ORGANIC LAW OF GEORGIA No 1676 ON THE NATIONAL BANK OF GEORGIA

Consolidated versions (13/05/2025 - 09/12/2025)

საქართველოს ორგანული კანონი

 

საქართველოს ეროვნული ბანკის შესახებ

 

თავი I. ზოგადი დებულებები    

   მუხლი 1. საქართველოს ეროვნული ბანკი

1. საქართველოს ეროვნული ბანკი (შემდგომში – ეროვნული ბანკი) არის საქართველოს ცენტრალური ბანკი, ბანკთა ბანკი, საქართველოს მთავრობის ბანკირი და ფისკალური აგენტი. იგი საჯარო სამართლის იურიდიული პირია. ეროვნული ბანკი თავის საქმიანობაში ხელმძღვანელობს საქართველოს კონსტიტუციით, ამ ორგანული კანონით, საქართველოს კანონმდებლობით და ეყრდნობა საერთაშორისო საბანკო პრაქტიკაში მიღებულ წესებსა და ჩვევებს. მას უფლება აქვს, დამოუკიდებლად დადოს ხელშეკრულებები, დამოუკიდებლად შეიძინოს უძრავი და მოძრავი ქონება და ფლობდეს და განკარგავდეს მას, გამოვიდეს მოსარჩელედ და მოპასუხედ, დამოუკიდებლად შეასრულოს მისთვის დაკისრებული ფუნქციები.

2. (ამოღებულია).

3. ეროვნულ ბანკს აფუძნებს საქართველოს უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანო.

4. ეროვნული ბანკის ადგილსამყოფელია ქალაქი თბილისი.

საქართველოს 2010 წლის 23 მარტის ორგანული კანონი №2828 - სსმ I, №19, 13.04.2010 წ., მუხ.102

    მუხლი 2. ტერმინთა განმარტება

ამ კანონში გამოყენებულ ტერმინებს აქვს შემდეგი მნიშვნელობა:

ა) საფინანსო სექტორის წარმომადგენელი – კომერციული ბანკი, მიკრობანკი, არასაბანკო სადეპოზიტო დაწესებულება, საბროკერო კომპანია, ფასიანი ქაღალდების დამოუკიდებელი რეგისტრატორი, ცენტრალური დეპოზიტარი, სპეციალიზებული დეპოზიტარი, საფონდო ბირჟა, საინვესტიციო ფონდი, აქტივების მმართველი კომპანია, მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია, საგადახდო სისტემის ოპერატორი, საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი, ანგარიშვალდებული საწარმო, ვალუტის გადამცვლელი პუნქტი;

ბ) საფინანსო სექტორი – საფინანსო სექტორის წარმომადგენლების ერთობლიობა;

გ) კომერციული ბანკი – ეროვნული ბანკის მიერ ლიცენზირებული იურიდიული პირი, რომელიც იღებს დეპოზიტებს და მათი გამოყენებით თავისი სახელით ახორციელებს საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულ საბანკო საქმიანობას;

1) მიკრობანკი − სააქციო საზოგადოების სამართლებრივი ფორმით დაფუძნებული იურიდიული პირი, რომელიც ლიცენზირებულია ეროვნული ბანკის მიერ და ახორციელებს „მიკრობანკების საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ საბანკო საქმიანობას;

დ) ინფლაციის მიზნობრივი მაჩვენებელი – ეროვნული ბანკის მიერ მისაღწევი ინფლაციის მაჩვენებელი;

ე) ოფიციალური გაცვლითი კურსი – ეროვნული ბანკის მიერ სხვადასხვა ვალუტების მიმართ დადგენილი გაცვლითი კურსი, რომელიც გამოიყენება საბუღალტრო და სხვა ოფიციალური მიზნებისათვის;

ვ) სახელმწიფო სესხი – „სახელმწიფო ვალის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული საქართველოს სახელმწიფო ვალი და კრედიტებისათვის გაცემული საქართველოს სახელმწიფო გარანტიები;

ზ) დეპოზიტი – კომერციულ ბანკში, მიკრობანკში ან არასაბანკო სადეპოზიტო დაწესებულებაში პირის მიერ შეტანილი ფულადი სახსრები ან გადახდის სხვა საშუალებები, რომლებზედაც საკუთრების უფლებას იძენს კომერციული ბანკი, მიკრობანკი ან არასაბანკო სადეპოზიტო დაწესებულება. ელექტრონული ფულის სანაცვლოდ მიღებული სახსრები დეპოზიტი არ არის;

თ) ფულის ნიშნები – ეროვნული ბანკისა და სხვა ქვეყნის ემიტენტი დაწესებულებების მიერ გადახდის კანონიერი საშუალებების სახით გამოშვებული ბანკნოტები და მონეტები;

ი) ყალბი ფულის ნიშნები – თაღლითური, არაკანონიერი გზით დამზადებული ბანკნოტები და მონეტები, აგრეთვე ფალსიფიცირებული ფულის ნიშნები, რომლებზედაც შეინიშნება ნომინალური გადაკეთების კვალი;

კ) ემისია – ლარის ბანკნოტებისა და მონეტების ან ფასიანი ქაღალდების მიმოქცევაში გაშვება;

ლ) რეპროდუცირება – ეროვნული ბანკის მიერ ემიტირებული ბანკნოტებისა და მონეტების მთლიანად ან მათი ნაწილის, მათ შორის, მათი ინდივიდუალური დიზაინის ელემენტების, ფერის, ზომების, სიმბოლოების ან მათი სახეცვლილებით მატერიალური ან არამატერიალური ფორმით რაიმე გამოსახულების, დამზადება, რომელიც შესაძლოა წააგავდეს ნამდვილ ფულის ნიშნებს ან ქმნიდეს ნამდვილი ფულის ნიშნების შთაბეჭდილებას;

მ) ნუმიზმატიკური ფასეულობა – სარეალიზაციოდ ან საექსპონატოდ განკუთვნილი, ეროვნული ბანკის მიერ რეპროდუცირებული ლარის ბანკნოტები და მონეტები, აგრეთვე ის ბანკნოტები და მონეტები, რომლებიც ამოღებულია მიმოქცევიდან ან რომელთა ემისია არ განხორციელებულა შეუსაბამო მახასიათებლების გამო, ასევე ისტორიული ბანკნოტები და მონეტები, მათი ასლები;

ნ) კრედიტი – დაბრუნებადობის, ფასიანობის, უზრუნველყოფადობისა და ვადიანობის საწყისებზე ფულადი სახსრების გაცემასთან დაკავშირებული ნებისმიერი ვალდებულება;

ო) კლირინგი − „საგადახდო სისტემისა და საგადახდო მომსახურების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული კლირინგი;

პ) (ამოღებულია - 20.12.2019, №5687);

ჟ) (ამოღებულია - 20.12.2019, №5687);

რ) (ამოღებულია - 20.12.2019, №5687);

ს) ფისკალური აგენტი – საგადახდო სისტემისა და ფასიანი ქაღალდების მიმოქცევის ორგანიზებით სახელმწიფოს ფისკალური პოლიტიკის განხორციელების მხარდამჭერი პირი, რომელიც წარმოადგენს სახელმწიფოს სხვა ქვეყნის ცენტრალურ ბანკებთან და საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციებთან ურთიერთობაში;

ტ) ადმინისტრაციული და კაპიტალური ხარჯები – ყველა ხარჯი, გარდა იმ ხარჯებისა, რომლებიც პირდაპირ არის დაკავშირებული ფულად-საკრედიტო და სავალუტო პოლიტიკის განხორციელებასთან და ნაღდი ფულით ეკონომიკის უზრუნველყოფასთან;

უ) საქართველოს საფინანსო სექტორის სტატისტიკა – ეროვნული ეკონომიკის ფინანსური აქტივებისა და ვალდებულებების, აგრეთვე ფინანსური კორპორაციების ფინანსური და არაფინანსური აქტივებისა და ვალდებულებების მარაგებისა და ნაკადების ამსახველი სტატისტიკა;

ფ) პირი – ფიზიკური ან იურიდიული პირი, აგრეთვე საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ორგანიზაციული წარმონაქმნი, რომელიც არ არის იურიდიული პირი;

ქ) არასაბანკო სადეპოზიტო დაწესებულება – იურიდიული პირი, რომელიც არ არის კომერციული ბანკი ან მიკრობანკი და უფლებამოსილია მიიღოს დეპოზიტები და მათი გამოყენებით თავისი სახელით განახორციელოს საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული საბანკო საქმიანობის ნაწილი;

1) (ამოღებულია - 23.12.2018, №1894);

ღ) დროებითი ბანკი – საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ პირდაპირ ან არაპირდაპირ დაფუძნებული და ეროვნული ბანკის მიერ ლიცენზირებული დროებითი კომერციული ბანკი, რომელიც იქმნება რეზოლუციის რეჟიმში მყოფი კომერციული ბანკის აქციების, აქტივების, ვალდებულებების ან/და კრიტიკული ფუნქციების მთლიანად ან ნაწილობრივ გადაცემის მიზნით ამ კანონის 551 მუხლით განსაზღვრული რეზოლუციის მიზნების მისაღწევად;

1) რეზოლუცია − ეროვნული ბანკის მიერ სარეზოლუციო მანდატის ფარგლებში კომერციული ბანკის მიმართ რეზოლუციის რეჟიმის შემოღება და ამ კანონითა და „კომერციული ბანკების საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული სარეზოლუციო უფლებამოსილებების განხორციელება და სარეზოლუციო ინსტრუმენტების გამოყენება ამ კანონის 551 მუხლით განსაზღვრული რეზოლუციის მიზნების მისაღწევად;

ყ) კონტროლი – პირდაპირ თუ არაპირდაპირ, უშუალოდ თუ სხვებთან ერთად, ხმის უფლების მქონე აქციების (წილის, პაის) გამოყენებით თუ სხვა გზით ძლიერი ზეგავლენის მოხდენა;

შ) მაკონტროლებელი პირი – კონტროლის განმახორციელებელი პირი;

ჩ) ოჯახის წევრი – პირის მეუღლე, არასრულწლოვანი შვილი და გერი, აგრეთვე მასთან მუდმივად მცხოვრები პირი;

ც) ახლო ნათესავი – ნათესაური კავშირის მქონე ის პირი, რომელიც, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის თანახმად, ირიცხება კანონით მემკვიდრეთა წრიდან I ან II რიგში;

ძ) საჯარო რეგისტრი – ეროვნული ბანკის უწყებრივი საჯარო რეესტრი, რომელშიც ხდება ეროვნული ბანკის სამართლებრივი აქტების აღრიცხვა და სისტემატიზაცია;

წ) საგარეო სექტორის სტატისტიკა – საგადასახდელო ბალანსის, საერთაშორისო ინვესტიციური მდგომარეობის, საგარეო ვალისა და ოფიციალური საერთაშორისო რეზერვების სტატისტიკა;

ჭ) ინფლაცია – ფასების სტატისტიკის მწარმოებელი ოფიციალური ორგანოს მიერ გამოქვეყნებული სამომხმარებლო კალათის ფასების ინდექსის ცვლილება;

ხ) სარეზერვო ფული – ეროვნული ბანკის მიერ ემიტირებული ნაღდი ფული (ეროვნული ბანკის სალაროში არსებული სახსრების ნაშთის გარეშე), ეროვნულ ბანკში კომერციული ბანკის ან მიკრობანკის (მათ შორის, ლიცენზიაგაუქმებული კომერციული ბანკის ან მიკრობანკის) ანგარიშებზე არსებული სახსრები ეროვნულ ვალუტაში;

ჯ) თავისუფალი ინდუსტრიული ზონა – „თავისუფალი ინდუსტრიული ზონების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად შექმნილი ზონა;

ჰ) თავისუფალი ვაჭრობის პუნქტი – საბაჟო კონტროლის ზონა, რომლის საქმიანობისთვის სავალდებულოა შემოსავლების სამსახურის მიერ გაცემული ნებართვა და სადაც ნებადართულია, სატარიფო ღონისძიებების განხორციელების გარეშე გაიყიდოს ნებისმიერი საქონელი, გარდა იმ საქონლისა, რომლის საქართველოში შემოტანა, საქართველოდან გატანა ან საქართველოს ტერიტორიაზე გაყიდვა აკრძალულია;

1) საბანკო ჯგუფი – იურიდიული პირებისგან შემდგარი ჯგუფის იმ წევრთა ერთობლიობა, რომლებიც არიან კომერციული ბანკი, მიკრობანკი, მათი სათავო საწარმო/საწარმოები, კომერციული ბანკის, მიკრობანკისა და მათი სათავო საწარმოს/საწარმოების შვილობილი, ასოცირებული და ერთობლივი საწარმოები როგორც ქვეყნის შიგნით, ისე მისი ფარგლების გარეთ და, იმავდროულად, არიან ფინანსური ინსტიტუტები ან/და საბანკო საქმიანობასთან დაკავშირებულ საქმიანობაში ჩართული იურიდიული პირები ან/და საბანკო ჰოლდინგები;

2) საბანკო ჰოლდინგი – იურიდიული პირი, რომელიც პირდაპირ ან არაპირდაპირ ფლობს კომერციული ბანკის ან/და მიკრობანკის აქციების/წილის 50%-ზე მეტს ან აკონტროლებს კომერციულ ბანკს, მიკრობანკს;

3) ასოცირებული საწარმო – საწარმო, რომელზედაც ინვესტორი მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს, რაც გულისხმობს საწარმოს ფინანსურ და საოპერაციო პოლიტიკასთან დაკავშირებული გადაწყვეტილებების მიღებაში მონაწილეობის უფლებას. ასოცირებული საწარმო მოიცავს ასოცირებული საწარმოს შვილობილ საწარმოებსაც;

4) კონსოლიდირებული ზედამხედველობა – ზედამხედველობის პროცესი, რომელიც გულისხმობს საბანკო სექტორის სტაბილურობისა და საბანკო ჯგუფში შემავალი კომერციული ბანკის/კომერციული ბანკების, მიკრობანკის/მიკრობანკების ზედამხედველობის პროცესის ხელშეწყობის მიზნით საბანკო ჯგუფის ნებისმიერი წევრისთვის ინდივიდუალურად ან/და საბანკო ჯგუფის სხვა წევრებთან ერთად (გაერთიანებულად) საზედამხედველო მოთხოვნების დაწესებას და საზედამხედველო უფლებამოსილებების/ქმედებების განხორციელებას;

5) საკრედიტო საინფორმაციო ბიურო – მეწარმე სუბიექტი, რომელიც აგროვებს, ინახავს, ამუშავებს და გასცემს პირის შესახებ საკრედიტო ინფორმაციას;

6) ადმინისტრატორი – კომერციული ბანკის, მიკრობანკის, მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის სამეთვალყურეო საბჭოს წევრი, დირექტორატის წევრი ან/და სხვა პირი, რომელსაც პირდაპირ ან არაპირდაპირ აქვს კომერციული ბანკის/მიკრობანკის/მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის საქმიანობის დაგეგმვის, მართვის ან/და კონტროლის უფლებამოსილება და პასუხისმგებლობა (აღნიშნულ პირთა შესაბამისი პოზიციების ჩამონათვალს ამტკიცებს კომერციული ბანკის/მიკრობანკის/მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის სამეთვალყურეო საბჭო); საფინანსო სექტორის სხვა წარმომადგენლის შემთხვევაში − სამეთვალყურეო საბჭოს წევრი, დირექტორატის წევრი, აგრეთვე პირი, რომელიც უფლებამოსილია დამოუკიდებლად ანდა ერთ ან რამდენიმე პირთან ერთად საფინანსო სექტორის წარმომადგენლის სახელით აიღოს ვალდებულებები;

7) სესხის გამცემი სუბიექტი – ნებისმიერი პირი ან ურთიერთდაკავშირებულ პირთა ჯგუფი, რომლის მიმართ ერთდროულად 20-ზე მეტ ფიზიკურ პირს (მათ შორის, ინდივიდუალურ მეწარმეს) აქვს სასესხო/საკრედიტო ვალდებულება;

8) ერთობლივი საწარმო – საწარმო, რომელშიც ერთობლივი კონტროლის მქონე მხარეებს აქვთ წვდომა საქმიანობის წმინდა აქტივებზე. ერთობლივი საწარმო მოიცავს ერთობლივი საწარმოს შვილობილ საწარმოებსაც. ამ ქვეპუნქტის მიზნებისათვის ერთობლივი კონტროლი გულისხმობს შესაბამისი ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ერთობლივ კონტროლს, რომელიც მხოლოდ მაშინ არსებობს, როდესაც შესაბამის საქმიანობასთან დაკავშირებით გადაწყვეტილების მიღება ერთობლივად მაკონტროლებელ მხარეთა ერთსულოვან თანხმობას საჭიროებს.

9) ურთიერთდაკავშირებულ პირთა ჯგუფი − იმ პირთა ჯგუფი, რომლებიც ერთმანეთის მიმართ ან/და ერთმანეთის საწარმოებში ფლობენ აქციების/წილის 50%-ს ან 50%-ზე მეტს, ან/და ფლობენ ერთმანეთის სათავო საწარმოებს (სათავო ორგანიზაციებს) ან/და მათ შვილობილ საწარმოებს ან/და აფილირებულ საწარმოებს ან/და ერთობლივ საწარმოებს, ან/და რომლებიც ერთმანეთის პირველი რიგისა და მეორე რიგის კანონით მემკვიდრეები არიან.

10) საპენსიო ფონდი − „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული საჯარო სამართლის იურიდიული პირი − საქართველოს საპენსიო ფონდი;

11) ვირტუალური აქტივი − ღირებულების ციფრული გამოხატულება, რომელიც არის ურთიერთჩანაცვლებადი და არ არის უნიკალური, წარმოადგენს ციფრული ფორმით გადაცემის ან ვაჭრობის საგანს და გამოიყენება ინვესტირების ან/და გადახდების განხორციელების მიზნით. ვირტუალური აქტივი არ მოიცავს ფულადი სახსრების, ფასიანი ქაღალდებისა და სხვა ფინანსური ინსტრუმენტების ციფრულ გამოხატულებას;

12) კონვერტირებადი ვირტუალური აქტივი − ვირტუალური აქტივი, რომელსაც ბაზარზე აქვს ეკვივალენტი ღირებულება ეროვნულ ან უცხოურ ვალუტაში, სხვა ვირტუალურ აქტივში ან/და ფინანსურ ინსტრუმენტში, რომელშიც შესაძლებელია განხორციელდეს მისი გადაცვლა;

13) ვირტუალური აქტივის მომსახურება ­− კონვერტირებადი ვირტუალური აქტივის  ურთიერთგადაცვლა (მათ შორის, თვითმომსახურების კიოსკის მეშვეობით) ეროვნულ ან უცხოურ ვალუტაში, სხვა ვირტუალურ აქტივში ან ფინანსურ ინსტრუმენტში, გადაცემა ან/და კონვერტირებადი ვირტუალური აქტივის ან მისი გამოყენებისთვის საჭირო ინსტრუმენტის  შენახვა/ადმინისტრირება, რაც ვირტუალურ აქტივზე კონტროლის საშუალებას იძლევა, კონვერტირებადი ვირტუალური აქტივებისგან შემდგარი პორტფელის მართვა (გარდა კოლექტიური პორტფელის მართვისა) ან/და კონვერტირებადი ვირტუალური აქტივების სავაჭრო პლატფორმის ადმინისტრირება ან/და ასეთი ვირტუალური აქტივის სესხად გაცემა ან/და პირველადი შეთავაზება ან/და პირველად შეთავაზებასთან დაკავშირებული მომსახურება;

14) ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერი − პირი, რომელიც ახორციელებს სხვა პირის სასარგებლოდ ვირტუალური აქტივის მომსახურებას;

15) ფინანსური კონგლომერატი − „ფინანსურ კონგლომერატში შემავალი რეგულირებული საწარმოების დამატებითი ზედამხედველობის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული ფინანსური კონგლომერატი.

საქართველოს 2010 წლის 12 ოქტომბრის ორგანული კანონი №3702 - სსმ I, №56, 20.10.2010 წ., მუხ.363

საქართველოს 2011 წლის 1 ივლისის ორგანული კანონი №5001 - ვებგვერდი, 15.07.2011წ.

საქართველოს 2012 წლის 27 მარტის ორგანული კანონი №5946 – ვებგვერდი, 12.04.2012წ.

საქართველოს 2012 წლის 25 მაისის ორგანული კანონი №6320 – ვებგვერდი, 12.06.2012წ.

საქართველოს 2012 წლის 25 მაისის ორგანული კანონი №6305 – ვებგვერდი, 12.06.2012წ.

საქართველოს 2013 წლის 20  მარტის ორგანული კანონი  353  - ვებგვერდი, 04.04.2013წ.

საქართველოს 2015 წლის 3  სექტემბრის ორგანული კანონი  4188  - ვებგვერდი, 10.09.2015წ.

საქართველოს 2017 წლის 10  მარტის  ორგანული  კანონი  №436  - ვებგვერდი, 22.03.2017წ.

საქართველოს 2017 წლის 23  დეკემბრის  ორგანული  კანონი №1894   ვებგვერდი, 11.01.2018წ.

საქართველოს 2018 წლის 21  ივლისის ორგანული კანონი №3264  ვებგვერდი, 06.08.2018წ.

საქართველოს 2018 წლის 21  ივლისის ორგანული  კანონი №3320  –  ვებგვერდი, 07.08.2018წ.

საქართველოს 2019 წლის 20 დეკემბრის ორგანული კანონი №5654 – ვებგვერდი, 31.12.2019წ.

საქართველოს 2019 წლის 20 დეკემბრის ორგანული კანონი №5687 – ვებგვერდი, 31.12.2019წ.

საქართველოს 2020 წლის 14 ივლისის ორგანული კანონი №6816 – ვებგვერდი, 22.07.2020წ.

საქართველოს 2022 წლის 9 სექტემბრის ორგანული კანონი №1790 – ვებგვერდი, 23.09.2022წ.

საქართველოს 2022 წლის 9 სექტემბრის ორგანული კანონი №1799 – ვებგვერდი, 23.09.2022წ.

საქართველოს 2022 წლის 9 სექტემბრის ორგანული კანონი №1810 – ვებგვერდი, 23.09.2022წ.

საქართველოს 2023 წლის 22 თებერვლის ორგანული კანონი №2627 – ვებგვერდი, 10.03.2023წ.

საქართველოს 2023 წლის 28 ივნისის ორგანული კანონი №3354 – ვებგვერდი, 18.07.2023წ.

საქართველოს 2023 წლის 29 ნოემბრის ორგანული კანონი №3773 – ვებგვერდი, 19.12.2023წ.

საქართველოს 2023 წლის 15 დეკემბრის ორგანული კანონი №3944 – ვებგვერდი, 27.12.2023წ.

საქართველოს 2024 წლის 27 ივნისის ორგანული კანონი №4326 – ვებგვერდი, 12.07.2024წ.

     მუხლი 3. ეროვნული ბანკის ამოცანები და ფუნქციები

1. ეროვნული ბანკის ძირითადი ამოცანაა ფასების სტაბილურობის უზრუნველყოფა.

