ბუნებრივი გაზის გადამცემი და გამანაწილებელი ქსელებით ბუნებრივი გაზის მიწოდების შეწყვეტის პროცედურა განისაზღვრება ბუნებრივი გაზის გადამცემი და გამანაწილებელი ქსელების წესებით.

7. ამ მუხლით დადგენილი პირობები არ ზღუდავს ამ კანონის 113-ე მუხლის შესაბამისადშესაბამისი საბოლოო მომხმარებლის მიერ ბუნებრივი გაზის გადაცემასთან, განაწილებასთან ან მიწოდებასთან დაკავშირებული სახელშეკრულებო ვალდებულებების შეუსრულებლობის გამო საბოლოო მომხმარებლისთვის ბუნებრივი გაზის მიწოდების შეწყვეტის უფლებას.

მუხლი 143. ბუნებრივი გაზის მიწოდების უსაფრთხოების ზედამხედველობა

1. საქართველოში ბუნებრივი გაზის მიწოდების უსაფრთხოებას ზედამხედველობს სამინისტრო, კომისიასთან და შესაბამის შემთხვევებში სხვა კომპეტენტურ სახელმწიფო ორგანოებთან და ბუნებრივი გაზის გადამცემი სისტემის ოპერატორთან თანამშრომლობით. ბუნებრივი გაზის მიწოდების უსაფრთხოების ზედამხედველობა ხორციელდება შემდეგ საკითხებთან მიმართებით:

ა) ამ კანონის 139-ე მუხლით გათვალისწინებული ბუნებრივი გაზის მიწოდების უსაფრთხოების სტანდარტების სათანადო შესრულება, მათ შორის, ამ მიზნით მიღებული ზომები და გამოყენებული ინსტრუმენტები;

ბ) ბუნებრივი გაზის ბაზარზე არსებულ მიწოდებასა და მოთხოვნას შორის ბალანსის შენარჩუნება;

გ) მესამე ქვეყნებიდან ბუნებრივი გაზის იმპორტის ახალი, გრძელვადიანი ხელშეკრულებების ფარგლები;

დ) ბუნებრივი გაზის მარაგების სათანადო ლიკვიდურობა;

ე) ბუნებრივი გაზის საცავში ბუნებრივი გაზის რესურსი და ამოღების სიმძლავრე;

ვ) საქართველოს ბუნებრივი გაზის სისტემისა და იმ მეზობელი ქვეყნების სისტემების ურთიერთდაკავშირების დონე, რომლებიც ენერგეტიკული გაერთიანების მხარეები არიან;

ზ) ბუნებრივ გაზზე მოთხოვნის საპროგნოზო დონე და ხელმისაწვდომი წყაროები, აგრეთვე ბუნებრივი გაზის მიწოდების საპროგნოზო მდგომარეობა, მოთხოვნის, მიწოდების ავტონომიისა და მიწოდების ხელმისაწვდომი წყაროების არსებობის გათვალისწინებით;

თ) დაგეგმილი ან მშენებარე დამატებითი სიმძლავრე;

ი) ბუნებრივი გაზის სისტემის მდგომარეობა;

კ) პიკური მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად განსახორციელებელი ღონიძიებები და ერთი ან ერთზე მეტი მიმწოდებლისთვის ბუნებრივი გაზის დანაკლისის აღმოფხვრა.

2. სამინისტრო ყოველ ორ წელიწადში ერთხელ, 31 ივლისამდე აქვეყნებს ქვეყანაში ბუნებრივი გაზის მიწოდების უსაფრთხოების ერთიან ანგარიშს, რომელიც მოიცავს სამინისტროს, კომისიის და შესაბამის შემთხვევებში სხვა კომპეტენტური სახელმწიფო ორგანოებისა და გადამცემი სისტემის ოპერატორის მიერ შეგროვებულ ინფორმაციას. ანგარიშში უნდა აისახოს ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრულ საკითხებთან მიმართებით განხორციელებული ზედამხედველობის შედეგები და მიღებული ან მისაღები ზომები. სამინისტროს მიერ მომზადებული ანგარიში დაუყოვნებლივ უნდა წარედგინოს ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს.

3. ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული ანგარიში სხვა საკითხებთან ერთად უნდა ასახავდეს:

ა) ამ კანონის 141-ე მუხლის შესაბამისად მიღებული ზომების კონკურენტულ ეფექტს ბუნებრივი გაზის ბაზრის მონაწილეებზე;

ბ) ბუნებრივი გაზის საცავის სიმძლავრის დონეებს;

გ) საქართველოში რეგისტრირებული კომპანიების მიერ დადებული ბუნებრივი გაზის მიწოდების გრძელვადიანი (10 წელზე მეტი ვადის) ხელშეკრულებების ფარგლებს, მათ შორის, ხელშეკრულების მოქმედების დარჩენილ ვადას, კომპანიების მიერ მიწოდებული ინფორმაციის შესაბამისად და კომერციული საიდუმლოების შემცველი ინფორმაციის დაცვით, აგრეთვე ბუნებრივი გაზის ბაზრის ლიკვიდურობის ხარისხს;

დ) ბუნებრივი გაზის მოპოვებაში, წარმოებაში, ტრანსპორტირებასა და შენახვაში ახალი ინვესტიციების განხორციელების წამახალისებელ მარეგულირებელ ჩარჩოს.

4. სამინისტრო ამ მუხლით გათვალისწინებული ზედამხედველობისა და ანგარიშგების ფუნქციების შესრულების მიზნით მჭიდროდ თანამშრომლობს სხვა კომპეტენტურ ორგანოებთან და გადამცემი სისტემის ოპერატორთან. ამ მიზნით:

ა) სამინისტროს მის მიერ წერილობითი მოთხოვნის წარდგენის შემთხვევაში დაუყოვნებლივ გადაეცემა კომისიის მიერ მარეგულირებელი უფლებამოსილების განხორციელებისას მოპოვებული ყველა მონაცემი და ინფორმაცია, აგრეთვე სხვა კომპეტენტური სახელმწიფო ორგანოების ხელთ არსებული ყველა საჭირო ინფორმაცია ამ კანონის 151-ე მუხლის შესაბამისად კომერციული საიდუმლოების შემცველი ინფორმაციის დაცვის შესახებ მითითებით;

ბ) გადამცემი სისტემის ოპერატორი სამინისტროს აწვდის ინფორმაციას ურთიერთდამაკავშირებლების სიმძლავრესთან დაკავშირებით მისი ან სხვა ისეთი პირის საინვესტიციო გეგმების თაობაზე, რომლის შესახებ ინფორმაცია მისთვის ცნობილი გახდა;

გ) გადამცემი სისტემის ოპერატორი სამინისტროს აწვდის ინფორმაციას ბუნებრივი გაზის შიდა გადამცემი მილსადენების მშენებლობასთან დაკავშირებული ისეთი ინვესტიციების შესახებ, რომლებიც არსებით გავლენას ახდენს ურთიერთდამაკავშირებლების სიმძლავრის ხელმისაწვდომობაზე;

დ) გადამცემი სისტემის ოპერატორი სათანადო შემთხვევებში კონსულტაციებს მართავს მეზობელი ან/და სხვა შესაბამისი ქვეყნების გადამცემი სისტემების ოპერატორებთან და სამინისტროს აწვდის ინფორმაციას განხორციელებული ტრანსსასაზღვრო თანამშრომლობის შესახებ.

5. ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული სამინისტროს ანგარიში წარედგინება საქართველოს მთავრობასა და ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს და ქვეყნდება სამინისტროს ვებგვერდზე. 

კარი XIV. წყალმომარაგება

თავი XXXV. წყალმომარაგების ორგანიზება და რეგულირება

მუხლი 144. წყალმომარაგების საქმიანობა

წყალმომარაგების ლიცენზიატი საქმიანობას ახორციელებს წყალმომარაგების საქმიანობის ლიცენზიის საფუძველზე, ამ კანონისა და მის საფუძველზე გამოცემული კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების შესაბამისად.

მუხლი 145. წყალმომარაგების ლიცენზიატის უფლებები და მოვალეობები

1. წყალმომარაგების ლიცენზიატს უფლება აქვს, ამ კანონით, სასმელი წყლის მიწოდებისა და მოხმარების წესებით და კომისიის შესაბამისი გადაწყვეტილებებით განსაზღვრული წესით სრულად ისარგებლოს წყალმომარაგების საქმიანობის ლიცენზიიდან გამომდინარე მისთვის მინიჭებული უფლებებით. წყალმომარაგების ლიცენზიატი ვალდებულია ჯეროვნად შეასრულოს მისთვის დაკისრებული ფუნქციები და მოვალეობები.

2. წყალმომარაგების ლიცენზიატი ვალდებულია:

ა) მომსახურება განახორციელოს ამ კანონისა და მის საფუძველზე გამოცემული კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების შესაბამისად;

ბ) განახორციელოს სასმელი წყლის წყალმომარაგებისა და წყალარინების სისტემების ექსპლუატაცია, სასმელი წყლის მიწოდება ან/და წყალარინება;

გ) სასმელი წყლის წყალმომარაგების სისტემის მეშვეობით უზრუნველყოს მომხმარებლისათვის საქართველოში მოქმედი სტანდარტების შესაბამისი ხარისხის სასმელი წყლის მიწოდება;

დ) უზრუნველყოს სასმელი წყლის ხარისხის მუდმივი კონტროლი;

ე) უზრუნველყოს წყლის ობიექტების სათანადო დაცვა და არ დაუშვას გარეშე პირების მიერ სასმელი წყლის წყალმომარაგების სისტემაზე რაიმე ზემოქმედება ან/და სასმელი წყლის დაბინძურება;

ვ) წყალარინების სისტემების მეშვეობით უზრუნველყოს ზედაპირული წყლის ობიექტებში ჩამდინარე წყლების დამაბინძურებელ ნივთიერებათა დამუშავება საქართველოში მოქმედი ტექნიკური რეგლამენტების შესაბამისად;

ზ) დაამუშაოს განსაკუთრებულ ღონისძიებათა გეგმები საგანგებო მდგომარეობისას ასამოქმედებლად, აგრეთვე აწარმოოს შესაბამისი მოლაპარაკებები და შეთანხმებები სხვა პირებთან ასეთ შემთხვევებში სასმელი წყლის მიწოდების თაობაზე;

თ) საგანგებო პერიოდებში უზრუნველყოს სასმელი წყლის გამოყოფილი ლიმიტების, დადგენილი რეჟიმების დაცვა, განსაკუთრებული მნიშვნელობის მქონე ობიექტების უპირატესი მომარაგება მათ მიერ წყალმომარაგების საფასურის გადახდის პირობით;

ი) წყლის გრაფიკით მიწოდების შემთხვევაში საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურს მიაწოდოს ინფორმაცია წყალმომარაგების გრაფიკის შესახებ;

კ) წყალმომარაგების სხვა ლიცენზიატს თავის ქსელში გაუტაროს სასმელი წყალი კომისიის მიერ დადგენილი საფასურის სანაცვლოდ;

ლ) უზრუნველყოს საზოგადოებისთვის შემდეგი დოკუმენტაციისა და ინფორმაციის ხელმისაწვდომობა:

ლ.ა) წყალმომარაგების დამტკიცებული ტარიფები;

ლ.ბ) წყალმომარაგების მომსახურების დამტკიცებული პირობები;

მ) შეიმუშაოს და კომისიასა და საზოგადოებას წარუდგინოს საინვესტიციო პროგრამა და მომდევნო წლის სამუშაო გეგმა, აგრეთვე ნებისმიერი ინფორმაცია, რომელსაც კომისია საჭიროდ მიიჩნევს, გარდა საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული შემთხვევებისა;

ნ) დროულად გადაიხადოს კომისიის მიერ დადგენილი რეგულირების საფასური.

3. წყალმომარაგების ლიცენზიატის მიერ მისთვის დაკისრებული მოვალეობების შეუსრულებლობა გამოიწვევს ამ კანონის XXXVIII თავითა და „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ პასუხისმგებლობას.

მუხლი 146. წყალმომარაგების ტარიფის დადგენის პრინციპები

1. კომისია წყალმომარაგების ტარიფს ადგენს ამ კანონით განსაზღვრული ტარიფის დადგენის პრინციპების შესაბამისად.

2. წყალმომარაგების ტარიფის დადგენისას კომისია უფლებამოსილია სასმელი წყლის მიწოდებისა და წყალარინების ტარიფები დაადგინოს ცალ-ცალკე. 

კარი XV. გამჭვირვალობა და ინფორმაციის წარდგენა

თავი XXXVI. ანგარიშების განცალკევება და მათზე წვდომა

მუხლი 147. ენერგეტიკული საწარმოს ანგარიშებზე წვდომა

1. კომისიისა და საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად უფლებამოსილი სხვა კომპეტენტური სახელმწიფო ორგანოებისათვის, თავიანთი საქმიანობებიდან გამომდინარე, ხელმისაწვდომია ენერგეტიკული საწარმოს ანგარიშები.

2. კომისია და ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული სხვა კომპეტენტური სახელმწიფო ორგანოები ვალდებული არიან დაიცვან კომერციული საიდუმლოების შემცველი ინფორმაციის კონფიდენციალურობა. ასეთი ინფორმაციის გამჟღავნება დაიშვება მხოლოდ კანონით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევებში.

მუხლი 148. წლიური ანგარიში. ანგარიშების განცალკევება

1. ენერგეტიკული საწარმო, მიუხედავად მისი მესაკუთრეობისა ან სამართლებრივი ფორმისა, ვალდებულია საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით მოამზადოს, აუდიტორს დასამოწმებლად წარუდგინოს და გამოაქვეყნოს წლიური ფინანსური ანგარიში.

2. ენერგეტიკულმა საწარმომ, რომელსაც არ აქვს წლიური ფინანსური ანგარიშის გამოქვეყნების კანონით დადგენილი ვალდებულება, უნდა უზრუნველყოს შესაბამისი ანგარიშის ასლის შენახვა სათავო ოფისში და მოთხოვნის შემთხვევაში მისი ნებისმიერი დაინტერესებული პირისათვის მიწოდება.

3. გადამცემი სისტემის ოპერატორი და შესაბამის შემთხვევაში გადამცემი სისტემის მესაკუთრე დისკრიმინაციის, ჯვარედინი სუბსიდირებისა და კონკურენციის შეზღუდვის თავიდან ასაცილებლად ვალდებული არიან შიდა საბუღალტრო აღრიცხვისას გადაცემასთან დაკავშირებული საქმიანობისთვის იქონიონ განცალკევებული ანგარიშები. ანგარიშში აღინიშნება გადამცემი სისტემის საკუთრების შედეგად მიღებული შემოსავალი.

4. ამ მუხლის მე-3 პუნქტის შეუზღუდავად ყველა ენერგეტიკული საწარმო ვალდებულია ენერგეტიკული და შესაბამის შემთხვევებში არაენერგეტიკული საქმიანობისთვის იქონიოს განცალკევებული ანგარიშები. დასაშვებია აღნიშნული ანგარიშების კონსოლიდაცია.

5. ენერგეტიკული საწარმოს შიდა ანგარიშები თითოეული საქმიანობისთვის უნდა მოიცავდეს განცალკევებულ ფინანსურ ანგარიშს.

6. ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული აუდიტორი სხვა საკითხებთან ერთად ამოწმებს დისკრიმინაციისა და ჯვარედინი სუბსიდირების დაუშვებლობის შესახებ ამ მუხლის მე-3 პუნქტის დებულებების შესრულებას.

7. ამ მუხლის მოქმედება შესაბამისი თავისებურებების გათვალისწინებით ასევე ვრცელდება სხვა რეგულირებულ საწარმოებზე, მათ შორის, წყალმომარაგების ლიცენზიატზე.

მუხლი 149. ბუღალტრული აღრიცხვის ერთიანი სისტემა

1. ბუღალტრული აღრიცხვის ერთიანი სისტემა არის ბუღალტრული აღრიცხვისა და ანგარიშგების სისტემა, რომელიც მოიცავს:

ა) ანგარიშთა გეგმას;

ბ) ანგარიშთა გეგმის გამოყენებისა და აღრიცხვის წარმოების ინსტრუქციებს;

გ) რეგულირების მიზნებისათვის წარსადგენი პერიოდული ანგარიშების ფორმასა და შინაარსს;

დ) ანგარიშგების პერიოდულობას;

ე) პირის მიერ ერთზე მეტი სალიცენზიო საქმიანობის ან/და სალიცენზიო საქმიანობასთან ერთად სხვა სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელების შემთხვევაში შემოსავლების, ხარჯების, აქტივების, ვალდებულებების, ფინანსური შედეგებისა და საკუთარი კაპიტალის ბუღალტრული აღრიცხვის განცალკევებულად  წარმოების წესებს.

2. ბუღალტრული აღრიცხვის ერთიანი სისტემის წარმოება სავალდებულოა გადაცემის ლიცენზიატისა და იმ განაწილებისა და წყალმომარაგების ლიცენზიატისთვის, რომელსაც არანაკლებ 50 000 მომხმარებელი ჰყავს.

3. (ამოღებულია - 22.12.2021, №1198).

4. ბუღალტრული აღრიცხვის ერთიან სისტემას ამტკიცებს კომისია.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

თავი XXXVII. ინფორმაციის წარდგენა და კონფიდენციალურობა

მუხლი 150. ინფორმაციის წარდგენა

1. საქართველოს მთავრობას, სამინისტროს, კომისიასა და სხვა კომპეტენტურ სახელმწიფო ორგანოებს, თავიანთი საქმიანობებიდან გამომდინარე, უფლება აქვთ, შესაბამისი უწყებებისგან და რეგულირებული საწარმოებისგან საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით მოითხოვონ მათ საქმიანობასთან დაკავშირებული ნებისმიერი მონაცემი და ინფორმაცია.

2. კომისიას უფლება აქვს, სხვა კომპეტენტური სახელმწიფო ორგანოებისგან და რეგულირებული საწარმოებისგან მოითხოვოს ამ კანონით განსაზღვრულ საქმიანობებზე ზედამხედველობის განხორციელებისთვის საჭირო ნებისმიერი მონაცემი და ინფორმაცია, მათ შორის, ენერგეტიკული გაერთიანების ორგანოებისგან ან/და ენერგეტიკული გაერთიანების მხარეებისგან ან მესამე ქვეყნებისგან მიღებული მონაცემები და ინფორმაცია.

3. რეგულირებული საწარმო ამ მუხლის მე-2 პუნქტით განსაზღვრულ მონაცემებსა და ინფორმაციას წარადგენს საქართველოს კანონმდებლობის, მათ შორის, კომისიის მიერ დამტკიცებული ინფორმაციის წარდგენის წესების, შესაბამისად.

მუხლი 151. კონფიდენციალურობის დაცვა

1. საქართველოს მთავრობა, სამინისტრო, კომისია და სხვა კომპეტენტური სახელმწიფო ორგანოები ვალდებული არიან დაიცვან შესაბამისი უწყებებისა და რეგულირებული საწარმოების მიერ წარდგენილი კომერციული საიდუმლოების შემცველი ინფორმაციის კონფიდენციალურობა და მიღებული მონაცემები და ინფორმაცია გამოიყენონ მხოლოდ ინფორმაციის მოთხოვნაში მითითებული მიზნით. კონფიდენციალური ინფორმაციის გამჟღავნება დაიშვება კანონით დადგენილი პირობების შესაბამისად.

2. ამ კანონის 147-ე მუხლისა და ინფორმაციის გამჟღავნებასთან დაკავშირებით არსებული სამართლებრივი ვალდებულებების შეზღუდვის გარეშე სისტემისა და ბაზრის ოპერატორები ვალდებული არიან დაიცვან იმ კომერციული საიდუმლოების შემცველი ინფორმაციის კონფიდენციალურობა, რომელიც მათთვის ცნობილი გახდა თავიანთი საქმიანობის განხორციელებისას. სისტემისა და ბაზრის ოპერატორები აგრეთვე ვალდებული არიან არ დაუშვან მათი საქმიანობის შესახებ ისეთი ინფორმაციის დისკრიმინაციული გზით გამჟღავნება, რომელმაც შესაძლოა წარმოშვას კომერციული სარგებელი. ასეთი ინფორმაციის გამჟღავნება დასაშვებია მხოლოდ საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული პირობებით ან თუ აღნიშნული ცალსახად აუცილებელია სამეწარმეო ოპერაციის განსახორციელებლად.

3. ინფორმაციასთან დაკავშირებული წესების ჯეროვნად შესრულების უზრუნველსაყოფად გადამცემი სისტემის მესაკუთრემ და ინტეგრირებული საწარმოს შემადგენელმა სხვა სტრუქტურებმა არ უნდა ისარგებლონ საერთო მომსახურებით, მათ შორის, საერთო იურიდიული მომსახურებით, გარდა წმინდა ადმინისტრაციული ან საინფორმაციო ტექნოლოგიებთან დაკავშირებული მომსახურებისა.

4. სისტემის ოპერატორმა მესამე პირების სისტემაზე დაშვებისას ან ასეთი დაშვების მოპოვების მიზნით მოლაპარაკების წარმოებისას მიღებული, კომერციული საიდუმლოების შემცველი ინფორმაცია არ უნდა გამოიყენოს ბოროტად, მასთან დაკავშირებული საწარმოების მიერ ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის ყიდვა-გაყიდვის მიზნით.

5. კონკურენციისა და ენერგეტიკული ბაზრების ფუნქციონირების ეფექტიანობისთვის საჭირო ინფორმაცია უნდა გამოქვეყნდეს კომერციული საიდუმლოების შემცველი ინფორმაციის კონფიდენციალურობის დაცვით. 

კარი XVI. ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა და დავის გადაწყვეტა

თავი XXXVIII. ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა

მუხლი 152. რეგულირებული საწარმოს პასუხისმგებლობა

1. რეგულირებული საწარმო პასუხისმგებელია თითოეულ საქმიანობასთან დაკავშირებით საკუთარი ფუნქციებისა და ამოცანების ჯეროვნად შესრულებისათვის ამ კანონით, საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე სამართლებრივი აქტებით დადგენილი მოთხოვნებისა და ვალდებულებების შესაბამისად.

2. რეგულირებულ საწარმოს ან სხვა შესაბამის პირს შესაძლოა ამ კანონით ან საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტით დადგენილი წესით დაეკისროს პასუხისმგებლობა საკუთარი მოვალეობების დარღვევისთვის ან არაჯეროვნად შესრულებისთვის.

 მუხლი 153. საჯარიმო სანქციები

1. კომისია უფლებამოსილია ფიზიკურ ან იურიდიულ პირს საქართველოს კანონმდებლობით, მათ შორის, ამ კანონითა და „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონით, დადგენილი წესით დააკისროს პასუხისმგებლობა ამ კანონის ან კომისიის სამართლებრივი აქტის მოთხოვნათა დარღვევისათვის.

2. კომისია საქმიანობის განცალკევებასთან ან/და გადამცემი სისტემის ოპერატორის დამოუკიდებლობასთან დაკავშირებული ვალდებულებების შეუსრულებლობის შემთხვევაში უფლებამოსილია გადამცემი სისტემის ოპერატორი ან ვერტიკალურად ინტეგრირებული საწარმო წერილობით გააფრთხილოს ან დააკისროს მას ჯარიმა, რომლის ოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს შესაბამისად გადამცემი სისტემის ოპერატორის ან ვერტიკალურად ინტეგრირებული საწარმოს წინა წლის წლიური ბრუნვის 10%-ს.

21. ენერგეტიკული ბაზრის მონიტორინგის წესებით განსაზღვრული ბაზარზე მანიპულაციის,  ბაზარზე მანიპულაციის მცდელობის ან/და შიდა ინფორმაციის გამოყენებით ვაჭრობის შემთხვევაში კომისია უფლებამოსილია რეგულირებულ საწარმოს დააკისროს ჯარიმა. ამ ჯარიმის ოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს აღნიშნული საწარმოს წინა წლის წლიური ბრუნვის 6%-ს.

3. კომისია უფლებამოსილია ამ კანონით დადგენილი მოთხოვნების დარღვევის თითოეულ შემთხვევაში რეგულირებული საწარმო წერილობით გააფრთხილოს ან მას დააკისროს 5 000-დან 75 000 ლარამდე ჯარიმა, თუ რეგულირებული საწარმო:

ა) ანგარიშების განცალკევებისა და მათი ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფის გარეშე ახორციელებს რამდენიმე ეკონომიკურ საქმიანობას, რომელთა შორის ერთი ან ერთზე მეტი ენერგეტიკული საქმიანობაა;

ბ) არ წარუდგენს მას საქმიანობის ანგარიშს;

გ) კომისიას, სისტემის ან/და ბაზრის ოპერატორს არ აწვდის მათ მიერ მოთხოვნილ მონაცემებსა და ინფორმაციას, რომელიც დაკავშირებულია მის, როგორც რეგულირებული საწარმოს, საქმიანობასთან ან/და საჭიროა მათ მიერ საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული შესაბამისი ფუნქციების შესასრულებლად;

დ) საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნათა დარღვევით უარს აცხადებს მისი ოპერირებისადმი დაქვემდებარებულ სისტემაზე დაშვებაზე;

ე) არღვევს სალიცენზიო პირობებს;

ვ) არ ასრულებს კომისიის მიერ საქართველოს კანონმდებლობის საფუძველზე წარდგენილ მოთხოვნებს;

ზ) არღვევს ამ კანონითა და კომისიის მიერ დამტკიცებული ნორმატიული აქტებით განსაზღვრულ სხვა მოთხოვნებს.

4. კომისია უფლებამოსილია ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული წესით დააკისროს სანქცია პირს, რომელიც ახორციელებს ამ კანონით გათვალისწინებულ საქმიანობას ლიცენზიის ან შესაბამის შემთხვევაში სერტიფიცირების თაობაზე საბოლოო დადებითი გადაწყვეტილების გარეშე, გარდა ამ კანონით გათვალისწინებული გამონაკლისებისა, ან თუ იგი ამ კანონის შესაბამისად არ ატყობინებს კომისიას საქმიანობის დაწყების შესახებ.

5. კომისია უფლებამოსილია ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული დარღვევების განმეორებით ჩადენის შემთხვევაში ჯარიმასთან ერთად რეგულირებული საწარმოს მიმართ გამოიყენოს ენერგეტიკული და პროფესიული საქმიანობის განხორციელების 1 წლამდე ვადით აკრძალვა.

6. კომისიის მიერ დაკისრებული ჯარიმა შესაბამის დასაბუთებასთან ერთად აღინიშნება კომისიის მიერ ამ კანონით დადგენილი წესით მიღებულ გადაწყვეტილებაში.

7. დარღვევის აღმოუფხვრელობის ან 1 წლის განმავლობაში განმეორებით ჩადენის შემთხვევაში კომისია უფლებამოსილია რეგულირებულ საწარმოს დააკისროს გაორმაგებული ჯარიმა.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 154. სანქციის დაკისრება

1. ამ კანონის 153-ე მუხლით გათვალისწინებული სანქციების დაკისრების წესს ამ მუხლით განსაზღვრული პირობების შესაბამისად ადგენს კომისია.

2. რეგულირებული საწარმოსთვის ან სხვა პირისთვის სანქციის დაკისრებისას კომისია ითვალისწინებს შემდეგ გარემოებებს:

ა) მართლსაწინააღმდეგო ქცევის სიმძიმე და განგრძობადობა;

ბ) მართლსაწინააღმდეგო ქცევის შედეგად დამდგარი შედეგები;

გ) შემამსუბუქებელი ან დამამძიმებელი გარემოებები.

3. რეგულირებული საწარმოს ან სხვა შესაბამისი პირის აქტიური მოქმედება, რომელიც მიმართულია სამართალდარღვევის უარყოფითი შედეგების მინიმუმამდე შემცირებისკენ, სამართალდარღვევის დაუყოვნებელი შეწყვეტისა და კომისიის მიერ წარმოებული გამოძიების ხელშეწყობისკენ, ჩაითვლება შემამსუბუქებელ გარემოებად.

4. რეგულირებული საწარმოს ან სხვა შესაბამისი პირის ქმედება, რომელიც მიმართულია კომისიის მიერ ამ კანონით გათვალისწინებული მოთხოვნების დარღვევასთან დაკავშირებით წარმოებული გამოძიების შეფერხებისკენ ასეთი დარღვევის ან მისი შედეგების დაფარვის მიზნით, ან აღნიშნული პირების მიერ მართლსაწინააღმდეგო ქცევის გაგრძელება ან სამართალდარღვევის განმეორებით ჩადენა ჩაითვლება დამამძიმებელ გარემოებად.

5. კომისია სანქციის დაკისრებისას, ამ მუხლის მე-3 და მე-4 პუნქტებით გათვალისწინებული გარემოებების გარდა, მხედველობაში იღებს სხვა შემამსუბუქებელ ან დამამძიმებელ გარემოებებსაც.

6. კომისიამ სანქციის დაკისრების შესახებ გადაწყვეტილება უნდა მიიღოს 6 თვის ვადაში მას შემდეგ, რაც კომისიისთვის ცნობილი გახდა სამართალდარღვევის შესახებ. ფულად ვალდებულებებთან დაკავშირებული დებულებები არ აღსრულდება, თუ მათი დარღვევიდან ან დარღვევის შედეგების გამჟღავნებიდან გასულია არანაკლებ 5 წელი. ერთი და იმავე სამართალდარღვევისთვის ერთი და იმავე პირის მიმართ შესაძლოა გამოყენებულ იქნეს მხოლოდ ერთი სანქცია.

7. დაკისრებული ჯარიმა გადახდილი უნდა იქნეს დაჯარიმების შესახებ კომისიის გადაწყვეტილებით განსაზღვრულ ვადაში. ჯარიმა ირიცხება საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში.

8. დამრღვევი რეგულირებული საწარმოს ან სხვა პირის მიერ სანქციის დაკისრების შესახებ კომისიის გადაწყვეტილების შეუსრულებლობის შემთხვევაში კომისია უფლებამოსილია გადაწყვეტილების იძულებითი აღსრულების მიზნით მიმართოს საქართველოს კომპეტენტურ უწყებებს. 

თავი XXXIX. სადავო საკითხების განხილვა და კომისიის გადაწყვეტილების გასაჩივრება

მუხლი 155. სადავო საკითხების განხილვა

1. კომისიაში წარდგენილ განცხადებას (საჩივარს) სადავო საკითხის განხილვის თაობაზე კომისია განიხილავს თავისი კომპეტენციის ფარგლებში, ამ კანონისა და კომისიის მიერ დამტკიცებული დავების განხილვის წესების შესაბამისად.

2. კომისიასადავო საკითხს განიხილავს მარტივი ადმინისტრაციული წარმოების წესით, ზეპირი მოსმენის გარეშე, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც კომისია საკუთარი ინიციატივით მიიღებს გადაწყვეტილებას ზეპირი მოსმენის ჩატარების თაობაზე.

3. კომისია სადავო საკითხის განხილვის უფლებამოსილების განხორციელებისას გადაწყვეტილებას იღებს შესაბამისი განცხადების (საჩივრის), მათ შორის, სრული დოკუმენტებისა და ინფორმაციის, მიღებიდან 2 თვის ვადაში. აღნიშნული ვადა შეიძლება გაგრძელდეს 2 თვით, თუ კომისიას ინფორმაციის მოსაძიებლად დამატებითი დრო სჭირდება. კომისიის გადაწყვეტილება შესასრულებლად სავალდებულოა.

მუხლი 156. გასაჩივრება

კომისიის გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს სასამართლოში საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. 

კარი XVII. გარდამავალი და დასკვნითი დებულებები

 თავი XL. გარდამავალი დებულებები

მუხლი 157. ტრანსსასაზღვრო ვაჭრობა

1. ამ კანონის მოთხოვნები 2026 წლის 31 აგვისტომდე არ ვრცელდება სამხრეთ კავკასიის მილსადენისა და ჩრდილოეთ-სამხრეთის მაგისტრალური გაზსადენის, როგორც ბუნებრივი გაზის სისტემების, ფუნქციონირებაზე, ოპერირებასა და მართვაზე.

2. საქართველოს ელექტროენერგეტიკული ან/და ბუნებრივი გაზის სისტემების ენერგეტიკული გაერთიანების მხარის შესაბამის სისტემებთან უშუალო ფიზიკურ ურთიერთდაკავშირებამდე ამ კანონის მოთხოვნები არ ვრცელდება ელექტროენერგიის ან/და ბუნებრივი გაზის ტრანსსასაზღვრო გადადინებაზე.

3. იმ ქვეყნებთან, რომლებიც ენერგეტიკული გაერთიანების მხარეები არ არიან, ელექტროენერგიით ან/და ბუნებრივი გაზით ტრანსსასაზღვრო ვაჭრობის ურთიერთობები რეგულირდება შესაბამისი საერთაშორისო შეთანხმებებით და არსებული ურთიერთობების სპეციფიკიდან გამომდინარე, რომელთა შესასრულებლად სათანადო დათქმები შეიძლება გათვალისწინებულ იქნეს ამ კანონის საფუძველზე მიღებულ ბაზრის წესებში ან/და ქსელის წესებში. ამასთანავე, ამ შემთხვევაშიც ამ კანონის მოთხოვნები გათვალისწინებული უნდა იქნეს იმდენად, რამდენადაც ამან შესაძლოა გავლენა იქონიოს ენერგეტიკული გაერთიანების მხარეებს შორის ვაჭრობაზე.

4. ამ მუხლით გათვალისწინებული გარდამავალი დებულებები გამოიყენება, თუ ისინი არ ზღუდავს კომისიის, საქართველოს სხვა უფლებამოსილი ორგანოებისა და გადამცემი სისტემის ოპერატორის ტრანსსასაზღვრო ან/და რეგიონული თანამშრომლობის ვალდებულებას.

მუხლი 158. ელექტროენერგიის ტრანზიტი

1. საქართველოს ელექტროენერგეტიკული სისტემის ენერგეტიკული გაერთიანების მხარის სისტემასთან უშუალო ფიზიკურ ურთიერთდაკავშირებამდე ელექტროენერგიის ტრანზიტი რეგულირდება ამ მუხლის შესაბამისად.

2. საქართველოს ტერიტორიაზე ელექტროენერგიის ტრანზიტის განხორციელების მიზნით ტრანზიტის განხორციელებით დაინტერესებული პირი (ტრანზიტის დამკვეთი) ვალდებულია ელექტროენერგიის ტრანზიტის ტექნიკური უზრუნველყოფის შესახებ ხელშეკრულება გააფორმოს გადამცემი სისტემის ოპერატორთან.

3. ელექტროენერგიის ტრანზიტის განხორციელებისას მისი განხორციელებისთვის რეგულირების საფასური არ გადაიხდევინება. ელექტროენერგიის ტრანზიტის უზრუნველყოფისას ელექტროენერგიის გადაცემის მომსახურებაზე არ ვრცელდება კომისიის მიერ დადგენილი შესაბამისი ტარიფები.

4. ელექტროენერგიის ტრანზიტის საფასური განისაზღვრება ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული ელექტროენერგიის ტრანზიტის ტექნიკური უზრუნველყოფის შესახებ ხელშეკრულებით. საქართველოს გადამცემ ქსელში ელექტროენერგიის ტრანზიტის ტექნიკური უზრუნველყოფისთვის ელექტროენერგიის დანაკარგები შეიძლება ანაზღაურდეს ზემოაღნიშნული ხელშეკრულების საფუძველზე განსაზღვრული სათანადო საკომპენსაციო თანხით ან ელექტროენერგიის (საკომპენსაციო ელექტროენერგიის) მოწოდებით, თუ ელექტროენერგიის გადამცემი სისტემის ოპერატორსა და ტრანზიტის დამკვეთს შორის შესაბამისი შეთანხმება არსებობს.

5. საქართველოს ტერიტორიაზე სატრანზიტო ელექტროენერგიის რაოდენობა დაიანგარიშება ბაზრის წესებით გათვალისწინებული საანგარიშო პერიოდის (შემდგომ – საანგარიშო პერიოდი) განმავლობაში ელექტროენერგიის ტრანზიტის ტექნიკური უზრუნველყოფის შესახებ ხელშეკრულების საფუძველზე საქართველოს ტერიტორიაზე შემოტანილი და საქართველოს ტერიტორიიდან გატანილი ელექტროენერგიის თანხვდენილი ჯამური რაოდენობების გათვალისწინებით. ამასთანავე, საანგარიშო პერიოდში ელექტროენერგიის ტრანზიტის ტექნიკური უზრუნველყოფის ფარგლებში ცალკეული დღეების ან/და საათების განმავლობაში საქართველოში შემოტანილი და იმავე დროს საქართველოდან ტრანზიტის საბოლოო დანიშნულების ქვეყანაში გატანილი სატრანზიტო ელექტროენერგიის რაოდენობები შესაძლებელია ერთმანეთს არ შეესაბამებოდეს. საანგარიშო პერიოდის დასრულების შემდეგ ელექტროენერგიის ტრანზიტად ჩაითვლება საქართველოში შემოტანილი და საქართველოდან ტრანზიტის საბოლოო დანიშნულების ქვეყანაში გატანილი სატრანზიტო ელექტროენერგიის ჯამური რაოდენობების თანაბარი ნაწილები.

6. სატრანზიტო ელექტროენერგიის რაოდენობის დაანგარიშებისას არ გაითვალისწინება ელექტროენერგიის ტრანზიტის განხორციელებისას საქართველოს გადამცემ ქსელში დანაკარგების ასანაზღაურებლად ბაზრის წესების შესაბამისად ტრანზიტის დამკვეთის მიერ დამატებით მოწოდებული ელექტროენერგია (საკომპენსაციო ელექტროენერგია), ასეთის არსებობის შემთხვევაში.

7. ელექტროენერგიის ტრანზიტის ტექნიკური უზრუნველყოფის შესახებ ხელშეკრულების საფუძველზე მომზადებული სატრანზიტო ელექტროენერგიის მოწოდება-მიღების თაობაზე განაცხადები ცალკეული დღეების ან/და საათების მიხედვით შესაძლებელია მოიცავდეს ელექტროენერგიის საქართველოში შემოტანისა და იმავე დროს საქართველოდან ტრანზიტის საბოლოო დანიშნულების ქვეყანაში გატანის არათანაბარ რაოდენობებს იმ პირობით, რომ საანგარიშო პერიოდის დასრულებისას ტრანზიტად ჩაითვლება ჯამურად ტრანზიტის განხორციელების ფარგლებში საქართველოში შემოტანილი და საქართველოდან გატანილი ელექტროენერგიის რაოდენობების თანაბარი ნაწილები, ამავდროულად, დაკმაყოფილდება საქართველოსა და შესაბამისი მეზობელი სისტემების პარალელურ რეჟიმში მუშაობის (ურთიერთდაკავშირების) შესახებ ხელშეკრულებების, აგრეთვე გადამცემი სისტემის ოპერატორის სხვა აუცილებელი მოთხოვნები.

8. ტრანზიტის დამკვეთის მიერ ერთ საანგარიშო პერიოდში სატრანზიტო ელექტროენერგიის ორი ან ორზე მეტი ქვეყნიდან შემოტანის შემთხვევა, როდესაც ტრანზიტის საბოლოო დანიშნულების ქვეყანა ერთია, განიხილება, როგორც ერთიანი ტრანზიტი. ასეთ შემთხვევაში ტრანზიტის რაოდენობა განისაზღვრება ტრანზიტის ფარგლებში საქართველოში შემოტანილი ელექტროენერგიის რაოდენობების ჯამის გათვალისწინებით (მიუხედავად იმისა, ელექტროენერგიის ტრანზიტი განხორციელდა ერთი ქვეყნიდან თუ ორი ან ორზე მეტი ქვეყნიდან), ამ მუხლის მე-5–მე-7 და მე-9 პუნქტებში აღნიშნული პირობების შესაბამისად.

9. კონკრეტული ურთიერთდამაკავშირებლით საქართველოში მეზობელი ქვეყნიდან შემოტანილი ან/და საქართველოდან მეზობელ ქვეყანაში გატანილი ელექტროენერგიის სრულ რაოდენობაში სატრანზიტო ელექტროენერგიის რაოდენობა/წილი დგინდება ელექტროენერგიის ტრანზიტის ტექნიკური უზრუნველყოფის შესახებ ხელშეკრულებით განსაზღვრული პირობების შესაბამისად.

91. ელექტროენერგიის გადაცემის ტარიფი უნდა უზრუნველყოფდეს შესაბამისი მომსახურების (მათ შორის, ელექტროენერგიის ტრანზიტის უზრუნველყოფის ფარგლებში) დანახარჯების ანაზღაურებას, სატრანზიტო ელექტროენერგიის რაოდენობისა და ელექტროენერგიის ტრანზიტის ტექნიკური უზრუნველყოფის შესახებ ხელშეკრულებით განსაზღვრული ელექტროენერგიის ტრანზიტის საფასურის გათვალისწინებით, სატარიფო მეთოდოლოგიით დადგენილი წესითა და პირობებით.

10. ელექტროენერგიის ტრანზიტის განხორციელებასთან დაკავშირებული სხვა საკითხები, რომლებიც არ არის განსაზღვრული ამ კანონით, რეგულირდება ბაზრის ან/და ქსელის წესებით და ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული ელექტროენერგიის ტრანზიტის ტექნიკური უზრუნველყოფის შესახებ ხელშეკრულებით.

საქართველოს 2020 წლის 14 ივლისის კანონი №6788 – ვებგვერდი, 21.07.2020წ.
საქართველოს 2024 წლის 13 ივნისის კანონი №4277 – ვებგვერდი, 27.06.2024წ.

მუხლი 159. გადამცემი სისტემის ოპერატორის განცალკევება

1. ამ კანონით გათვალისწინებული გადამცემი სისტემის ოპერატორის დამოუკიდებლობისა და განცალკევების მოთხოვნები სათანადოდ უნდა განხორციელდეს ამ კანონის 162-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული გადამცემი სისტემის ოპერატორის სერტიფიცირების წესის დამტკიცების შემდეგ:

ა) არაუგვიანეს 2021 წლის 1 ივლისისა − ელექტროენერგიის გადამცემი სისტემის ოპერატორებისათვის;

ბ) არაუგვიანეს 2022 წლის 1 ივლისისა − ბუნებრივი გაზის გადამცემი სისტემის ოპერატორებისთვის.

2. ამ მუხლის პირველი პუნქტის მოთხოვნების შესასრულებლად ამ კანონის 162-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული გადამცემი სისტემის ოპერატორის სერტიფიცირების წესის დამტკიცებიდან:

ა) 2 თვის ვადაში ელექტროენერგიის დისპეტჩერიზაციის ლიცენზიატმა გადაცემის ლიცენზიატებთან შეთანხმებით უნდა მოამზადოს და კომისიას და სამინისტროს უნდა წარუდგინოს განცალკევების გეგმა, რომელიც მოიცავს განცალკევების შეთავაზებულ მოდელს, აგრეთვე დეტალურ ზომებს, ქმედებებს და მისი პრაქტიკაში განხორციელების ვადას;

ბ) 9 თვის ვადაში ბუნებრივი გაზის ტრანსპორტირების ლიცენზიატმა უნდა მოამზადოს და კომისიას და სამინისტროს წარუდგინოს განცალკევების გეგმა, რომელიც მოიცავს განცალკევების შეთავაზებულ მოდელს, აგრეთვე დეტალურ ზომებს, ქმედებებს და მისი პრაქტიკაში განხორციელების ვადას.

3. კომისია და სამინისტრო განიხილავენ ამ მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად შეთავაზებულ განცალკევების გეგმას და კონსულტაციებს გადიან ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოსთან. კომისია და სამინისტრო უფლებამოსილი არიან განცალკევების გეგმის განხილვისას შესაბამის ლიცენზიატებს მოსთხოვონ დამატებითი ინფორმაციის წარდგენა ან განცალკევების გეგმის შესწორება.

4. კომისიამ უნდა დაადასტუროს განცალკევების გეგმის შესაბამისობა გეგმის მიღებიდან 2 თვის ვადაში და ის დასამტკიცებლად უნდა წარუდგინოს საქართველოს მთავრობას, რომელიც ამ გეგმას ამტკიცებს წარდგენიდან 2 თვის ვადაში. სამინისტრო უფლებამოსილია განსხვავებული მოსაზრება წარუდგინოს საქართველოს მთავრობას საკითხის განხილვისას.

5. საქართველოს მთავრობის მიერ განცალკევების გეგმის დამტკიცების შემდეგ დისპეტჩერიზაციის ლიცენზიატმა, გადაცემის ლიცენზიატმა, ტრანსპორტირების ლიცენზიატმა ან სხვა კომპანიამ, რომელსაც, განცალკევების გეგმის მიხედვით, მიენიჭება გადამცემი სისტემის ოპერატორის სტატუსი ან განისაზღვრება, როგორც გადამცემი სისტემის მესაკუთრე, უნდა განახორციელოს მთავრობის მიერ დამტკიცებული განცალკევების გეგმა და აცნობოს კომისიას განცალკევების გეგმის განხორციელების მდგომარეობის შესახებ კომისიის მიერ დადგენილი პირობების შესაბამისად.

6. კომისიამ უნდა განახორციელოს გადამცემი სისტემის განცალკევების მდგომარეობის მონიტორინგი და განაგრძოს მარეგულირებელი ფუნქციების გამოყენება ამ მუხლში მითითებული ზომების სათანადოდ განუხორციელებლობის შემთხვევებში.

7. სათანადოდ განცალკევებული გადამცემი სისტემის ოპერატორი, რომელიც კომისიას სერტიფიცირებისა და ლიცენზიის მისაღებად მიმართავს, სერტიფიცირებული უნდა იქნეს ამ კანონის 50-ე მუხლით გათვალისწინებული პირობების შესაბამისად. შესატყვისი გადამცემი სისტემის ოპერატორის სერტიფიცირებისა და შესაბამისი ლიცენზიის გაცემის შესახებ საბოლოო გადაწყვეტილება კომისიამ უნდა მიიღოს არაუგვიანეს ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული ვადებისა.

8. ამ კანონის ამოქმედებამდე გაცემული ელექტროენერგიის დისპეტჩერიზაციისა და გადაცემის ლიცენზიები, აგრეთვე ბუნებრივი გაზის ტრანსპორტირების ლიცენზია დროებით ინარჩუნებს ძალას და მათი მფლობელები ამ კანონით დადგენილი წესით განცალკევების დასრულებამდე აგრძელებენ შესაბამისად ელექტროენერგიის გადაცემა-დისპეტჩერიზაციის თუ ბუნებრივი გაზის ტრანსპორტირების მომსახურების გაწევას ამავე კანონის 168-ე მუხლით გათვალისწინებული ნორმატიული აქტებით, ხოლო მათი გაუქმების შემთხვევაში − ამ კანონის საფუძველზე მიღებული შესაბამისი ნორმატიული აქტებით დადგენილი წესით. ამ ლიცენზიების მოქმედება ამ მუხლის მე-7 პუნქტით გათვალისწინებული ახალი ლიცენზიის ამოქმედებისთანავე ავტომატურად შეწყდება.

9. ამ მუხლის მე-7 პუნქტით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების მიღებიდან 6 თვის ვადაში შესაბამისი გადამცემი სისტემის ოპერატორმა უნდა შეიმუშაოს და კომისიას დასამტკიცებლად წარუდგინოს გადამცემი ქსელის წესები ან მოქმედ წესებში ცვლილებები ამ კანონის მოთხოვნათა გასათვალისწინებლად.

საქართველოს 2021 წლის 5 იანვრის კანონი №82 – ვებგვერდი, 06.01.2021წ.

საქართველოს 2021 წლის 14 დეკემბრის კანონი №1088 – ვებგვერდი, 17.12.2021წ.

მუხლი 160. გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორების განცალკევება

1. ამ კანონით გათვალისწინებული გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის დამოუკიდებლობისა და განცალკევების მოთხოვნები სათანადოდ უნდა განხორციელდეს ამ კანონის 162-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „ა.ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ბაზრის წესების დამტკიცების შემდეგ:

ა) არაუგვიანეს 2021 წლის 1 ივლისისა − ელექტროენერგიის გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორისთვის;

ბ) არაუგვიანეს 2022 წლის 1 ივლისისა − ბუნებრივი გაზის გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორისთვის.

2. ამ მუხლის პირველი პუნქტის მოთხოვნების შესასრულებლად:

ა) ამ კანონის 162-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „ა.ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ელექტროენერგიის ბაზრის წესების დამტკიცებიდან 2 თვის ვადაში ელექტროენერგიის  განაწილების თითოეულმა ლიცენზიატმა უნდა მოამზადოს და კომისიას უნდა წარუდგინოს განცალკევების გეგმა, დეტალური ზომებისა და ქმედებების და აღნიშნული გეგმის განხორციელების ვადის ჩათვლით;

ბ) ამ კანონის 162-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ა.ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ბუნებრივი გაზის ბაზრის მოდელის კონცეფციის დამტკიცებიდან 4 თვის ვადაში ბუნებრივი გაზის განაწილების თითოეულმა ლიცენზიატმა უნდა მოამზადოს და კომისიას უნდა წარუდგინოს განცალკევების გეგმა, დეტალური ზომებისა და ქმედებების და აღნიშნული გეგმის განხორციელების ვადის ჩათვლით.

3. კომისიამ განცალკევების გეგმა უნდა დაამტკიცოს ყველა აუცილებელი ინფორმაციის მიღებიდან 2 თვის ვადაში.

4. განაწილების ლიცენზიატების განცალკევების პროცედურები უნდა დასრულდეს ამ მუხლის პირველ პუნქტში მითითებულ ვადებში.

5. კომისიამ უნდა განახორციელოს გამანაწილებელი სისტემის განცალკევების სტატუსის მონიტორინგი და განაგრძოს მარეგულირებელი ფუნქციების გამოყენება ამ მუხლში მითითებული ზომების სათანადოდ განუხორციელებლობის შემთხვევებში.

6. ამ კანონის ამოქმედებამდე გაცემული განაწილების ლიცენზიები დროებით ინარჩუნებს ძალას და მათი მფლობელები ამ კანონით დადგენილი წესით განცალკევების დასრულებამდე აგრძელებენ მათ მომხმარებლად ამ კანონის ამოქმედებამდე თუ მის შემდეგ, გარდამავალ პერიოდში რეგისტრირებული პირებისთვის შესაბამისად ელექტროენერგიის თუ ბუნებრივი გაზის განაწილება-მიწოდება-მომარაგების მომსახურების გაწევას ამავე კანონის 168-ე მუხლით გათვალისწინებული ნორმატიული აქტებით, ხოლო მათი გაუქმების შემთხვევაში – ამ კანონის საფუძველზე მიღებული შესაბამისი ნორმატიული აქტებით დადგენილი წესით. ამ ლიცენზიების მოქმედება ამ კანონის საფუძველზე შესაბამისი გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის ავტორიზაციისა და განაწილების ახალი ლიცენზიის ამოქმედებისთანავე ავტომატურად შეწყდება.

7. ამ მუხლის პირველი−მე-5 პუნქტები არ გამოიყენება, თუ გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის განცალკევებაზე ვრცელდება ამ კანონის 73-ე მუხლის მე-11 პუნქტით გათვალისწინებული გამონაკლისი.

8. გამანაწილებელი სისტემის თითოეულმა ოპერატორმა უნდა უზრუნველყოს საკუთარი გამანაწილებელი ქსელების გამანაწილებელი ქსელის წესებით გათვალისწინებულ მოთხოვნებთან (საოპერაციო სისტემების, აღრიცხვის კვანძების ჩათვლით) შესაბამისობა და სხვა ურთიერთდაკავშირებულ სისტემებსა და საბოლოო მომხმარებლების მოწყობილობებთან მიერთების წერტილებს შორის ურთიერთკავშირი გამანაწილებელი ქსელის წესებით დადგენილ ვადაში.

საქართველოს 2021 წლის 5 იანვრის კანონი №82 – ვებგვერდი, 06.01.2021წ.

საქართველოს 2021 წლის 14 დეკემბრის კანონი №1088 – ვებგვერდი, 17.12.2021წ.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 161. ავტორიზაცია

1. ნებისმიერმა საწარმომ, რომელიც ამ კანონის ამოქმედებამდე მიღებული ავტორიზაციით ახორციელებს ამ კანონით გათვალისწინებულ საქმიანობას, უნდა გააგრძელოს ასეთი საქმიანობის განხორციელება აღნიშნული ავტორიზაციით დაკისრებული პირობების საფუძველზე ახალი ავტორიზაციის ამ კანონით გათვალისწინებული პირობების შესაბამისად გაცემამდე. ამასთანავე, ასეთი საწარმო (გარდა წარმოების ლიცენზიატისა, ამ მუხლის მე-2 პუნქტითა და ამ კანონის 159-ე და 160-ე მუხლებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა) ვალდებულია ამ კანონის ამოქმედებიდან 2 თვის ვადაში მიმართოს კომისიას ამ კანონით დადგენილი წესით ავტორიზაციის მიზნით.

11.  თუ  ბუნებრივი  გაზის  განაწილების  ლიცენზიატი, რომელიც ამ კანონის 73-ე მუხლის მე-11 პუნქტის შესაბამისად გათავისუფლებულია  გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის განცალკევებასა და დამოუკიდებლობასთან დაკავშირებული მოთხოვნების შესრულების ვალდებულებისგან, ამ მუხლის პირველი პუნქტის საფუძველზე მიმართავს  კომისიას ავტორიზაციის  მიზნით, მაგრამ ვერ დააკმაყოფილებს საქართველოს კანონმდებლობით  დადგენილ სალიცენზიო  პირობებსა  და მოთხოვნებს, კომისია  იღებს  ზომებს ბუნებრივი  გაზის მომხმარებლებისთვის სათანადო ხარისხის მომსახურების გაწევის უზრუნველსაყოფად.

12. ამ მუხლის 11 პუნქტით გათვალისწინებული ზომების  მიღების  მიზნით  კომისია უზრუნველყოფს დროებითი ღონისძიებების შემუშავებას, მათ შორის, სატარიფო მეთოდოლოგიაში სათანადო ცვლილებების შეტანას, რათა ხელი შეუწყოს შესაბამისი აქტივების  ისეთი ლიცენზიატების მიერ ოპერირებას, რომლებიც უზრუნველყოფენ მომხმარებლებისთვის მომსახურების გაწევას საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების შესაბამისად.

2. სისტემის კომერციული ოპერატორი, ელექტროენერგიის ბაზრის მოდელის კონცეფციის მიხედვით შესაბამისი ბაზრის ოპერატორის ჩამოყალიბებამდე და შესაბამისი ლიცენზიის გაცემამდე, აგრეთვე ამ კანონის ამოქმედებამდე თუ მის შემდეგ, გარდამავალ პერიოდში ელექტროენერგიით ან ბუნებრივი გაზით ვაჭრობის მონაწილე პირები, რეგულირებული საწარმოები თავიანთ უფლება-მოვალეობებს ახორციელებენ ამ კანონის 168-ე მუხლით გათვალისწინებული ნორმატიული აქტებით, ხოლო მათი გაუქმების შემთხვევაში – ამავე კანონის საფუძველზე მიღებული შესაბამისი ნორმატიული აქტებით დადგენილი წესით.

3. ამ კანონის ამოქმედების შემდეგ ავტორიზაციაზე ნებისმიერი ახალი მოთხოვნა კომისიამ უნდა განიხილოს ამ კანონით გათვალისწინებული პირობების შესაბამისად.

4. წყალმომარაგების ლიცენზიის მაძიებელი 2031 წლის 31 დეკემბრამდე სალიცენზიო განაცხადის წარდგენისას არ არის ვალდებული, კომისიას წარუდგინოს ამ კანონის მე-13 მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ.გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ინფორმაციის შემცველი დოკუმენტი. კომისია ვალდებულია წყალმომარაგების  ლიცენზიის მაძიებლის დასაბუთებული მოთხოვნის საფუძველზე შესაბამისი გადაწყვეტილებით განსაზღვროს აღნიშნული დოკუმენტის მისთვის წარდგენის გონივრული ვადა, რომელიც არ უნდა იყოს 3 წელზე ნაკლები.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 162. ბაზრის მოდელის კონცეფცია. საჯარო მომსახურების მიმწოდებლების ავტორიზაცია, ბაზრის წესები, მიწოდების წესები

1. საქართველოს მთავრობამ უზრუნველყოს:

ა) ამ კანონის ამოქმედებიდან:

ა.ა) 3 თვის ვადაში − ელექტროენერგიის ბაზრის მოდელის კონცეფციის დამტკიცება;

ა.ბ) 10 თვის ვადაში − ბუნებრივი გაზის ბაზრის მოდელის კონცეფციის დამტკიცება;

ა.გ) 12 თვის ვადაში − შესაბამისი კანონქვემდებარე აქტების მიღება ან/და მოქმედ აქტებში ცვლილებების შეტანა ამ კანონის მოთხოვნათა გასათვალისწინებლად;

ბ) არაუგვიანეს 2021 წლის 1 ივლისისა − ელექტროენერგიის სექტორში უნივერსალური მომსახურების მიმწოდებლის ბოლო ალტერნატივის მიმწოდებლის, აგრეთვე საჭიროების შემთხვევაში სხვა საჯარო მომსახურების გამწევი საწარმოების ავტორიზაცია;

გ) არაუგვიანეს 2022 წლის 1 ივლისისა − ბუნებრივი გაზის სექტორში საჯარო მომსახურების მიმწოდებლისა და ბოლო ალტერნატივის მიმწოდებლის ავტორიზაცია.

2. კომისიამ უზრუნველყოს:

ა) ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული შესაბამისი ბაზრის მოდელის კონცეფციის დამტკიცებიდან 4 თვის ვადაში ამ კანონისა და საქართველოს მთავრობის მიერ დამტკიცებული ბაზრის მოდელის კონცეფციის მოთხოვნების გათვალისწინებით შესაბამისი სექტორის:

ა.ა) ბაზრის წესების დამტკიცება;

ა.ბ) მიწოდების (მათ შორის, უნივერსალური მომსახურების და ბოლო ალტერნატივის მიწოდების) წესების დამტკიცება;

ა.გ) (ამოღებულია - 22.12.2021, №1198);

ბ) ამ კანონის ამოქმედებიდან 3 თვის ვადაში გადამცემი სისტემის ოპერატორის სერტიფიცირების წესის დამტკიცება.

3. კომისიამ და სამინისტრომ ამ კანონის ამოქმედებიდან 1 თვის ვადაში უზრუნველყონ ამ კანონის ამოქმედებამდე არსებულ და გარდამავალ პერიოდში მოქმედ, მათი კომპეტენციისათვის მიკუთვნებულ შესაბამის კანონქვემდებარე ნორმატიულ აქტებში სათანადო ცვლილებების შეტანა ელექტროენერგიის იმპორტის სატარიფო რეგულირების გაუქმებასთან დაკავშირებით.

4. საქართველოს მთავრობამ და კომისიამ 2020 წლის 31 დეკემბრამდე შეიმუშაონ საქართველოს ზოგიერთ რეგიონში მოხმარებული ელექტროენერგიის საფასურის ამოღების საკითხის მოწესრიგების სამოქმედო გეგმა და წარუდგინონ საქართველოს პარლამენტს შესათანხმებლად.

საქართველოს 2021 წლის 5 იანვრის კანონი №82 – ვებგვერდი, 06.01.2021წ.

საქართველოს 2021 წლის 14 დეკემბრის კანონი №1088 – ვებგვერდი, 17.12.2021წ.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 163. ცალკეული წყალმომარაგების ტარიფები და მათი დარიცხვის წესი გარდამავალ პერიოდში

1. წყალმომარაგების ტარიფის დადგენისას კომისია უფლებამოსილია 2027 წლის 1 იანვრამდე არ გაითვალისწინოს ამ კანონის 146-ე მუხლის პირველი პუნქტის მოთხოვნა და წყალმომარაგებისა და წყალარინების მომსახურებების ღირებულება სხვადასხვა კატეგორიის მომხმარებლებზე განსხვავებული პროპორციით გადაანაწილოს.

2. წყალმომარაგების სისტემების სრულად მოწესრიგებამდე კომისია უფლებამოსილია გამრიცხველიანებული საყოფაცხოვრებო ან/და არასაყოფაცხოვრებო მომხმარებლისათვის წყალმომარაგების საფასურის დარიცხვის წესი სეზონურობის გათვალისწინებით განსხვავებულად განსაზღვროს.

მუხლი 164. ელექტროენერგიის, ბუნებრივი გაზის, წყალმომარაგებისა და დასუფთავების მომსახურებების ერთიანი ადმინისტრირების ინტეგრირებული და კოორდინირებული უზრუნველყოფა

1. ელექტროენერგიის, ბუნებრივი გაზის, წყალმომარაგებისა და დასუფთავების მომსახურებები (შემდგომ – მომსახურება) და შესაბამისი საფასურის/მოსაკრებლის გადახდევინება ეფუძნება ადმინისტრირების ერთიან ინტეგრირებულ და კოორდინირებულ სისტემას (შემდგომ – ადმინისტრირების ერთიანი სისტემა) კომისიის გადაწყვეტილებით განსაზღვრული პირობებით.

2. კომისია გადაწყვეტილებით განსაზღვრავს ადმინისტრირების ერთიანი სისტემის გავრცელების არეალს (ტერიტორიულ ფარგლებს) და ამ სისტემით მომსახურების გამწევ პირებს. კომისიის გადაწყვეტილებით განსაზღვრული მომსახურების გამწევი ერთ-ერთი პირი (შემდგომ – ადმინისტრატორი) ადმინისტრირების ერთიანი სისტემის მეშვეობით ახორციელებს მომსახურების საფასურის/მოსაკრებლის ადმინისტრირებას.

3. ადმინისტრირების ერთიანი სისტემის მეშვეობით მომსახურების ადმინისტრირება ხორციელდება ადმინისტრატორსა და მომსახურების გამწევ სხვა პირებს შორის გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე. ხელშეკრულების გაფორმებისას მხარეები ვალდებული არიან იხელმძღვანელონ მინიმალური ღირებულების პრინციპით და ხელშეკრულება არადისკრიმინაციულ და სამართლიან საფუძველზე გააფორმონ. მხარეთა შეუთანხმებლობის შემთხვევაში გადაწყვეტილებას იღებს კომისია.

4. ადმინისტრატორი ადმინისტრირების ერთიანი სისტემის მეშვეობით მომსახურების გაწევისას ვალდებულია ქვითარში ასახული ერთ-ერთი საფასურის ან/და მოსაკრებლის გადაუხდელობის ან არასრული გადახდის შემთხვევაში შესაბამის მომხმარებელს შეუწყვიტოს თავისი მომსახურების გაწევა, რაც არ არის ადმინისტრატორის მიერ მომხმარებლის წინაშე სახელშეკრულებო ვალდებულებების დარღვევა. ამასთანავე, მომსახურების გამწევი პირის მიერ ადმინისტრატორისათვის მიწოდებული ინფორმაციის სისწორისათვის პასუხისმგებლობა ეკისრება ინფორმაციის წარმდგენს.

5. მომსახურების გამწევი პირები ვალდებული არიან უზრუნველყონ მათ ხელთ არსებული მონაცემთა ბაზების მუდმივი ჰარმონიზაცია საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მმართველობის სფეროში მოქმედი საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს მონაცემთა ბაზასთან.

მუხლი 165. ანგარიშების განცალკევება

1. ამ კანონის 148-ე მუხლის მოთხოვნები უნდა იქნეს დაკმაყოფილებული:

ა) ელექტროენერგეტიკული საწარმოების მიერ − არაუგვიანეს 2020 წლის 31 დეკემბრისა;

ბ) ბუნებრივი გაზის ან სხვა რეგულირებული საწარმოების მიერ − არაუგვიანეს 2021 წლის 31 დეკემბრისა.

2. ამ მუხლის მოთხოვნათა შესრულებაზე ზედამხედველობას და საჭიროების შემთხვევაში შესაბამისი მარეგულირებელი ღონისძიების გამოყენებას უზრუნველყოფს კომისია.

3. კომისიამ უზრუნველყოს ამ მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ბუნებრივი გაზის სექტორში გადაცემისა და განაწილების ლიცენზიატებისთვის ბუღალტრული აღრიცხვის ერთიანი სისტემის დამტკიცება 2023 წლის 31 დეკემბრამდე. წყალმომარაგების ლიცენზიატებისთვის ბუღალტრული აღრიცხვის ერთიანი სისტემის დამტკიცება კომისიამ უზრუნველყოს 2024 წლის 31 დეკემბრამდე.

მუხლი 1651. მიკროსიმძლავრის ელექტროსადგურის მფლობელი/მიკროსიმძლავრის ელექტროსადგურით  მოსარგებლე საბოლოო მომხმარებლის სასისტემო მომსახურების საფასურის გადახდის ვალდებულებისგან გათავისუფლების დროებითი წესი

1. გამანაწილებელი ქსელიდან მიღებული და კომისიის მიერ განსაზღვრული პირობებით გაქვითული ელექტროენერგიის მოცულობასთან მიმართებით სასისტემო მომსახურების საფასურის გადახდის ვალდებულებისგან თავისუფლდება მიკროსიმძლავრის ელექტროსადგურის მფლობელი/მიკროსიმძლავრის ელექტროსადგურით მოსარგებლე საბოლოო მომხმარებელი, რომელიც ელექტროენერგიას უნივერსალური მიმწოდებლისგან იღებს ან აკმაყოფილებს კომისიის მიერ დადგენილ კრიტერიუმებს.

2. კომისია ვალდებულია ამ მუხლის ამოქმედებიდან 6 თვის ვადაში დაადგინოს ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული კრიტერიუმები, რომელთა დაკმაყოფილების შემთხვევაშიც მიკროსიმძლავრის ელექტროსადგურის მფლობელი/მიკროსიმძლავრის ელექტროსადგურით მოსარგებლე საბოლოო მომხმარებელი გათავისუფლდება სასისტემო მომსახურების საფასურის გადახდის ვალდებულებისგან.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 166.  საბოლოო მომხმარებლის მიერ მიმწოდებლის არჩევა

1. (ამოღებულია - 22.12.2021, №1198).

2. საქართველოს მთავრობა უფლებამოსილია ბაზრის გახსნის ან/და შესაბამისი ბაზრის მოდელის კონცეფციის სათანადო ეტაპის განსახორციელებლად ეტაპობრივად განსაზღვროს ის სავალდებულო კრიტერიუმები და ვადები, რომელთა დაკმაყოფილების/რომლებთან შესაბამისობის შემთხვევაშიც საბოლოო მომხმარებელი მიმწოდებელს სავალდებულო წესით აირჩევს.

3. განაწილების ლიცენზიის მფლობელის მომხმარებლად (აბონენტად) რეგისტრირებული მომხმარებელი, რომელსაც განაწილების სისტემის ოპერატორის განცალკევების დასრულებისას არ ექნება მიმწოდებელთან ამ კანონით დადგენილი წესით დადებული ხელშეკრულება, ელექტროენერგიის მიწოდების მომსახურებას კომისიის მიერ დადგენილი წესითა და პირობებით მიიღებს უნივერსალური მიმწოდებლისგან ან ამ კანონის საფუძველზე გამოცემული კანონქვემდებარე სამართლებრივი აქტებით განსაზღვრული, საჯარო მომსახურების ვალდებულების შემსრულებელი სხვა  ენერგეტიკული საწარმოსგან, ხოლო   ბუნებრივი გაზის მიწოდების მომსახურებას − შესაბამისი საჯარო მომსახურების მიმწოდებლისგან. ამასთანავე, ეს არ ზღუდავს აღნიშნული მომხმარებლის უფლებას, სურვილის შემთხვევაში შემდგომ, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით აირჩიოს მისთვის მისაღები მიმწოდებელი.

საქართველოს 2021 წლის 22 დეკემბრის კანონი №1198 – ვებგვერდი, 30.12.2021წ.

მუხლი 167. მიწოდების უსაფრთხოება

1. ამ კანონის 138-ე მუხლით გათვალისწინებული მიწოდების უსაფრთხოების მონიტორინგის პირველი ანგარიში მომზადდეს 2021 წლის 31 მარტამდე.

2. ამ კანონის 143-ე მუხლით გათვალისწინებული მიწოდების უსაფრთხოების მონიტორინგის პირველი ანგარიში მომზადდეს 2022 წლის 31 მარტამდე.

3. საქართველოს მთავრობამ და სამინისტრომ უზრუნველყონ ამ კანონის 170-ე მუხლის მე-2 და მე-3 პუნქტებით გათვალისწინებულ ვადებში შესაბამისი მიწოდების უსაფრთხოების მარეგულირებელი სათანადო კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების შემუშავება და დამტკიცება ან/და მოქმედ კანონქვემდებარე ნორმატიულ აქტებში ცვლილებების შეტანა ამ კანონის მოთხოვნათა გასათვალისწინებლად.

4. კომისიამ ამ კანონის გამოქვეყნებიდან 6 თვის ვადაში უზრუნველყოს ბუნებრივი გაზის ან/და ნახშირბადის მონოქსიდის დეტექტორების გამოყენების შესახებ რეკომენდაციების მომზადება და თავის ვებგვერდზე გამოქვეყნება.

მუხლი 1671. საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მიწოდებული ელექტროენერგიის რეგულირების საფასურის გადახდისა და ელექტროენერგეტიკული სისტემის კომერციული ოპერატორის მომსახურების ანაზღაურების ვალდებულებისგან გათავისუფლება

საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მიწოდებული ელექტროენერგიის რეგულირების საფასურის გადახდისა და ელექტროენერგეტიკული სისტემის კომერციული ოპერატორის მომსახურების ღირებულების ანაზღაურების ვალდებულება არ ვრცელდება ენგურჰესისა და ვარდნილჰესების კასკადის მიერ წარმოებულ და საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნების დაცვით მიწოდებულ ელექტროენერგიაზე.

საქართველოს 2024 წლის 27 ივნისის კანონი №4360 – ვებგვერდი, 11.07.2024წ.

თავი XLI. დასკვნითი დებულებები

მუხლი 168. ამ კანონის ამოქმედებამდე არსებული კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების მოქმედება

ამ კანონის ამოქმედებამდე ამ კანონით დარეგულირებულ სექტორებში „ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის შესახებ“ საქართველოს 1997 წლის 27 ივნისის კანონის (პარლამენტის უწყებანი, №33, 31 ივლისი, 1997, გვ. 20) საფუძველზე მიღებული და მოქმედი კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტები ინარჩუნებს იურიდიულ ძალას და მათში სათანადო ცვლილებების შეტანის უფლება აქვთ აღნიშნული ნორმატიული აქტების მიმღებ ორგანოებს ამ კანონის საფუძველზე და დადგენილი წესით ამ კანონით გათვალისწინებული შესაბამისი მარეგულირებელი კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტის (აქტების) ძალაში შესვლამდე.

მუხლი 169. ძალადაკარგული ნორმატიული აქტი

ამ კანონის ამოქმედებისთანავე ძალადაკარგულად გამოცხადდეს „ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის შესახებ“ საქართველოს 1997 წლის 27 ივნისის კანონი (პარლამენტის უწყებანი, №33, 31 ივლისი, 1997, გვ. 20).

მუხლი 170. კანონის ამოქმედება

1. ეს კანონი, გარდა ამ კანონის XXXIII და XXXIV თავებისა და 148-ე მუხლისა (წყალმომარაგების ლიცენზიატებთან მიმართებით), ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე.

2. ამ კანონის XXXIII თავი ამოქმედდეს 2020 წლის 30 სექტემბრიდან.

3. ამ კანონის XXXIV თავი ამოქმედდეს 2021 წლის 30 სექტემბრიდან.

4. ამ კანონის 148-ე მუხლი (წყალმომარაგების ლიცენზიატებთან მიმართებით) ამოქმედდეს 2025 წლის 1 იანვრიდან.


საქართველოს პრეზიდენტისალომე ზურაბიშვილი

 

 

თბილისი,

20 დეკემბერი 2019 წ.

N5646-რს

Контролный текст по состоянию на 27.06.2024 N4360

 

Закон Грузии

Об энергетике и водоснабжении

 

Раздел I. Общие положения

 

Глава I. Сфера действия, цели и задачи Закона

 

Статья 1. Сфера действия и цели Закона

1. Настоящий Закон устанавливает общие правовые рамки для производства, передачи, распределения, поставки и торговли в секторе электроэнергетики и передачи, распределения, поставки, хранения и торговли в секторе природного газа в целях содействия созданию, открытию, развитию и интегрированию исправных, прозрачных и конкурентных рынков электроэнергетики и природного газа.

2. Настоящий Закон регулирует вопросы, связанные с управлением и организацией секторов электроэнергетики и природного газа, их регулированием, мониторингом и надзором за ними, со свободным допуском к рынкам электроэнергии и природного газа и трансграничной торговлей электроэнергией и природным газом, а также устанавливает критерии и процедуры, связанные с объявлением тендера и авторизацией энергетической деятельности, с оперированием электроэнергетической системой и системой природного газа и с допуском к ним, с оказанием публичных услуг, правами потребителей и их защитой в секторах электроэнергетики и природного газа.

3. Настоящий Закон устанавливает меры в целях соблюдения такого уровня безопасности поставки, который обеспечивает исправное функционирование секторов электроэнергетики и природного газа. Настоящий Закон также устанавливает правовые рамки, в пределах которых определяются политика безопасности поставки, обязательства участников рынка и процедуры соблюдения безопасности поставки с учетом соответствия требованиям конкурентных рынков электроэнергетики и природного газа.

4. Настоящий Закон создает правовые рамки для учета и задействования в законодательстве Грузии требований следующих правовых актов Европейского Союза:

а) Директива № 2009/72/ЕС от 13 июля 2009 года об общих правилах для внутреннего рынка электроэнергии, которой отменена Директива

№ 2003/54/ЕС;

б) Регуляция № 714/2009(ЕС) от 13 июля 2009 года об условиях допуска к системам трансграничного обмена электроэнергией, которой отменена Регуляция (ЕС)№1228/2003;

в) Директива № 2005/89/ЕС от 18 января 2006 года о мерах обеспечения безопасности поставки электроэнергии и инвестиций в инфраструктуру;

г) Директива № 2009/73/ЕС от 13 июля 2009 года об установлении общих правил для внутреннего рынка природного газа, которой отменена Директива № 2003/55/ЕС;

д) Регуляция (ЕС)№715/2009 от 13 июля 2009 года об условиях допуска к передаточным сетям природного газа, которой отменена Регуляция (ЕС)№1775/2005;

е) Директива № 2004/67/ЕС от 26 апреля 2004 года о мерах обеспечения безопасности поставки природного газа.

5. Учет и введение в действие требований правовых актов, указанных в пункте 4 настоящей статьи, в законодательстве Грузии осуществляются в адаптированном виде, установленном для Энергетического сообщества, согласно соответствующим решениям Совета Министров Энергетического сообщества и в соответствии с Протоколом о присоединении Грузии к учредительному договору Энергетического сообщества.

6. Нормы, установленные настоящим Законом для природного газа, в том числе, для сжиженного природного газа распространяются также на биогаз и газ, полученный из биомассы, или на газ другого вида, если технически возможны безопасный впуск такого газа в систему природного газа и его транспортировка.

7. Настоящий Закон также устанавливает для производителей природного газа условия для участия на рынке природного газа Грузии, которые включают в себя также требования, связанные с присоединением устройств производства природного газа к передаточным или распределительным сетям, допуск к системе природного газа и продажу на рынке природного газа.

 8. Настоящий Закон не распространяется на разведку, поиск, добычу и обработку природного газа и других углеводородов, реализацию природного газа посредством автогазозаправочных станций, реализацию электроэнергии с целью зарядки электротранспорта посредством пунктов/станций для зарядки электротранспорта, а также на производство продуктов газа и связанные с ними отношения, кроме деятельности, связанной с переработкой природного газа в устройствах сжиженного природного газа. (22.12.2021 N1198)

9. Настоящий Закон также регулирует водоснабжение и устанавливает связанные с ним общие рамки правовых отношений.

10. Положения настоящего Закона не распространяются на изъятие или (и) добычу воды из поверхностных или подземных водных объектов.

11. Настоящий Закон не распространяется на отношения, возникшие из межправительственных соглашений между Грузией и Азербайджаном, касающиеся транзита, транспортировки и продажи природного газа посредством системы трубопроводов Южного Кавказа как на территориях Грузии и Азербайджанской Республики, так и за пределами этих территорий.

 

Статья 2. Задачи Закона

К задачам настоящего Закона относятся:

а) создание правовой основы в соответствии со стандартами качества, установленными для потребителей, в целях обеспечения непрерывной подачи электроэнергии и природного газа и надежного снабжения питьевой водой;

б) обеспечение безопасного, надежного и эффективного оперирования электроэнергетической системой, системами природного газа и водоснабжения и оказания связанных с ними услуг для всех лиц –пользователей системами;

в) определение прав и обязанностей регулируемых предприятий в соответствии с условиями, установленными настоящим Законом, и установление прав и обязанностей Комиссии, а также создание правовых рамок, регулирующих двусторонние отношения между регулируемыми предприятиями, Комиссией и другими государственными ведомствами;

г) создание условий, способствующих полному открытию рынков электроэнергетики и природного газа, основываясь на принципах конкурентоспособности, прозрачности и недискриминации, в целях свободной торговли электроэнергией и природным газом;

д) установление единых правил для организации и функционирования рынков электроэнергетики и природного газа Грузии, а также их дальнейшего развития в случае взаимосвязи со странами Энергетического сообщества в будущем с учетом интеграции в масштабах Европы;

е) определение условий для осуществления обязательств по оказанию публичных услуг в секторах электроэнергетики и природного газа и обеспечение защиты интересов конечных потребителей;

ж) регулирование и мониторинг обособления операторов системы передачи и операторов системы распределения, обеспечение их независимости от других видов энергетической деятельности и связанных с ними коммерческих интересов в порядке, установленном настоящим Законом;

з) создание надлежащих условий для осуществления инвестиций в электроэнергетическую систему и систему природного газа, в том числе, в межсистемных соединителях с соседними системами, в средства повышения безопасности поставки, а также в системы водоснабжения;

и) создание правовых основ для регионального и международного сотрудничества между операторами систем и операторами рынка, Комиссией и другими государственными ведомствами и двустороннего сотрудничества между компетентными национальными органами, государственными институтами и другими публичными учреждениями.

 

Глава II.

Разъяснение и использование терминов

 

Статья 3. Разъяснение терминов

Термины, использованные в настоящем Законе, имеют следующие значения:

а) вспомогательные услуги:

а.а) в секторе электроэнергетики – услуги, необходимые для допуска к электроэнергетической системе и оперирования передаточной или (и) распределительной сетями электроэнергии, в том числе, регулирование частоты, контроль напряжения и восстановление подачи;

а.б) в секторе природного газа – услуги, необходимое для допуска к системам природного газа и оперирования передаточной и распределительной сетями природного газа, хранилищем природного газа или (и) устройствами (кроме резервных устройств для осуществления оператором системы передачи природного газа своих функций) сжиженного природного газа, в том числе, балансирование нагрузки, смешивание инертных газов и впуск в систему;

б) авторизация – лицензирование, сертификация деятельности в секторах электроэнергетики, природного газа и водоснабжения, а также предоставление иных полномочий, установленных законодательством Грузии;

в) доступная мощность – мощность, нераспределенная в конкретном промежутке времени и доступная для электроэнергетической системы или системы природного газа;

г) балансирование – все действия и процессы, посредством которых оператор системы передачи обеспечивает длительное сохранение определенных параметров и стандартов качества в целях оперирования системами в стабильных пределах, чтобы была возможность безопасной и надежной физической подачи электроэнергии и природного газа потребителям, в том числе, управление мощностями и энергетическими потоками, балансирование поставки и спроса;

 д) балансирующая электроэнергия – электроэнергия, необходимая для балансирования электроэнергетической системы, покрытия разницы между фактическим объемом в реальном времени и объемом продаж (сбыта) на рынке двусторонних договоров или (и) организованном рынке электроэнергии; (22.12.2021 N1198)

 е) группа балансирования – группа, состоящая из одного или более участников рынка электроэнергии или природного газа, созданная в соответствии с моделью группы балансирования, определенной правовым актом Комиссии, ответственность за небаланс которой возложена на лицо, ответственное за балансирование с согласия членов группы балансирования; (22.12.2021 N1198)

 ж) лицо, ответственное за балансирование, – лицо, которое в соответствии с порядком, установленным правовым актом Комиссии, ответственно за небаланс группы балансирования; (22.12.2021 N1198)

з) мощность:

з.а) в секторе электроэнергетики – максимальный объем электроэнергии, выраженный в единице мощности (мегаваттах), право на который предоставляется пользователю электроэнергетической системы в соответствии с Правилами сетей передачи электроэнергии;

з.б) в секторе природного газа – максимальный поток природного газа, выраженный в кубических метрах (или в единице энергии) в единице времени, право на который предоставляется пользователю системы природного газа в соответствии с условиями соответствующего договора, заключенного с оператором системы передачи, оператором системы хранилища природного газа или (и) оператором системы сжиженного природного газа;

и) сертификация – процедура, которая устанавливает соответствие оператора системы передачи требованиям независимости и обособления;

к) Комиссия – Национальная комиссия по регулированию энергетики и водоснабжения Грузии;

л) член Комиссии – член Комиссии, избранный в соответствии с настоящим Законом;

 м) Агентство по конкуренции и защите потребителей – юридическое лицо публичного права – Агентство по конкуренции и защите потребителей; (29.11.2023 N3763, ввести в действие с 1 января 2024 года.)

н) перегрузка – положение, когда пропускная способность межсистемного соединителя или (и) соответствующей системы недостаточна для всех физических потоков электроэнергии или природного газа, заявленных пользователями системы, в том числе, потока, возникшего в результате трансграничной торговли;

о) управление перегрузкой – управление портфелем мощности оператора системы в целях оптимального и максимального использования мощности и своевременного выявления перегрузки в дальнейшем;

п) договорная перегрузка – положение, когда уровень спроса на базисную мощность превышает техническую пропускную способность передаточной сети природного газа или хранилища природного газа или устройств сжиженного природного газа;

р) контроль – права, договоры или иные средства, которые исходя из фактического положения и законодательства Грузии, вместе или раздельно дают возможность оказания существенного влияния на энергетическое предприятие. Указанная возможность может вытекать из права собственности, права полного или частичного использования активов энергетического предприятия и других прав или договоров, которые дают возможность оказать значительное влияние на состав органов энергетического предприятия, дачу голоса в указанных органах или принятие решений;

с) договорная мощность – мощность, распределенная на пользователя системы оператором системы передачи природного газа, оператором системы хранилища природного газа или оператором системы сжиженного природного газа на основании соответствующего договора;

т) трансграничные перетоки:

т.а) в секторе электроэнергетики – физические перетоки электроэнергии, осуществленные в направлении Грузии или соседней страны в результате трансграничной торговли электроэнергией между участниками рынка электроэнергии и лицами, осуществляющими деятельность в соседних электроэнергетических системах, в передаточную сеть электроэнергии Грузии;

т.б) в секторе природного газа – передача физических потоков природного газа по направлению Грузии или соседней страны в результате трансграничной торговли природным газом между участниками рынка природного газа и лицами, осуществляющими деятельность в соседних системах природного газа, в передаточную сеть природного газа Грузии;

 у) потребитель – конечный потребитель, потребитель питьевой воды; (22.12.2021 N1198)

ф) рынок на сутки вперед:

ф.а) в секторе электроэнергетики – организованный, оптовый рынок электроэнергии (биржа), где почасовая купля-продажа электроэнергии осуществляется за день до физической поставки электроэнергии;

ф.б) в секторе природного газа – организованный, оптовый рынок природного газа (биржа), где купля-продажа природного газа осуществляется за день до физической поставки природного газа;

 х) прямая линия: (22.12.2021 N1198)

 х.а) в секторе электроэнергетики – линия электропередачи, которая связывает изолированное место производства электроэнергии с изолированным потребителем, или линия электропередачи, связывающая производителя электроэнергии и поставщика электроэнергии, посредством которой осуществляется прямое и непосредственное снабжение электроэнергией места их деятельности, дочерних компаний и конечных потребителей; (22.12.2021 N1198)

 х.б) в секторе природного газа – трубопровод, который связывает изолированное место производства природного газа с изолированным потребителем, или трубопровод, который связывает производителя природного газа и поставщика природного газа, посредством которого осуществляется прямое и непосредственное снабжение природным газом места их деятельности, дочерних компаний и конечных потребителей; (22.12.2021 N1198)

ц) диспетчеризация – управление операционными мощностями, энергией, выработанной из устройств производства, или (и) поступающим перетоком энергии в системе передачи, или (и) полное управление потоками энергии в системе передачи, в том числе, с использованием межсистемных соединителей с другими системами;

ч) распределение:

ч.а) в секторе электроэнергетики – транспортировка электроэнергии через распределительные сети электроэнергии низкого и среднего напряжения (сети напряжением 0,4 -3,3-6-10-35-110 киловольт) в целях подачи электроэнергии конечным потребителям (кроме поставки);

ч.б) в секторе природного газа – транспортировка природного газа посредством системы распределения природного газа (в том числе, посредством локально оборудованной сети, не присоединенной к передаточной сети) в целях подачи природного газа конечному потребителю (кроме поставки);

ш) распределительная сеть – распределительная сеть электроэнергии или (и) природного газа;

щ) оператор системы распределения:
щ.а) в секторе электроэнергетики – электроэнергетическое предприятие, осуществляющее деятельность по распределению электроэнергии, – оператор системы распределения электроэнергии, ответственный за оперирование системой распределения электроэнергии в соответствующем ареале, уход за ней и ее содержание и в случае необходимости за ее развитие, взаимосвязь с другими системами распределения электроэнергии, где возможно, и за обеспечение долгосрочных возможностей системы в целях удовлетворения разумных потребностей, связанных с распределением электроэнергии;

щ.б) в секторе природного газа – предприятие природного газа, осуществляющее деятельность по распределению природного газа – оператор системы распределения природного газа, ответственный за оперирование системой распределения природного газа в соответствующем ареале, уход за ней и ее содержание и в случае необходимости за ее развитие, взаимосвязь с другими системами распределения природного газа, где возможно, и за обеспечение долгосрочных возможностей системы в целях удовлетворения разумных потребностей, связанных с распределением природного газа;

ы) лицензиат водоснабжения – предприятие, осуществляющее деятельность по водоснабжению;

э) деятельность по водоснабжению – эксплуатация системы водоснабжения питьевой водой или системы водоотведения, подача питьевой воды водопотребителям или (и) водоотведение в пределах водоснабжения конкретной питьевой водой или (и) системы/систем водоотведения;

ю) подача питьевой воды – подача питьевой воды водопотребителям посредством системы водоснабжения питьевой водой;

я) водоотведение – пропуск и очистка сточных вод до допустимой нормы посредством очистных сооружений;

я1) балансирующий рынок электроэнергии – организованный рынок для торговли электроэнергией в целях балансирования электроэнергетической системы в реальном времени;

я2) дериватив электроэнергии – рыночный финансовый инструмент, который применяется в целях защиты участников рынка электроэнергии от возможных колебаний рыночных цен на электроэнергию;

я3) распределительная сеть электроэнергии – электроэнергетическая сеть, которая состоит из электроэнергетических устройств, трансформаторов и линий среднего и низкого напряжения, со ступенью напряжения не более 110 киловольт, соединяющих пункты подачи в системе распределения электроэнергии, а также оснащения для телекоммуникаций и информационных технологий и другой инфраструктуры, необходимой для функционирования сети, кроме инфраструктуры, отнесенной к категории передаточной сети электроэнергии;

 я4) оптовый рынок электроэнергии – рынок, организованный для торговли электроэнергией и вспомогательными услугами, в соответствии с условиями, определенными настоящим Законом, Концепцией модели рынка электроэнергии, Правилами рынка электроэнергии и другими правовыми актами или (и) рынок двусторонних договоров; (22.12.2021 N1198)

я5) оператор рынка электроэнергии – лицо, ответственное за организацию определенных сегментов рынка электроэнергии Грузии, что определяется в соответствии с настоящим Законом и принятыми на его основании подзаконными актами;

я6) участник рынка электроэнергии – физическое или юридическое лицо, в том числе, оператор системы, уполномоченный на покупку или (и) продажу электроэнергии на рынке электроэнергии в соответствии с настоящим Законом, Правилами рынка электроэнергии и иными правовыми актами;

я7) производитель электроэнергии – электроэнергетическое предприятие, которое осуществляет оперирование устройствами производства электроэнергии (электростанцией) и производит электроэнергию;

я8) поставщик электроэнергии – электроэнергетическое предприятие, которое осуществляет поставку электроэнергии конечным потребителям;

я9) электроэнергетическая система – передаточная или (и) распределительная сеть электроэнергии, находящаяся в собственности или пользовании и оперировании электроэнергетического предприятия, в том числе, устройства, необходимые для оказания вспомогательных услуг, и устройства связанного электроэнергетического предприятия, необходимые для передачи и распределения электроэнергии;

я10) системные услуги электроэнергетики – услуги, необходимые для надлежащего оперирования электроэнергетическими системами, в том числе, управление перегрузкой в сетях передачи или (и) распределения электроэнергии и вспомогательные услуги;

я11) передаточная сеть электроэнергии – электроэнергетическая сеть, которая состоит из электроэнергетических устройств, трансформаторов и линий ступени высокого напряжения более 110 киловольт, соединяющих пункты подачи, находящиеся в системе передачи электроэнергии, а также оснащения для телекоммуникаций и информационных технологий и другой инфраструктуры, необходимой для функционирования сети. Решением Правительства Грузии отдельная 110-киловольтная линия/подстанция или ступени напряжения ниже 110 киловольт, используемая для системного или (и) межсистемного транзита, может быть переведена в категорию передаточной сети электроэнергии, о чем специально указывается в лицензии на передачу;

 я12) электроэнергетическое предприятие – физическое или юридическое лицо (за исключением конечного потребителя), которое осуществляет по меньшей мере один из видов деятельности по производству, передаче, распределению и подаче электроэнергии или (и) является собственником передаточной сети электроэнергии или (и) распределительной сети электроэнергии или (и) оператором закрытой распределительной системы электроэнергии, торгует электроэнергией или осуществляет оперирование рынком электроэнергии или администрирование платформы двусторонних договоров по электроэнергии и несет ответственность за выполнение коммерческих, технических функций или (и) функций по уходу и содержанию, связанных с указанными видами деятельности; (22.12.2021 N1198)

я13) искл . (22.12.2021 N1198)

я14) стороны Энергетического сообщества – договаривающиеся стороны учредительного договора Энергетического сообщества, а также Европейский Союз и государства – его члены;

я15) энергетический рынок – рынок электроэнергетики или (и) природного газа;

я16) энергетическое предприятие – электроэнергетическое предприятие или (и) предприятие природного газа;

 я17) конечный потребитель – потребитель, который покупает электроэнергию или (и) природный газ для собственного потребления, автогазозаправочная станция, пункт/станция для зарядки электротранспорта; (22.12.2021 N1198)

я18) базисная мощность – мощность передаточной сети природного газа или устройств хранилища природного газа или устройств сжиженного природного газа, которая на основании договора с оператором соответствующей системы гарантирована как непрерывная мощность;

я19) гарантированная мощность – мощность устройств производства электроэнергии, зарезервированная для удовлетворения стабильности, безопасности и надежности электроэнергетической системы, в том числе, баланса поставки и спроса;

я20) горизонтально интегрированное электроэнергетическое предприятие – электроэнергетическое предприятие, которое выполняет по меньшей мере одну из функций по производству, передаче, распределению, поставке электроэнергии в целях продажи, торговле электроэнергией или оперированию рынком электроэнергии, не являясь вертикально интегрированным электроэнергетическим предприятием, и одновременно осуществляет другую деятельность, не связанную с электроэнергетикой;

 я21) горизонтально интегрированное предприятие природного газа – предприятие природного газа, которое выполняет по меньшей мере одну из функций по производству, передаче, распределению, поставке и хранению природного газа, торговле природным газом и оперированию рынком природного газа, не являясь вертикально интегрированным предприятием природного газа, и одновременно осуществляет другую деятельность, не связанную с природным газом; (22.12.2021 N1198)

я22) бытовой потребитель – конечный потребитель, покупающий электроэнергию или (и) природный газ для собственного, бытового потребления, что не является коммерческой или профессиональной деятельностью;

я23) взаимосвязанная система – электроэнергетическая система или система природного газа, физически связанные друг с другом одним или более межсистемными соединителями;

я24) межсистемный соединитель (межсистемная соединительная линия) – линия передачи электроэнергии или трубопровод для передачи природного газа, пересекающие границу между Грузией и другой страной или пролегающие вдоль границы с целью подключения системы передачи электроэнергии или природного газа Грузии к соответствующей системе передачи другой страны;

я25) прерываемая мощность – мощность, которая может прерываться оператором системы передачи природного газа, оператором системы хранилища природного газа или оператором системы сжиженного природного газа в соответствии с условиями договора, заключенного с оператором той же системы;

я26) дневной рынок электроэнергии – организованный оптовый рынок электроэнергии (биржа), где купля-продажа электроэнергии осуществляется путем продолжающейся торговли на основании сделок, возникших после закрытия рынка на сутки вперед;

 я27) крупный потребитель – конечный небытовой потребитель электроэнергии или природного газа, обладающий правом торговли на оптовом рынке электроэнергии или оптовом рынке природного газа, критерии и правовой статус которого определяет Комиссия; (22.12.2021 N1198)

я28) лицензия – право на осуществление деятельности, определенной настоящим Законом, предоставленное лицу в соответствии с решением Комиссии, на основании удовлетворения условий, установленных Законом Грузии «О лицензиях и разрешениях» и настоящим Законом;

я29) соискатель лицензии – лицо, обратившееся к Комиссии с требованием о выдаче лицензии на лицензионную деятельность, регулируемую настоящим Законом;

я30) лицензиат – лицо, владеющее лицензией на лицензионную деятельность, регулируемую настоящим Законом;

я31) сетевой газ – природный газ, хранящийся в системе передачи природного газа (кроме устройств, зарезервированных для оператора системы передачи природного газа для выполнения его функций) путем компрессирования;

я32) устройства сжиженного природного газа – терминал, который используется для сжижения природного газа или импорта, выгрузки и регазификации сжиженного природного газа. Устройства сжиженного природного газа включают в себя вспомогательные услуги, необходимые для процесса регазификации и последующей поставки в систему передачи природного газа, и временное хранилище, кроме той части терминалов сжиженного природного газа, которая используется для хранения природного газа;

я33) мощность устройства сжиженного природного газа – мощность, имеющаяся в терминале сжиженного природного газа, которая используется для сжижения природного газа или импорта, выгрузки, оказания вспомогательных услуг, временного хранения и регазификации сжиженного природного газа;

я34) оператор системы сжиженного природного газа – предприятие природного газа, которое осуществляет сжижение природного газа или импорт, выгрузку и регазификацию сжиженного природного газа и несет ответственность за оперирование устройством сжиженного природного газа;

 я35) электростанция микромощности – объект производства электроэнергии, находящийся во владении/пользовании конечного потребителя или группы конечных потребителей, который использует возобновляемые источники энергии, связан с распределительной сетью электроэнергии, и установленная мощность которого не превышает 100 киловатт, кроме случая, когда Комиссией определен более высокий верхний предел; при этом, даже в таком случае верхний предел не должен превышать 500 киловатт; (22.12.2021 N1198)

я36) Министерство – Министерство экономики и устойчивого развития Грузии;

я37) балансовый рынок природного газа – организованный рынок для купли-продажи природного газа, необходимого для балансирования системы природного газа;

я38) дериватив природного газа – рыночный финансовый инструмент, который используется для защиты участников рынка природного газа от возможных колебаний рыночной цены на природный газ;

 я39) распределительная сеть природного газа – инфраструктура природного газа, которая соединяет пункт подачи и потребителя и проектное или (и) рабочее давление которого не превышает 1,2 мегапаскаля, а также станции учета и регулирования, имеющиеся во всех пунктах подачи системы распределения природного газа, электронные коммуникационные и информационные системы и иная инфраструктура, необходимая для распределения природного газа; (22.12.2021 N1198)

 я40) оптовый рынок природного газа – рынок, организованный для купли и продажи природного газа в соответствии с условиями, определенными настоящим Законом, Концепцией модели рынка природного газа, Правилами рынка природного газа и иными правовыми актами или (и) рынок двусторонних договоров по природному газу; (22.12.2021 N1198)

я41) оператор рынка природного газа – лицо, ответственное за организацию определенных сегментов природного газа Грузии, что определяется в соответствии с настоящим Законом и принятыми на его основании подзаконными актами;

я42) участник рынка природного газа – физическое или юридическое лицо, в том числе – оператор системы, уполномоченное на покупку или (и) продажу природного газа на рынке природного газа в соответствии с настоящим Законом, Правилами рынка природного газа и иными правовыми актами;

я43) производитель природного газа – предприятие природного газа, осуществляющее оперирование устройствами производства природного газа и уполномоченное на переработку природного газа в соответствии с законодательством Грузии;

я44) мощность хранилища природного газа – любая комбинация объема хранилища природного газа, нагнетания устройства хранилища и подачи мощностей;

я45) устройство хранилища природного газа – находящиеся в собственности предприятия природного газа или (и) оперируемые им устройства, используемые для создания запасов природного газа, в том числе, те части устройств сжиженного природного газа, которые используются для хранения природного газа. Устройствами хранилища природного газа не считаются те части, которые используются в целях производства природного газа, а также устройства, зарезервированные для оператора системы передачи природного газа, для выполнения его функций;

я46) оператор системы хранилища природного газа – предприятие природного газа, осуществляющее функцию хранения природного газа и ответственное за оперирование устройствами хранилища природного газа;

я47) поставщик природного газа – предприятие природного газа, осуществляющее поставку природного газа конечным потребителям;

я48) система природного газа – передаточная или (и) распределительная сеть природного газа, находящиеся в собственности предприятия природного газа или (и) в процессе оперирования, или (и) устройства хранилища природного газа или (и) сжиженного природного газа, в том числе, для хранения сетевого газа, а также устройства, осуществляющие вспомогательные услуги, и устройства связанных предприятий, необходимые для передачи, распределения и хранения природного газа, а также для доступа к сжиженному природному газу;

я49) системные услуги в секторе природного газа – услуги, необходимые для надлежащего оперирования системами природного газа, в том числе, управление передаточными и распределительными сетями природного газа, восстановление подачи, регулирование давления природного газа и контроль за ним;

 я50) передаточная сеть природного газа – инфраструктура, проектное давление которой превышает 1,2 мегапаскаля, а также находящиеся во всех пунктах подачи системы передачи природного газа измерительные и регулирующие станции, запорные узлы, компрессорные станции, электронные коммуникационные и информационные системы и другая инфраструктура, необходимая для передачи природного газа и хранения сетевого газа, кроме транспортного средства, предусмотренного Законом Грузии «О нефти и газе»; (22.12.2021 N1198)

 я51) предприятие природного газа – физическое или юридическое лицо (за исключением конечного потребителя), осуществляющее по меньшей мере один из видов деятельности по производству, передаче, распределению, поставке и хранению природного газа, или (и) являющееся собственником передаточной сети природного газа или (и) распределительной сети природного газа или (и) оператором закрытой системы распределения природного газа, торгующее природным газом (в том числе, сжиженным природным газом) или осуществляющее оперирование рынком природного газа или администрирование платформы двусторонних договоров по природному газу и ответственное за осуществление коммерческих, технических функций, связанных с указанными видами деятельности, или (и) функций по уходу и содержанию; (22.12.2021 N1198)

 я52) небытовой потребитель – потребитель, закупающий электроэнергию или (и) природный газ для небытового потребления; (22.12.2021 N1198)

я53) операционная безопасность электроэнергетических сетей – непрерывное оперирование передаточными и в соответствующих случаях распределительными сетями электроэнергии в прогнозируемых обстоятельствах;

я54) параллельное оперирование электроэнергетической системой – синхронное или асинхронное оперирование двумя или более чем двумя взаимосвязанными соседними электроэнергетическими системами или их частями для сохранения стабильности электроэнергетической системы с определенными параметрами;

я55) пункт подачи – определенный пункт системы, включая пункт взаимосвязи, в которой оператор соответствующей системы поставляет электроэнергию или природный газ пользователю системы или потребителю для последующей транспортировки или потребления;

я56) пункт приема – определенный пункт системы включая пункт взаимосвязи, в котором оператор соответствующей системы принимает от производителей или из других взаимосвязанных систем электроэнергию или (и) природный газ;

я57) производство природного газа – до поставки природного газа в систему добыча, обработка или (и) переработка природного газа в целях его последующей транспортировки, хранения, повторной переработки или (и) потребления;

 я58) защищенный потребитель – присоединенный к распределительной сети природного газа бытовой потребитель или малое предприятие, учреждение основного социального назначения, присоединенное к распределительной сети природного газа или передаточной сети природного газа, установка центрального отопления, которая является источником отопления вышеуказанных потребителей, присоединена к распределительной сети природного газа или передаточной сети природного газа, и которую невозможно переключить на топливо другого вида; (22.12.2021 N1198)

я59) обязательство по оказанию публичных услуг – исходя из общих экономических интересов, обязательство, возложенное на энергетическое предприятие по оказанию услуг, которые могут быть связаны с безопасностью, включая безопасность поставки, с непрерывностью, качеством или ценой, а также с охраной окружающей среды. Обязательство по оказанию публичных услуг должно быть недискриминационным и не должно ограничивать конкуренцию более того, чем это необходимо для оказания соответствующих публичных услуг. Оказание энергетическим предприятием публичных услуг в соответствии с настоящим Законом не является осуществлением публичных правовых полномочий, предусмотренных Общим административным кодексом Грузии;

я60) связанное предприятие – аффилированные или (и) взаимозависимые лица, определенные законодательством Грузии;

я61) регулируемое предприятие – энергетические предприятия всех видов, а также лицензиат водоснабжения, деятельность которых регулируется в соответствии с настоящим Законом и подлежит регулирующей компетенции Комиссии;

я62) возобновляемые источники энергии – возобновляемые неископаемые источники энергии, (ветер, солнце, геотермическая энергия, волны, морские приливы и отливы, гидроэнергия, биомасса, газ, полученный путем переработки отходов, газ и биогаз, полученные очистными станциями водоотведения);

я63) безопасность поставки – способность электроэнергетической системы/системы природного газа поставлять электроэнергию/природный газ конечным потребителям с соблюдением требований, установленных настоящим Законом;

 я64) малое предприятие – конечный небытовой потребитель электроэнергии или природного газа (за исключением автогазозаправочной станции и пункта/станции для зарядки электротранспорта), число работников, годовой оборот, бухгалтерский баланс или (и) иные показатели которого не превышают показателей, определенных Правительством Грузии. По решению Правительства Грузии, для целей настоящего Закона к категории малых предприятий могут быть отнесены также бюджетные организации в случае соответствия показателям, определенным тем же решением; (22.12.2021 N1198)

я65) хранение природного газа – хранение природного газа оператором соответствующей системы в устройстве хранилища природного газа или в устройстве сжиженного природного газа, включая оказание пользователям системы услуг, связанных с указанным;

я66) поставка – продажа электроэнергии/природного газа, в том числе, сжиженного природного газа конечным потребителям;

я67) договор поставки – договор поставки электроэнергии или (и) природного газа, в том числе, сжиженного природного газа;

я68) поставка последней альтернативы – поставка в виде оказания публичной услуги на ограниченный срок и регулируемых условиях для тех конечных потребителей, которые исходя из определенных обстоятельств не смогли выбрать или утратили поставщика электроэнергии или (и) природного газа;

я69) система – электроэнергетическая система или (и) система природного газа;

я70) оператор системы – оператор системы передачи электроэнергии, оператор системы распределения электроэнергии, оператор системы передачи природного газа, оператор системы распределения природного газа, оператор системы хранилища природного газа, оператор системы сжиженного природного газа;

я71) пользователь системы – любое физическое или юридическое лицо, пользующееся услугами системы;

я72) договор «бери или плати» – договор купли-продажи природного газа, обязывающий покупателя заплатить соответствующую стоимость полного объема договорной мощности или части, установленной договором, независимо от реального потребления;

я73) тариф – цена товара и услуг, установленная Комиссией в порядке, определенном настоящим Законом;

я74) тарифная методология – совокупность правил, методов и принципов, определенных и принятых Комиссией, которая используется для установления тарифов или (и) цен;

я75) техническая мощность – максимальная базисная мощность, которую пользователям системы может предложить оператор системы передачи природного газа, оператор системы хранилища природного газа или оператор системы сжиженного природного газа с учетом единства системы природного газа и операционных требований соответствующей системы;

я76) третья страна – любая страна, не являющаяся стороной Энергетического сообщества или членом Европейского экономического пространства;

я77) допуск третьего лица – право на допуск любого лица к системе и пользование системой в соответствии с определенными правилами и условиями;

я78) торговля – купля-продажа электроэнергии/природного газа на территории Грузии или за пределами территории Грузии с целью перепродажи;

я79) трейдер – лицо, торгующее электроэнергией или (и) природным газом на оптовом рынке в порядке, установленном правилами соответствующего рынка, кроме оператора системы;

я80) передача электроэнергии – транспортировка электроэнергии посредством передаточной сети электроэнергии из пункта приема в пункт подачи для обеспечения поставки электроэнергии;

я81) передача природного газа – транспортировка природного газа посредством передаточной сети природного газа в пункт подачи природного газа для обеспечения поставки природного газа;

я82) оператор системы передачи:

я82.а) в секторе электроэнергетики – электроэнергетическое предприятие, осуществляющее деятельность по передаче электроэнергии, – оператор системы передачи электроэнергии, который несет ответственность за оперирование системой передачи электроэнергии в соответствующем ареале, уход, содержание и развитие, а также за взаимосвязь системы передачи электроэнергии с другими системами, где возможно, и за обеспечение долгосрочных возможностей системы в целях удовлетворения разумного спроса, связанного с передачей электроэнергии;

я82.б) в секторе природного газа – предприятие природного газа, осуществляющее деятельность по передаче природного газа, – оператор системы передачи природного газа, который несет ответственность за оперирование системой передачи природного газа в соответствующем ареале, уход, содержание и развитие, а также за взаимосвязь системы передачи природного газа с другими системами, где возможно, и за обеспечение долгосрочных возможностей системы в целях удовлетворения разумного спроса, связанного с передачей природного газа;

я83) собственник системы передачи – предприятие, которое является собственником передаточной сети электроэнергии или природного газа, но не является оператором системы передачи;

я84) универсальные услуги – подача электроэнергии в виде оказания публичной услуги с регулируемыми условиями бытовым потребителям и малым предприятиям, которые правомочны получать указанную услугу на таких условиях, по своему выбору или в автоматическом режиме в соответствии с законодательством Грузии;

я85) неиспользованная мощность – базисная мощность, которую пользователь системы соискал на основе соответствующего договора, заключенного с оператором системы передачи природного газа, оператором системы хранилища природного газа или оператором системы сжиженного природного газа и на использование которой он не осуществил предварительное уведомление в срок, определенный Правилами сетей;

я86) вертикально интегрированное предприятие:

я86.а) в секторе электроэнергетики – вертикально интегрированное электроэнергетическое предприятие – электроэнергетическое предприятие или группа электроэнергетических предприятий, выполняющие по меньшей мере одну из функций по передаче или (и) распределению электроэнергии с одной стороны, и одновременно выполняющие по меньшей мере одну из функций по производству или (и) поставке электроэнергии с другой стороны, на прямой или непрямой контроль которых уполномочено/уполномочены одно и то же лицо/лица;

я86.б) в секторе природного газа – вертикально интегрированное предприятие природного газа – предприятие природного газа или группа предприятий природного газа, выполняющие по меньшей мере одну из функций по передаче, распределению или (и) хранению природного газа или (и) оперированию устройством сжиженного природного газа с одной стороны, и одновременно выполняющие по меньшей мере одну из функций по производству или (и) поставки природного газа с другой стороны, на прямой или непрямой контроль которых уполномочено/уполномочены одно и то же лицо/лица;

я87) уязвимый потребитель – бытовой потребитель, которому ввиду его статуса либо положения на основании соответствующего законодательства Грузии предоставлено право пользования системой или (и) получения электроэнергии или (и) природного газа или (и) водоснабжения по льготным условиям;

я88) электростанция малой мощности – электростанция, проектная мощность которой не превышает 15 мегаватт;

я89) система водоснабжения – система водоснабжения питьевой водой или (и) система водоотведения;

я90) система водоснабжения питьевой водой – совокупность сетей (трубопровод, резервуар, открытые и закрытые каналы, в случае необходимости, насосная станция и другое) приема, транспортировки и распределения воды, используемая для подачи питьевой воды водопотребителям;

я91) система водоотведения – совокупность сетей водоотведения как подземных, так и наземных безнапорных или (и) напорных трубопроводов, тоннелей, специальных зданий и сооружений (очистное сооружение, насосная станция и другое) и устройств и установок, обеспечивающих прием сточных вод от потребителей, их пропуск и очистку до допустимой нормы;

я92) питьевая вода – вода соответствующего качества, определенная техническим регламентом питьевой воды;

я93) норма расходования питьевой воды – при расчете тарифа на питьевую воду норма питьевой воды на душу населения, индивидуально определенная Комиссией для каждого лицензиата водоснабжения, которая отражается в тарифе на водоснабжение.

 я94) платформа двусторонних договоров – платформа, организованная администратором платформы двусторонних договоров, посредством которой осуществляются купля и продажа электроэнергии или природного газа на основании двусторонних договоров между участниками рынка в соответствии с правилами рынка; (22.12.2021 N1198)

 я95) оператор закрытой системы распределения – оператор закрытой системы распределения электроэнергии или (и) оператор закрытой системы распределения природного газа; (22.12.2021 N1198)

 я96) организованный рынок электроэнергии – организованный оператором соответствующего сегмента рынка электроэнергии для купли и продажи стандартизованных продуктов электроэнергии и вспомогательных услуг оптовый рынок электроэнергии, в том числе, рынок электроэнергии днем ранее, дневной рынок электроэнергии или (и) балансовый рынок электроэнергии; (22.12.2021 N1198)

 я97) рынок двусторонних договоров по электроэнергии – оптовый рынок электроэнергии, на котором купля и продажа электроэнергии и вспомогательных услуг осуществляются путем прямых переговоров между участниками рынка, на основании двусторонних договоров или посредством платформы двусторонних договоров по электроэнергии; (22.12.2021 N1198)

 я98) организованный рынок природного газа – организованный оператором соответствующего сегмента рынка природного газа для купли и продажи природного газа оптовый рынок природного газа; (22.12.2021 N1198)

 я99) рынок двусторонних договоров по природному газу – оптовый рынок природного газа, на котором купля и продажа природного газа осуществляются путем прямых переговоров между участниками рынка, на основании двусторонних договоров или посредством платформы двусторонних договоров по природному газу. (22.12.2021 N1198)

 

Статья 4. Использование терминов

Все общие термины, определенные настоящим Законом, должны разъясняться и использоваться в отношении всех предусмотренных настоящим Законом секторов, кроме случаев, когда контекст соответствующего положения однозначно указывает на его использование только в конкретном секторе или связанных с ним отношениях.

 

Раздел II.

Деятельность по энергетике и водоснабжению

 

Глава III.

 Регулирование энергетической деятельности

 

Статья 5. Общие принципы, регулирующие энергетическую деятельность

1. Основными принципами организации, регулирования и мониторинга энергетической деятельности являются:

а) безопасность и надежность оперирования системами электроэнергетики и природного газа и оказания связанных с ними услуг;

б) безопасная подача электроэнергии и природного газа потребителям, проживающим и осуществляющим деятельность на территории Грузии;

в) в соответствии с условиями, определенными настоящим Законом, неограниченный допуск к электроэнергетической системе и системе природного газа и эффективное осуществление права на замену поставщика;

г) обеспечение конкуренции, прозрачности, недискриминации и правовой определенности во всех видах энергетической деятельности, независимо от того осуществляется ли такая деятельность в виде обязательства по оказанию публичной услуги или в виде рыночной деятельности;

д) независимость деятельности по передаче и распределению от другой энергетической деятельности и связанных с ними коммерческих интересов, а также исключение конфликта интересов и предпосылок перекрестного субсидирования;

е) рост эффективности энергетической деятельности и устойчивое развитие в соответствии с политикой природоохранной, экономической и социальной безопасности, а также сокращение отрицательного влияния на окружающую среду;

ж) при оперировании системой содействие использованию «умных» и безопасных для окружающей среды технологий;

з) содействие трансграничным перетокам электроэнергии и природного газа в соответствии с четко определенными, прозрачными и недискриминационными инструментами распределения мощности и управления перегрузкой в целях эффективного использования мощностей межсистемных соединителей, роста диверсификации и конкуренции на энергетических рынках;

и) защита прав и законных интересов участников рынков электроэнергии и природного газа и конечных потребителей;

к) обеспечение физической и финансовой доступности электроэнергии и природного газа в пользу потребителей, проживающих и осуществляющих деятельность в Грузии.

2. Регулирующие энергетическую деятельность или связанные с ней правовые акты, должны разъясняться и внедряться с учетом основных принципов, определенных пунктом первым настоящей статьи.

 

Статья 6. Компетентные органы

1. Правительство Грузии, Министерство и другие государственные ведомства принимают соответствующие решения, связанные с управлением энергетической деятельностью, в пределах специальной компетенции, определенной настоящим Законом и иными законодательными и подзаконными нормативными актами Грузии.

2. Комиссия как единственный национальный регулирующий орган сферы, предусмотренной настоящим Законом, создается и действует в соответствии с правилами, установленными настоящим Законом.

3. Порядок выдачи разрешения на строительство объектов сферы, предусмотренной настоящим Законом, и ведомства, уполномоченные на выдачу разрешений, определяются Законом Грузии «О лицензиях и разрешениях» и соответствующими подзаконными актами.

4. Предусмотренные настоящей статьей компетентные органы обеспечивают тесное сотрудничество на национальном и региональном уровнях в целях гармонизации регулирующей и административной практики в секторах энергетики и водоснабжения.

 

Статья 7. Государственная энергетическая политика

1. Министерство на основе сотрудничества с Правительством Грузии, Комиссией и другими соответствующими сторонами разрабатывает государственную энергетическую политику не менее чем на 10-летний период и после утверждения Парламентом Грузии в надлежащем порядке и опубликования обеспечивает ее осуществление.

2. Государственной энергетической политикой должны быть предусмотрены следующие вопросы:

а) стратегия и приоритеты, разработанные на краткосрочный, среднесрочный и долгосрочный периоды для секторов электроэнергетики и природного газа, в том числе, стратегическое развитие деятельности, связанной с производством, передачей (в том числе, с трансграничной передачей) и распределением электроэнергии, а также с производством, передачей (в том числе, с трансграничной передачей), распределением, хранением природного газа и деятельности, связанной с сжиженным природным газом;

б) мероприятия, направленные на безопасную и надежную подачу электроэнергии и природного газа потребителям, проживающим и осуществляющим деятельность на территории Грузии;

в) мероприятия, обеспечивающие физическую и финансовую доступность электроэнергии и природного газа для потребителей, проживающих и осуществляющих деятельность на территории Грузии, поэтапное преодоление энергетической бедности;

г) планирование долгосрочного сбалансирования поставки и спроса путем развития энергетического сектора и энергетической деятельности, с учетом тенденций потребления электроэнергии и природного газа;

д) механизмы диверсификации первичных источников энергии, используемых для производства электроэнергии, а также источников, маршрутов и поставщиков импорта электроэнергии и природного газа;

е) средства увеличения или улучшения возможностей экспорта электроэнергии из Грузии в экономически эффективных и устойчивых условиях;

ж) меры, целью которых является использование возобновляемых источников энергии в целях производства и потребления электроэнергии, произведенной из таких источников, также как и любая поощрительная мера или поддерживающий механизм, которые применяются для поощрения возобновляемых источников энергии;

з) меры, в том числе, связанные с ними поддерживающие механизмы любого вида, целенаправленные на содействие комбинированному производству электроэнергии и тепла;

и) мероприятия роста эффективности энергетической деятельности, а также потребления электроэнергии и природного газа;

к) вопросы роста эффективности энергетической деятельности и сокращения отрицательного воздействия на окружающую среду, а также их устойчивого развития в соответствии с природоохранной, экономической политикой и политикой социальной безопасности Грузии;

л) мероприятия по защите прав и интересов всех участников энергетического сектора, в том числе, уязвимых потребителей;

м) мероприятия по поощрению и привлечению инвестиций в инфраструктуру производства, передачи и распределения электроэнергии, в инфраструктуру передачи и распределения природного газа, а также в соответствующих случаях – в устройства производства, хранения природного газа и в устройства сжиженного природного газа, в том числе, внедрение инновационных, безопасных для окружающей среды и «умных» технологий в секторы электроэнергетики и природного газа;

н) меры, способствующие конкуренции, прозрачности, недискриминации и правовой ясности в энергетической деятельности;

о) мероприятия, содействующие научным исследованиям и образованию в сфере энергетики, в том числе, государственное субсидирование и привлечение частных инвестиций;

п) другие анализы, прогнозы, соображения и рекомендации, важные для функционирования и развития энергетического сектора Грузии.

3. Государственная энергетическая политика должна предусматривать все используемые в стране энергетические ресурсы и охватывать национальный, интегрированный план энергетики и климата, который будет направлен на управление энергетической безопасностью и солидарностью, энергетическими рынками, сокращением эмиссий парниковых газов, инновационностью, конкурентоспособностью энергетического сектора и спросом на энергию. Национальный план должен предусматривать цели каждого направления и описывать политику, необходимую для достижения каждой цели и мероприятия, необходимые для ее осуществления. Национальный план утверждается в виде составной части Документа о государственной энергетической политике или приложения к нему. Национальный план должен быть подготовлен и представлен Секретариату Энергетического сообщества в соответствии с рекомендациями Совета Министров Энергетического сообщества и руководящими указаниями, изданными Секретариатом Энергетического сообщества.

 

Глава IV.

Организация энергетической деятельности

 

Статья 8. Энергетическая деятельность

1. Для целей настоящего Закона энергетической деятельностью считаются:

а) электроэнергетическая деятельность:

а.а) производство электроэнергии;

а.б) передача электроэнергии;

а.в) распределение электроэнергии;

а.г) поставка электроэнергии;

а.д) торговля электроэнергией;

а.е) оперирование рынком электроэнергии;

а.ж) администрирование платформы двусторонних договоров по электроэнергии; (22.12.2021 N1198)

а.з) оперирование закрытой системой распределения электроэнергии; (22.12.2021 N1198)

б) деятельность, связанная с природным газом:

б.а) производство природного газа;

б.б) передача природного газа;

б.в) распределение природного газа;

б.г) оперирование системой хранилища природного газа;

б.д) оперирование устройствами сжиженного природного газа;

б.е) поставка природного газа;

б.ж) торговля природным газом;

б.з) оперирование рынком природного газа.

б.и) администрирование платформы двусторонних договоров по природному газу; (22.12.2021 N1198)

б.к) оперирование закрытой системой распределения природного газа. (22.12.2021 N1198)

2. Производство электроэнергии без использования передаточной или (и) распределительной сети для собственного потребления полного объема не регулируется настоящим Законом, кроме случаев, когда такой производитель намеревается продать избыточную электроэнергию другому электроэнергетическому предприятию или потребителю.

 

Статья 9. Публичные услуги

1. Исходя из общих экономических интересов в целях обеспечения безопасности поставки, непрерывности, надлежащего качества и цены, а также охраны окружающей среды, энергоэффективности, производства энергии из возобновляемых источников энергии и охраны климата на энергетическое предприятие может быть возложено обязательство по оказанию публичных услуг.

2. На энергетическое предприятие обязательство по оказанию публичных услуг возлагает Правительство Грузии после консультаций с компетентными государственными органами, Комиссией и Секретариатом Энергетического сообщества.

3. Обязательство по оказанию публичных услуг – временное мероприятие, подлежащее регулярному пересмотру в целях определения его необходимости и результатов воздействия.

4. Обязательство по оказанию публичных услуг, кроме услуг, предусмотренных пунктом 11 настоящей статьи, может быть возложено на любое энергетическое предприятие, если это необходимо для достижения целей, установленных настоящим Законом. Возложение и выполнение обязательства по оказанию публичных услуг должны быть прозрачными, недискриминационными и легко проверяемыми. Оно должно быть пропорциональным, не должно ограничивать конкуренцию на энергетических рынках больше того, чем это необходимо для достижения целей указанных публичных услуг, и должно обеспечивать равный доступ энергетических предприятий сторон Энергетического сообщества к конечным потребителям в Грузии.