2. ეროვნულმა ბანკმა უნდა უზრუნველყოს საფინანსო სისტემის სტაბილურობა და გამჭვირვალობა და ხელი უნდა შეუწყოს ქვეყანაში მდგრად ეკონომიკურ ზრდას, თუ ეს შესაძლებელია ისე, რომ საფრთხე არ შეექმნას მისი ძირითადი ამოცანის შესრულებას.

3. ეროვნული ბანკის ფუნქციებია:

ა) შეიმუშაოს და განახორციელოს ფულად-საკრედიტო და სავალუტო პოლიტიკა საქართველოს პარლამენტის მიერ განსაზღვრული ძირითადი მიმართულებების შესაბამისად;

ბ) განახორციელოს საფინანსო სექტორის ზედამხედველობა;

გ) უზრუნველყოს ფულად-საკრედიტო სისტემის ფუნქციონირება;

დ) ფლობდეს, შეინახოს და განკარგოს ოფიციალური საერთაშორისო რეზერვები;

ე) იყოს საქართველოს მთავრობის ბანკირი და ფისკალური აგენტი;

ვ) ხელი შეუწყოს საგადახდო სისტემის უსაფრთხო, მდგრად და ეფექტიან ფუნქციონირებას;

ზ) განახორციელოს საქართველოს ფულის ნიშნების ემისია;

თ) საერთაშორისო სტანდარტებისა და მეთოდოლოგიების შესაბამისად აწარმოოს და გაავრცელოს ქვეყნის საფინანსო და საგარეო სექტორების სტატისტიკა;

ი) (ამოღებულია - 29.05.2014, №2465).

1) განახორციელოს კომერციული ბანკის რეზოლუცია;

2) მონაწილეობა მიიღოს კრიზისული სიტუაციებისთვის მომზადებასა და კრიზისის მართვაში;

კ) შეასრულოს ამ ორგანული კანონით განსაზღვრული სხვა ფუნქციები.

საქართველოს 2012 წლის 25 მაისის ორგანული კანონი №6305 – ვებგვერდი, 12.06.2012წ.

საქართველოს 2014  წლის  29  მაისის ორგანული კანონი №2465 - ვებგვერდი, 02.06.2014წ.

    მუხლი 4. ეროვნული ბანკის დამოუკიდებლობა

1. ეროვნული ბანკი დამოუკიდებელია თავის საქმიანობაში. საკანონმდებლო, აღმასრულებელ და სხვა ორგანოებს უფლება არა აქვთ, ჩაერიონ მის საქმიანობაში ან განახორციელონ მონიტორინგი, გარდა საქართველოს კონსტიტუციითა და ამ ორგანული კანონით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

2. ეროვნული ბანკი ეკონომიკურად დამოუკიდებელია და ყველა ხარჯს უზრუნველყოფს საკუთარი სახსრებით. ეროვნული ბანკი პასუხს არ აგებს საქართველოს სახელმწიფოს ვალდებულებებზე. საქართველოს სახელმწიფო პასუხს არ აგებს ეროვნული ბანკის ვალდებულებებზე, გარდა ამ ორგანული კანონით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

3. ეროვნული ბანკი, მისი აქტივები, ქონება და შემოსავალი, აგრეთვე მის მიერ განხორციელებული საქმიანობა და ოპერაციები თავისუფლდება ყოველგვარი სახელმწიფო გადასახადის, სახელმწიფო გადასახდელის, მოსაკრებლისა და სახელმწიფო ბაჟისაგან.

საქართველოს 2010 წლის 23 მარტის ორგანული კანონი №2828 - სსმ I, №19, 13.04.2010 წ., მუხ.102

საქართველოს 2011 წლის 1 ივლისის ორგანული კანონი №5001 - ვებგვერდი, 15.07.2011წ.

საქართველოს 2012 წლის 10 აპრილის ორგანული კანონი №6017 – ვებგვერდი, 30.04.2012წ.

    მუხლი 5. საერთაშორისო თანამშრომლობა

1. ეროვნული ბანკი თავისი კომპეტენციის ფარგლებში წარმოადგენს საქართველოს საერთაშორისო თათბირებზე, ყველა საბჭოსა და ორგანიზაციაში.

2. ეროვნული ბანკი თავისი კომპეტენციის ფარგლებში თანამშრომლობს სხვა ქვეყნების იმ ორგანოებთან, რომლებსაც ეროვნული ბანკის ფუნქციების მსგავსი ფუნქციები აქვთ. ასეთი თანამშრომლობა შეიძლება მოიცავდეს ზედამხედველობასა და რეზოლუციასთან დაკავშირებული ღონისძიებების კოორდინაციას, აგრეთვე ინფორმაციის (მათ შორის, კონფიდენციალური ინფორმაციის) გაცვლას იმ პირობით, რომ მხარეები დაიცავენ მიღებული ინფორმაციის კონფიდენციალურობას.

21. რეზოლუციის საფუძვლების არსებობისას ეროვნულ ბანკს შეუძლია განახორციელოს სარეზოლუციო უფლებამოსილებები სხვა ქვეყნის შესაბამისი ორგანოს მიერ განხორციელებული რეზოლუციის ან მისი ეკვივალენტური პროცესის ხელშეწყობის მიზნით. ამ პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში ეროვნული ბანკი არ განახორციელებს სარეზოლუციო უფლებამოსილებებს, თუ მათმა განხორციელებამ შეიძლება საფრთხე შეუქმნას ფინანსურ სტაბილურობას, ფისკალურ სისტემას, საჯარო ინტერესს ან/და მათი განხორციელების შემთხვევაში არ იქნება უზრუნველყოფილი კომერციული ბანკის კრედიტორთა ინტერესების თანაბარზომიერი დაცვა.

3. ეროვნულ ბანკს უფლება აქვს, საბანკო მომსახურება გაუწიოს სხვა ქვეყნის მთავრობას, ცენტრალურ ბანკსა და ფულად-საკრედიტო ორგანოებს, აგრეთვე საერთაშორისო ორგანიზაციას, რომლის წევრიც არის თვითონ ეროვნული ბანკი ან საქართველო.

4. როგორც საქართველოს წარმომადგენელს, ეროვნულ ბანკს, უფლება აქვს, აიღოს ვალდებულებანი და აწარმოოს საერთაშორისო ორგანიზაციების მუშაობაში საქართველოს მონაწილეობასთან დაკავშირებული ოპერაციები.

 

თავი II. ეროვნული ბანკის ორგანიზება და მმართველობა

    მუხლი 6. ეროვნული ბანკის ორგანიზება

1. ეროვნული ბანკი ერთიანი, ცენტრალიზებული სისტემაა.

2. ეროვნული ბანკი ამ კანონის საფუძველზე განსაზღვრავს სტრუქტურული ერთეულების ჩამოყალიბების, ფუნქციონირებისა და გაუქმების წესებს.

საქართველოს 2014  წლის  29  მაისის ორგანული კანონი №2465 - ვებგვერდი, 02.06.2014წ.

    მუხლი 7. ეროვნული ბანკის მმართველობა

1. ეროვნული ბანკის უმაღლესი ორგანოა ეროვნული ბანკის საბჭო, რომელიც შედგება 9 წევრისაგან. თუ ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრთა რაოდენობა 5-ზე ნაკლებია, ეროვნული ბანკის საბჭო არ არის უფლებამოსილი, შეასრულოს თავისი ფუნქციები. ამ შემთხვევაში ვაკანსია უნდა შეივსოს ამ ფაქტის დადგომიდან არაუგვიანეს 2 თვისა.

2. ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრები არიან საქართველოს ან უცხო ქვეყნის მოქალაქეები, პროფესიონალები ეკონომიკის, ფინანსების ან სხვა შესაბამის დარგში და გამორჩეულნი პატიოსნებით. ეროვნული ბანკის საბჭოს შემადგენლობაში სხვა შესაბამისი დარგის (გარდა ეკონომიკისა და ფინანსებისა) პროფესიონალთა რაოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს ორს.

2 1. ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრი არ შეიძლება იყოს პირი, რომელიც ნასამართლევია მძიმე ან განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულისათვის (მათ შორის, ტერორიზმის დაფინანსებისათვის ან/და უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციისათვის) ან სხვა ეკონომიკური დანაშაულისათვის.

3. ეროვნული ბანკის საბჭოს თავმჯდომარეა ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი. ეროვნული ბანკის საბჭოს შემადგენლობაში, გარდა საბჭოს თავმჯდომარისა, შედიან ეროვნული ბანკის პირველი ვიცე-პრეზიდენტი, 2 ვიცე-პრეზიდენტი და საბჭოს სხვა წევრები.

4. ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრებს საქართველოს პრეზიდენტის წარდგინებით ირჩევს საქართველოს პარლამენტი 7 წლის ვადით, საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტით დადგენილი წესით.

5. ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრის თანამდებობიდან გადაყენება შეიძლება მხოლოდ საქართველოს კონსტიტუციის 48-ე მუხლის შესაბამისად, საქართველოს პარლამენტის გადაწყვეტილებით.

6. დასაშვებია ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრის ხელახლა არჩევა. ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრის უფლებამოსილების ვადამდე შეწყვეტის შემთხვევაში მის მაგივრად აირჩევა ახალი წევრი ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრის უფლებამოსილების სრული ვადით.

7. ეროვნული ბანკის პრეზიდენტს ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრთაგან ეროვნული ბანკის საბჭოს წარდგინებით თანამდებობაზე ნიშნავს და თანამდებობიდან ათავისუფლებს საქართველოს პრეზიდენტი. ეროვნული ბანკის ვიცე-პრეზიდენტებს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის წარდგინებით, ხოლო ამ მუხლის მე-8 პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში − ეროვნული ბანკის საბჭოს არანაკლებ 2 წევრის წარდგინებით თანამდებობაზე ნიშნავს და თანამდებობიდან ათავისუფლებს ეროვნული ბანკის საბჭო.

8. ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი თანამდებობიდან გათავისუფლდება, თუ:

ა) იგი აღარ არის ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრი;

ბ) მან დაკარგა ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრის თანამდებობის დაკავების უფლება ამ ორგანული კანონის მე-13 მუხლის შესაბამისად;

გ) იგი ვერ ასრულებს თავის მოვალეობას ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო;

დ) იგი გარდაიცვალა.

9. ამ მუხლის მე-8 პუნქტში აღნიშნული წესით გათავისუფლდებიან თანამდებობიდან ეროვნული ბანკის ვიცე-პრეზიდენტები.

10. ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრი, გარდა ეროვნული ბანკის პრეზიდენტისა და ვიცე-პრეზიდენტებისა, არ არის საჯარო მოსამსახურე.

საქართველოს 2012 წლის 10 აპრილის ორგანული კანონი №6017 – ვებგვერდი, 30.04.2012წ.

     მუხლი 8. ეროვნული ბანკის საბჭო

ეროვნული ბანკის საბჭო უმაღლეს ხელმძღვანელობასა და ზედამხედველობას უწევს ეროვნული ბანკის საქმიანობას.

    მუხლი 9. ეროვნული ბანკის საბჭოს უფლებამოსილებები

ეროვნული ბანკის საბჭო უფლებამოსილია:

ა) განიხილოს და დაამტკიცოს საერთაშორისო რეზერვების მართვისა და განკარგვის ძირითადი პრინციპები;

ბ) დაადგინოს სხვა ქვეყნების ვალუტების მიმართ ეროვნული ვალუტის ოფიციალური გაცვლითი კურსის განსაზღვრის წესი;

გ) დაამტკიცოს ეროვნული ბანკის ადმინისტრაციული და კაპიტალური ხარჯების ბიუჯეტი;

დ) შექმნას სპეციალური დანიშნულების რეზერვები;

ე) განიხილოს, დაამტკიცოს და საქართველოს პარლამენტს წარუდგინოს ეროვნული ბანკის წლიური საქმიანობის ანგარიში და საფინანსო ანგარიშგებანი;

ვ) გამოსცეს სამართლებრივი აქტები;

ზ) (ამოღებულია - 03.09.2015, №4188);

1) განსაზღვროს საფინანსო სექტორის საქმიანობის ზედამხედველობისა და რეგულირების ძირითადი მიმართულებები;

თ) დაამტკიცოს ეროვნული ბანკის ორგანიზაციული სტრუქტურა და დებულება;

1) დანიშნოს ეროვნულ ბანკთან არსებული საგადახდო სისტემისა და საგადახდო მომსახურების სფეროში დავების განმხილველი კომისიის წევრები, მათ შორის, კომისიის თავმჯდომარე, და განსაზღვროს ამ კომისიის საქმიანობასთან დაკავშირებული საკითხები;

ი) შეასრულოს ამ ორგანული კანონით განსაზღვრული სხვა ფუნქციები.

    მუხლი 10. ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრის დამატებითი სარგოს ოდენობის განსაზღვრა

ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრის დამატებითი სარგოს ოდენობა არ შეიძლება იყოს ეროვნულ ბანკში არსებულ საშუალო ხელფასზე ნაკლები. ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრის დამატებითი სარგოს ოდენობას განსაზღვრავს საქართველოს პარლამენტი.

    მუხლი 11. ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრის გადადგომა

1. ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრი შეიძლება გადადგეს თანამდებობიდან, თუ ამის შესახებ წერილობითი განცხადებით მიმართავს საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარეს გადადგომამდე არა უგვიანეს 2 თვისა.

2. ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრი თანამდებობიდან გადამდგარად ითვლება განცხადებაში მითითებული თარიღიდან.

    მუხლი 12. ეროვნული ბანკის საბჭოს სხდომა

1. ეროვნული ბანკის საბჭოს სხდომას წარმართავს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი, ხოლო მისი არყოფნის შემთხვევაში – პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი.

2. ეროვნული ბანკის საბჭოს სხდომას, როგორც წესი, იწვევს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი ან მისი მოვალეობის შემსრულებელი. სხდომის მოწვევა შეიძლება აგრეთვე ნებისმიერ დროს ეროვნული ბანკის საბჭოს ორი წევრის წერილობითი მოთხოვნის საფუძველზე.

3. ეროვნული ბანკის საბჭოს თითოეულ წევრს აქვს ერთი ხმა. სხდომა უფლებამოსილია, თუ მასში მონაწილეობს ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრთა ნახევარზე მეტი, რომელთაგან ერთი უნდა იყოს თვით ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი ან მისი მოვალეობის შემსრულებელი.

4. ეროვნული ბანკის საბჭოს გადაწყვეტილება მიიღება ეროვნული ბანკის საბჭოს სხდომაზე დამსწრე წევრების ხმათა უბრალო უმრავლესობით. ხმის უფლება აქვს მხოლოდ სხდომის მონაწილე წევრს. ხმების თანაბრად გაყოფის შემთხვევაში გადამწყვეტია ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის ხმა, ხოლო მისი არყოფნის შემთხვევაში – ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლის ხმა.

5. ეროვნული ბანკის საბჭოს სხდომის ჩატარების წესებსა და პროცედურებს განსაზღვრავს ეროვნული ბანკის საბჭო.

6. ეროვნული ბანკის საბჭოს სხდომა ტარდება კვარტალში ერთხელ მაინც.

7. ეროვნული ბანკის საბჭოს სხდომა შეიძლება ჩატარდეს ელექტრონული კომუნიკაციის საშუალებითაც.

8. ეროვნული ბანკის საბჭომ შეიძლება მიიღოს გადაწყვეტილება სხდომის დახურულად გამოცხადების შესახებ.

    მუხლი 13. ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრის ინტერესთა შეუთავსებლობა

1. ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრი (გარდა ეროვნული ბანკის პრეზიდენტისა და ვიცე-პრეზიდენტებისა) იმავდროულად არ შეიძლება იყოს სახელმწიფო მოსამსახურე, სახელმწიფო-პოლიტიკური თანამდებობის პირი, პოლიტიკური თანამდებობის პირი, საჯარო მოსამსახურე, იურიდიული პირის ხელმძღვანელი, საქართველოს საფინანსო სექტორის წარმომადგენლის ან მასთან დაკავშირებული იურიდიული პირის თანამშრომელი.

2. ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი და ვიცე-პრეზიდენტები სახელმწიფო მოსამსახურეები არიან.

3. ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრს და მისი ოჯახის წევრებს არა აქვთ უფლება, იყვნენ საქართველოს საფინანსო სექტორის წარმომადგენლის ან მასთან დაკავშირებული იურიდიული პირის პარტნიორი.

    მუხლი 14. ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრის შემდგომი სამსახური

1. ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრობის ვადის ამოწურვის ან ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრობისგან გათავისუფლების შემთხვევაში ეროვნული ბანკის პრეზიდენტს და ვიცე-პრეზიდენტებს 6 თვის განმავლობაში ეკრძალებათ საქართველოს საფინანსო სექტორში მუშაობა.

2. ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრობის ვადის ამოწურვის ან ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრობისგან გათავისუფლების შემთხვევაში ეროვნული ბანკის პრეზიდენტს და ვიცე-პრეზიდენტებს 6 თვის განმავლობაში უნარჩუნდებათ არსებული თანამდებობრივი სარგოები.

    მუხლი 15. ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის უფლებამოსილებები

1. ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი:

ა) ხელმძღვანელობს ეროვნული ბანკის საქმიანობას;

ბ) წარმოადგენს ეროვნულ ბანკს მესამე პირებთან;

გ) თანამდებობაზე ნიშნავს და თანამდებობიდან ათავისუფლებს ეროვნული ბანკის მოსამსახურეებს;

დ) ანაწილებს ფუნქციებს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტსა და ვიცე-პრეზიდენტებს შორის, აგრეთვე ეროვნული ბანკის მოხელეებს შორის;

ე) უფლებამოსილია დაესწროს საქართველოს მთავრობის სხდომას ხმის უფლების გარეშე;

ვ) განსაზღვრავს ეროვნული ბანკის საშტატო ნუსხას და მოსამსახურეთა თანამდებობრივი სარგოების ოდენობას, ასევე ყველა სახის დამატებითი სარგებლის ოდენობას;

1) განსაზღვრავს ეროვნულ ბანკში საქმისწარმოების ერთიან წესს;

ზ) გამოსცემს სამართლებრივ აქტებს;

1) განსაზღვრავს დამატებითი სარგებლის ოდენობას ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრის სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის დაზღვევის ნაწილობრივი ანაზღაურების მიზნით;

თ) ქმნის სათათბირო და საკონსულტაციო ორგანოებს (კომიტეტი, კომისია);

1) (ამოღებულია - 10.03.2017, №436);

ი) ასრულებს ამ ორგანული კანონით განსაზღვრულ სხვა ფუნქციებს.

2. ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის არყოფნის შემთხვევაში მის მოვალეობას ასრულებს პირველი ვიცე-პრეზიდენტი, ხოლო მის მიერ უფლებამოსილების განხორციელების შეუძლებლობის შემთხვევაში ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის მოვალეობის შესრულებას ეროვნული ბანკის საბჭო ერთ-ერთ ვიცე-პრეზიდენტს ავალებს.

საქართველოს 2011 წლის 1 ივლისის ორგანული კანონი №5001 - ვებგვერდი, 15.07.2011წ.

მუხლი 151. საკადრო უფლებამოსილება  

1. მხოლოდ ეროვნული ბანკია უფლებამოსილი:

ა) პირის ეროვნულ ბანკში დასაქმებისათვის დაადგინოს ძირითადი, სპეციალური და დამატებითი საკვალიფიკაციო მოთხოვნები; ეროვნულ ბანკში დასანიშნად შეარჩიოს და დანიშნოს პირი; დააწინაუროს და გადაიყვანოს იგი; განსაზღვროს ეროვნულ ბანკში დასაქმებულის პირადი განცხადების საფუძველზე გათავისუფლების შემთხვევაში ეროვნული ბანკისათვის წინასწარ შეტყობინების ვადა არაუმეტეს 30 სამუშაო დღისა;

ბ) განსაზღვროს ეროვნული ბანკის თანამშრომლის მივლინებით გაგზავნის წესი, მისი სამსახურებრივი მივლინების ხარჯების ანაზღაურების წესი და კომპენსაციის ოდენობა საჯარო სამსახურში არსებული ნორმების ფარგლებში;

გ) დაადგინოს ეროვნულ ბანკში ეთიკისა და ქცევის ზოგადი წესები.

2. ეროვნულ ბანკში დასაქმებისთვის კონკურსის ჩატარების წესი და პირობები, საკონკურსო კომისიის შექმნისა და საქმიანობის წესი განისაზღვრება ეროვნული ბანკის სამართლებრივი აქტით.

3. ეროვნულ ბანკში დასაქმებულის დაწინაურების, პროფესიული უნარ-ჩვევებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების, წახალისების, პრემირების, გადაყვანისა და პირადი განცხადების საფუძველზე გათავისუფლების წესი განისაზღვრება ეროვნული ბანკის სამართლებრივი აქტით.

4. ამ მუხლით გათვალისწინებულ საკითხებზე სამართლებრივ აქტებს გამოსცემს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი.

     მუხლი 16. (ამოღებულია)

    მუხლი 161. ეროვნული ბანკის საფინანსო სექტორის ზედამხედველობის კომიტეტი 

1. ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი ბრძანებით ქმნის ეროვნული ბანკის საფინანსო სექტორის ზედამხედველობის კომიტეტს. საფინანსო სექტორის ზედამხედველობის კომიტეტის წევრები არიან ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი, შესაბამისი ვიცე-პრეზიდენტი, ეროვნული ბანკის შესაბამისი სტრუქტურული ერთეულების ხელმძღვანელები. ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის გადაწყვეტილებით, საფინანსო სექტორის ზედამხედველობის კომიტეტის წევრები შეიძლება იყვნენ ეროვნული ბანკის სხვა თანამშრომლები და მოწვეული პირები.

2. საფინანსო სექტორის ზედამხედველობის კომიტეტის ფუნქციაა საფინანსო სექტორის საქმიანობის ზედამხედველობისა და რეგულირების პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება.

3. საფინანსო სექტორის ზედამხედველობის კომიტეტი უფლებამოსილია:

ა) განიხილოს და შეიმუშაოს საფინანსო ზედამხედველობის რეგულირებასთან დაკავშირებული სამართლებრივი აქტები;

ბ) განიხილოს საფინანსო სექტორის წარმომადგენელთა შენიშვნები ეროვნული ბანკის შესაბამისი სტრუქტურული ერთეულების მიერ განხორციელებული ღონისძიებების შესახებ;

გ) განიხილოს საფინანსო სექტორის ზედამხედველობის სფეროში შემავალი კონკრეტული შემთხვევები და მიიღოს შესაბამისი გადაწყვეტილება;

დ) ეროვნული ბანკის სტრუქტურულ ერთეულებს მოსთხოვოს და დადგენილ ვადაში მიიღოს ინფორმაცია საფინანსო სექტორის ზედამხედველობის კომიტეტის საქმიანობის სფეროსთან დაკავშირებულ საკითხებზე.