5. Правительство Грузии при возложении обязательства по оказанию публичных услуг на энергетическое предприятие в соответствии с требованиями настоящего Закона определяет лиц или группу лиц, получающих такие услуги.

6. В целях выполнения обязательства по оказанию публичных услуг предоставление энергетическому предприятию финансовой или другого вида компенсации или любого эксклюзивного права должно осуществляться прозрачным и недискриминационным путем, при этом, такой процент, выданный государством, не должен превышать затраты, связанные с выполнением обязательства по оказанию соответствующей публичной услуги, с учетом полученного дохода и разумной прибыли. Комиссия правомочна установить тариф на выполнение обязательства по оказанию публичной услуги.

7. Все меры, предложенные в виде обязательства по оказанию публичных услуг, в соответствии с настоящим Законом должны оцениваться с учетом требований настоящей статьи и в случае необходимости обосновываться в соответствии с требованиями законодательства Грузии, регулирующего конкуренцию или (и) государственную помощь.

8. Энергетические предприятия, осуществляющие публичные услуги, в специфических пределах, определенных настоящим Законом для надлежащей энергетической деятельности, и в соответствии с установленными требованиями должны обеспечивать следующее:

а) безопасность поставки;

б) поставка электроэнергии или природного газа с предварительно определенным или (и) согласованным качеством;

в) в определенных случаях применение тарифов или цен, установленных в соответствии с регулируемыми условиями;

г) улучшение охраны окружающей среды и энергоэффективности;

д) охрана здоровья, жизни и собственности людей;

е) защита прав потребителей.

9. Секретариат Энергетического сообщества должен быть уведомлен о всех таких мероприятиях, цель которых возложение нового обязательства по оказанию публичных услуг или изменение уже существующего, в том числе, в связи с защитой потребителей и охраной окружающей среды и должна быть представлена оценка их возможного влияния на национальную и международную конкуренцию. Секретариат Энергетического сообщества должен быть уведомлен также о любых изменениях, осуществленных в дальнейшем в таких мерах и мероприятиях.

10. Подготовку и предоставление информации, указанной в пункте 9 настоящей статьи, обеспечивает Министерство путем сотрудничества с Комиссией.

11. Условия и процедуры возложения публичных услуг, предусмотренные настоящей статьей, не распространяются на такие виды энергетической деятельности, которые в соответствии с условиями, определенными настоящим Законом и подзаконными нормативными актами, принятыми на его основании, осуществляются в виде публичных услуг:

а) передача электроэнергии или природного газа – оператором системы передачи;

б) распределение электроэнергии или природного газа – оператором системы распределения.

 

Статья 10. Рыночная деятельность

1. Энергетическая деятельность, которая в соответствии со статьей 9 настоящего Закона не признана или не возложена как публичная услуга, осуществляется в виде рыночной деятельности согласно правилам, регулирующим соответствующую деятельность, а количество и цена электроэнергии или природного газа или (и) связанных с ними услуг, а также другие коммерческие условия определяются договором или (и) путем прямого предложения цен на организованных рынках электроэнергии или природного газа.

2. Организация и осуществление рыночной деятельности должны соответствовать потребностям конечных потребителей и ставить целью безопасную, надежную и эффективную поставку электроэнергии и природного газа с соблюдением принципов справедливой конкуренции и принципов правового равенства энергетических предприятий.

 

 

Глава V.

 Авторизация энергетической деятельности и деятельности по водоснабжению

 

Статья 11. Обязательная авторизация энергетической деятельности и деятельности по водоснабжению

1. В соответствии с Законом Грузии «О лицензиях и разрешениях» и условиями, предусмотренными настоящим Законом, Комиссия выдает лицензии на следующие виды деятельности:

а) в секторе электроэнергетики:

а.а) производство электроэнергии, кроме случаев, предусмотренных пунктом 3 настоящей статьи;

а.б) передача электроэнергии;

а.в) распределение электроэнергии;

а.г) оперирование рынком электроэнергии;

б) в секторе природного газа:

б.а) передача природного газа;

б.б) распределение природного газа;

б.в) оперирование системой хранилища природного газа;

б.г) оперирование устройствами сжиженного природного газа;

б.д) оперирование рынком природного газа;

в) водоснабжение.

2. Запрещается осуществление деятельности, предусмотренной пунктом первым настоящей статьи, без действующей лицензии, выданной Комиссией, предоставляющей предприятию право на осуществление соответствующей деятельности.

3. Лицензирование не требуется:

а) на производство электроэнергии лицом только для собственного (бытового или (и) небытового) потребления, когда объект как производства, так и потребления электроэнергии не присоединен к передаточной или распределительной сети электроэнергии;

б) на производство электроэнергии во время приема объекта в эксплуатацию в соответствии со статьей 36 настоящего Закона;

в) на производство электроэнергии электростанциями малой мощности и микромощности.

г) оператор закрытой системы распределения, которому в соответствии со статьей 82 настоящего Закона, по решению Комиссии был присвоен статус оператора закрытой системы распределения. (22.12.2021 N1198)

4. Электростанция малой мощности или энергетическое предприятие, осуществляющее деятельность по поставке электроэнергии или природного газа, торговле электроэнергией или природным газом или администрированию платформы двусторонних договоров, не требующую лицензии, или намеревающееся осуществлять указанную деятельность, обязаны заявлять об указанном в соответствии со статьей 102 настоящего Закона. (22.12.2021 N1198)

 

Статья 12. Лицензионные условия

1. Комиссия выдает лицензию предприятию, которое удовлетворяет условиям, установленным Законом Грузии «О лицензиях и разрешениях», настоящим Законом и правилами лицензирования, утвержденными Комиссией.

2. Соискатель лицензии обязан посредством документации, предусмотренной статьей 13 настоящего Закона, обосновать следующие возможности предприятия:

а) технические, экономические, финансовые и оперативные (людские ресурсы) возможности, необходимые для выполнения функций, определенных законодательством Грузии, связанных с лицензируемой деятельностью;

б) возможность принятия всех мер, необходимых для обеспечения качества оказываемых услуг;

в) возможность надлежащего исполнения других обязательств, установленных законодательством Грузии для соответствующих видов деятельности.

3. Соискатель лицензии в сфере энергетической деятельности в соответствующих случаях также должен обосновать возможность выполнения обязательств по оказанию публичных услуг, определенных статьей 9 настоящего Закона.

4. Наличие возможностей, предусмотренных пунктом 2, а также в соответствующих случаях – пунктом 3 настоящей статьи, является обязательными лицензионными условиями. Если соискатель лицензии не сможет доказать возможность надлежащего выполнения указанных условий, Комиссия не выдает лицензию.

5. Лицензиат обязан обеспечить надлежащее выполнение лицензионных условий в течение всего периода действия лицензии. Комиссия правомочна при осуществлении надзора за лицензируемой деятельностью потребовать у лицензиата документы, удостоверяющие удовлетворение указанных лицензионных условий. Невыполнение указанного требования считается нарушением лицензионных условий и влечет наложение ответственности, предусмотренной Законом Грузии «О лицензиях и разрешениях» и настоящим Законом.

 

Статья 13. Выдача лицензий

1. Лицензия на деятельность выдается прозрачным, объективным, недискриминационным путем и путем правового обоснования, в соответствии с условиями, установленными настоящим Законом, Законом Грузии «О лицензиях и разрешениях» и правилами лицензирования, утвержденными Комиссией.

2. Кроме исполнения требований, предусмотренных Законом Грузии «О лицензиях и разрешениях», соискатель лицензии в сфере энергетической деятельности или деятельности по водоснабжению вместе с лицензионной заявкой должен представить Комиссии: (22.12.2021 N1198)

 а) документы, необходимые для осуществления конкретной энергетической деятельности, удостоверяющие владение электроэнергетическими устройствами или устройствами природного газа, или средствами, необходимыми для осуществления деятельности по водоснабжению, или документы, удостоверяющие пользование такими устройствами или средствами. В случае необходимости Комиссия правомочна потребовать у соискателя лицензии продлить право временного владения на минимальный срок, определенный Комиссией;

 б) для электроэнергетических устройств или устройств природного газа, необходимых для осуществления энергетической деятельности, указанных в подпункте «а» настоящего пункта, – документы, удостоверяющие их прием в эксплуатацию, если получение указанных документов является обязательным согласно соответствующему законодательству Грузии, или (и) документы, удостоверяющие соответствие состояния указанных устройств техническим требованиям, предусмотренным статьей 97 настоящего Закона, а для средств, необходимых для осуществления деятельности по водоснабжению, указанных в подпункте «а» настоящего пункта, – документы, удостоверяющие их соответствие техническим регламентам/стандартам, действующим в Грузии, которые должны содержать следующую информацию:

 б.а) для систем водоснабжения питьевой водой – о соответствии техническим регламентам/стандартам состояния всех задействованных в добывании и обработке питьевой воды видимых зданий и сооружений указанных систем (головное сооружение, очистное сооружение, хлораторная) или (и) устройств и установок;

 б.б) для трубопроводов водоснабжения питьевой водой – с учетом их состояния, о возможности безопасного (качество питьевой воды), бесперебойного (24-часовое снабжение питьевой водой) и надежного водоснабжения потребителей;

 б.в) для водоотводных систем – о соответствии техническим регламентам/стандартам состояния очистных сооружений сточных вод;

 в) документы, удостоверяющие владение средствами, необходимыми для осуществления конкретной энергетической деятельности или деятельности по водоснабжению, в случае осуществления энергетической деятельности – также документы, удостоверяющие владение средствами, необходимыми для оказания связанных услуг для участников рынка, или документы, удостоверяющие пользование такими средствами или (и) связанными операционными услугами или услугами по уходу и содержанию посредством третьих лиц. В случае пользования соискателем лицензии на осуществление деятельности по водоснабжению средствами, необходимыми для осуществления деятельности по водоснабжению, указанными в подпунктах «б.а» и «б.в» настоящего пункта, посредством третьих лиц третье лицо должно быть лицензиатом водоснабжения;

 г) в случае осуществления конкретной энергетической деятельности – в соответствии с требуемой лицензией однолинейную схему и план электрической сети или сети природного газа, находящейся во владении энергетического предприятия, а в случае осуществления деятельности по водоснабжению – в соответствии с требуемой лицензией схему системы водоснабжения питьевой водой или (и) схему системы водоотведения и технологическое описание ее работы в форме, определенной Комиссией;

 д) технические условия присоединения к электрической сети или сети природного газа, если в соответствии с требуемой лицензией осуществление конкретной энергетической деятельности требует присоединения устройств к электрической сети или сети природного газа, а при наличии присоединения – информацию о технических параметрах (данных) точки присоединения, подтвержденных оператором соответствующей сети;

 е) природоохранное решение, предусмотренное Кодексом о природоохранной оценке, если в соответствии с законодательством Грузии указанное решение является обязательным для осуществления конкретной энергетической деятельности или деятельности по водоснабжению;

 е) природоохранное решение, предусмотренное Кодексом о природоохранной оценке, или интегрированное природоохранное разрешение, предусмотренное Законом Грузии «О промышленных эмиссиях», если в соответствии с законодательством Грузии указанное решение/разрешение является обязательным для осуществления конкретной энергетической деятельности или деятельности по водоснабжению; (29.06.2023 N3389, ввести в действие с 1 сентября 2026 года.)

 ж) перечень операционных активов с указанием их стоимости и отчет аудита энергетического предприятия или предприятия водоснабжения – соискателя лицензии о финансовой отчетности указанного предприятия;

 з) информацию об организационной структуре энергетического предприятия или предприятия водоснабжения – соискателя лицензии, подтверждающую, что у указанного предприятия имеются людские ресурсы с с квалификацией и компетенцией, необходимой для выполнения профессиональных функций, связанных с конкретной энергетической деятельностью или деятельностью по водоснабжению, или документы, удостоверяющие выполнение указанных функций посредством третьих лиц.

3. Соискатель лицензии на передачу электроэнергии или лицензии на передачу природного газа вместе с другими требованиями должен удовлетворять требованиям, установленным главами XI и XII настоящего Закона, в связи с обособлением и сертификацией оператора системы передачи. От сертифицированного соискателя лицензии на передачу не требуется представления документации, удостоверяющей обособление, вместе с лицензионной заявкой.

4. Соискатель лицензии на распределение электроэнергии или лицензии на распределение природного газа вместе с другими требованиями должен удовлетворять требованиям, установленным статьей 73 настоящего Закона, в связи с обособлением оператора системы распределения и он должен представить Комиссии соответствующую удостоверяющую документацию.

5. искл. (22.12.2021 N1198)

6. Соискатель лицензии обязан в случае требования Комиссии представить ей все фактические обстоятельства, включая соответствующие документы, данные и информацию, подтверждающие удовлетворение лицензионных условий, соответствующих требуемой соискателем лицензии.

7. Комиссия обеспечивает опубликование и постоянное обновление на веб-странице Комиссии полного списка документов, подлежащих представлению соискателем лицензии в соответствии с Законом Грузии «О лицензиях и разрешениях» и правилами лицензирования, соответствующих регулирующих правовых актов, стандартных форм правомочных публичных органов и стандартных форм, связанных с лицензированием.

8. Выдача лицензии удостоверяется выданным Комиссией в соответствии с Законом Грузии «О лицензиях и разрешениях» лицензионным свидетельством, в котором вместе с другими данными должны быть указаны владелец лицензии, лицензированная деятельность, услуги, подлежащие оказанию лицензиатом, местонахождение основных средств (активов), ареал действия лицензии и дата выдачи лицензии. Стандартную форму лицензионного свидетельства утверждает Комиссия.

9. Соискателю лицензии может быть отказано в выдаче лицензии только на основании, установленном настоящим Законом и Законом Грузии «О лицензиях и разрешениях». Отказ в выдаче лицензии должен быть обоснован на правовом основании и исходить из принципов объективности, прозрачности и недискриминации. Отказ в выдаче лицензии должен быть надлежащим образом разъяснен соискателю лицензии.

10. Отказ в выдаче лицензии может быть обжалован в порядке, установленном настоящим Законом и Законом Грузии «О лицензиях и разрешениях».

11. Обо всех случаях отказа в выдаче лицензии на энергетическую деятельность вместе с их причинами сообщается Секретариату Энергетического сообщества.

 

Статья 14. Права и обязанности лицензиата

1. Лицензиат вправе в порядке, установленном законодательством Грузии, в полной мере пользоваться правами, предоставленными ему исходя из лицензии на конкретную деятельность, и он обязан надлежащим образом выполнять возложенные на него функции и обязанности.

2. Лицензиат не вправе без предварительного согласия Комиссии прекращать, сокращать или увеличивать за пределами ареала его действия услуги, предусмотренные лицензией, кроме случаев, когда прекращение или сокращение услуг осуществляется ввиду неуплаты стоимости услуг пользователем системы или потребителем или (и) по техническим причинам или в целях безопасности. Кроме указанных исключений, лицензиат с целью прекращения или сокращения услуг обязан заранее в разумный срок обращаться к Комиссии с требованием о прекращении или сокращении услуг. В случае, если Комиссией будет принято требование о прекращении или (и) сокращении услуг либо отмене лицензии, она правомочна в соответствии с требованиями Закона Грузии «О лицензиях и разрешениях» принять решение о назначении специального управляющего, если в случае удовлетворения требования лицензиата может создаться угроза непрерывной подаче электроэнергии и природного газа и надежному водоснабжению питьевой водой в соответствии со стандартами качества, установленными для потребителей. В случае получения согласия Комиссии на прекращение или сокращение услуг лицензиат сдает лицензионное свидетельство. В этом случае Комиссия правомочна вносить изменения в лицензию или отменить лицензию.

3. Не разрешается возлагать на лицензиата обязанность продолжать оказывать предусмотренные лицензией услуги, если пользователь системы или потребитель, получающий указанные услуги не выполняет требования, предусмотренные законодательством Грузии или (и) договором об оказании услуг.

4. Лицензиат обязан сообщить Комиссии об изменениях, внесенных в данные или информацию, представленные для получения лицензии, в соответствии с правилами лицензирования, утвержденными Комиссией. Комиссия определяет данные и информацию, изменение которых подлежит незамедлительному сообщению, и устанавливает срок для сообщения изменений, осуществленных в данные другого вида или информацию.

5. Лицензиат обязан в соответствии с настоящим Законом, Законом Грузии «О лицензиях и разрешениях» и правилами отчетности, утвержденными Комиссией, подготовить отчет о деятельности и представить его Комиссии и в случаях, предусмотренных настоящим Законом, – другим компетентным государственным органам.

6. Неисполнение лицензиатом возложенных на него обязанностей влечет ответственность, предусмотренную настоящим Законом и Законом Грузии «О лицензиях и разрешениях».

7. Комиссия правомочна выдать лицензию без документации, установленной пунктом 2 статьи 13 настоящего Закона, с условием представления лицензиатом указанной документации в срок, определенный Комиссией.

8. В случае непредставления документации в определенный Комиссией срок, лицензиатом, которому была выдана лицензия в соответствии с пунктом 7 настоящей статьи, Комиссия правомочна по собственной инициативе отменить лицензию или (и) определить для лицензиата дополнительный срок для представления документации или (и) в отношении него применять меры, предусмотренные законодательством Грузии.

 

Статья 15. Действие лицензии во времени и пространстве

1. Лицензии, предусмотренные настоящим Законом, выдаются бессрочно.

2. Для оперирования рынком электроэнергии, а также соответствующим сегментом (сегментами) рынка природного газа может быть выдана только одна соответствующая лицензия, которая предоставляет лицензиату эксклюзивное право осуществления соответствующей деятельности на территории Грузии.

 3. Лицензия на передачу электроэнергии, лицензия на распределение электроэнергии, лицензия на передачу природного газа, лицензия на распределение природного газа, лицензия на водоснабжение предоставляет соответствующим лицензиатам эксклюзивное право осуществлять деятельность в предусмотренном лицензией географическом, административном или ином определенном Комиссией ареале. Для указанной деятельности в одном географическом, административном или ином, определенном Комиссией ареале, выдается только одна лицензия на соответствующую деятельность. (22.12.2021 N1198)

4. Количество других лицензий в сфере энергетической деятельности, кроме предусмотренных настоящей статьей, не ограничено.

 

Статья 16. Внесение изменений в лицензию и отмена лицензии

1. Комиссия правомочна в случаях, предусмотренных Законом Грузии «О лицензиях и разрешениях» и настоящим Законом, и в установленном порядке вносить изменения в лицензию, приостанавливать действие лицензии или отменять ее.

2. Комиссия вносит изменения в лицензию в соответствии с условиями лицензии. Вносить изменения в лицензию также разрешается, если:

а) указанное обусловлено изменениями, осуществленными в законодательстве Грузии;

б) существует обоснованное требование Комиссии или лицензиата о внесении изменений или (и) дополнений в лицензию.

3. Комиссия вправе при внесении изменений в лицензию потребовать от лицензиата выполнения требований, отличающихся от условий, указанных в первичной лицензии, в том числе, более жестких требований.

4. Комиссия правомочна приостановить действие лицензии, если лицензиат нарушает требования законодательства Грузии или (и) лицензионные условия и в отношении него за указанное нарушение в виде санкции уже применены письменное предупреждение и штраф.

5. Приостановление действия лицензии осуществляется до устранения нарушения, предусмотренного пунктом 4 настоящей статьи, но не более 6 месяцев со дня принятия решения о приостановлении действия лицензии.

6. После устранения нарушения, ввиду которого было приостановлено действие лицензии, действие лицензии возобновляется решением Комиссии на основании заявления лицензиата.

7. Лицензия отменяется за нарушение условий лицензии, настоящего Закона и Закона Грузии «О лицензиях и разрешениях». Комиссия также правомочна отменять лицензию, если указанное обусловлено изменениями, осуществленными в законодательстве Грузии.

8. Кроме предусмотренного пунктами 2, 4 и 7 настоящей статьи, в любом другом случае право на внесение изменения в лицензию, приостановление действия лицензии или отмену лицензии Комиссия имеет только с предварительного согласия лицензиата.

 

Статья 161. Слияние оператора системы или (и) отчуждение доли/акций или операционных активов или (и) изменение контролирующего лица (конечного бенефициария) (17.07.2020 N7064)

1. Если существует намерение слияния оператора системы или (и) отчуждения 5 процентов или более 5 процентов доли/акций или 5 процентов или более 5 процентов полной стоимости операционных активов или (и) изменения контролирующего лица (конечного бенефициария), что создает возможность осуществления физическим или юридическим лицом – резидентом третьей страны контроля за оператором системы или (и) операционными активами, оператор соответствующей системы обязан об этом предварительно уведомить Комиссию.

2. В случае, предусмотренном пунктом первым настоящей статьи, в уведомлении, представленном Комиссии оператором системы, указываются следующая информация о лицах – участниках и следующие документы:

а) фирменное наименование, вид деятельности, опыт в сфере энергетики, регистрационные данные, учредительные документы, имя, фамилия, адрес и гражданство контролирующего лица (конечного бенефициария);

 б) перечень операционных активов с указанием их стоимости и аудиторский отчет предприятия о финансовой отчетности указанного предприятия; (22.12.2021 N1198)

в) условия слияния оператора системы или (и) отчуждения доли/акций или операционных активов или (и) изменения контролирующего лица (конечного бенефициария);

г) информация о происхождении финансовых средств.

3. За правильность и полноту информации, указанной в уведомлении оператора системы, ответствен соответствующий оператор системы. Указание оператором системы недостоверной информации в данном уведомлении и непредоставление Комиссии достоверной информации до принятия Комиссией решения, предусмотренного пунктом 5 или пунктом 7 настоящей статьи, являются основанием для отказа в слиянии оператора системы или отчуждении 5 процентов или более 5 процентов доли/акций или 5 процентов или более 5 процентов полной стоимости операционных активов или (и) изменения контролирующего лица (конечного бенефициария), что создает возможность осуществления физическим или юридическим лицом – резидентом третьей страны контроля за оператором системы или (и) операционными активами, а если соответствующая транзакция/операция осуществлена, – основанием недействительности указанной транзакции/операции и восстановления первоначального состояния.

4. Комиссия проверяет данные, указанные в уведомлении, предусмотренном пунктом 2 настоящей статьи. Если уведомление оператора системы не соответствует требованиям, установленным пунктами 2 и 3 настоящей статьи, Комиссия определяет для него дополнительный разумный срок для предоставления информации или документа. Комиссия правомочна потребовать от оператора системы также такую информацию или (и) документ, которые не указаны в пункте 2 настоящей статьи и необходимы для оценки соответствующей транзакции/операции и принятия Комиссией решения, предусмотренного пунктом 5 или пунктом 7 настоящей статьи.

5. Комиссия правомочна в 3-месячный срок после получения полноценного уведомления оператора системы дать согласие на слияние оператора системы, отчуждение 5 процентов или более 5 процентов доли/акций или 5 процентов или более 5 процентов полной стоимости операционных активов или (и) изменение контролирующего лица (конечного бенефициария), что создает возможность осуществления физическим или юридическим лицом – резидентом третьей страны контроля за оператором системы или (и) операционными активами.

6. Комиссия правомочна потребовать корректировки условий слияния оператора системы или (и) отчуждения 5 процентов или более 5 процентов доли/акций или 5 процентов или более 5 процентов полной стоимости операционных активов или (и) изменения контролирующего лица (конечного бенефициария), которые могут оказать влияние на услуги, оказанные оператором системы для пользователей системы, на исполнение оператором системы требований (в том числе, лицензионных условий), установленных законодательством Грузии, или (и) на тариф оператора системы.

7. Комиссия правомочна запрещать слияние оператора системы, отчуждение 5 процентов или более 5 процентов доли/акций или 5 процентов или более 5 процентов полной стоимости операционных активов или (и) изменение контролирующего лица (конечного бенефициария), что создает возможность осуществления физическим или юридическим лицом – резидентом третьей страны контроля за оператором системы или (и) операционными активами. Основанием для указанного запрета может быть возможное ухудшение услуг, оказанных оператором системы пользователям системы, возможное неисполнение оператором системы требований (в том числе, лицензионных условий), установленных законодательством Грузии, или (и) возможное отрицательное влияние соответствующей транзакции/операции на тариф оператора системы.

8. Для целей настоящей статьи:

а) контролирующее лицо (конечный бенефициарий) – физическое лицо, являющееся конечным владельцем предприятия, которое получает от деятельности предприятия денежную или иную прибыль либо может получать такую прибыль и не обязано передавать указанную прибыль другому лицу;

б) операционный актив – регулируемый актив, определенный Комиссией в соответствии с тарифной методологией.

9. Действие настоящей статьи не распространяется на транзакцию/операцию, единственной целью осуществления которых является обособление оператора системы в соответствии с требованиями, установленными настоящим Законом.

 

Раздел III. Регулирующий орган

Глава VI. Статус и деятельность Комиссии

 

Статья 17. Статус Комиссии

1. Правовыми основаниями деятельности Комиссии являются Конституция Грузии, международные договоры Грузии, Закон Грузии «О национальных регулирующих органах», настоящий Закон, Положение о Комиссии и иные подзаконные нормативные акты, утвержденные Комиссией.

2. Комиссия осуществляет регулирование деятельности секторов электроэнергетики, природного газа и водоснабжения и надзор за ними как единственный орган, регулирующий указанные секторы, определенный Законом Грузии «О национальных регулирующих органах».

 

Статья 18. Правовая форма Комиссии

Комиссия – созданное в целях регулирования определенной сферы юридическое лицо публичного права со специальной правоспособностью, не имеющее государственный контролирующий орган, которое не зависит от государственных органов и действует в пределах полномочий, установленных настоящим Законом и соответствующим законодательством Грузии.

 

Статья 19. Независимость Комиссии

1. При осуществлении регулирующих прав и обязанностей Комиссия независима и руководствуется принципами объективности, прозрачности и недискриминации, требованиями, установленными законодательством Грузии, и наилучшей международной практикой в сфере регулирования энергетической деятельности.

2. Члены Комиссии и сотрудники Аппарата при осуществлении функций, присвоенных законодательством Грузии сфере компетенции Комиссии, должны удовлетворять требованиям независимости, установленным в отношении них Законом Грузии «О национальных регулирующих органах».

3. Выполнение требований, связанных с независимостью, не должно ограничивать тесное сотрудничество между Комиссией и другими компетентными государственными ведомствами Грузии или общие принципы энергетическойполитики, утвержденные в соответствии со статьей 7 настоящего Закона, кроме случаев, если указанное противоречит условиям, установленным пунктом 2 настоящей статьи или связано с обязанностями и регулирующими функциями, возложенными на Комиссию.

 

Статья 20. Состав Комиссии

1. Комиссия состоит из 5 членов, избранных Парламентом Грузии.

2. Членом Комиссии может быть избран гражданин Грузии, имеющий высшее образование, квалификацию и опыт, достаточные для выполнения функций, установленных настоящим Законом.

 3. Член Комиссии должен пользоваться хорошей репутацией и удовлетворять требованиям этики и независимости, установленным в отношении него Законом Грузии «О национальных регулирующих органах». Правила ограничения действий, должностной несовместимости и декларирования экономических интересов членов Комиссии определяются Законом Грузии «О борьбе против коррупции». (30.11.2022 N2207)

4. Кандидата в члены Комиссии выдвигает Правительство Грузии на основе открытого, прозрачного и недискриминационного конкурса. Организацию и проведение конкурса обеспечивает отборочная комиссия, созданная в соответствии с пунктом 5 настоящей статьи.

5. Отборочная комиссия создается Правительством Грузии и состоит из 5 членов, из которых не менее чем 3 члена должны быть независимыми, в частности, не должны быть публичными служащими Грузии, государственно-политическими должностными или политическими должностными лицами или лицами, занятыми в регулируемом предприятии либо назначенными в органах управления предприятия. В том числе, решением Правительства Грузии могут входить представители, назначенные Секретариатом Энергетического сообщества. Отборочная комиссия создается хотя бы за 14 дней до запланированного собеседования с возможными кандидатами в члены Комиссии и срок их полномочий составляет 3 года. Отборочная комиссия из собственного состава избирает Председателя. Порядок деятельности отборочной комиссии утверждает Правительство Грузии.

6. Информация об объявлении отборочного конкурса кандидатов в члены Комиссии публикуется на веб-страницах Правительства Грузии, Комиссии и юридического лица публичного права – Бюро публичной службы. Отборочный конкурс публично объявляется не менее чем за 3 месяца до истечения срока полномочий действующего члена Комиссии, или не позднее 10 дней после освобождения члена Комиссии от должности. Публичное заявление об объявлении отборочного конкурса должно содержать информацию о необходимой квалификации, список документов, подлежащих представлению вместе с заявкой, срок подачи заявки, другие необходимые требования и процедурные правила конкурса, или указание на электронные ресурсы, где вышеуказанная информация является неограниченно доступной для общественности.

7. Отборочная комиссия не позднее 30 дней после публичного объявления конкурса обеспечивает выявление кандидата в члены Комиссии и его представление Правительству Грузии с целью согласования. В случае, если в конкурсе участвует только одно лицо, отборочная комиссия может продлить срок конкурса дополнительно на 30 дней.

8. Правительство Грузии согласует кандидата, избранного в члены Комиссии не позднее 10 дней после представления отборочной комиссией соответствующего кандидата. Президент Грузии по представлению Правительства Грузии представляет для избрания кандидата в члены Комиссии Парламенту Грузии с совместной подписью Премьер-министра Грузии. Парламент Грузии избирает членов Комиссии в порядке, установленном Регламентом Парламента Грузии.

9. Согласование Правительством Грузии кандидата в члены Комиссии и избрание Парламентом Грузии члена Комиссии должно основываться на оценке соответствия кандидата требованиям, установленным пунктами 2 и 3 настоящей статьи для члена Комиссии. Если Правительство Грузии не согласовало кандидата в члены Комиссии или Парламент Грузии не избрал члена Комиссии, отборочный конкурс проводится повторно в соответствии с пунктами 6 и 7 настоящей статьи.

10. Член Комиссии избирается на должность на 6-летний срок. Одно и то же лицо может быть избрано членом Комиссии только дважды.

11. Член Комиссии освобождается только в случаях, предусмотренных пунктом 2 статьи 14 Закона Грузии «О национальных регулирующих органах». При этом, в случаях, предусмотренных подпунктами «б», «в», «в1» и «в2» пункта 2 статьи 14 Закона Грузии «О национальных регулирующих органах», решение об отставке члена Комиссии в порядке, установленном Регламентом Парламента Грузии, принимает Парламент Грузии, а в случаях, предусмотренных другими подпунктами того же пункта, полномочия члена Комиссии прекращаются автоматически с наступлением соответствующего юридического факта.

12. Член Комиссии вправе в порядке, установленном законодательством Грузии, обжаловать решение о его освобождении.

13. Если должность члена Комиссии освобождается досрочно, новый член Комиссии избирается в соответствии с процедурой, установленной настоящей статьей, на оставшийся срок, если оставшийся срок превышает 1 год, а в других случаях – на срок, определенный пунктом 10 настоящей статьи.

14. Полномочия члена Комиссии по истечении срока члена Комиссии автоматически, в одноразовом порядке продлеваются до тех пор, пока то же или другое лицо не будет избрано членом Комиссии в порядке, установленном Регламентом Парламента Грузии, но не более чем на 3-месячный срок. Действие настоящего пункта не распространяется в отношении члена Комиссии, если в составе Комиссии остаются хотя бы не менее 3 членов.

15. Член Комиссии не вправе после истечения срока полномочий члена Комиссии или его освобождения от должности в течение 1 года занимать руководящую должность в регулируемом предприятии или стать членом наблюдательного совета.

16. Государство содействует члену Комиссии в трудоустройстве после истечения срока полномочий члена Комиссии.

17. Запрещается в отношении члена Комиссии и сотрудника Аппарата применять насилие, угрозы и другие противозаконные деяния в связи с осуществлением ими служебных полномочий. Нарушение требований настоящего пункта влечет ответственность в порядке, установленном законом.

 

Статья 21. Управление деятельностью Комиссии

1. Организацию деятельности и каждодневное делопроизводство Комиссии обеспечивают Председатель Комиссии (далее – Председатель) и Аппарат Комиссии. Структура, функции и компетенции Аппарата Комиссии определяются Положением о Комиссии или (и) правовыми актами, регулирующими внутриорганизационные вопросы.

2. Комиссия избирает Председателя по представлению не менее чем 2 членов Комиссии тайным голосованием из собственного состава, большинством полного состава, на 3-летний срок, но не более оставшегося срока полномочий члена Комиссии после истечения срока полномочий действующего Председателя или в течение 15 календарных дней после прекращения полномочий. Председатель вправе подать в отставку с указанной должности, но остаться членом Комиссии на оставшийся срок. Председатель правомочен в случае его отсутствия возложить исполнение обязанностей Председателя на другого члена Комиссии. В случае отставки с должности Председателя, прекращения его полномочий, невозможности исполнения им обязанностей Председателя или при отсутствии Председателя невозложения им на другого члена Комиссии исполнения обязанностей Председателя обязанности Председателя исполняет старейший член Комиссии.

3. Комиссия правомочна четырьмя пятыми полного состава Комиссии досрочно удалить в отставку с должности Председателя. Право на постановку вопроса о досрочной отставке с должности Председателя имеют не менее чем 2 члена Комиссии совместным обоснованным письменным требованием. Комиссия обязана рассмотреть вопрос о досрочной отставке с должности Председателя и проголосовать в течение 10 календарных дней после представления требования членами Комиссии. Если Комиссия досрочно не удалила в отставку с должности Председателя, постановка вопроса о досрочной отставке с должности Председателя не допускается в течение следующих 3 месяцев.

4. Председатель ведет заседание Комиссии и при принятии Комиссией постановлений и решений ответствен за соблюдение процедурных правил и их опубликование, а также за административное управление Комиссией и ее Аппаратом.

5. У Комиссии для полноценного выполнения своих функций и осуществления регулирующих полномочий имеется Аппарат, в состав которого входят представители всех профессиональных сфер, отнесенных к компетенции Комиссии. Структуру и штатное расписание Аппарата Комиссия определяет самостоятельно.

6. Сотрудника Аппарата Комиссии назначает на должность и освобождает от должности Председатель по согласованию с членами Комиссии, в соответствии с законодательством Грузии. Полномочия членов Комиссии, кроме административного управления, в равной мере распространяются и на сотрудников Аппарата Комиссии.

7. На членов Комиссии и сотрудников Аппарата распространяются права и обязанности, определенные настоящим Законом, Законом Грузии «О национальных регулирующих органах», Положением о Комиссии и иными правовыми актами Комиссии. Условия труда члена Комиссии и сотрудника Аппарата, в том числе, оплата и другие надбавки, определяются в порядке, установленном Законом Грузии «О национальных регулирующих органах» и правовыми актами Комиссии. Не допускается распространение законодательства, регулирующего публичную службу Грузии, на членов Комиссии и Аппарата Комиссии.

8. Порядок организации деятельности Аппарата Комиссии определяется Положением о Комиссии и иными правовыми актами Комиссии, в пределах компетенции и регулирующих полномочий Комиссии.

9. Не допускается создание в Комиссии или в ее Аппарате политических партий и общественных организаций или их структурных единиц.

10. Сотрудник Аппарата не вправе иметь какие-либо прямые или косвенные имущественные и экономические интересы в отношении энергетического предприятия или предприятия, регулирующего водоснабжение, или занимать должность в каком-либо подобном предприятии. Сотрудник Аппарата вправе быть их потребителем, но указанные предприятия не имеют права предлагать ему, а сотруднику Аппарата – получать бесплатные услуги или услуги по сниженным ценам от кого-либо из них.

 

Статья 22. Организация деятельности Комиссии

1. Заседания Комиссии проводятся в соответствии с Общим административным кодексом Грузии, Законом Грузии «О национальных регулирующих органах», настоящим Законом, иными законодательными актами Грузии и правовыми актами Комиссии.

2. Заседания Комиссии публичные. Комиссия правомочна в соответствии с законодательством Грузии проводить закрытые заседания в целях соблюдения конфиденциальности информации.

21. Комиссия правомочна проводить заседание дистанционно, с использованием электронного средства коммуникации, так, чтобы для заинтересованных лиц обеспечивалась возможность участия в административном производстве при помощи электронного средства коммуникации. (22.12.2021 N1198)

3. Заседание Комиссии правомочно, если на нем присутствуют не менее 3 членов Комиссии и его ведет Председатель или Исполняющий обязанности Председателя.

4. Комиссия обязана до принятия каждого решения или постановления об указанном уведомлять заинтересованные стороны и давать им возможность присутствовать на соответствующем заседании Комиссии. Комиссия должна предоставлять возможность заинтересованным сторонам беспрепятственно выражать собственные соображения на заседании.

5. Все процедурные записи, протоколы заседаний Комиссии, официальные документы, рабочие материалы и другие связанные документы, данные и информация хранятся в порядке, установленном законодательством Грузии, и доступна для заинтересованных лиц. Порядок признания имеющей у Комиссии информации конфиденциальной и ее выдачи, перечень конфиденциальной информации определяются правовым актом Комиссии в соответствии с действующим законодательством Грузии.

6. Комиссия должна принять и опубликовать Кодекс этики, которым определяются стандарты, связанные с этикой члена Комиссии и сотрудника Аппарата и конфликтом интересов. Кодекс этики должен соответствовать Закону Грузии «О национальных регулирующих органах», настоящему Закону и отражать распространенную международную практику.

7. Председатель издает приказ по внутриорганизационным вопросам Комиссии и Аппарата Комиссии.

8. Членам Комиссии и сотрудникам Аппарата в пределах своей компетенции предоставляется возможность беспрепятственно работать с персоналом и документацией регулируемого предприятия, которые необходимы для выполнения функций, присвоенных Комиссии.

9. Комиссия в пределах своей компетенции правомочна пересматривать правильность представленной документации и данных.

 

Статья 23. Правовые акты Комиссии

1. Комиссия несет ответственность за законность принятых ею административно-правовых актов – постановлений и решений. Правовые акты Комиссии должны быть в письменной форме, обоснованы и в случае необходимости должны содержать разъяснения в связи с их осуществлением. По отдельным, индивидуальным, в том числе, исходящим из постановления вопросам, предусмотренным настоящим Законом, Комиссия принимает решения в пределах своей компетенции.

2. Постановление и решение Комиссии принимаются большинством голосов членов Комиссии, присутствующих на заседании. Каждый член Комиссии имеет право одного голоса.

3. Правовой акт Комиссии вступает в силу в порядке, установленном законодательством Грузии и правовыми актами Комиссии. Правовой акт Комиссии должен соответствовать требованиям, установленным настоящим Законом и иными законодательными актами Грузии.

4. Исполнение правового акта Комиссии обязательно для регулируемых предприятий и физических и юридических лиц, на которых распространяются их действие.

5. Нормативный административно-правовой акт Комиссии публикуется в «Сакартвелос саканонмдебло мацне» и на веб-странице Комиссии. Индивидуальный административно-правовой акт Комиссии с защитой информации, содержащей коммерческую тайну и персональные данные, публикуется на веб-странице Комиссии и в порядке, установленном законодательством Грузии, передается заинтересованным сторонам.

 

Статья 24. Публичная консультация и сотрудничество

1. Комиссия публикует проект нормативного административно-правового акта на своей веб-странице с целью публичного ознакомления и определяет разумный срок для представления соображений любыми заинтересованными лицами. Не разрешается требовать проведения публичных обсуждений в связи с индивидуальным административно-правовым актом, кроме случаев, определенных пунктом 2 настоящей статьи.

2. Комиссия проводит публичные обсуждения также в случаях, установленных Законом Грузии «О национальных регулирующих органах», в том числе, до принятия решений в связи с лицензированием и установлением тарифов.

3. Комиссия разрабатывает и утверждает порядок проведения публичного обсуждения, который определяет вопросы, связанные с публичным обсуждением, в том числе, процедуру, условия публичного обсуждения и порядок опубликования информации для публичного ознакомления. Комиссия обеспечивает публичную доступность информации о текущем публичном обсуждении и его результатах на веб-странице Комиссии, кроме конфиденциальной информации.

4. Без нарушения требований, установленных настоящим Законом в связи с независимостью и компетенцией Комиссии, Комиссия правомочна при выполнении своих функций и осуществлении регулирующих полномочий сотрудничать с регулируемыми предприятиями и компетентными государственными органами, определять порядок встреч членов Комиссии и сотрудников Аппарата с заинтересованными сторонами.

 

Статья 25. Сотрудничество по трансграничным вопросам

1. Комиссия сотрудничает с Секретариатом Энергетического сообщества, регулирующим советом Энергетического сообщества, регулирующими органами сторон и обеспечивает для них предоставление информации, необходимой для осуществления их обязанностей. Она также вправе сама истребовать такую информацию. В случае предоставления информации должен быть соблюден тот уровень конфиденциальности, который потребует орган, выдающий информацию.

2. Комиссия в соответствии с пунктом 3 настоящей статьи сотрудничает на региональном и международном уровнях, для того чтобы:

а) в целях оптимального управления электроэнергетическими сетями или (и) сетями природного газа содействовать созданию операционных механизмов, а также совместному обмену электроэнергией или (и) природным газом и распределению трансграничной мощности и обеспечивать надлежащий уровень мощности межсистемных соединителей в регионе и между регионами, в том числе, посредством новых межсистемных соединителей, что дает возможность для развития эффективной конкуренции и улучшения безопасности поставки между поставляющими предприятиями различных сторон Энергетического сообщества без дискриминации;

б) участвовать в разработке правил сетей;

в) участвовать в разработке правил управления перегрузкой, которые будут распространяться в Грузии и в случае необходимости представлять Грузию в регулирующих механизмах распределения регионально скоординированных мощностей и управления перегрузкой.

3. В целях содействия регулирующему сотрудничеству Комиссия правомочна вместе с любым другим уполномоченным регулирующим органом участвовать в мероприятиях взаимного сотрудничества.

4. Действия, определенные пунктом 2 настоящей статьи, в случае необходимости осуществляются путем тесных консультаций с компетентными государственными органами и без ограничения их определенной компетенции и правовых полномочий.

5. Комиссия обязана выполнять все принятые правомочными органами Энергетического сообщества решения, обязательные для выполнения Грузией. В пределах правовых и регулирующих рамок Европейского Союза и, соответственно, учет принятых Энергетическим сообществом руководящих принципов и Правил сетей в законодательстве Грузии должен осуществляться без изменений, с учетом исключительных случаев, определенных «Протоколом о присоединении Грузии к учредительному договору Энергетического сообщества», оформленным 14 октября 2016 года между Энергетическим сообществом и Грузией.

6. Исходя из целей пункта 5 настоящей статьи, Комиссия должна принимать такие руководящие принципы и Правила сетей после получения соответствующего уведомления об их принятии в Энергетическом сообществе и осуществлять мониторинг их надлежащего задействования и осуществления. Все руководящие принципы и Правила сетей должны быть приняты Комиссией. При этом их разработка и опубликование должны осуществляться в соответствии с требованиями, предусмотренными настоящим Законом.

7. Комиссия в целях принятия руководящих принципов и Правил сетей должна сообщить Секретариату Энергетического сообщества о принятых мерах и любых соответствующих изменениях в 2-недельный срок после принятия таких мер.

 

Статья 26. Финансирование Комиссии

1. Комиссия при выполнении своих функций и осуществлении регулирующих полномочий является финансово независимой в соответствии с Законом Грузии «О национальных регулирующих органах» и настоящим Законом.

2. Комиссия до завершения каждого года утверждает детальный бюджет на следующий год, в котором должны быть отражены все расходы Комиссии, в том числе, заработная плата членов Комиссии и сотрудников ее Аппарата, иного вида финансовые доходы и иного типа бюджетные расходы Комиссии, запланированные на следующий год.

3. Комиссия финансируется из платы за регулирование, установленной Комиссией за регулируемую деятельность, которую соответствующие лицензиаты и другие регулируемые предприятия вносят в соответствии с условиями, установленными Законом Грузии «О плате за регулирование» и настоящим Законом.

4. Комиссия до 15 сентября каждого года получает от лицензиатов и других регулируемых предприятий прогноз объема деятельности или (и) оборота на следующий год, на основе которого устанавливает плату за регулирование в том объеме, который будет достаточен для покрытия всех расходов, предусмотренных бюджетом Комиссии с учетом требований, установленных Законом Грузии «О плате за регулирование».

5. Плата за регулирование в порядке, установленном Комиссией, зачисляется на банковский счет Комиссии. Только Комиссия правомочна распоряжаться средствами, имеющимися на ее счете. Средства, не использованные Комиссией в течение текущего финансового года, переводятся в счет бюджета на следующий год. Комиссия правомочна восполнять дефицит, возникший в бюджете в течение текущего финансового года, из бюджетных средств, запланированных на следующий год, путем надлежащей корректировки платы за регулирование.

6. В том случае, если полученная плата за регулирование не может покрыть текущие затраты Комиссии, Комиссия правомочна взять заем с разумной и оправданной процентной ставкой. Комиссия должна покрыть заем и соответствующий процент из средств, полученных в следующем году в виде платы за регулирование.

7. Для пользования Комиссией допускается выделение соответствующих средств из государственного бюджета Грузии и получение грантов.

8. Лицензиаты и другие регулируемые предприятия вправе возмещать плату за регулирование, установленную Комиссией, посредством установленных Комиссией тарифов, платы или цен, уплаченных за товар или услуги, связанные с соответствующей коммерческой (рыночной) деятельностью.

9. Бюджет Комиссии публикуется на веб-странице Комиссии.

 

Статья 27. Ежегодный отчет Комиссии

1. Комиссия до 1 июня каждого года подготавливает и публикует финансовый отчет за предыдущий год, в котором должны быть отражены суммы, полученные Комиссией из платы за регулирование, расходы Комиссии, взятые займы и иные суммы, использованные Комиссией.

2. Контроль за финансовой деятельностью Комиссии в порядке, установленном законодательством Грузии, осуществляют соответствующие правомочные органы. В Комиссии аудит финансовой деятельности ежегодно осуществляется приглашенным независимым аудитором. Заключение аудита подготавливается и публикуется вместе с финансовым отчетом, подготовленным в соответствии с пунктом первым настоящей статьи. Аудит финансовой деятельности Комиссии не должен повлечь приостановления или препятствования текущей деятельности Комиссии.

3. Комиссия до 1 июня каждого года разрабатывает годовой отчет о деятельности, осуществленной Комиссией, и выполненных обязательствах, в том числе, мерах, принятых в связи с каждой целью, обязанностью и регулирующим полномочием, определенными главой VII настоящего Закона, и наступившими результатами. Годовой отчет Комиссии направляется Президенту Грузии, Парламенту Грузии и Правительству Грузии, а также регулирующему совету Энергетического сообщества и Секретариату Энергетического сообщества. Отчет Комиссии публикуется на веб-странице Комиссии.

 

Глава VII.

Задачи, обязательства и регулирующие полномочия Комиссии

 

Статья 28. Задачи Комиссии

1. Комиссия при исполнении обязанностей, определенных настоящим Законом, и осуществлении регулирующих полномочий должна принимать все разумные меры для обеспечения выполнения следующих задач:

а) путем тесного сотрудничества с регулирующим советом Энергетического сообщества, регулирующими органами сторон Энергетического сообщества и Секретариатом Энергетического сообщества, содействие конкурентным, безопасным и экологически устойчивым внутренним энергетическим рынкам в Энергетическом сообществе и содействие эффективному открытию рынка для всех потребителей и поставщиков в пределах Энергетического сообщества, а также обеспечение надлежащих условий для эффективного и надежного оперирования энергетическими сетями с учетом долгосрочных задач;

б) развитие конкурентных и надлежащим образом функционирующих региональных энергетических рынков в Энергетическом сообществе с учетом задач, определенных настоящим пунктом;

в) устранение ограничений, связанных с торговлей энергией между сторонами Энергетического сообщества, в том числе, путем развития мощности трансграничной передачи для удовлетворения спроса и улучшения интеграции национальных рынков, что может содействовать перетокам энергии в пределах Энергетического сообщества;

г) содействие самым эффективным путем разработке безопасных, надежных, эффективных, недискриминационных и ориентированных на потребителя систем, а также в соответствии с устойчивостью системы и задачами общей энергетической политики содействие энергоэффективности;

д) содействие производству электроэнергии и природного газа в крупных или малых масштабах из возобновляемых источников энергии и интеграции устройств производства, присоединенных к соответствующим распределительным сетям, с передаточными и распределительными сетями;

е) содействие допуску к сетям новых мощностей производства электроэнергии и природного газа, в частности, устранение препятствий, которые могут препятствовать доступу к сетям новых участников рынка и электроэнергии и природного газа, полученных из возобновляемых источников энергии;

ж) надлежащее краткосрочное и долгосрочное поощрение операторов системы и пользователей системы в целях роста эффективности функционирования системы и содействия интеграции рынка;

з) возможность получения прибыли потребителями в результате эффективного функционирования энергетических рынков, поощрение эффективной конкуренции и защита потребителей;

и) обеспечение высокого стандарта публичных услуг, оказываемых в секторах электроэнергетики и природного газа, содействие защите уязвимых потребителей и совместимости процессов обмена данными, необходимыми для замены поставщика.

2. Задачи, определенные пунктом первым настоящей статьи, должны выполняться путем тесного сотрудничества с компетентными государственными органами и без ограничения полномочий указанных ведомств.

 

Статья 29. Функции Комиссии

1. Комиссия:

а) в целях авторизации энергетической деятельности и другой деятельности, регулируемой настоящим Законом, установления условий для такого рода деятельности и надзора за ними:

а.а) выдает лицензии и вносит в них изменения, приостанавливает их действие и отменяет их в порядке, установленном Законом Грузии «О лицензиях и разрешениях», настоящим Законом и правилами лицензирования, утвержденными Комиссией;

а.б) осуществляет сертификацию операторов системы передачи и надзор за их постоянным соответствием требованиям независимости и обособления, установленным настоящим Законом;

а.в) устанавливает правила и условия оказания услуг регулируемыми предприятиями в соответствии с настоящим Законом и иными правовыми актами;

а.г) определяет нормы расходования питьевой воды;

а.д) утверждает единую систему бухгалтерского учета для соответствующих регулируемых предприятий и осуществляет надзор за надлежащим исполнением указанных требований;

а.е) определяет порядок предоставления регулируемыми предприятиями информации пользователям системы или (и) потребителям;

а.ж) осуществляет надзор за деятельностью регулируемых предприятий и обеспечивает их соответствие обязательствам и требованиям, установленным законодательством Грузии;

а.з) осуществляет надзор за оказанием публичных услуг и исполнением обязанностей по оказанию публичных услуг в соответствии с требованиями, установленными законодательством Грузии;

а.и) ведет Реестр энергетических предприятий, осуществляющих энергетическую деятельность, в соответствии с требованиями, установленными настоящим Законом;

я.к) осуществляет проверку регулируемого предприятия на месте, в том числе, без предварительного предупреждения;

 а.л) определяет правила отчетности регулируемого предприятия, а также других участников оптового рынка; (22.12.2021 N1198)

а.м) устанавливает Правила подачи и потребления питьевой воды, которые регулируют отношения между лицензиатом водоснабжения и потребителями;

а.н) в целях тушения пожаров осуществляет регулирование вопросов, связанных с использованием, учетом и возмещением расходов воды, полученной из пожарных гидрантов (независимо от их формы собственности) пожарно-спасательными подразделениями государственного подведомственного учреждения, входящего в сферу управления Министерства внутренних дел Грузии, – Службы по управлению чрезвычайными ситуациями (далее – Служба по управлению чрезвычайными ситуациями);

а.о) утверждает стандартные условия договора;

б) в целях установления тарифа или (и) платы и принятия методологий утверждает:

б.а) тарифы на передачу и распределение электроэнергии и природного газа и методологию их расчета;

б.б) плату за присоединение к передаточным и распределительным сетям электроэнергии и природного газа, а также к системам водоснабжения питьевой водой и водоотведения или (и) методологию ее расчета;

 б.в) соответствующую плату за услуги, оказанные операторами рынка, и методологию ее расчета, в случае необходимости в соответствии с условиями, определенными настоящим Законом. Комиссия правомочна разрабатывать отличающиеся методологии расчета указанной стоимости для разхличных сегментов рынка; (22.12.2021 N1198)

б.г) тарифы на хранилище природного газа и методологию их расчета, в случае необходимости в соответствии с условиями, определенными настоящим Законом;

б.д) тариф на допуск к устройствам сжиженного природного газа и методологию его расчета;

б.е) методологии расчета тарифов на подачу питьевой воды и водоотведение;

б.ж) порядок регулирующего аудита затрат;

б.з) в случае, определенном пунктом 6 статьи 9 настоящего Закона, плату за оказание публичных услуг или (и) тарифы на них и методологии их расчета;

б.и) размер и порядок расчета платы за регулирование;

б.к) порядок расчета платы за пропуск электроэнергии, природного газа и питьевой воды в сетях, находящихся во владении третьих лиц;

в) утверждает размер нормативных потерь и порядок их расчета для операторов систем передачи и распределения, а также для лицензиатов водоснабжения;

г) утверждает порядок оценки инвестиций, в том числе, порядок и условия представления Комиссии инвестиционных планов и их составных проектов, подлежащих осуществлению регулируемыми предприятиями, подлежащими тарифному регулированию, их согласования Комиссией, а также внесения изменений в согласованные инвестиционные планы или (и) проекты и отчетности об их осуществлении. Регулируемое предприятие, подлежащее тарифному регулированию, обязано в пределах возможностей, действовать в соответствии с принципом минимальных затрат с учетом экономической эффективности;

д) обеспечивает опубликование утвержденных ей самой методологий заранее в разумный срок до их вступления в силу, а в связи с тарифами и методологиями, предусмотренными подпунктом «б» настоящего пункта, обеспечивает, чтобы:

д.а) тарифы и плата:

д.а.а) были обоснованными, разумными, перепроверяемыми, недискриминационными, прозрачными и основанными на объективных критериях, защищали потребителей от монопольных цен;

д.а.б) отражали обоснованные расходы на оперирование сетями, уход за ними и их содержание, замену, строительство и реабилитацию, в том числе, разумную выручку от целесообразных и разумных капиталовложений, амортизацию (износ) и налоги с учетом охраны окружающей среды и защиты потребителей. Комиссия правомочна при установлении тарифа и платы исходя из указанных принципов учитывать также подлежащие осуществлению капиталовложения;

д.а.в) предоставляли возможность осуществления необходимых инвестиций в сети и устройства, для того чтобы указанные инвестиции обеспечивали жизнеспособность таких сетей и устройств и их беспрепятственное развитие согласно соответствующему плану развития;

д.а.г) давали возможность регулируемым предприятиям обеспечивать отдачу от осуществленных инвестиций в разумные сроки, покрывать свои текущие расходы, которые включают в себя стоимость топлива, приобретенного по экономически оправданной цене, эксплуатационные затраты, расходы на текущий и капитальный ремонт, оплату труда, процентный налог на заем, взятый в виде оборотного капитала и для инвестиции, плату за регулирование и услуги оператора рынка и другие затраты. Тариф должен предусматривать благоразумный и справедливый уровень (ставку) выручки от капиталовложений и амортизации (износа), который должен быть достаточным для привлечения инвестиций в целях реабилитации и развития;

д.а.д) способствовали росту финансовой выручки регулируемого предприятия путем эксплуатации и увеличения эффективности управления сокращением затрат на услуги с учетом того, чтобы соответствующее регулируемое предприятие удовлетворяло требованиям законодательства Грузии или (и) лицензионных условий на качество услуг;

д.а.е) отражали иную отличающуюся стоимость услуг для потребителей различных категорий. Расходы на услуги, осуществленные регулируемым предприятием, подлежащим тарифному регулированию, покрываются суммами, полученными от каждой категории потребителей, пропорционально затратам, произведенным на услуги указанной категории; установление тарифов различных видов по категориям потребителей допускается в целях отражения пиковых величин, средневзвешенных и предельных величин, сезонности общего потребления, суточных изменений потребления, типа услуг или аналогичных параметров. При установлении тарифа допускается применять инновационные тарифные методологии, если применение таких методологий соответствует интересам предприятий и потребителей;

д.б) осуществлять долгосрочное и краткосрочное поощрение операторов систем передачи и распределения в целях роста эффективности, содействия интеграции рынка и безопасности поставки, а также поддержки исследовательской деятельности, связанной с указанным;

д.в) при установлении тарифов на услуги, связанные с передачей, транспортировка электроэнергии или природного газа во внутренних границах страны и трансграничные перетоки были рассмотрены в равных условиях, кроме случаев, когда необходимо учитывать конкретные затраты, связанные с определенными услугами, если указанные расходы являются явными, обоснованными и их использование осуществляется прозрачным и недискриминационным путем;

д.г) были отражены ставки, зависящие от результатов деятельности, если Комиссия посчитает необходимым установление ставки такого вида;

д.д) в секторе электроэнергетики за существующие услуги поощрялись ставки на балансирование прерываемых услуг и нагрузки, и другие механизмы улучшения энергоэффективности и управления спросом, в том числе, возможное развитие возобновляемых источников энергии и диспетчеризация;

д.е) в случае, когда допускается корректировка тарифа по стоимости пикового и непикового обслуживания, устанавливать ставки, зависящие от сезона и времени потребления;

д.ж) устранить перекрестное субсидирование с одной стороны между деятельностью по передаче и распределительной деятельностью и, с другой стороны, между деятельностью по поставке и торговой деятельностью, а также дискриминацию между пользователями системы или потребителями или различными категориями пользователей системы или потребителями;

д.з) в случае необходимости, для присоединения к передаточной и распределительной сетям, а также присоединения или существенного увеличения мощности присоединения к системам водоснабжения питьевой водой и водоотведения устанавливать экономически оправданную плату за присоединение;

д.и) установление тарифов, платы и связанных с ними правил и условий отражало распространенную международную практику;

е) устанавливает тарифы, плату или (и) верхние пределы цен; для тарифных целей Комиссия правомочна определять ступени напряжения в соответствии с методологиями, процедурами и критериями, утвержденными Комиссией, которые вместе с другими вопросами предусматривают обязанности регулируемых предприятий подготавливать тарифную заявку для каждой категории пользователей системы или (и) потребителей и вместе с соответствующим обоснованием представлять Комиссии. Правовой акт Комиссии об установлении тарифов, платы или (и) верхнего предела цен публикуется заранее в разумный срок до его вступления в силу;

ж) осуществляет надзор за применением тарифов, платы и соответствующих методологий и обеспечивает их надлежащее исполнение;

з) в целях регулирования деятельности, связанной с оперированием электроэнергетической системой и системой природного газа, и надзора за ними:

 з.а) пересматривает и утверждает правила справедливого и недискриминационного допуска третьих лиц к системам передачи и распределения электроэнергии и природного газа, а в случаях, предусмотренных настоящим Законом, – также к хранилищу природного газа и устройствам сжиженного природного газа, вносит изменения в указанные правила и осуществляет надзор за их выполнением; (22.12.2021 N1198)

з.б) устанавливает стандарты качества оказания услуг по оперированию электроэнергетической системой и системой природного газа и оказания услуг энергетическими предприятиями, в том числе, оказания вспомогательных и системных услуг и осуществляет надзор за их выполнением;

з.в) устанавливает механизмы компенсации за несоответствие деятельности энергетических предприятий стандартам качества, установленным Комиссией, и осуществляет надзор за их выполнением;

з.г) утверждает и отражает в соответствующем тарифе или плате инвестиционные планы регулируемых предприятий, подлежащих тарифному регулированию, и осуществляет надзор за их выполнением, при этом, в годовом отчете Комиссии отражает оценку указанных планов и, в случае необходимости, рекомендации в связи с внесением в них изменений;

з.д) осуществляет надзор за деятельностью операторов системы передачи, в том числе, эффективностью механизмов и методов, обеспечивающих баланс между поставкой и спросом;

з.е) пересматривает и утверждает правила сетей, подготовленные оператором соответствующей системы, и после консультаций с указанным оператором вносит изменения в эти правила; (22.12.2021 N1198)

з.ж) проверяет эффективность требований безопасности и надежности сетей исходя из правил соответствующих сетей и осуществляет надзор за их выполнением, а также устанавливает стандарты качества услуг и поставки и требования к ним, в случае необходимости путем сотрудничества с другими компетентными государственными органами;

з.з) в порядке, установленном настоящим Законом или (и) правилами соответствующих сетей, контролирует время, затраченное на присоединение к сети и ремонт сети операторами систем передачи и распределения;

з.и) обеспечивает в соответствии со статьей 87 настоящего Закона надзор за условиями допуска к хранилищу природного газа и хранению сетевого газа и их пересмотр. Указанное обязательство не включает в себя пересмотр тарифов, если допуск к хранилищу природного газа определяется в соответствии с пунктом 4 статьи 87 настоящего Закона;

з.к) контролирует правильное применение критериев, в соответствии с которыми определяется распространение пункта 4 или пункта 6 статьи 87 настоящего Закона на объект хранилища природного газа;

з.л) содействует в пределах своей компетенции надзору за осуществлением мер безопасности в энергетической деятельности в соответствии со статьями 138 и 143 настоящего Закона;

и) в целях регулирования и надзора за энергетическим рынком:

и.а) в пределах регулирующих полномочий, определенных настоящим Законом, регулирует и осуществляет надзор за осуществленной деятельностью на энергетических рынках;

и.б) в соответствии с требованиями настоящего Закона и Закона Грузии «О конкуренции» осуществляет надзор за уровнем и эффективностью открытия энергетических рынков, а также за конкуренцией на энергетических рынках, в том числе, за любыми случаями нарушения или запрещения конкуренции;

и.в) осуществляет надзор за прозрачностью энергетических рынков, в том числе, уровнем прозрачности оптовых и розничных цен и обеспечивает исполнение энергетическими предприятиями обязанностей, связанных с прозрачностью;

и.г) публикует по крайней мере один раз в год рекомендации о соответствии цен на поставки настоящему Закону и изданным на его основании подзаконным правовым актам и в случае необходимости дает указанные рекомендации другим компетентным государственным органам;

и.д) осуществляет надзор за ограничительной договорной практикой на энергетических рынках, в том числе, применением условий эксклюзивности, что может препятствовать крупным потребителям в оформлении договоров одновременно более чем с одним поставщиком, или ограничивать их выбор заключать подобные договоры;

и.е) соблюдает договорную свободу в отношении прерываемых договоров и долгосрочных договоров (сроком более чем на 10 лет), если указанные договоры соответствуют требованиям законодательства Грузии и Энергетического сообщества;

и.ж) разрабатывает и утверждает правила рынка двусторонних договоров, а для соответствующих сегментов организованного рынка пересматривает и утверждает правила рынка, подготовленные операторами рынка, и после консультаций с указанными операторами вносит изменения в эти правила, а также устанавливает виды платы, подлежащие применению операторами рынка, и осуществляет надзор за их деятельностью; (22.12.2021 N1198)

и.з) утверждает правила мониторинга энергетического рынка;

и.и) содействует совместимости обмена данными для важнейших процессов энергетического рынка на региональном уровне;

к) в целях трансграничной торговли электроэнергией и природным газом:

к.а) осуществляет надзор за выполнением условий, связанных с трансграничной торговлей электроэнергией и природным газом, в том числе, за удовлетворением соответствующих технических требований;

к.б) контролирует качество и доступность технических и коммерческих сведений о межсистемных соединителях, истребованных пользователями системы, чтобы у пользователей системы была возможность без дискриминации участвовать в соответствующих энергетических рынках;

к.в) осуществляет надзор за электроэнергетической системой и системой природного газа, в том числе, за управлением перегрузкой межсистемных соединителей и выполнением правил управления перегрузкой;

к.г) утверждает правила допуска к трансграничной инфраструктуре, подготовленной оператором соответствующей системы передачи, в том числе, процедуры распределения мощности и управления перегрузкой, с учетом скоординированных мероприятий на региональном уровне;

к.д) сотрудничает с компетентными регулирующими органами соответствующих сторон Энергетического сообщества и регулирующим советом Энергетического сообщества в связи с трансграничными вопросами;

л) в целях защиты прав потребителей и разрешения споров:

л.а) обеспечивает эффективность и осуществление мероприятий по защите прав потребителей вместе с другими компетентными государственными органами для гарантирования:

л.а.а) справедливого и недискриминационного обращения;

л.а.б) обслуживания высокого качества;

л.а.в) конкуренции и предотвращения ограничивающих деяний, направленных против конкуренции, с учетом требований настоящего Закона и Закона Грузии «О конкуренции»;

л.б) обеспечивает для потребителей доступность данных о потреблении, в простом, понятном, гармонизированном формате в масштабах страны для использования по необходимости и беспрепятственную доступность указанных данных для всех потребителей в соответствии со статьей 107 настоящего Закона;

л.в) рассматривает споры в соответствии со статьей 155 настоящего Закона и правилами рассмотрения споров, утвержденными Комиссией;

м) утверждает Положения об административном производстве;

н) в целях регулирования конкуренции в энергетическом секторе:

н.а) в соответствии с настоящим Законом и Законом Грузии «О конкуренции» обеспечивает регулирование вопросов и издание подзаконных нормативных актов, связанных с конкуренцией в энергетическом секторе;

н.б) в случае нарушения конкуренции налагает санкции на регулируемые предприятия в соответствии с Законом Грузии «О конкуренции»;

н.в) подзаконным нормативным актом устанавливает порядок и критерии определения рыночной доли, а также доминантного положения регулируемого предприятия на энергетическом рынке;

н.г) принимает решение о соответствии запланированной концентрации конкурентной среде и подзаконным нормативным актом определяет порядок представления Комиссии сообщения о концентрации и порядок его рассмотрения Комиссией; (22.12.2021 N1198)

н.д) подзаконным нормативным актом определяет порядок подачи Комиссии заявления/жалобы, связанной с нарушением конкуренции в энергетической сфере, лиц, уполномоченных на подачу заявления/жалобы, основы изучения и оценки случаев нарушения конкуренции, основы и порядок дознания по делу, порядок соблюдения конфиденциальности, истребования информации от соответствующего регулируемого предприятия или иной заинтересованной стороны и проверки субъекта на месте, а также в случае непредоставления информации, относящейся к делу, иные вопросы, связанные с применением санкций и осуществлением административного производства по делу;

н.е) подзаконным нормативным актом устанавливает порядок распространения программы сотрудничества, предусмотренного Законом Грузии «О конкуренции», и применения освобождения от ответственности;

о) разрабатывает рекомендации об использовании детекторов природного газа и монооксида углерода.