4. საფინანსო სექტორის ზედამხედველობის კომიტეტის გადაწყვეტილება რეკომენდაციის სახით მიეწოდება ეროვნული ბანკის პრეზიდენტს, ხოლო პრეზიდენტის საბოლოო გადაწყვეტილების საფუძველზე ეროვნული ბანკი გამოსცემს სამართლებრივ აქტებს.

      მუხლი 162. ეროვნული ბანკის რეზოლუციის კომიტეტი

1. ეროვნული ბანკის რეზოლუციის კომიტეტი (შემდგომ − რეზოლუციის კომიტეტი) იქმნება ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის ბრძანებით. რეზოლუციის კომიტეტის შემადგენლობაში შედიან ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი და ეროვნული ბანკის ვიცე-პრეზიდენტები. რეზოლუციის კომიტეტის გადაწყვეტილებით, რეზოლუციის კომიტეტის შემადგენლობაში შეიძლება შევიდნენ აგრეთვე ეროვნული ბანკის შესაბამისი სტრუქტურული ერთეულების ხელმძღვანელები. ამასთანავე, რეზოლუციის კომიტეტის სხდომას შეიძლება დაესწრონ ეროვნული ბანკის სხვა თანამშრომლები ან/და მოწვეული პირები, თუ მათი დასწრება აუცილებელია შესაბამის საკითხზე ინფორმირებული გადაწყვეტილების მისაღებად. რეზოლუციის კომიტეტის მიერ გადაწყვეტილების მიღების პროცესში ხმის უფლება აქვთ მხოლოდ ეროვნული ბანკის პრეზიდენტსა და ეროვნული ბანკის ვიცე-პრეზიდენტებს. რეზოლუციის კომიტეტს თავმჯდომარეობს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი. რეზოლუციის კომიტეტის შემადგენლობა და საქმიანობის წესი განისაზღვრება ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის სამართლებრივი აქტით.

2. რეზოლუციის კომიტეტი ამტკიცებს ეროვნული ბანკის მიერ შემუშავებულ რეზოლუციის გეგმებს, იღებს გადაწყვეტილებებს კომერციული ბანკის მიმართ რეზოლუციის რეჟიმის შემოღების შესახებ, აგრეთვე რეზოლუციის რეჟიმში მყოფი კომერციული ბანკის მიმართ ამ კანონითა და „კომერციული ბანკების საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული სარეზოლუციო უფლებამოსილებების განხორციელების თაობაზე, რისთვისაც გამოიცემა ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის სამართლებრივი აქტები.

3. რეზოლუციის კომიტეტი ეროვნული ბანკის საბჭოს წელიწადში ერთხელ ან/და ეროვნული ბანკის საბჭოს მოთხოვნის შემთხვევაში წარუდგენს ანგარიშს რეზოლუციასთან დაკავშირებით მიღებული გადაწყვეტილებების, განხორციელებული სარეზოლუციო უფლებამოსილებებისა და მიმდინარე მდგომარეობის თაობაზე.

4. ეროვნული ბანკი უზრუნველყოფს სარეზოლუციო ფუნქციების საზედამხედველო ფუნქციებისა და სხვა ფუნქციებისგან საოპერაციო დამოუკიდებლობას, მათ შორის, ორგანიზაციული მოწყობის კუთხით, ინტერესთა კონფლიქტის გამორიცხვის მიზნით.

      მუხლი 17. ეროვნული ბანკის მონეტარული პოლიტიკის კომიტეტი

1. ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი ბრძანებით ქმნის ეროვნული ბანკის მონეტარული პოლიტიკის კომიტეტს. მონეტარული პოლიტიკის კომიტეტის წევრები არიან ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი, ყველა ვიცე-პრეზიდენტი და ეროვნული ბანკის შესაბამისი სტრუქტურული ერთეულების ხელმძღვანელები. ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის გადაწყვეტილებით, მონეტარული პოლიტიკის კომიტეტის წევრები შეიძლება იყვნენ ეროვნული ბანკის სხვა თანამშრომლები და მოწვეული პირები.

2. მონეტარული პოლიტიკის კომიტეტის ფუნქციაა ფულად-საკრედიტო და სავალუტო პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება.

3. მონეტარული პოლიტიკის კომიტეტი უფლებამოსილია:

ა) შეიმუშაოს ქვეყნის ფულად-საკრედიტო და სავალუტო პოლიტიკა;

ბ) განსაზღვროს ღია ბაზრის და სხვა ფულად-საკრედიტო და სავალუტო ოპერაციების, საკუთარი ფასიანი ქაღალდების ემისიისა და მიმოქცევის, მინიმალური სარეზერვო მოთხოვნების გაანგარიშებისა და დაცვის წესები;

გ) დაადგინოს საპროცენტო განაკვეთები ეროვნული ბანკის სასესხო, სადეპოზიტო და სხვა ფულად-საკრედიტო ოპერაციებზე, გარდა ბოლო ინსტანციის სესხისა;

დ) (ამოღებულია - 03.09.2015, №4188) ;

1) განსაზღვროს მინიმალური სარეზერვო მოთხოვნების ნორმები;

ე) შეასრულოს მონეტარულ და სავალუტო პოლიტიკასთან დაკავშირებული სხვა ფუნქციები.

4. მონეტარული პოლიტიკის კომიტეტის გადაწყვეტილება მონეტარული პოლიტიკის შესახებ უნდა ეფუძნებოდეს საშუალოვადიან პერიოდში ინფლაციის მიზნობრივი მაჩვენებლის შენარჩუნებას და არ უნდა იყოს გადამწყვეტი ისეთი მოკლევადიანი მიზნების მიღწევა, რომლებმაც შესაძლოა უარყოფითი გავლენა მოახდინოს საშუალოვადიან პერიოდში ფასების სტაბილურობაზე.

5. მონეტარული პოლიტიკის კომიტეტის გადაწყვეტილება რეკომენდაციის სახით მიეწოდება ეროვნული ბანკის პრეზიდენტს, ხოლო პრეზიდენტის საბოლოო გადაწყვეტილების საფუძველზე ეროვნული ბანკი გამოსცემს სამართლებრივ აქტებს.

    მუხლი 171. ეროვნული ბანკის საბჭოსთან არსებული აუდიტის კომიტეტი 

1. ეროვნული ბანკის საბჭოსთან არსებული აუდიტის კომიტეტი შედგება ეროვნული ბანკის საბჭოს 3 არააღმასრულებელი წევრისაგან. აუდიტის კომიტეტის წევრი აირჩევა ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრის უფლებამოსილების ვადით.

2. აუდიტის კომიტეტის შემადგენლობას და აუდიტის კომიტეტის თავმჯდომარეს ამტკიცებს ეროვნული ბანკის საბჭო.

3. აუდიტის კომიტეტი ეროვნული ბანკის საბჭოს მიერ დელეგირებული უფლებამოსილების ფარგლებში განიხილავს და ზედამხედველობს ეროვნული ბანკის ფინანსურ ანგარიშგებასთან, რისკების მართვასთან, შიდა კონტროლის სისტემასთან, შიდა აუდიტის საქმიანობასა და აუდიტორულ მომსახურებასთან დაკავშირებულ საკითხებს.

4. აუდიტის კომიტეტის საქმიანობა განისაზღვრება საქართველოს ეროვნული ბანკის საბჭოსთან არსებული აუდიტის კომიტეტის დებულებით, რომელსაც ამტკიცებს ეროვნული ბანკის საბჭო.

    მუხლი 18. ეროვნული ბანკის შიდა აუდიტის სამსახური

1. ეროვნული ბანკის შიდა აუდიტის სამსახურის უფროსს თანამდებობაზე ნიშნავს და თანამდებობიდან ათავისუფლებს ეროვნული ბანკის საბჭო სხდომის მონაწილე წევრების ხმათა უმრავლესობით. ეროვნული ბანკის შიდა აუდიტის სამსახურის უფროსი ინიშნება 7 წლის ვადით. იგი შეიძლება განმეორებითი ვადითაც დაინიშნოს.

2. ეროვნული ბანკის შიდა აუდიტის სამსახურის უფროსი არის საქართველოს მოქალაქე, პროფესიონალი ეკონომიკის ან/და ფინანსების დარგში ან/და საბანკო საქმეში და გამორჩეული პატიოსნებით.

3. ეროვნული ბანკის შიდა აუდიტის სამსახურის უფროსი არ შეიძლება იყოს პირი, რომელიც ნასამართლევია მძიმე ან განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულისათვის (მათ შორის, ტერორიზმის დაფინანსებისათვის ან/და უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციისათვის) ან სხვა ეკონომიკური დანაშაულისათვის.

4. ეროვნული ბანკის შიდა აუდიტის სამსახურის უფროსი თანამდებობიდან გათავისუფლდება, თუ:

ა) მას ამოეწურა უფლებამოსილების 7-წლიანი ვადა;

ბ) იგი პირადი განცხადების საფუძველზე გადადგა თანამდებობიდან. ამის თაობაზე მან გადადგომამდე 1 თვით ადრე უნდა აცნობოს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტს;

გ) მას წარმოეშვა ამ კანონის მე-20 მუხლით გათვალისწინებული ინტერესთა შეუთავსებლობა;

დ) იგი გარდაიცვალა.

5. ეროვნული ბანკის შიდა აუდიტის სამსახურის უფროსი თანამდებობიდან შეიძლება გათავისუფლდეს იმ შემთხვევაშიც, თუ იგი ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო ზედიზედ 4 თვის განმავლობაში ვერ ახორციელებდა უფლებამოსილებას.

6. ეროვნული ბანკის შიდა აუდიტის სამსახურის უფროსი ანგარიშვალდებულია ეროვნული ბანკის საბჭოსა და ეროვნული ბანკის საბჭოსთან არსებული აუდიტის კომიტეტის წინაშე.

7. ეროვნული ბანკის შიდა აუდიტის სამსახურის ფუნქციებია:

ა) განახორციელოს ეროვნული ბანკის შიდა კონტროლის სისტემებისა და ოპერაციების პერიოდული აუდიტი;

ბ) ეროვნული ბანკის საბჭოსთვის მოხსენების წარსადგენად შეადგინოს გაწეული საქმიანობის შესახებ ანგარიში და შეიმუშაოს რეკომენდაციები საბიუჯეტო და საბუღალტრო პროცედურების და შიდა კონტროლის სისტემების შესახებ;

გ) ჩაატაროს ეროვნული ბანკის პერიოდული საფინანსო ანგარიშგებებისა და მათთან დაკავშირებული დოკუმენტების აუდიტორული შემოწმება.

საქართველოს 2017 წლის 23  დეკემბრის  ორგანული  კანონი №1894    ვებგვერდი, 11.01.2018წ.

    მუხლი 181. (ამოღებულია)

    მუხლი 19. ეროვნული ბანკის პერსონალის შრომის ანაზღაურება

1. ეროვნული ბანკის მოხელეთა შრომის ანაზღაურების ოდენობა უნდა შეესაბამებოდეს საქართველოს საბანკო სისტემაში არსებულ შრომის ანაზღაურების დონეს. შტატგარეშე მოსამსახურეთა შრომის ანაზღაურების ოდენობა განისაზღვრება ხელშეკრულების საფუძველზე.

11. (ამოღებულია - 10.03.2017, №436).

2. ეროვნული ბანკის მიერ ასანაზღაურებელი თანამდებობრივი სარგოების, დანამატებისა და სხვა გასაცემლების ოდენობა არ უნდა უკავშირდებოდეს ეროვნული ბანკის წმინდა შემოსავალს.

    მუხლი 20. პროფესიული საიდუმლოება და ინტერესთა შეუთავსებლობა

1. ეროვნული ბანკის საბჭოს მოქმედ და ყოფილ წევრებს, ეროვნული ბანკის თანამშრომელს და აუდიტორს არ აქვთ კონფიდენციალურ ინფორმაციასთან არაუფლებამოსილი პირის დაშვების უფლება, აგრეთვე უფლება − გათქვან, გაავრცელონ ან პირადი სარგებლობისათვის გამოიყენონ ასეთი ინფორმაცია.

2. (ამოღებულია - 29.05.2014, №2465).

3. ფიზიკური და იურიდიული პირების ანგარიშების ან/და ოპერაციების შესახებ ცნობები, აგრეთვე მესამე პირების შესახებ ცნობები შეიძლება გაიცეს მხოლოდ სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე, გარდა „დეპოზიტების დაზღვევის სისტემის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევაში საჯარო სამართლის იურიდიული პირისთვის – დეპოზიტების დაზღვევის სააგენტოსთვის ინფორმაციის მიწოდებისა, „ფინანსურ კონგლომერატში შემავალი რეგულირებული საწარმოების დამატებითი ზედამხედველობის შესახებ“ საქართველოს კანონის ფარგლებში საზედამხედველო ორგანოსთვის ინფორმაციის მიწოდებისა და ამ კანონით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

4. ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული ცნობები გაიცემა იმ პირებზე, რომლებიც უფლებამოსილი არიან, აღასრულონ „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონით აღსრულებას დაქვემდებარებული აქტები, მათი აღსრულების პროცესში.

41. საჯარო სამართლის იურიდიულ პირზე − საქართველოს სტატისტიკის ეროვნულ სამსახურზე „ოფიციალური სტატისტიკის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული ინფორმაცია გაიცემა მხოლოდ იმავე კანონით განსაზღვრულ ფარგლებში და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.

5. ეროვნულ ბანკში არსებული ნებისმიერი ინფორმაცია, მონეტარული პოლიტიკის, სტატისტიკური ან/და საფინანსო სექტორის სტაბილურობის მიზნებიდან გამომდინარე, ეროვნული ბანკის საბჭოს გადაწყვეტილებით შეიძლება გარკვეული, გონივრული ვადით კონფიდენციალურად გამოცხადდეს. ასეთი ინფორმაციის ნუსხას, შეზღუდვის ვადას და ინფორმაციის გაცემის წესს განსაზღვრავს ეროვნული ბანკის საბჭო.

51(ამოღებულია - 10.03.2017, №436).

52(ამოღებულია - 10.03.2017, №436).

6. ეროვნული ბანკის პრეზიდენტს, ეროვნული ბანკის ვიცე-პრეზიდენტსა და ეროვნული ბანკის იმ სტრუქტურული ერთეულის თანამშრომელს, რომელიც ამ კანონის საფუძველზე ახორციელებს საფინანსო სექტორის ზედამხედველობას ან რეზოლუციას ან ლიკვიდაციას, უფლება არა აქვთ, იყვნენ საფინანსო სექტორის წარმომადგენლის ან მასთან დაკავშირებული იურიდიული პირის თანამშრომლები, წილის პირდაპირი ან არაპირდაპირი მფლობელები ან სამეთვალყურეო საბჭოს ან დირექტორატის წევრები. ეროვნული ბანკის სტრუქტურული ერთეულის თანამშრომელი შეიძლება დაინიშნოს დროებით ადმინისტრატორად, ლიკვიდატორად ან სპეციალურ მმართველად, აგრეთვე „იპოთეკით დაცული ობლიგაციების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ პროგრამის ადმინისტრატორად ან პროგრამის ლიკვიდატორად. თუ ეროვნული ბანკის იმ სტრუქტურული ერთეულის თანამშრომლის, რომელიც ამ კანონის საფუძველზე ახორციელებს საფინანსო სექტორის საზედამხედველო უფლებამოსილებას ან სარეზოლუციო უფლებამოსილებებს, ოჯახის წევრი ან ახლო ნათესავი არის ეროვნული ბანკის ზედამხედველობის ან რეგულირების ქვეშ მყოფი პირის ან მასთან დაკავშირებული სხვა პირის 10 პროცენტზე მეტი წილის მფლობელი ან სამეთვალყურეო საბჭოს ან დირექტორატის წევრი, მან ამის შესახებ წერილობითი განაცხადი უნდა წარუდგინოს ეროვნულ ბანკს მის მიერ დადგენილი წესით. მას ასევე უფლება არა აქვს, მონაწილეობა მიიღოს ასეთ პირთან დაკავშირებული საკითხის გადაწყვეტაში. ეროვნული ბანკის თანამშრომელს არ შეიძლება დაევალოს იმ პირის ზედამხედველობა ან რეზოლუცია, რომლის წილის მფლობელი ან სამეთვალყურეო საბჭოს ან დირექტორატის წევრი არის მისი ოჯახის წევრი ან ახლო ნათესავი.

7. ეროვნული ბანკის თანამშრომელს უფლება არა აქვს, თავისი სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით მიიღოს რაიმე ქონებრივი სიკეთე ან შეღავათი ეროვნული ბანკის ზედამხედველობისა და რეგულირების ქვეშ მყოფი პირისაგან ან მასთან დაკავშირებული სხვა პირისაგან, თავისი ან ნებისმიერი სხვა პირის სახელით, რომელთანაც მას ახლონათესაური, სამსახურებრივი ან ფინანსური ურთიერთობა აკავშირებს.

8. ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრი, აგრეთვე ეროვნული ბანკის თანამშრომელი ვალდებულია ეროვნულ ბანკს მის მიერ დადგენილი წესით აცნობოს საფინანსო სექტორის წარმომადგენლის მიმართ მისი ან მისი ოჯახის წევრის, როგორც ფიზიკური პირის, სასესხო ვალდებულების ან/და სხვა მატერიალური ვალდებულების თაობაზე, რომელიც ჯამში 10000 ლარს აღემატება.

9. ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრები და ეროვნული ბანკის თანამშრომლები არ არიან უფლებამოსილი, იმოქმედონ სამსახურებრივ საქმიანობასთან დაკავშირებული იმ მითითებების ან/და ინსტრუქციების საფუძველზე, რომლებიც მიღებულია, ეროვნული ბანკის გარდა, ნებისმიერი სხვა პირისაგან.

საქართველოს 2014  წლის  29  მაისის ორგანული კანონი №2465 - ვებგვერდი, 02.06.2014წ.

 

თავი III. საფინანსო დებულებები

    მუხლი 21. ეროვნული ბანკის კაპიტალი

1. ეროვნული ბანკის კაპიტალი შედგება საწესდებო კაპიტალისა და საერთო სარეზერვო ფონდისაგან.

2. ეროვნული ბანკის საწესდებო კაპიტალია 15,000,000 ლარი.

3. ეროვნული ბანკის საწესდებო კაპიტალის გაზრდის წყაროა წმინდა მოგება.

    მუხლი 22. ეროვნული ბანკის საერთო სარეზერვო ფონდი

1. ეროვნული ბანკის საერთო სარეზერვო ფონდი იქმნება წლის წმინდა მოგებიდან, ამ ორგანული კანონის 25-ე მუხლში მოცემული განაწილების შესაბამისად.

2. ეროვნული ბანკის საერთო სარეზერვო ფონდის გამოყენება შეიძლება მხოლოდ ეროვნული ბანკის წმინდა ზარალის დასაფარავად.

3. საფინანსო სისტემის სტაბილურობისა და გამჭვირვალობის, ასევე ქვეყანაში მდგრადი ეკონომიკური ზრდის ხელშეწყობის მიზნით, ეროვნული ბანკის საბჭო უფლებამოსილია მიიღოს გადაწყვეტილება სარეზერვო ფონდში არსებული თანხების განაწილების შესახებ.

საქართველოს 2009 წლის 1 დეკემბრის ორგანული კანონი №2186 - სსმ I, №40, 07.12.2009 წ., მუხ.287

    მუხლი 23. ეროვნული ბანკის სპეციალური რეზერვები

1. ეროვნული ბანკის საბჭოს გადაწყვეტილებით, ეროვნული ბანკის წმინდა მოგებიდან შეიძლება შეიქმნას:

ა) ეროვნული ვალუტის კურსის სხვა ქვეყნების ვალუტების მიმართ კურსის ცვლილების გამო მოსალოდნელი ზარალის დასაფარავი რეზერვი;

ბ) აქტივების ფასის ცვლილებით გამოწვეული ზარალის დასაფარავი რეზერვი;

გ) სხვა სპეციალური რეზერვები.

2. სპეციალური რეზერვები გამოიყენება შესაბამისი ზარალის დასაფარავად.

    მუხლი 24. ეროვნული ბანკის წმინდა მოგების გამოანგარიშება

ყოველი საფინანსო წლისათვის ეროვნული ბანკის წმინდა მოგება გამოიანგარიშება ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტებისა და ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების მიხედვით, როგორც წმინდა საოპერაციო მოგების ან ზარალის და გადაფასების შედეგად მიღებული არარეალიზებული წმინდა მოგების ან ზარალის ჯამი. წმინდა საოპერაციო მოგება ან ზარალი მიიღება საანგარიშგებო წლის შემოსავლის თანხიდან ძირითადი საქმიანობის წარმართვისათვის განკუთვნილი მიმდინარე ხარჯების გამოქვითვით.

    მუხლი 25. ეროვნული ბანკის წმინდა მოგების განაწილება

თუ ეროვნულ ბანკს საფინანსო წლის დასრულების შემდეგ აქვს წმინდა მოგება, იგი უნდა განაწილდეს შემდეგი თანამიმდევრობით:

ა) თუ წმინდა მოგება შედგება წმინდა საოპერაციო მოგებისა და გადაფასების შედეგად მიღებული არარეალიზებული წმინდა მოგებისაგან, გადაფასებით გამოწვეული არარეალიზებული მოგება მიიმართება გადაფასების შესაბამის სპეციალურ რეზერვში. თუ წმინდა მოგებაში ჩართულია გადაფასების არარეალიზებული ზარალი, იგი კომპენსირდება გადაფასების რეზერვის ანგარიშიდან. თუ წმინდა მოგება შედგება წმინდა საოპერაციო ზარალისა და გადაფასების შედეგად მიღებული არარეალიზებული წმინდა მოგებისაგან, წმინდა მოგება მიიმართება გადაფასების შესაბამის სპეციალურ რეზერვში;

ბ) წმინდა მოგების დარჩენილი თანხით უნდა შეივსოს ეროვნული ბანკის საერთო სარეზერვო ფონდი, ვიდრე მისი მოცულობა არ გაუთანაბრდება შესაბამისი საფინანსო წლის ბოლოს არსებული სარეზერვო ფულის ოდენობის 15 პროცენტს. ეროვნული ბანკის საბჭო უფლებამოსილია მიიღოს გადაწყვეტილება წმინდა მოგების დარჩენილი თანხით ეროვნული ბანკის საერთო სარეზერვო ფონდის მოცულობის, შესაბამისი საფინანსო წლის ბოლოს არსებული სარეზერვო ფულის ოდენობის 15 პროცენტზე ნაკლები ოდენობით შევსების შესახებ;

გ) საფინანსო წლის დარჩენილი წმინდა მოგება უნდა გადაირიცხოს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ანგარიშზე ეროვნული ბანკის საფინანსო წლის დასრულებიდან 6 თვის ვადაში.