2. Комиссия правомочна устанавливать долгосрочные тарифы с учетом энергетической политики Грузии. Комиссия правомочна устанавливать долгосрочные тарифы также для сектора водоснабжения. Комиссия правомочна на основании тарифной заявки устанавливать для системы водоснабжения питьевой водой, находящейся во владении лицензиата водоснабжения, тарифы на водоснабжение по муниципалитетам. (15.07.2020 N7020)

3. Комиссия в соответствии с требованиями настоящего Закона при рассмотрении вопросов, касающихся установления тарифа, проводит открытые заседания. Комиссия при рассмотрении тарифной заявки и установлении тарифа опирается на:

а) обоснованную тарифную заявку, к которой прилагается аудиторская и финансовая информация;

б) процедуры рассмотрения тарифной заявки и принятие соответствующего постановления;

в) процедуры комментирования потребителями и другими заинтересованными сторонами вопроса установления тарифа;

г) процедуры сбора и получения дополнительной информации, необходимой для оценки тарифной заявки;

д) процедуры установления финансового возмещения платы за регулирование.

4. Комиссия утверждает тариф в 180-дневный срок после подачи тарифной заявки в Комиссию, если она удовлетворяет требованиям, установленным Комиссией для тарифной заявки.

41. Комиссия правомочна утвердить план действий и учредить учебно-исследовательский центр в организационно-правовой форме непредпринимательского (некоммерческого) юридического лица с целью проведения специальных учебных курсов/осуществления программ для проведения исследований по идентификации и решению проблем в секторах электроэнергетики, природного газа и водоснабжения, повышения сознания общества по связанным с ними актуальным вопросам, профессионального развития и повышения квалификации лиц, занятых в указанных секторах, и других заинтересованных лиц. (22.12.2021 N1198)

42. Комиссия правомочна для целей функционирования учебно-исследовательского центра выделять из бюджета Комиссии соответствующие суммы, получать гранты и другие источники финансирования, а также финансировать из бюджета Комиссии программы/проекты поддержки учебно-исследовательского центра. (22.12.2021 N1198)

5. Комиссия правомочна в порядке, установленном законодательством Грузии, принимать другие правовые акты, прямо не предусмотренные настоящим Законом, но вытекающие из компетенции Комиссии.

6. Комиссия выполняет также иные функции, возложенные на нее настоящим Законом и иными законодательными актами Грузии.

7. Предусмотренные настоящим Законом правила, условия, критерии, стандарты, механизмы, методы и иные требования, подлежащие принятию Комиссией, утверждаются нормативными административно-правовыми актами – постановлениями и не обязательно, чтобы они были собраны только в одном конкретном акте.

 

Статья 30. Регулирующие полномочия Комиссии

1. Комиссия для выполнения функций, предусмотренных статьей 29 настоящего Закона, правомочна:

а) для полноценного и надлежащего осуществления полномочий в порядке, установленном настоящим Законом и изданными на его основании подзаконными актами, требовать любую информацию:

а.а) от регулируемого предприятия;

а.б) от компетентных государственных органов и других публичных учреждений, которые исходя из своих прямых обязанностей владеют указанной информацией;

б) в случае необходимости, требовать у операторов системы изменения условий для обеспечения их пропорциональности и использования недискриминационным путем. Данное право не включает в себя пересмотр тарифов, если допуск к хранилищу природного газа определяется в соответствии с пунктом 4 статьи 87 настоящего Закона;

в) устанавливать временные тарифы на передачу, распределение, водоснабжение и публичные услуги, предусмотренные статьей 9 настоящего Закона, и определять надлежащие компенсационные меры, если окончательные тарифы будут отличаться от временных тарифов; (22.12.2021 N1198)

г) начать процедуры публичного обсуждения и сотрудничества в порядке, установленном статьей 24 настоящего Закона, если указанное требуется для сбора необходимой информации, гармонизации регулирующей практики, обоснования подлежащих принятию решений или оценки правовых или (и) регулирующих путей, предложенных для разрешения проблемы;

д) начать и проводить исследования в связи с функционированием энергетических рынков в Грузии, принимать решения и применять любые необходимые и пропорциональные меры для поощрения эффективной конкуренции и исправного функционирования энергетических рынков;

е) принимать правовые акты, обязательные для выполнения регулируемыми предприятиями, необходимые для надлежащего исполнения настоящего Закона, иных законодательных и подзаконных актов Грузии;

ж) налагать в соответствии со статьей 153 настоящего Закона эффективные, пропорциональные и превентивные санкции на регулируемые предприятия, которые не исполняют обязательства, предусмотренные настоящим Законом, иными соответствующими законодательными и подзаконными актами Грузии или правовыми актами компетентных органов Энергетического сообщества, обязательными для исполнения;

з) в соответствии со статьей 155 настоящего Закона в целях рассмотрения споров обладать полномочиями, необходимыми для выдачи указаний и проведения дознания;

и) рассматривать заявку, поданную регулируемым предприятием, в целях установления тарифа, принимать решение о ее принятии в публичное административное производство, установлении недостатков или оставлении без рассмотрения, кроме случаев, предусмотренных настоящим Законом, устанавливать тариф, а также пересматривать тарифы по своей инициативе.

2. Согласие любого вида, выданное Комиссией или компетентными органами Энергетического сообщества в соответствии с настоящим Законом, не должно препятствовать осуществлению в будущем Комиссией или другими компетентными государственными органами их полномочий, определенных законодательством Грузии, в том числе, наложению штрафов.

3. Правовые акты, принятые Комиссией, должны быть обоснованными. Указанные акты должны быть доступными публично, с учетом требований соблюдения конфиденциальности, установленных статьей 23 настоящего Закона.

 

Статья 31. Дополнительные функции и регулирующие полномочия Комиссии

1. В случае, если в соответствии со статьей 46 настоящего Закона, назван независимый оператор системы, кроме функций и регулирующих полномочий, установленных статьями 29 и 30 настоящего Закона, Комиссия:

а) осуществляет надзор за исполнением обязательств, установленных настоящим Законом, собственником системы передачи и независимым операторомсистемы, а в случае неисполнения обязательств правомочна налагать штрафы в соответствии со статьей 153 настоящего Закона;

б) в целях обеспечения исполнения обязательств независимым операторомсистемы осуществляет надзор за отношениями и коммуникацией между независимым оператором системы и собственником системы передачи, в том числе, утверждает договоры, заключаемые между сторонами, и в случае подачи одной из сторон заявки на рассмотрение спорного вопроса действует как орган, разрешающий споры;

в) без ограничения процедуры, определенной статьей 53 настоящего Закона, правомочна утверждать инвестиционную программу для плана развития передаточной сети на первые 10 лет в процессе сертификации независимого оператора системы, а также рассматривать 10-летние планы развития передаточной сети, которые ежегодно представляет независимый оператор системы по согласованию с собственником системы передачи;

г) обеспечивает, чтобы тариф на передачу, установленный для независимого оператора системы, включал в себя оплату собственника системы передачи в размере, утвержденном Комиссией, что обеспечивает надлежащую оплату сетевых активов и осуществленных в них, подлежащих учету новых инвестиций, если указанные инвестиции осуществлены экономически оправданным и эффективным путем;

д) правомочна осуществлять проверку собственника системы передачи и независимого оператора системы на месте, в том числе, без предварительного уведомления.

2. Контроль за исполнением собственником системы передачи обязательств, установленных пунктом 3 статьи 47 настоящего Закона, осуществляется путем тесного сотрудничества между Комиссией и соответствующими учреждениями, уполномоченными законодательством Грузии.

 

Раздел IV. Производство

Глава VIII. Производство электроэнергии

 

Статья 32. Условия производства электроэнергии

1. Строительство объектов производства электроэнергии и связанных с ними устройств, уход за ними и их содержание, оперирование и присоединение к передаточной сети или (и) распределительной сети должны соответствовать техническим стандартам, нормам и другим обязательным условиям, установленным законодательством Грузии, в том числе, Правилами передаточной сети электроэнергии, или (и) Правилами распределительной сети электроэнергии с учетом требований, связанных с охраной окружающей среды, безопасности общества и собственности.

2. Производство электроэнергии, кроме случаев, предусмотренных пунктом 3 статьи 11 настоящего Закона, подлежит обязательному лицензированию в порядке, установленном Законом Грузии «О лицензиях и разрешениях», настоящим Законом и правилами лицензирования, утвержденными Комиссией.

 

Статья 33. Права производителя электроэнергии

Производитель электроэнергии правомочен:

а) производить электроэнергию посредством объекта, принятого в эксплуатацию, и источника энергии, указанного в лицензионных условиях, с соблюдением технических характеристик, установленных соответствующей лицензией и законодательными актами Грузии, и требований, связанных с охраной окружающей среды;

б) заключать договоры купли-продажи электроэнергии с соблюдением условий, установленных настоящим Законом и Правилами рынка электроэнергии;

в) заключать договоры о балансировании и оказании вспомогательных услуг с соблюдением условий, установленных настоящим Законом и принятыми на его основании соответствующими подзаконными нормативными актами;

г) иметь доступ к системе передачи электроэнергии или (и) системе распределения электроэнергии в соответствии с условиями, установленными настоящим Законом, Правилами передаточной сети электроэнергии, Правилами распределительной сети электроэнергии и иными законодательными или подзаконными актами Грузии;

д) пользоваться иными правами, предусмотренными законодательством Грузии.

 

Статья 34. Обязанности производителя электроэнергии

1. Производитель электроэнергии обязан:

а) выполнять требования и условия, установленные настоящим Законом и соответствующей лицензией;

б) иметь учетное устройство, по которому можно вести учет электроэнергии, поставленной в соответствующую сеть;

в) удовлетворять требования, установленные Правилами передаточной сети электроэнергии и Правилами распределительной сети электроэнергии;

г) выполнять операционные инструкции, выданные оператором соответствующей системы передачи или (и) оператором системы распределения, в том числе, указания, связанные с диспетчеризацией, балансированием электроэнергии, аварийными ситуациями в системе и оказанием вспомогательных услуг;

д) выполнять требования энергоэффективности и охраны окружающей среды;

е) при участии в рынке электроэнергии подчиняться правилам, установленным нормативными актами, регулирующими конкуренцию, в том числе, правилам, запрещающим необоснованное ограничение мощности и необоснованное сокращение производства электроэнергии;

ж) сохранять надлежащее эксплуатационное состояние объектов производства электроэнергии, обеспечивать их непрерывную операционную готовность и безопасное оперирование в соответствии с техническими и иного вида стандартами и требованиями. Исполнение этого обязательства подлежит надзорной проверке;

з) в случае требования передавать оператору системы передачи или оператору системы распределения данные и информацию, необходимые для оперирования и управления электроэнергетической системой;

и) обеспечивать для оператора системы передачи или оператора системы распределения свободный доступ к устройствам объекта производства электроэнергии, которые используются в целях резерва и оказания вспомогательных услуг, а также для транспортировки потоков электроэнергии, передачи или распределения электроэнергии;

к) правилами и условиями, установленными Правилами сетей, учитывать надлежащие рекомендации оператора системы передачи или (и) оператора системы распределения о замене установок и оснащения объекта производства электроэнергии;

л) исходя из операционных нужд и нужд управления системой и в соответствии с планом развития передаточной сети или (и) распределительной сети электроэнергии содержать и улучшать те установки и оснащение объекта производства электроэнергии, которые также используются для передачи или распределения электроэнергии. Исполнение этого обязательства подлежит надзорной проверке.

2. Производитель электроэнергии, осуществляющий оперирование объектом производства электроэнергии с номинальной мощностью 100 или более киловатт, обязан хранить и в соответствии с международными обязательствами, взятыми Грузией, для надлежащих государственных органов, операторов системы и компетентных международных органов сделать доступными почасовые данные объекта производства электроэнергии, необходимые для перепроверки диспетчерских операционных решений и действий, связанных с куплей и продажей электроэнергии (в том числе, предложением цен) участниками организованных рынков электроэнергии, аукционов межсистемных соединителей и рынков двусторонних договоров. (22.12.2021 N1198)

3. Данные, предусмотренные пунктом 2 настоящей статьи, вместе с другой информацией должны включать в себя данные о доступной мощности производства электроэнергии и гарантированных резервах, в том числе, о предложении цен и распределении гарантированных резервов при производстве электроэнергии на уровне каждого объекта производства электроэнергии.

4. Комиссия осуществляет надзор за применением принципов справедливой конкуренции и, в случае необходимости, правомочна требовать принятия специальных мер для исполнения указанных принципов у отдельных производителей электроэнергии и других электроэнергетических предприятий.

5. Каждый производитель электроэнергии обязан в надлежащей форме подготавливать и публиковать программу мероприятий по улучшению энергоэффективности и годовой отчет о результатах осуществления этих мероприятий.

6. Если Правительство Грузии посчитает необходимым установить дополнительные требования для улучшения энергоэффективности процесса производства электроэнергии, оно правомочно для отдельных технологий установить минимальный уровень эффективности, который должен быть достигнут при строительстве новых объектов или реконструкции существующих объектов производства электроэнергии.

7. Для электростанций малых мощностей правовыми актами, определяющими обязанности производителя электроэнергии, могут определяться упрощенные требования без ограничения требований, предусмотренных настоящей статьей.

 

Статья 35. Тендер на новые мощности производства электроэнергии

Правительство Грузии правомочно в соответствии с законодательством Грузии, для строительства новой мощности производства электроэнергии, в том числе, увеличения имеющейся мощности производства электроэнергии, проводить тендер или применять иную процедуру подбора, предусмотренную законодательством Грузии. Правительство Грузии утверждает правила и условия тендера, которые должны выполняться прозрачно и без дискриминации.

 

Статья 36. Пробный запуск или (и) комплексное опробование объекта производства электроэнергии в целях приема в эксплуатацию

1. Предприятие, которое построило объект производства электроэнергии или осуществило его реконструкцию, в том числе, увеличило его мощность и в порядке, установленном законодательством Грузии, и с соблюдением технических требований присоединило к передаточной сети или распределительной сети электроэнергии, для пробного запуска или (и) комплексного опробования объекта производства электроэнергии в целях приема в эксплуатацию должно обратиться к тому оператору системы передачи или оператору системы распределения, к сети которого присоединен указанный объект. Представители соответствующего оператора системы передачи участвуют в процессе пробного запуска или (и) комплексного опробования объекта производства электроэнергии.

2. Оператор системы передачи и оператор системы распределения осуществляют пробный запуск или (и) комплексное опробование объекта производства электроэнергии и выдают согласие на его прием в эксплуатацию в порядке, установленном Правилами передаточной сети электроэнергии или (и) Правилами распределительной сети электроэнергии и иными подзаконными актами. Если правилами соответствующей сети не установлено иное, оператор надлежащей системы должен объявить согласие на прием в эксплуатацию или об отказе в приеме в эксплуатацию объекта производства электроэнергии в течение не менее 90 календарных дней после пробного запуска данного объекта.

3. Предприятие, владеющее объектом производства электроэнергии, в предусмотренный пунктом 2 настоящей статьи период приема в эксплуатацию не обязан соискать лицензию на производство электроэнергии для пробного запуска или (и) комплексного опробования объекта производства электроэнергии.

4. Купля и продажа электроэнергии, произведенной в период приема в эксплуатацию объекта производства электроэнергии, регулируются Правилами рынка электроэнергии. (22.12.2021 N1198)

5. Производство электроэнергии объектом производства электроэнергии, принятого в эксплуатацию, допускается на основании лицензии на производство электроэнергии, выданной в соответствии с главой V настоящего Закона, а в случаях, предусмотренных пунктом 3 статьи 11 этого же Закона, – на основании документа, удостоверяющего прием в эксплуатацию объекта производства электроэнергии, выданного правомочным органом.

 

Статья 37. Содействие производству электроэнергии

1. Содействие производству электроэнергии регулируется прозрачно и без дискриминации с учетом экономической целесообразности, минимальных затрат конечного потребителя и электроэнергетического баланса и критериев влияния на оперирование электроэнергетической системой Грузии.

2. Производство электроэнергии из возобновляемых источников энергии и когенерация высокой эффективности может поощряться механизмами поощрения и поддержки, определенными в соответствии с правилами и условиями, установленными законодательными актами Грузии или нормативными актами Правительства Грузии, для достижения того уровня производства электроэнергии из возобновляемых источников энергии или (и) комбинированного производства электроэнергии и тепловой энергии, который установлен для Грузии соответствующим законодательством Энергетического сообщества.

3. Правила и условия, предусмотренные пунктом 2 настоящей статьи, должны включать в себя соответствующие механизмы поощрения и поддержки, права и обязанности электроэнергетических предприятий, условия поощренного производства электроэнергии и связанные регулирующие требования.

4. Содействие производству электроэнергии, в том числе, оценка всех поощрительных или (и) поддерживающих мероприятий, должны осуществляться с учетом требований настоящего Закона и, в случае необходимости, обосновываться в соответствии с законодательством Грузии, регулирующим конкуренцию или (и) государственную помощь.

 

Статья 38. Электростанция микромощности

1. Конечный потребитель или группа конечных потребителей – владеющие электростанцией микромощности/пользователи электростанции микромощности правомочны присоединять электростанцию микромощности к распределительной сети электроэнергии и избыточную электроэнергию, произведенную указанной электростанцией, определенную в соответствии с правовым актом Комиссии, поставлять в распределительную сеть электроэнергии в соответствии с условиями, установленными Правилами распределительной сети электроэнергии, и условиями поставки. (22.12.2021 N1198)

 2. Право на покупку избыточной электроэнергии, произведенной электростанцией микромощности и поставленной в распределительную сеть электроэнергии имеет любой поставщик электроэнергии в соответствии с правилами поставки электроэнергии, а в случаях и на условиях, определенных этими же правилами, избыточную электроэнергию покупает тот поставщик универсальных услуг, в ареале обслуживания которого расположена указанная электростанция, или (и) другой поставщик электроэнергии, на которого в порядке, установленном настоящим Законом, возложено обязательство по публичному обслуживанию. Условия пользования избыточной электроэнергией конечным потребителем или группой конечных потребителей, в том числе, условия погашения электроэнергии, производимой электростанцией микромощности, и потребленной электроэнергии, а также стоимость приобретения избыточной электроэнергии устанавливает Комиссия. (22.12.2021 N1198)

3. На производство электроэнергии электростанцией микромощности и поставку избыточной электроэнергии в распределительную сеть электроэнергии не распространяется регулирующий режим, установленный настоящим Законом, Законом Грузии «О лицензиях и разрешениях» и Законом Грузии «О плате за регулирование». На электростанции микромощности законодательство Грузии, регулирующее рыночные отношения в секторе электроэнергетики, распространяется только в случаях, прямо предусмотренных настоящим законодательством.

4. Конечный потребитель или группа конечных потребителей, которые производят электроэнергию посредством электростанции микромощности и поставляют избыточную электроэнергию в распределительную сеть, освобождаются от уплаты стоимости системных услуг и услуг по оперированию рынком электроэнергии.

5. Для обеспечения устойчивости и стабильного функционирования электроэнергетической системы суммарная мощность электростанций микромощности, присоединенных к распределительной сети электроэнергии, не должна превышать максимальный размер, установленный Комиссией. Комиссия определяет и устанавливает указанный размер на основе консультаций с операторами системы.

 

Глава IX.

Производство природного газа

 

Статья 39. Обязательные условия производства природного газа

1. Производство природного газа может осуществлять предприятие, имеющее авторизацию на обработку природного газа в устройстве, принятом в эксплуатацию, и осуществляющее оперирование этим устройством в порядке, установленном Законом Грузии «О нефти и газе» и соответствующими подзаконными нормативными актами.

2. Все производители природного газа, удовлетворяющие требованиям, установленным пунктом первым настоящей статьи, после регистрации оператором рынка природного газа в качестве участника рынка правомочны осуществлять торги в соответствии с Правилами рынка природного газа.

 

Статья 40. Права производителя природного газа

1. Для целей настоящего Закона производитель природного газа правомочен:

а) заключать договоры купли-продажи природного газа в соответствии с условиями, установленными настоящим Законом и Правилами рынка природного газа;

б) заключать договоры о балансировании или (и) оказании вспомогательных услуг с соблюдением условий, установленных настоящим Законом, Правилами передаточной сети природного газа или (и) Правилами распределительной сети природного газа, а после создания балансового рынка природного газа и организованных рынков вспомогательных услуг – также с соблюдением условий, определенных Правилами рынка природного газа;

в) иметь доступ к системе передачи или (и) системе распределения природного газа в соответствии с условиями, установленными настоящим Законом, Правилами передаточной сети природного газа, Правилами распределительной сети природного газа и иными законодательными нормативными актами Грузии.

2. Производитель природного газа правомочен пользоваться иными правами, предоставленными законодательством Грузии.

 

Статья 41. Обязанности производителя природного газа

1. Для целей настоящего Закона производитель природного газа обязан:

а) выполнять требования и условия, установленные настоящим Законом, Правилами рынка природного газа и иными законодательными и подзаконными правовыми актами Грузии;

б) удовлетворять техническим и операционным требованиям, установленным Правилами передаточной сети природного газа и Правилами распределительной сети природного газа;

в) выполнять требования энергоэффективности и охраны окружающей среды;

г) сделать доступными для оператора системы передачи и оператора системы распределения данные и информацию, необходимые для оперирования и управления системой природного газа;

д) обеспечивать для оператора системы передачи или оператора системы распределения свободный доступ к оснащению объекта производства природного газа, которое используется для поставки природного газа соответственно в передаточную или распределительную сеть природного газа.

2. Если Правительство Грузии посчитает необходимым установить дополнительные требования для улучшения энергоэффективности процесса производства природного газа, оно правомочно для отдельных технологий установить минимальный уровень эффективности, который должен быть достигнут при строительстве новых объектов или реконструкции существующих объектов производства природного газа.

3. Требования подпунктов «б» и «д» пункта первого настоящей статьи также распространяются на лицензиата транспортировки природного газа, регулируемого Законом Грузии «О нефти и газе».

 

Раздел V. Передача

Глава Х.

Статус и наименование оператора системы передачи

 

Статья 42. Статус оператора системы передачи

1. Передача – деятельность, отнесенная к сфере общественного интереса, которая включает в себя передачу электроэнергии или природного газа в передаточной сети, оперирование, уход, содержание и развитие передаточной сети в соответствии с экономическими условиями и связанные с ней другие виды деятельности, которые необходимы для безопасного, надежного и эффективного функционирования электроэнергетической системы и системы природного газа

2. Деятельность по передаче осуществляет оператор системы передачи в порядке, установленном настоящим Законом и другими законодательными и подзаконными правовыми актами Грузии, регулирующими энергетический сектор.

3. Оператор системы передачи – специальное и независимое энергетическое предприятие, которое является юридическим лицом частного права, учрежденным в соответствии с законодательством Грузии. Оператор системы передачи при осуществлении своих полномочий должен быть независимым от деятельности по производству, распределению, поставке и торговле и коммерческих интересов, связанных с указанными видами деятельности.

4. Оператор системы передачи не правомочен покупать или (и) продавать электроэнергию или природный газ, кроме случаев, прямо предусмотренных настоящим Законом. Оператор системы передачи вправе закупать электроэнергию или природный газ для возмещения потерь в передаточной сети, а природный газ – для собственного потребления (для работы компрессора и предварительного нагрева газа), а также в случае, предусмотренном подзаконными актами, принятыми на основании настоящего Закона, покупать или (и) продавать электроэнергию или природный газ в целях балансирования.

5. Оператор системы передачи правомочен осуществлять свою деятельность, если он удовлетворяет условиям статьи 43 настоящего Закона.

6. Независимость оператора системы передачи от видов деятельности, предусмотренных пунктом 3 настоящей статьи, должна быть достигнута и в дальнейшем обеспечена посредством обособления в соответствии с условиями, установленными главой XI настоящего Закона.

 

Статья 43. Авторизация оператора системы передачи

1. Комиссия осуществляет авторизацию оператора системы передачи путем выдачи лицензии на деятельность по передаче. Лицензия выдается в соответствии с условиями, установленными Законом Грузии «О лицензиях и разрешениях», главой V настоящего Закона и правилами лицензирования, утвержденными Комиссией.

2. Лицензия на деятельность по передаче может быть выдана оператору системы передачи, сертифицированному в порядке, установленном статьей 50 настоящего Закона.

 

Глава XI.

Обособление оператора системы передачи

 

Статья 44. Модель обособления оператора системы передачи

1. Правительство Грузии принимает решение о модели обособления оператора системы передачи. Комиссия по согласованию с Секретариатом Энергетического сообщества представляет Правительству Грузии модель обособления оператора системы передачи и план действия по его осуществлению.

2. Модель обособления оператора системы передачи – это имущественное обособление, предусмотренное статьей 45 настоящего Закона.

3. Если по состоянию на 6 октября 2011 года или ранее оператор системы передачи был отнесен к вертикально интегрированному предприятию, то в виде исключения из модели имущественного обособления, определенного пунктом 2 настоящей статьи, может быть использована модель оператора независимой системы в соответствии со статьями 46 и 48 настоящего Закона.

4. Не разрешается замещение осуществленной модели обособления оператора системы передачи другой такой моделью, которая подразумевает более низкое качество независимости оператора системы передачи и влечет более тесную связь оператора системы передачи с вертикально интегрированным предприятием или его частью либо увеличение зависимости от него.

5. Не разрешается препятствовать мерам, принятым в целях осуществления модели имущественного обособления, предусмотренного статьей 45 настоящего Закона, оператором системы передачи или (и) собственником системы передачи.

6. Требования обособления не распространяются на горизонтально интегрированное электроэнергетическое предприятие и горизонтально интегрированное предприятие природного газа.

 

Статья 45. Имущественное обособление

1. Энергетическое предприятие, владеющее системой передачи, должно действовать как оператор системы передачи и в соответствии с пунктом первым статьи 43 настоящего Закона соискать лицензию на деятельность по передаче.

2. В целях обеспечения независимости оператора системы передачи не разрешается, чтобы одно и то же лицо:

а) которое прямо или косвенно контролирует энергетическое предприятие, осуществляющее любую деятельность по производству или поставке, одновременно прямо или косвенно контролировало или осуществляло какое-либо право в отношении оператора системы передачи или передаточной сети;

б) которое прямо или косвенно осуществляет контроль за оператором системы передачи или передаточной сетью, одновременно прямо или косвенно контролировало энергетическое предприятие, осуществляющее любую деятельность по производству или поставке, или осуществляло какое-либо право в отношении него;

в) которое назначает членов наблюдательного совета, управляющего совета или представительного органа оператора системы передачи или предприятия – собственника передаточной сети, одновременно прямо или косвенно контролировало энергетическое предприятие, осуществляющее любую деятельность по производству или поставке, или осуществляло какое-либо право в отношении него;

г) одновременно являлось членом как энергетического предприятия, осуществляющего любую деятельность по производству или поставке, так и членом наблюдательного совета, управляющего совета или представительного органа оператора системы передачи или передаточной сети.

3. Права, указанные в пункте 2 настоящей статьи, включают в себя:

а) право голосования;

б) право назначения членов наблюдательного совета, управляющего совета или представительного органа;

в) право владения большинством акций (доли).

4. Условия, предусмотренные пунктом 2 настоящей статьи, распространяются и в том случае, если два или более энергетических предприятия – собственники системы передачи учреждают совместное предприятие, которое выполняет функции оператора системы передачи в двух или более странах. Не разрешается какому-либо другому предприятию участвовать в совместном предприятии, если оно не авторизовано в качестве оператора системы в результате исполнения требований обособления и сертификации в порядке, установленном законодательством Грузии.

5. Если лицо, предусмотренное пунктом 2 настоящей статьи, является государственным органом Грузии, органом муниципалитета или иным публичным учреждением, двумя отдельными публичными учреждениями, одно из которых контролирует оператора системы передачи или передаточную сеть, а другое – энергетическое предприятие, осуществляющее любую деятельность по производству или поставке, оно не будет признано одним и тем же лицом. (15.07.2020 N7020)

6. Не разрешается передача оператором системы передачи, относившимся к вертикально интегрированному предприятию, коммерчески сенситивной информации или персонала энергетическому предприятию, осуществляющему любую деятельность по производству или поставке.

 

Статья 46. Независимый оператор системы

1. Комиссия правомочна в виде исключения из имущественного обособления, установленного статьей 45 настоящего Закона, осуществлять авторизацию независимого оператора системы в соответствии с условиями, определенными пунктом 3 статьи 44 настоящего Закона.

2. Авторизация независимого оператора системы допускается только в том случае, если:

а) кандидат в независимые операторы системы удовлетворяет требованиям, установленным пунктом 2 статьи 45 настоящего Закона;

б) кандидат в независимые операторы системы владеет необходимыми финансовыми, техническими, физическими и людскими ресурсами, для того, чтобы выполнять функции и обязанности, предусмотренные статьями 51 и 52 настоящего Закона;

в) кандидат в независимые операторы системы берет обязательства по выполнению десятилетнего плана развития передаточной сети в соответствии со статьей 53 настоящего Закона;

г) собственник системы передачи заявляет, что имеет надлежащую возможность для выполнения обязательств, установленных пунктом 3 статьи 47 настоящего Закона, в подтверждение чего представляет кандидата в независимые операторы системы и проекты предварительно согласованных с другими соответствующими предприятиями (при наличии такой необходимости) договоров, подлежащих оформлению;

д) кандидат в независимые операторы системы имеет надлежащую возможность исполнять обязанности, связанные с допуском к системе передачи, что подразумевает вместе с другими вопросами сотрудничество с операторами системы передачи на европейском и региональном уровнях.

 

Статья 47. Функции оператора независимой системы и собственника системы передачи

1. Авторизованный в соответствии со статьей 46 настоящего Закона независимый оператор системы обязан обеспечивать:

а) предоставление права допуска третьих лиц к системе и управление пользованием указанным правом, в том числе, администрирование соответствующих тарифов и платы;

б) оперирование системой передачи, уход за ней, ее содержание и развитие, а также долгосрочная возможность удовлетворения системой передачи разумного требования посредством соответствующего инвестиционного планирования. При развитии системы передачи независимый оператор системы несет ответственность за планирование новой инфраструктуры (в том числе, соискание соответствующей авторизации), строительство и прием в эксплуатацию. В этих целях он действует как оператор системы передачи в соответствии со статьями 51 и 52 настоящего Закона.

2. Собственник системы передачи не несет ответственность за инвестиционное планирование, предоставление права допуска третьих лиц к системе и управление пользованием указанным правом.

3. Если независимый оператор системы авторизован, собственник системы передачи обязан:

а) сотрудничать с независимым оператором системы и содействовать ему в выполнении его функций, в том числе, предоставлять всю необходимую информацию;

б) финансировать инвестиции, осуществление которых независимый оператор системы решил путем сотрудничества с собственником системы передачи и согласования с Комиссией, или выдать согласие на финансирование этих инвестиций другим заинтересованным лицом, в том числе, независимым оператором системы. В этом случае любой финансовый договор требует согласия Комиссии. Комиссия до выдачи такого согласия проводит консультации с независимым оператором системы, собственником системы передачи и другими заинтересованными лицами;

в) обеспечивать страхование ответственности, связанной с активами передаточной сети, кроме ответственности, связанной с функциями независимого оператора системы;

г) представлять надлежащее обеспечение в целях содействия финансированию расширения сети, кроме случаев, если в соответствии с подпунктом «б» настоящего пункта он выдал согласие на финансирование инвестиций другим заинтересованным лицом, в том числе, независимым оператором системы.

4. Независимый оператор системы должен владеть активами передаточной сети с согласия собственника системы передачи и в форме, установленной законодательством Грузии. Комиссия утверждает договор, заключенный между собственником системы передачи и независимым оператором системы, о передаче во владение активов передаточной сети, в том числе, оплату собственника системы.

 

Статья 48. Независимость собственника системы передачи

1. Если независимый оператор системы авторизован в соответствии со статьей 46 настоящего Закона, собственник системы передачи, который является частью вертикально интегрированного предприятия, по меньшей мере с точки зрения правовой формы, организационного устройства и принятия решений, должен быть независимым от другой деятельности, не связанной с передачей, распределением или хранением.

2. Для обеспечения независимости собственника системы передачи, установленной пунктом первым настоящей статьи, необходимо удовлетворять следующие минимальные требования:

а) недопустимость участия лиц, ответственных за управление, собственником системы передачи в корпоративных структурах интегрированного предприятия, прямо или косвенно ответственных за каждодневную деятельность, связанную с производством, распределением, поставкой или (и) торговлей;

б) принятие надлежащих мер по обеспечению учета профессиональных интересов лиц, ответственных за управление собственником системы передачи, для обеспечения их возможностей действовать независимо;

в) создание собственником системы передачи программы соответствия, которая определяет меры, подлежащие принятию для предотвращения дискриминационных деяний, и обеспечивает надлежащий контроль за их принятием. В этих целях указанная программа соответствия должна определять специальные обязанности занятых лиц. Лицо или орган, ответственные за надзор за соответствующей программой, подготавливают годовой отчет об осуществленных мероприятиях, и представляет его Комиссии. Годовой отчет издается публично.

 

Статья 49. Надзор за обособлением оператора системы передачи

1. Комиссия осуществляет надзор за непрерывным соответствием оператора системы передачи требованиям независимости и обособления невзирая на требуемый уровень независимости или (и) использованную модель обособления.

2. Комиссия оценивает соответствие оператора системы передачи требованиям независимости и обособления и повторно начинает процедуру сертификации, предусмотренную главой XII настоящего Закона, в следующих случаях:

а) на основании предусмотренного пунктом 3 настоящей статьи уведомления оператора системы передачи;

б) по собственной инициативе, если она владеет информацией о том, что запланированные изменения прав или влияния, связанного с оператором системы передачи, могут повлечь несоответствие оператора системы передачи требованиям независимости и обособления, или если существует разумное предположение о наличии такого несоответствия;

в) на основании обоснованного требования Секретариата Энергетического сообщества.

3. Оператор системы передачи должен уведомить Комиссию обо всех запланированных сделках, которые могут повлечь необходимость проведения повторной оценки соответствия требованиям независимости и обособления оператора системы передачи.

4. Комиссия принимает решение о соответствии оператора системы передачи требованиям независимости и обособления после получения уведомления оператора системы передачи в соответствии с пунктом 2 настоящей статьи, получения обоснованного требования Секретариата Энергетического сообщества или по собственной инициативе не позднее 4 месяцев после начала проверки. Днем начала проверки по инициативе Комиссии будет считаться день начала проверки оператора системы передачи, который указывается в соответствующем акте Комиссии о начале проверки.

5. Если Комиссия посчитает, что оператор системы передачи не соответствует требованиям независимости или (и) обособления, оператор системы передачи должен устранить несоответствие в разумный срок, определенный Комиссией, и представить Комиссии документы, данные и информацию, удостоверяющие указанное. Оператор системы передачи пользуется временной авторизацией соответствующей деятельности до принятия Комиссией окончательного решения об устранении несоответствия.

6. Повторная процедура сертификации, предусмотренная настоящей статьей, должна осуществляться в порядке, установленном статьей 50 настоящего Закона.

7. Если Комиссия считает, что оператор системы передачи не устранил несоответствие требованиям независимости или (и) обособления, Комиссия может принять решение об отмене лицензии в порядке, установленном Законом Грузии «О лицензиях и разрешениях» или (и) наложении штрафа на оператора системы передачи в соответствии со статьей 153 настоящего Закона.

 

Глава XII.

 Сертификация оператора системы передачи

 

Статья 50. Сертификация оператора системы передачи

1. Энергетическое предприятие письменно уведомляет Комиссию о выполнении требований обособления, установленных главой XI настоящего Закона для оператора системы передачи, и представляет документы, данные и информацию, удостоверяющие указанное.

2. Комиссия в 4-месячный срок после представления в надлежащем порядке оператором системы передачи уведомления и всех необходимых документов, данных и информации рассматривает вопрос о сертификации оператора системы передачи и направляет свое решение о сертификации или об отказе в ней до вступления его в силу Секретариату Энергетического сообщества не менее чем в месячный срок для представления Секретариатом Энергетического сообщества своих соображений. Комиссия принимает окончательное решение в 2-месячный срок после представления соответствующего решения Секретариату Энергетического сообщества. Если после истечения указанного срока решение о сертификации или об отказе в сертификации оператора системы передачи не будет принято, оператор системы передачи будет считаться сертифицированным.

3. Процедура представления уведомления Комиссии в целях сертификации оператора системы передачи (в том числе, и в случае, если он находится под контролем лиц – резидентов третьих стран), предусмотренной настоящей статьей, принятия Комиссией решения о сертификации оператора системы передачи и согласования с Энергетическим сообществом определяется Правилами сертификации оператора системы передачи, утвержденными Комиссией.

4. До завершения процедуры сертификации оператора системы передачи Комиссия и Секретариат Энергетического сообщества правомочны в любое время требовать от оператора системы передачи или (и) собственника системы передачи или (и) энергетических предприятий, осуществляющих производство или поставку, любую информацию в связи с исполнением обязанностей, предусмотренных настоящей статьей. Комиссия и Секретариат Энергетического сообщества обязаны обеспечивать соблюдение конфиденциальности информации, содержащей коммерческую тайну.

 

Глава XIII.

Оператор системы передачи

 

Статья 51. Функции оператора системы передачи

1. Оператор системы передачи, независимо от модели его обособления, обеспечивает строительство безопасной, надежной и эффективной системы передачи, оперирования ей, уход за ней и ее содержание и развитие в соответствии с экономическими условиями, для того чтобы защитить как открытый рынок, так и обеспечить долгосрочную способность системы передачи – обеспечивать разумные требования к передаче электроэнергии или природного газа в пределах определенной территории и соответствующие средства для исполнения обязательств по оказанию им услуг. Оператор системы передачи обязан при осуществлении своей деятельности учитывать природоохранные вопросы.

2. Оператор системы передачи осуществляет услуги, связанные с передачей, в соответствии с настоящим Законом, правилами передаточной сети, лицензионными условиями и техническими правилами, предусмотренными статьей 97 настоящего Закона.

3. Услуги, связанные с передачей, будут оказываться пользователям системы передачи на основе договора, заключенного с оператором системы передачи. Оператор системы передачи разрабатывает стандартные условия договора об оказании услуг, в том числе, стандартные условия договора о присоединении к передаточной сети и оказании услуг по передаче и после их утверждения Комиссией публикует на собственной веб-странице.

4. Оператор системы передачи, а в соответствующих случаях – собственник системы передачи при наличии всех экономически разумных и технически осуществимых требований на мощности с учетом безопасности поставки обеспечивает строительство достаточных трансграничных мощностей (межсистемные соединители) с системами передачи сторон Энергетического сообщества, а в случаях, определенных энергетической политикой государства, – также с системами передачи других соседних стран в целях интегрирования электроэнергетической системы передачи и системы передачи природного газа Грузии.

5. Не разрешается дискриминация оператором системы передачи пользователей системы или между различными категориями пользователей системы, в том числе, в пользу связанного предприятия.

6. Оператор системы передачи должен предоставлять всем соответствующим операторам соседней системы, в том числе, операторам систем передачи и операторам систем распределения, а также операторам системы хранилища природного газа и системы сжиженного природного газа достаточную информацию для того, чтобы обеспечить передачу электроэнергии или природного газа или в надлежащих случаях хранение природного газа в соответствии с безопасным и эффективным оперированием взаимосвязанными системами.

7. Оператор системы передачи обеспечивает пользователей системы детальной информацией о предложенных услугах и условиях, которая должна быть понятной, в количественном отношении легкой для восприятия и доступной, а также необходимой технической информацией для эффективного доступа пользователей системы к системе, кроме исключений, предусмотренных порядком соблюдения конфиденциальности информации, утвержденным Комиссией.

8. Оператор системы передачи должен закупать энергию, необходимую для выполнения собственных функций, в соответствии с прозрачными, недискриминационными и рыночными процедурами.

 9. Оператор системы передачи обеспечивает, чтобы для компетентных государственных органов, в том числе, Комиссии и Агентства по конкуренции и защите потребителей, а также Секретариата Энергетического сообщества была доступна вся информация, предусмотренная настоящей статьей, а также техническая информация, необходимая для эффективного допуска к сети пользователей системы, и информация, связанная с требованиями к прозрачности, не менее чем в течение 5 лет. (29.11.2023 N3763, ввести в действие с 1 января 2024 года.)

 

Статья 52. Обязанности оператора системы передачи

1. Оператор системы передачи обязан:

а) выполнять требования Правил передаточной сети электроэнергии в соответствии со статьями 60 и 68 настоящего Закона;

б) разрабатывать ежегодный план развития системы передачи не менее чем на десятилетний период в соответствии со статьей 53 настоящего Закона, с государственной энергетической политикой и надлежащим образом согласованными инвестиционными планами операторов других систем;

в) осуществлять прозрачные и эффективные процедуры и соблюдать прозрачные и эффективные правила и условия для недискриминационного и неограниченного допуска третьих лиц к системе передачи в соответствии со статьями 57, 58, 65 и 66 настоящего Закона;

г) осуществлять недискриминационные и прозрачные и эффективные процедуры, правила и условия самого оптимального присоединения распределительных систем и других энергетических объектов, в том числе, промышленных потребителей к передаточной сети в соответствии со статьями 59 и 67 настоящего Закона;

д) соблюдать правила и условия диспетчеризации системы передачи и выполнять функции диспетчера, что подразумевает управление операционными мощностями объектов производства, присоединенных к передаточной сети, потоками энергии, выработанной такими объектами производства и поставленной в систему передачи, или (и) полными потоками энергии, имеющейся в системе передачи, включая использование межсистемных соединителей, в целях трансграничных перетоков со взаимосвязанными системами;

е) обеспечивать балансирование системы передачи и выполнение связанных с ней правил и условий в соответствии с требованиями, установленными настоящим Законом;

ж) обеспечивать закупку вспомогательных услуг и оказание системных услуг, а также выполнение связанных с ними правил и условий в соответствии с требованиями, установленными настоящим Законом;

з) обеспечивать выполнение функций распределения мощности и управления перегрузкой, а также связанных с ними правил и условий в соответствии со статьями 62, 63 и 70 настоящего Закона для эффективного использования имеющихся в передаточной сети мощностей, в том числе, межсистемных соединителей;

и) принимать соответствующие меры безопасности для использования системы передачи и других устройств, связанных с ней;

к) обеспечивать соблюдение конфиденциальности информации, содержащей коммерческую тайну, полученную при осуществлении деятельности, в соответствии со статьей 151 настоящего Закона и публиковать информацию, дающую возможность получения определенного преимущества на рынке недискриминационным путем;

л) собирать и публиковать данные и информацию, необходимые для выполнения требований, связанных прозрачностью энергетических рынков и надзором за ними в соответствии с правилами передаточной сети и техническими правилами, предусмотренными статьей 97 настоящего Закона;

м) содействовать безопасности поставки путем обеспечения адекватной мощности и надежности системы передачи и действовать соблюдением требований безопасности поставки, установленной главами XXXIII и XXXIV настоящего Закона;

н) принимать надлежащие меры в целях роста энергоэффективности и охраны окружающей среды;

о) использовать современные методы энергоэффективности и управления спросом с соблюдением минимальных стандартов, связанных с уходом за системой передачи, в том числе, за межсистемными соединителями, их содержанием и развитием;

п) сотрудничать с другими операторами системы и соответствующими заинтересованными лицами и содействовать операционным соглашениям с ними и развитию энергетических бирж для создания региональных энергетических рынков в соответствии со статьей 56 настоящего Закона;

р) устанавливать минимальные внутренние операционные правила безопасности сети и обязанности в соответствии с настоящим Законом и Правилами передаточной сети;

с) содействовать интеграции и либерализации энергетических рынков;

т) предоставлять Комиссии и в случаях, определенных настоящим Законом, другим компетентным государственным органам и международным институтам информацию и документы, необходимые для выполнения ими своих функций.

2. Кроме исполнения обязанностей, установленных пунктом первым настоящей статьи, оператор системы передачи электроэнергии осуществляет администрирование стоимости перегрузки и стоимости в пределах механизма компенсации между операторами системы передачи, обеспечивает допуск третьих лиц к системе передачи и управление ими пользованием системой передачи, а в случае отказа в таком допуске – выдачу обоснованных разъяснений, и надзор за вышеуказанным осуществляет Комиссия.

3. Оператор системы передачи также выполняет входящие в его компетенцию другие функции и обязанности в соответствии с настоящим Законом и иными законодательными и подзаконными нормативными актами Грузии.

 

Статья 53. Развитие передаточной сети и инвестиционные решения

1. Оператор системы передачи ежегодно, на следующие 10 календарных лет разрабатывает/обновляет десятилетний план развития передаточной сети, который должен основываться на имеющихся и прогнозных показателях поставки и спроса. Десятилетний план развития передаточной сети должен включать в себя эффективные меры по обеспечению адекватности безопасности передаточной сети и поставки.

2. Десятилетний план развития передаточной сети включает в себя:

а) информацию об имеющемся и прогнозном спросе на электроэнергию или природный газ и их поставке;

б) информацию о внутреннем прогнозном производстве и трансграничных перетоках электроэнергии или природного газа;

в) информацию об основной инфраструктуре передаточной сети, которая должна быть построена или улучшена в течение следующих 10 лет;

г) информацию о решенных инвестициях и новых инвестициях, которые должны осуществляться в течение следующих 3 лет;

д) конкретные сроки для осуществления инвестиционных проектов;

е) информацию об интеграции новых объектов производства (в том числе, возобновляемых источников энергии) в сеть;

ж) другую информацию, необходимую для эффективного оперирования и управления энергетическими системами Грузии в соответствии с требованиями, установленными настоящим Законом, Правилами передаточной сети и нормативными актами, регулирующими безопасность поставки.

3. Оператор системы передачи при разработке десятилетнего плана развития передаточной сети в пределах разумного делает предположения (допущения) для оценки производства, поставки, потребления и трансграничных перетоков электроэнергии или природного газа с учетом инвестиционных планов прилегающих сетей, а в случае развития сети природного газа также предусматривает инвестиционные планы хранилища природного газа и устройств сжиженного природного газа.

4. Оператор системы передачи в десятилетнем плане развития передаточной сети отражает целевые показатели стратегического развития сети, предусмотренные в соответствии со статьей 7 настоящего Закона энергетической политикой государства, и проекты трансграничного и местного значения.

5. Оператор системы передачи представляет проект десятилетнего плана развития передаточной сети после его разработки и прохождения консультаций с заинтересованными лицами, но не позднее 1 октября соответствующего года, Министерству и Комиссии. Комиссия рассматривает проект десятилетнего плана развития передаточной сети, проверяет содержит ли десятилетний план развития передаточной сети все инвестиционные потребности, и свои замечания и рекомендации, связанные с ним, представляет Министерству в 2-месячный срок после получения этого проекта.

6. Министерство рассматривает проект десятилетнего плана развития передаточной сети и представленные замечания и рекомендации вместе с Комиссией и оператором системы передачи. Министерство правомочно, в том числе, с учетом замечаний Комиссии, потребовать от оператора системы передачи внести изменения в десятилетний план развития передаточной сети. Указанное не касается изъятия соответствующих проектов целевых показателей, предусмотренных пунктом 4 настоящей статьи, из десятилетнего плана развития передаточной сети, хотя в случае целесообразности допускается изменение сроков их осуществления. Комиссия правомочна потребовать от оператора системы передачи дополнительные уточнения или (и) разъяснения и, если Комиссия посчитает необходимым, изменение финансовых показателей, связанных также с указанными проектами, в том числе, с проектами, имеющими влияние на цены на энергию для конечных потребителей. Расходы на осуществление таких проектов могут финансироваться полностью или частично из государственного бюджета, если на основании анализа отдачи от расходов Правительство Грузии примет такое решение. В ином случае они будут предусмотрены в регулируемом тарифе в порядке и на условиях, установленных по соответствующей методологии, утвержденной Комиссией.

7. Министерство на основании согласия Правительства Грузии, не позднее завершения соответствующего года обеспечивает утверждение десятилетнего плана развития передаточной сети. За выполнением десятилетнего плана развития передаточной сети надзор и оценку осуществляют Комиссия и Министерство в соответствии с их компетенциями.

8. Если оператор системы передачи не осуществляет инвестиции, запланированные десятилетним планом развития передаточной сети на следующие три года, кроме случаев, когда указанное вызвано по не зависящим от него непреодолимым причинам, Комиссия для обеспечения осуществления соответствующей инвестиции, если это вновь важно исходя из последнего десятилетнего плана развития передаточной сети, по согласованию с Правительством Грузии принимает одно или несколько следующих мер:

а) требует от оператора системы передачи осуществления соответствующей инвестиции;

б) проводит открытый тендер для подбора инвестора, заинтересованного в осуществлении соответствующей инвестиции;

в) поручает оператору системы передачи для финансирования необходимых инвестиций осуществлять увеличение собственного капитала

и дать возможность независимым инвесторам стать акционерами или партнерами оператора системы передачи.

9. Инвесторами, предусмотренными пунктом 8 настоящей статьи, не могут быть компании, осуществляющие деятельность по производству, поставке или (и) торговле электроэнергией или природным газом.

10. Если Комиссия принимает меру, определенную подпунктом «б» пункта 8 настоящей статьи, она может поручить оператору системы передачи выполнение одного или нескольких следующих условий:

а) выдать согласие на финансирование третьими лицами;

б) выдать согласие на строительство активов третьими лицами;

в) самому построить соответствующие новые активы;

г) самому осуществлять оперирование соответствующими новыми активами.

11. Оператор системы передачи обязан приложить максимальные усилия для содействия осуществлению инвестиционных проектов и предоставлять инвесторам всю необходимую информацию, в том числе, в связи с присоединением новых устройств к передаточной сети. Исходя из этого пункта финансовые соглашения требуют предварительного согласия Комиссии.

12. В случае принятия Комиссией меры, определенной подпунктом «б» пункта 8 настоящей статьи, стоимость соответствующей инвестиции оплачивается по тарифу за услугу, связанную с передачей.

13. Если независимый оператор системы, назначенный в соответствии со статьей 46 настоящего Закона, и собственник системы передачи не могут прийти к соглашению о развитии активов передаточной сети, в том числе, расширении передаточной сети, решение в связи с такими инвестициями принимает Комиссия с учетом экономического обоснования и технического обоснования, представленных независимым оператором системы и собственником системы передачи.

 

Статья 54. Прозрачность деятельности оператора системы передачи. Годовой отчет.

1. Оператор системы передачи обязан публиковать детальную информацию об услугах и соответствующих условиях, предложенных им, вместе с технической информацией, необходимой для эффективного допуска пользователей системы к системе передачи, в форме и сроки, установленные Комиссией.

2. Оператор системы передачи обязан ежегодно публиковать отчет о деятельности за предыдущий календарный год в форме и сроки, установленные Комиссией.

3. Оператор системы передачи представляет годовой отчет после его утверждения Комиссией Министерству, которое с учетом годового отчета оператора системы передачи подготавливает годовой отчет о положении в стране в связи с безопасностью поставки и ожидаемом спросе на электроэнергию и природный газ.

4. Комиссия правомочна, опираясь на годовой отчет оператора системы передачи, потребовать от оператора системы передачи или (и) в соответствующем случае от другого энергетического предприятия осуществления конкретных мероприятий для того, чтобы обеспечить:

а) прозрачность, объективность и недискриминационность;

б) надлежащее оперирование и управление системой передачи;

в) сокращение потерь в передаточной сети;

г) улучшение качества поставки;

д) улучшение операционной безопасности сети.

 

Статья 55. Предоставление данных и информации оператору системы передачи

Производители, операторы системы и конечные потребители, владеющие устройствами, присоединенными к передаточной сети, обязаны в случае требования предоставлять оператору системы передачи все данные и информацию, необходимые для оперирования, управления системой и ее развития в соответствии с настоящим Законом, Правилами передаточной сети, нормативными актами, регулирующими безопасность поставки, и правилами предоставления информации, утвержденными Комиссией.

 

Статья 56. Региональное и международное сотрудничество оператора системы передачи

1. Оператор системы передачи в координации с Комиссией способствует сотрудничеству операторов системы передачи на региональном уровне, в том числе, в связи с трансграничными вопросами для того, чтобы содействовать созданию конкурентного регионального рынка электроэнергии или природного газа и соответствию правовых и технических требований, регулирующих деятельность оператора системы передачи, международным обязательствам, взятым Грузией.

2. Оператор системы передачи в пределах, определенных настоящим Законом, законодательством Энергетического сообщества и иными соответствующими нормативными актами Грузии, сотрудничает с регулирующим советом Энергетического сообщества и в соответствующих случаях с регулирующими органами сторон Энергетического сообщества и операторами системы передачи.

3. Оператор системы передачи правомочен для распределения мощностей передачи и проверки безопасности в передаточных сетях с предварительного согласия Комиссии участвовать в работе одной системы или нескольких интегрированных систем (систем), в пределах одного или нескольких регионов, которые покрывают не менее чем две стороны Энергетического сообщества.

4. Оператор системы передачи в целях оптимального управления передаточными сетями, находящимися в пределах Энергетического сообщества, содействует операционным соглашениям, развитию энергетических бирж и скоординированному распределению трансграничных мощностей посредством рыночных, недискриминационных механизмов. В этих целях оператор системы передачи учитывает преимущества аукциона трансграничной торговли электроэнергией в отношении краткосрочных распределений, а также интеграцию механизмов балансирования и резервирования.

 

Глава XIV.

Оперирование и управление системой передачи электроэнергии

 

Статья 57. Допуск третьего лица к системе передачи электроэнергии

1. Оператор системы передачи с соблюдением требований Правил передаточной сети электроэнергии обеспечивает недискриминационный и неограниченный допуск пользователя системы передачи электроэнергии к системе передачи электроэнергии. Расчет стоимости допуска к системе передачи электроэнергии осуществляет и устанавливает Комиссия по соответствующей методологии.

2. Предложение оператором системы передачи одной и той же услуги различным лицам – пользователям системы передачи электроэнергии должно осуществляться на равных договорных условиях, с использованием гармонизированного договора услуг по передаче или (и) в соответствии с Правилами передаточной сети электроэнергии.

3. Положения настоящего Закона не должны препятствовать оформлению долгосрочных договоров с тем условием, что указанные договоры будут соответствовать правилам конкуренции, установленным законодательством Грузии и Энергетического сообщества.

4. Оператор системы передачи на собственной веб-странице публикует процедуру, правила и условия допуска к системе передачи электроэнергии, в том числе, требования, установленные Правилами передаточной сети электроэнергии, и стоимость, определенную Комиссией, а также технические и количественные данные, необходимые для допуска к системе передачи электроэнергии и пользования системой передачи электроэнергии, которые должны регулярно обновляться.

5. В случае, предусмотренном правовым актом Комиссии, услуга, связанная с допуском третьего лица, должна быть оказана пользователю системы передачи электроэнергии только после представления соответствующей финансовой гарантии. Такого вида гарантия должна быть предусмотрена стандартными условиями договора, разработанного в соответствии с пунктом 3 статьи 51 настоящего Закона, должна быть недискриминационной, прозрачной и пропорциональной и не должна создавать неоправданный барьер для входа на рынок.

6. Оператор системы передачи в соответствии с условиями двухсторонних или многосторонних договоров или (и) иными условиями сотрудничества может иметь допуск к сетям операторов системы передачи соседних стран, если это необходимо для выполнения им своих функций, в том числе, для трансграничной передачи электроэнергии.

7. Оператор системы передачи при диспетчеризации объектов производства правомочен предоставлять приоритет в порядке, установленном законодательством Грузии, объектам, производящим энергию посредством возобновляющих источников энергии, или другим объектам поощренного производства.

 

Статья 58. Отказ в допуске к системе передачи электроэнергии

1. Оператор системы передачи вправе заявить о полном или частичном отказе в допуске третьего лица к системе передачи электроэнергии на основании недостаточной мощности или отсутствия точки присоединения, а также если допуск третьего лица к системе будет препятствовать оператору системы передачи в оказании публичных услуг в соответствии с настоящим Законом или может создать угрозу здоровью или безопасности общества. Порядок и условия отказа в допуске третьих лиц к системе передачи электроэнергии определяются Правилами передаточной сети электроэнергии.

2. Оператор системы передачи обосновывает решение об отказе в допуске к системе передачи электроэнергии с указанием срока действия этого решения, соответствующих причин отказа и мероприятий, подлежащих осуществлению для их устранения. Оператор системы передачи незамедлительно, но не позднее 5 рабочих дней после получения требования о допуске, письменно уведомляет всех лиц, чьи требования о допуске к системе передачи электроэнергии не удовлетворены, о причинах отказа и представляет доказательства, основанные на объективных, недискриминационных, технически и экономически оправданных критериях.

3. Оператор системы передачи в случае отказа в допуске к системе передачи электроэнергии ввиду недостаточной мощности или отсутствия точки присоединения обязан принимать необходимые меры для усиления системы передачи электроэнергии, если указанное деяние экономически оправдано или потенциальный потребитель сам обеспечит покрытие соответствующих расходов.

4. Комиссия в соответствующих случаях обеспечивает, чтобы оператор системы передачи предоставил заинтересованному лицу надлежащую информацию о мероприятиях, предусмотренных пунктом 3 настоящей статьи, для усиления системы передачи электроэнергии. Для возмещения расходов по предоставлению указанной информации может быть установлена разумная плата.

5. Лицо, которому отказано в допуске к системе передачи электроэнергии, или лицо, недовольное условиями допуска к системе передачи электроэнергии, правомочно обращаться к Комиссии с заявлением в соответствии со статьей 155 настоящего Закона.

 

Статья 59. Присоединение устройств электроэнергии к передаточной сети электроэнергии

Оператор системы передачи в соответствии с Правилами передаточной сети электроэнергии обеспечивает присоединение устройств электроэнергии к передаточной сети электроэнергии. Стоимость присоединения устройств электроэнергии к передаточной сети электроэнергии устанавливает Комиссия в результате расчета, осуществленного на основе методологии, принятой ей самой.

 

Статья 60. Правила передаточной сети электроэнергии

1. Оперирование и управление передаточной сетью электроэнергии осуществляются в порядке, установленном Правилами передаточной сети электроэнергии и другими законодательными и подзаконными актами Грузии.

2. Правилами передаточной сети электроэнергии устанавливаются:

а) операционные требования, необходимые для безопасности передаточной сети электроэнергии, в соответствии с требованиями к техническому качеству электроэнергии, установленными техническими правилами, определенными статьей 97 настоящего Закона;

б) процедуры оперирования электроэнергетической системой в нормальном и чрезвычайном режимах, в условиях неисправности, форс-мажорных ситуациях и во время задержек иного вида, с учетом правил аварийного управления и безопасности поставки, установленных соответствующими правовыми актами;

в) процедура, порядок и условия допуска третьего лица к системе передачи электроэнергии, в том числе, услуги, подлежащие оказанию оператором системы передачи, в связи с допуском третьего лица в соответствии со статьями 57 и 58 настоящего Закона;

г) процедура и условия присоединения к передаточной сети электроэнергии в соответствии со статьей 59 настоящего Закона, в том числе:

г.а) предварительные условия присоединения к передаточной сети электроэнергии;

г.б) метод учета электроэнергии, функциональные требования к устройству учета и класс точности по техническим правилам в соответствии с требованиями, определенными статьей 97 настоящего Закона и иными правовыми актами;

г.в) право собственности на устройства учета, находящиеся в точке присоединения или другой определенной точке расчетного учета;

г.г) права и обязанности оператора системы передачи и пользователя системы, связанные с присоединением к передаточной сети электроэнергии;

д) порядок и условия диспетчеризации, в том числе, услуги в связи с диспетчеризацией, подлежащие оказанию оператором системы передачи, во время которых должен быть обеспечен учет экономического преимущества электроэнергии, выработанной имеющимися объектами производства, или (и) электроэнергии, полученной в результате трансграничных перетоков (сортировка источников подачи электроэнергии по экономическим критериям) и технических ограничений электроэнергетической системы. Если осуществлены соответствующие мероприятия статьи 37 настоящего Закона, при диспетчеризации объектов производства электроэнергии преимущество может быть предоставлено объектам, производящим электроэнергию посредством возобновляемых источников энергии или (и) осуществляющим комбинированное производство электроэнергии и тепловой энергии;

е) общие правила и условия присоединения к распределительной сети электроэнергии или к электрической сети объектов, присоединенных к передаточной сети электроэнергии, в соответствии с Правилами распределительной сети электроэнергии и с другими действующими правилами, постольку поскольку указанное необходимо для диспетчеризации электроэнергетической системы;

 ж) условия балансирования электроэнергетической системы, которые отражают реальные нужды системы и предусматривают ресурсы наименьшей стоимости, имеющиеся у оператора системы передачи. Правила балансирования должны быть объективными, недискриминационными, прозрачными и основанными на рыночных принципах;

 з) порядок разработки баланса электроэнергии. Балансом электроэнергии определяются прогнозные данные производства и поставки электроэнергии в систему и спроса на нее, и они используются для целей диспетчеризации и балансирования. Баланс электроэнергии разрабатывается и возобновляется периодически, путем сотрудничества с операторами взаимосвязанных систем и пользователями другой соответствующей системы и публикуется на веб-странице оператора системы передачи;

 и) порядок управления трансграничными перетоками электроэнергии в соответствии со статьей 61 настоящего Закона;

 к) порядок распределения мощности, в том числе, распределения и использования мощности трансграничной передачи электроэнергии в соответствии со статьей 62 настоящего Закона;

 л) порядок управления перегрузкой в передаточной сети электроэнергии в соответствии со статьей 63 настоящего Закона;

 м) критерии, методы и правила закупки вспомогательных услуг и оказания системных услуг в электроэнергетике;

 н) процедуры, критерии и методология оперирования передаточной сетью электроэнергии и планирования ее развития;

 о) процедура и порядок учета объема мощности и электроэнергии, поставленной и переданной в передаточную сеть электроэнергии;

 п) порядок осуществления процедур, связанных с прерываниями поставки электроэнергии по передаточной сети электроэнергии;

 р) права и обязанности оператора системы передачи и пользователя системы, связанные с оперированием и управлением передаточной сетью электроэнергии;

 с) общие правила и условия договорных отношений, связанных с оказания услуг по передаче, в том числе, связанных с присоединением (в соответствии со стандартным договором о присоединении) к передаточной сети электроэнергии, и передачей электроэнергии (в соответствии со стандартным договором о передаче электроэнергии);

 т) порядок рассмотрения жалоб и разрешения споров, вытекающих из договоров о передаче электроэнергии на внутриорганизационном уровне оператора системы передачи или иных отношений, связанных с допуском к передаточной сети электроэнергии, присоединением к передаточной сети электроэнергии или ее использованием;

 у) метод опубликования имеющихся у оператора системы передачи данных и информации, необходимых для оперирования и управления электроэнергетической системой и организации рынка электроэнергии, в том числе, разъяснения всех соответствующих пунктов и график опубликования информации в соответствии со статьей 54 настоящего Закона;

 ф) метод обмена данными и информацией с другими операторами взаимосвязанных систем электроэнергии;

 х) порядок предоставления данных и информации, необходимых для оперирования и управления передаточной сетью электроэнергии, оператору системы передачи в соответствии со статьей 55 настоящего Закона;

 ц) меры по улучшению энергоэффективности в пределах компетенции оператора системы передачи и требования, связанные с безопасностью поставки электроэнергии;

 ч) иные правила и условия, связанные с оперированием и управлением передаточной сетью электроэнергии.

 3. Правила передаточной сети электроэнергии разрабатывает оператор системы передачи, а пересматривает и утверждает их Комиссия. Комиссия вносит изменения в указанные правила по ходатайству оператора системы передачи или по собственной инициативе – после консультаций с оператором системы передачи. Оператор системы передачи обеспечивает проведение консультаций со всеми заинтересованными лицами и их надлежащее участие в процессе разработки Правил передаточной сети электроэнергии. В целях установления соответствия проекта Правил сетей электроэнергии законодательству Энергетического сообщества оператор системы передачи правомочен обращаться за рекомендациями к Секретариату Энергетического сообщества. Оператор системы передачи действует в соответствии с техническими правилами, предусмотренными статьей 97 настоящего Закона, и иными законодательными и подзаконными правовыми актами Грузии. (22.12.2021 N1198)

 4. Правила передаточной сети электроэнергии публикуются в «Сакартвелос саканонмдебло мацне» и на веб-странице оператора системы передачи.

 

Статья 61. Управление трансграничными перетоками электроэнергии

 1. Трансграничными перетоками электроэнергии посредством передаточной сети электроэнергии управляет оператор системы передачи в соответствии с международными договорами Грузии, линиями трансграничной передачи электроэнергии и техническими возможностями единой передаточной сети электроэнергии.

 2. Расчетность, связанная с платой, полученной взамен использования линий трансграничной передачи электроэнергии, между оператором системы передачи и операторами систем других стран, участвующими в трансграничных перетоках электроэнергии, осуществляется в соответствии с настоящим Законом, международными соглашениями Грузии и взятыми Грузией международными обязательствами.

 3. Оператор системы передачи предоставляет Комиссии информацию о фактическом и целевом назначении доходов, полученных в связи с пользованием линиями трансграничной передачи электроэнергии, для того чтобы Комиссия имела возможность осуществлять определенные настоящим Законом регулирующие полномочия в отношении линий трансграничной передачи электроэнергии (межсистемных соединителей).

 4.Оператор системы передачи на основании электрических и физических характеристик передаточной сети разрабатывает методологию расчета предела доступного объема мощности передаточной сети электроэнергии и надежности передачи, которую пересматривает и утверждает Комиссия. Комиссия вносит изменения в указанную методологию по ходатайству оператора системы передачи или по собственной инициативе – после консультаций с оператором системы передачи. Исходя из целей настоящего пункта, Комиссия сотрудничает с соответствующими национальными регулирующими органами соседних стран в соответствии со статьей 25 настоящего Закона. (22.12.2021 N1198)

 5. Оператор системы передачи публикует оценочный расчет доступного объема мощности передачи электроэнергии на каждый день с указанием уже зарезервированной части доступного объема мощности передачи электроэнергии. Указанная информация публикуется за 1 день до передачи электроэнергии, с определенными интервалами и включает в себя расчеты, сделанные на 1 неделю раньше и на 1 месяц раньше, а также ожидаемую надежность доступного объема мощности передачи электроэнергии с указанием соответствующего количества.

 6. Комиссия в случае требования предоставляет компетентным органам Энергетического сообщества все данные, связанные с трансграничными перетоками электроэнергии, в соответствии со взятыми Грузией международными обязательствами.

 

Статья 62. Распределение и использование мощности трансграничной передачи электроэнергии

 1. Мощность трансграничной передачи электроэнергии распределяется и используется в соответствии с правилами передаточной сети электроэнергии и правилами, определенными пунктом 3 настоящей статьи, с учетом скоординированных соглашений на региональном уровне.

 2. Оператор системы передачи правомочен в соответствующих случаях с соблюдением международных соглашений Грузии вместе операторами системы передачи других стран учредить одно или несколько юридических лиц частного права, которое (которые) обеспечит (обеспечат) координирование аукциона мощности трансграничной передачи электроэнергии в целях распределения и использования в одном или нескольких регионах мощности трансграничной передачи электроэнергии или в целях необъявленной купли-продажи электроэнергии вместе с мощностью трансграничной передачи.

 3. Правила распределения и использования мощности трансграничной передачи электроэнергии в соответствии с законодательством Грузии разрабатывает оператор системы передачи, а пересматривает и утверждает их Комиссия. Комиссия вносит изменения в указанные правила по ходатайству оператора системы передачи или по собственной инициативе – после консультаций с оператором системы передачи. Указанные правила в случае физического подключения к передаточным сетям стран – членов Энергетического сообщества разрабатывает оператор системы передачи в соответствии с гармонизированными правилами на региональном уровне Энергетического сообщества и инструкциями соответствующих национальных регулирующих органов. Эти правила путем сотрудничества с соответствующими национальными регулирующими органами стран региона пересматривает и утверждает Комиссия, которая также вносит изменения в указанные правила. Надзор за распределением мощности трансграничной передачи электроэнергии на региональном уровне осуществляется в соответствии с решением об учреждении юридического лица частного права, осуществляющего скоординированный аукцион. (22.12.2021 N1198)

 

Статья 63. Управление перегрузкой в передаточной сети электроэнергии

 1. Управление перегрузкой в передаточной сети электроэнергии, в том числе, перегрузкой, связанной с трансграничной передачей электроэнергии, осуществляется в соответствии с недискриминационными решениями, основанными на рыночных принципах, которые подают участникам рынка электроэнергии, оператору системы передачи и другим соответствующим электроэнергетическим предприятиям эффективные экономические сигналы.

 2. Сложности, связанные с перегрузкой в передаточной сети электроэнергии, преимущественно должны разрешаться таким образом, чтобы не появилась необходимость выбора между договорами отдельных участников рынка электроэнергии.

 3. Делать выбор между договорами (ограничение договоров) отдельных участников рынка электроэнергии допускается только во время чрезвычайных ситуаций, когда оператор системы передачи обязан действовать в ускоренном порядке и невозможна редиспетчеризация или купля и продажа перетока электроэнергии в обратном направлении. Все указанные меры должны приниматься без дискриминации. Участникам рынка электроэнергии, на которых была распределена мощность трансграничной передачи электроэнергии, в случае ограничения договоров выдается компенсация в соответствии с правилами передаточной сети электроэнергии, кроме случаев, определенных законодательством Грузии или соответствующим договором. (22.12.2021 N1198)

4. Оператор системы передачи с соблюдением стандартов безопасного оперирования электроэнергетическими системами Грузии и соседних стран обеспечивает, чтобы для участников рынка электроэнергии была доступной максимальная мощность передаточной сети электроэнергии, имеющей влияние на межсистемные соединители и трансграничные перетоки электроэнергии.

5. Участник рынка электроэнергии заранее в разумный срок до соответствующего операционного периода уведомляет оператора системы передачи об использовании распределенной ему мощности передачи. Распределенная мощность передачи, которая не будет использована, вновь будет размещена на рынке электроэнергии открыто, прозрачно и без дискриминации.

6. Оператор системы передачи для обеспечения максимальной пропускной способности линии на перегруженных межсистемных соединителях должен аннулировать требования на потоки электроэнергии в обратном направлении, если это технически возможно.

7. Оператор системы передачи в целях безопасного оперирования электроэнергетической системой не должен отказываться от операций, способствующих разгрузке перегрузки в передаточной сети электроэнергии.

8. Если объем мощности, полученной в результате взаимозачета мощностей, номинированных участниками рынка электроэнергии на соответствующих межсистемных соединителях, меньше доступного объема мощности и не происходит перегрузка в передаточной сети электроэнергии, услуги должны оказываться всем участникам рынка и дополнительная плата за услуги по управлению перегрузкой не взимается.

9. Любой доход, полученный оператором системы передачи от управления перегрузкой в связи с пользованием трансграничными линиями передачи электроэнергии, должен быть использован в следующих целях:

а) обеспечение фактической доступности распределенной мощности передачи;

б) сохранение или увеличение трансграничной мощности путем осуществления инвестиций в передаточную сеть электроэнергии, в частности, в новые межсистемные соединительные линии.

10. Если для достижения целей, определенных пунктом 9 настоящей статьи, эффективное использование доходов, полученных оператором системы передачи, невозможно, Комиссия в целях уменьшения тарифа учитывает неиспользованный доход при расчете платы, связанной с пользованием системой передачи электроэнергии. Оставшаяся часть дохода размещается на отдельном внутреннем счете системы передачи до тех пор, пока не станет возможным его использование для достижения целей, определенных пунктом 9 настоящей статьи. Комиссия сообщает об указанном регулирующему совету Энергетического сообщества.

 

Статья 64. Параллельное оперирование электроэнергетическими системами

1. Параллельное оперирование электроэнергетическими системами – совокупность мероприятий и инструментов, необходимых для синхронного или асинхронного оперирования двумя или более соседними электроэнергетическими системами или какой-либо их частью, для сохранения стабильности электроэнергетических систем.

2. Оператор системы передачи правомочен оформлять с компетентными операторами соседних электроэнергетических систем договор (договоры) параллельного оперирования электроэнергетическими системами.

3. Оформление и выполнение договора параллельного оперирования электроэнергетическими системами допускается, если они не противоречат требованиям настоящего Закона, в том числе, условиям, связанным с обособлением, независимостью и компетенцией оператора системы передачи, иным законодательным и подзаконным актам Грузии и обязательствам, взятым Грузией по учредительному договору Энергетического сообщества.

4. Техническое оперирование и сотрудничество, связанные с параллельным оперированием электроэнергетическими системами, осуществляются в соответствии с договором, предусмотренным пунктом 2 настоящей статьей, и правилами передаточной сети электроэнергии.

5. Отношения, возникшие на основании договора о работе электроэнергетических систем в параллельном режиме, не являются импортом или экспортом электроэнергии и не подлежат отдельному лицензированию или выдаче разрешения.

 

Глава XV.

 Оперирование и управление системой передачи природного газа

 

Статья 65. Допуск третьего лица к системе передачи природного газа

1. Оператор системы передачи с соблюдением требований правил передаточной сети природного газа обеспечивает недискриминационный и неограниченный допуск к системе передачи природного газа пользователей системы. Стоимость допуска к системе передачи природного газа основывается на тарифе, рассчитанном и установленном Комиссией согласно соответствующей методологии.

2. Для целей пункта первого настоящей статьи оператор системы передачи предлагает пользователям системы долгосрочные и краткосрочные услуги по допуску третьих лиц к системе передачи природного газа в виде гарантированных или прерываемых услуг. В случае прерываемой услуги цена на прерываемую мощность должна отражать возможность прерывания услуги.

3. Оператор системы передачи одну и ту же услугу должен предлагать различным лицам – пользователям системы природного газа на равных договорных условиях, с использованием гармонизированного договора услуг по передаче природного газа или (и) в соответствии с Правилами передаточной сети природного газа.

4. Оператор системы передачи на собственной веб-странице публикует процедуру, правила и условия допуска к системе передачи природного газа, в том числе, требования, установленные Правилами передаточной сети природного газа и цены, определенные Комиссией, а также технические и количественные данные, необходимые для допуска к системе передачи природного газа и пользования системой передачи природного газа, которые должны регулярно обновляться.

5. В случае необходимости услуги, связанные с допуском третьего лица к системе передачи природного газа, могут быть оказаны пользователю системы только после представления соответствующей финансовой гарантии. Указанная гарантия должна быть предусмотрена стандартными условиями договора, разработанного в соответствии с пунктом 3 статьи 51 настоящего Закона, должна быть недискриминационной, прозрачной и пропорциональной и не создавать желающим неоправданные барьеры для входа на рынок.

6. Договор о передаче природного газа, который вступает в силу в нестандартную дату или который заключен на меньший срок, чем договор о стандартной годовой транспортировке, не должен повлечь такой неоправданно высокий или низкий тариф, который не отражает рыночную стоимость услуги.

7. Положения настоящего Закона не должны препятствовать оформлению долгосрочных договоров с тем условием, что указанные договоры соответствуют правилам конкуренции, установленным законодательством Грузии и Энергетического сообщества.

8. Оператор системы передачи в соответствии с условиями двухсторонних или многосторонних договоров или (и) иными условиями сотрудничества может иметь допуск к сетям операторов системы передачи соседних стран, если это необходимо для выполнения им своих функций, в том числе, для трансграничной передачи природного газа.

9. Оператор системы передачи правомочен в порядке, установленном законодательством Грузии, предоставлять приоритет объектам, производящим энергию посредством возобновляющих источников энергии, или другим поощренным объектам производства.

 

Статья 66. Отказ в допуске к системе передачи природного газа

1. Оператор системы передачи не вправе заявить о полном или частичном отказе в допуске третьего лица к системе передачи природного газа, кроме случаев, когда указанное вызвано недостаточной мощностью или отсутствием точки присоединения в требуемый период, или если допуск третьего лица к системе передачи природного газа будет препятствовать оператору системы передачи в оказании публичных услуг в соответствии с настоящим Законом или может создать угрозу здоровью или безопасности общества. В указанных случаях решение об отказе в допуске третьего лица к системе передачи природного газа должно быть обосновано надлежащим образом с указанием срока его действия в соответствии с пунктом 3 настоящей статьи. Порядок и условия отказа в допуске третьих лиц к системе определяются Правилами сетей природного газа.

2. Оператор системы передачи правомочен, кроме случаев, предусмотренных пунктом первым настоящей статьи, заявить о полном или частичном отказе в допуске третьего лица к системе передачи природного газа, если договоры «бери или плати», действующие до получения требования третьего лица о допуске к системе передачи, повлекут значительные экономические и финансовые сложности.

3. Оператор системы передачи обосновывает решение об отказе в допуске третьего лица к системе передачи природного газа с указанием срока его действия, соответствующих причин отказа и мероприятий, подлежащих осуществлению для их устранения. Оператор системы передачи незамедлительно, но не позднее 5 рабочих дней после получения требования о допуске к системе передачи природного газа письменно уведомляет всех лиц, чьи требования о допуске к системе передачи природного газа не удовлетворены, о соответствующих причинах отказа и представляет доказательства, основанные на объективных, недискриминационных, технически и экономически оправданных критериях.

4. Оператор системы передачи в случае отказа в допуске к системе передачи природного газа ввиду недостаточной мощности или отсутствия точки присоединения обязан принимать необходимые меры для усиления системы, если указанное деяние экономически оправдано или потенциальный потребитель сам обеспечит возмещение соответствующих расходов.

5. Комиссия в соответствующих случаях обеспечивает, чтобы оператор системы передачи предоставил заинтересованному лицу надлежащую информацию о мероприятиях, предусмотренных пунктом 4 настоящей статьи, для усиления системы передачи природного газа. Для возмещения расходов по предоставлению указанной информации может быть установлена разумная плата.

6. Лицо, которому отказано в допуске к системе передачи природного газа, или лицо, недовольное условиями допуска к системе передачи природного газа, правомочно обращаться к Комиссии с заявлением в соответствии со статьей 155 настоящего Закона.

 

Статья 67. Присоединение устройств природного газа к передаточной сети природного газа

Оператор системыпередачи в соответствии с Правилами передаточной сети природного газа обеспечивает присоединение устройств природного газа к передаточной сети природного газа. Стоимость присоединения устройств природного газа к передаточной сети природного газа устанавливает Комиссия в результате расчета, осуществленного на основе принятой ей самой методологии.

 

Статья 68. Правила передаточной сети природного газа

1. Оперирование и управление передаточной сетью природного газа осуществляются в порядке, установленном Правилами передаточной сети природного газа и другими законодательными и подзаконными актами Грузии.

2. Правилами передаточной сети природного газа устанавливаются:

а) операционные требования, необходимые для безопасности передаточной сети природного газа, в соответствии с требованиями к техническому качеству природного газа, установленными техническими правилами, определенными статьей 97 настоящего Закона;

б) процедуры оперирования природным газом в нормальном и чрезвычайном режимах, в условиях неисправности, форс-мажорных ситуациях и во время задержек иного вида с учетом правил аварийного управления и безопасности поставки, установленных соответствующими правовыми актами;

в) процедуры, порядок и условия допуска третьего лица к системе передачи природного газа, в том числе, услуги, подлежащие оказанию оператором системы передачи, в связи с допуском третьего лица к системе передачи природного газа в соответствии со статьями 65 и 66 настоящего Закона;

г) процедура и условия присоединения к передаточной сети природного газа в соответствии со статьей 67 настоящего Закона, в том числе:

г.а) предварительные условия присоединения к передаточной сети природного газа;

г.б) метод учета природного газа, функциональные требования к устройствам учета и класс точности в соответствии с требованиями, установленными техническими правилами, предусмотренными статьей 97 настоящего Закона, и иными правовыми актами;

г.в) право собственности на устройства учета, находящиеся в точке присоединения или другой определенной точке расчетного учета;

г.г) права и обязанности оператора системы передачи и пользователя системы, связанные с присоединением к передаточной сети природного газа;

д) порядок и условия диспетчеризации, в том числе, услуги, подлежащие оказанию оператором системы передачи в связи с диспетчеризацией;

е) правила балансирования системы природного газа в соответствии со статьей 69 настоящего Закона;

ж) механизмы распределения мощности и процедуры управления перегрузкой в соответствии со статьей 70 настоящего Закона;

з) критерии, методы и правила закупки вспомогательных услуг и оказания системных услуг природного газа;

и) процедуры, критерии и методология оперирования передаточной сетью природного газа и планирования ее развития;

к) виртуальный пункт (пункты) (в том числе, виртуальной торговли), находящийся в передаточной сети природного газа;

л) предельные значения характеристик качества, химического состава и других характеристик природного газа, полученного в передаточную сеть природного газа и отпущенного из этой сети, в соответствии с техническими правилами, предусмотренными статьей 97 настоящего Закона, и требованиями, установленными другими правовыми актами;

м) процедура и порядок учета мощности и объема природного газа, поставленного и переданного в передаточную сеть природного газа;

н) порядок и условия обмена данными о запланированном объеме и фактически поставленном объеме природного газа, когда невозможен ежедневный учет объема поставленного природного газа;

о) порядок осуществления процедур, связанных с прерываниями поставки природного газа по передаточной сети природного газа;

п) права и обязанности оператора системы передачи и пользователя системы, связанные с оперированием и управлением системой передачи природного газа;

р) общие правила и условия договорных отношений, связанных с оказанием услуг по передаче, в том числе, с присоединением к передаточной сети природного газа (в соответствии с условиями стандартного договора о присоединении) и передачей природного газа (в соответствии с условиями стандартного договора о передаче природного газа);

с) порядок рассмотрения и разрешения жалоб и споров, исходя из договоров о передаче природного газа на внутриорганизационном уровне оператора системы передачи или других отношений, связанных с допуском к передаточной сети природного газа, присоединением к передаточной сети природного газа или ее использованием;

т) метод опубликования имеющихся у оператора системы передачи данных и информации, необходимых для оперирования и управления системой природного газа и организации рынка природного газа, в том числе, разъяснения всех соответствующих пунктов и график опубликования информации в соответствии со статьей 54 настоящего Закона;

у) метод обмена данными и информацией с другими операторами взаимосвязанных систем природного газа;

ф) порядок предоставления оператору системы передачи данных и информации, необходимых для оперирования и управления передаточной сетью природного газа;

х) меры по улучшению энергоэффективности, подлежащие принятию в пределах компетенции оператора системы передачи, и требования, связанные с безопасностью поставки природного газа;

ц) иные правила и условия, связанные с оперированием и управлением передаточной сетью природного газа.

3. Правила передаточной сети природного газа разрабатывает оператор системы передачи, а пересматривает и утверждает их Комиссия. Комиссия вносит изменения в указанные правила по ходатайству оператора системы передачи или по собственной инициативе – после консультаций с оператором системы передачи. Оператор системы передачи обеспечивает проведение консультаций со всеми заинтересованными лицами и их надлежащее участие в процессе разработки правил передаточной сети природного газа. В целях установления соответствия проекта Правил передаточной сети природного газа законодательству Энергетического сообщества оператор системы передачи правомочен обращаться за рекомендациями к Секретариату Энергетического сообщества. Оператор системы передачи действует в соответствии с техническими правилами, предусмотренными статьей 97 настоящего Закона, и иными законодательными и подзаконными правовыми актами Грузии. (22.12.2021 N1198)

4. Правила передаточной сети природного газа публикуются в «Сакартвелос саканонмдебло мацне» и на веб-странице оператора передаточной системы.

 

Статья 69. Правила балансирования природного газа и стоимость небаланса

1. Правила балансирования природного газа должны быть справедливыми, недискриминационными, прозрачными и основанными на объективных критериях. Правила балансирования природного газа должны отражать реальные нужды системы, учитывать имеющиеся у оператора системы передачи ресурсы наименьшей стоимости и вытекать из принципов рынка природного газа.

2. Стоимость небаланса в пределах возможностей отражает произведенные расходы и обеспечивает надлежащие стимулы балансирования приема и отпуска природного газа. Стоимость небаланса не должна вызывать перекрестное субсидирование между пользователями системы природного газа и создавать барьер для входа на рынок новым пользователям системы природного газа. Стоимость небаланса определяется в порядке, установленном правовым актом Комиссии.

3. Оператор системы передачи публикует полноценную, своевременную и достоверную информацию о статусе балансирования пользователей системы природного газа электронно, для того чтобы пользователь системы мог своевременно принимать меры для устранения небаланса. Оператор системы передачи полностью публикует имеющуюся у него информацию о статусе балансирования пользователей системы природного газа. Не допускается установление платы за выдачу информации, предусмотренной настоящим пунктом.

4. Оператор системы передачи публикует цены за оказание услуг, связанных с балансированием природного газа.

5. Оператор системы передачи сотрудничает с операторами системы передачи сторон Энергетического сообщества для того, чтобы гармонизировать режимы балансирования систем природного газа и упростить структуру и уровни стоимости небаланса для содействия торговле природным газом.

 

Статья 70. Распределение мощности в системе передачи природного газа и процедура управления перегрузкой

1. Для участников рынка природного газа должна быть доступной максимальная мощность всех соответствующих пунктов системы передачи природного газа, в том числе, пунктов приема и отпуска природного газа с учетом единства системы природного газа и эффективного оперирования сетью.

2. Оператор системы передачи разрабатывает и публикует недискриминационные и прозрачные механизмы распределения мощности в системе передачи природного газа, которые:

а) обеспечивают надлежащие экономические сигналы для эффективного и максимального использования технических мощностей, содействует осуществлению инвестиций в новую инфраструктуру и трансграничным перетокам природного газа;

б) совместимы с механизмом рынка, в том числе, со спот-рынками и торговыми «хабами», в то же время являются гибкими и адаптируемыми к окружающим условиям развивающего рынка природного газа;

в) совместимы с правилами допуска к системам сторон Энергетического сообщества (в случае физического подключения передаточной сети к сетям страны – члена Энергетического сообщества).

3. Оператор системы передачи разрабатывает и публикует недискриминационные и прозрачные процедуры управления перегрузкой, которые содействуют недискриминационным трансграничным перетокам природного газа и основываются на следующих принципах:

а) в случае договорной перегрузки предложение оператором системы передачи неиспользованной мощности на первичном рынке не менее чем на 1 день раньше и в виде прерываемой услуги;

б) перепродажа или передача во временное пользование неиспользованной договорной мощности на вторичном рынке в случае желания пользователя системы или по решению оператора системы передачи после его предварительного уведомления и в соответствии с Правилами сети природного газа.

4. При наличии физической перегрузки оператор системы передачи или в соответствующем случае – Комиссия применяет недискриминационные и прозрачные механизмы распределения мощности.

5. Оператор системы передачи регулярно оценивает необходимость осуществления инвестиций, имеющихся на рынке природного газа. При планировании инвестиций оператор системы передачи предусматривает безопасность поставки и существующий спрос на рынке природного газа.

 

Раздел VI. Распределение

Глава XVI.

Статус, авторизация и обособление оператора системы распределения

 

Статья 71. Статус оператора системы распределения

1. Распределение – деятельность, отнесенная к сфере общественного интереса, которая включает в себя как транспортировку электроэнергии или природного газа в распределительную сеть и безопасную и надежную подачу электроэнергии или природного газа конечным потребителям, так и оперирование распределительной сетью, уход за ней, ее содержание и развитие в соответствии с экономическими условиями и связанные с ней другие виды деятельности, которые необходимы для эффективного функционирования распределительных систем электроэнергетики и природного газа и допуска к этим системам.

2. Деятельность по распределению осуществляет оператор системы распределения в порядке, установленном настоящим Законом и иными законодательными и подзаконными правовыми актами Грузии, регулирующими энергетический сектор.

3. Оператор системы распределения – специальное и независимое энергетическое предприятие, которое является юридическим лицом частного права, учрежденным в соответствии с законодательством Грузии. Оператор системы распределения при осуществлении своих полномочий является независимым от деятельности по производству, передаче, поставке и торговле и коммерческих интересов, связанных с указанными видами деятельности. Для обеспечения независимости оператора системы распределения осуществляется обособление оператора системы распределения в порядке, предусмотренном статьей 73 настоящего Закона. Допускается создание комбинированного оператора с функциями оперирования системой передачи, распределения или (и) хранилища природного газа при условии, что будут соблюдены требования обособления оператора системы передачи.

4. Оператор системы распределения не уполномочен покупать или (и) продавать электроэнергию или природный газ, кроме случаев, прямо предусмотренных настоящим Законом. Оператор системы распределения вправе закупать электроэнергию или природный газ для возмещения потерь в распределительной сети, а природный газ – для собственного потребления (для работы компрессора и предварительного нагрева газа).

5. Авторизация в качестве оператора системы распределения в порядке, установленном статьей 72 настоящего Закона, предоставляет соответствующему лицу право осуществлять деятельность по распределению электроэнергии или природного газа.

 

Статья 72. Авторизация оператора системы распределения

1. Авторизацию оператора системы распределения осуществляет Комиссия путем выдачи лицензии на деятельность по распределению. Лицензия на деятельность по распределению выдается в соответствии с условиями, установленными Законом Грузии «О лицензиях и разрешениях», главой V настоящего Закона и правилами лицензирования, утвержденными Комиссией.

2. Лицензия на деятельность по распределению выдается только в случае удовлетворения требований обособления в порядке, установленном статьей 73 настоящего Закона.

 

Статья 73. Обособление оператора системы распределения

1. Оператор системы распределения, который является частью вертикально интегрированного предприятия, по меньшей мере с точки зрения правовой формы, организационного устройства и принятия решений должен быть независимым от другой деятельности, не связанной с распределением.

2. Требование независимости оператора системы распределения, установленное пунктом первым настоящей статьи, не влечет обязательства по имущественному обособлению активов оператора системы распределения от вертикально интегрированного предприятия.

3. Для обеспечения независимости оператора системы распределения в соответствии с пунктом первым настоящей статьи необходимо удовлетворять следующие минимальные требования:

а) недопустимость участия лиц, ответственных за управление оператором системы распределения, в корпоративных структурах интегрированного предприятия, прямо или косвенно ответственных за каждодневную деятельность, связанную с производством, передачей, поставкой или (и) торговлей;

б) принятие надлежащих мер для учета профессиональных интересов лиц, ответственных за управление оператором системы распределения, с целью обеспечить им возможность действовать независимо;

в) эффективное право оператора системы распределения принимать решение независимо от интегрированного предприятия в отношении активов, необходимых для оперирования распределительной сетью, ухода за ней, ее содержания или развития. В этих целях оператор системы распределения должен иметь надлежащие ресурсы, включая людские, технические, материальные и финансовые ресурсы.

4. Несмотря на независимость оператора системы распределения вертикально интегрированное предприятие правомочно утвердить годовой финансовый план оператора системы распределения или его эквивалентный документ или (и) установить для оператора системы распределения предел долгового коэффициента.

5. Вертикально интегрированное предприятие не вправе выдавать указания в связи с ежедневной деятельностью оператора системы распределения или в отношении индивидуальных решений, касающихся строительства или улучшения распределительных линий и соответствующих условиям финансового плана или его эквивалентного документа, утвержденного оператором системы распределения.

6. Оператор системы распределения разрабатывает программу соответствия, которой определяются подлежащие осуществлению мероприятия для устранения дискриминационной практики, и обеспечивает надлежащий надзор за их осуществлением. Программа соответствия для устранения дискриминационной практики должна определять конкретные обязанности сотрудников оператора системы распределения.

7. Офицер соответствия подготавливает годовой отчет о мерах, принятых для осуществления оператором системы распределения программы соответствия, и после его утверждения Комиссией публикует на веб-странице оператора системы распределения. Офицер соответствия независим и для выполнения своих функций вправе требовать от оператора системы распределения или (и) связанного предприятия любую необходимую информацию.

8. Оператор системы распределения не вправе в целях ограничения конкуренции пользоваться преимуществом исходя из вертикального интегрирования. В частности, оператор системы распределения своими коммуникациями и брендированием не должен вызывать смешения с иной, отличающейся идентичностью части вертикально интегрированного предприятия, осуществляющей деятельность по поставке.

9. Надзор за соответствием оператора системы распределения требованиям независимости и обособления, установленным настоящим Законом, осуществляет Комиссия.

10. Министерство правомочно для обеспечения исполнения требования независимости, установленного пунктом первым настоящей статьи, принимать дополнительные меры в отношении организационного устройства и независимости оператора системы распределения.

11. Министерство правомочно по согласованию с Комиссией освободить то вертикально интегрированное энергетическое предприятие, которое обслуживает менее 100000 тысяч потребителей, присоединенных к сети, от обязательства по выполнению требований, установленных настоящей статьей в связи с обособлением и независимостью оператора системы распределения.

12. Требования обособления не распространяются на горизонтально интегрированное электроэнергетическое предприятие и горизонтально интегрированное предприятие природного газа.

 

Глава XVII.

Функции оператора системы распределения

 

Статья 74. Функции оператора системы распределения

1. Оператор системы распределения обеспечивает долгосрочную способность системы удовлетворять разумный спрос, имеющийся на распределение электроэнергии или природного газа в соответствующем ареале обслуживания, и осуществляет оперирование безопасной, надежной и эффективной распределительной системой, уход за ней, ее содержание и развитие в соответствии с экономическими условиями с учетом вопросов, связанных с охраной окружающей среды и энергоэффективности.

2. Оператор системы распределения обеспечивает надежное и эффективное оказание услуг, связанных с распределением, в соответствии с Правилами распределительной сети, лицензионными условиями и техническими правилами, предусмотренными статьей 97 настоящего Закона.

3. Услуги, связанные с распределением, будут оказываться пользователям системы на основе договора, оформленного с оператором системы распределения, или присоединения к стандартным условиям договора об оказании услуг. Оператор системы распределения разрабатывает стандартные условия договора об оказании услуг, в том числе, договора об оказании услуг по присоединению к распределительной сети и распределению, и после их утверждения Комиссией публикует на собственной веб-странице. Договор со стандартными условиями считается оформленным с присоединением к стандартным условиям договора в порядке, установленном Комиссией.

4. Не разрешается дискриминация оператором системы распределения между пользователями системы или различными категориями пользователей системы, в том числе, в пользу подключенного предприятия.

5. Оператор системы распределения должен предоставлять операторам других систем, в том числе, операторам системы передачи и системы распределения, системы хранилища природного газа и системы сжиженного природного газа достаточную информацию для того, чтобы обеспечить транспортировку электроэнергии и природного газа или в соответствующих случаях хранение природного газа в соответствии с безопасным и эффективным оперированием взаимосвязанными системами.

6. Оператор системы распределения обеспечивает пользователей системы детальной, понятной, в количественном отношении легкой для восприятия и доступной информацией о предлагаемых услугах, условиях оказания этих услуг и технических данных, необходимых для эффективного доступа к системе, в соответствии с правилами соблюдения конфиденциальности информации, утвержденными Комиссией.

7. Оператор системы распределения должен закупать энергию, необходимую для выполнения собственных функций, в соответствии с прозрачными, недискриминационными и рыночными процедурами.

8. Оператор системы распределения также выполняет другие функции и обязанности, относящиеся к его компетенции, в соответствии с настоящим Законом, и иными законодательными и подзаконными нормативными актами Грузии.

 

Статья 75. Развитие распределительной сети и инвестиционные решения

1. Оператор системы распределения посредством распределительной сети для обеспечения безопасной, надежной, непрерывной и качественной поставки разрабатывает план развития распределительной сети и инвестиций. Оператор системы распределения при разработке плана развития распределительной сети и инвестиций предусматривает вопросы, связанные с охраной окружающей среды, энергоэффективностью, содействием развитию возобновляемой энергии и управлением спросом.

2. План развития распределительной сети и инвестиций подготавливается в соответствии с правилами передаточной сети и распределительной сети, а также с информацией, опубликованной оператором системы передачи в связи с системой, и документами территориального планирования, связанными с физическим планированием.

3. План развития распределительной сети и инвестиций вместе с другими вопросами включает в себя:

а) детальное описание существующей инфраструктуры распределительной сети, ее состояния, качественных показателей нагрузки, а также информацию об основной инфраструктуре, подлежащей строительству в период времени, предусмотренный соответствующим планом;

б) оценку потребностей, связанных с мощностью, в том числе, прогнозных спроса и поставки;

в) возможные сценарии развития производства, в том числе, производства посредством возобновляемых источников энергии, «умных» счетчиков, а также меры по улучшению энергоэффективности, подлежащие принятию;

г) в целях удовлетворения прогнозного спроса на электроэнергию или природный газ или (и) их поставки детальное описание средств, подлежащих использованию, и инвестиций, подлежащих осуществлению, в том числе, в случае необходимости строительство новых частей распределительной сети или (и) улучшение существующей сети, улучшение или строительство межсистемных соединителей (межсистемных соединительных линий) для надлежащего присоединения к распределительным сетям, а также информацию о тех необходимых инвестициях, по осуществлению которых принято решение, детальное описание утвержденных работ и инвестиций, подлежащих осуществлению в течение следующих 3 лет, и график осуществления соответствующих проектов;

д) целевые показатели качества, включая продолжительность прерываний в распределительной сети и качество обслуживания, а также возможные инвестиции в устройства контроля качества и обмена данными;

е) действующую и подлежащую осуществлению в будущем природоохранную политику в отношении запланированного развития распределительной сети и связанных с ней устройств;

ж) описание политики по уходу и содержанию сети, осуществлением которой должны обеспечиваться эффективность, безопасность и доступность существующей распределительной сети и связанных с ней устройств;

з) перечень неотложных действий, осуществленных в течение предыдущего календарного года или в соответствующем случае в другом, определенном промежутке времени;

и) информацию об исследованиях, проведенных в связи с использованием «умной» сети и в случае необходимости систем «умного» учета и их результатах;

к) иную информацию, необходимую для эффективного оперирования и управления распределительной системой с соблюдением требований, установленных настоящим Законом и Правилами распределительной сети.

4. План развития распределительной сети и инвестиций на пятилетний период разрабатывает и ежегодно на следующие пять лет обновляет оператор системы распределения.

5. Оператор системы распределения после консультаций с соответствующим оператором системы передачи представляет Комиссии на утверждение предложенный план развития и инвестиций. Комиссия в связи с представленным планом проводит консультации с соответствующими ведомствами, энергетическими предприятиями и с существующими или потенциальными пользователями системы. Результаты консультаций публикуются на веб-странице Комиссии. Комиссия проверяет достаточны ли инвестиции, запланированные оператором системы распределения, для удовлетворения всех нужд, выявленных в результате консультаций с заинтересованными сторонами.

6. Если Комиссия посчитает, что представленный план развития распределительной сети и инвестиций не дает возможности для надлежащего выполнения оператором системы распределения своих задач и функций, она правомочна потребовать от оператора системы распределения внесения конкретных изменений в план развития распределительной сети и инвестиций и в этих целях определяет разумный срок.

7. Оператор системы распределения ежегодно предоставляет оператору системы передачи план развития распределительной сети и инвестиций, утвержденный Комиссией.

 

Статья 76. Предоставление данных и информации оператору системы распределения

Производители и конечные потребители, владеющие устройствами, присоединенными к распределительной сети, обязаны в случае требования оператора системы распределения предоставлять ему все данные и информацию, необходимые для оперирования, управления системой и ее развития в соответствии с настоящим Законом, правилами соответствующей распределительной сети и правилами предоставления информации, утвержденными Комиссией.

 

Статья 77. Годовой отчет оператора системы распределения

1. Оператор системы распределения обязан ежегодно публиковать отчет о деятельности, осуществленной им самим за предыдущий календарный год в форме и срок, установленные Комиссией.

2. Оператор системы распределения представляет ежегодный отчет после его утверждения Комиссией Министерству, которое с учетом данного отчета подготавливает годовой отчет о существующем положении в связи с безопасностью поставки в стране и прогнозном спросе на электроэнергию и природный газ.

3. Комиссия правомочна на основании годового отчета оператора системы распределения потребовать от оператора системы распределения или (и) в соответствующем случае от другого энергетического предприятия осуществления конкретных мероприятий для обеспечения:

а) прозрачности, объективности и недискриминации;

б) надлежащего оперирования и управления системой распределения;

в) сокращения потерь в распределительной сети;

г) улучшения качества обслуживания в распределительной сети;

д) улучшения безопасности поставки электроэнергии и природного газа.

 

Глава XVIII.

Оперирование и управление системой распределения

 

Статья 78. Допуск третьего лица к системе распределения

1. Оператор системы распределения с соблюдением требований Правил распределительной сети обеспечивает недискриминационный и неограниченный допуск пользователей системы к системе распределения. Плата за допуск к системе распределения основывается на тарифе, рассчитанном и установленном Комиссией по соответствующей методологии.

2. Не разрешается дискриминация оператором системы распределения в связи с допуском к системе распределения пользователей системы или между различными категориями пользователей системы, в том числе, в пользу связанного предприятия.

3. Предложение оператором системы распределения одной и той же услуги различным лицам – пользователям системы должно осуществляться на равных договорных условиях, с применением стандартных условий договора об оказании услуг по распределению или (и) в соответствии с Правилами распределительной сети.

4. Оператор системы распределения правомочен при диспетчеризации объектов производства в порядке, установленном законодательством Грузии, предоставлять приоритет тем объектам производства, которые производят энергию посредством возобновляемого источника энергии, или другим объектам поощренного производства.

 

Статья 79. Отказ в допуске третьего лица к системе распределения

1. Оператор системы распределения не вправе полностью или частично заявить об отказе в допуске третьего лица к системе распределения, кроме случаев, если допуск третьего лица к системе распределения в требуемый период препятствует оператору системы распределения в оказании публичной услуги в соответствии с настоящим Законом или создает угрозу здоровью или безопасности общества. В указанных случаях решение об отказе должно быть обосновано надлежащим образом с указанием срока его действия в соответствии с пунктом 3 настоящей статьи. Порядок и условия отказа в допуске третьих лиц к системе распределения определяются Правилами распределительной сети.

2. Оператор системы распределения природного газа правомочен, кроме случаев, предусмотренных пунктом первым настоящей статьи, полностью и частично заявить об отказе в допуске третьего лица к системе передачи природного газа, если договоры «бери или плати», действующие до получения требования третьего лица о допуске к системе распределения, повлекут значительные экономические и финансовые трудности.

3. Оператор системы распределения обосновывает решение об отказе в допуске третьего лица к системе распределения с указанием срока его действия, соответствующих причин отказа и мероприятий, подлежащих осуществлению для их устранения. Всех лиц, чьи требования о допуске к системе распределения не удовлетворены, оператор системы распределения в срок, установленный Правилами сети, письменно уведомляет о соответствующих причинах отказа и представляет доказательства, основанные на объективных, недискриминационных и технически и экономически обоснованных критериях.

4. Оператор системы распределения для управления допуском к системе распределения ведет реестр пунктов допуска, в том числе, пунктов приема и отпуска с указанием конкретного идентификационного номера и всех данных, необходимых для управления допуском. В данном реестре также указывается активный или неактивный статус пунктов допуска, поставщик, пользующийся пунктом допуска, и его соответствующий потребитель. Данные, хранящиеся в реестре, используются для выписывания поставщикам счет-фактуры платы за оказание услуг, связанных с пользованием системой или допуском к системе.

5. Лицо, которому было отказано в допуске к системе распределения, или лицо, которое не согласно с условиями допуска к системе распределения, правомочно обращаться к Комиссии с заявлением в соответствии со статьей 155 настоящего Закона.

 

Статья 80. Присоединение к распределительной сети

1. Оператор системы распределения в соответствии с Правилами распределительной сети обеспечивает присоединение устройств электроэнергии или природного газа к распределительной сети. Стоимость присоединения указанных устройств к распределительной сети устанавливает Комиссия в результате расчетов, осуществленных в соответствии с утвержденной ею методологией. При этом, для поощрения использования возобновляемых источников энергии Комиссия правомочна устанавливать иные условия для присоединения к распределительной сети пунктов/станций зарядки электротранспорта. (22.12.2021 N1198)

2. Устройства учета, включая вспомогательные установки, находящиеся в точке присоединения к распределительной сети, сетей или устройств производителя, лицензиата по транспортировке природного газа, регулируемого Законом Грузии «О нефти и газе», или потребителя, являются собственностью оператора системы распределения. Оператор системы распределения ответствен за уход и содержание указанных устройств учета и их проверку.

3. Присоединенные к распределительной сети производитель и потребитель, в собственности которых устройства учета находилось до введения настоящего Закона в действие, обязаны с соблюдением требований Правил распределительной сети передать устройства учета оператору системы распределения во владение. При этом, до передачи устройства учета они должны обеспечивать его охрану от несанкционированного вмешательства и неограниченный допуск оператора системы распределения к устройству учета.

 

Статья 81. Правила распределительной сети

1. Оперирование и управление распределительной сетью осуществляются в порядке, установленном Правилами распределительной сети и иными законодательными и подзаконными правовыми актами Грузии.

2. В одном секторе допускается утверждение правил (Правил распределительной сети электроэнергии и Правил распределительной сети природного газа) только одной распределительной сети.

3. Правилами распределительной сети устанавливаются:

а) операционные требования, необходимые для безопасности распределительной сети, в соответствии с требованиями к техническому качеству, установленными техническими правилами, определенными статьей 97 настоящего Закона;

б) процедуры оперирования распределительной сетью в обычном и чрезвычайном режимах в условиях неисправности, форс-мажорных ситуациях и во время задержек иного вида с учетом правил чрезвычайного управления и безопасности поставки, установленных соответствующими правовыми актами;

в) процедуры, порядок и условия допуска третьего лица к системе распределения, в том числе, услуги, подлежащие оказанию оператором системы распределения в связи с допуском третьего лица к системе распределения, в соответствии со статьей 78 настоящего Закона;

г) процедура и условия присоединения к распределительной сети в соответствии со статьей 80 настоящего Закона, в том числе:

г.а) предварительные условия присоединения к распределительной сети;

г.б) метод учета электроэнергии или природного газа, функциональные требования к устройству учета и класс точности в соответствии с требованиями, установленными техническими правилами, предусмотренными статьей 97 настоящего Закона и иными правовыми актами;

г.в) право владения на устройство учета, находящееся в точке присоединения или другой определенной точке расчетного учета;

г.г) права и обязанности оператора системы распределения и пользователя системы, связанные с присоединением к распределительной сети;

д) порядок и условия диспетчеризации распределительной сети, в том числе, услуги, подлежащие оказанию оператором системы распределения;

е) критерии и правила закупки вспомогательных услуг и оказания системных услуг в соответствующих случаях;

ж) критерии планирования оперирования распределительной сетью и ее развития;

з) процедура и порядок учета мощности и объема электроэнергии и природного газа, поставленных и распределенных в распределительной сети;

и) порядок осуществления процедур, связанных с прерываниями в снабжении электроэнергией и природным газом, посредством распределительной сети;

к) права и обязанности пользователей системы, связанные с оперированием и управлением распределительной сетью;

л) общие правила и условия договорных отношений, связанных с оказанием услуг по распределению, в том числе, с присоединением к распределительной сети (в соответствии с условиями стандартного договора о присоединении) и распределением электроэнергии и природного газа (в соответствии с условиями стандартного договора об оказании услуг по распределению);

м) порядок рассмотрения и разрешения споров, исходя из договоров о распределении или (и) других отношений, связанных с допуском к распределительной сети, присоединением к распределительной сети или ее использованием;

н) порядок опубликования имеющихся у оператора системы распределения данных и информации, необходимых для оперирования и управления соответствующими системами, а также для организации соответствующих рынков, в том числе, разъяснения всех соответствующих пунктов и график опубликования информации;

о) метод обмена данными и информацией с другими операторами взаимосвязанных систем;

п) порядок предоставления оператору системы распределения данных и информации, необходимых для оперирования и управления системой распределения, в соответствии со статьей 76 настоящего Закона;

р) мероприятия, связанные с энергоэффективностью и безопасностью поставки электроэнергии или природного газа, подлежащие осуществлению в пределах компетенции оператора системы распределения, с соблюдением правил безопасности поставки, установленных соответствующими правовыми актами;

с) иные правила и условия, связанные с оперированием и управлением распределительной сетью.

4. Правила распределительной сети разрабатывает и утверждает Комиссия. Комиссия тесно сотрудничает с операторами системы распределения и обеспечивает проведение консультаций со всеми заинтересованными лицами и их надлежащее участие в процессе разработки Правил распределительной сети. Правила распределительной сети должны соответствовать Правилам передаточной сети и техническим Правилам, предусмотренным статьей 97 настоящего Закона.

5. Правила распределительной сети публикуются в «Сакартвелос саканонмдебло мацне» и на веб-страницах операторов системы распределения.

 

Статья 82. Закрытая система распределения

1. Системе, посредством которой осуществляется распределение электроэнергии или природного газа в географически определенном ареале промышленного, коммерческого или совместного обслуживания страны и не осуществляется снабжение бытовых потребителей, решением (кроме, случая, предусмотренного пунктом 5 настоящей статьи) Комиссии может быть присвоен статус закрытой системы распределения, если будут удовлетворены одно или несколько из следующих условий:

а) деятельность пользователей системы, связанная с безопасностью или ввиду технических причин, или процесс производства интегрирован;

б) система распределяет электроэнергию или природный газ, главным образом, на собственника системы, оператора системы или связанные с ней энергетические предприятия.

2. Комиссия правомочна оператора закрытой системы распределения освобождать:

а) от обязательства по закупке электроэнергии, природного газа или резервной мощности системы, необходимой для покрытия потерь в сети, в соответствии с прозрачными, недискриминационными и рыночными процедурами;

б) от обязательства по утверждению в соответствии с полномочиями Комиссии до вступления в силу тарифа или платы или методологии ее расчета.

3. В случае освобождения оператора закрытой системы распределения от обязательства в соответствии с подпунктом «б» пункта 2 настоящей статьи, на основании требования пользователя закрытой системы распределения соответствующий тариф или плата или методологии ее расчета должны быть пересмотрены и утверждены Комиссией.

4. Сопутствующее использование малочисленными бытовыми потребителями, находящимися в ареале закрытой системы распределения, не должно препятствовать освобождению оператора закрытой системы распределения от обязательств в соответствии с подпунктом «б» пункта 2 настоящей статьи, если указанные бытовые потребители имеют трудовые и подобные отношения с собственником закрытой системы распределения.

5. Комиссией будет отменен статус закрытой системы распределения, если соответствующая система более не может удовлетворять хотя бы одно из требований, установленных пунктом первым настоящей статьи. Система, у которой отменен статус закрытой системы распределения, должна полностью удовлетворять требования, установленные настоящим Законом в связи с распределительными системами.

 

Раздел VII.

 Хранение природного газа

Глава XIX.

Авторизация и обособление оператора системы хранилища природного газа

 

Статья 83. Авторизация оператора системы хранилища природного газа

1. Деятельность по хранению природного газа осуществляет оператор системы хранилища природного газа в порядке, установленном настоящим Законом и иными законодательными и подзаконными правовыми актами Грузии.

2. Комиссия в соответствии с условиями, установленными Законом Грузии «О лицензиях и разрешениях», настоящим Законом и правилами лицензирования, утвержденными Комиссией, путем выдачи лицензии на оперирование системой хранилища природного газа осуществляет авторизацию предприятия природного газа (которое владеет объектом хранилища природного газа с правом собственности или (и) распоряжения), как оператора системы хранилища природного газа.

3. Лицензия на оперирование системой хранилища природного газа выдается только оператору системы хранилища природного газа, обособленному в порядке, установленном статьей 84 настоящего Закона.

 

Статья 84. Обособление оператора системы хранилища природного газа

1. Оператор системы хранилища природного газа, который является частью вертикально интегрированного предприятия, по меньшей мере с точки зрения правовой формы, организационного устройства и принятия решений должен быть независимым от деятельности, не связанной с передачей, распределением или (и) хранением.

2. Для обеспечения независимости оператора системы хранилища природного газа в соответствии с пунктом первым настоящей статьи, необходимо удовлетворять следующие минимальные требования:

а) не разрешается лицу, ответственному за управление оператором системы хранилища природного газа, участвовать в корпоративной структуре интегрированного предприятия, прямо или косвенно ответственного за каждодневную деятельность, связанную с производством или (и) поставкой природного газа;

б) необходимо принимать надлежащие меры для учета профессиональных интересов лиц, ответственных за управление оператором системы хранилища природного газа для того, чтобы обеспечить им возможность действовать самостоятельно;

в) оператор системы хранилища природного газа должен иметь эффективное право принимать решение независимо от интегрированного предприятия в отношении активов, необходимых для оперирования объектом хранилища природного газа, ухода за ним, его содержания или развития. Указанное не должно препятствовать наличию надлежащих координационных механизмов в отношении выручки от активов оператора системы хранилища природного газа в целях защиты экономических и надзорных прав учредительной компании, в том числе, утверждению годового финансового плана или эквивалентного документа оператора системы хранилища природного газа и установлению общих ограничений в отношении уровня его долгового обязательства. Указанное не дает права учредительной компании выдавать указания в связи с ежедневной деятельностью оператора системы хранилища природного газа или в отношении индивидуального решения, касающегося строительства или улучшения устройств хранилища природного газа и соответствует условиям утвержденного финансового плана или эквивалентного документа;

г) оператор системы хранилища природного газа разрабатывает программу соответствия, которой определяются мероприятия, подлежащие проведению в целях устранения дискриминационной практики, и обеспечивает надлежащий надзор за их выполнением. Программа соответствия в целях устранения дискриминационной практики должна определять конкретные обязательства сотрудников оператора системы хранилища природного газа. Годовой отчет о мерах, принятых оператором системы хранилища природного газа в целях осуществления программы соответствия, подготавливает лицо или орган, ответственный за контроль за программой соответствия, и представляет его Комиссии. Опубликование отчета является обязательным.

3. Настоящая статья распространяется только на те объекты хранилища природного газа, которые в соответствии со статьей 87 настоящего Закона технически или (и) экономически необходимы для обеспечения эффективного допуска к системе природного газа в целях поставки природного газа потребителю.

4. Требования к обособлению не распространяются в отношении горизонтально интегрированного предприятия природного газа.

 

Глава ХХ.