საქართველოს 2009 წლის 1 დეკემბრის ორგანული კანონი №2186 - სსმ I, №40, 07.12.2009 წ., მუხ.287

    მუხლი 26. ეროვნული ბანკის წმინდა ზარალის განაწილება

1. თუ ეროვნული ბანკი ნებისმიერ საფინანსო წელს გასწევს წმინდა ზარალს, იგი უნდა განაწილდეს შემდეგნაირად:

ა) თუ წმინდა ზარალი შედგება წმინდა საოპერაციო ზარალისა და გადაფასების შედეგად მიღებული არარეალიზებული წმინდა ზარალისაგან, წმინდა საოპერაციო ზარალის თანხა დაერიცხება საერთო სარეზერვო ფონდს და გადაფასების შედეგად მიღებული არარეალიზებული ზარალის თანხა განაწილდება გადაფასების რეზერვის ანგარიშებზე. თუ ამ სახის განაწილების შედეგად გადაფასების რეზერვის ანგარიშები უარყოფითი გახდება, უარყოფითი ნაშთი გადანაწილდება საერთო სარეზერვო ფონდში;

ბ) თუ წმინდა ზარალი შედგება წმინდა საოპერაციო მოგებისა და უფრო დიდი წმინდა არარეალიზებული გადაფასების ზარალის ჯამისაგან, გადაფასების ზარალი კომპენსირდება გადაფასების რეზერვის ანგარიშებიდან. დარჩენილი ზარალი გადანაწილდება საერთო სარეზერვო ფონდში;

გ) თუ წმინდა ზარალი შედგება წმინდა საოპერაციო ზარალისა და გადაფასების წმინდა არარეალიზებული მოგებისაგან, ზარალი დაერიცხება საერთო სარეზერვო ფონდს;

დ) თუ აღნიშნული განაწილების შემდეგ ეროვნული ბანკის კაპიტალი საწესდებო კაპიტალზე ნაკლები გახდება, არსებული დეფიციტის დასაფარავად (ეროვნული ბანკის საწესდებო კაპიტალის შესავსებად) საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო ეროვნულ ბანკს საკუთრებაში გადასცემს მიმოქცევად (საბაზრო) სახელმწიფო სავალო ვალდებულებებს წარმომდგენზე იმ ვადითა და პირობებით, რომლებიც სხვა სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების ვადისა და პირობების ანალოგიური იქნება.

2. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ ამ მუხლის პირველი პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული ფასიანი ქაღალდები უნდა გამოუშვას უპირობოდ, ეროვნული ბანკის საფინანსო წლის დასრულებიდან 5 თვის ვადაში. ეს ფასიანი ქაღალდები მათი გამოშვების შემდეგ უნდა აისახოს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში.

 

თავი IV. ეროვნული ბანკის ფულად-საკრედიტო ფუნქციები და ოპერაციები

    მუხლი 27. ეროვნული ბანკის საკუთარი ფასიანი ქაღალდები

ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია, ფულად-საკრედიტო პოლიტიკის განხორციელების მიზნით გამოუშვას საკუთარი ფასიანი ქაღალდები თავის მიერ დადგენილი წესითა და პირობებით.

     მუხლი 28. ოპერაციები ღია ბაზარზე

ფულად-საკრედიტო პოლიტიკის განხორციელებისას ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია აწარმოოს ოპერაციები ღია ბაზარზე სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდებით, ეროვნული ბანკის მიერ გამოშვებული ფასიანი ქაღალდებითა და საერთაშორისო ფინანსური ინსტიტუტების მიერ გამოშვებული ფასიანი ქაღალდებით, მათი პირდაპირი შეძენის ან გაყიდვის გზით ან მათი შემდგომ გასხვისების ან გამოსყიდვის პირობით (რეპო და უკურეპო ოპერაციები).

საქართველოს 2023 წლის 15 დეკემბრის ორგანული კანონი №3944 – ვებგვერდი, 27.12.2023წ.

      მუხლი 29. მინიმალური სარეზერვო მოთხოვნები

1. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია კომერციული ბანკისთვის, მიკრობანკისა და არასაბანკო სადეპოზიტო დაწესებულებისთვის დააწესოს მინიმალური სარეზერვო მოთხოვნები, რომლებიც განისაზღვრება მოზიდულ სახსრებთან პროცენტული თანაფარდობით და რომელთა ეროვნულ ბანკში შენახვა შეიძლება სავალდებულო გახდეს ეროვნული ბანკის გადაწყვეტილებით.

2. მინიმალური სარეზერვო მოთხოვნების ნორმებს განსაზღვრავს, მათი გაანგარიშებისა და დაცვის წესს, აგრეთვე მათი დარღვევისათვის სანქციებს აწესებს ეროვნული ბანკი. მინიმალური სარეზერვო მოთხოვნების ნორმის დარღვევისათვის სანქციის სახით დაკისრებული ფულადი ჯარიმის თანხა მიიმართება საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში.

3. თუ მინიმალური სარეზერვო მოთხოვნები ეროვნულ ბანკშია განთავსებული, მას შეუძლია მიიღოს გადაწყვეტილება მინიმალური სარეზერვო მოთხოვნების თანხაზე პროცენტების გადახდის შესახებ.

     მუხლი 30. ეროვნული ბანკის სადისკონტო ოპერაციები

1. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია საქართველოს მთავრობისა და ეროვნული ბანკის ფასიანი ქაღალდების შესყიდვის გზით აწარმოოს სადისკონტო ოპერაციები კომერციულ ბანკთან, მიკრობანკთან, არასაბანკო სადეპოზიტო დაწესებულებასა და საჯარო სამართლის იურიდიულ პირთან − დეპოზიტების დაზღვევის სააგენტოსთან თავის მიერ დადგენილი წესითა და პირობებით.

2. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია თავისი შეხედულებისამებრ გაასხვისოს სადისკონტო ოპერაციებით შესყიდული ფასიანი ქაღალდები.

      მუხლი 31. ეროვნული ბანკის სასესხო და სადეპოზიტო ოპერაციები

1. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია კომერციულ ბანკზე, მიკრობანკსა და არასაბანკო სადეპოზიტო დაწესებულებაზე, რომლებსაც ეროვნულ ბანკში ანგარიშები აქვთ გახსნილი, გასცეს კრედიტები თავის მიერ დადგენილი წესითა და პირობებით, შესაბამისი უზრუნველყოფით.

2. კრედიტის უზრუნველსაყოფად გამოსაყენებელი აქტივების ჩამონათვალს ამტკიცებს ეროვნული ბანკის საბჭო.

3. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია მიიღოს დეპოზიტები თავის მიერ დადგენილი წესითა და პირობებით.

4. ეროვნულ ბანკს შეუძლია ეროვნული ბანკის საბჭოს გადაწყვეტილების საფუძველზე და მის მიერ დადგენილი პირობებით გასცეს სესხი საჯარო სამართლის იურიდიულ პირზე – დეპოზიტების დაზღვევის სააგენტოზე.

5. ამ მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებული სესხი უნდა გაიცეს მხოლოდ ლიკვიდობის მწვავე უკმარისობის დროს, შესაბამისი უზრუნველყოფით. ეს სესხი მაქსიმალურად მოკლევადიანი უნდა იყოს და მისი ვადა 6 თვეს არ უნდა აღემატებოდეს, ხოლო სესხის საპროცენტო განაკვეთი უნდა იყოს საბაზროსთან მიახლოებული და არანაკლებ ეროვნული ბანკის ერთდღიანი მუდმივმოქმედი სესხის განაკვეთისა.

საქართველოს 2010 წლის 23 მარტის ორგანული კანონი №2828 - სსმ I, №19, 13.04.2010 წ., მუხ.102

საქართველოს 2017 წლის 17 მაისის ორგანული კანონი №858 - ვებგვერდი, 02.06.2017წ.

საქართველოს 2023 წლის 22 თებერვლის ორგანული კანონი №2627 – ვებგვერდი, 10.03.2023წ.

    მუხლი 32. კომერციული ბანკების, მიკრობანკების, არასაბანკო სადეპოზიტო დაწესებულებების, სხვა ფინანსური ინსტიტუტების, საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − დეპოზიტების დაზღვევის სააგენტოს და საპენსიო ფონდის ანგარიშები, სარეზოლუციო ფონდი ეროვნულ ბანკში

ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ჰქონდეს კომერციული ბანკების, მიკრობანკების, არასაბანკო სადეპოზიტო დაწესებულებების, მნიშვნელოვანი სისტემის მონაწილეების, საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − დეპოზიტების დაზღვევის სააგენტოს და საპენსიო ფონდის ანგარიშები და მიიღოს მათგან დეპოზიტები თავის მიერ დადგენილი წესითა და პირობებით. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია კომერციული ბანკის რეზოლუციის მიზნებისთვის გახსნას ანგარიში − სარეზოლუციო ფონდი.

საქართველოს 2012 წლის 25 მაისის ორგანული კანონი №6305 – ვებგვერდი, 12.06.2012წ.

საქართველოს 2018 წლის 21  ივლისის ორგანული  კანონი №3264  –  ვებგვერდი, 06.08.2018წ.

საქართველოს 2019 წლის 20 დეკემბრის ორგანული კანონი №5654 – ვებგვერდი, 31.12.2019წ.

საქართველოს 2021 წლის 28 აპრილის ორგანული კანონი №474 – ვებგვერდი, 04.05.2021წ.

საქართველოს 2023 წლის 22 თებერვლის ორგანული კანონი №2627 – ვებგვერდი, 10.03.2023წ.

საქართველოს 2024 წლის 27 ივნისის ორგანული კანონი №4326 – ვებგვერდი, 12.07.2024წ.

      მუხლი 33. ბოლო ინსტანციის კრედიტორი

1. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია კომერციულ ბანკსა და მიკრობანკზე, ამ კანონის 31-ე მუხლით ნებადართული სესხების გარდა, გასცეს ბოლო ინსტანციის სესხი.

2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული ბოლო ინსტანციის სესხის ვადა არ უნდა აღემატებოდეს 3 თვეს, ხოლო საპროცენტო განაკვეთი უნდა იყოს ეროვნული ბანკის მიერ ამ კანონის 31-ე მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული სესხებისთვის დადგენილ საპროცენტო განაკვეთებზე მეტი და უზრუნველყოფილი უნდა იყოს ეროვნული ბანკის საბჭოს მიერ დადგენილი აქტივებით.

3. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია, ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევის გარდა, განსაკუთრებულ შემთხვევაში, ფინანსური სისტემის სტაბილურობის უზრუნველსაყოფად გასცეს ბოლო ინსტანციის სესხი იმ კომერციულ ბანკზე, რომლის გადახდისუნარიანობა საეჭვოა, მათ შორის, რეზოლუციის რეჟიმში მყოფ კომერციულ ბანკზე. ამ პუნქტით განსაზღვრული ბოლო ინსტანციის სესხი შეიძლება გაიცეს მხოლოდ შემდეგი პირობების ერთდროულად დაკმაყოფილების შემთხვევაში:

ა) სესხისთვის გათვალისწინებული უნდა იყოს შესაბამისი გადასახდელები, მათ შორის, პირგასამტეხლო;

ბ) სესხი უნდა გაიცეს არაუმეტეს 91 კალენდარული დღის ვადით, რომელიც გამონაკლის შემთხვევაში, ეროვნული ბანკის გადაწყვეტილებით შეიძლება გაგრძელდეს არაუმეტეს 91 კალენდარული დღით. თუ ფინანსური კრიზისი არ აღმოფხვრილა ან შეიძლება სრულად არ აღმოიფხვრას ამ ქვეპუნქტით დადგენილ ვადაში, ეროვნული ბანკის საბჭო უფლებამოსილია სესხი გასცეს ან მისი ვადა გაახანგრძლივოს ამ ქვეპუნქტით დადგენილზე მეტი ვადით;

გ) კომერციული ბანკის ფინანსური მდგომარეობის გაუმჯობესება შესაძლებელი უნდა იყოს ადეკვატური რეკაპიტალიზაციის/რეზოლუციის პირობებში, რაც უნდა დასტურდებოდეს შესაბამისი გეგმით, რომელიც მოიცავს, მათ შორის, დაფინანსების გეგმას;

დ) სესხი უზრუნველყოფილი უნდა იყოს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს უპირობო და გამოუთხოვადი გარანტიით. ამასთანავე, ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია კომერციულ ბანკს მოსთხოვოს დამატებითი უზრუნველყოფის წარდგენა;

ე) ამ პუნქტის შესაბამისად გაცემული სესხის მიმღებ კომერციულ ბანკს ეროვნულმა ბანკმა დამატებითი მოთხოვნები უნდა დაუწესოს.

4. ეროვნული ბანკის საბჭო განსაზღვრავს ამ მუხლის პირველი და მე-3 პუნქტებით გათვალისწინებული ბოლო ინსტანციის სესხების გაცემის წესებსა და დამატებით პირობებს.

საქართველოს 2010 წლის 23 მარტის ორგანული კანონი №2828 - სსმ I, №19, 13.04.2010 წ., მუხ.102

    მუხლი 331 . ეროვნული ბანკის ფულად-საკრედიტო და სტატისტიკური ფუნქციების შესრულების ინფორმაციული უზრუნველყოფა

1. ფულად-საკრედიტო და სტატისტიკური ფუნქციების შესრულების ინფორმაციული უზრუნველყოფის მიზნით ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია საფინანსო სექტორის წარმომადგენლებისაგან მოითხოვოს მონეტარული, საფინანსო და საგარეო სექტორების სტატისტიკების წარმოებისათვის საჭირო სტატისტიკური და საბუღალტრო ანგარიშგება, აგრეთვე სხვა აუცილებელი ინფორმაცია.

2. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია საფინანსო სექტორის წარმომადგენლებისაგან მოითხოვოს კონფიდენციალური ინფორმაცია ექსკლუზიურად სტატისტიკური ფუნქციების შესასრულებლად.

საქართველოს 2011 წლის 1 ივლისის ორგანული კანონი №5001 - ვებგვერდი, 15.07.2011წ.

 

თავი V. გადახდის საშუალებები

    მუხლი 34. ფულის ერთეული

1. საქართველოს ფულის ერთეულია „ლარი“. ლარი შედგება 100 „თეთრისაგან“.

2. ლარი არის გადახდის ერთადერთი კანონიერი საშუალება საქართველოს ტერიტორიაზე, გარდა თავისუფალი ინდუსტრიული ზონებისა, თავისუფალი ვაჭრობის პუნქტებისა ან/და ეროვნული ბანკის მიერ განსაზღვრული შემთხვევებისა.

21. მეწარმის მიერ საქართველოს ტერიტორიაზე ქონების რეალიზაციის ან/და მომსახურების გაწევის შეთავაზებისას ან/და რეკლამირებისას ფასი გამოხატული უნდა იყოს მხოლოდ ლარით.

22. ამ მუხლის 21 პუნქტით გათვალისწინებულისაგან განსხვავებული წესი შესაძლებელია დადგინდეს ეროვნული ბანკის შესაბამისი სამართლებრივი აქტით.

2 3. საქართველოს ტერიტორიაზე ნაღდი ფორმით ანგარიშსწორება ხდება თანხის დამრგვალების პრინციპის საფუძველზე. თანხის დამრგვალების პრინციპი გულისხმობს თანხის მეტობით ან ნაკლებობით, უახლოეს 5-ის ჯერად რიცხვამდე დამრგვალებას.

2 4. თანხის დამრგვალების მეთოდი და მისი გამოყენების წესი დგინდება ეროვნული ბანკის საბჭოს სამართლებრივი აქტით.

3. ეროვნული ბანკის მიერ მიმოქცევაში გაშვებული ან რეალიზებული ლარის ბანკნოტები და მონეტები არის ეროვნული ბანკის უპირობო ვალდებულება ნომინალური ღირებულებით, გარდა იმ ბანკნოტებისა და მონეტებისა, რომლებიც ამოღებულია მიმოქცევიდან ან/და განეკუთვნება ნუმიზმატიკურ ფასეულობას.

საქართველოს 2010 წლის 23 მარტის ორგანული კანონი №2828 - სსმ I, №19, 13.04.2010 წ., მუხ.102

საქართველოს 2010 წლის 12 ოქტომბრის ორგანული კანონი №3702 - სსმ I, №56, 20.10.2010 წ., მუხ.363

საქართველოს 2011 წლის 1 ივლისის ორგანული კანონი №5001 - ვებგვერდი, 15.07.2011წ.

საქართველოს 2016 წლის 29 დეკემბრის ორგანული კანონი 238 - ვებგვერდი, 13.01.2017წ.

საქართველოს 2018 წლის 21  ივლისის ორგანული კანონი №3313  ვებგვერდი, 31.07.2018წ.

     მუხლი 35. ემისია

1. მხოლოდ ეროვნულ ბანკს აქვს როგორც მიმოქცევისათვის, ისე საკოლექციო ან/და სხვა საჭიროებისათვის განკუთვნილი ლარის ბანკნოტებისა და მონეტების დამზადებისა და საქართველოს ტერიტორიაზე მათი ემისიის უფლება. ლარის ბანკნოტებსა და მონეტებზე საავტორო უფლებების მფლობელია ეროვნული ბანკი.

2. ლარის ბანკნოტებისა და მონეტების ნომინალს, ზომას, წონას, რაოდენობას, მასალასა და სხვა მახასიათებლებს განსაზღვრავს ეროვნული ბანკის საბჭო.

21. ლარის ბანკნოტებისა და მონეტების გაფორმებასა და დიზაინს შეიმუშავებს და საკუთარი ნორმატიული აქტებით დადგენილი წესით ამტკიცებს ეროვნული ბანკის საბჭო.

3. ლარის არსებული ნომინალის ბანკნოტისა და მონეტის დიზაინის, მასალის ან/და მასზე დატანილი წლის ცვლილების, ან ლარის ახალი ნომინალის შემოღების შემთხვევაში მათი მიმოქცევაში გაშვება ხდება ეროვნული ბანკის საბჭოს გადაწყვეტილებით.

4. ლარის ბანკნოტებისა და მონეტების ემისია უშუალოდ საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის დეფიციტის დასაფარავად აკრძალულია.

5. ეროვნულ ბანკს უფლება აქვს, მოახდინოს ლარის ბანკნოტებისა და მონეტების, ასევე ნუმიზმატიკური ფასეულობის რეალიზაცია როგორც ქვეყნის შიგნით, ისე მის ფარგლებს გარეთ.

6.  ლარის ბანკნოტებისა და მონეტების დამზადებისა და რეალიზაციის წესებს ადგენს ეროვნული ბანკის საბჭო.

7. ლარის ბანკნოტებისა და მონეტების ვარგისობის განსაზღვრის კრიტერიუმებს და მათი მიღება-გამოცვლის წესებს ადგენს ეროვნული ბანკის საბჭო.

საქართველოს 2010 წლის 23 მარტის ორგანული კანონი №2828 - სსმ I, №19, 13.04.2010 წ., მუხ.102

საქართველოს 2019 წლის 22 თებერვლის ორგანული კანონი №4315 – ვებგვერდი, 07.03.2019წ.

     მუხლი 36. ფულის ნიშნებისა და სხვა ფასეულობების შენახვა და განადგურება

1. ეროვნული ბანკი უზრუნველყოფს როგორც ფულის ნიშნების, ისე ლარის ბანკნოტებისა და მონეტების დამზადებისათვის საჭირო ორიგინალური მასალებისა და სხვა ფასეულობების საიმედო შენახვას.

2. მხოლოდ ეროვნული ბანკი უზრუნველყოფს ლარის ბანკნოტებისა და მონეტების და მათი დამზადებისათვის საჭირო ორიგინალური მასალების განადგურებას.

3. ლარის ბანკნოტებისა და მონეტების განადგურების ან მათი შემდგომი გამოყენების წესს ადგენს ეროვნული ბანკის საბჭო.

    მუხლი 37. ლარის ბანკნოტებისა და მონეტების მიმოქცევიდან ამოღება და შეცვლა

1. ეროვნულ ბანკს უფლება აქვს, მიმოქცევიდან ამოიღოს და შეცვალოს ემიტირებული ლარის ბანკნოტები და მონეტები.

2. ლარის ბანკნოტებისა და მონეტების მიმოქცევიდან ამოღებისა და შეცვლის წესს ადგენს ეროვნული ბანკის საბჭო.

3. ლარის ბანკნოტებისა და მონეტების ეროვნული ბანკის საბჭოს მიერ განსაზღვრული გამოცვლის ვადის დასრულების შემდეგ გამოსაცვლელი ლარის ბანკნოტები და მონეტები, როგორც გადახდის კანონიერი საშუალება, წყვეტს მოქმედებას.

    მუხლი 38. ფულის ნიშნების მარაგი და ემისიის გეგმა

ეროვნული ბანკი უშუალოდ აკონტროლებს ნაღდი ფულის მარაგს, ადგენს მისი ემისიის გეგმას, უზრუნველყოფს საქართველოს ეკონომიკას ლარის ბანკნოტებითა და მონეტებით.

    მუხლი 39. ყალბი ფულის ნიშნები და ფულის ნიშნების რეპროდუცირება

1. ფულის ნიშნების გაყალბება აკრძალულია და ისჯება კანონით.

2. ყალბი ფულის ნიშნები მიმოქცევიდან ამოიღება და არ ანაზღაურდება.

3. საქართველოს ტერიტორიაზე ყალბი ფულის ნიშნების გამოვლენის ფაქტებზე რეაგირების წესს ადგენს ეროვნული ბანკის საბჭო.

4. ეროვნული ბანკი მთავარი ექსპერტია ლარის ბანკნოტებისა და მონეტების, ხოლო საქართველოს ტერიტორიაზე ექსპერტია უცხოური ვალუტის ბანკნოტებისა და მონეტების ნამდვილობის დადგენის საქმეში.

5. საქართველოს ტერიტორიაზე ლარის ბანკნოტებისა და მონეტების რეპროდუცირება შესაძლებელია მხოლოდ ეროვნული ბანკის საბჭოს მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად.

     მუხლი 391. ვირტუალური აქტივი

1. ვირტუალური აქტივი არ წარმოადგენს გადახდის კანონიერ საშუალებას.

2. აკრძალულია ვირტუალური აქტივით გადახდების განხორციელება, გარდა საქართველოს ეროვნული ბანკის სამართლებრივი აქტით განსაზღვრული იმ შემთხვევებისა, რომლებიც საჭიროა ვირტუალური აქტივის მომსახურების განსახორციელებლად.

თავი VI. საერთაშორისო რეზერვები

    მუხლი 40. ოფიციალური საერთაშორისო რეზერვები

1. ეროვნული ბანკი ფლობს, ინახავს და მართავს ოფიციალურ საერთაშორისო რეზერვებს, რომლებიც შეიძლება შედგებოდეს შემდეგი აქტივებისაგან:

ა) მონეტარული ოქრო;

ბ) უცხოური ვალუტა მონეტებისა და ბანკნოტების სახით;

გ) სხვა ქვეყანაში საბანკო ანგარიშებზე რიცხული უცხოური ვალუტის ნაშთები;

დ) საერთაშორისო სავალუტო ფონდის სესხების სპეციალური უფლებები (SDR) და სარეზერვო პოზიცია სავალუტო ფონდში;

ე) უცხოური ვალუტით დენომინირებული და ასანაზღაურებელი თამასუქები და სადეპოზიტო სერტიფიკატები;

ვ) უცხო ქვეყნების, ცენტრალური ბანკების, საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციებისა და კერძო კომპანიების მიერ გამოშვებული სავალო ვალდებულებები;

ზ) უცხოური ვალუტით გამოხატული და ასანაზღაურებელი დერივატივები და შეთანხმებები ფასიანი ქაღალდების შეძენის შესახებ, მათი შემდგომი გასხვისების პირობით (უკურეპო ოპერაციები); 

თ) ნებისმიერი სხვა საყოველთაოდ აღიარებული საერთაშორისო სარეზერვო საშუალებები.

2. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ოფიციალური საერთაშორისო რეზერვების მართვის ამოცანების შესასრულებლად ისესხოს უცხოური ვალუტა  საკუთარი  სახელით,  1  წლამდე  ვადით,  საერთაშორისო რეზერვებში შემავალი აქტივების უზრუნველყოფით, ან დადოს შეთანხმებები ფასიანი ქაღალდების გასხვისების შესახებ, მათი ან მათი ეკვივალენტური ფასიანი ქაღალდების წინასწარ შეთანხმებულ ფასად შემდგომი გამოსყიდვის პირობით (რეპო ოპერაციები).

 

თავი VII. ეროვნული ბანკის ურთიერთობა სხვა სახელმწიფო ორგანოებთან

    მუხლი 41. ბანკირი და ფისკალური აგენტი

1. ეროვნული ბანკი ასრულებს საქართველოს მთავრობის ბანკირისა და ფისკალური აგენტის როლს.

2. ეროვნული ბანკის მოვალეობაა, საკონსულტაციო დახმარება გაუწიოს საქართველოს პრეზიდენტსა და საქართველოს მთავრობას ეროვნული ბანკის საქმიანობასთან დაკავშირებულ ან მისი კომპეტენციის სფეროში შემავალ ყველა საკითხზე.

    მუხლი 42. კონსულტაციები საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტის შესახებ

1. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტის ან საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში ცვლილებების შეტანის შესახებ პროექტის საქართველოს პარლამენტში წარდგენამდე საქართველოს ფინანსთა მინისტრი ეროვნული ბანკის პრეზიდენტთან ატარებს კონსულტაციებს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ძირითადი პარამეტრების შესახებ, რომლებიც მოიცავს:

ა) მთლიანი შემოსულობების მოცულობასა და სტრუქტურას;

ბ) საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის პროფიციტის მოცულობასა და სტრუქტურას;

გ) ფინანსური აქტივების ცვლილებას;

დ) საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯების სტრუქტურას.

2. კონსულტაციები აუცილებლად უნდა ითვალისწინებდეს ინფორმაციას მომდევნო საფინანსო წელს სახელმწიფო სექტორისთვის საშინაო და საგარეო სესხების მიღების გეგმების შესახებ, მათ შორის, საკრედიტო სახსრების მოცულობის შეთანხმების, მათი მიღებისა და განაწილების და სესხების მოსალოდნელი პირობების საკითხებზე. საქართველოს სახელმწიფო და მუნიციპალიტეტის შესაბამისმა ორგანოებმა უნდა აცნობონ ეროვნულ ბანკს აღებული სავალო ვალდებულებების შესახებ.

3. კონსულტაციების შედეგად ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი საქართველოს პარლამენტსა და საქართველოს მთავრობას უგზავნის დასკვნას საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ძირითადი პარამეტრების შესახებ.

    მუხლი 43. სადეპოზიტო ფუნქციები

1. ეროვნული ბანკი იღებს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სახაზინო სამსახურის დეპოზიტებს. დეპოზიტარის როლში ეროვნული ბანკი იღებს და გასცემს ფულად სახსრებს, აღრიცხავს და ეწევა ამასთან დაკავშირებულ სხვა საფინანსო მომსახურებას. საგადახდო საბუთების საფუძველზე ეროვნული ბანკი აღნიშნულ ანგარიშებზე დეპონირებული თანხების ფარგლებში გასცემს თანხას. ეროვნულ ბანკს შეუძლია მიიღოს გადაწყვეტილება ასეთი დეპოზიტების მიხედვით პროცენტების გადახდის შესახებ.

2. ეროვნულ ბანკს შეუძლია ნება დართოს სხვა საფინანსო დაწესებულებებს, მიიღონ ასეთი დეპოზიტები მის მიერ განსაზღვრული პირობების შესაბამისად.

    მუხლი 44. საფინანსო აგენტის ფუნქციები

ეროვნულ ბანკს შეუძლია თავად შეასრულოს სახელმწიფო დაწესებულებების საფინანსო აგენტის როლი შემდეგ საკითხებზე:

ა) მათ მიერ გამოშვებული სავალო ვალდებულებების რეალიზება, მათ შორის, ტრანსფერული აგენტის ან სხვა საჭირო ადმინისტრაციული ფუნქციების შესრულება;

ბ) ძირითადი თანხებისა და პროცენტების გაცემა, ფასიანი ქაღალდების მიხედვით სხვა გადახდების წარმოება;

გ) მათი ანგარიშებიდან საგადახდო ოპერაციების შესრულება;

დ) ეროვნული ბანკის ფუნქციების შესაბამისი სხვა საკითხები.

    მუხლი 45. ეროვნული ბანკისათვის მისაწოდებელი ინფორმაცია

ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია სახელმწიფო დაწესებულებისა და სხვა ნებისმიერი პირისაგან მოითხოვოს და მიიღოს მისი ფუნქციების შესასრულებლად საჭირო ყველა აუცილებელი სტატისტიკური, საბუღალტრო და სხვა ინფორმაცია (მათ შორის, კონფიდენციალური).

    მუხლი 46. ეროვნული ბანკის ფინანსური დახმარების უფლება

1. ეროვნული ბანკი ფინანსურად არ ეხმარება საქართველოს მთავრობასა და სახელმწიფო დაწესებულებებს, გარდა ამ ორგანული კანონის 25-ე მუხლით გათვალისწინებული დივიდენდის გაცემის შემთხვევისა. ეროვნული ბანკი, ფულად-საკრედიტო პოლიტიკის მიზნებიდან გამომდინარე, ახორციელებს სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების შეძენას მხოლოდ მეორეულ ბაზარზე.

2. საქართველოს ეროვნულ ბანკს უფლება აქვს, პირველად ბაზარზე შეისყიდოს სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდები მხოლოდ მის პორტფელში უკვე არსებული ფასიანი ქაღალდების სანაცვლოდ, თუ მათი დაფარვის დღე ემთხვევა ახალი ფასიანი ქაღალდების ემისიის დღეს. შეძენა უნდა განხორციელდეს აუქციონზე დაფიქსირებულ საშუალოშეწონილ ფასად. თითოეული აუქციონის შემთხვევაში ეროვნული ბანკის მიერ შეძენილი ფასიანი ქაღალდების მოცულობა წარმოადგენს აუქციონზე გასაყიდად გამოტანილი ფასიანი ქაღალდების დამატებით ემისიას და არ უნდა აღემატებოდეს ამ აუქციონზე გაყიდული ფასიანი ქაღალდების საერთო მოცულობის 20%-ს.

 

თავი VIII. ეროვნული ბანკის საზედამხედველო უფლებამოსილება

საქართველოს 2017 წლის 23 დეკემბრის ორგანული კანონი №1894 – ვებგვერდი, 11.01.2018წ.

    მუხლი 47. ეროვნული ბანკის ამოცანები და მიზნები საფინანსო სექტორის ზედამხედველობის თვალსაზრისით

ეროვნული ბანკის ამოცანაა საფინანსო სექტორის ფინანსური მდგრადობისა და გამჭვირვალობის ხელშეწყობა, მომხმარებელთა და ინვესტორთა უფლებების დაცვა. ამ ამოცანის შესასრულებლად ეროვნული ბანკი ვალდებულია ხელი შეუწყოს საფინანსო სისტემის სტაბილურ და ეფექტიან ფუნქციონირებას, კონკურენტუნარიანი გარემოს ჩამოყალიბებას, სისტემური რისკის კონტროლს, პოტენციური რისკების შემცირებას.

    მუხლი 478. ეროვნული ბანკის უფლებამოსილება საფინანსო სექტორში კონკურენტული გარემოს შექმნის ხელშეწყობის სფეროში

1. ამ კანონით გათვალისწინებულ სფეროში „კონკურენციის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი მოთხოვნების შესრულებას უზრუნველყოფს ეროვნული ბანკი. ეროვნული ბანკი ამ კანონითა და „კონკურენციის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესით განიხილავს საფინანსო სექტორის წარმომადგენლის (გარდა ანგარიშვალდებული საწარმოსი), სესხის გამცემი სუბიექტის ან საკრედიტო საინფორმაციო ბიუროს მიერ კონკურენციის შესაძლო დარღვევის თაობაზე საჩივარს/განცხადებას და კონცენტრაციის თაობაზე შეტყობინებას. კონკურენციის შესაძლო დარღვევის თაობაზე საჩივრის/განცხადების და კონცენტრაციის თაობაზე შეტყობინების განხილვისას ეროვნული ბანკი ხელმძღვანელობს „კონკურენციის შესახებ“ საქართველოს კანონით, თუ ამ კანონით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. კონკურენციის დარღვევის თაობაზე გადაწყვეტილების მიღების შემთხვევაში ეროვნული ბანკი კონკურენციის დამრღვევს დააკისრებს „კონკურენციის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ ფულად ჯარიმას. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია კონკურენციის დამრღვევის მიმართ ფულად ჯარიმასთან ერთად გამოიყენოს სხვა სანქცია ან/და საზედამხედველო ზომა.

2. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია კონკურენციის შესახებ საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების შესრულების უზრუნველყოფისას უპირატესობა მიანიჭოს ფინანსური სტაბილურობის უზრუნველყოფას.

3. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული ფუნქციების შესასრულებლად გამოსცეს სამართლებრივი აქტები, მათ შორის, დაადგინოს ზღვრული ოდენობები, რომელთა გადაჭარბების შემთხვევაშიც კონცენტრაციის თაობაზე შეტყობინება წინასწარ წერილობით უნდა წარედგინოს ეროვნულ ბანკს, განახორციელოს შესაბამისი ღონისძიებები, გასცეს წერილობითი მითითებები, დააწესოს დამატებითი მოთხოვნები, შესაბამისი შეზღუდვები ან/და ფულადი ჯარიმები.

4. საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – საქართველოს კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტოს მიმართვის შემთხვევაში ეროვნული ბანკი ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული სუბიექტისგან გამოითხოვს ინფორმაციას (მათ შორის, კონფიდენციალურ ინფორმაციას) და მას საქართველოს კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტოს გადასცემს.

      მუხლი 48. ეროვნული ბანკის საზედამხედველო უფლებამოსილება

1. ეროვნულ ბანკს მინიჭებული აქვს სრული უფლებამოსილება, ზედამხედველობა გაუწიოს კომერციული ბანკების, მიკრობანკების, საბანკო ჯგუფების, არასაბანკო სადეპოზიტო დაწესებულებების, მიკროსაფინანსო ორგანიზაციების, ფასიანი ქაღალდების დამოუკიდებელი რეგისტრატორების, საბროკერო კომპანიების (გარდა სადაზღვევო ბროკერებისა), საფონდო ბირჟის, ცენტრალური დეპოზიტარის, სპეციალიზებული დეპოზიტარის, აქტივების მმართველი კომპანიების, ანგარიშვალდებული საწარმოების, საპენსიო ფონდის, ვალუტის გადამცვლელი პუნქტების, საინვესტიციო ფონდების, ავტორიზებული სეკიურიტიზაციის სპეციალური მიზნობრივი ერთეულების, საგადახდო სისტემის ოპერატორების, საგადახდო მომსახურების პროვაიდერების, საკრედიტო საინფორმაციო ბიუროს, სესხის გამცემი სუბიექტებისა და ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერების საქმიანობას ამ კანონისა და სხვა სამართლებრივი აქტების საფუძველზე.

11. ეროვნული ბანკი ზედამხედველობას უწევს „ფასიან ქაღალდებად გარდაქმნის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული არაავტორიზებული სეკიურიტიზაციის სპეციალური მიზნობრივი ერთეულის, ინსტიტუციური ინვესტორის, საქართველოში რეგისტრირებული თავდაპირველი კრედიტორისა და ინიციატორის (გარდა „დაზღვევის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად ლიცენზირებული სადაზღვევო ორგანიზაციისა) მიერ იმავე კანონის მე-19 მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტებით, 21-ე მუხლის პირველი−მე-4 პუნქტებით, 23-ე მუხლის პირველი−მე-4 პუნქტებითა და 24-ე და 26-ე მუხლებით განსაზღვრული ვალდებულებების შესრულებას.

2. (ამოღებულია - 23.12.2018, №1894).

3. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია საზედამხედველო ფუნქციების შესასრულებლად გამოსცეს შესაბამისი დადგენილებები და ბრძანებები, განახორციელოს შესაბამისი ღონისძიებები, გასცეს წერილობითი მითითებები, დააწესოს დამატებითი მოთხოვნები და შესაბამისი შეზღუდვები, გამოიყენოს საზედამხედველო ზომები ან/და სანქციები.

4. საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული საფუძვლების გარდა, ეროვნული ბანკი აგრეთვე უფლებამოსილია პირს უარი განუცხადოს ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებულ სუბიექტად რეგისტრაციაზე, ლიცენზირებაზე, ავტორიზაციაზე, აღიარებაზე ან საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ შემთხვევებში ამავე მუხლით გათვალისწინებული სუბიექტის მნიშვნელოვანი წილის შეძენაზე, თუ:

ა) პირის სუბიექტად რეგისტრაციამ, ლიცენზირებამ, ავტორიზაციამ, აღიარებამ ან პირის მიერ სუბიექტის მნიშვნელოვანი წილის შეძენამ შეიძლება საფრთხე შეუქმნას საქართველოს საფინანსო სექტორის სტაბილურობას;

ბ) პირის სუბიექტად რეგისტრაციამ, ლიცენზირებამ, ავტორიზაციამ, აღიარებამ ან პირის მიერ სუბიექტის მნიშვნელოვანი წილის შეძენამ შეიძლება გამოიწვიოს საერთაშორისო ორგანიზაციის სავალდებულო გადაწყვეტილებით ან/და რეკომენდაციით გათვალისწინებული მოთხოვნის დარღვევა ან/და შეუსრულებლობა;

გ) პირის სუბიექტად რეგისტრაციამ, ლიცენზირებამ, ავტორიზაციამ, აღიარებამ ან პირის მიერ სუბიექტის მნიშვნელოვანი წილის შეძენამ შეიძლება გამოიწვიოს საქართველოსა და უცხო ქვეყანას შორის გაფორმებული შეთანხმების დარღვევა;

დ) დაინტერესებულმა პირმა ეროვნული ბანკის მოთხოვნის შემთხვევაში არ წარუდგინა მას სრულყოფილი ინფორმაცია სუბიექტის საქმიანობის დასაწყებად საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი მინიმალური კაპიტალის მოთხოვნების შესრულებისთვის საჭირო თანხის ან საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ შემთხვევებში მნიშვნელოვანი წილის შეძენისთვის საჭირო თანხის წარმომავლობის შესახებ;

ე) ეროვნული ბანკის ხელთ არსებული ინფორმაციით, დაინტერესებული პირი (სუბიექტი, ადმინისტრატორი, მნიშვნელოვანი წილის მფლობელი, ბენეფიციარი მესაკუთრე) არღვევს სამეწარმეო, საბანკო ან/და საფინანსო კანონმდებლობას ან/და ახორციელებს ისეთ სამეწარმეო პრაქტიკას, რომელიც საფრთხეს უქმნის ან რომელმაც შეიძლება საფრთხე შეუქმნას კონკრეტული სუბიექტის ან/და საფინანსო სექტორის ჯანსაღ ფუნქციონირებას;

ვ) დაინტერესებული იურიდიული პირის ჯგუფის სტრუქტურა, მფლობელობის სტრუქტურა და მმართველობის სტრუქტურა ან/და საოპერაციო საქმიანობა/გარემო საკმარისად გამჭვირვალე არ არის, რამაც შეიძლება შეაფერხოს ეფექტიანი ინდივიდუალური ან კონსოლიდირებული ზედამხედველობის განხორციელება ან/და საფრთხე შეუქმნას კონკრეტული სუბიექტის ან/და საფინანსო სექტორის სტაბილურობასა და ჯანსაღ ფუნქციონირებას.

41. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია:

ა) ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის შესახებ საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად ზედამხედველობისადმი დაქვემდებარებულ სუბიექტს მოსთხოვოს და მიიღოს ინფორმაცია ზედამხედველობისადმი დაქვემდებარებული სუბიექტის კაპიტალის წარმოშობის წყაროების, მფლობელობის სტრუქტურის, მნიშვნელოვანი წილის უშუალო მესაკუთრეებისა და ბენეფიციარი მესაკუთრეების შესახებ (მათ შორის, ქონების ან/და ფულადი სახსრების წარმომავლობის შესახებ);

ბ) ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის შესახებ საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევის შემთხვევაში ზედამხედველობისადმი დაქვემდებარებულ სუბიექტს შეუწყვიტოს ან შეუზღუდოს გარკვეული ოპერაციები, აუკრძალოს მოგების განაწილება, დივიდენდების დარიცხვა და გაცემა, შრომის ანაზღაურების გაზრდა, პრემიებისა და სხვა, მსგავსი ანაზღაურების გაცემა, დააკისროს ფულადი ჯარიმა, გაუუქმოს რეგისტრაცია, ავტორიზაცია, აღიარება და ჩამოართვას ლიცენზია;

გ) ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის შესახებ საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევის შემთხვევაში ზედამხედველობისადმი დაქვემდებარებული სუბიექტის ადმინისტრატორს შეუჩეროს ხელმოწერის უფლება, დააკისროს ფულადი ჯარიმა და მოითხოვოს მისი თანამდებობიდან განთავისუფლება;

დ) ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის შესახებ საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად ზედამხედველობისადმი დაქვემდებარებულ სუბიექტს მიაწოდოს იმ პირთა სია, რომელთა საქმიანობა შეიცავს ან შეიძლება შეიცავდეს ფულის გათეთრების ან ტერორიზმის დაფინანსების რისკს;

ე) მოთხოვნილი ინფორმაციის დადგენილ ვადაში წარუდგენლობის ან არასრულყოფილად წარდგენის შემთხვევაში ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის შესახებ საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად ზედამხედველობისადმი დაქვემდებარებულ სუბიექტს თავის მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად დააკისროს სანქცია.

42. ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის და მათ წინააღმდეგ ბრძოლის მიზნით ეროვნული ბანკი ზედამხედველობისადმი დაქვემდებარებული სუბიექტის საქმიანობას ზედამხედველობას უწევს რისკზე დამყარებული მიდგომის საფუძველზე.

43. ეროვნული ბანკის მიერ დაკისრებული სანქციების შესახებ ინფორმაცია ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი წესით ქვეყნდება ეროვნული ბანკის ოფიციალურ ვებგვერდზე.

44. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ფასიანი ქაღალდების შესახებ კანონმდებლობის მოთხოვნათა დარღვევის გამო ეროვნული ბანკის მიერ დაკისრებული სანქციების შესახებ ინფორმაცია თავის მიერ დადგენილი წესით გამოაქვეყნოს ეროვნული ბანკის ოფიციალურ ვებგვერდზე.

5. საზედამხედველო ფუნქციების შესასრულებლად ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული სუბიექტებისაგან თავისი კომპეტენციის ფარგლებში მოითხოვოს და მიიღოს ნებისმიერი ინფორმაცია (მათ შორის, კონფიდენციალური).

6. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის მიზნით ითანამშრომლოს ადგილობრივ საზედამხედველო და სამართალდამცავ ორგანოებთან.

7. ამ კანონით, „კომერციული ბანკების საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონით, „მიკრობანკების საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონით ან ეროვნული ბანკის ნორმატიული აქტით შესაძლებელია „ელექტრონული დოკუმენტისა და ელექტრონული სანდო მომსახურების შესახებ“ საქართველოს კანონისგან განსხვავებულად განისაზღვროს ელექტრონული დოკუმენტისა და ელექტრონული ხელმოწერის (მათ შორის, „ელექტრონული დოკუმენტისა და ელექტრონული სანდო მომსახურების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულისგან განსხვავებული ელექტრონული დოკუმენტისა და ელექტრონული ხელმოწერის) გამოყენების წესი და პირობები და მათი იურიდიული ძალა.

7 1. ზედამხედველობისადმი დაქვემდებარებულ სუბიექტსა და ეროვნულ ბანკს შორის მიმოწერა/ურთიერთობა შეიძლება განხორციელდეს მატერიალური ან ელექტრონული ფორმით. ამ ფორმებს თანაბარი იურიდიული ძალა აქვს. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია განსაზღვროს ზედამხედველობისადმი დაქვემდებარებულ სუბიექტთან მიმოწერის/ურთიერთობის განხორციელების დროს ელექტრონული ხელმოწერის გამოყენების წესი. ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად გამოყენებულ ელექტრონულ ხელმოწერას აქვს მატერიალურ დოკუმენტზე პირადი ხელმოწერის თანაბარი იურიდიული ძალა.

8. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ზედამხედველობისადმი დაქვემდებარებული სუბიექტისაგან მიიღოს თავის მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად გამოგზავნილი ან/და კვალიფიციური ელექტრონული ხელმოწერის მქონე ელექტრონული დოკუმენტი. კვალიფიციური ელექტრონული ხელმოწერის გამოყენების საკითხი რეგულირდება ეროვნულ ბანკსა და ზედამხედველობისადმი დაქვემდებარებულ სუბიექტს შორის დადებული ხელშეკრულებით.

9. თუ ზედამხედველობისადმი დაქვემდებარებული სუბიექტისთვის მატერიალური დოკუმენტის ან/და ელექტრონული დოკუმენტის ჩაბარება ვერ ხერხდება, ეროვნული ბანკის პრეზიდენტს ან ვიცე-პრეზიდენტს უფლება აქვს, მიიღოს გადაწყვეტილება ოფიციალური დოკუმენტის საჯაროდ გავრცელების შესახებ. ოფიციალური დოკუმენტი საჯაროდ ვრცელდება ეროვნული ბანკის ოფიციალურ ვებგვერდზე განთავსებით. საჯარო შეტყობინება ჩაბარებულად ითვლება მისი საჯაროდ გავრცელებიდან მე-15 სამუშაო დღეს.

10. ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებულ სუბიექტს უფლება აქვს, შეიმუშაოს და ეროვნულ ბანკს შესათანხმებლად წარუდგინოს მომსახურების გაწევისას ელექტრონული ხელმოწერის გამოყენების უსაფრთხოების პოლიტიკა. ეროვნულ ბანკთან შეთანხმებული კონკრეტული მომსახურების გაწევისას ელექტრონული ხელმოწერის გამოყენების უსაფრთხოების პოლიტიკის საფუძველზე მომსახურების გაწევის დროს გამოყენებულ ელექტრონულ ხელმოწერას აქვს მატერიალურ დოკუმენტზე პირადი ხელმოწერის თანაბარი იურიდიული ძალა. აღნიშნული ელექტრონული ხელმოწერით დამოწმებული ელექტრონული დოკუმენტი შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ყველა შემთხვევაში, როდესაც საქართველოს კანონმდებლობა დოკუმენტის მატერიალურ ფორმას მოითხოვს.