 Функции оператора системы хранилища природного газа

 

Статья 85. Функции оператора системы хранилища природного газа

1. Оператор системы хранилища природного газа обеспечивает оперирование безопасным, надежным и эффективным объектом хранилища природного газа, уход за ним, его содержание и развитие в соответствии с экономическими условиями, для того чтобы были обеспечены охрана открытого рынка и доступность средств, необходимых для исполнения обязательств, связанных с обслуживанием, с учетом вопросов, связанных с охраной окружающей среды.

2. Оператор системы хранилища природного газа осуществляет надежное и эффективное обслуживание, связанное с хранением природного газа в соответствии с настоящим Законом, Правилами хранилища природного газа, лицензионными условиями и техническими правилами, предусмотренными статьей 97 настоящего Закона.

3. Оператор системы хранилища природного газа обязан:

а) не допускать дискриминацию между пользователями системы или различными категориями пользователей системы, в том числе, в пользу связанного предприятия;

б) предоставлять другим операторам системы природного газа достаточную информацию для обеспечения транспортировки и хранения природного газа в соответствии с безопасным и эффективным оперированием взаимосвязанных систем;

в) предоставлять пользователям системы информацию, необходимую для эффективного допуска к объекту хранилища природного газа;

 г) обеспечивать хранение информации, определенной статьей 86 настоящего Закона, на 5-летний срок и ее доступность для компетентных государственных ведомств, в том числе, Комиссии и Агентства по конкуренции и защите потребителей, а также Секретариата Энергетического сообщества; (29.11.2023 N3763, ввести в действие с 1 января 2024 года.)

д) принимать разумные меры с правами, связанными с мощностью, в целях содействия осуществлению свободной торговли и подобной торговли прозрачным и недискриминационным путем;

е) разрабатывать гармонизированные договоры и процедуры пользования объектами хранилища природного газа для первичного рынка с целью содействия вторичной торговле мощностью и в случае уведомления оператора системы пользователем системы признанию отчуждения первичных прав, связанных с мощностью. О разработке указанных гармонизированных договоров и процедур следует уведомить Комиссию.

 

Статья 86. Прозрачность деятельности оператора системы хранилища природного газа

1. Оператор системы хранилища природного газа публикует детальную информацию о предлагаемых им услугах и соответствующих условиях вместе с технической информацией, необходимой для эффективного допуска к объекту хранилища природного газа.

2. Оператор системы хранилища природного газа в целях оказания услуг регулярно и в легкодоступной для пользователей и стандартной форме публикует и постоянно обновляет информацию о договорной мощности хранилища природного газа и объемах доступной мощности.

3. Оператор системы хранилища природного газа публикует информацию, определенную настоящим Законом и иными законодательными актами Грузии, понятным, в количественном отношении легким для восприятия и доступным и недискриминационным путем.

4. Оператор системы хранилища природного газа для каждого объекта (в том числе, для объекта, на который не распространяется обязательство по допуску третьего лица) хранилища природного газа, а в случае предложения пользователям системы соответствующего метода допуска – также для группы объектов публикует информацию об объеме газа, находящегося в указанных объектах, поставляемых и отпускаемых потоках и доступной мощности. Указанная информация также должна предоставляться оператору системы передачи природного газа, который публикует ее в агрегированном виде. Информация обновляется по меньшей мере раз в день.

5. Если устройствами хранилища природного газа пользуется только одно лицо, оно правомочно обратиться к Комиссии с обоснованным требованием о соблюдении конфиденциальности информации, предусмотренной пунктом 4 настоящей статьи. Комиссия при рассмотрении требования пользователя системы берет во внимание необходимость балансирования между целью создания внутреннего, конкурентного рынка природного газа с одной стороны, и интересом в законной охране коммерческой тайны с другой стороны, если разглашение соответствующей коммерческой тайны может отрицательно воздействовать на общую коммерческую стратегию пользователя системы. Если Комиссия посчитает, что требование пользователя системы обоснованное, допускается освобождение оператора системы хранилища природного газа от обязательства по опубликованию информации, предусмотренной пунктом 4 настоящей статьи, сроком до 1 года.

6. Применением пункта 5 настоящей статьи не должны ограничиваться установленные пунктом 4 настоящей статьи обязательства по сообщению информации оператору системы передачи природного газа и опубликованию им информации, кроме случая, если агрегированные данные идентичны тем данным системы хранилища природного газа, в связи с которыми Комиссия приняла решение об освобождении от обязательства по опубликованию.

7. Оператор системы хранилища природного газа в целях установления прозрачных, объективных и недискриминационных тарифов и обеспечения эффективного использования инфраструктуры публикует детальную информацию об установлении, соответствующей методологии и структуре действующих тарифов в условиях регулируемого допуска третьего лица к объекту хранилища природного газа.

 

Глава XXI.

 Оперирование и управление объектом хранилища природного газа

 

Статья 87. Допуск к объекту хранилища и трубопроводу природного газа в целях хранения природного газа

1. Для организации допуска к объекту хранилища и трубопроводу природного газа в целях хранения природного газа используется процедура согласованного или (и) регулируемого допуска, если указанное технически или (и) экономически необходимо для обеспечения эффективного допуска к системе снабжения потребителя природным газом и организации доступности вспомогательных услуг.

2. Комиссия определяет и публикует критерии, на основании которых определяется процедура допуска к объекту хранилища и трубопроводу природного газа в целях хранения природного газа. Указанные процедуры должны применяться объективным, прозрачным и недискриминационным путем.

3. Оператор системы хранилища природного газа публикует информацию о том, какой объект хранилища природного газа или какая его часть предлагаются с различными процедурами допуска, а оператор системы передачи природного газа – какая часть системы, используемой для хранения газа, предлагается с различными процедурами допуска.

4. В случае согласованного допуска Комиссия принимает все необходимые меры для того, чтобы предприятия и конечные потребители природного газа, находящиеся в пределах или вне пределов территории взаимосвязанной системы, имели возможность согласовать допуск к объекту хранения и трубопроводу в целях хранения природного газа, если указанное технически или (и) экономически необходимо для обеспечения эффективного допуска к указанной системе и организации доступности вспомогательных услуг с целью снабжения потребителя природным газом. Стороны обязаны добросовестно вести переговоры, связанные с допуском к хранилищу и трубопроводу природного газа, а также с другими вспомогательными услугами в целях хранения природного газа. (22.12.2021 N1198)

5. В целях допуска к хранилищу и трубопроводу природного газа для хранения природного газа, а также к другим вспомогательным услугам условия договора согласуются с соответствующим оператором системы хранилища природного газа или предприятием природного газа. Оператор системы хранилища природного газа и предприятие природного газа публикуют и по необходимости, но не менее чем один раз в год обновляют существенные коммерческие условия, связанные с хранением природного газа в хранилище или трубопроводе, и использованием других вспомогательных услуг. Оператор системы хранилища природного газа и предприятие природного газа при разработке таких существенных коммерческих условий обеспечивают консультации с пользователями системы.

6. В случае регулируемого допуска Комиссия принимает все необходимые меры для того, чтобы предприятия и конечные потребители природного газа, находящиеся в пределах или вне пределов территории взаимосвязанной системы, имели право допуска к хранилищу и трубопроводу природного газа в целях хранения природного газа, а также право допуска к иным вспомогательным услугам, опираясь на опубликованные тарифы или (и) иные условия и обязательства по использованию хранилища и трубопровода природного газа в целях хранения природного газа, если указанное технически или (и) экономически необходимо для обеспечения эффективного допуска к системе и организации доступности вспомогательных услуг в целях снабжения потребителя природным газом. Комиссия при расчете тарифов или установлении методологии их расчета обеспечивает консультации с пользователями указанной системы. Право допуска конечного потребителя осуществляется исходя из его возможностей заключить договор о поставке с конкретным предприятием природного газа, которое не является собственником или (и) оператором указанной системы или связанным предприятием. (22.12.2021 N1198)

 

Статья 88. Услуги, связанные с допуском третьего лица к устройствам хранилища природного газа

1. Оператор системы хранилища природного газа:

а) для удовлетворения спроса, существующего на рынке, предлагает услуги всем пользователям системы без дискриминации. Предложение одной и той же услуги различным потребителям осуществляется на равных договорных условиях;

б) предлагает потребителю услуги, совместимые с использованием системы, связанной с природным газом, и путем сотрудничества с оператором системы передачи природного газа содействует допуску третьих лиц;

в) под надзором Комиссии с периодичностью, соответствующей разумным коммерческим нуждам пользователей системы, публикует необходимую информацию, в том числе, о доступности услуг и пользовании ими;

г) в связи с допуском третьего лица предлагает как гарантированные, так и прерываемые услуги. В случае прерываемых услуг цена мощности должна отражать возможность прерывания услуг;

д) пользователям системы предлагает долгосрочное и краткосрочное обслуживание;

е) пользователям системы предлагает отдельные и комбинированные услуги, связанные с объемом, вместимостью хранилища природного газа для закачки, и поставкой.

2. Договор, связанный с объектом хранилища природного газа, вступление в силу которого связано с нестандартной датой, или заключенный на меньший срок, чем стандартный годовой договор, связанный с объектом хранилища природного газа, не должен устанавливать необоснованно высокий тариф.

3. Условие договора, устанавливающее ограничение в связи с минимальным объемом мощности хранилища природного газа, потребованной стороной договора, должно основываться на техническом ограничении и обеспечивать малых пользователей системы правом получения услуг, связанных с хранилищем природного газа.

4. В случае необходимости услуги, связанные с допуском третьего лица, могут оказываться пользователю системы только после представления соответствующей финансовой гарантии. Такая гарантия должна быть недискриминационной, прозрачной и пропорциональной и не должна создавать неоправданный барьер для вступления на рынок.

5. Оператор системы хранилища природного газа правомочен в порядке, установленном статьей 66 настоящего Закона, отказать в допуске третьего лица к объекту хранилища природного газа.

 

Статья 89. Правила хранилища природного газа

1. Оперирование и управление объектом хранилища природного газа осуществляется с соблюдением Положений, установленных Правилами хранилища природного газа.

2. Правилами хранилища природного газа определяются:

а) технические параметры объекта хранилища природного газа;

б) технические и иного вида требования к безопасному оперированию объектом хранилища природного газа в целях надежного оказания услуг, связанных с хранилищем природного газа, и в соответствии с установленными требованиями качества;

в) процедура, порядок и условия допуска третьего лица к объекту хранилища природного газа, в том числе, услуги, подлежащие оказанию оператором системы хранилища природного газа в связи с допуском третьего лица, в соответствии со статьями 87 и 88 настоящего Закона;

г) механизм распределения мощности и процедуры управления перегрузкой в соответствии со статьей 90 настоящего Закона;

д) процедура и порядок измерения мощности объектов хранилища природного газа, а также процедура и порядок учета объема природного газа, закачанного в объект хранилища природного газа, и поставленного из данного объекта природного газа;

е) критерии оперирования инфраструктурой, связанной с объектом хранилища природного газа и природным газом, и планирования развития в соответствующих случаях;

ж) права и обязанности пользователей системы, связанные с пользованием объектом хранилища природного газа;

з) общие правила и условия оказания услуг, связанных с объектом хранилища природного газа;

и) порядок рассмотрения и разрешения споров, вытекающих из договора, связанного с хранилищем природного газа или (и) иных отношений, связанных с допуском к объекту хранилища природного газа и его использованием;

к) порядок опубликования имеющихся у оператора системы хранилища природного газа данных и информации, необходимых для оперирования и управления системой природного газа, а также для организации соответствующего рынка природного газа, в том числе, разъяснения всех соответствующих пунктов и график опубликования информации;

л) метод обмена данными и информацией с другими операторами взаимосвязанных систем;

м) мероприятия, связанные с энергоэффективностью и безопасностью поставки природного газа в пределах компетенции оператора системы хранилища природного газа;

н) иные правила и условия, связанные с оперированием и управлением устройством хранилища природного газа.

3. Правила хранилища природного газа разрабатывает оператор системы хранилища природного газа, пересматривает и утверждает их Комиссия. Комиссия вносит изменения в указанные правила по ходатайству оператора системы хранилища природного газа или по собственной инициативе – после консультаций с оператором системы хранилища природного газа. Оператор системы хранилища природного газа обеспечивает консультации со всеми заинтересованными лицами и их надлежащее участие в процессе разработки Правил хранилища природного газа. (22.12.2021 N1198)

4. Правила хранилища природного газа публикуются в «Сакартвелос саканонмдебло мацне» и на веб-странице оператора системы хранилища природного газа.

 

Статья 90. Распределение мощности хранилища природного газа и управление перегрузкой

1. Для всех участников рынка природного газа должна быть доступна максимальная мощность хранилища природного газа с учетом единства системы и эффективного оперирования.

2. Оператор системы хранилища природного газа разрабатывает и публикует недискриминационные и прозрачные механизмы распределения мощности, которые:

а) обеспечивают надлежащие экономические сигналы для эффективного и максимального использования мощности и содействуют инвестициям в новую инфраструктуру;

б) совместимы с механизмами рынка, в том числе, со спот-рынками и торговыми «хабами», в то же время являются гибкими и адаптируемыми к окружающим условиям развивающего рынка;

в) совместимы с правилами и условиями допуска к системе, к которой присоединен объект хранилища природного газа.

3. Договор, связанный с объектом хранилища природного газа, должен предусматривать меры по предотвращению таких случаев, когда право, полученное на пользование мощностью, не применяется или применяется неэффективно. Указанные меры применяются при договорной перегрузке и основываются на следующих принципах:

а) обязательство оператора системы хранилища природного газа, незамедлительно обеспечивать предложение на первичном рынке неиспользованной мощности хранилища природного газа;

б) право пользователя системы, перепродавать договорную мощность на вторичном рынке.

4. Предложение, предусмотренное пунктом 3 настоящей статьи, должно осуществляться оператором системы хранилища природного газа в виде прерываемой услуги по меньшей мере за 1 день до оказания услуги.

 

Раздел VIII.

Сжиженный природный газ

Глава XXII.

 Авторизация и функции оператора системы сжиженного природного газа

 

Статья 91. Авторизация оператора системы сжиженного природного газа

1. Деятельность, связанную с оперированием объектом природного газа, осуществляет оператор системы сжиженного природного газа в порядке, установленном настоящим Законом и иными законодательными и подзаконными правовыми актами Грузии.

2. Комиссия осуществляет авторизацию предприятия (владеющего с правом собственности или (и) распоряжения объектом сжиженного природного газа) природного газа, как оператора системы сжиженного природного газа, путем выдачи лицензии на оперирование объектом сжиженного природного газа в соответствии с Законом Грузии «О лицензиях и разрешениях», настоящим Законом и условиями, установленными Правилами лицензирования, утвержденными Комиссией.

 

Статья 92. Функции оператора системы сжиженного природного газа

1. Оператор системы сжиженного природного газа обеспечивает безопасное, надежное и эффективное оперирование объектами сжиженного природного газа, уход за ними, их содержание и развитие в соответствии с экономическими условиями для обеспечения защиты открытого рынка и доступности средств, необходимых для исполнения обязательств, связанных с обслуживанием, с учетом вопросов, связанных с охраной окружающей среды.

2. Оператор системы сжиженного природного газа осуществляет надежное и эффективное обслуживание, связанное с объектами сжиженного природного газа, которое может включать в себя прием, сжижение, выгрузку природного газа, регазификацию сжиженного природного газа, а также временное хранение сжиженного природного газа, необходимое для процесса регазификации и связанных вспомогательных услуг, в соответствии с настоящим Законом, Правилами сжиженного природного газа, лицензионными условиями и Техническими правилами, предусмотренными статьей 97 настоящего Закона.

3. Оператор системы сжиженного природного газа обязан:

а) не допускать дискриминацию между пользователями системы или системы различных категорий пользователями, в том числе, в пользу связанных предприятий;

б) предоставлять другим операторам системы природного газа информацию, достаточную для обеспечения транспортировки и хранения природного газа в соответствии с безопасным и эффективным оперированием взаимосвязанными системами;

в) предоставлять пользователям системы информацию, необходимую для эффективного допуска к объектам сжиженного природного газа;

 г) обеспечивать хранение информации, определенной статьей 93 настоящего Закона, на 5-летний срок и ее доступность для компетентных государственных ведомств, в том числе, Комиссии и Агентства по конкуренции и защите потребителей, а также Секретариата Энергетического сообщества; (29.11.2023 N3763, ввести в действие с 1 января 2024 года.)

д) принимать разумные меры с правами, связанными с мощностью, в целях содействия осуществлению свободной торговли и подобной торговли прозрачным и недискриминационным путем;

е) разрабатывать гармонизированный договор и процедуры пользования объектом сжиженного природного газа для первичного рынка с целью содействовать вторичной торговле мощностью и в случае уведомления оператора системы пользователем системы признанию отчуждения прав, связанных с мощностью, полученных на первичном рынке. О разработке такого гармонизированного договора и процедур следует уведомлять Комиссию.

 

Статья 93. Прозрачность деятельности оператора системы сжиженного природного газа

1. Оператор системы сжиженного природного газа публикует детальную информацию о предлагаемых им услугах и связанных условиях вместе с технической информацией, необходимой для эффективного допуска к объектам сжиженного природного газа.

2. Оператор системы сжиженного природного газа в целях оказания услуг регулярно и в легкодоступной для потребителей и стандартной форме публикует и постоянно обновляет информацию о договорной мощности объектов сжиженного природного газа и объемах доступной мощности.

3. Оператор системы сжиженного природного газа публикует информацию, определенную настоящим Законом и иными законодательными актами Грузии, понятным, в количественном отношении легким для восприятия и доступным и недискриминационным путем.

4. Оператор системы сжиженного природного газа публикует информацию об объемах имеющегося газа, для каждого объекта сжиженного природного газа, а в случае предложения пользователям системы соответствующего метода допуска – для группы объектов. При этом оператор системы сжиженного природного газа публикует информацию о поступающих и отпускаемых потоках, и доступной мощности, в том числе, в отношении объекта, на который не распространяется обязательство по допуску третьего лица. Указанная информация также должна предоставляться оператору системы передачи природного газа, который публикует ее в агрегированном виде, для каждой системы или подсистемы, определенных соответствующими пунктами. Информация обновляется хотя бы раз в день.

5. Оператор системы сжиженного природного газа в целях установления прозрачных, объективных и недискриминационных тарифов и обеспечения эффективного использования инфраструктуры публикует детальную информацию об установлении действующих тарифов, соответствующих методологиях и структуре в условиях регулируемого допуска третьих лиц к объектам сжиженного природного газа.

 

Глава XXIII.

 Оперирование и управление устройствами сжиженного природного газа

 

Статья 94. Услуги, связанные с допуском третьего лица к устройствам сжиженного природного газа

1. Оператор системы сжиженного природного газа:

а) для удовлетворения спроса, существующего на рынке, предлагает услуги всем пользователям системы без дискриминации. Предложение одной и той же услуги различным потребителям осуществляется на равных договорных условиях;

б) предлагает потребителю услуги, совместимые с использованием системы, связанной с природным газом, и путем сотрудничества с оператором системы передачи природного газа содействует допуску третьих лиц;

в) под надзором Комиссии с периодичностью, соответствующей разумным коммерческим потребностям пользователей системы, публикует необходимую информацию, в том числе, о доступности услуг и использовании ими.

2. Договор, связанный с объектом сжиженного природного газа, вступление в силу которого связано с нестандартной датой, или заключенный на меньший срок, чем стандартный годовой договор, связанный с объектом сжиженного природного газа, не должен устанавливать неоправданно высокий тариф.

3. Условие договора, устанавливающее ограничение в связи с минимальным объемом мощности объекта сжиженного природного газа, потребованной стороной договора, должно основываться на техническом ограничении и обеспечивать малых пользователей системы правом получения услуг, связанных с объектом сжиженного природного газа.

4. В случае необходимости пользователю системы услуги, связанные с допуском третьего лица, могут оказываться только после представления соответствующей финансовой гарантии. Такая гарантия должна быть недискриминационной, прозрачной и пропорциональной и не должна создавать неоправданный барьер для входа на рынок.

5. Оператор системы сжиженного природного газа правомочен в порядке, установленном статьей 66 настоящего Закона, отказать в допуске третьего лица к объекту сжиженного природного газа.

 

Статья 95. Правила сжиженного природного газа

1. Оперирование и управление объектом сжиженного природного газа осуществляется с соблюдением Положений, установленных Правилами сжиженного природного газа.

2. Правилами сжиженного природного газа определяются:

а) технические параметры объекта сжиженного природного газа;

б) технические и иного вида требования к безопасному оперированию объектом сжиженного природного газа в целях надежного оказания услуг, связанных с сжиженным природным газом, и в соответствии с установленными требованиями к качеству;

в) процедура, порядок и условия допуска третьего лица к объекту сжиженного природного газа, в том числе, услуги, подлежащие оказанию оператором системы сжиженного природного газа в связи с допуском третьего лица, в соответствии со статьей 94 настоящего Закона;

г) механизмы распределения мощности и процедуры управления перегрузкой в соответствии со статьей 96 настоящего Закона;

д) процедура и порядок измерения мощности объекта сжиженного природного газа, а также процедура и порядок учета объема природного газа, закачанного в объект сжиженного природного газа, и выгруженного из указанного объекта;

е) критерии оперирования инфраструктурой, связанной с объектом сжиженного природного газа и природным газом, и в соответствующих случаях планирования развития;

ж) права и обязанности пользователей системы, связанные с пользованием объектом сжиженного природного газа;

з) общие правила и условия оказания услуг, связанных с объектом сжиженного природного газа;

и) порядок рассмотрения и разрешения споров, вытекающих из договора, связанного с объектом сжиженного природного газа, или (и) иных отношений, связанных с допуском к объекту сжиженного природного газа и его использованием;

к) порядок опубликования имеющихся у оператора системы сжиженного природного газа данных и информации, необходимых для оперирования и управления системой природного газа, а также для организации соответствующего рынка природного газа, в том числе, разъяснения всех соответствующих пунктов и график опубликования информации;

л) метод обмена данными и информацией с другими операторами взаимосвязанных систем;

м) мероприятия, связанные с энергоэффективностью и безопасностью поставки природного газа в пределах компетенции оператора системы сжиженного природного газа;

н) иные правила и условия, связанные с оперированием и управлением объектом сжиженного природного газа.

3. Правила сжиженного природного газа разрабатывает оператор системы сжиженного природного газа, а пересматривает и утверждает Комиссия. Комиссия вносит изменения в указанные Правила на основании ходатайства оператора системы сжиженного природного газа или по собственной инициативе – после консультации с оператором системы хранилища сжиженного природного газа. Оператор системы сжиженного природного газа обеспечивает проведение консультаций со всеми заинтересованными лицами и их надлежащее участие в процессе разработки Правил сжиженного природного газа. (22.12.2021 N1198)

4. Правила сжиженного природного газа публикуются в «Сакартвелос саканонмдебло мацне» и на веб-странице оператора системы сжиженного природного газа.

 

Статья 96. Распределение мощности объекта сжиженного природного газа и управление перегрузкой

1. Для всех участников рынка природного газа должна быть доступна максимальная мощность объекта сжиженного природного газа с учетом единства системы и эффективного оперирования.

2. Оператор системы сжиженного природного газа разрабатывает и публикует недискриминационные и прозрачные механизмы распределения мощности, которые:

а) обеспечивают надлежащие экономические сигналы для эффективного и максимального использования мощности и содействуют инвестициям в новую инфраструктуру;

б) совместимы с механизмами рынка, в том числе, со спот-рынками и торговыми «хабами» и в то же время являться гибкими и адаптируемыми к окружающим условиям развивающего рынка;

в) совместимы с правилами и условиями допуска к системе, к которой присоединен объект сжиженного природного газа.

3. Договоры, связанные с объектами сжиженного природного газа, должны предусматривать меры по предотвращению таких случаев, когда право, полученное на пользование мощностью, не применяется или применяется неэффективно. Указанные меры применяются при договорной перегрузке и основываются на следующих принципах:

а) обязательство оператора системы сжиженного природного газа, незамедлительно обеспечивать предложение на первичном рынке неиспользованной мощности объекта сжиженного природного газа;

б) право пользователя системы, перепродавать договорную мощность на вторичном рынке.

4. Предложение, предусмотренное пунктом 3 настоящей статьи, должно осуществляться оператором системы сжиженного природного газа в виде прерываемой услуги и по меньшей мере за 1 день до оказания услуги.

 

Раздел IX.

Взаимная совместимость и новая инфраструктура

Глава XXIV.

Взаимная совместимость систем

 

Статья 97. Взаимная совместимость систем и технические правила

1. Нормы, определяющие технические требования, связанные с энергетическими устройствами и оснащением, с соблюдением критериев объективности и недискриминации должны определять правила и условия строительства, оперирования и безопасности устройств и оснащения, используемых в целях осуществления деятельности по производству, передаче и распределению электроэнергии и природного газа, по хранению природного газа и деятельности, связанной с сжиженным природным газом, в том числе, минимальные требования, связанные с необходимыми техническими стандартами и операционной и технической спецификацией.

2. Энергетические устройства и оснащение, указанные в пункте первом настоящей статьи, а также межсистемные соединители и прямые линии в целях взаимной совместимости систем должны удовлетворять соответствующим техническим требованиям.

3. Исходя из целей настоящей статьи технические требования и правила (технический регламент) функционирования, связанные с энергетическими устройствами и оснащением, в том числе, зоны охраны энергетических объектов, просеки в лесных массивах и насаждениях, параметры подъездных дорог к зонам охраны, ограничения, действующие в зонах охраны, и условия производства работ утверждаются правовым актом Правительства Грузии. При принятии соответствующего правового акта Правительство Грузии принимает во внимание стандарты и регуляции технической безопасности Европейского Союза.

4. Требования к взаимной совместимости двух местных или взаимосвязанных систем определяются техническими регламентами и правилами соответствующей сети.

 

Статья 98. Прямые линии. Пользование устройствами сети, находящейся в собственности третьего лица

1. Строительство прямых линий электроэнергии или природного газа разрешается в следующих случаях:

а) если производитель электроэнергии и потребитель намереваются заключить договор о поставке электроэнергии, но не смогли соискать допуск к передаточной или распределительной сети электроэнергии;

б) если предприятие природного газа и потребитель намереваются заключить договор о поставке природного газа, но не смогли соискать допуск к передаточной или распределительной сети природного газа.

2. Для строительства прямых линий электроэнергии или природного газа и оперирования ими требуется предварительное согласие Комиссии. Комиссия определяет объективные и недискриминационные критерии предоставления авторизации.

3. Энергетические предприятия, предусмотренные пунктом первым настоящей статьи, правомочны использовать прямые линии для поставки электроэнергии или природного газа к месту своей деятельности, дочерним компаниям и потребителям.

4. Возможность поставки электроэнергии или природного газа посредством прямых линий не оказывает влияния на куплю-продажу электроэнергии или природного газа в соответствии с настоящим Законом посредством двустороннего договора или организованных рынков электроэнергии, или природного газа.

5. Комиссия правомочна предоставить авторизацию на строительство прямой линии энергетическому предприятию, предусмотренному пунктом первым настоящей статьи, если существует отказ в допуске к системе передачи или распределения, в соответствии со статьей 58, 66 или 79 настоящего Закона.

6. Комиссия правомочна отказать в предоставлении авторизации на строительство прямой линии, если такая авторизация препятствует осуществлению публичных услуг, в том числе, защите конечных потребителей.

7. Собственник устройств передаточной или распределительной сети или системы водоснабжения, который не является оператором системы или лицензиатом водоснабжения, в соответствии с Гражданским кодексом Грузии обязан терпеть пользование его устройствами в целях оказания услуг потребителю. Порядок оперирования указанными устройствами, ухода за ними и их содержания определяется нормативным административно-правовым актом, утвержденным Комиссией.

8. Если посредством мер, принятых в пределах разумного, невозможно идентифицировать собственника устройств передаточной или распределительной сети электроэнергии или природного газа или системы водоснабжения, необходимых для оказания услуг потребителю, порядок оперирования такими устройствами, ухода за ними и их содержания определяется нормативным административно-правовым актом, утвержденным Комиссией.

 

Глава XXV.

Новая инфраструктура (Инфраструктура, не введенная в эксплуатацию до 1 января 2007 года)

 

Статья 99. Льготные условия для новых межсистемных соединительных линий электроэнергии

1. В случае требования электроэнергетического предприятия полная мощность новой межсистемной соединительной линии постоянного тока или ее часть на ограниченный срок может освобождаться от обязательств, установленных на основании подпунктов «б» – «ж» пункта первого статьи 29, подпунктов «б» и «в» пункта первого статьи 30, а также установленных статьями 44 и 57 и пунктами 9 и 10 статьи 63 настоящего Закона, если удовлетворены все следующие условия:

а) инвестиция, связанная со строительством межсистемной соединительной линии, содействует конкуренции в деятельности по поставке электроэнергии;

б) осуществление инвестиции, исходя из сопутствующих рисков, невозможно без установления льгот, предусмотренных настоящей статьей;

в) собственник межсистемной соединительной линии по меньшей мере в правовой форме обособлен от оператора системы передачи и оператора той системы, к которой присоединена указанная межсистемная соединительная линия;

г) на пользователей межсистемной соединительной линии будет возложено обязательство по уплате стоимости;

д) какой-либо компонент платы, установленной за использование системы передачи или системы распределения электроэнергии, подключенной межсистемной соединительной линией, не был использован для покрытия капитальных или операционных затрат или их части на межсистемную соединительную линию;

е) в соответствии с настоящей статьей установление льготных условий не причиняет вред конкуренции или внутреннему и региональному рынкам электроэнергии или эффективному функционированию той регулируемой системы, к которой подключена межсистемная соединительная линия.

2. Льготные условия, предусмотренные пунктом первым настоящей статьи, в виде исключения также используются в отношении межсистемной соединительной линии переменного тока, если расходы и риски, связанные с инвестицией, подлежащей рассмотрению, значительно превышают расходы и риски, которые обычно возникают при соединении двух соседних систем передачи межсистемной соединительной линией переменного тока.

3. Льготные условия, предусмотренные пунктом первым настоящей статьи, также применяются в случае значительного увеличения мощности межсистемной соединительной линии.

4. Решение об установлении льготных условий, предусмотренных пунктами первым, 2 и 3 настоящей статьи, для каждого отдельного случая принимают Комиссия и компетентный регулирующий орган соответствующей соседней страны.

5. Комиссия правомочна до принятия решения об установлении льготных условий представить вопрос на рассмотрение также регулирующему совету Энергетического сообщества и в случае целесообразности учитывать его соображения.

6. При принятии решения об установлении льготных условий в каждом конкретном случае должна оцениваться необходимость установления продолжительности льготных условий и условий, связанных с недискриминационным допуском к межсистемной соединительной линии. В этих целях во внимание должны приниматься дополнительная мощность, подлежащая строительству, или изменение имеющейся мощности, срок осуществления проекта и другие важные обстоятельства.

7. Комиссия до установления льготных условий определяет Правила управления мощностью межсистемной соединительной линии и ее распределения. Правила управления перегрузкой межсистемной соединительной линии должны включать в себя обязательство по предложению неиспользованной мощности на рынке и право пользователей межсистемной соединительной линии торговать договорной мощностью на вторичном рынке. При оценке критериев, указанных в подпунктах «а», «б» и «е» пункта первого настоящей статьи, должны учитываться результаты процедуры распределения мощности.

8. Если Комиссией и регулирующим органом соседней страны будет принято решение об установлении льготных условий в 6-месячный срок после представления соответствующего требования, Комиссия об указанном решении уведомляет регулирующий совет Энергетического сообщества. Решение об установлении льготных условий, в том числе, всех условий, предусмотренных пунктом 6 настоящей статьи, должны быть надлежащим образом обоснованы и опубликованы.

9. Решение, определенное пунктами 4 – 8 настоящей статьи, на основании рассмотрения с соответствующими регулирующими органами и заявителями, может быть принято регулирующим советом Энергетического сообщества, если:

а) Комиссия и регулирующий орган соседней страны не смогут принять решение об установлении льготных условий в 6-месячный срок со дня получения соответствующего требования последним из указанных регулирующих органов;

б) имеется требование Комиссии или регулирующего органа соседней страны о принятии указанного решения регулирующим советом Энергетического сообщества.

10. Невзирая на Положения пунктов 4–9 настоящей статьи Комиссия правомочна в случае необходимости в порядке, установленном статьей 24 настоящего Закона, проводить консультации с компетентными государственными ведомствами в связи с установлением льготных условий. Соображения, принятые в результате процесса консультации, публикуются вместе с решением.

11. Комиссия незамедлительно направляет копию полученного требования об установлении льготных условий регулирующему совету Энергетического сообщества и Секретариату Энергетического сообщества и сообщает о принятом решении вместе со всей необходимой информацией.

12. Информация, определенная пунктом 11 настоящей статьи, может предоставляться Секретариату Энергетического сообщества в агрегированном виде, для того чтобы обеспечить ему возможность принять обоснованное решение. Указанная информация вместе с другими данными должна включать в себя:

а) детальные причины установления или отказа в установлении льготных условий, в том числе, финансовую информацию, обусловливающую необходимость установления таких условий;

б) исследование влияния установления льготных условий на конкуренцию и эффективное функционирование рынка электроэнергии;

в) обстоятельства, которые обусловили срок действия льготных условий, и долю мощности межсистемной соединительной линии, на которую распространяются льготные условия;

г) результаты консультаций с соответствующими регулирующими органами.

13. Секретариат Энергетического сообщества правомочен в течение 2 месяцев после предоставления информации, предусмотренной пунктом 12 настоящей статьи, потребовать у соответствующих регулирующих органов внести изменения в решение об установлении льготных условий или отменить такое решение. Двухмесячный срок для принятия решения может быть продлен дополнительно на 2 месяца, если:

а) Секретариату Энергетического сообщества в связи с рассматриваемым вопросом требуется получение дополнительной информации;

б) существует согласие Секретариата Энергетического сообщества и соответствующих регулирующих органов на продление срока.

14. В случае продления срока принятия решения на основании, установленном подпунктом «а» пункта 13 настоящей статьи, исчисление дополнительного срока начинается со дня, следующего за днем получения полной информации, истребованной Секретариатом Энергетического сообщества. Если истребованная информация не будет предоставлена в срок, определенный соответствующим требованием Секретариата Энергетического сообщества, уведомление регулирующего органа об установлении льготных условий будет считаться аннулированным, кроме случая, если:

а) до истечения срока, определенного требованием, срок предоставления информации продлится с согласия Секретариата Энергетического сообщества и соответствующих регулирующих органов;

б) соответствующие регулирующие органы обоснованным уведомлением подтвердят полноту информации, предоставленной ими Секретариату Энергетического сообщества.

15. Требование Секретариата Энергетического сообщества о внесении изменения в решение об установлении льготных условий или его отмене должно быть удовлетворено в месячный срок после получения такого требования, о чем сообщается Секретариату Энергетического сообщества.

16. Согласие, выданное Секретариатом Энергетического сообщества в связи с решением об установлении льготных условий, утрачивает силу через 2 года после его принятия, если в указанный срок не начнется строительство межсистемной соединительной линии, или через 5 лет после его принятия, если межсистемная соединительная линия не будет принята в эксплуатацию, кроме случаев, когда Секретариат Энергетического сообщества посчитает, что промедление вызвано по причине, независящей от лица, по требованию которого были установлены льготные условия.

17. Требования, предусмотренные пунктами 5–16 настоящей статьи, распространяются на тот случай, если соседняя страна, с которой Грузию связывает данная межсистемная соединительная линия, является страной – членом Энергетического сообщества или она объявляет согласие на применение этих требований.

 

Статья 100. Льготные условия для новой инфраструктуры природного газа

1. В случае требования предприятия природного газа важная новая инфраструктура природного газа, в том числе, межсистемный соединитель, объект хранилища природного газа и объект сжиженного природного газа могут быть освобождены на ограниченное время от обязательств, установленных на основании подпунктов «б» - «ж» пункта первого статьи 29, подпунктов «б» и «в» пункта первого статьи 30, а также установленных статьями 44, 65, 78 и 87 настоящего Закона, если удовлетворены все следующие условия:

а) инвестиция, связанная со строительством инфраструктуры, содействует конкуренции в деятельности по поставке природного газа, и улучшает безопасность поставки;

б) осуществление инвестиции, исходя из сопутствующих рисков невозможно без установления льгот, предусмотренных настоящей статьей;

в) лицо – собственник инфраструктуры по меньшей мере в правовой форме обособлено от того оператора системы, в системе которого должна быть построена соответствующая инфраструктура;

г) на пользователей инфраструктуры будет возложено обязательство по уплате стоимости;

д) в соответствии с настоящей статьей установление льготных условий не причиняет вред конкуренции и эффективному функционированию внутреннего рынка газа или той регулируемой системы, к которой присоединена соответствующая инфраструктура.

2. Льготные условия, предусмотренные пунктом первым настоящей статьи, также применяются в случаях значительного увеличения и преобразования мощности существующей инфраструктуры, если указанное дает возможность развития новых источников поставки природного газа.

3. Решение об установлении льготных условий, предусмотренных пунктами первым и 2 настоящей статьи, для каждого отдельного случая принимает Комиссия, опираясь на критерии, определенные настоящей статьей.

4. Если инфраструктура, в отношении которой потребовано установление льготных условий, пересечет границу Грузии и какой-либо другой стороны Энергетического сообщества, регулирующий совет Энергетического сообщества вправе представить Комиссии и регулирующему органу соответствующей стороны Энергетического сообщества рекомендационные соображения об установлении льготных условий, которые могут быть положены в основу решения об установлении льготных условий. Рекомендационные соображения регулирующего совета Энергетического сообщества подготавливаются в 2-месячный срок после получения требования об установлении льготных условий, который исчисляется с даты получения соответствующего требования последним между Комиссией и соответствующим регулирующим органом.

5. Если соглашение между соответствующими регулирующими органами об установлении льготных условий достигнуто в 6-месячный срок после получения требования, они сообщают о решении регулирующему совету Энергетического сообщества. Указанный 6-месячный период исчисляется с даты получения соответствующего требования последним между Комиссией и соответствующим регулирующим органом.

6. Регулирующий совет Энергетического сообщества сам осуществляет полномочия по установлению льготных условий для регулирующих органов соответствующих сторон Энергетического сообщества, если:

а) регулирующие органы не смогут принять решение после получения соответствующего требования об установлении льготных условий в 6-месячный срок, который исчисляется с даты получения соответствующего требования последним между Комиссией и соответствующим регулирующим органом;

б) существует совместное требование соответствующих регулирующих органов об осуществлении указанных полномочий регулирующим советом Энергетического сообщества.

7. Соответствующие регулирующие органы правомочны совместно потребовать продление срока, определенного подпунктом «а» пункта 6 настоящей статьи, на 3 месяца.

8. Комиссия до принятия решения об установлении льготных условий проводит консультации с соответствующими регулирующими органами и заявителями.

9. Льготные условия могут быть установлены в отношении новой инфраструктуры, а также в отношении полной мощности или ее части уже имеющейся инфраструктуры со значительно увеличенной мощностью.

10. При принятии решения об установлении льготных условий в каждом конкретном случае должна оцениваться необходимость установления продолжительности льготных условий и условий, связанных с недискриминационным допуском к инфраструктуре. В этих целях во внимание должны приниматься дополнительная мощность, подлежащая строительству, или изменение имеющейся мощности, срок осуществления проекта и другие важные обстоятельства.

11. Комиссия до установления льготных условий определяет Правила управления мощностью инфраструктуры и ее распределения. В Правилах должна предусматриваться возможность выражения собственного интереса в связи с заключением потенциальным пользователем инфраструктуры договора о мощности до распределения мощности новой инфраструктуры, в том числе, в целях собственного потребления. Правила управления перегрузкой инфраструктуры в соответствии с требованием Комиссии должны включать в себя обязательство по предложению неиспользованной мощности на рынке и право пользователя инфраструктуры торговать договорной мощностью на вторичном рынке. При оценке критериев, указанных в подпунктах «а», «б» и «д» пункта первого настоящей статьи, должны учитываться результаты процедуры распределения мощности.

12. Решение об установлении льготных условий, в том числе, все обстоятельства, предусмотренные пунктом 11 настоящей статьи, должны быть надлежащим образом обоснованы и опубликованы в «Сакартвелос саканонмдебло мацне». В решении указываются:

а) детальные причины установления или отказа в установлении льготных условий, в том числе, финансовая информация, обусловливающая необходимость установления таких условий;

б) исследование влияния установления льготных условий на конкуренцию и эффективное функционирование внутреннего рынка газа;

в) обстоятельства, которые обусловили срок действия льготных условий, и долю мощности инфраструктуры газа, на которую распространяются льготные условия;

г) результаты консультаций с другими странами или с соответствующими регулирующими органами, если льготные условия устанавливаются в отношении межсистемного соединителя;

д) вклад инфраструктуры для целей диверсификации поставки газа.

13. Невзирая на Положения пункта 3 настоящей статьи Комиссия правомочна до принятия решения об установлении льготных условий обратиться к регулирующему совету Энергетического сообщества с требованием о представлении соображений. Соображения регулирующего совета Энергетического сообщества публикуются вместе с решением.

14. Комиссия незамедлительно направляет копию полученного требования об установлении льготных условий Секретариату Энергетического сообщества и сообщает о принятом решении вместе со всей необходимой информацией. Указанная информация может предоставляться Секретариату Энергетического сообщества в агрегированном виде, для того чтобы обеспечить ему возможность принять обоснованное решение.

15. Секретариат Энергетического сообщества правомочен в течение 2 месяцев после получения сообщения обратиться к Комиссии с требованием внести изменения в решение об установлении льготных условий или отменить такое решение. Двухмесячный срок может быть продлен дополнительно на 2 месяца, если:

а) Секретариату Энергетического сообщества в связи с рассматриваемым вопросом требуется получение дополнительной информации;

б) существует согласие Секретариата Энергетического сообщества и Комиссии на продление срока.

16. В случае продления срока принятия решения на основании, установленном подпунктом «а» пункта 15 настоящей статьи, исчисление дополнительного срока начинается со дня, следующего за днем получения информации в полноценном виде, истребованной Секретариатом Энергетического сообщества. Если истребованная информация не будет предоставлена в срок, определенный требованием Секретариата Энергетического сообщества, уведомление Комиссии об установлении льготных условий будет считаться аннулированным, кроме случаев, если:

а) до истечения срока, определенного требованием, будет продлен срок предоставления информации с согласия Секретариата Энергетического сообщества;

б) Комиссия обоснованным уведомлением подтвердит полноценность информации, предоставленной Комиссией Секретариату Энергетического сообщества.

17. Комиссия принимает во внимание соображения Секретариата Энергетического сообщества о внесении изменения в решение об установлении льготных условий или его отмене. Если окончательное решение Комиссии отличается от соображений Секретариата Энергетического сообщества, Комиссия вместе с решением публикует соответствующее обоснование.

18. Действие соображений Секретариата Энергетического сообщества в связи с решением об установлении льготных условий прекращается через 2 года после их принятия, если в указанный срок не начнется строительство инфраструктуры, или через 5 лет после их принятия, если инфраструктура не будет принята в эксплуатацию, кроме случаев, когда Секретариат Энергетического сообщества посчитает, что промедление вызвано по причинам, независящим от лица, по требованию которого были установлены льготные условия.

 

Раздел Х. Поставка

Глава XXVI.

 Организация поставки

 

Статья 101. Деятельность по поставке

1. Поставка электроэнергии или природного газа конечным потребителям осуществляется в порядке, установленном настоящим Законом и изданными на его основании подзаконными нормативными актами. (22.12.2021 N1198)

 2. Поставка электроэнергии или природного газа, кроме случаев, прямо определенных настоящим Законом, осуществляется по нерегулируемой рыночной цене, на основании договора поставки, оформленного между конечным потребителем и поставщиком электроэнергии или поставщиком природного газа. (22.12.2021 N1198)

3. Бытовые потребители и малые предприятия вправе в соответствии со статьями 108 и 109 настоящего Закона пользоваться услугами по поставке электроэнергии и природного газа.

4. Поставщик электроэнергии или поставщик природного газа покупает электроэнергию или природный газ на основании двустороннего договора или на организованном энергетическом рынке. Купля-продажа электроэнергии и природного газа осуществляется в соответствии с главами XXX и XXXI настоящего Закона. (22.12.2021 N1198)

 5. Поставщик электроэнергии или поставщик природного газа, на которого в соответствии с главой XXVII настоящего Закона возложено обязательство по оказанию публичной услуги, вправе покупать или продавать электроэнергию или природный газ с соблюдением требований пункта 4 настоящей статьи, Концепции модели соответствующего рынка и правовых актов Комиссии, если для деятельности по поставке в виде оказания публичной услуги и деятельности по поставке иного вида или (и) для деятельности по торговле раздельно ведет бухгалтерский учет. (22.12.2021 N1198)

6. Комиссия, исходя из взятых Грузией международных обязательств, обеспечивает, чтобы регулирование деятельности по поставке, основываясь на настоящем Законе и иных правовых актах, не было дискриминационным в отношении энергетического предприятия какой-либо стороны Энергетического сообщества.

 

Статья 102. Уведомление о деятельности по поставке и иной деятельности, авторизация которых не требует выдачи лицензии

1. Электростанция малой мощности или энергетическое предприятие, осуществляющие деятельность по поставке, торговле или администрированию платформы двусторонних договоров либо желающие осуществлять такую деятельность, уведомляют об этом Комиссию с соблюдением требований настоящего Закона, в утвержденной Комиссией форме. (22.12.2021 N1198)

 2. В случае, предусмотренном пунктом первым настоящей статьи, энергетическое предприятие представляет Комиссии письменное уведомление не позднее 5 рабочих дней с начала осуществления соответствующей деятельности. Начало осуществления деятельности подразумевает выработку электроэнергии (кроме случая, предусмотренного статьей 36 настоящего Закона), поставку электроэнергии или природного газа потребителям на основании оформленного с ними договора, начало торговли электроэнергией или природным газом на организованном рынке либо администрирование платформы двусторонних договоров. К письменному уведомлению, представленному Комиссии, должна прилагаться дополнительная информация, в том числе, в случае с энергетическим предприятием – его регистрационные данные, юридический и фактический адреса, а в случае с электростанцией малой мощности – также выданный уполномоченным органом документ, удостоверяющий прием объекта в эксплуатацию, и иная контактная информация, при этом, информация об осуществленной или запланированной деятельности по выработке, поставке и торговле, предполагаемый годовой оборот указанных видов деятельности, а также другие данные и документы, предусмотренные соответствующим правовым актом Комиссии. (22.12.2021 N1198)

3. Уведомление, представленное Комиссии, о деятельности, предусмотренной настоящей статьей, имеют информационный характер. Комиссия не вправе запрещать какому-либо энергетическому предприятию осуществлять деятельность, предусмотренную настоящей статьей. Настоящий пункт не распространяется на электростанцию малой мощности, на которую не выдан документ, удостоверяющий прием объекта в эксплуатацию.

 4. Пункт 3 настоящей статьи не ограничивает полномочий Комиссии осуществлять надзор за деятельностью энергетического предприятия, обращаться к компетентным государственным ведомствам при наличии сомнений по поводу соответствия деятельности поставщика электроэнергии, поставщика природного газа, трейдера или (и) администратора платформы двусторонних договоров требованиям законодательства Грузии или (и) в случае необходимости налагать штраф на энергетическое предприятие в соответствии со статьей 153 настоящего Закона. (22.12.2021 N1198)

5. Если энергетическое предприятие прекращает или намеревается прекратить деятельность, оно письменно уведомляет об этом Комиссию не позднее 5 рабочих дней после прекращения деятельности в соответствии с правовым актом, утвержденным Комиссией.

6. Комиссия ведет реестр электростанций малой мощности, осуществляющих деятельность в Грузии, поставщиков электроэнергии, поставщиков природного газа, трейдеров и администраторов платформы двусторонних договоров, который вместе с контактной информацией публикуется на веб-странице Комиссии. (22.12.2021 N1198)

 

Статья 103. Правила поставки

1. Права и обязанности поставщика и конечного потребителя определяются договором поставки.

2. Дополнительные вопросы, связанные с заключением договора поставки и его содержанием, регулирует Комиссия Правилами поставки, утвержденными в соответствии с требованиями настоящего Закона, соблюдение которых обязательно для всех поставщиков. Правила поставки утверждаются как для сектора электроэнергии, так и для сектора природного газа.

3. В целях урегулирования договора поставки Правилами поставки определяются:

а) порядок изменения условий договора поставки;

б) право прекращения договора конечным потребителем;

в) порядок предоставления соответствующей информации потребителю до увеличения цены на поставку;

г) порядок предоставления информации о ценах, стандартных сроках и условиях, действующих в связи с доступностью услуги пользованием ими;

д) обязательство конечного потребителя, в случае необходимости сделать доступной информацию, связанную с договором поставки, расчетами или квитанцией, в том числе, цены, порядок их изменения и данные учета потребления;

е) порядок начисления и уплаты стоимости услуг, оказанных в соответствии с договором поставки.

4. Поставщик обеспечивает соответствие условий договора поставки, предложенной конечному потребителю, правилам поставки. Условия договора должны быть сформулированы в ясной, понятной форме и не должны содержать административные и недоговорные барьеры, связанные с осуществлением прав потребителя, в том числе, требование к предъявлению нетребуемых документов. Поставщик обеспечивает защиту конечного потребителя от несправедливых и вводящих в заблуждение методов продажи.

5. Поставщик разрабатывает и после утверждения Комиссией в надлежащей форме публикует стандартные условия договора поставки. Поставщик также публикует цены на услуги или в соответствующем случае регулируемый тариф.

6. Правила поставки обеспечивают право конечного потребителя:

а) заключать договор поставки, который содержит:

а.а) идентификационные данные поставщика;

а.б) услуги, подлежащие оказанию, и их качество;

а.в) средства получения обновленной информации о действующей цене или в соответствующем случае регулируемом тарифе;

а.г) срок действия договора, порядок продления срока договора и обслуживания и прекращения его действия, а также право односторонней отмены договора, при наличии такового;

а.д) правила, связанные с компенсацией и возвратом сумм, при наличии таковых, если обслуживание не выполняется в соответствии с условиями, определенными договором;

а.е) порядок начала процедур рассмотрения спорных вопросов в соответствии со статьей 155 настоящего Закона;

б) получать предварительное уведомление о любом изменении условий договора, а также получать информацию о его праве в одностороннем порядке прекращать договор после получения сообщения. Поставщик обязан в срок, установленный правилами поставки, предварительно и непосредственно уведомлять потребителя о возросшей стоимости;

в) получать прозрачную информацию о действующих цене, тарифе и стандартных условиях договора, в связи с допуском к обслуживанию и пользованием указанным обслуживанием в секторе электроэнергии или природного газа;

г) пользоваться прозрачной, простой и бесплатной процедурой рассмотрения претензии. Такая процедура должна предоставлять возможность справедливого и своевременного разрешения споров, в соответствующем случае с использованием возмещения или (и) компенсации, предусмотренных подпунктом «г» пункта первого статьи 105 настоящего Закона;

д) получать информацию о собственных правах в связи с получением электроэнергии или природного газа определенного качества по публично обнародованной цене или регулируемому тарифу.

7. Положения договора поставки должны быть справедливыми, ясно и недвусмысленно устанавливать права и обязанности поставщика и конечного потребителя. Если договор о поставке заключен при помощи посредника, информация, определенная пунктами 5 и 6 настоящей статьи, должна быть предоставлена конечному потребителю до оформления договора.

8. Не разрешается ограничивать договором поставки право конечного потребителя, желающего сменить поставщика, досрочно расторгать действующий договор поставки или устанавливать для него дополнительное финансовое обязательство, кроме случаев, когда договором, заключенным между поставщиком и конечным небытовым потребителем не предусмотрено иное.

9. Правилами поставки могут предусматриваться также требования к обеспечению ответственности поставщика в отношении потребителя и системного оператора, если указанные требования не определены правилами соответствующей сети.

 

Статья 104. Стандартные условия договора поставки

1. Комиссия утверждает стандартные условия договора поставки, которые определяют условия непрерывной и надежной поставки электроэнергии или природного газа бытовым потребителям и малым предприятиям. (22.12.2021 N1198)

 2. Поставщик электроэнергии или поставщик природного газа обязан оформить договор поставки с бытовым потребителем или (и) малым предприятием в соответствии со стандартными условиями договора поставки, утвержденными Комиссией. Договор поставки считается оформленным на стандартных условиях в случае присоединения к стандартным условиям договора поставки в порядке, установленном Комиссией. (22.12.2021 N1198)

3. Поставщик правомочен отказать в оказании услуг потребителю или потребовать от оператора соответствующей системы передачи или системы распределения прекращения поставки электроэнергии или природного газа конечному потребителю только в следующих случаях:

а) в форс-мажорных случаях или случаях, связанных с охраной безопасности, определенных соответствующим законодательством Грузии;

б) если потребитель несмотря на предупреждение поставщика не выполняет обязательства, определенные договором поставки, в том числе, в связи с уплатой стоимости полученных услуг.

 

Статья 105. Обязательства поставщика

1. Каждый поставщик обязан создать пункт индивидуального обслуживания, который обеспечивает информирование конечного потребителя о его правах, действующих регуляциях и путях разрешения спора. Пункт индивидуального обслуживания предоставляет конечному потребителю возможность:

а) в связи с допуском к обслуживанию и пользованием им получать прозрачную информацию о ценах, регулируемых тарифах и стандартных условиях;

б) иметь выбор из нескольких, недискриминационных методов уплаты. Система предварительной уплаты должна быть справедливой и адекватно отражать предполагаемое потребление. Любая разница между условиями, связанными с различными средствами уплаты, должна отражать расходы поставщика в отношении соответствующего средства;

в) получать информацию в связи с возможностью бесплатно сменить поставщика;

г) получать информацию о прозрачной, простой и экономной процедуре рассмотрения претензии. Каждый поставщик обеспечивает право конечного потребителя получать соответствующее обслуживание соответствующих стандартов и пользоваться процедурой надлежащего рассмотрения споров, что подразумевает справедливое и своевременное разрешение споров в течение 10 рабочих дней, в соответствующем случае с выдачей возмещения или (и) компенсации;

д) в целях контроля потребления получать систематическое и точное уведомление о фактическом потреблении им электроэнергии или природного газа и соответствующей трате. Указанная информация должна предоставляться конечному потребителю с периодичностью, определенной правовым актом Комиссии, с учетом эффективности расходов, связанных с предоставлением технических данных прибора учета потребителя и указанной информации. Указанная информация должна предоставляться бесплатно;

е) получать окончательный счет (квитанцию) не позднее 6 недель после завершения процедуры смены поставщика.

2. Поставщик, обслуживающий бытовых потребителей и малые предприятия, кроме осуществления мероприятий, предусмотренных пунктом первым настоящей статьи, в связи с пунктом индивидуального обслуживания обеспечивает: (22.12.2021 N1198)

 а) создание центров обслуживания, обеспечивающих предоставление информации конечным потребителям как по телефону и электронной почте, так и лично, а также рассмотрение их требований и претензий и разрешение соответствующих вопросов;

 б) создание Комиссии по рассмотрению претензий в целях защиты интересов конечных потребителей;

 в) определение рабочих часов центра обслуживания в соответствии с нуждами конечных потребителей и с условием, что указанный центр будет работать до 20 часов вечера не реже одного раза в неделю. При этом запись конечного потребителя в центр обслуживания может осуществляться по телефону или электронной почте;

 г) предоставление информации или (и) оказание услуг операторам системы передачи или (и) операторам системы распределения в связи с претензиями, касающимися вопросов, предусмотренных договором об оказании услуг, связанных с передачей электроэнергии, передачей или (и) распределением природного газа.

3. Поставщик публикует на собственной веб-странице и передает конечному потребителю информационное письмо потребителя энергии, содержащее практическую информацию в связи с правами потребителя.

4. Поставщик обязан не менее чем за 1 месяц до введения в действие соответствующих изменений сообщить конечному потребителю об изменении цены поставки и других условий, а также о праве конечного потребителя на досрочное расторжение договора. Конечный потребитель вправе расторгнуть договор, если он не согласен с измененными условиями.

5. Поставщик разрабатывает и публикует программу действия, цель которой:

а) помочь конечному потребителю для надлежащего исполнения договорных обязательств с целью предотвращения прекращения поставки;

б) содействовать поставке территориально удаленному конечному потребителю.

6. Поставщик обязан регулярно предоставлять конечному потребителю информацию о мерах по улучшению энергоэффективности.

7. Плату за поставку электроэнергии или природного газа, а также оказание связанных услуг поставщик отражает в счет-фактуре, составленной в ясной и понятной форме, правила составления и выдачи которой определяет Комиссия.

8. Поставщик обязан в соответствии с требованиями, установленными Комиссией, регулярно предоставлять конечному потребителю информацию о поставке электроэнергии или природного газа, в том числе, в связи с вопросами охраны окружающей среды. В счет-фактуре и приложениях к ней, направленных поставщиком конечному потребителю, а также в рекламных материалах должны указываться:

а) информация о доле источника энергии в портфеле поставки в целом, использованной поставщиком, при наличии таковой, в целях удовлетворения требования конечного потребителя на электроэнергию или природный газ;

б) такие источники информации (в том числе, веб-страница, при наличии таковой), где публично доступны данные о воздействии на окружающую среду источников производства энергии, используемых поставщиком в течение предыдущего года;

в) информация о правах конечного потребителя в связи со средствами рассмотрения спорных вопросов.

9. Комиссия принимает надлежащие меры по обеспечению надежной, ясной и сравнительной информации, предоставленной поставщиком конечному потребителю. Комиссия правомочна определенную часть указанной информации сделать доступной для всех участников рынка при условии, что не будет опубликована информация, содержащая коммерческую тайну, связанную с конкретными участниками или сделками.

10. Поставщик обязан принимать надлежащие меры в целях защиты интересов конечного потребителя и эффективного и бесплатного рассмотрения жалоб, в том числе, с использованием альтернативных путей урегулирования спора. За процедурой рассмотрения претензии поставщиком осуществляет надзор Комиссия в соответствии с настоящим Законом и правилами, утвержденными Комиссией.

11. Поставщик с соблюдением правил предоставления информации, утвержденных Комиссией, периодически представляет Комиссии отчет о деятельности по поставке, в том числе, об исполнении требований, установленных настоящим Законом и Правилами поставки.

 

Статья 106. Правила смены поставщика

 1. Комиссия обеспечивает внедрение конечным потребителем эффективной и простой процедуры смены поставщика, что дает конечному потребителю возможность сменить поставщика не позднее чем в 3-недельный срок после отправления ему уведомления. (22.12.2021 N1198)

 2. Правила смены поставщика утверждает Комиссия. Правила смены поставщика определяют условия смены поставщика, в том числе: (22.12.2021 N1198)

а) процедуру смены поставщика;

 б) условия, подлежащие выполнению новым поставщиком;

в) обязанности поставщика, оформленный с которым договор поставки расторгает конечный потребитель;

 г) обязанности оператора системы, к сети которого присоединено устройство конечного потребителя;

 д) права нового поставщика в связи с допуском к системам передачи и распределения и пользованием указанными системами в целях поставки новому конечному потребителю;

 е) порядок погашения задолженности конечного потребителя.

 3. В соответствии с правилами смены поставщика смена поставщика конечным потребителем является безвозмездной. Смена поставщика осуществляется по требованию конечного потребителя. (22.12.2021 N1198)

 4. Поставщик, оформленный с которым договор поставки расторгает конечный потребитель, не вправе устанавливать для потребителя дополнительные условия расторжения договора. Указанный поставщик обязан до расторжения договора поставки обеспечивать поставку энергии конечному потребителю. (22.12.2021 N1198)

5. Надзор за выполнением Правил смены поставщика осуществляет Комиссия. Комиссия правомочна утвердить Правила смены поставщика в виде части Правил поставки.

6. Наличие спора не препятствует вступлению в силу нового договора поставки и осуществлению процедуры смены поставщика.

 

Статья 107. Хранение информации поставщиком

 1. Поставщик обеспечивает хранение информации, связанной с операциями, осуществленными в рамках договоров о поставке, оформленных с трейдерами, операторами системы передачи и системы распределения и в соответствующем случае с операторами системы хранилища природного газа и системы сжиженного природного газа, и деривативами электроэнергии или природного газа, не менее чем на 5-летний срок и ее доступность для государственных органов, в том числе, Комиссии и Агентства по конкуренции и защите потребителей, а также Секретариата Энергетического сообщества. (29.11.2023 N3763, ввести в действие с 1 января 2024 года.)