11. თუ სუბიექტი აპირებს გამოიყენოს ელექტრონული ხელმოწერა, რომლის იურიდიული ძალა აღიარებულია კანონის საფუძველზე და რომლის გამოყენების უსაფრთხოების პოლიტიკა ეროვნულ ბანკთან შეთანხმებული არ არის, სუბიექტი ვალდებულია ასეთი ელექტრონული ხელმოწერის გამოყენების შესახებ წინასწარ შეატყობინოს ეროვნულ ბანკს.

12. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია საფინანსო სექტორის წარმომადგენელსა და სესხის გამცემ სუბიექტს დაუდგინოს მომსახურების გაწევისას მომხმარებლის უფლებების დაცვის (მათ შორის, მომხმარებლისთვის აუცილებელი ინფორმაციის მიწოდების) წესი.

13. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია საფინანსო სექტორთან დაკავშირებული ეროვნული ბანკის ნორმატიული აქტის პროექტი გამოაქვეყნოს მის დამტკიცებამდე დაინტერესებული მხარეებისგან კომენტარების მიღების მიზნით. ეს არ ეხება იმ ნორმატიული აქტის პროექტს, რომლის მიღება აუცილებელია რეზოლუციის მიზნებისთვის ან/და საფინანსო სექტორის სტაბილურობის შესანარჩუნებლად ან/და რომელიც დაუყოვნებლივ უნდა ამოქმედდეს.

14. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებულ სუბიექტთან პირდაპირ ან ირიბად დაკავშირებული ნებისმიერი ინფორმაცია (მათ შორის, კონფიდენციალური ინფორმაცია) მიაწოდოს აღნიშნული სუბიექტის შემფასებელს და აუდიტორს (აუდიტორულ ფირმას). ამ უფლებამოსილებას ეროვნული ბანკი იყენებს საზედამხედველო მოთხოვნების ან/და სარეზოლუციო მოთხოვნების ჯეროვნად შესრულების ხელშეწყობის ან/და შეფასების მიზნით, აგრეთვე სარეზოლუციო უფლებამოსილებების განხორციელების ფარგლებში. არავის არ აქვს უფლება, მოსთხოვოს ეროვნულ ბანკს ამ პუნქტით განსაზღვრული ინფორმაციის წარდგენა. ეროვნული ბანკის მიერ ამ პუნქტით განსაზღვრული ინფორმაციის მიწოდება/მიუწოდებლობა არ შეიძლება გახდეს აღნიშნული სუბიექტის შემფასებლის მიერ შეფასების ან აუდიტორის (აუდიტორული ფირმის) მიერ აუდიტის არაჯეროვნად განხორციელების საფუძველი. შემფასებელი და აუდიტორი (აუდიტორული ფირმა) ვალდებული არიან დაიცვან ეროვნული ბანკისგან მიღებული ინფორმაციის კონფიდენციალურობა, გარდა კანონით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

15. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია განახორციელოს „ფინანსური გირავნობის, ურთიერთგაქვითვისა და დერივატივების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული შესაბამისი ღონისძიებები, მათ შორის, გამოსცეს სამართლებრივი აქტები, გასცეს წერილობითი მითითებები, დააწესოს დამატებითი მოთხოვნები, შესაბამისი შეზღუდვები ან/და სანქციები.

16. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია განსაკუთრებულ შემთხვევაში, როდესაც ზედამხედველობისადმი დაქვემდებარებულ სუბიექტს ლიკვიდაციის ხარჯების დასაფარავი თანხა არ აქვს, ზედამხედველობისადმი დაქვემდებარებული სუბიექტის ლიკვიდაციის პროცესის შეუფერხებლად წარმართვისთვის აუცილებელი ხარჯების დასაფარავად გასცეს თანხა, რომელიც დაკმაყოფილდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. აღნიშნული თანხის გაცემისა და დაკმაყოფილების წესს ადგენს ეროვნული ბანკი.

17. ეროვნულ ბანკს უფლება აქვს, განახორციელოს „ნებაყოფლობითი კერძო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული უფლებამოსილება, საზედამხედველო ზომები ან/და შესაბამისი ღონისძიებები, მათ შორის, მიიღოს გადაწყვეტილება სპეციალიზებული დეპოზიტარისთვის ერთი ან ერთზე მეტი საპენსიო სქემის მომსახურების უფლებამოსილების შეწყვეტის შესახებ, გამოსცეს სამართლებრივი აქტები, დააწესოს დამატებითი მოთხოვნები ან/და შესაბამისი შეზღუდვები. „ნებაყოფლობითი კერძო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის მიზნებისთვის ეროვნული ბანკი თანამშრომლობს საჯარო სამართლის იურიდიულ პირთან − საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახურთან. ეს თანამშრომლობა შეიძლება მოიცავდეს ინფორმაციის (მათ შორის, კონფიდენციალური ინფორმაციის) გაცვლას.

საქართველოს 2011 წლის 20 დეკემბრის ორგანული კანონი №5527 - ვებგვერდი, 28.12.2011 წ.

საქართველოს 2012 წლის 10 აპრილის ორგანული კანონი №6017 – ვებგვერდი, 30.04.2012წ.

საქართველოს 2012 წლის 25 მაისის ორგანული კანონი №6320 – ვებგვერდი, 12.06.2012წ.

საქართველოს 2012 წლის 25 მაისის ორგანული კანონი №6305 – ვებგვერდი, 12.06.2012წ.

საქართველოს 2013 წლის 6  მარტის ორგანული კანონი  262  - ვებგვერდი, 20.03.2013წ.

    მუხლი 481 . (ამოღებულია)

საქართველოს 2012 წლის 25 მაისის ორგანული კანონი №6320 – ვებგვერდი, 12.06.2012წ.

     მუხლი 482 . საგადახდო სისტემის ოპერატორისა და საგადახდო მომსახურების პროვაიდერის რეგისტრაცია და ზედამხედველობა

1. ეროვნული ბანკი საგადახდო სისტემის ოპერატორისა და საგადახდო მომსახურების პროვაიდერის ზედამხედველობას ახორციელებს საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, რეგისტრაციით, რეგისტრაციის გაუქმებით, შემოწმებით, დამატებითი მოთხოვნების დადგენით, საწყისი და მიმდინარე კაპიტალის განსაზღვრით, შეზღუდვების დაწესებით და სანქციების დაკისრებით.

2. ეროვნული ბანკის მიერ საგადახდო სისტემის ოპერატორისა და საგადახდო მომსახურების პროვაიდერის რეგისტრაციისა და მისი გაუქმების წესები, მათ მიმართ გამოსაყენებელი სანქციები, მათ შორის, ფულადი ჯარიმის ოდენობა და დაკისრების წესი, განისაზღვრება ეროვნული ბანკის ნორმატიული აქტებით. ფულადი ჯარიმის თანხა მიიმართება საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში.

3. ეროვნული ბანკი საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად განსაზღვრავს მნიშვნელოვანი სისტემის სტატუსისა და საგადახდო მომსახურების მნიშვნელოვანი პროვაიდერის სტატუსის მინიჭებისა და გაუქმების საკითხებს, მათ შორის, უფლებამოსილია თავის მიერ დადგენილი წესით საგადახდო სისტემას მიანიჭოს სისტემურად მნიშვნელოვანი საგადახდო სისტემის ან გამორჩეულად მნიშვნელოვანი საგადახდო სისტემის სტატუსი, აგრეთვე განსაზღვროს შესაბამისი კრიტერიუმები და მოთხოვნები კაპიტალისა და აქტივების მიმართ.

4. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია სამართლებრივი აქტით განსაზღვროს საგადახდო მომსახურების პროვაიდერის ადმინისტრატორისა და საგადახდო სისტემის ოპერატორის ადმინისტრატორის შესაფერისობის კრიტერიუმები.

41. (ამოღებულია - 09.09.2022, №1810)

5. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია თავის მიერ დადგენილი წესით შეამოწმოს საგადახდო მომსახურების პროვაიდერის მიერ „ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობასა და საქართველოს მთავრობას შორის საერთაშორისო საგადასახადო ვალდებულებების შესრულების გაუმჯობესების და უცხოური ანგარიშის საგადასახადო შესაბამისობის აქტის (FATCA) შესრულების მიზნით“ შეთანხმებით განსაზღვრული მოთხოვნების შესრულება.

საქართველოს 2012 წლის 25 მაისის ორგანული კანონი №6305 – ვებგვერდი, 12.06.2012წ.

     მუხლი 483. საკრედიტო საქმიანობა და საბანკო საქმიანობა 

1. არავის არ აქვს უფლება, მიიღოს დეპოზიტები და მათი გამოყენებით გასცეს კრედიტები ეროვნული ბანკის მიერ გაცემული საბანკო საქმიანობის ლიცენზიის ან მიკრობანკის საქმიანობის ლიცენზიის გარეშე.

2. მეწარმე სუბიექტს ან ურთიერთდაკავშირებულ პირთა ჯგუფს უფლება არა აქვს, ეროვნული ბანკის მიერ მიკროსაფინანსო ორგანიზაციად რეგისტრაციის, არასაბანკო-სადეპოზიტო – საკრედიტო საქმიანობის ლიცენზიის ან საბანკო საქმიანობის ლიცენზიის გარეშე 20-ზე მეტი ფიზიკური პირისაგან (მათ შორის, ინდივიდუალური მეწარმისაგან) მოიზიდოს დაბრუნებადი ფულადი სახსრები (მათ შორის, მიიღოს სესხი) ან/და აწარმოოს პირთა ფართო წრისაგან დაბრუნებადი ფულადი სახსრების მოზიდვის რეკლამირება.

3.  (ამოღებულია - 21.07.2018, №3320)

4. ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული შეზღუდვა არ ვრცელდება:

ა) ფასიანი ქაღალდების საჯარო შეთავაზებაზე;

ბ) „ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული გათვითცნობიერებული (გამოცდილი) ინვესტორისთვის ფასიანი ქაღალდების კერძო შეთავაზებაზე;

გ) „დაზღვევის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ სადაზღვევო საქმიანობაზე;

დ) „ნებაყოფლობითი კერძო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ საპენსიო სქემაზე;

ე) „ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული საბროკერო კომპანიის საქმიანობაზე;

ვ) ფიზიკური პირის მიერ სესხის სხვა არამეწარმე ფიზიკურ პირზე გაცემაზე;

ზ) საწარმოს პარტნიორის/აქციონერის მიერ სესხის ამ საწარმოზე გაცემაზე;

თ) საწარმოს პარტნიორის/აქციონერის მიერ ამ საწარმოს კაპიტალში შენატანის განხორციელებაზე;

ი) „საგადახდო სისტემისა და საგადახდო მომსახურების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ელექტრონულ ფულთან დაკავშირებულ მომსახურებაზე;

1) „საინვესტიციო ფონდების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ საინვესტიციო ფონდებსა და აქტივების მმართველ კომპანიებზე;

2) „ფასიან ქაღალდებად გარდაქმნის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ სეკიურიტიზაციის სპეციალურ მიზნობრივ ერთეულზე;

კ) ეროვნული ბანკის მიერ განსაზღვრულ შემთხვევებზე.

5. მიკრობანკს უფლება აქვს, ფიზიკური პირისგან (მათ შორის, ინდივიდუალური მეწარმისგან) „მიკრობანკების საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად მოიზიდოს დაბრუნებადი ფულადი სახსრები (მათ შორის, მიიღოს სესხი) ან/და აწარმოოს პირთა ფართო წრისგან დაბრუნებადი ფულადი სახსრების მოზიდვის რეკლამირება.

     მუხლი 49. კომერციული ბანკის, მიკრობანკისა და არასაბანკო სადეპოზიტო დაწესებულების ზედამხედველობა

1. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია:

ა) ზედამხედველობა გაუწიოს კომერციული ბანკის, მიკრობანკისა და არასაბანკო სადეპოზიტო დაწესებულების საქმიანობას. ზედამხედველობა ითვალისწინებს ლიცენზიების (მათ შორის, კომერციული ბანკისთვის პირობითი ლიცენზიის) გაცემასა და გაუქმებას, შემოწმებასა და რეგულირებას, წერილობითი მითითებების გაცემას, დამატებითი მოთხოვნებისა და შეზღუდვების დაწესებას, საზედამხედველო ზომებისა და სანქციების გამოყენებას;

ბ) მოითხოვოს და მიიღოს ინფორმაცია კომერციული ბანკისა და მიკრობანკის კაპიტალის წარმოშობის წყაროებისა და მისი მნიშვნელოვანი წილის როგორც უშუალო მესაკუთრეების, ისე ბენეფიციარი მესაკუთრეების შესახებ;

გ) თავისი კომპეტენციის ფარგლებში მოითხოვოს და მიიღოს ნებისმიერი ინფორმაცია (მათ შორის, კონფიდენციალური) კომერციული ბანკისა და მიკრობანკის უშუალო მესაკუთრეებისა და ბენეფიციარი მესაკუთრეების შესახებ და სამართლებრივი აქტით დაუწესოს მათ დამატებითი მოთხოვნები;

დ) ზედამხედველობა გაუწიოს და შეამოწმოს კომერციული ბანკი, მიკრობანკი და არასაბანკო სადეპოზიტო დაწესებულება, შეამოწმოს მათი შვილობილი საწარმოები, განახორციელოს ბუღალტრული აღრიცხვის დოკუმენტების, ფინანსური ანგარიშგების კომპონენტებისა და სხვა მასალების აუდიტი და თავის მიერ განსაზღვრული ფორმით მიიღოს მათგან ნებისმიერი ინფორმაცია თავისი კომპეტენციის ფარგლებში. შემოწმების შედეგად დანაშაულის ნიშნების აღმოჩენის შემთხვევაში მასალები შესაბამის ორგანოებს გადაეცემა;

ე) კომერციულ ბანკს, მიკრობანკსა და არასაბანკო სადეპოზიტო დაწესებულებას გაუზარდოს სავალდებულო რეზერვების ნორმები, შეუწყვიტოს აქტიური ოპერაციები, აუკრძალოს მოგების განაწილება, დივიდენდების დარიცხვა და გაცემა, შრომის ანაზღაურების გაზრდა, პრემიებისა და სხვა, მსგავსი ანაზღაურების გაცემა, მოსთხოვოს დამატებითი კაპიტალის მოზიდვა, გაუზარდოს აქტივებისა და პირობითი ვალდებულებების შესაძლო დანაკარგების რეზერვების ნორმები;

ვ) კომერციული ბანკის, მიკრობანკისა და არასაბანკო სადეპოზიტო დაწესებულების ადმინისტრატორებს შეუჩეროს ხელმოწერის უფლება; დააკისროს მათ ფულადი ჯარიმა და მოითხოვოს მათი თანამდებობიდან გათავისუფლება; კომერციულ ბანკს, მიკრობანკსა და არასაბანკო სადეპოზიტო დაწესებულებას გადაახდევინოს ფულადი ჯარიმა; კომერციულ ბანკს, მიკრობანკსა და არასაბანკო სადეპოზიტო დაწესებულებას გაუუქმოს შესაბამისი ლიცენზია;

ზ) კომერციული ბანკისთვის, მიკრობანკისა და არასაბანკო სადეპოზიტო დაწესებულებისთვის ნორმატიული აქტით დაადგინოს შესაბამისი ლიცენზიის გაცემისა და გაუქმების წესები, განსაზღვროს ფულადი ჯარიმის ოდენობა და დაკისრების წესი. ფულადი ჯარიმის თანხა მიიმართება საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში;

თ) კომერციული ბანკისთვის პირობითი ლიცენზიის გაცემისას რისკების შესამცირებლად განსაზღვროს შესაბამისი შეზღუდვები ან/და ინდივიდუალური/დამატებითი მოთხოვნები, მათი სრულად დაკმაყოფილების ეტაპები და ვადები, აგრეთვე პირობითი ლიცენზიის გაცემის წესი და პირობები;

ი) გამონაკლის შემთხვევებში „კომერციული ბანკების საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონითა და „მიკრობანკების საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესებით, ადმინისტრატორთა შესაფერისობის კრიტერიუმების შესახებ ეროვნული ბანკის სამართლებრივი აქტით გათვალისწინებული ინფორმაციის/დოკუმენტაციის სრულყოფილად წარდგენის გარეშე გასცეს პირობითი თანხმობა კომერციული ბანკის, მიკრობანკის ადმინისტრატორის დანიშვნაზე და განსაზღვროს ინფორმაციის/დოკუმენტაციის სრულყოფილად წარდგენის ვადა არაუმეტეს 6 თვისა;

კ) გარკვეული ვადით ან/და გარკვეული პირობებით გაათავისუფლოს კომერციული ბანკი, მიკრობანკი თავის მიერ დადგენილი ნორმების დაცვისგან;

ლ) განიხილოს და შეაფასოს კომერციული ბანკის მიერ შემუშავებული და წარდგენილი გაჯანსაღების გეგმა, აგრეთვე მოსთხოვოს მას გაჯანსაღების გეგმაში ცვლილებების ან/და დამატებების შეტანა საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით;

მ) კომერციული ბანკის მიმართ გამოიყენოს „კომერციული ბანკების საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული ადრეული ინტერვენციის ზომა, ხოლო მიკრობანკის მიმართ − „მიკრობანკების საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული დროებითი ადმინისტრაციის რეჟიმი;

ნ) განსაკუთრებულ შემთხვევაში საფინანსო სისტემის სტაბილური ფუნქციონირების მიზნით კომერციული ბანკებისა და მიკრობანკებისთვის დაუყოვნებლივ მიიღოს შესაბამისი ზომები: საქართველოს ორგანული კანონით „საქართველოს შრომის კოდექსი“ გათვალისწინებული უქმე დღეების გარდა, დამატებით დაუწესოს დასვენების დღეები, საქართველოს ორგანული კანონით „საქართველოს შრომის კოდექსი“ გათვალისწინებული უქმე დღეები გამოაცხადოს საბანკო დღეებად; დაუწესოს გარკვეული შეზღუდვები ან/და გაათავისუფლოს შეზღუდვებისგან და განახორციელოს საფინანსო სისტემის მდგრადობის შენარჩუნებისთვის აუცილებელი სხვა ქმედება;

ო) ამ კანონის 55​1 მუხლით განსაზღვრული რეზოლუციის მიზნების მისაღწევად და რეზოლუციის პროცესის ეფექტიანად განსახორციელებლად დააწესოს გამარტივებული საზედამხედველო მოთხოვნები;

პ) თავის მიერ დადგენილი წესით შეამოწმოს კომერციული ბანკის, მიკრობანკისა და არასაბანკო სადეპოზიტო დაწესებულების მიერ „ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობასა და საქართველოს მთავრობას შორის საერთაშორისო საგადასახადო ვალდებულებების შესრულების გაუმჯობესების და უცხოური ანგარიშის საგადასახადო შესაბამისობის აქტის (FATCA) შესრულების მიზნით“ შეთანხმებით განსაზღვრული მოთხოვნების შესრულება;

ჟ) კომერციული ბანკისა და მიკრობანკის საქმიანობას ზედამხედველობა გაუწიოს რისკზე დამყარებული მიდგომის საფუძველზე;

რ) განახორციელოს იპოთეკით დაცული ობლიგაციების ბაზრის რეგულირება და ზედამხედველობა „იპოთეკით დაცული ობლიგაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად.

2. კომერციული ბანკის, მიკრობანკისა და არასაბანკო სადეპოზიტო დაწესებულების დროებით ადმინისტრატორსა და ლიკვიდატორს ნიშნავს ეროვნული ბანკი. ისინი ანგარიშვალდებული არიან ეროვნული ბანკის წინაშე. დროებით ადმინისტრატორსა და ლიკვიდატორზე გადადის კომერციული ბანკის, მიკრობანკისა და არასაბანკო სადეპოზიტო დაწესებულების ყველა ორგანოს (მათ შორის, აქციონერთა საერთო კრების) სრული უფლებამოსილება.

3. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია კომერციულ ბანკს, მიკრობანკსა და არასაბანკო სადეპოზიტო დაწესებულებას განუსაზღვროს კაპიტალის მინიმალური ოდენობა და მისი გაანგარიშების წესი.

4. კომერციული ბანკი, მიკრობანკი და არასაბანკო სადეპოზიტო დაწესებულება მხოლოდ ეროვნული ბანკის გადაწყვეტილებით, ეროვნული ბანკის მიერვე დადგენილი წესით შეიძლება გადახდისუუნაროდ ან/და გაკოტრებულად გამოცხადდეს.

5. ეროვნული ბანკი საერთაშორისო ფინანსური კომპანიის შემოწმებას ახორციელებს თავის მიერ დადგენილი სპეციალური წესის შესაბამისად, მხოლოდ იმ შეზღუდვების დაცვის შესამოწმებლად, რომლებიც საქართველოს კანონმდებლობით საერთაშორისო ფინანსური კომპანიებისთვის არის დაწესებული.

საქართველოს 2011 წლის 1 ივლისის ორგანული კანონი №5001 - ვებგვერდი, 15.07.2011წ.

     მუხლი 491. საბანკო ჯგუფის საქმიანობის ზედამხედველობა

1. საბანკო ჯგუფის საქმიანობის ზედამხედველობის მიზანია საფინანსო სექტორის სტაბილურობისა და საბანკო ჯგუფში შემავალი კომერციული ბანკის/კომერციული ბანკების, მიკრობანკის/მიკრობანკების ჯანსაღი ფუნქციონირების ხელშეწყობა.