2. Информация, предусмотренная пунктом первым настоящей статьи, должна включать в себя такие детали, как продолжительность, правила поставки и расчета, объем, дату и время выполнения, цена операции, идентификационные данные соответствующего трейдера и конкретные детали договора поставки и дериватива, в связи с которыми расчет не осуществлялся.

3. Комиссия правомочна определенную часть информации, предусмотренной пунктом первым настоящей статьи, сделать доступной для всех участников рынка при условии, что не будет опубликована связанная с конкретными участниками или операциями информация, содержащая коммерческую тайну.

4. Действие настоящей статьи в отношении операций, осуществленных по деривативам электроэнергии или природного газа, с трейдерами, операторами системы передачи и системы распределения и в соответствующих случаях с операторами системы хранилища природного газа и системы сжиженного природного газа, распространится после утверждения постоянно действующей группой высокого уровня Энергетического сообщества соответствующих руководящих принципов.

 

Глава XXVII.

 Поставка в виде публичных услуг

 

Статья 108. Универсальные услуги

 1. Бытовые потребители и малые предприятия вправе в порядке, установленном настоящим Законом, получать электроэнергию от поставщика универсальных услуг. (22.12.2021 N1198)

2. Потребителям, определенным пунктом первым настоящей статьи, находящимся в одном ареале предоставления услуг по распределению, универсальные услуги может оказывать только один поставщик, на которого

возложено обязательство по оказанию публичных услуг в соответствии со статьей 9 настоящего Закона.

3. Комиссия разрабатывает и утверждает правила деятельности поставщика универсальных услуг, которыми регулируется деятельность универсального поставщика, в том числе права и обязанности универсального поставщика, прекращение обязательства по оказанию публичных услуг и иные вопросы, связанные с предоставлением универсальных услуг. Поставщик универсальной услуги ежегодно в срок, определенный Комиссией, представляет Комиссии годовой отчет о деятельности, осуществленной в пределах универсальной услуги, в течение предыдущего года. Годовой отчет должен быть доступным для правомочных государственных учреждений и Секретариата Энергетического сообщества.

 4. Исходя из целей статьи 9 настоящего Закона, Комиссия, основываясь на утвержденной ею методологии, правомочна устанавливать тариф на электроэнергию для конечного потребителя, которого обслуживает поставщик универсальных услуг. Комиссия должна обеспечивать осуществление регулирования тарифа на электроэнергию для конечного потребителя только в пределах необходимости, в целях оказания универсальных услуг бытовым потребителям и малым предприятиям. (22.12.2021 N1198)

5. Комиссия при осуществлении полномочия, предусмотренного пунктом 4 настоящей статьи, подготавливает детальное обоснование и указывает на связанные с рынком электроэнергии особые обстоятельства, вызвавшие необходимость сохранения в виде обязательства по оказанию публичной услуги по регулированию цены для конечного потребителя. Указанное обоснование доступно для уполномоченных законодательством Грузии государственных учреждений и Секретариата Энергетического сообщества.

6. Комиссия при осуществлении полномочия, предусмотренного пунктом 4 настоящей статьи, также определяет план поэтапной отмены регулирования цены для конечного потребителя и дату его завершения, что ясно должно указывать на временный характер регулирования.

7. Комиссия должна обеспечивать, чтобы как регулируемая, так и рыночная цены на электроэнергию отражали расходы, в том числе, фактические расходы на поставку, включая необходимые инвестиции и связанную с ними выручку, а также расходы на импорт и услуги по поставке.

8. Поставщик универсальной услуги:

а) обеспечивает поставку электроэнергии в виде оказания публичной услуги для тех конечных потребителей, которые в соответствии с законодательством Грузии вправе пользоваться такой услугой;

б) осуществляет универсальную услугу с соблюдением требований, установленных настоящей статьей;

в) принимает меры в целях безопасной, надежной поставки электроэнергии и с определенным качеством конечным потребителям, пользующимся универсальной услугой;

г) принимает меры в целях установления самых приемлемых цен для конечных потребителей, пользующихся универсальной услугой.

9. Комиссия обеспечивает, чтобы различные категории потребителей, получающие универсальные услуги, не имели одинаковые условия обслуживания и защиты.

 

Статья 109. Поставка природного газа в виде публичной услуги

 1. Бытовые потребители, малые предприятия и теплоэлектростанции, являющиеся источниками гарантированной мощности, вправе получать природный газ от поставщика публичной услуги в порядке, установленном настоящим Законом. (22.12.2021 N1198)

2. Потребителям, определенным пунктом первым настоящей статьи, находящимся в одном ареале услуг по распределению, услуги по поставке может оказывать только один поставщик, на которого возложено обязательство по публичной поставке в соответствии со статьей 9 настоящего Закона.

3. Комиссия разрабатывает и утверждает правила деятельности поставщика природного газа в виде публичной услуги, которыми регулируется деятельность поставщика публичной услуги, в том числе, его права и обязанности, прекращение обязательства по оказанию публичной услуги и иные вопросы, связанные с поставкой природного газа в виде публичной услуги. Поставщик публичной услуги ежегодно в порядке, установленном правовым актом Комиссии, и в установленный срок подготавливает и представляет Комиссии отчет о деятельности, осуществленной за предыдущий год. Отчет должен быть доступным для уполномоченных законодательством Грузии государственных учреждений и Секретариата Энергетического сообщества.

4. Цену на поставку природного газа в виде публичной услуги, кроме случаев, предусмотренных пунктом 5 настоящей статьи, прозрачным и недискриминационным путем устанавливает поставщик публичной услуги. Цена публичной услуги должна быть справедливой, рыночной и сравниваемой.

 5. Исходя из целей статьи 9 настоящего Закона, Комиссия, основываясь на утвержденной ею методологии, правомочна устанавливать цену на природный газ для конечного потребителя, которого обслуживает поставщик публичной услуги. Комиссия должна обеспечивать осуществление регулирования цены на природный газ для конечного потребителя только в пределах необходимости, в целях поставки природного газа в виде публичной услуги. (22.12.2021 N1198)

6. Комиссия при осуществлении полномочия, предусмотренного пунктом 5 настоящей статьи, детально обосновывает и указывает на связанные с рынком природного газа особые обстоятельства, вызвавшие необходимость сохранения в виде обязательства по оказанию публичной услуги по регулированию цены для конечного потребителя. Указанное обоснование доступно для уполномоченных законодательством Грузии государственных учреждений и Секретариата Энергетического сообщества.

7. Комиссия при осуществлении полномочия, предусмотренного пунктом 5 настоящей статьи, также определяет план поэтапной отмены регулирования цены для конечного потребителя и дату его завершения, что ясно должно указывать на временный характер регулирования.

8. Комиссия должна обеспечивать, чтобы как регулируемая, так и рыночная цены на природный газ отражали произведенные расходы, в том числе, фактические расходы на поставку, включая необходимые инвестиции и связанную с ними выручку, а также расходы на импорт и услуги по поставке.

9. Поставщик публичной услуги:

а) обеспечивает поставку природного газа в виде оказания публичной услуги для тех конечных потребителей, которые в соответствии с законодательством Грузии вправе пользоваться такой услугой;

б) осуществляет публичную услугу с соблюдением требований, установленных настоящей статьей;

в) принимает меры в целях безопасной, надежной поставки природного газа определенного качества конечным потребителям, пользующимся публичной услугой;

г) принимает меры в целях установления самых приемлемых цен для конечных потребителей, пользующихся публичной услугой.

10. Комиссия обеспечивает, чтобы различные категории потребителей, получающие природный газ в виде публичной услуги, не имели одинаковые условия обслуживания и защиты.

 

Статья 110. Поставка последней альтернативы

1. Поставщика последней альтернативы электроэнергии и природного газа подбирает Правительство Грузии, опираясь на процедуру открытого тендера. При этом, допускается определение поставщика универсальной услуги или поставщика природного газа в виде публичного обязательства в качестве последней альтернативы.

2. Условия тендера, предусмотренного пунктом первым настоящей статьи, и тендер объявляет Правительство Грузии. Тендерные условия вместе с другими требованиями должны включать в себя критерии отбора поставщика последней альтернативы, договорные условия, срок авторизации поставщика последней альтернативы, а также указания, касающиеся порядка поставки последней альтернативы, определения цены на электроэнергию или природный газ и метода ее изменения.

3. Если тендер, объявленный в целях отбора поставщика последней альтернативы, не состоялся (в том числе, ввиду отсутствия претендента), Правительство Грузии правомочно без проведения тендера поставщика последней альтернативы назвать энергетическое предприятие, представленное Министерством.

4. Авторизация поставщика последней альтернативы осуществляется не более чем на 5-летний срок.

5. Если ввиду планового или непланового прекращения рыночной деятельности или грубого нарушения обязательств поставщиком электроэнергии или природного газа конечный потребитель утрачивает средство получения электроэнергии или природного газа, поставщик последней альтернативы обеспечивает для такого конечного потребителя поставку электроэнергии или природного газа без представления потребителем специального требования.

6. Если поставщик в случаях, предусмотренных пунктом 5 настоящей статьи, не может поставлять электроэнергию или природный газ конечному потребителю, он обязан своевременно сообщить об этом конечному потребителю, поставщику последней альтернативы, Комиссии и соответствующим операторам системы передачи и системы распределения дату прекращения поставки по крайней мере за 30 дней до прекращения поставки, или если поставщик не мог знать заранее об указанном, – не позднее следующего рабочего дня после того как ему стало известно о невозможности поставки. В таком случае потребителю, оставшемуся без поставщика, электроэнергию или природный газ автоматически будет поставлять поставщик последней альтернативы.

7. Комиссия сообщает о поставщике, определенном пунктом 5 настоящей статьи, конечным потребителям, поставщику последней альтернативы и соответствующим операторам системы передачи и системы распределения путем опубликования соответствующей информации на веб-странице Комиссии. Комиссия должна опубликовать информацию на веб-странице не позднее 5 рабочих дней со дня, когда ей стали известны обстоятельства, вызвавшие невозможность поставки электроэнергии или природного газа поставщиком.

8. Операторы системы передачи и системы распределения в течение 5 рабочих дней после получения уведомления, предусмотренного пунктом 6 или 7 настоящей статьи, предоставляют поставщику последней альтернативы информацию о тех потребителях, которые должны получить поставку последней альтернативы.

9. Процедура прекращения рыночной деятельности поставщика электроэнергии/природного газа определяется правилами рынка соответствующего сектора.

10. Поставщик последней альтернативы может осуществлять поставку конечному потребителю в течение не более 3 календарных месяцев. Если конечный потребитель в указанный срок не сможет заключить договор поставки с новым поставщиком, соответствующий оператор системы прекращает его снабжение электроэнергией или природным газом.

11. Комиссия утверждает Правила поставки последней альтернативы.

12. Тариф на поставку последней альтернативы прозрачным и недискриминационным путем устанавливает Комиссия, основываясь на методологии, утвержденной ей самой.

13. Комиссия должна обеспечить, чтобы цена на электроэнергию или природный газ, поставленные поставщиком последней альтернативы, отражала произведенные расходы, в том числе, фактические расходы на поставку, включая необходимые инвестиции и связанную с ними выручку, расходы на импорт и поставку.

14. Тариф на электроэнергию или природный газ, поставленные поставщиком последней альтернативы, устанавливает Комиссия в соответствии с методологией, утвержденной ей самой, и обеспечивает, чтобы указанный тариф был выше, чем средняя рыночная цена на электроэнергию или природный газ, поставленные потребителям той же категории в обычных условиях.

15. Поставщик последней альтернативы в связи с деятельностью по поставке последней альтернативы должен обеспечивать обособление и производство финансового учета и финансовых счетов раздельно в соответствии с настоящим Законом.

16. Договор поставки между поставщиком последней альтернативы и конечным потребителем в соответствии с Правилами смены поставщика или (и) в порядке, установленном иными подзаконными актами, считается заключенным со дня начала поставки электроэнергии или природного газа потребителю, независимо от наличия соответствующего требования потребителя.

17. Поставщик последней альтернативы обязан направить потребителю письменное уведомление о цене и максимальном сроке поставки в течение 8 дней после подтверждения начала поставки последней альтернативы.

18. Поставщик последней альтернативы правомочен потребовать у соответствующего оператора системы прекращения поставки электроэнергии или природного газа потребителю ввиду неисполненных обязательств потребителя.

19. Поставщик последней альтернативы по меньшей мере раз в год в порядке, установленном правовым актом Комиссии, и в установленный срок подготавливает и представляет Комиссии отчет о деятельности. Отчет должен быть доступным для Секретариата Энергетического сообщества.

 

Раздел XI.

 Конечный потребитель

Глава XXVIII.

 Статус и защита конечного потребителя

 

Статья 111. Права и обязанности конечного потребителя

1. Защита конечного потребителя осуществляется в соответствии с настоящим Законом, изданными на его основании подзаконными правовыми актами и иными законодательными и подзаконными нормативными актами, регулирующими права потребителей.

2. Конечный потребитель вносит плату за электроэнергию и природный газ в соответствии с требованиями Правил поставки и соответствующими договорными условиями. Порядок начисления платы, расчета и сбора платы определяется Правилами поставки.

 3. Конечный потребитель имеет право на свободный выбор и смену поставщика электроэнергии или поставщика природного газа в соответствии со статьями 101 и 106 настоящего Закона. Конечный потребитель также вправе безвозмездно получать всю необходимую информацию и данные учета, касающиеся потребления электроэнергии или природного газа, и на основании договора и законодательства Грузии сделать эту информацию и эти данные доступными для любого зарегистрированного поставщика без внесения платы. Лицо, ответственное за управление данными учета, обязано предоставлять указанные данные соответствующему энергетическому предприятию. Формат этих данных и порядок доступа к ним поставщика и потребителя определяются Правилами поставки. (22.12.2021 N1198)

4. Крупный потребитель вправе заключать договор поставки одновременно с несколькими поставщиками. Порядок и процедура применения указанного полномочия крупным потребителем определяются Правилами поставки.

 41. Крупный потребитель, желающий вести торговлю на оптовом рынке электроэнергии или на оптовом рынке природного газа, обязан зарегистрироваться в порядке, установленном Комиссией. (22.12.2021 N1198)

5. Конечный потребитель правомочен в соответствии с Правилами передаточной или распределительной сетей потребовать устранения в короткий срок технического сбоя или иного вида задержки снабжения электроэнергией или природным газом, если указанная задержка не вызвана его устройствами и установками.

6. Задержка, вызванная мерами приостановления снабжения, осуществленными в целях устранения нарушений, существующих на рынке электроэнергии или природного газа, не считается задержкой поставки электроэнергии или природного газа для целей, определенных пунктом 5 настоящей статьи, если она удовлетворяет условия, определенные настоящим Законом или иными законодательными и подзаконными правовыми актами Грузии.

7. Конечный потребитель должен потреблять электроэнергию и природный газ в соответствии с условиями и целями, установленными настоящим Законом, Правилами передаточной и распределительной сетей, иными законодательными и подзаконными правовыми актами Грузии и договором.

 

Статья 112. Защита уязвимых потребителей (22.12.2021 N1198)

 В целях защиты уязвимых потребителей государственные органы и органы муниципалитета на основании консультаций с Комиссией и другими заинтересованными сторонами разрабатывают специальные программы/мероприятия/льготы для удовлетворения спроса на электроэнергию, природный газ или (и) водоснабжение или (и) для обеспечения содействия увеличению их доступности и определяют соответствующих уязвимых потребителей, пользующихся указанными программами/мероприятиями/льготами.

 

Статья 113. Прекращение поставки конечному потребителю

Поставщик правомочен потребовать у оператора соответствующей системы передачи или системы распределения прекращения поставки электроэнергии или природного газа конечному потребителю ввиду неисполнения обязательств, определенных договором поставки, в порядке, установленном нормативным актом Комиссии.

 

Раздел XII.

Энергетический рынок

Глава XXIX.

 Открытие и функционирование энергетического рынка

 

Статья 114. Открытие энергетического рынка (22.12.2021 N1198)

 1. Любой конечный потребитель имеет право на свободный выбор и смену поставщика.

 2. Для предотвращения небаланса при открытии энергетического рынка допускается оформление договора поставки с конечным потребителем, находящимся в системе другой договорной стороны Энергетического сообщества, если он считается конечным потребителем для обеих систем.

 

Статья 115 Поощрительные меры для открытия энергетического рынка

1. Комиссия в пределах своих полномочий в случае необходимости определяет необходимые и пропорциональные мероприятия для поощрения эффективной рыночной конкуренции и таким образом обеспечивает исправное функционирование энергетического рынка. Комиссия осуществляет указанные мероприятия по необходимости, собственной инициативе или по требованию Секретариата Энергетического сообщества.

2. Мероприятия, предусмотренные пунктом первым настоящей статьи, должны быть пропорциональными, недискриминационными, прозрачными и осуществляться только после уведомления Секретариата Энергетического сообщества, основываясь на его соображениях.

3. Если Секретариат Энергетического сообщества в 2-месячный срок после получения уведомления, предусмотренного пунктом 2 настоящей статьи, не представит свои соображения, вопрос будет считаться согласованным с ним.

 

Статья 116. Надзор за энергетическим рынком

1. Комиссия осуществляет надзор за энергетическим рынком в соответствии с Правилами мониторинга энергетического рынка, утвержденными Комиссией.

2. Комиссия до 1 июня каждого года публикует отчет об энергетическом рынке, который вместе с другой информацией должен включать в себя детальный обзор открытия, функционирования и организации энергетического рынка, анализ деятельности участников рынка и рыночных цен, применение регулируемых тарифов, цены для конечных потребителей и существующие тенденции развития энергетического рынка. Комиссия правомочна опубликовать раздельные отчеты о рынках электроэнергии и природного газа.

3. Оператор соответствующего рынка при выполнении функций, определенных статьями 122 и 128 настоящего Закона:

а) анализирует организацию энергетического рынка и предлагает Комиссии меры по ее улучшению;

б) представляет Комиссии и соответствующему оператору системы передачи соображения о правилах балансирования системы, установленных Правилами передаточной сети;

в) представляет Комиссии и соответствующему оператору системы передачи соображения о правилах распределения и использования трансграничной мощности, а также управления перегрузкой, установленных Правилами передаточной сети;

г) в связи с надзором за торговлей электроэнергией или природным газом на всей территории Грузии осуществляет иные функции, предусмотренные настоящим Законом и Правилами мониторинга энергетического рынка.

4. Оператор рынка и соответствующий оператор системы передачи в пределах своей компетенции предоставляют Комиссии информацию о нарушениях требований или возможных нарушениях в связи с деятельностью на энергетическом рынке.

 

Статья 117. Конкуренция на энергетическом рынке

1. Комиссия обеспечивает создание надлежащих условий для существования и развития эффективной конкуренции на энергетическом рынке, своевременное выявление и устранение деяний, ограничивающих энергетический рынок.

2. Для выполнения задач, определенных пунктом первым настоящей статьи, Комиссия осуществляет надзор за энергетическим рынком и в случае необходимости проводит исследование энергетического рынка:

 а) по требованию Правительства Грузии, Министерства, Агентства по конкуренции и защите потребителей и общественного защитника интересов потребителей; (29.11.2023 N3763, ввести в действие с 1 января 2024 года.)

б) по требованию участника энергетического рынка, если ему в результате деяния, ограничивающего рынок, причиняется непосредственный имущественный вред, подтверждающее доказательство которого у него имеется;

в) по собственной инициативе.

3. Исследование энергетического рынка включает в себя:

а) определение энергетического рынка (ареалы обслуживания, поставки продукции или (и) географические ареалы);

б) анализ эффективности конкуренции на энергетическом рынке, данные и оценку концентрации (в том числе, рыночную долю каждого энергетического предприятия и оценку уровня конкуренции между несколькими предприятиями);

в) информацию в связи с лицами, имеющими значительное влияние на энергетическом рынке, в соответствии со статьей 118 настоящего Закона;

г) результаты исследования энергетического рынка и решение или рекомендации о применении регулирующих мероприятий, предусмотренных пунктом 8 настоящей статьи.

4. Исследование энергетического рынка осуществляется в соответствии с Правилами мониторинга энергетического рынка, утвержденными Комиссией, и решением Комиссии в связи с проведением исследования.

5. Исследование энергетического рынка осуществляется при сотрудничестве с компетентными государственными органами в соответствии с законодательством Грузии и регуляциями или (и) рекомендациями Энергетического сообщества, с учетом наилучшей международной практики.

6. Комиссия для исследования энергетического рынка проводит публичные консультации, предусмотренные статьей 24 настоящего Закона. Комиссия анализирует комментарии и рекомендации, полученные во время публичных консультаций, и публикует их на веб-странице Комиссии в виде единого обзора вместе с соответствующими разъяснениями.

7. Срок осуществления исследований энергетического рынка составляет 7 месяцев, который исчисляется со дня принятия решения Комиссии о проведении исследования энергетического рынка. Комиссия правомочна в случае надлежащим образом обоснованной, разумной необходимости продлить указанный срок не более чем на 4 месяца. Комиссия обеспечивает своевременное и эффективное осуществление и завершение исследования энергетического рынка.

8. Исследование энергетического рынка завершается принятием Комиссией решения, которое должно отвечать компонентам, определенным пунктом 3 настоящей статьи, исследования энергетического рынка. Принятые в связи с регулирующими мерами решение или рекомендации могут предусматривать:

а) отмену лицензии на энергетическую деятельность;

б) наложение штрафа;

в) применение поощрительных мер для открытия рынка в соответствии со статьей 115 настоящего Закона;

г) обращение к компетентным государственным органам по поводу соответствия деятельности участника энергетического рынка требованиям законодательства Грузии.

 д) временный запрет на участие на энергетическом рынке одного или более одного участника энергетического рынка. (22.12.2021 N1198)

9. Результаты исследования энергетического рынка и соответствующее решение Комиссии представляются Правительству Грузии, Министерству, другим компетентным государственным органам и публикуются на веб-странице Комиссии.

 

Статья 118. Значительное влияние на энергетическом рынке

1. Предприятие считается имеющим значительное влияние на энергетическом рынке, если оно самостоятельно или по согласованию с одним или несколькими предприятиями занимает рыночную долю, которая может считаться значительной. Значительной считается та рыночная доля, которая предоставляет предприятию или группе предприятий экономическую власть осуществлять коммерческую деятельность независимо от конкурентов, клиентов или (и) потребителей. Размер значительной рыночной доли на соответствующем энергетическом рынке и порядок его определения устанавливаются правовым актом Комиссии.

2. Если предприятие или группа предприятий будут признаны имеющими значительное влияние для целей одного из конкретных рынков, они могут быть признаны имеющими влияние и в отношении других тесно взаимосвязанных рынков, если взаимосвязь этих рынков дает возможность указанному предприятию или группе предприятий пользоваться влиянием на одном из рынков с целью увеличения влияния на другом рынке.

3. Если решением Комиссии предприятие или группа предприятий будут признаны имеющими значительное влияние на энергетическом рынке, они будут считаться таковыми до тех пор, пока в отношении того же предприятия или группы предприятий Комиссия не примет другое решение.4. Соответствующее решение Комиссии о наличии значительного влияния на энергетическом рынке может обусловить применение поощрительных мер для открытия энергетического рынка, предусмотренных статьей 115 настоящего Закона.

 

Статья 119. Концентрация

1. Концентрация, стоимость или годовой оборот (по данным предыдущего финансового года концентрации) как индивидуальных, так и совместных активов регулируемых предприятий – участников которой на территории Грузии или (и) какой-либо стороны Энергетического сообщества превышает предельный размер, установленный нормативным актом Комиссии, требует предварительного уведомления Комиссии. Правила представления Комиссии уведомления о концентрации и его рассмотрения Комиссией определяются постановлением Комиссии.

 2. Комиссия после получения уведомления о концентрации принимает решение о совместимости запланированной концентрации с конкурентной средой. (22.12.2021 N1198)

3. Не допускается такая концентрация, которая ограничивает эффективную конкуренцию на энергетическом рынке Грузии, его части или какой-либо стороны Энергетического сообщества.

4. Если концентрация создает или усиливает доминантное положение, предполагается, что такая концентрация ограничивает эффективную конкуренцию на энергетическом рынке Грузии, его части или какой-либо стороны Энергетического сообщества, кроме случая, если регулируемое предприятие докажет противоположное. Порядок определения доминантного положения устанавливается правовым актом Комиссии.

 5. Для регистрации концентрации регулируемых предприятий, на которые возложено обязательство по уведомлению, предусмотренное пунктом первым настоящей статьи, требуется принятие положительного решения о совместимости запланированной Комиссией концентрации с конкурентной средой. Принятие Комиссией отрицательного решения является основанием для отказа в регистрации концентрации регулируемых предприятий юридическим лицом публичного права, действующим в сфере управления Министерства юстиции Грузии, – Национальным агентством публичного реестра. (22.12.2021 N1198)

6. Концентрация, ограничивающая конкуренцию, осуществляемую в энергетическом секторе, или (и) нарушение обязательства по предварительному представлению Комиссии уведомления о концентрации влекут наложение штрафа, предусмотренного законодательством Грузии, на регулируемые предприятия – участников концентрации.

7. Комиссия правомочна у регулируемого предприятия, участвующего в концентрации, определенной пунктом первым настоящей статьи:

а) потребовать отмены концентрации путем слияния, отмены или отчуждения приобретенных долей, или активов для того, чтобы восстановить положение, существовавшее до осуществления концентрации. Если восстановление положения, существовавшего до осуществления концентрации, путем ее отмены невозможно, Комиссия вправе принять любые другие соответствующие меры для возвращения по возможности положения, существовавшего до осуществления концентрации;

б) налагать санкции в соответствии с настоящим Законом;

в) потребовать принятия любых других мер, которыми будут обеспечены отмена концентрации регулируемым предприятием, участвующим в концентрации, или восстановление положения, существовавшего до осуществления концентрации.

 

Глава ХХХ.

Организация рынка электроэнергии

 

Статья 120. Рынок электроэнергии

1. Рынок электроэнергии включает в себя розничный рынок электроэнергии и оптовый рынок электроэнергии, в том числе, организованный рынок электроэнергии или (и) рынок двусторонних договоров об электроэнергии. (22.12.2021 N1198)

2. Операции между конечным потребителем и поставщиком осуществляются на розничном рынке электроэнергии.

 3. Сегменты оптового организованного рынка электроэнергии определяются в соответствии с Концепцией модели рынка электроэнергии. (22.12.2021 N1198)

 

 Статья 1201. Рынок двусторонних договоров об электроэнергии. Администратор платформы двусторонних договоров об электроэнергии (22.12.2021 N1198)

1. Купля-продажа электроэнергии на основании двусторонних договоров осуществляется на рынке двусторонних договоров об электроэнергии, путем прямых переговоров между участниками рынка или (и) посредством платформы двусторонних договоров об электроэнергии.

2. Участники рынка обязаны составлять отчетность об оформленных двусторонних договорах в соответствии с правилами отчетности регулируемого предприятия, утвержденными Комиссией.

3. Администрирование платформы двусторонних договоров об электроэнергии обеспечивает администратор платформы двусторонних договоров об электроэнергии.

4. Администратор платформы двусторонних договоров об электроэнергии:

а) обеспечивает администрирование платформы двусторонних договоров об электроэнергии в порядке и с соблюдением условий, определенных настоящим Законом и Правилами рынка электроэнергии;

б) ведет учет данных заявок на куплю-продажу электроэнергии, существующих на платформе двусторонних договоров об электроэнергии;

в) регистрирует участников платформы двусторонних договоров об электроэнергии и ведет соответствующий реестр;

г) в соответствии с утвержденным Комиссией правовым актом представляет Комиссии отчет об осуществленной деятельности;

д) осуществляет другие полномочия в соответствии с Правилами рынка электроэнергии.

5. Администратор платформы двусторонних договоров об электроэнергии не вправе одновременно осуществлять другую электроэнергетическую деятельность, кроме оперирования рынком электроэнергии.

 

Статья 121. Организация рынка электроэнергии

1. Оператор рынка электроэнергии в пределах полномочий, определенных настоящим Законом или (и) Правилами рынка электроэнергии, и в соответствии с Концепцией модели рынка электроэнергии обеспечивает организацию соответствующего сегмента (сегментов) организованных рынков электроэнергии в Грузии в целях торговли электроэнергией, а также для связи с другими, соседними организованными рынками и интеграции. Организация рынка электроэнергии регулируется Правилами рынка электроэнергии.

2. Право создания фондовой биржи деривативов электроэнергии имеют как оператор рынка электроэнергии, так и другие субъекты.

3. Оператор рынка электроэнергии осуществляет деятельность на основании лицензии, выданной Комиссией в соответствии с Законом Грузии «О лицензиях и разрешениях», главой V настоящего Закона и Правилами лицензирования, утвержденными Комиссией.

4. Оператор рынка электроэнергии осуществляет деятельность с соблюдением принципов прозрачности, объективности и недискриминации. Надзор за деятельностью оператора рынка электроэнергии осуществляет Комиссия.

5. Соответствующие виды платы за услуги, оказанные оператором рынка электроэнергии, устанавливает Комиссия в соответствии с определенной методологией. (22.12.2021 N1198)

 

Статья 122. Функции оператора рынка электроэнергии

1. Оператор рынка электроэнергии в сегменте (сегментах), предусмотренном лицензией:

а) обеспечивает организацию рынка электроэнергии в пределах компетенции, определенной настоящим Законом или (и) Правилами рынка электроэнергии;

б) ведет учет сведений о договорах и договорных обязательствах в соответствии с Правилами рынка электроэнергии;

в) подготавливает дневной график купли-продажи электроэнергии в Грузии и за ее пределами в соответствии с договорными обязательствами, вытекающими из купли-продажи электроэнергии на рынке на сутки вперед;

г) своевременно представляет соответствующему оператору системы передачи дневной график купли-продажи электроэнергии, предусмотренный подпунктом «в» настоящего пункта;

д) регистрирует участников рынка электроэнергии и ведет соответствующий реестр;

е) публикует информацию, необходимую для бесперебойной организации рынка электроэнергии и осуществления электроэнергетической деятельности.

2. На оператора рынка электроэнергии также может быть возложено осуществление других прав и обязанностей, соответствующих его компетенции, на основании настоящего Закона, Концепции модели рынка электроэнергии и Правил рынка электроэнергии.

3. Оператор рынка электроэнергии не вправе торговать электроэнергией, кроме случаев, когда указанное осуществляется для обеспечения торговли на организованном рынке электроэнергии и оператор рынка является стороной договора в случае, предусмотренном Правилами рынка электроэнергии.

4. Электроэнергетические предприятия обеспечивают непрерывный и неограниченный доступ оператора рынка электроэнергии к информации, необходимой для организации рынка электроэнергии, в соответствии с Правилами рынка электроэнергии.

 

Статья 123. Концепция модели рынка электроэнергии и Правила рынка электроэнергии

1. Концепцию модели рынка электроэнергии при сотрудничестве с Комиссией разрабатывает Министерство и утверждает Правительство Грузии.

2. Концепция модели рынка электроэнергии формирует руководящие принципы организации и функционирования рынка электроэнергии в Грузии. Руководящие принципы в пределах, необходимых для определения общей сути структуры рынка электроэнергии, должны формировать права и обязанности участников рынка и структуру рынка в общих чертах. Концепцией модели рынка электроэнергии должен быть установлен механизм исполнения обязательств, вытекающих из договоров, оформленных с электроэнергетическими предприятиями до введения настоящего Закона в действие, с соблюдением требований статьи 9 настоящего Закона, а также могут определяться этапы перехода на целевую модель, организация публичных услуг и специальные требования поставки электроэнергии на оккупированные территории Грузии. Организация рынка электроэнергии и оперирование им, в том числе, все процедуры, связанные с любым сегментом рынка, определенного Концепцией модели рынка электроэнергии, регулируются Комиссией в соответствии с условиями, определенными Правилами рынка электроэнергии.

3. Правилами рынка электроэнергии определяются порядок организации рынка электроэнергии и оперирования им, а также другие связанные вопросы, в том числе:

а) модель рынка электроэнергии в соответствии с Концепцией модели рынка электроэнергии;

б) процедуры, принципы и стандарты организации рынка электроэнергии и оперирования им в соответствии с Концепцией модели рынка электроэнергии;

б1) квалификационные требования к торговле на рынке электроэнергии, в случае наличия таких требований; (22.12.2021 N1198)

в) методы идентификации и регистрации участников рынка электроэнергии;

г) виды и образцы договоров, подлежащих заключению на рынке электроэнергии;

д) продукты, купля-продажа которых осуществляется на рынке электроэнергии;

е) стандарт и процедура ведения реестра операций, осуществленных на рынке электроэнергии;

ж) стандарт и процедура создания и ведения баз данных, необходимых для функционирования рынка электроэнергии;

з) стандарт и процедура подготовки, применения, перепроверки и изменения дневных графиков купли-продажи электроэнергии;

и) стандарт и процедура закупки электроэнергии для устранения потерь, имеющихся в передаточной и распределительной сетях электроэнергии;

к) расчет небаланса и ответственность за него;

л) расчет показателя небаланса группы балансирования и финансовый расчет, связанный с небалансом на рынке лицами, ответственными за балансирование;

м) условия организации каждого сегмента рынка, определенного Концепцией модели рынка электроэнергии и оперирование им;

н) другие условия, необходимые для организации рынка электроэнергии и оперирования им, а также для урегулирования процедур внутри рынка.

о) порядок и процедура купли-продажи электроэнергии согласно двусторонним договорам. (22.12.2021 N1198)

 

Статья 124. Участники рынка электроэнергии

1. Электроэнергетические предприятия и другие юридические и физические лица вправе в целях купли-продажи электроэнергии стать участниками рынка электроэнергии с соблюдением условий, определенных настоящим Законом и Правилами рынка электроэнергии.

2. Все участники рынка электроэнергии, в том числе, производитель электроэнергии, трейдер, поставщик электроэнергии (включая поставщика электроэнергии в виде публичной услуги), крупный потребитель вправе с соблюдением настоящего Закона и Правил рынка электроэнергии покупать/продавать электроэнергию на организованном рынке электроэнергии и на рынке двусторонних договоров об электроэнергии. (22.12.2021 N1198)

3. Участники рынка электроэнергии должны осуществлять права и обязанности, предусмотренные договором, в соответствии с Правилами рынка электроэнергии.

4. Операторы систем передачи и распределения в целях покрытия имеющихся в соответствующей сети потерь при осуществлении обязательства по закупке электроэнергии представляют специальных участников рынка электроэнергии, специальные характеристики которых определяются Правилами рынка электроэнергии.

5. Если оператор рынка электроэнергии при осуществлении торгов на организованном рынке электроэнергии является стороной договора в соответствии с пунктом 2 статьи 122 настоящего Закона, он рассматривается как специальный участник рынка электроэнергии и его специальные характеристики определяются Правилами рынка электроэнергии.

 

Статья 125. Ответственность участников рынка электроэнергии за небаланс

1. Ответственность за небаланс возлагается на всех участников рынка электроэнергии в соответствии с моделью группы балансирования для обеспечения беспрепятственного выполнения операций купли-продажи на рынке электроэнергии и связанного с ними справедливого расчета, путем достижения в электроэнергетической системе баланса между производством и потреблением и отделением финансовых операций от физической поставки.

2. Условия, связанные с моделью группы балансирования, в том числе, права и обязанности лиц, ответственных за балансирование, устанавливаются Правилами рынка электроэнергии. Правилами рынка электроэнергии также определяются значение лиц, ответственных за балансирование, и их ответственность за небаланс.

3. Ведение реестра лиц, ответственных за балансирование, и определение необходимости балансирующей энергии, вызванной их небалансом, а также расчет соответствующего объема обеспечивает оператор системы передачи.

4. Реестр точек расчетного учета каждой группы балансирования ведет оператор системы передачи. (22.12.2021 N1198)

 

Глава XXXI.

Организация рынка природного газа

 

Статья 126. Рынок природного газа

1. Рынок природного газа включает в себя розничный рынок природного газа и оптовый рынок природного газа, в том числе, организованный рынок природного газа или (и) рынок двусторонних договоров о природном газе. (22.12.2021 N1198)

2. Операции между конечным потребителем и поставщиком осуществляются на розничном рынке природного газа.

3. Сегменты оптового организованного рынка природного газа определяются в соответствии с Концепцией модели рынка природного газа. (22.12.2021 N1198)

 

Статья 127. Организация рынка природного газа

1. Оператор рынка природного газа обеспечивает организацию рынка природного газа в целях торговли природным газом, а также для связи с другими организованными рынками природного газа и интеграции. Организация рынка природного газа регулируется Правилами рынка природного газа.

2. Право создания фондовой биржи деривативов природного газа имеют как оператор рынка природного газа, так и другие субъекты.

3. Оператор рынка природного газа осуществляет деятельность на основании лицензии, выданной Комиссией в соответствии с Законом Грузии «О лицензиях и разрешениях», главой V настоящего Закона и Правилами лицензирования, утвержденными Комиссией.

4. Оператор рынка природного газа осуществляет деятельность с соблюдением принципов прозрачности, объективности и недискриминации. Надзор за деятельностью оператора рынка природного газа осуществляет Комиссия.

5. Плату за услуги, оказанные оператором рынка природного газа, определяет Комиссия в соответствии с установленной методологией.

 

Статья 1271. Рынок двусторонних договоров о природном газе. Администратор платформы двусторонних договоров о природном газе (22.12.2021 N1198)

1. Купля-продажа природного газа на основании двусторонних договоров осуществляется на рынке двусторонних договоров о природном газе, путем прямых переговоров между участниками рынка или (и) посредством платформы двусторонних договоров о природном газе.

2. Участники рынка обязаны составлять отчетность об оформленных двусторонних договорах в соответствии с правилами отчетности регулируемого предприятия, утвержденными Комиссией.

3. Администрирование платформы двусторонних договоров о природном газе обеспечивает администратор платформы двусторонних договоров о природном газе.

4. Администратор платформы двусторонних договоров о природном газе:

а) обеспечивает администрирование платформы двусторонних договоров о природном газе в порядке и с соблюдением условий, определенных настоящим Законом и Правилами рынка природного газа;

б) ведет учет данных заявок на куплю-продажу природного газа, существующих на платформе двусторонних договоров о природном газе;

в) регистрирует участников платформы двусторонних договоров о природном газе и ведет соответствующий реестр;

г) в соответствии с утвержденным Комиссией правовым актом представляет Комиссии отчет об осуществленной деятельности;

д) осуществляет другие полномочия в соответствии с Правилами рынка природного газа.

5. Администратор платформы двусторонних договоров о природном газе не вправе одновременно осуществлять другую деятельность, связанную с природным газом, кроме оперирования рынком природного газа.

 

Статья 128. Функции оператора рынка природного газа

1. Оператор рынка природного газа в сегменте (сегментах), предусмотренном лицензией:

а) обеспечивает организацию рынка природного газа;

б) регистрирует участников рынка природного газа и ведет соответствующий реестр;

в) публикует информацию, необходимую для бесперебойной организации рынка природного газа и осуществления деятельности, связанной с природным газом.

2. На оператора рынка природного газа также может быть возложено осуществление других прав и обязанностей, соответствующих его компетенции, на основе Концепции модели рынка природного газа и Правил рынка природного газа.

3. Оператор рынка природного газа не вправе торговать природным газом, кроме случая, когда указанное осуществляется для обеспечения торговли на организованном рынке природного газа и оператор рынка является стороной договора в случаях, предусмотренных Правилами рынка природного газа.

4. Предприятия природного газа обеспечивают непрерывный и неограниченный доступ оператора рынка природного газа к информации, необходимой для организации рынка природного газа, в соответствии с Правилами рынка природного газа.

 

Статья 129. Концепция модели рынка природного газа и Правила рынка природного газа

1. Концепцию модели рынка природного газа при сотрудничестве с Комиссией разрабатывает Министерство и утверждает Правительство Грузии.

2. Концепция модели рынка природного газа формирует руководящие принципы организации и функционирования рынка природного газа в Грузии. Руководящие принципы в пределах, необходимых для определения общей сути структуры рынка природного газа, должны формировать права и обязанности участников рынка и структуру рынка в общих чертах. Концепцией также могут определяться этапы перехода на целевую модель. Организация рынка природного газа и оперирование им, в том числе, все процедуры, связанные с любым сегментом рынка, определенного Концепцией модели рынка природного газа, регулируются Комиссией в соответствии с условиями, определенными Правилами рынка природного газа.

3. Правилами рынка природного газа определяются правила организации рынка природного газа и оперирования им и другие связанные вопросы, в том числе:

а) модель рынка природного газа в соответствии с Концепцией модели рынка природного газа;

б) процедуры, принципы и стандарты организации рынка природного газа и оперирования им в соответствии с Концепцией модели рынка природного газа;

б1) квалификационные требования к торговле на рынке природного газа, в случае наличия таких требований; (22.12.2021 N1198)

в) методы идентификации и регистрации участников рынка природного газа;

г) виды и образцы договоров, подлежащих заключению на рынке природного газа;

д) продукты, купля-продажа которых осуществляется на рынке природного газа;

е) стандарт и процедура ведения реестра операций, осуществленных на рынке природного газа;

ж) стандарт и процедура создания и ведения базы данных, необходимых для функционирования рынка природного газа;

з) стандарт и процедура подготовки, применения, перепроверки и изменения дневного графика торговли природным газом;

и) стандарт и процедура закупки природного газа в целях устранения потерь, имеющихся в передаточной и распределительной сетях природного газа, для обеспечения непрерывной, безопасной и надежной поставки природного газа;

к) условия организации каждого сегмента рынка, определенного Концепцией модели рынка природного газа, и оперирование им;

л) другие условия, необходимые для организации рынка природного газа и оперирования им, а также для урегулирования процедур внутри рынка.

м) порядок и процедура купли-продажи природного газа согласно двусторонним договорам. (22.12.2021 N1198)

 

Статья 130. Участники рынка природного газа

1. Предприятия природного газа и другие юридические и физические лица вправе в целях купли-продажи природного газа стать участниками рынка природного газа с соблюдением условий, определенных настоящим Законом и Правилами рынка природного газа.

2. Все участники рынка природного газа, в том числе, производитель природного газа, трейдер, поставщик природного газа (включая поставщика природного газа в виде публичной услуги), крупный потребитель вправе с соблюдением настоящего Закона и Правил рынка природного газа покупать/продавать природный газ на организованном рынке природного газа и на рынке двусторонних договоров о природном газе. (22.12.2021 N1198)

3. Участники рынка природного газа должны осуществлять двусторонние права и обязанности, предусмотренные договором, в соответствии с Правилами рынка природного газа.

4. Операторы системы передачи и системы распределения в целях покрытия имеющихся в соответствующей сети потерь при осуществлении обязательства по закупке природного газа представляют специальных участников рынка природного газа, специальные характеристики которых определяются Правилами рынка природного газа.

5. Если оператор природного газа при осуществлении торгов на организованном рынке природного газа является стороной договора в соответствии с пунктом 2 статьи 128 настоящего Закона, он рассматривается как специальный участник рынка и его специальные характеристики определяются Правилами рынка природного газа.

 

Статья 131. Установление льготных условий в связи с обязательствами «бери или плати»

1. Предприятие природного газа вправе обращаться к Комиссии в соответствии с условиями, определенными настоящим Законом, с требованием о временном освобождении от обязательства по допуску к системе природного газа, если у указанного предприятия природного газа в результате обязательства «бери или плати», вытекающего из одного или более одного договора купли-продажи природного газа, возникли или предполагается, что возникнут значительные экономические и финансовые сложности. Обращение к Комиссии должно осуществляться в каждом отдельном случае до отказа в допуске к системе или после такого отказа. После отказа в допуске к системе обращение к Комиссии должно осуществляться незамедлительно. К обращению предприятия природного газа должна прилагаться информация о сути и степени сложности, а также мерах, принятых предприятием с целью ее разрешения.

2. Комиссия удовлетворяет предусмотренное пунктом первым настоящей статьи требование предприятия природного газа, если не существует другой разумной альтернативы разрешения экономических и финансовых сложностей, возникших ввиду обязательства «бери или плати». Комиссия об указанном решении незамедлительно уведомляет Секретариат Энергетического сообщества и предоставляет всю необходимую информацию, связанную с решением. Информация может быть предоставлена Секретариату Энергетического сообщества в агрегированном виде для обеспечения принятия им обоснованного решения. В случае непредставления соображений в течение 2 месяцев после получения уведомления Секретариатом Энергетического сообщества вопрос считается согласованным с ним.

3. Комиссия принимает решение об установлении льготных условий с учетом следующих обстоятельств:

а) цель формирования недискриминационного, прозрачного и конкурентного рынка природного газа;

б) необходимость обеспечения исполнения обязательства по оказанию публичных услуг и безопасности поставки;

в) уровень конкуренции на рынке природного газа и положение соответствующего предприятия природного газа;

 г) степень экономических и финансовых сложностей, имеющихся у предприятия природного газа, оператора системы передачи или конечного потребителя; (22.12.2021 N1198)

д) дата и условия подписания соответствующего договора или договоров, в том числе, условия, которыми определяются допустимые пределы приведения в соответствие рыночным изменениям;

е) меры, принятые для разрешения проблемы;

ж) возможность предприятия природного газа при взятии соответствующих обязательств «бери или плати», с учетом требований настоящего Закона, в разумных пределах предполагать возможность возникновения значительных экономических и финансовых сложностей;

з) уровень подключения системы к другим системам и их взаимной совместимости;

и) влияние установления льготных условий на надлежащее применение настоящего Закона в отношении исправного функционирования внутреннего рынка природного газа.

4. Решение об установлении льготных условий, принятое в связи с договором «бери или плати», заключенным до 1 июля 2006 года, не должно повлечь положение, которое сделает невозможным нахождение экономически целесообразного, альтернативного выхода. Значительной сложностью не будет считаться случай, когда объем продаж природного газа составляет не меньше того объема, который в соответствии с договором «бери или плати» должен быть гарантировано получен покупателем. Значительно сложным также не рассматривается случай, когда возможно приведение в соответствие условий соответствующего договора «бери или плати» изменившимся обстоятельствам или нахождение альтернативного выхода предприятием природного газа.

5. Предприятие природного газа, которому отказано в установлении льготных условий в соответствии с пунктом первым настоящей статьи, не вправе заявлять об отказе в допуске к системе ввиду обязательства «бери или плати», вытекающего из договора купли-продажи природного газа. В этих целях Комиссия обеспечивает допуск третьего лица и надлежащее исполнение Положений, установленных настоящим Законом, в связи с договорами поставки газа.

6. Обоснованное решение, принятое в связи с установлением Комиссией льготных условий, должно быть опубликовано, и о нем сообщается Секретариату Энергетического сообщества.

 

Раздел XIII.

 Безопасность поставки электроэнергии и природного газа

Глава XXXII.

 Соблюдение безопасности поставки электроэнергии и природного газа

 

Статья 132. Компетенции, связанные с безопасностью поставки электроэнергии и природного газа

1. Обеспечение безопасности поставки электроэнергии и природного газа – компетенция Министерства в пределах, установленных настоящей главой и соответствующим законодательством Грузии.

2. Министерство:

а) разрабатывает стратегию действия при чрезвычайном положении в секторах электроэнергии и природного газа;

б) обеспечивает обработку и совершенствование законодательной и подзаконной нормативной базы;

в) уточняет энергетический потенциал Грузии;

д) утверждает Правила безопасности поставки электроэнергии и природного газа, регулирующие функции и ответственность энергетических предприятий, участников рынка, пользователей системы и потребителей в процессе достижения минимального уровня и стандарта безопасности поставки электроэнергии и природного газа.

3. Нормы, предусмотренные пунктом 2 настоящей статьи, большей частью должны основываться на рыночных механизмах и предусматривать экономическое влияние, эффективность указанных механизмов и воздействие на функционирование энергетических рынков, окружающую среду и потребителей. Нормы не должны возлагать неоправданное бремя на энергетические предприятия и не должны оказывать отрицательное влияние на функционирование энергетических рынков.

4. Комиссия и другие государственные органы в пределах своей компетенции содействуют безопасности поставки в соответствии с настоящим Законом и иными правовыми актами.

 

Статья 133. Региональная солидарность

1. В целях содействия охране безопасности поставки на внутренние энергетические рынки и региональной и двусторонней солидарности правомочные государственные органы сотрудничают с соответствующими компетентными органами сторон Энергетического сообщества.

2. Сотрудничество, предусмотренное пунктом первым настоящей статьи, также распространяется на такие случаи, которые вызывают или в короткий срок могут вызвать широкомасштабное прерывание электроэнергии или природного газа (когда угроза создается более 20 процентам общего объема поставки природного газа и управление этим положением на национальном уровне маловероятно), что оказывает влияние как на Грузию, так и на другую сторону Энергетического сообщества. В таких случаях сотрудничество должно включать в себя:

а) координацию мероприятий, предусмотренных статьями 134 и 136 настоящего Закона, в связи с безопасностью поставки электроэнергии;

б) координацию мероприятий, предусмотренных статьями 139 и 141 настоящего Закона, в связи с безопасностью поставки природного газа;

в) идентификацию межсистемных соединительных линий электроэнергии или (и) межсистемных соединителей природного газа и в случае необходимости развитие и обновление, в том числе, создание возможности двусторонних перетоков мощности в межсистемных соединителях природного газа;

г) условия и практические формы взаимопомощи.

3. Секретариату Энергетического сообщества и сторонам Энергетического сообщества предоставляется информация о сотрудничестве, предусмотренном настоящей статьей.

4. Министерство для обеспечения целей, данных в настоящей статье, также сотрудничает с компетентными органами других соседних стран (которые не являются сторонами Энергетического сообщества) на основе соответствующих соглашений.

 

Глава XXXIII.

 Безопасность поставки электроэнергии

 

Статья 134. Меры безопасности поставки электроэнергии

1. Министерство при разработке и задействовании норм безопасности поставки электроэнергии в соответствии со статьей 132 настоящего Закона, а также осуществлении надзора за безопасностью поставки электроэнергии в соответствии со статьей 138 настоящего Закона при сотрудничестве с Комиссией и другими компетентными государственными органами принимает меры для обеспечения следующего:

а) непрерывность безопасной и надежной поставки электроэнергии конечным потребителям;

б) создание прозрачной и стабильной регулирующей рамки для электроэнергетической деятельности с учетом четко определенных функций и ответственности участников рынка электроэнергии и формирование гармонизированной регулируемой практики в масштабах страны;

в) эффективное функционирование, развитие и интеграция единого рынка электроэнергии в масштабах страны, в том числе, ликвидность внутренней оптовой и розничной торговли электроэнергией, а также неограниченный доступ к трансграничным перетокам электроэнергии;

г) для сохранения надлежащего состояния передаточной или распределительной сетей электроэнергии соответствующий уход за ними, их содержание и в случае необходимости обновление;

д) стандарты качества в соответствии с техническими правилами, установленными на основании статьи 97 настоящего Закона;

е) для удовлетворения прогнозного спроса на рынке неограниченные и обоснованные инвестиции в передаточную или (и) распределительную сети электроэнергии, в том числе, коммерческие инвестиции для развития мощности межсистемных соединительных линий;

ж) поддержка электроэнергии, полученной посредством возобновляемых источников энергии, а также комбинированного производства электроэнергии и тепла;

з) наличие достаточной резервной мощности передачи и производства для стабильного оперирования электроэнергетической системой;

и) баланс между спросом на электроэнергию и доступностью мощностей производства;

к) сокращение долгосрочного эффекта увеличения спроса на электроэнергию;

л) поощрение энергоэффективности и новых технологий, в том числе, управления спросом, внедрения технологий возобновляемой энергии и «умного» учета и распределенного производства электроэнергии, для управления спросом на электроэнергию в реальном времени;

м) содействие мероприятиям по экономии энергии;

н) устранение административных барьеров и сокращение до минимума административных процедур, препятствующих инвестициям в электроэнергетическую инфраструктуру для допуска к новой мощности производства электроэнергии;

о) устранение барьеров, препятствующих заключению прерываемых договоров и договоров различной продолжительности для производителей и потребителей.

2. Все меры, принятые или возложенные для целей пункта первого настоящей статьи, должны быть недискриминационными и не должны ограничивать на рынке электроэнергии конкуренцию и связанные с ценами сигналы больше того, чем это необходимо. При этом, указанные меры не должны возлагать неоправданное бремя на участников рынка электроэнергии, в том числе, на новых участников и предприятия, имеющие малую рыночную долю. Принятие таких мер должно быть обосновано с учетом их экономического и социального влияния на конечных потребителей и их возможного воздействия на цены на электроэнергию.

3. Если оператор системы передачи рассматривает строительство новых межсистемных соединительных линий электроэнергии или уход за ними и их содержание с целью увеличения мощности трансграничных перетоков, меры, предусмотренные пунктом первым настоящей статьи, могут осуществляться с учетом по меньшей мере следующих обстоятельств:

а) обстоятельства, связанные с географическим положением Грузии и соответствующих соседних стран;

б) сохранение разумного баланса между расходами на строительство новых межсистемных соединительных линий электроэнергии и доходами, полученными конечным потребителем в результате использования указанных межсистемных соединительных линий;

в) обеспечение максимально эффективного использования имеющихся межсистемных соединительных линий электроэнергии.

 4. Если для стабильности, безопасности и надежности электроэнергетической системы, в том числе, для обеспечения баланса между поставкой электроэнергии и спросом на нее, необходима гарантированная мощность производства электроэнергии, Правительство Грузии в случае представления Министерством соответствующего предложения правомочно возлагать на одного или нескольких производителей электроэнергии обязательство по сохранению гарантированной мощности производства электроэнергии, которая может быть эффективно использована с целью балансирования электроэнергетической системы, в том числе, в случае аварии или иного, определенного типа чрезвычайного положения в электроэнергетической системе. Возложение указанного обязательства должно осуществляться с соблюдением критериев, установленных статьей 9 настоящего Закона для обязательства по оказанию публичной услуги, и требований, связанных с консультациями, предусмотренными той же статьей. Решение о возложении обязательства по сохранению гарантированной мощности производства электроэнергии (в том числе, соответствие правилам, регулирующим конкуренцию или (и) государственную помощь) должно быть обоснованным. Правила сохранения гарантированной мощности производства электроэнергии устанавливает Правительство Грузии. Диспетчеризацию гарантированной мощности производства электроэнергии осуществляет тот оператор системы передачи, к сети которого присоединен соответствующий объект производства электроэнергии с соблюдением Правил передаточной сети электроэнергии. Купля-продажа электроэнергии, произведенной после распределения гарантированной мощности производства электроэнергии, осуществляется в порядке, установленном настоящим Законом и принятыми на его основании соответствующими подзаконными нормативными актами. Стоимость гарантированной мощности производства электроэнергии или (и) тариф на производство электроэнергии источником гарантированной мощности производства электроэнергии устанавливает Комиссия в соответствии с утвержденной ею методологией. (22.12.2021 N1198)

5. Технические требования и требования безопасности, необходимые для безопасности поставки электроэнергии, которые распространяются на электроэнергетические устройства и связанные с ними установки, а также порядок технической проверки таких устройств и установок определяются техническими правилами, принятыми Правительством Грузии в соответствии со статьей 97 настоящего Закона.

6. Правительство Грузии правомочно утвердить перечень объектов, которым, исходя из их стратегического назначения, во время чрезвычайного режима приоритетно должна поставляться электроэнергия.

 

Статья 135. Операционная безопасность электросети

1. Операционные правила и обязательства, связанные с безопасностью передаточной сети электроэнергии, определяет оператор системы передачи в соответствии с настоящим Законом, нормами безопасности поставки электроэнергии, Правилами передаточной сети электроэнергии, техническими правилами, предусмотренными статьей 97 настоящего Закона, и иными законодательными и подзаконными правовыми актами Грузии.

2. Операционные правила и обязательства, связанные с безопасностью передаточной сети электроэнергии, устанавливаются в результате предварительных консультаций с пользователями системы и другими заинтересованными лицами и в соответствующем случае с операторами систем передачи соседних стран. Оператор системы передачи обеспечивает консультации с Комиссией и Министерством в связи с соответствием принятых им самим операционных правил и обязательств правовым актам, указанным в пункте первом настоящей статьи.

3. За выполнением операционных правил, связанных с безопасностью передаточной сети, операторами системы передачи и в соответствующих случаях системы распределения, соблюдением требований к качеству оказываемых услуг в связи с передаточной или (и) распределительной сетями, а также за сохранением надлежащего уровня операционной безопасности электросети надзор осуществляют Министерство и Комиссия в пределах своей компетенции.

4. Оператор системы передачи в целях операционной безопасности электросети обязан сохранять соответствующий уровень резерва технической пропускной способности и сотрудничать со взаимосвязанными системами и операторами систем соседних или (и) других стран. Степень заранее прогнозируемых обстоятельств, при наличии которых должна быть обеспечена безопасность, определяется операционными правилами и обязательствами, связанными с безопасностью передаточной сети электроэнергии, в соответствии с правовыми актами, предусмотренными пунктом первым настоящей статьи.

5. Оператор системы передачи с соблюдением операционных требований к безопасности передаточной сети электроэнергии обеспечивает своевременный и эффективный обмен информацией, связанной с оперированием сетью, с соответствующими операторами взаимосвязанных систем.

6. Оператор системы передачи обязан выполнять задачи, связанные с безопасной эксплуатацией электросети и в соответствующих случаях с качеством поставки электроэнергии, в соответствии с операционными правилами и обязательствами, связанными с безопасностью передаточной сети электроэнергии.

7. Исходя из целей трансграничных перетоков электроэнергии и операционной безопасности электросети, не допускается дискриминация между трансграничными и местными договорами оператором системы передачи, оператором рынка электроэнергии или (и) другим соответствующим электроэнергетическим предприятием.

 

Статья 136. Чрезвычайное положение в секторе электроэнергетики

 1. Чрезвычайное положение в секторе электроэнергетики может быть объявлено, если задержка производства, передачи, распределения, поставки или (и) купли-продажи электроэнергии обусловлена непредвиденными обстоятельствами или обстоятельствами, находящимися вне контроля соответствующего электроэнергетического предприятия, представляющими угрозу единой безопасности и надежности электроэнергетической системы или поставке электроэнергии конечным потребителям для удовлетворения их спроса.

 (22.12.2021 N1198)

2. Чрезвычайное положение в секторе электроэнергетики объявляется по решению Правительства Грузии или определенного им органа. Порядок объявления чрезвычайного положения в секторе электроэнергетики утверждает Правительство Грузии.

3. Меры и процедуры безопасности, подлежащие осуществлению во время чрезвычайного положения в секторе электроэнергетики утверждает Правительство Грузии на основе консультаций и в тесной координации с Комиссией, операторами системы передачи и системы распределения, сторонами Энергетического сообщества или (и) компетентными органами и операторами других соответствующих стран.

4. Меры безопасности, предусмотренные пунктом 3 настоящей статьи, должны осуществляться в ограниченный срок, с минимальным вмешательством в функционирование рынка электроэнергии и в пределах, необходимых для устранения угрозы, связанной с безопасностью людей, электроэнергетических устройств или (и) установок.

5. О мерах безопасности, осуществленных во время чрезвычайного положения в секторе электроэнергетики, Правительство Грузии незамедлительно сообщает Секретариату Энергетического сообщества и представляет всю необходимую информацию.

6. Применение настоящей статьи не ограничивает действия общих правил по управлению чрезвычайным положением, установленных Законом Грузии «О чрезвычайном положении», при условии, что будет обеспечено надлежащее исполнение специальных требований управления чрезвычайным положением в секторе электроэнергетики в соответствии с условиями, определенными настоящей статьей.

 

Статья 137. Ограничение поставки электроэнергии

 1. Поставка электроэнергии конечному потребителю может быть временно прекращена только в случаях, вызванных необходимостью соблюдения публичных интересов, в том числе, в соответствии со статьей 136 настоящего Закона, чрезвычайным положением в секторе электроэнергетики либо технической необходимостью, связанной с уходом и содержанием сети или присоединением к сети нового потребителя.

2. Поставка электроэнергии может быть прервана или ограничена без предварительного уведомления потребителя только в случае, когда это необходимо в электроэнергетической системе для предотвращения, устранения аварийных случаев в объектах, присоединенных к сети, в том числе, обстоятельств, предусмотренных пунктом первым настоящей статьи, или в случаях хищения/незаконного потребления электроэнергии. В таких случаях потребителям незамедлительно сообщается о прекращении или ограничении, об их влиянии на поставку электроэнергии и предполагаемой продолжительности.