2. საბანკო ჯგუფის საქმიანობის ზედამხედველობისას ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია:

ა) შეამოწმოს საბანკო ჯგუფი, განახორციელოს ინსპექტირება როგორც ადგილზე შემოწმებით, ისე დისტანციური ზედამხედველობით, განახორციელოს ბუღალტრული აღრიცხვის დოკუმენტების, ანგარიშგების კომპონენტებისა და სხვა მასალების აუდიტი როგორც ინდივიდუალურად, ისე კონსოლიდირებულად;

ბ) სრულად მიუწვდებოდეს ხელი საბანკო ჯგუფის თითოეული წევრის სამეთვალყურეო საბჭოს, მენეჯმენტისა და თანამშრომლების შესახებ მონაცემებსა და დოკუმენტებზე;

გ) შეაფასოს საბანკო ჯგუფის რისკების პროფილი, რისკების მართვის ჩარჩო და საბანკო ჯგუფის შიდა კონტროლის მექანიზმების ეფექტიანობა. შეფასების ფარგლებში ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია საბანკო ჯგუფის წევრისგან, აგრეთვე საბანკო ჯგუფთან დაკავშირებული ნებისმიერი პირისგან მოითხოვოს და მიიღოს მის ხელთ არსებული ნებისმიერი ინფორმაცია (მათ შორის, კონფიდენციალური) საბანკო ჯგუფის და საბანკო ჯგუფთან დაკავშირებული სხვა პირის შესახებ, როგორც ინდივიდუალურად, ისე კონსოლიდირებულად, მათგან მომდინარე რისკების და საბანკო ჯგუფზე მათი გავლენის შეფასების მიზნით;

დ) დაადგინოს საბანკო ჯგუფის სტრუქტურის ჩამოყალიბებასთან დაკავშირებული მოთხოვნები, მათ შორის, მოითხოვოს კომერციული ბანკის, მიკრობანკის მფლობელობის სტრუქტურის ან/და საბანკო ჯგუფის სტრუქტურის შეცვლა (გამარტივება), თუ სტრუქტურის სირთულე აფერხებს ეფექტიანი ზედამხედველობის განხორციელებას ან/და საფრთხეს უქმნის ან შეიძლება საფრთხე შეუქმნას კომერციული ბანკის, მიკრობანკის ან/და საფინანსო სექტორის სტაბილურობასა და ჯანსაღ ფუნქციონირებას;

ე) საბანკო ჯგუფში შემავალი კომერციული ბანკის/კომერციული ბანკების, მიკრობანკის/მიკრობანკების ან/და საბანკო ჯგუფის ერთი წევრის ან/და კონსოლიდირებულად რამდენიმე წევრის მიმართ დაადგინოს:

ე.ა) მინიმალური კაპიტალის მოთხოვნები;

ე.ბ) ლიკვიდობის მოთხოვნები;

ე.გ) მსხვილი რისკებისა და ინტერესთა კონფლიქტის მართვის შესაბამისი მოთხოვნები;

ე.დ) სხვადასხვა სახეობის კაპიტალის კლასიფიცირებულ აქტივებთან თანაფარდობა;

ე.ე) ინფორმაციის გამჟღავნებასთან დაკავშირებული მოთხოვნები;

ე.ვ) კორპორაციულ მართვასთან დაკავშირებული მოთხოვნები;

ე.ზ) ანგარიშგებასა და აუდიტთან დაკავშირებული მოთხოვნები;

ე.თ) ადმინისტრატორის შესაფერისობის კრიტერიუმები;

ე.ი) სხვა, დამატებითი მოთხოვნები.

3. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია, საბანკო ჯგუფის რისკებიდან გამომდინარე, ამ მუხლით განსაზღვრული მოთხოვნების ან/და შეზღუდვების დარღვევის შემთხვევაში კომერციულ ბანკს, მიკრობანკს დაუწესოს მოთხოვნები ან/და გასცეს წერილობითი მითითებები.

4. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ნორმატიული აქტით დაადგინოს საბანკო ჯგუფის კონსოლიდირებული ზედამხედველობის წესი.

    მუხლი 50. მიკროსაფინანსო ორგანიზაციისა და ვალუტის გადამცვლელი პუნქტის საქმიანობის ზედამხედველობა

1. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია:

ა) ზედამხედველობა გაუწიოს მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის საქმიანობას. ზედამხედველობა ითვალისწინებს მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის რეგისტრაციას და რეგისტრაციის გაუქმებას, შემოწმებასა და რეგულირებას, წერილობითი მითითებების გაცემას, დამატებითი მოთხოვნების, შეზღუდვებისა და სანქციების დაწესებას;

ბ) მოითხოვოს და მიიღოს ინფორმაცია მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის კაპიტალის წარმოშობის წყაროების და მისი მნიშვნელოვანი წილის უშუალო მესაკუთრეებისა და ბენეფიციარი მესაკუთრეების შესახებ (მათ შორის, ქონების ან/და ფულადი სახსრების წარმომავლობის შესახებ);

გ) სამართლებრივი აქტით დაუდგინოს მოთხოვნები მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის მნიშვნელოვანი წილის მფლობელებს;

დ) შეამოწმოს მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია, განახორციელოს ბუღალტრული აღრიცხვის დოკუმენტების, ანგარიშგების კომპონენტებისა და სხვა მასალების აუდიტი და თავის მიერ განსაზღვრული ფორმით მიიღოს მათგან ნებისმიერი ინფორმაცია (მათ შორის, კონფიდენციალური) თავისი კომპეტენციის ფარგლებში;

ე) მიკროსაფინანსო ორგანიზაციას შეუჩეროს ან შეუზღუდოს გარკვეული ტიპის ოპერაციები ან/და სახსრების მოზიდვა, აუკრძალოს მოგების განაწილება, დივიდენდების დარიცხვა და გაცემა, შრომის ანაზღაურების გაზრდა, პრემიებისა და სხვა, მსგავსი ანაზღაურების გაცემა, მოსთხოვოს დამატებითი კაპიტალის მოზიდვა;

ვ) სამართლებრივი აქტით განსაზღვროს მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის ადმინისტრატორის შესაფერისობის კრიტერიუმები;

ზ) მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის ადმინისტრატორს შეუჩეროს ხელმოწერის უფლებამოსილება, დააკისროს მას ფულადი ჯარიმა და მოითხოვოს მისი თანამდებობიდან განთავისუფლება;

თ) სამართლებრივი აქტით განსაზღვროს მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის აქტივების კლასიფიკაციის და შესაძლო დანაკარგების რეზერვების ნორმები;

ი) სამართლებრივი აქტით განსაზღვროს მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის საზედამხედველო კაპიტალის მინიმალური ოდენობა და მისი ფორმირების წესი;

კ) სამართლებრივი აქტით განსაზღვროს მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის ლიკვიდაციის წესი.

2. ეროვნული ბანკი ვალუტის გადამცვლელი პუნქტის საქმიანობას ზედამხედველობს მისი რეგისტრაციის და რეგისტრაციის გაუქმების, შემოწმების, წერილობითი მითითებების გაცემის, მოთხოვნებისა და სანქციების დაწესების გზით.

3. ეროვნული ბანკის მიერ მიკროსაფინანსო ორგანიზაციისა და ვალუტის გადამცვლელი პუნქტის რეგისტრაციის და რეგისტრაციის გაუქმების წესები, ფულადი ჯარიმის ოდენობა და დაკისრების წესი განისაზღვრება ეროვნული ბანკის ნორმატიული აქტებით. ფულადი ჯარიმის თანხა საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში მიიმართება.

4. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ვალუტის გადამცვლელი პუნქტისაგან მოითხოვოს და მიიღოს ნებისმიერი ინფორმაცია (მათ შორის, კონფიდენციალური) თავის მიერ დადგენილი წესით.

5. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია თავის მიერ დადგენილი წესით შეამოწმოს მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის მიერ „ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობასა და საქართველოს მთავრობას შორის საერთაშორისო საგადასახადო ვალდებულებების შესრულების გაუმჯობესების და უცხოური ანგარიშის საგადასახადო შესაბამისობის აქტის (FATCA) შესრულების მიზნით“ შეთანხმებით განსაზღვრული მოთხოვნების შესრულება.

საქართველოს 2011 წლის 20 დეკემბრის ორგანული კანონი №5527 - ვებგვერდი, 28.12.2011წ.

    მუხლი 501. ვალუტის გადამცვლელი პუნქტის მიერ მომსახურების გაწევისას მომხმარებლის უფლებების დაცვა

1. ვალუტის გადამცვლელი პუნქტი ვალდებულია მომსახურების გაწევისას მომხმარებელს მიაწოდოს სრული ინფორმაცია ვალუტის გაცვლითი კურსის და მომსახურების საკომისიოს (ასეთის არსებობის შემთხვევაში) ოდენობის შესახებ.

2. ვალუტის გადაცვლის ოპერაციის გაუქმება და გადაცვლილი ვალუტის დაბრუნება შეიძლება განხორციელდეს ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული წესის შესაბამისად.

3. ეროვნული ბანკი განსაზღვრავს ვალუტის გადამცვლელი პუნქტის მიერ მომსახურების გაწევისას მომხმარებლისთვის ინფორმაციის მიწოდების და ვალუტის გადაცვლის ოპერაციის გაუქმების წესს.

     მუხლი 502. ვალუტის გადამცვლელი პუნქტის მიერ კონფიდენციალური ინფორმაციის დაცვა

1. ვალუტის გადამცვლელი პუნქტი ვალდებულია დაიცვას ინფორმაციის კონფიდენციალურობა. ინფორმაცია შეიძლება მიეცეს მხოლოდ საგადასახადო ორგანოს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებული სასამართლო გადაწყვეტილებისა და „ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობასა და საქართველოს მთავრობას შორის საერთაშორისო საგადასახადო ვალდებულებების შესრულების გაუმჯობესების და უცხოური ანგარიშის საგადასახადო შესაბამისობის აქტის (FATCA) შესრულების მიზნით“ შეთანხმების საფუძველზე.

2. ვალუტის გადამცვლელ პუნქტში მომხმარებლის შესახებ არსებული ინფორმაცია (ინფორმაცია ნებისმიერი გარიგების, განხორციელებული ოპერაციის თაობაზე) შეიძლება მიეცეთ მხოლოდ შესაბამისი გარიგების მხარეებსა და მათ უფლებამოსილ წარმომადგენლებს, ეროვნულ ბანკს, ეროვნულ ბანკთან არსებულ დავების განმხილველ კომისიას, საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულ შემთხვევებში – საქართველოს ფინანსური მონიტორინგის სამსახურს, ხოლო „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული შემოწმების განხორციელებისას − პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურს. სხვა პირებს მომხმარებლის შესახებ ნებისმიერი ინფორმაცია მხოლოდ სასამართლოს შესაბამისი გადაწყვეტილების ან მომხმარებლის წინასწარი წერილობითი თანხმობის საფუძველზე მიეცემათ.

3. სასამართლო და საგამოძიებო ორგანოებსა და საგადასახადო სამსახურებს ეკრძალებათ სასამართლოს მიერ შესაბამისი გადაწყვეტილების გამოტანამდე ინფორმაციის გადაცემა სხვა ორგანოსთვის, მასობრივი ინფორმაციის საშუალებების ჩათვლით, აგრეთვე ამ ინფორმაციის საჯარო გამოყენება, გარდა ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევისა, როდესაც ინფორმაცია გადაცემულია „ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობასა და საქართველოს მთავრობას შორის საერთაშორისო საგადასახადო ვალდებულებების შესრულების გაუმჯობესების და უცხოური ანგარიშის საგადასახადო შესაბამისობის აქტის (FATCA) შესრულების მიზნით“ შეთანხმების საფუძველზე.

    მუხლი 51. (ამოღებულია)

საქართველოს 2013 წლის 20 მარტის ორგანული კანონი №3 53  – ვებგვერდი, 04.04.2013წ.

    მუხლი 52. ფასიანი ქაღალდების ბაზრის ზედამხედველობა

ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია:

ა) დაარეგულიროს ემიტენტების მიერ ფასიანი ქაღალდების გამოშვებისას და მათი მიმოქცევისას წარმოშობილი ურთიერთობები, აგრეთვე ფასიანი ქაღალდების ფლობასთან დაკავშირებული საკითხები „დემატერიალიზებული ფასიანი ქაღალდების ფლობის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად; უზრუნველყოს ფასიანი ქაღალდების გამოშვებისა და მიმოქცევის სფეროში დარღვევების თავიდან აცილება, გამოვლენა და აღკვეთა;

ბ) გასცეს და გააუქმოს ფასიანი ქაღალდების ბაზრის რეგულირებადი მონაწილეების ლიცენზიები;

გ) ფასიანი ქაღალდების ბაზრის რეგულირებად მონაწილეებს დაუდგინოს მინიმალური კაპიტალის მოთხოვნები;

დ) დაამტკიცოს ემისიის პროსპექტი;

ე) განახორციელოს ფასიანი ქაღალდების ბაზრის რეგულირებადი მონაწილეების საქმიანობის მონიტორინგი, შემოწმება, გამოკვლევა;

1) ამ კანონის, საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი წესების ან ფასიანი ქაღალდების შესახებ კანონმდებლობის მოთხოვნათა შესაძლო დარღვევის ან/და ინვესტორთა ინტერესებისთვის შესაძლო საფრთხის შექმნის შემთხვევაში, აგრეთვე შესაბამისი ურთიერთგაგების მემორანდუმის ფარგლებში სხვა ქვეყნის იმ ორგანოსგან მიღებული წერილობითი მიმართვის საფუძველზე, რომელსაც ეროვნული ბანკის ფუნქციების მსგავსი ფუნქციები აქვს, ნებისმიერი პირისგან თავის მიერ დადგენილი წესით მოითხოვოს და მიიღოს ახსნა-განმარტება წერილობითი ან/და ზეპირი ფორმით;

ვ) თავის მიერ დადგენილი წესით შეამოწმოს ფასიანი ქაღალდების ბაზრის მონაწილის მიერ „ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობასა და საქართველოს მთავრობას შორის საერთაშორისო საგადასახადო ვალდებულებების შესრულების გაუმჯობესების და უცხოური ანგარიშის საგადასახადო შესაბამისობის აქტის (FATCA) შესრულების მიზნით“ შეთანხმებით განსაზღვრული მოთხოვნების შესრულება;

ზ) საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად მიიღოს, შეცვალოს და გააუქმოს ფასიანი ქაღალდების ბაზრის რეგულირებასთან დაკავშირებული წესები და ზედამხედველობა გაუწიოს მათ შესრულებას;

თ) ფასიანი ქაღალდების ბაზრის რეგულირებად მონაწილეებს და სხვა პირებს დაუწესოს სანქციები, მათ შორის, ფულადი ჯარიმა. ფულადი ჯარიმის ოდენობა და დაკისრების წესი განისაზღვრება ეროვნული ბანკის ნორმატიული აქტით. ფულადი ჯარიმის თანხა მიიმართება საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში.

    მუხლი 521. საკრედიტო საინფორმაციო ბიუროს საქმიანობის ზედამხედველობა

1. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ზედამხედველობა გაუწიოს საკრედიტო საინფორმაციო ბიუროს საქმიანობას. ზედამხედველობა ითვალისწინებს ფინანსური სტაბილურობის, მომხმარებელთა უფლებების დაცვის, ინფორმაციის დაცულობის/უსაფრთხოების და საქმიანობის უწყვეტობის მიზნებისათვის საკრედიტო საინფორმაციო ბიუროს შემოწმებასა და რეგულირებას, წერილობითი მითითებების გაცემას, მოთხოვნების (მათ შორის, ფინანსური და საოპერაციო მოთხოვნების), შეზღუდვების (მათ შორის, მომსახურების საფასურის) და სანქციების დაწესებას და ამ მიზნით შესაბამისი სამართლებრივი აქტების გამოცემას.

2. მეწარმე სუბიექტი, რომელიც აპირებს განახორციელოს საკრედიტო საინფორმაციო ბიუროს საქმიანობა, ვალდებულია რეგისტრაცია გაიაროს ეროვნულ ბანკში და დააკმაყოფილოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი მოთხოვნები. საკრედიტო საინფორმაციო ბიუროს ეროვნულ ბანკში რეგისტრაციის, რეგისტრაციის გაუქმების და რეგულირების წესები დგინდება ეროვნული ბანკის სამართლებრივი აქტით.

3. სესხის გამცემი ორგანიზაცია ვალდებულია საკრედიტო საინფორმაციო ბიუროს მიაწოდოს სესხის/კრედიტის შესახებ ინფორმაცია ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად.

4. ეროვნული ბანკი ადგენს საქართველოს ტერიტორიაზე ინფორმაციის საკრედიტო საინფორმაციო ბიუროსთვის მიწოდების, საკრედიტო საინფორმაციო ბიუროს ბაზაში აღრიცხვის და ხელმისაწვდომობის წესებს.

5. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია საკრედიტო საინფორმაციო ბიუროსთვის ინფორმაციის მიწოდებასთან დაკავშირებით ამ კანონით ან/და ეროვნული ბანკის სამართლებრივი აქტებით განსაზღვრული მოთხოვნების დარღვევისათვის ამ კანონის 48-ე მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებულ სუბიექტს თავის მიერ დადგენილი წესით დააკისროს ფულადი ჯარიმა.

    მუხლი 522. სესხის გამცემი სუბიექტის საქმიანობის ზედამხედველობა და ინფორმაციის კონფიდენციალურობა

1. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ზედამხედველობა გაუწიოს სესხის გამცემი სუბიექტის საქმიანობას. ზედამხედველობა ითვალისწინებს სესხის გამცემი სუბიექტის რეგისტრაციას და რეგისტრაციის გაუქმებას, შემოწმებასა და რეგულირებას, წერილობითი მითითებების გაცემას, მოთხოვნების, შეზღუდვებისა და სანქციების დაწესებას.

2. სესხის გამცემი სუბიექტი ვალდებულია რეგისტრაცია გაიაროს ეროვნულ ბანკში და დააკმაყოფილოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი მოთხოვნები. სესხის გამცემი სუბიექტის ეროვნულ ბანკში რეგისტრაციის, რეგისტრაციის გაუქმების და რეგულირების წესები დგინდება ეროვნული ბანკის სამართლებრივი აქტით.

3. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ამ კანონისა და ეროვნული ბანკის სამართლებრივი აქტების ან/და მოთხოვნების დარღვევისათვის სესხის გამცემ სუბიექტს დააკისროს სანქცია (მათ შორის, ფულადი ჯარიმა) თავის მიერ დადგენილი წესით. ფულადი ჯარიმის თანხა საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში მიიმართება.

4. ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული რეგისტრაციის ვალდებულება არ ვრცელდება:

ა) საფინანსო სექტორის წარმომადგენელზე;

ბ) მეწარმე სუბიექტის მიერ სესხის საწარმოს პარტნიორზე/აქციონერზე ან/და თანამშრომელზე გაცემაზე.

5. სესხის გამცემი სუბიექტი (მეწარმე სუბიექტი) ვალდებულია დაიცვას უსაფრთხოებასთან და ფულადი მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებად მიღებული მოძრავი ნივთების აღრიცხვის სპეციალური ელექტრონული პროგრამის ქონასთან და წარმოებასთან დაკავშირებით საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის ბრძანებით დადგენილი მოთხოვნები.

6. სესხის გამცემი სუბიექტი ვალდებულია დაიცვას ინფორმაციის კონფიდენციალურობა. ინფორმაცია შეიძლება მიეცეს მხოლოდ საგადასახადო ორგანოს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებული სასამართლო გადაწყვეტილებისა და „ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობასა და საქართველოს მთავრობას შორის საერთაშორისო საგადასახადო ვალდებულებების შესრულების გაუმჯობესების და უცხოური ანგარიშის საგადასახადო შესაბამისობის აქტის (FATCA) შესრულების მიზნით“ შეთანხმების საფუძველზე.

7. სესხის გამცემ სუბიექტთან მსესხებლის შესახებ არსებული ინფორმაცია (ინფორმაცია ნებისმიერი გარიგების, განხორციელებული ოპერაციის, არსებული დავალიანების ან ნაშთის თაობაზე) შეიძლება მიეცეთ მხოლოდ შესაბამისი გარიგების მხარეებსა და მათ უფლებამოსილ წარმომადგენლებს, ეროვნულ ბანკს, ეროვნულ ბანკთან არსებულ დავების განმხილველ კომისიას, საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულ შემთხვევებში – საქართველოს ფინანსური მონიტორინგის სამსახურს, ხოლო „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული შემოწმების განხორციელებისას − პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურს. სხვა პირებს მსესხებლის შესახებ ნებისმიერი ინფორმაცია მხოლოდ სასამართლოს შესაბამისი გადაწყვეტილების ან მსესხებლის წინასწარი წერილობითი თანხმობის საფუძველზე მიეცემათ.

8. სასამართლო და საგამოძიებო ორგანოებსა და საგადასახადო სამსახურებს ეკრძალებათ სასამართლოს მიერ შესაბამისი გადაწყვეტილების გამოტანამდე ინფორმაციის გადაცემა სხვა ორგანოსთვის, მასობრივი ინფორმაციის საშუალებების ჩათვლით, აგრეთვე ამ ინფორმაციის საჯარო გამოყენება, გარდა ამ მუხლის მე-6 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევისა, როდესაც ინფორმაცია გადაცემულია „ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობასა და საქართველოს მთავრობას შორის საერთაშორისო საგადასახადო ვალდებულებების შესრულების გაუმჯობესების და უცხოური ანგარიშის საგადასახადო შესაბამისობის აქტის (FATCA) შესრულების მიზნით“ შეთანხმების საფუძველზე.

მუხლი 523. საპენსიო ფონდის ზედამხედველობა 

ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია:

ა) განახორციელოს საპენსიო ფონდის საქმიანობის რეგულირება „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად;

ბ) შეითანხმოს საპენსიო ფონდის საინვესტიციო პოლიტიკის დოკუმენტი, რისკის მართვის ჩარჩო და თავის მიერ დადგენილი წესით განსაზღვრული სხვა პოლიტიკის დოკუმენტები; პერიოდულად შეამოწმოს საპენსიო ფონდის პოლიტიკის დოკუმენტების თავის მიერ დადგენილ მოთხოვნებთან შესაბამისობა;

გ) თავისი საზედამხედველო საქმიანობის ფარგლებში საპენსიო ფონდს მისცეს სავალდებულო მითითებები;

დ) შეაფასოს საპენსიო ფონდის კომიტეტების შესაბამისი წესდებები და საქმიანობა და საჭიროების შემთხვევაში შესაბამისი კომიტეტებისთვის მინიმალური სტანდარტი და პროცედურა დაადგინოს;

ე) საპენსიო ფონდის მმართველობით საბჭოს მოსთხოვოს კომიტეტების შექმნა;

ვ) მნიშვნელოვანი დარღვევის აღმოჩენის შემთხვევაში თანამდებობიდან გაათავისუფლოს საპენსიო ფონდის აღმასრულებელი დირექტორი;

ზ) დაადგინოს საპენსიო ფონდის აღმასრულებელი დირექტორების შესაფერისობის კრიტერიუმები და შეითანხმოს საპენსიო ფონდის აღმასრულებელი დირექტორების დანიშვნა;

თ) დაადგინოს იმ ფინანსური და არაფინანსური ინსტრუმენტების მინიმალური დასაშვები რეიტინგი ან დამატებითი მოთხოვნები იმ ფინანსური ინსტრუმენტების ემიტენტების მიმართ, რომლებშიც საპენსიო ფონდმა შეიძლება ინვესტიცია განახორციელოს;

ი) საპენსიო ფონდის მიერ ჩადენილი მნიშვნელოვანი დარღვევის აღმოჩენის შემთხვევაში მას მისცეს სავალდებულო მითითება და ამ დარღვევის აღმოსაფხვრელად გონივრული ვადა განუსაზღვროს;

კ) განახორციელოს საპენსიო ფონდის სპეციალური ადმინისტრირების დროებითი რეჟიმი „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონისა და თავის მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად;

ლ) დაადგინოს დამატებითი მარეგულირებელი წესები სპეციალიზებული დეპოზიტარისთვის, რომელიც საპენსიო ფონდს უწევს მომსახურებას. ეს წესები შეიძლება ეხებოდეს სპეციალიზებული დეპოზიტარის კაპიტალს, პერსონალის გამოცდილებას, ტექნიკურ და პროგრამულ უზრუნველყოფას ან ნებისმიერ სხვა საკითხს, რომელსაც ეროვნული ბანკი საჭიროდ მიიჩნევს;

მ) აღიაროს სხვა სახელმწიფოს მიერ ლიცენზირებული სპეციალიზებული დეპოზიტარი და აქტივების მმართველი კომპანია თავის მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად;

ნ) საპენსიო აქტივების სამართავად განახორციელოს ლიცენზირებული აქტივების მმართველი კომპანიის (კომპანიების) და სპეციალიზებული დეპოზიტარის (დეპოზიტარების) ავტორიზაცია თავის მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად;

ო) საქართველოში და საქართველოს ფარგლების გარეთ რეგისტრირებული/ლიცენზირებული აქტივების მმართველი კომპანიისთვის (კომპანიებისთვის) დაადგინოს დამატებითი მოთხოვნები;

პ) ადგილზე შეამოწმოს საპენსიო ფონდი, სპეციალიზებული დეპოზიტარი და აქტივების მმართველი კომპანია (კომპანიები) „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონისა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების შესაბამისად;

ჟ) საპენსიო ფონდს წერილობით მიაწოდოს სპეციალიზებული დეპოზიტარის ფინანსური ან ორგანიზაციული მდგომარეობის გაუარესების ან შესაძლო გაუარესების შესახებ ინფორმაცია (მათ შორის, კონფიდენციალური ინფორმაცია);

რ) განიხილოს და გამოსცეს საპენსიო ფონდის საქმიანობის რეგულირებასთან დაკავშირებული სამართლებრივი აქტები საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად;

ს) შეასრულოს სპეციალიზებული დეპოზიტარის ფუნქციები „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად;

ტ) საპენსიო ფონდს განუსაზღვროს და მის მიმართ გამოიყენოს შესაბამისი არაფულადი სანქციები თავის მიერ განსაზღვრულ შემთხვევებში და დადგენილი წესით;

უ) განახორციელოს „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული სხვა უფლებამოსილებები.