3. Ограничение поставки электроэнергии потребителям, вызванное запланированными работами по ремонту передаточной или (и) распределительной сетей электроэнергии, осуществляется путем предварительного информирования потребителей. О таком ограничении потребителям должно сообщаться индивидуально до начала ремонтных работ и в срок, установленный соответствующими правовыми актами.

4. Операторы системы передачи и системы распределения без ограничения положений пунктов первого и 2 настоящей статьи могут прекратить поставку электроэнергии потребителям, которые вызывают задержку в работе сети или (и) ухудшение качества поставки электроэнергии, если соответствующий потребитель в 5-дневный срок после получения письменного уведомления оператора системы не устранит нарушение, которое в электроэнергетической системе может вызвать аварию или иметь иное отрицательное влияние на безопасность и надежность электроэнергетической системы.

5. Операторы системы передачи и системы распределения вправе прекратить поставку электроэнергии после предварительного письменного уведомления в соответствии с пунктом 4 настоящей статьи потребителю, который не дает возможность уполномоченному представителю оператора системы войти на принадлежащую ему территорию для монтажа, ремонта и проверки устройства учета электроэнергии.

6. Процедура прекращения поставки электроэнергии посредством передаточной и распределительной сетей электроэнергии определяется Правилами передаточной и распределительной сетей электроэнергии.

7. Условия, установленные настоящей статьей, не ограничивают право прекращения поставки электроэнергии конечному потребителю ввиду неисполнения соответствующим конечным потребителем договорных обязательств, связанных с передачей, распределением или поставкой электроэнергии.

 

Статья 138. Надзор за безопасностью поставки электроэнергии

1. В Грузии надзор за безопасностью поставки электроэнергии осуществляет Министерство в пределах компетенции, предоставленной ему настоящим Законом, путем сотрудничества с Комиссией и в соответствующих случаях с другими компетентными государственными органами и оператором системы передачи электроэнергии. Надзор за безопасностью поставки электроэнергии осуществляется в связи со следующими вопросами:

а) сохранение баланса между поставкой и спросом на рынке электроэнергии;

б) прогнозный уровень спроса на электроэнергию и запланированная или строящаяся дополнительная мощность;

в) качество сети и уровень ухода за ней и ее содержания;

г) мероприятия, подлежащие осуществлению в целях удовлетворения пикового спроса, и устранение недостачи электроэнергии для одного или более одного поставщиков.

2. Министерство раз каждые 2 года до 31 июля подготавливает и публикует единый отчет о безопасности поставки электроэнергии в стране, который включает в себя информацию, собранную Министерством, Комиссией и в соответствующих случаях другими компетентными государственными органами и оператором системы передачи. В отчете должны быть отражены результаты надзора, осуществленного в связи с вопросами, определенными пунктом первым настоящей статьи, и принятые или подлежащие принятию меры. Отчет, подготовленный Министерством, незамедлительно должен быть представлен Секретариату Энергетического сообщества.

3. Отчет, предусмотренный пунктом 2 настоящей статьи, вместе с другими вопросами должен отражать единую возможность электроэнергетической системы страны обеспечивать имеющийся или прогнозный спрос на электроэнергию, в частности:

а) операционную безопасность электросети;

б) прогнозный баланс между поставкой электроэнергии и спросом на нее в течение следующего 5-летнего периода;

в) перспективу безопасности поставки электроэнергии в период от 5 до 15 лет с даты составления отчета;

г) инвестиционные планы оператора системы передачи или другого такого лица в отношении мощности межсистемных соединительных линий, информация о которых доступна, в период в течение следующих 5 или более 5 лет.

4. Часть единого отчета о безопасности поставки электроэнергии, которая в соответствии с подпунктом «г» пункта 3 настоящей статьи касается инвестиционных планов, связанных с межсистемными соединительными линиями, должна предусматривать:

а) принципы управления перегрузкой в передаточной сети электроэнергии, предусмотренные статьей 63 настоящего Закона;

б) имеющиеся и перспективные линии передачи электроэнергии;

в) ожидаемые сценарии производства, поставки, трансграничных перетоков и потребления электроэнергии, а также торговли электроэнергией, что обеспечивает осуществление надлежащих мероприятий, связанных с энергоэффективностью и управлением спросом;

г) задачи устойчивого развития в региональных, национальных и европейских масштабах, в том числе, приоритетные инфраструктурные проекты Энергетического сообщества.

5. Министерство для выполнения функций надзора и отчетности, предусмотренных настоящей статьей, тесно сотрудничает с другими компетентными органами и оператором системы передачи. В этих целях:

а) Министерству в случае представления им письменного требования незамедлительно передаются все данные и информация, собранные Комиссией при осуществлении регулирующих полномочий, а также вся необходимая информация, имеющаяся у компетентных государственных органов, с указанием о защите информации, содержащей коммерческую тайну, в соответствии со статьей 151 настоящего Закона;

б) оператор системы передачи в связи с мощностью межсистемных соединительных линий предоставляет Министерству информацию о своих инвестиционных планах или инвестиционных планах другого такого лица, информация о котором стала ему известна;

в) оператор системы передачи предоставляет Министерству информацию об инвестициях, связанных со строительством внутренних линий передачи электроэнергии, которые оказывают существенное влияние на доступность мощности межсистемных соединительных линий;

г) оператор системы передачи в надлежащих случаях проводит консультации с операторами систем передачи соседних или (и) других соответствующих стран и предоставляет Министерству информацию об осуществленном трансграничном сотрудничестве.

6. Министерство при выполнении функций надзора и отчетности, определенных настоящей статьей, обеспечивает защиту информации, содержащей коммерческую тайну, в соответствии с требованиями статьи 151 настоящего Закона.

 

Глава XXXIV.

 Безопасность поставки природного газа

 

Статья 139. Меры по безопасности поставки природного газа

1. Министерство путем сотрудничества с Комиссией и другими компетентными государственными органами в соответствии со статьей 132 настоящего Закона разрабатывает нормы безопасности поставки природного газа и в соответствии со статьей 143 настоящего Закона осуществляет надзор за безопасностью поставки природного газа. Нормы безопасности поставки природного газа вместе с другими вопросами должны предусматривать:

а) идентификацию защищенных потребителей;

б) инструменты, используемые предприятием природного газа, и осуществленные мероприятия в целях обеспечения поставки природного газа для защищенных потребителей по меньшей мере в следующих случаях:

б.а) в случае крайней температуры в 7-дневный пиковый период, который по статистической вероятности выявляется раз каждые 20 лет;

б.б) в случае особенно высокого спроса на природный газ не менее чем в 30-дневный период, который по статистической вероятности выявляется раз каждые 20 лет;

б.в) в случае выхода из строя крупнейшей инфраструктуры газа в течение не менее чем 30-дневного периода в обычных зимних условиях;

в) идентификацию предприятий природного газа, предусмотренных подпунктом «б» настоящего пункта;

г) идентификацию (оценку риска) различных групп – носителей значительного риска для безопасности поставки природного газа;

д) мероприятия по сокращению рисков, выявленных в соответствии с подпунктом «г» настоящего пункта, в том числе, моделирование предполагаемых сценариев задержки поставки природного газа при особенно большом спросе на природный газ, для случаев выхода из строя основной инфраструктуры или аннулирования средства/источника поставки природного газа;

е) содержание отчета о безопасности поставки природного газа, разработанного предприятием природного газа;

ж) обязательства, возложенные на предприятия природного газа и другие соответствующие органы, включая обязательства, связанные с безопасным оперированием системой природного газа.

2. Исходя из целей пункта первого настоящей статьи все принятые меры должны быть недискриминационными и не должны ограничивать конкуренцию, существующую на рынке природного газа, и сигналы, связанные с ценами, больше того, чем это необходимо. При этом, указанные меры не должны возлагать неразумное бремя на участников рынка природного газа, в том числе, на новых участников и предприятия, имеющие малую рыночную долю. Принятие таких мер должно быть обосновано с учетом их экономического и социального влияния на конечных потребителей и их возможного воздействия на цены на природный газ.

3. Требования технической безопасности, необходимые для безопасности поставки природного газа, которые распространяются на устройства и связанные с ними установки природного газа, а также порядок технической проверки таких устройств и установок определяются техническими правилами, принятыми Правительством Грузии в соответствии со статьей 97 настоящего Закона.

 

Статья 140. Национальный план управления чрезвычайным положением в секторе природного газа

1. Министерство путем консультаций с предприятиями природного газа, организациями, защищающими интересы бытовых и индустриальных потребителей природного газа, и Комиссией без ограничения условий, предусмотренных статьей 139 настоящего Закона, разрабатывает Национальный план управления чрезвычайным положением в секторе природного газа, который определяет мероприятия, подлежащие проведению в целях смягчения или устранения результатов задержки поставки природного газа.

2. Национальный план управления чрезвычайным положением в секторе природного газа:

а) определяет уровни кризисного положения;

б) определяет функции и ответственность предприятий природного газа и индустриальных потребителей природного газа, в том числе, соответствующих производителей электроэнергии с учетом различной степени воздействия, осуществленного на них в результате прекращения природного газа, а также формы отношений с Министерством вышеуказанных лиц на каждом уровне кризисного положения;

в) определяет для каждого уровня кризисного положения функции и ответственность Министерства и тех органов, в отношении которых осуществилось делегирование полномочий;

г) обеспечивает, чтобы предприятия природного газа и индустриальные потребители имели надлежащую возможность оказания реагирования в отношении каждого уровня кризисного положения;

д) определяет в случае необходимости мероприятия и действия, которые должны осуществляться в целях смягчения возможного влияния прекращения поставки природного газа, на поставку природного газа для целей центрального отопления и производство электроэнергии посредством природного газа;

е) определяет детальные процедуры и мероприятия, подлежащие осуществлению на каждом уровне кризисного положения, в том числе, соответствующие схемы обмена информацией;

ж) определяет лицо или группу лиц, управляющих кризисным положением, и их роль в процессе управления кризисом;

з) определяет роль рыночных механизмов в процессе управления чрезвычайным положением определенного уровня;

и) определяет роль запланированных или подлежащих осуществлению во время чрезвычайного положения нерыночных механизмов и процедуру их осуществления, а также оценивает необходимые масштабы их применения для преодоления кризиса и соответствующее влияние. Применение нерыночных механизмов для управления чрезвычайным положением допускается только в случае, если применение рыночных механизмов не может обеспечить поставку для потребителя природного газа, в том числе, для защищенных потребителей;

к) определяет механизмы сотрудничества с другими сторонами Энергетического сообщества в связи с каждым уровнем кризисного положения;

л) определяет обязательство по отчетности предприятия природного газа на этапах объявления тревоги и чрезвычайного положения;

м) в целях обеспечения доступности природного газа во время чрезвычайного положения определяет перечень подлежащих осуществлению действий, который включает в себя заключение коммерческих договоров между сторонами – участниками указанных действий и выплату компенсаций предприятиям природного газа с соблюдением конфиденциальности данных, содержащих коммерческую тайну. Действия, предусмотренные настоящим подпунктом, могут также включать в себя трансграничные соглашения между сторонами Энергетического сообщества или (и) предприятиями природного газа.

 

Статья 141. Чрезвычайное положение в секторе природного газа

 1. Чрезвычайное положение в секторе природного газа может быть объявлено в случае неожиданного кризиса на рынке природного газа, если задержка производства, передачи, распределения, поставки или (и) купли-продажи природного газа обусловлена непредвиденными обстоятельствами или обстоятельствами, находящимися вне контроля соответствующего предприятия природного газа, представляющими угрозу единой безопасности и надежности системы природного газа или поставке природного газа конечным потребителям для удовлетворения их спроса или (и) безопасности людей, устройств и установок либо единства системы. (22.12.2021 N1198)

2. Чрезвычайное положение в секторе природного газа объявляется по решению Правительства Грузии или определенного им органа. Порядок объявления чрезвычайного положения в секторе природного газа утверждает Правительство Грузии.

3. Правительство Грузии правомочно на основе предложения Министерства, опираясь на решение, предусмотренное пунктом 2 настоящей статьи, и действия, определенные Национальным планом управления чрезвычайным положением в секторе природного газа, принимать надлежащие меры безопасности для устранения чрезвычайного положения.

4. Правительство Грузии обеспечивает, чтобы:

а) принятые меры безопасности неоправданно не ограничивали потоки природного газа на внутреннем рынке природного газа;

б) принятые меры безопасности не создавали значительной угрозы поставке газа на территорию другой стороны Энергетического сообщества;

в) осуществлялся трансграничный допуск к инфраструктуре, если указанное возможно технически и безопасно в соответствии с Национальным планом управления чрезвычайным положением в секторе природного газа.

5. Принятие любых мер безопасности во время чрезвычайного положения в секторе природного газа должно осуществляться путем консультаций и в тесной координации с Комиссией, операторами системы передачи и системы распределения, договаривающимися сторонами Энергетического сообщества или (и) компетентными органами и операторами других соответствующих стран.

6. Меры безопасности, предусмотренные пунктом 3 настоящей статьи, должны осуществляться в ограниченный срок, с минимальным вмешательством в функционирование рынка природного газа и в пределах, необходимых для устранения угрозы, связанной с безопасностью людей, устройств или (и) установок природного газа.

7. О мерах безопасности, осуществленных во время чрезвычайного положения в секторе природного газа, Правительство Грузии незамедлительно сообщает Секретариату Энергетического сообщества и представляет всю необходимую информацию.

8. Если адекватное управление чрезвычайным положением в секторе природного газа невозможно применением мер, доступных на национальном уровне, Правительство Грузии обращается к руководителю координационной группы по обеспечению безопасности поставки Энергетического сообщества, который в целях изучения вопроса и в случае необходимости оказания помощи Грузии или другой договаривающейся стороне Энергетического сообщества незамедлительно созывает специальное заседание координационной группы безопасности поставки для того, чтобы вышеуказанные стороны смогли устранить чрезвычайное положение в секторе природного газа путем координирования мер, принятых на национальном уровне.

9. Применение настоящей статьи не ограничивает действие общих правил управления чрезвычайным положением, установленных Законом Грузии «О чрезвычайном положении», при условии, что будет обеспечено надлежащее исполнение специальных требований управления чрезвычайным положением в секторе природного газа в соответствии с условиями, определенными настоящей статьей.

 

Статья 142. Ограничение поставки природного газа

1. Поставка природного газа конечному потребителю может быть временно прекращена только в случаях, вызванных необходимостью соблюдения публичных интересов, в том числе, в соответствии со статьей 141 настоящего Закона чрезвычайным положением в секторе природного газа либо технической необходимостью, связанной с уходом и содержанием сети или присоединением к сети нового потребителя.

2. Поставка природного газа потребителю может быть прервана или ограничена без предварительного уведомления только в случае, когда это необходимо для предотвращения или устранения аварийных случаев в системе природного газа, в том числе, обстоятельств, предусмотренных пунктом первым настоящей статьи. В таких случаях потребителям незамедлительно сообщается о прекращении или ограничении природного газа, об их влиянии на поставку природного газа и предполагаемой продолжительности.

3. Ограничение поставки природного газа, вызванное запланированными работами по ремонту передаточной или (и) распределительной сетей природного газа, осуществляется в соответствии с предварительно опубликованным графиком. О таком ограничении потребителям должно сообщаться индивидуально, до начала ремонтных работ и с соблюдением сроков, установленных соответствующими правовыми актами.

4. Операторы системы передачи и системы распределения без ограничения положений пунктов первого и 2 настоящей статьи могут прекратить поставку природного газа потребителям, которые вызывают задержку в работе сети или (и) ухудшение качества поставки природного газа, если соответствующий потребитель в 5-дневный срок после получения письменного уведомления оператора системы не устранит нарушение, которое в системе природного газа может вызвать аварию или иметь иное отрицательное влияние на безопасность и надежность системы природного газа.

5. Оператор системы передачи и оператор системы распределения вправе прекращать поставку природного газа после предварительного письменного уведомления в соответствии с пунктом 4 настоящей статьи потребителю, который не дает возможность уполномоченному представителю оператора системы войти на принадлежащую ему территорию для монтажа, ремонта и проверки устройства учета природного газа.

6. Процедура прекращения поставки природного газа через передаточную и распределительную сети природного газа определяется Правилами передаточной и распределительной сетей природного газа.

7. Условия, установленные настоящей статьей, не ограничивают право прекращения поставки природного газа конечному потребителю в соответствии со статьей 113 настоящего Закона ввиду неисполнения соответствующим конечным потребителем договорных обязательств, связанных с передачей, распределением или поставкой природного газа.

 

Статья 143. Надзор за безопасностью поставки природного газа

1. В Грузии надзор за безопасностью поставки природного газа осуществляет Министерство путем сотрудничества с Комиссией и в соответствующих случаях с другими компетентными государственными органами и оператором системы передачи природного газа. Надзор за безопасностью поставки природного газа осуществляется в отношении следующих вопросов:

а) надлежащее выполнение стандартов безопасности поставки природного газа, предусмотренных статьей 139 настоящего Закона, в том числе, принятые меры и использованные инструменты в этих целях;

 б) сохранение баланса между поставкой и спросом на рынке природного газа;

в) пределы новых, долгосрочных договоров импорта природного газа из третьих стран;

г) надлежащая ликвидность запасов природного газа;

д) ресурсы природного газа в хранилищах природного газа и мощность изъятия;

е) уровень взаимосвязи системы природного газа Грузии и систем соседних стран, являющихся сторонами Энергетического сообщества;

ж) прогнозный уровень спроса на природный газ и доступные источники, а также прогнозное состояние поставки природного газа с учетом спроса, автономии поставки и наличия доступных источников для поставки;

з) запланированная или строящаяся дополнительная мощность;

и) состояние системы природного газа;

к) мероприятия, подлежащие осуществлению в целях удовлетворения пикового спроса, и устранение недостачи природного газа для одного или более одного поставщиков.

2. Министерство один раз каждые 2 года до 31 июля публикует единый отчет о безопасности поставки природного газа в стране, который включает в себя информацию, собранную Министерством, Комиссией и в соответствующих случаях другими компетентными государственными органами и оператором системы передачи. В отчете должны быть отражены результаты надзора, осуществленного в отношении вопросов, определенных пунктом первым настоящей статьи, и принятые или подлежащие принятию меры. Отчет, подготовленный Министерством, незамедлительно должен быть представлен Секретариату Энергетического сообщества.

3. В отчете, предусмотренном пунктом 2 настоящей статьи, вместе с другими вопросами должны быть отражены:

а) конкурентный эффект мер, принятых в соответствии со статьей 141 настоящего Закона, на участников рынка природного газа;

б) уровни мощности хранилища природного газа;

в) пределы заключенных зарегистрированными в Грузии компаниями долгосрочных (сроком более 10 лет) договоров поставки природного газа, в том числе, оставшийся срок действия договора, в соответствии с информацией, предоставленной компаниями, и с защитой информации, содержащей коммерческую тайну, а также степень ликвидности рынка природного газа;

г) поощрительные регулирующие рамки для осуществления новых инвестиций в добычу, производство, транспортировку и хранение природного газа.

4. Министерство для выполнения функций надзора и отчетности, предусмотренных настоящей статьей, тесно сотрудничает с другими компетентными органами и оператором системы передачи. В этих целях:

а) Министерству в случае представления им письменного требования незамедлительно передаются все данные и информация, собранные Комиссией при осуществлении регулирующих полномочий, а также вся необходимая информация, имеющаяся у других компетентных государственных органов, с указанием о защите информации, содержащей коммерческую тайну, в соответствии со статьей 151 настоящего Закона;

б) оператор системы передачи предоставляет Министерству в связи с мощностью межсистемных соединителей информацию о своих инвестиционных планах или инвестиционных планах другого такого лица, информация о которых стала ему известна;

в) оператор системы передачи предоставляет Министерству информацию об инвестициях, связанных со строительством внутренних трубопроводов передачи природного газа, которые оказывают существенное влияние на доступность мощности межсистемных соединителей;

г) оператор системы передачи в надлежащих случаях проводит консультации с операторами систем передачи соседних или (и) других соответствующих стран и предоставляет Министерству информацию об осуществленном трансграничном сотрудничестве.

5. Отчет Министерства, предусмотренный пунктом 2 настоящей статьи, представляется Правительству Грузии и Секретариату Энергетического сообщества и публикуется на веб-странице Министерства.

 

Раздел XIV. Водоснабжение

Глава XXXV.

Организация и регулирование водоснабжения

 

Статья 144. Деятельность по водоснабжению

Лицензиат водоснабжения осуществляет деятельность на основании лицензии на деятельность по водоснабжению в соответствии с настоящим Законом и изданными на его основании подзаконными нормативными актами.

 

Статья 145. Права и обязанности лицензиата водоснабжения

1. Лицензиат водоснабжения вправе в порядке, определенном настоящим Законом, Правилами подачи и потребления питьевой воды и соответствующими решениями Комиссии в полной мере пользоваться правами, предоставленными ему исходя из лицензии на деятельность по водоснабжению. Лицензиат водоснабжения обязан надлежащим образом выполнять возложенные на него функции и обязанности.

2. Лицензиат водоснабжения обязан:

а) осуществлять обслуживание в соответствии с настоящим Законом и изданными на его основании подзаконными нормативными актами;

б) осуществлять эксплуатацию систем водоснабжения питьевой водой и водоотведения, подачу питьевой воды или (и) водоотведение;

в) посредством системы водоснабжения питьевой водой обеспечивать подачу потребителям питьевой воды качества, соответствующего стандартам, действующим в Грузии;

г) обеспечивать постоянный контроль качества питьевой воды;

д) обеспечивать надлежащую охрану водных объектов и не допускать какое-либо воздействие посторонних лиц на систему водоснабжения питьевой водой или (и) загрязнения питьевой воды;

е) обеспечивать посредством систем водоотведения обработку веществ, загрязняющих воды, сбрасываемые в поверхностные водные объекты, в соответствии с действующими в Грузии техническими регламентами;

ж) разрабатывать планы особых мероприятий для их задействования при чрезвычайном положении, а также вести соответствующие переговоры и соглашения с другими лицами о подаче питьевой воды в таких случаях;

з) в чрезвычайные периоды обеспечивать соблюдение лимитов, выделенных на питьевую воду, установленных режимов, преимущественное снабжение объектов имеющих особое значение с условием уплаты ими стоимости водоснабжения;

и) в случае подачи воды по графику предоставлять информацию о графике водоснабжения Службе по управлению чрезвычайными ситуациями;

к) пропускать по своим сетям питьевую воду другого лицензиата водоснабжения за плату, установленную Комиссией;

л) обеспечивать для общества доступность следующей документации и информации:

л.а) утвержденные тарифы на водоснабжение;

л.б) утвержденные условия обслуживания водоснабжения;

м) разрабатывать и представлять Комиссии и общественности инвестиционную программу и рабочий план на следующий год, а также любую информацию, которую Комиссия посчитает необходимой, кроме случаев, предусмотренных законодательством Грузии;

н) своевременно вносить плату за регулирование, установленную Комиссией.

3. Неисполнение лицензиатом возложенных на него обязанностей влечет ответственность, предусмотренную главой XXXVIII настоящего Закона и Законом Грузии «О лицензиях и разрешениях».

 

Статья 146. Принципы установления тарифа на водоснабжение

1. Комиссия устанавливает тариф на водоснабжение в соответствии с принципами установления тарифа, определенными настоящим Законом.

2. Комиссия при установлении тарифа на водоснабжение правомочна устанавливать тарифы на подачу питьевой воды и водоотведение раздельно.

 

Раздел XV.

Прозрачность и предоставление информации

Глава XXXVI.

Разделение счетов и доступ к ним

 

Статья 147. Доступ к счетам энергетического предприятия

1. Для Комиссии и других компетентных государственных органов, уполномоченных в соответствии с действующим законодательством Грузии, исходя из их деятельности, доступны счета энергетического предприятия.

2. Комиссия и другие компетентные государственные органы, предусмотренные пунктом первым настоящей статьи, обязаны соблюдать конфиденциальность информации, содержащей коммерческую тайну. Разглашение такой информации допускается только в случаях прямо предусмотренных законом.

 

Статья 148. Годовой отчет. Разделение счетов

1. Энергетическое предприятие, независимо от его формы собственности или правовой формы, обязано в порядке, установленном законодательством Грузии, подготавливать, представлять аудитору для удостоверения и публиковать годовой финансовый отчет.

2. Энергетическое предприятие, которое не имеет установленного законом обязательства по опубликованию годового финансового отчета, должно обеспечивать хранение копии соответствующего отчета в головном офисе и в случае требования его предоставление любому заинтересованному лицу.

3. Оператор системы передачи и в соответствующих случаях собственник системы передачи во избежание дискриминации, перекрестного субсидирования и ограничения конкуренции при внутреннем бухгалтерском учете обязаны иметь для деятельности, связанной с передачей, раздельные счета. В счетах указываются доходы, полученные в результате наличия в собственности системы передачи.

4. Все энергетические предприятия без ограничения пункта 3 настоящей статьи обязаны иметь раздельные счета для энергетической и в соответствующих случаях неэнергетической деятельности. Допускается консолидация указанных счетов.

5. Внутренние счета энергетического предприятия для каждого вида деятельности должны включать в себя раздельные финансовые счета.

6. Аудитор, предусмотренный пунктом первым настоящей статьи, вместе с другими вопросами проверяет исполнение Положений пункта 3 настоящей статьи о недопустимости дискриминации и перекрестного субсидирования.

7. Действие настоящей статьи с учетом соответствующих особенностей также распространяется на другие регулируемые предприятия, в том числе, на лицензиата водоснабжения.

 

Статья 149. Единая система бухгалтерского учета

1. Единая система бухгалтерского учета – система бухгалтерского учета и отчетности, которая включает в себя:

а) план счетов;

б) инструкции о применении планов счетов и ведении учета;

в) форму и содержание периодических отчетов, подлежащих представлению для целей регулирования;

г) периодичность отчетности;

 д) правила раздельного ведения бухгалтерского учета доходов, расходов, активов, обязательств, финансовых итогов и собственного капитала в случае осуществления лицом более одной лицензионной деятельности или (и) наряду с лицензионной деятельностью другой предпринимательской деятельности. (22.12.2021 N1198)

2. Ведение единой системы бухгалтерского учета обязательно для лицензиата передачи и лицензиата распределения и водоснабжения, у которого имеется не менее 50000 потребителей.

 3. искл . (22.12.2021 N1198)

4. Единую систему бухгалтерского учета утверждает Комиссия.

 

Глава XXXVII.

Предоставление информации и конфиденциальность

 

Статья 150. Предоставление информации

1. Правительство Грузии, Министерство, Комиссия и другие компетентные государственные органы исходя из своей деятельности вправе в порядке, установленном законодательством Грузии, требовать от соответствующих ведомств и регулируемых предприятий любые данные и информацию, связанные с их деятельностью.

2. Комиссия вправе требовать от других компетентных государственных органов и регулируемых предприятий любые данные и информацию, необходимые для осуществления надзора за видами деятельности, определенными настоящим Законом, в том числе, данные и информацию, полученные от органов Энергетического сообщества или (и) сторон Энергетического сообщества или от третьих стран.

3. Регулируемое предприятие предоставляет данные и информацию, определенные пунктом 2 настоящей статьи, в соответствии с законодательством Грузии, в том числе, с правилами предоставления информации, утвержденными Комиссией.

 

Статья 151. Соблюдение конфиденциальности

1. Правительство Грузии, Министерство, Комиссия и другие компетентные государственные органы обязаны соблюдать конфиденциальность содержащей коммерческую тайну информации, предоставленной соответствующими ведомствами и регулируемыми предприятиями, и полученные данные и информацию использовать только в целях, указанных в требовании о предоставлении информации. Разглашение конфиденциальной информации допускается в соответствии с условиями, установленными законом.

2. Операторы системы и операторы рынка без ограничения правовых обязательств, имеющихся в соответствии со статьей 147 настоящего Закона и в связи с разглашением информации, обязаны соблюдать конфиденциальность информации, содержащей коммерческую тайну, которая стала им известна во время осуществления своей деятельности. Операторы системы и операторы рынка также обязаны не допускать разглашения дискриминационным путем такой информации об их деятельности, которая может повлечь коммерческую выгоду. Разглашение такой информации допускается только на условиях, определенных законодательством Грузии, или если указанное однозначно необходимо для осуществления предпринимательской операции.

3. Для обеспечения надлежащего выполнения правил, связанных с информацией, собственник системы передачи и другие составные структуры интегрированного предприятия не должны пользоваться общими услугами, в том числе, общими юридическими услугами, кроме услуг, связанных с чисто административными или информационными технологиями.

4. Оператор системы не должен злостно использовать содержащую коммерческую тайну информацию, полученную при допуске третьих лиц к системе или ведении переговоров с целью получения такого допуска, в целях купли-продажи электроэнергии или природного газа связанными с ним предприятиями.

5. Информация, необходимая для эффективности конкуренции и функционирования энергетических рынков, должна быть опубликована с соблюдением конфиденциальности информации, содержащей коммерческую тайну.

 

Раздел XVI.

Административная ответственность и разрешение споров

Глава XXXVIII.

Административная ответственность

 

Статья 152. Ответственность регулируемого предприятия

1. Регулируемое предприятие ответственно за надлежащее выполнение собственных функций и задач, связанных с каждой деятельностью, в соответствии с требованиями и обязанностями, установленными настоящим Законом, иными законодательными и подзаконными правовыми актами Грузии.

2. На регулируемое предприятие или другое соответствующее лицо может быть возложена ответственность за нарушение или ненадлежащее исполнение своих обязанностей в порядке, установленном настоящим Законом или иным законодательным актом Грузии.

 

Статья 153. Штрафные санкции

1. Комиссия правомочна возлагать на физическое или юридическое лицо в порядке, установленном законодательством Грузии, в том числе, настоящим Законом и Законом Грузии «О лицензиях и разрешениях», ответственность за нарушение требований настоящего Закона или правовых актов Комиссии.

2. Комиссия в случае неисполнения обязанностей, связанных с обособлением деятельности или (и) независимостью оператора системы передачи, правомочна письменно предупреждать оператора системы передачи или вертикально интегрированное предприятие или налагать на них штраф, размер которого не должен превышать 10 процентов годового оборота предыдущего года соответственно оператора системы передачи или вертикально интегрированного предприятия.

 21. В случае торговли с использованием рыночных манипуляций, определенных Правилами мониторинга энергетического рынка, попытки рыночных манипуляций или (и) внутренней информации Комиссия правомочна налагать штраф на регулируемое предприятие. Размер этого штрафа не должен превышать 6 процентов годового оборота указанного предприятия за предыдущий год. (22.12.2021 N1198)

3. Комиссия правомочна в каждом случае нарушения требований, установленных настоящим Законом, письменно предупреждать регулируемое предприятие или налагать на него штраф в размере от 5000 до 75 000 лари, если регулируемое предприятие:

а) без обособления счетов и обеспечения их доступности осуществляет несколько видов экономической деятельности, из которых одна или более одной является энергетической деятельностью;

б) не представляет ей отчет о деятельности;

в) не предоставляет Комиссии, оператору системы или (и) оператору рынка истребованные ими данные и информацию, связанные с их деятельностью как регулируемого предприятия, или (и) необходимы для выполнения ими соответствующих функций, определенных законодательством Грузии;

г) с нарушением требований законодательства Грузии заявляет об отказе в допуске к системе, подлежащей его оперированию;

д) нарушает лицензионные условия;

е) не исполняет требования, предъявленные Комиссией на основании законодательства Грузии;

ж) нарушает иные требования, определенные настоящим Законом и нормативными актами, утвержденными Комиссией.

4. Комиссия правомочна в порядке, предусмотренном пунктом 2 настоящей статьи, налагать санкции на лиц, осуществляющих деятельность, предусмотренную настоящим Законом, без лицензии или в соответствующем случае без окончательного положительного решения о сертификации, кроме предусмотренных настоящим Законом исключений или если они в соответствии с настоящим Законом не уведомляют Комиссию о начале деятельности.

 5. Комиссия правомочна в случае повторного совершения нарушений, предусмотренных пунктом 3 настоящей статьи, вместе со штрафом применять в отношении регулируемого предприятия запрет на осуществление энергетической и профессиональной деятельности сроком на 1 год.

6. Штраф, наложенный Комиссией, вместе с соответствующим обоснованием указывается в решении, принятом Комиссией в порядке, установленном настоящим Законом.

7. В случае неустранения нарушения или повторного совершения нарушения в течение 1 года Комиссия правомочна налагать удвоенный штраф на регулируемое предприятие.

 

Статья 154. Наложение санкций

1. Порядок наложения санкций, предусмотренных статьей 153 настоящего Закона, устанавливает Комиссия в соответствии с условиями, определенными настоящей статьей.

2. При наложении санкций на регулируемое предприятие или другое лицо Комиссия предусматривает следующие обстоятельства:

а) тяжесть и продолжительность противоправного поведения;

б) последствия, наступившие в результате противоправного поведения;

в) смягчающие или отягчающие обстоятельства.

3. Активные действия регулируемого предприятия или другого соответствующего лица, направленные на сокращение до минимума отрицательных последствий правонарушения, незамедлительное прекращение правонарушения и содействие расследованию, произведенному Комиссией, считаются смягчающими обстоятельствами.

4. Деяния регулируемого предприятия или другого соответствующего лица, направленные на препятствование следствию, осуществляемому Комиссией в связи с нарушением требований, предусмотренных настоящим Законом, в целях сокрытия такого нарушения или его последствий, или продолжение противоправного поведения указанными лицами либо повторное совершение правонарушения считается отягчающими обстоятельствами.

5. Комиссия при наложении санкций, кроме обстоятельств, предусмотренных пунктами 3 и 4 настоящей статьи, принимает во внимание и другие смягчающие или отягчающие обстоятельства.

6. Комиссия должна принять решение о наложении санкции в 6-месячный срок, после того как Комиссии стало известно о правонарушении. Положения, связанные с денежными обязательствами, не будут исполнены, если после их нарушения или выявления последствий нарушения прошло не менее 5 лет. За одно и тоже правонарушение в отношении одного и того же лица может быть применена только одна санкция.

7. Наложенный штраф должен быть уплачен в срок, определенный решением Комиссии о наложении штрафа. Штрафы зачисляются в государственный бюджет Грузии.

8. В случае неисполнения регулирующим предприятием или другим лицом – нарушителем решения Комиссии о наложении санкции Комиссия правомочна обращаться к компетентным ведомствам Грузии в целях принудительного исполнения решения.

 

Глава XXXIX.

 Рассмотрение спорных вопросов и обжалование решения Комиссии

 

Статья 155. Рассмотрение спорных вопросов

1. Поданное в Комиссию заявление (жалоба) о рассмотрении спорного вопроса Комиссия рассматривает в пределах своей компетенции, в соответствии с настоящим Законом и правилами рассмотрения споров, утвержденных Комиссией.

2. Комиссия рассматривает спорные вопросы в порядке простого административного производства, без устного слушания, кроме случаев, когда Комиссия по собственной инициативе принимает решение о проведении устного слушания.

3. Комиссия при осуществлении полномочия по рассмотрению спорного вопроса принимает решение в 2-месячный срок после получения соответствующего заявления (жалобы), в том числе, полных документов и информации. Указанный срок может быть продлен на 2 месяца, если Комиссии для сбора информации требуется дополнительное время. Решение Комиссии обязательно для исполнения.

 

Статья 156. Обжалование

Решение Комиссии может быть обжаловано в суде в порядке, установленном законодательством Грузии.

 

Раздел XVII.

Переходные и заключительные положения

Глава XL.

Переходные положения

 

Статья 157. Трансграничная торговля

1. Требования настоящего Закона не распространяются на трубопровод Южного Кавказа и магистральный газопровод Север-Юг до 31 августа 2026 года как на системы природного газа, их функционирование, оперирование и управление ими.

2. Требования настоящего Закона не распространяются на трансграничные перетоки электроэнергии или (и) природного газа до непосредственного физического взаимного подключения электроэнергетической системы или (и) системы природного газа Грузии с соответствующими системами стороны Энергетического сообщества.

3. С теми странами, которые не являются сторонами Энергетического сообщества, отношения трансграничной торговли электроэнергией или (и) природным газом регулируются соответствующими международными соглашениями и исходя из специфики существующих отношений, для выполнения которых могут быть предусмотрены надлежащие условия в Правилах рынка или (и) Правилах сетей, принятых на основании настоящего Закона. При этом, и в данном случае требования настоящего Закона должны предусматриваться в той мере, в какой они могут оказывать влияние на торговлю между сторонами Энергетического сообщества.

4. Переходные положения, предусмотренные настоящей статьей, применяются, если они не ограничивают обязательства по трансграничному или (и) региональному сотрудничеству Комиссии, других правомочных органов Грузии и оператора системы передачи.

 

Статья 158. Транзит электроэнергии

1. Транзит электроэнергии до непосредственного физического взаимного подключения электроэнергетической системы Грузии с системой стороны Энергетического сообщества регулируется в соответствии с настоящей статьей.

2. В целях осуществления транзита электроэнергии на территории Грузии лицо (заказчик транзита), заинтересованное осуществлением транзита, обязано оформить договор о техническом обеспечении транзита электроэнергии с оператором системы передачи.

3. При осуществлении транзита электроэнергии плата за регулирование для его осуществления не взимается. При обеспечении транзита электроэнергии на услуги по передаче электроэнергии не распространяются соответствующие тарифы, установленные Комиссией. (14.07.2020 N6788, ввести в действие с 1 января 2021 года.)

4. Стоимость транзита электроэнергии определяется договором о техническом обеспечении транзита электроэнергии, предусмотренным пунктом 2 настоящей статьи. Для технического обеспечения транзита электроэнергии в передаточной сети Грузии потери электроэнергии могут возмещаться уплатой надлежащей суммы, определенной на основе вышеуказанного договора, или поставкой электроэнергии (компенсационной электроэнергии), если между оператором системы передачи электроэнергии и заказчиком транзита существует соответствующее соглашение. (14.07.2020 N6788, ввести в действие с 1 января 2021 года.)

5. Количество транзитной электроэнергии на территории Грузии исчисляется с учетом совпадающих суммарных количеств электроэнергии, ввезенной на территорию Грузии и вывезенной с территории Грузии, на основании договора о техническом обеспечении транзита электроэнергии в течение расчетного периода (далее – расчетный период), предусмотренного Правилами рынка. При этом, количества транзитной электроэнергии, ввезенной в Грузию в течение отдельных дней или (и) часов, и вывезенной в то же время из Грузии в страну конечного назначения транзита, в расчетный период в пределах технического обеспечения транзита могут не соответствовать друг другу. После завершения отчетного периода транзитом электроэнергии будут считаться равные части суммарных количеств транзитной электроэнергии, ввезенной в Грузию и вывезенной из Грузии в страну конечного назначения транзита.

6. При исчислении количества транзитной электроэнергии не учитывается дополнительно поставленная заказчиком транзита электроэнергия (компенсационная электроэнергия), в соответствии с Правилами рынка для возмещения потерь в передаточной сети Грузии при осуществлении транзита электроэнергии, при наличии таковой.

7. Заявки на подачу-прием транзитной электроэнергии, подготовленные на основании договора о техническом обеспечении транзита электроэнергии, могут включать в себя неравные количества ввоза в Грузию электроэнергии по отдельным дням или (и) часам и вывоза из Грузии в страну конечного назначения транзита в то же время при условии, что при завершении отчетного периода транзитом будут считаться равные части количеств электроэнергии, ввезенной в Грузию, и электроэнергии, вывезенной из Грузии, в пределах осуществления суммарного транзита и одновременно будут удовлетворены другие необходимые требования договоров о работе в параллельном режиме (взаимосвязи) систем Грузии и соответствующих соседних систем, а также оператора системы передачи.

8. Случай ввоза заказчиком транзита транзитной электроэнергии из двух или более стран за один расчетный период, когда страна конечного назначения транзита одна, рассматривается как единый транзит. В таком случае количество транзита определяется с учетом (независимо от того транзит электроэнергии осуществился из одной страны или из двух или более стран) суммы количеств электроэнергии, ввезенной в Грузию в пределах транзита, в соответствии с условиями, указанными в пунктах 5–7 и 9 настоящей статьи.

9. В полном количестве электроэнергии, ввезенной в Грузию или (и) вывезенной из Грузии конкретными межсистемными соединительными линиями количество/доля транзитной электроэнергии устанавливается в соответствии с условиями, определенными договором о техническом обеспечении транзита электроэнергии.

91. Тариф на передачу электроэнергии должен обеспечивать возмещение затрат на соответствующие услуги (в том числе, в пределах обеспечения транзита электроэнергии) с учетом количества транзитной электроэнергии и платы за транзит электроэнергии, определенной договором о техническом обеспечении транзита электроэнергии, в порядке и на условиях, установленных тарифной методологией. (13.06.2024 N4277)

10. Иные вопросы, связанные с осуществлением транзита электроэнергии, не определенные настоящим Законом, регулируются Правилами рынка или (и) сетей и договором о техническом обеспечении транзита электроэнергии, предусмотренного пунктом 2 настоящей статьи.

 

Статья 159. Обособление оператора системы передачи

1. Требования независимости и обособления оператора системы передачи, предусмотренные настоящим Законом, должны осуществляться надлежащим образом после утверждения порядка сертификации оператора системы передачи, предусмотренной подпунктом «б» пункта 2 статьи 162 настоящего Закона:

а) не позднее 1 июля 2021 года – для оператора системы передачи электроэнергии; (5.01.2021 N82)

б) не позднее 1 июля 2022 года – для оператора системы передачи природного газа. (14.12.2021 N1088)

2. Для исполнения требований пункта первого настоящей статьи после утверждения порядка сертификации оператора системы передачи, предусмотренной подпунктом «б» пункта 2 статьи 162 настоящего Закона:

а) в 2-месячный срок лицензиат диспетчеризации электроэнергии по согласованию с лицензиатом передачи должен подготовить и представить Комиссии и Министерству план обособления, который включает в себя предложенную модель обособления, а также детальные меры, действия и срок его осуществления на практике;

б) в 9-месячный срок лицензиат транспортировки природного газа должен подготовить и представить Комиссии и Министерству план обособления, который включает в себя предложенную модель обособления, а также детальные меры, действия и срок его осуществления на практике.

3. Комиссия и Министерство рассматривают план обособления, предложенный в соответствии с пунктом 2 настоящей статьи, и проходят консультации с Секретариатом Энергетического сообщества. Комиссия и Министерство правомочны при рассмотрении плана обособления требовать от соответствующих лицензиатов предоставления дополнительной информации или внесения поправок в план обособления.

4. Комиссия должна подтвердить соответствие плана обособления в 2-месячный срок после получения плана и должна представить его на утверждение Правительства Грузии, которое утверждает данный план в 2-месячный срок после его представления. Министерство правомочно иное, отличающееся соображение представить Правительству Грузии при рассмотрении вопроса.

5. После утверждения Правительством Грузии плана обособления лицензиат диспетчеризации, лицензиат передачи, лицензиат транспортировки или другая компания, которым по плану обособления присваивается статус оператора системы передачи или которые определяются как собственники системы передачи, должны осуществлять утвержденный Правительством план обособления и сообщить Комиссии о положении с осуществлением плана обособления в соответствии с условиями, установленными Комиссией.

6. Комиссия должна осуществлять мониторинг положения с обособлением системы передачи и продолжать применение регулирующих функций в случаях неосуществления надлежащим образом мер, указанных в настоящей статье.

7. Обособленный надлежащим образом оператор системы передачи, который обращается к Комиссии для сертификации и получения лицензии, должен быть сертифицирован в соответствии с условиями, предусмотренными статьей 50 настоящего Закона. Комиссия должна принимать окончательное решение о сертификации и выдаче надлежащей лицензии соответствующего оператора системы передачи не позднее сроков, определенных пунктом первым настоящей статьи.

8. Лицензия на диспетчеризацию и лицензия на передачу электроэнергии, выданные до введения настоящего Закона в действие, а также лицензия на транспортировку природного газа временно сохраняют силу, и их владельцы в порядке, установленном настоящим Законом, до завершения обособления продолжают соответственно оказывать услуги по передаче и диспетчеризации электроэнергии либо по транспортировке природного газа в порядке, установленном нормативными актами, предусмотренными статьей 168 этого же Закона, а в случае их отмены – в порядке, установленном соответствующими нормативными актами, принятыми на основании настоящего Закона. Действие этих лицензий автоматически прекращается с введением в действие новой лицензии, предусмотренной пунктом 7 настоящей статьи. (5.01.2021 N82)

9. В 6-месячный срок после принятия решения, предусмотренного пунктом 7 настоящей статьи, оператор соответствующей системы передачи должен разработать и представить Комиссии на утверждение Правила передаточной сети или изменения в действующие правила для учета требований настоящего Закона.

 

Статья 160. Обособление операторов системы распределения

1. Требования независимости и обособления оператора системы распределения, предусмотренные настоящим Законом, должны осуществляться надлежащим образом после утверждения Правил рынка, предусмотренных подпунктом «а.а» пункта 2 статьи 162 настоящего Закона:

а) не позднее 1 июля 2021 года – для оператора системы распределения электроэнергии; (5.01.2021 N82)

б) не позднее 1 июля 2022 года – для оператора системы распределения природного газа. (14.12.2021 N1088)

 2. Для исполнения требований пункта первого настоящей статьи: (22.12.2021 N1198)

 а) в 2-месячный срок после утверждения Правил рынка электроэнергии, предусмотренных подпунктом «а.а» пункта 2 статьи 162 настоящего Закона, каждый лицензиат распределения электроэнергии должен подготовить и представить Комиссии план обособления, включая детальные меры, действия и срок осуществления указанного плана;

 б) в 4-месячный срок после утверждения Концепции модели природного газа, предусмотренной подпунктом «а.б» пункта первого статьи 162 настоящего Закона, каждый лицензиат распределения природного газа должен подготовить и представить Комиссии план обособления, включая детальные меры, действия и срок его осуществления указанного плана.

3. Комиссия должна утвердить план обособления в 2-месячный срок после получения всей необходимой информации.

4. Процедуры обособления лицензиатов распределения должны завершиться в сроки, указанные в пункте первом настоящей статьи.

5. Комиссия должна осуществлять мониторинг статуса обособления системы распределения и продолжать применение регулирующих функций в случаях неосуществления надлежащим образом мер, указанных в настоящей статье.

6. Лицензии на распределение, выданные до введения настоящего Закона в действие, временно сохраняют силу, и их владельцы в порядке, установленном настоящим Законом, до завершения обособления продолжают оказывать услуги по распределению, поставке, снабжению соответственно электроэнергией либо природным газом лицам, зарегистрированным в качестве потребителей до введения настоящего Закона в действие или после него в переходный период, в порядке, установленном нормативными актами, предусмотренными статьей 168 этого же Закона, а в случае их отмены – в порядке, установленном соответствующими нормативными актами, принятыми на основании настоящего Закона. Действие этих лицензий автоматически прекращается с авторизацией оператора соответствующей системы распределения и введением в действие новой лицензии на распределение на основании настоящего Закона. (5.01.2021 N82)

7. Пункты первый–5 настоящей статьи не применяются, если на обособление оператора системы распределения распространяется исключение, предусмотренное пунктом 11 статьи 73 настоящего Закона.

8. Каждый оператор системы распределения должен обеспечивать соответствие собственных распределительных сетей требованиям (включая операционные системы, узлы учета), предусмотренным Правилами распределительной сети, и взаимосвязь между другими взаимосвязанными системами и точками присоединения к устройствам конечных потребителей в срок, установленный Правилами распределительной сети.

 

Статья 161. Авторизация

1. Любое предприятие, которое осуществляет предусмотренную настоящим Законом деятельность с авторизацией, полученной до введения настоящего Закона в действие, должно продолжать осуществление такой деятельности на основании условий, возложенных указанной авторизацией, до выдачи новой авторизации в соответствии с условиями, предусмотренными настоящим Законом. При этом, такое предприятие (кроме лицензиата производства в случаях, предусмотренных пунктом 2 настоящей статьи и статьями 159 и 160 настоящего Закона) обязано обращаться к Комиссии в 2-месячный срок после введения настоящего Закона в действие в целях авторизации в порядке, установленном настоящим Законом.

 11. Если лицензиат распределения природного газа, освобожденный в соответствии с пунктом 11 статьи 73 настоящего Закона от обязательства по выполнению требований, связанных с обособлением и независимостью оператора системы распределения, обратится на основании пункта первого настоящей статьи в Комиссию с целью авторизации, но при этом не удовлетворяет лицензионные условия и требования, установленные законодательством Грузии, Комиссия принимает меры по обеспечению оказания потребителям природного газа услуг надлежащего качества. (22.12.2021 N1198)

 12. Комиссия с целью принятия мер, предусмотренных пунктом 11 настоящей статьи, обеспечивает разработку временных мероприятий, в том числе, внесение надлежащих изменений в тарифную методологию, для содействия оперирования соответствующими активами лицензиатами, которые обеспечат оказание потребителям услуг в соответствии с требованиями, установленными законодательством Грузии. (22.12.2021 N1198)

2. Коммерческий оператор системы до формирования соответствующего оператора рынка согласно Концепции модели рынка электроэнергии и до выдачи соответствующей лицензии, а также до введения настоящего Закона в действие либо после него, лица, участвующие в торговле электроэнергией или природным газом в переходный период, регулируемые предприятия осуществляют свои права и обязанности в порядке, установленном нормативными актами, предусмотренными статьей 168 настоящего Закона, а в случае их отмены – соответствующими нормативными актами, принятыми на основании этого же Закона.

3. После введения настоящего Закона в действие любое новое требование об авторизации Комиссия должна рассматривать в соответствии с условиями, предусмотренными настоящим Законом.

 4. Соискатель лицензии на водоснабжение при подаче лицензионной заявки до 31 декабря 2031 года не обязан представлять Комиссии документ, содержащий информацию, предусмотренную подпунктом «б.в» пункта 2 статьи 13 настоящего Закона. Комиссия обязана на основании обоснованного требования соискателя лицензии на водоснабжение определить соответствующим решением разумный срок представления ей указанного документа, который не должен быть меньше 3 лет. (22.12.2021 N1198)

 

Статья 162. Концепция модели рынка. Авторизация поставщиков публичных услуг, Правила рынка, Правила поставки

1. Правительству Грузии обеспечить:

а) после введения настоящего Закона:

а.а) в 3-месячный срок – утверждение Концепции модели рынка электроэнергии;

а.б) в 10-месячный срок – утверждение Концепции модели рынка природного газа;

а.в) в 12-месячный срок – принятие соответствующих подзаконных актов или (и) внесение изменений в действующие акты для учета требований настоящего Закона;

б) не позднее 1 июля 2021 года – авторизацию поставщика последней альтернативы поставщика универсальной услуги в секторе электроэнергии, а также в случае необходимости предприятий, оказывающих другие публичные услуги; (5.01.2021 N82)

в) не позднее 1 июля 2022 года – авторизация поставщика публичных услуг и поставщика последней альтернативы в секторе природного газа. (14.12.2021 N1088)

2. Комиссии обеспечить:

а) в 4-месячный срок после утверждения концепции модели соответствующего рынка, предусмотренной пунктом первым настоящей статьи, и с учетом требований настоящего Закона и концепции модели рынка, утвержденной Правительством Грузии, в соответствующем секторе:

а.а) утверждение Правил рынка;

а.б) утверждение Правил поставки (в том числе, универсальных услуг и поставки последней альтернативы);

а.в) искл. (22.12.2021 N1198)

б) утверждение порядка сертификации оператора системы передачи в 3-месячный срок после введения настоящего Закона в действие.

3. Комиссии и Министерству в месячный срок после введения настоящего Закона в действие обеспечить внесение надлежащих изменений в отнесенные к их компетенции соответствующие подзаконные нормативные акты, имеющиеся до введения настоящего Закона в действие и действующие в переходный период, в связи с отменой тарифного регулирования импорта электроэнергии.

4. Правительству Грузии и Комиссии до 31 декабря 2020 года разработать план действия по упорядочению вопроса об изъятии платы за электроэнергию, потребленную в некоторых регионах Грузии и представить Парламенту Грузии для согласования.

 

Статья 163. Отдельные тарифы на водоснабжение и порядок их начисления в переходный период

1. При установлении тарифа на водоснабжение Комиссия правомочна до 1 января 2027 года не учитывать требования пункта первого статьи 146 настоящего Закона и распределять стоимость услуг по водоснабжению и водоотведению на потребителей различных категорий по иной, отличающейся пропорции.

2. До полного упорядочения систем водоснабжения Комиссия правомочна определять порядок начисления платы за водоснабжение на бытовых или (и) небытовых потребителей, которым установлены счетчики, с учетом сезонности в ином, отличающемся порядке.

 

Статья 164. Интегрированное и скоординированное обеспечение единого администрирования услуг в секторах электроэнергии, природного газа, водоснабжения и уборки

1. Услуги в секторах электроэнергии, природного газа, водоснабжения и уборки (далее – услуги) и взимание соответствующей платы/сбора основываются на единой интегрированной и скоординированной системе администрирования (далее – единая система администрирования) на условиях, определенных решением Комиссии.

2. Комиссия решением определяет ареал (территориальные пределы) распространения единой системы администрирования и лиц, оказывающих услуги по этой системе. Определенное решением Комиссии одно из лиц, оказывающих услуги (далее – администратор), посредством единой системы администрирования осуществляет администрирование платы/сборов за услуги.

3. Администрирование услуг по единой системе администрирования осуществляется на основе договора, оформленного между администратором и другими лицами, оказывающими услуги. При оформлении договора стороны обязаны руководствоваться принципом минимальной стоимости и оформлять договор на недискриминационной и справедливой основе. В случае несогласования сторон решение принимает Комиссия.

4. Администратор при оказании услуг посредством единой системы администрирования обязан прекращать оказание своей услуги соответствующему потребителю в случае неуплаты или неполной уплаты им стоимости или (и) сбора, отраженного в квитанции, что не является нарушением договорных обязательств перед указанным потребителем. При этом, ответственность за достоверность информации, предоставленной администратору лицом, оказывающим услугу, возлагается на лицо, предоставившее информацию.

5. Лица, оказывающие услуги, обязаны обеспечивать постоянную гармонизацию имеющихся у них баз данных с базой данных юридического лица публичного права, действующего в сфере управления Министерства юстиции Грузии, – Агентства по развитию государственных сервисов.

 

Статья 165. Обособление счетов

1. Требования статьи 148 настоящего Закона должны быть удовлетворены:

а) электроэнергетическими предприятиями – не позднее 31 декабря 2020 года;

б) регулируемыми предприятиями природного газа или другими регулируемыми предприятиями – не позднее 31 декабря 2021 года.

2. Надзор за исполнением требований настоящей статьи и в случае необходимости применение соответствующих регулирующих мероприятий обеспечивает Комиссия.

3. Комиссии обеспечить утверждение единой системы бухгалтерского учета для лицензиатов передачи и лицензиатов распределения в секторе природного газа, предусмотренных подпунктом «б» пункта первого настоящей статьи, до 31 декабря 2023 года. Комиссии обеспечить утверждение единой системы бухгалтерского учета для лицензиатов водоснабжения до 31 декабря 2024 года.

 

Статья 1651. Временный порядок освобождения от обязательства по внесению платы за системное обслуживание конечного потребителя, владеющего электростанцией микромощности/пользующегося электростанцией микромощности (22.12.2021 N1198)

1. От обязательства по внесению платы за системное обслуживание в отношении объема электроэнергии, полученного из распределительной сети и зачтенного с соблюдением условий, определенных Комиссией, освобождается конечный потребитель, владеющий электростанцией микромощности/пользующийся электростанцией микромощности, который получает электроэнергию от универсального поставщика или удовлетворяет критерии, установленные Комиссией.

2. Комиссия обязана в 6-месячный срок после введения настоящей статьи в действие установить критерии, предусмотренные пунктом первым настоящей статьи, в случае удовлетворения которых конечный потребитель, владеющий электростанцией микромощности/пользующийся электростанцией микромощности, освобождается от обязательства по внесению платы за системное обслуживание.

 

Статья 166. Выбор поставщика конечным потребителем

(заглавие 22.12.2021 N1198)

1. искл. (22.12.2021 N1198)

2. Правительство Грузии правомочно для осуществления открытия рынка или (и) надлежащего этапа Концепции модели соответствующего рынка поэтапно определять обязательные критерии и сроки, в случае удовлетворения которых/соответствия которым конечный потребитель выбирает поставщика в обязательном порядке. (22.12.2021 N1198)

 3. Потребитель, зарегистрированный в качестве потребителя (абонента) владельца лицензии на распределение, у которого при завершении обособления оператора системы распределения не будет оформлен договор с поставщиком в порядке, предусмотренном настоящим Законом, получит в порядке и на условиях, установленных Комиссией, услуги по поставке электроэнергии от универсального поставщика или от другого энергетического предприятия, выполняющего обязательство по оказанию публичных услуг, определенного подзаконными правовыми актами, изданными на основании настоящего Закона, а услуги по поставке природного газа – от поставщика соответствующей публичной услуги. При этом, указанное не ограничивает право этого потребителя при желании в дальнейшем самому выбирать приемлемого для него поставщика в порядке, установленном законодательством Грузии. (22.12.2021 N1198)

 

Статья 167. Безопасность поставки

1. Первый отчет о мониторинге безопасности поставки, предусмотренной статьей 138 настоящего Закона, подготовить до 31 марта 2021 года.

2. Первый отчет о мониторинге безопасности поставки, предусмотренной статьей 143 настоящего Закона, подготовить до 31 марта 2022 года.

3. Правительству Грузии и Министерству обеспечить разработку и утверждение надлежащих подзаконных нормативных актов, регулирующих безопасность соответствующей поставки, или (и) внесение изменений в действующие подзаконные нормативные акты в сроки, предусмотренные пунктами 2 и 3 статьи 170 настоящего Закона, для учета требований настоящего Закона.

4. Комиссии в 6-месячный срок после опубликования настоящего Закона обеспечить подготовку рекомендаций об использовании природного газа или (и) детекторов монооксида углерода и опубликование на своей веб-странице.

 

Статья 1671. Освобождение от обязательств по уплате стоимости регулирования электроэнергии, поставленной на оккупированные территории Грузии, и возмещению услуг коммерческого оператора электроэнергетической системы

(27.06.2024 N4360)

Обязательства по уплате стоимости регулирования электроэнергии, поставленной на оккупированные территории Грузии, и возмещению услуг коммерческого оператора электроэнергетической системы не распространяются на электроэнергию, произведенную каскадами Ингури ГЭС и Варднили ГЭС и поставляемую на оккупированные территории Грузии с соблюдением требований законодательства Грузии.

 

Глава XLI.

 Заключительные положения

 

Статья 168. Действие подзаконных нормативных актов, имеющихся до введения настоящего Закона в действие

Принятые на основании Закона Грузии «Об электроэнергетике и природном газе» от 27 июня 1997 года (Парламентис уцкебани, № 33, 31 июля, 1997, с. 20) и действующие подзаконные нормативные акты до введения в действие настоящего Закона в секторах, регулируемых настоящим Законом, сохраняют юридическую силу и право на внесение в них надлежащих изменений имеют органы, принимающие указанные нормативные акты на основании настоящего Закона и в установленном порядке, до вступления в силу соответствующего регулирующего подзаконного нормативного акта (актов), предусмотренного настоящим Законом.

 

Статья 169. Нормативный акт, утративший силу

С введением настоящего Закона в действие объявить утратившим силу Закон Грузии «Об электроэнергетике и природном газе» от 27 июня 1997 года (Парламентис уцкебани, № 33, 31 июля, 1997, с. 20).

 

Статья 170. Введение Закона в действие

1. Настоящий Закон, кроме глав XXXIII и XXXIV и статьи 148 (в отношении лицензиатов водоснабжения) настоящего Закона, ввести в действие по опубликовании.

2. Главу XXXIII настоящего Закона ввести в действие с 30 сентября 2020 года.

3. Главу XXXIV настоящего Закона ввести в действие с 30 сентября 2021 года.

4. Статью 148 (в отношении лицензиатов водоснабжения) настоящего Закона ввести в действие с 1 января 2025 года.

 

Президент Грузии                                                             Саломе Зурабишвили

 

Тбилиси

20 декабря 2019 г.

№ 5646-вс