     მუხლი 524. საინვესტიციო ფონდისა და აქტივების მმართველი კომპანიის ზედამხედველობა

ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია:

ა) ზედამხედველობა გაუწიოს საინვესტიციო ფონდის საქმიანობას, განახორციელოს საქართველოში დაფუძნებული საინვესტიციო ფონდის ავტორიზაცია ან რეგისტრაცია, აღიაროს უცხოური საინვესტიციო ფონდი, აგრეთვე საინვესტიციო ფონდს გაუუქმოს ავტორიზაცია, რეგისტრაცია ან აღიარება. ზედამხედველობა აგრეთვე ითვალისწინებს საინვესტიციო ფონდის შემოწმებასა და რეგულირებას, მისთვის წერილობითი მითითებების გაცემას, დამატებითი მოთხოვნების, შეზღუდვებისა და სანქციების დაწესებას;

ბ) ზედამხედველობა გაუწიოს აქტივების მმართველი კომპანიის საქმიანობას, განახორციელოს საქართველოში დაფუძნებული აქტივების მმართველი კომპანიის ლიცენზირება ან რეგისტრაცია, აღიაროს უცხოური აქტივების მმართველი კომპანია, აგრეთვე აქტივების მმართველ კომპანიას ჩამოართვას ლიცენზია, გაუუქმოს რეგისტრაცია ან აღიარება. ზედამხედველობა აგრეთვე ითვალისწინებს აქტივების მმართველი კომპანიის შემოწმებასა და რეგულირებას, მისთვის წერილობითი მითითებების გაცემას, დამატებითი მოთხოვნების, შეზღუდვებისა და სანქციების დაწესებას;

გ) დაარეგულიროს საინვესტიციო ფონდის მიერ ერთეულების გამოშვებისას და მიმოქცევისას წარმოშობილი ურთიერთობები, უზრუნველყოს აღნიშნული ერთეულების გამოშვებისა და მიმოქცევის სფეროში დარღვევების გამოვლენა, თავიდან აცილება და აღკვეთა;

დ) დაადგინოს დამატებითი მარეგულირებელი წესები სპეციალიზებული დეპოზიტარისთვის, რომელიც მომსახურებას უწევს საინვესტიციო ფონდს ან აქტივების მმართველ კომპანიას. ეს წესები შეიძლება ეხებოდეს სპეციალიზებული დეპოზიტარის კაპიტალს, პერსონალის გამოცდილებას, ტექნიკურ ან პროგრამულ უზრუნველყოფას და სხვა საკითხებს;

ე) დაადგინოს, შეცვალოს და გააუქმოს საინვესტიციო ფონდისა და აქტივების მმართველი კომპანიის რეგულირებასთან დაკავშირებული წესები და ზედამხედველობა გაუწიოს მათ შესრულებას;

ვ) დაადგინოს საინვესტიციო ფონდისა და აქტივების მმართველი კომპანიის ლიკვიდაციისა და დროებითი ადმინისტრატორის დანიშვნის და მის მიერ უფლებამოსილებების განხორციელების წესები;

ზ) საინვესტიციო ფონდს, აქტივების მმართველ კომპანიას, სპეციალიზებულ დეპოზიტარს და სხვა პირებს დააკისროს ფულადი ჯარიმა. ფულადი ჯარიმის ოდენობა და დაკისრების წესი განისაზღვრება ეროვნული ბანკის ნორმატიული აქტით. ფულადი ჯარიმის თანხა მიიმართება საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში;

თ) განახორციელოს „საინვესტიციო ფონდების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული სხვა უფლებამოსილებები.

      მუხლი 525. ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერის ზედამხედველობა

1. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ზედამხედველობა გაუწიოს ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერის საქმიანობას. ზედამხედველობა ითვალისწინებს ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერის რეგისტრაციას და რეგისტრაციის გაუქმებას, ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერის ადმინისტრატორთა შესაფერისობის კრიტერიუმების დადგენას, ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის მიზნით შემოწმებასა და რეგულირებას, ვირტუალური აქტივის გადაცემისას თანმხლები ინფორმაციის განსაზღვრას, წერილობითი მითითებების გაცემას, დამატებითი მოთხოვნების, შეზღუდვებისა და სანქციების დაწესებას.

2. ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერი ვალდებულია რეგისტრაცია გაიაროს ეროვნულ ბანკში და დააკმაყოფილოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი მოთხოვნები. ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერის ეროვნულ ბანკში რეგისტრაციის, რეგისტრაციის გაუქმებისა და რეგულირების წესები დგინდება ეროვნული ბანკის ნორმატიული  აქტით.

3. დაუშვებელია ვირტუალური აქტივის მომსახურების იმ პირის მიერ განხორციელება, რომელიც არ არის ეროვნული ბანკის მიერ რეგისტრირებული ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერი ან საფინანსო სექტორის წარმომადგენელი, რომელსაც საქმიანობის მარეგულირებელი კანონმდებლობით მინიჭებული აქვს ვირტუალური აქტივის მომსახურების განხორციელების უფლებამოსილება.

4. ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერს ეკრძალება ვირტუალური აქტივის მომსახურების, ამ მომსახურების გაწევისთვის აუცილებელი დამხმარე საქმიანობისა და საკუთარი ვირტუალური აქტივის გადაცვლის გარდა სხვა საქმიანობის განხორციელება.

5. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერს და საფინანსო სექტორის წარმომადგენელს, რომელსაც საქმიანობის მარეგულირებელი კანონმდებლობით მინიჭებული აქვს ვირტუალური აქტივის მომსახურების განხორციელების უფლებამოსილება, შეუწყვიტოს ან შეუზღუდოს გარკვეული ტიპის საქმიანობის/ოპერაციების განხორციელება (მათ შორის, ვირტუალური აქტივების სახეების მიხედვით), აგრეთვე, სხვა ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერთან საქმიანი ურთიერთობა, რომლებიც ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსებასთან დაკავშირებულ მომეტებულ რისკებს ან/და საერთაშორისო ფინანსური სანქციების გვერდის ავლის რისკს წარმოშობს, აფერხებს განხორციელებული ტრანზაქციების მიკვლევადობას ან/და ზედამხედველობის განხორციელებას.

6. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ამ კანონისა და ეროვნული ბანკის სამართლებრივი აქტების დარღვევისთვის ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერს და პროვაიდერის ადმინისტრატორს დააკისროს სანქცია (მათ შორის, ფულადი ჯარიმა) თავის მიერ დადგენილი წესით. ფულადი ჯარიმის თანხა საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში მიიმართება.

    მუხლი 526. დამატებითი ზედამხედველობა

ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია:

ა) განახორციელოს დამატებითი ზედამხედველობა „ფინანსურ კონგლომერატში შემავალი რეგულირებული საწარმოების დამატებითი ზედამხედველობის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად;

ბ) ამ მუხლით განსაზღვრული დამატებითი ზედამხედველობის განხორციელებისას შესაბამის საზედამხედველო ორგანოებთან ერთად მიიღოს „ფინანსურ კონგლომერატში შემავალი რეგულირებული საწარმოების დამატებითი ზედამხედველობის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული გადაწყვეტილებები/ზომები, განახორციელოს შესაბამისი ღონისძიებები, აგრეთვე გამოსცეს ნორმატიული და ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები იმავე კანონის შესაბამისად;

გ) განახორციელოს „ფინანსურ კონგლომერატში შემავალი რეგულირებული საწარმოების დამატებითი ზედამხედველობის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული სხვა უფლებამოსილებანი.

     მუხლი 527. საინვესტიციო ფონდებისა და აქტივების მმართველი კომპანიების ზედამხედველობა

ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია:

ა) ზედამხედველობა გაუწიოს ავტორიზებული სეკიურიტიზაციის სპეციალური მიზნობრივი ერთეულების საქმიანობას, არაავტორიზებული სეკიურიტიზაციის სპეციალური მიზნობრივი ერთეულების, ინსტიტუციური ინვესტორების, თავდაპირველი კრედიტორებისა და ინიციატორების მიერ „ფასიან ქაღალდებად გარდაქმნის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-19 მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტებით, 21-ე მუხლის პირველი−მე-4 პუნქტებით, 23-ე მუხლის პირველი−მე-4 პუნქტებითა და 24-ე და 26-ე მუხლებით გათვალისწინებული მოთხოვნების შესრულებას, განახორციელოს სეკიურიტიზაციის სპეციალური მიზნობრივი ერთეულის რეგისტრაცია, გააუქმოს სეკიურიტიზაციის სპეციალური მიზნობრივი ერთეულის ავტორიზაცია. ზედამხედველობის გაწევა ითვალისწინებს აგრეთვე „ფასიან ქაღალდებად გარდაქმნის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად შემოწმებასა და რეგულირებას, წერილობითი მითითებების გაცემას, დამატებითი მოთხოვნების, შეზღუდვებისა და სანქციების დაწესებას;

ბ) დაადგინოს ავტორიზებული სეკიურიტიზაციის სპეციალური მიზნობრივი ერთეულის ლიკვიდაციის განხორციელების წესი;

გ) სეკიურიტიზაციის სპეციალურ მიზნობრივ ერთეულს, ინსტიტუციურ ინვესტორს, თავდაპირველ კრედიტორსა და ინიციატორს დააკისროს ფულადი ჯარიმა. ფულადი ჯარიმის  ოდენობა და დაკისრების წესი განისაზღვრება ეროვნული ბანკის ნორმატიული აქტით. ფულადი ჯარიმის თანხა მიიმართება საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში;

დ) განახორციელოს „ფასიან ქაღალდებად გარდაქმნის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული სხვა უფლებამოსილებები.

 

თავი IX. (ამოღებულია)

საქართველოს 2014  წლის  29  მაისის ორგანული კანონი №2465 - ვებგვერდი, 02.06.2014წ.

    მუხლი 53. (ამოღებულია)

საქართველოს 2013 წლის 20 სექტემბრის ორგანული კანონი №1274 – ვებგვერდი, 02.10.2013წ.     

საქართველოს 2014  წლის  29  მაისის ორგანული კანონი №2465 - ვებგვერდი, 02.06.2014წ.

    მუხლი 54. (ამოღებულია)

საქართველოს 2014  წლის  29  მაისის ორგანული კანონი №2465 - ვებგვერდი, 02.06.2014წ.

    მუხლი 55. (ამოღებულია)

საქართველოს 2014  წლის  29  მაისის ორგანული კანონი №2465 - ვებგვერდი, 02.06.2014წ.

 

თავი IX1. კომერციული ბანკის რეზოლუცია და ლიკვიდაცია, კრიზისული სიტუაციების კოორდინაცია და კრიზისის მართვა

საქართველოს 2019 წლის 20 დეკემბრის ორგანული კანონი №5654 – ვებგვერდი, 31.12.2019წ.

     მუხლი 551. კომერციული ბანკის რეზოლუციის მიზნები და ეროვნული ბანკის სარეზოლუციო უფლებამოსილებები

1. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია უშუალოდ ან სპეციალური მმართველის მეშვეობით განახორციელოს საქართველოში ლიცენზირებული კომერციული ბანკისა და უცხოური ბანკის ფილიალის რეზოლუცია. რეზოლუციის პროცესში ეროვნული ბანკი ხელმძღვანელობს რეზოლუციის შემდეგი მიზნებით:

ა) კომერციული ბანკის კრიტიკული ფუნქციების უწყვეტობის უზრუნველყოფა;

ბ) ფინანსური სისტემის სტაბილურობაზე მნიშვნელოვანი უარყოფითიგავლენის თავიდან აცილება;

გ) საბიუჯეტო და სახელმწიფო სახსრების დაცვა;

დ) „დეპოზიტების დაზღვევის სისტემის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად დაზღვეული დეპოზიტების დაცვა;

ე) მომხმარებელთა სახსრებისა და აქტივების დაცვა.

2. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია სამართლებრივი აქტით დაადგინოს ამ მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული კომერციული ბანკის კრიტიკული ფუნქციების ჩამონათვალი ან/და კრიტერიუმები.

3. ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული რეზოლუციის მიზნები თანაბარმნიშვნელოვანია. ეროვნული ბანკი იღებს ყველა ზომას რეზოლუციის რეჟიმის ფარგლებში რეზოლუციის მიზნების მიღწევის უზრუნველსაყოფად, თითოეული შემთხვევისთვის დამახასიათებელი კონკრეტული გარემოებების გათვალისწინებით. რეზოლუციის მიზნების შესაბამისად, ეროვნული ბანკი შესაძლებლობის ფარგლებში უზრუნველყოფს სარეზოლუციო ხარჯებისა და კრედიტორთა დანაკარგების მინიმუმამდე შემცირებას.

4. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული რეზოლუციის მიზნების მიღწევის უზრუნველსაყოფად გამოსცეს სამართლებრივი აქტები, გასცეს წერილობითი მითითებები, დააწესოს დამატებითი მოთხოვნები, კომერციული ბანკისთვის შეიმუშაოს რეზოლუციის გეგმები, ადმინისტრირება გაუწიოს სარეზოლუციო ფონდს, კომერციული ბანკის მიმართ შემოიღოს რეზოლუციის რეჟიმი და ამ რეჟიმის ფარგლებში განახორციელოს საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული სარეზოლუციო უფლებამოსილებები.

5. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია სარეზოლუციო უფლებამოსილებების განსახორციელებლად თავისი კომპეტენციის ფარგლებში ნებისმიერ პირს მოსთხოვოს და მიიღოს ნებისმიერი ინფორმაცია (მათ შორის, კონფიდენციალური ინფორმაცია).

6. კომერციული ბანკი და სხვა პირი ვალდებული არიან შეასრულონ რეზოლუციის რეჟიმის ფარგლებში დადგენილი ეროვნული ბანკის ინსტრუქციები, მითითებები, მოთხოვნები და შეზღუდვები, აგრეთვე ხელი შეუწყონ ეროვნულ ბანკს რეზოლუციის მიზნების მიღწევაში. საჭიროების შემთხვევაში სამართალდამცავი ორგანოები ეროვნულ ბანკს შესაბამის დახმარებას უწევენ.

7. ეროვნული ბანკი რეზოლუციის რეჟიმის შემოღების შესახებ გადაწყვეტილებას აქვეყნებს „საქართველოს საკანონმდებლო მაცნეში“. აღნიშნული გადაწყვეტილების შესახებ სხვა ინფორმაცია კონფიდენციალურობის წესების დაცვით ქვეყნდება ეროვნული ბანკის ოფიციალურ ვებგვერდზე.

საქართველოს 2019 წლის 20 დეკემბრის ორგანული კანონი №5654 – ვებგვერდი, 31.12.2019წ.

     მუხლი 552. ეროვნული ბანკის სარეზოლუციო უფლებამოსილებების განხორციელება

1. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია მიიღოს გადაწყვეტილება რეზოლუციის რეჟიმის შემოღების შესახებ და ამ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ განახორციელოს ყველა სარეზოლუციო უფლებამოსილება, რომლებიც აუცილებელია რეზოლუციის მიზნების მისაღწევად, მათ შორის:

ა) განახორციელოს რეზოლუციის რეჟიმში მყოფი კომერციული ბანკის სრული კონტროლი ამ კანონითა და „კომერციული ბანკების საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესით, მათ შორის, განახორციელოს კომერციული ბანკის ყველა ორგანოს სრული უფლებამოსილება;

ბ) „კომერციული ბანკების საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში არ დაიცვას იმავე კანონის 32-ე მუხლის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებით განსაზღვრული რეზოლუციის პრინციპები;

გ) განახორციელოს რეზოლუციის რეჟიმში მყოფი კომერციული ბანკის აქტივებისა და ვალდებულებების შეფასება;

დ) თანამდებობიდან გაათავისუფლოს კომერციული ბანკის თანამშრომელი და ადმინისტრატორი და მათ ნაცვლად დანიშნოს სხვა პირები;

ე) მიიღოს გადაწყვეტილება კომერციული ბანკის ნებისმიერი ოპერაციის, ტრანზაქციის ან სხვა საქმიანობის შეჩერების თაობაზე;

ვ) დროებით შემოიღოს მორატორიუმის რეჟიმი კომერციული ბანკის ვადამოსული ვალდებულებების მიმართ ან/და მხარეს შეუზღუდოს კომერციულ ბანკთან დადებული, „ფინანსური გირავნობის, ურთიერთგაქვითვისა და დერივატივების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული კვალიფიციური ფინანსური ხელშეკრულების მიმართ ადრეული შეწყვეტის უფლებამოსილების გამოყენების შესაძლებლობა;

ზ) მიმართოს სასამართლოს კომერციული ბანკის მიმართ არსებული საქმის წარმოების შეჩერების მოთხოვნით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესით;

თ) განახორციელოს კომერციული ბანკის სხვა კომერციულ ბანკთან შერწყმა ან კომერციული ბანკის აქციების სხვა პირისთვის საკუთრებაში გადაცემა;

ი) კომერციული ბანკის აქტივები და ვალდებულებები სრულად ან ნაწილობრივ მესამე პირს (პირებს) გადასცეს. ამ უფლებამოსილების გამოყენებისას ეროვნულმა ბანკმა უნდა უზრუნველყოს, რომ დეპოზიტები მხოლოდ სხვა კომერციულ ბანკს ან დროებით ბანკს გადაეცეს;

კ) განახორციელოს აქციების ან/და საზედამხედველო კაპიტალის სხვა ინსტრუმენტების ჩამოწერა ან/და საზედამხედველო კაპიტალის ინსტრუმენტების (გარდა აქციებისა) კომერციული ბანკის ჩვეულებრივ აქციებში ან საკუთრების სხვა ინსტრუმენტებში კონვერტაცია;

ლ) რეზოლუციის რეჟიმში მყოფ კომერციულ ბანკს მოსთხოვოს ახალი აქციების, საკუთრების სხვა ინსტრუმენტების ან/და საზედამხედველო კაპიტალის სხვა ინსტრუმენტების გამოშვება;

მ) განახორციელოს კომერციული ბანკის ვალდებულებების ჩამოწერა ან/და მათი კომერციული ბანკის ჩვეულებრივ აქციებში ან საკუთრების სხვა ინსტრუმენტებში კონვერტაცია;

ნ) კომერციული ბანკის მიერ ხელშეკრულების შეწყვეტის უფლებამოსილების ხელშეკრულების პირობის საფუძველზე გამოყენების გარდა, შეწყვიტოს, მათ შორის, ურთიერთგაქვითვის გზით, კომერციული ბანკის მიერ დადებული ნებისმიერი ხელშეკრულება, აგრეთვე დერივატივების შესახებ ხელშეკრულება;

ო) გააუქმოს კომერციული ბანკის მიერ გამოშვებული სავალო ინსტრუმენტები და სხვა ვალდებულებები ან შეცვალოს მათი დაფარვის ვადა, საპროცენტო განაკვეთი ან/და პროცენტის გადახდის პერიოდულობა/ვადები. ეს ქვეპუნქტი არ ვრცელდება უზრუნველყოფილ ვალდებულებებზე (მათ შორის, „იპოთეკით დაცული ობლიგაციების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ პროგრამის კრედიტორთა წინაშე არსებულ ვალდებულებებზე);

პ) საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით მოითხოვოს ზიანის, მათ შორის, მიღებული პრემიის, ცვალებადი ანაზღაურების ან სხვა მსგავსი შემოსავლის, ანაზღაურება კომერციული ბანკის იმ აქციონერისაგან, ადმინისტრატორისაგან ან სხვა თანამშრომლებისაგან, რომლის/რომელთა ქმედებამ ზიანი მიაყენა კომერციულ ბანკს;

ჟ) „ფინანსური გირავნობის, ურთიერთგაქვითვისა და დერივატივების შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე განხორციელებული ქმედების/გარიგების და „იპოთეკით დაცული ობლიგაციების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ პროგრამასთან დაკავშირებული ქმედების/გარიგების გარდა, სასამართლოში სარჩელის შეტანით სადავო გახადოს რეზოლუციის რეჟიმის შემოღებამდე 1 წლის განმავლობაში კომერციული ბანკის ადმინისტრატორის მიერ განხორციელებული ქმედება ან დადებული გარიგება და მოითხოვოს მისი ბათილობა, თუ ამ ქმედების/გარიგების შედეგად კომერციულ ბანკთან დაკავშირებულმა პირმა ამ კომერციული ბანკის ხარჯზე ქონებრივი სარგებელი მიიღო ან რაიმე უპირატესობით, პრივილეგიით ან შეღავათით ისარგებლა, რამაც კომერციულ ბანკს ან მის კრედიტორებს ზიანი მიაყენა;

რ) ეფექტური რეზოლუციის მიზნით კომერციული ბანკის ხარჯით დადოს ხელშეკრულება დამოუკიდებელ აუდიტორთან, შემფასებელთან, იურისტთან, ბუღალტერთან, კონსულტანტთან ან/და სხვა პირთან. რეზოლუციის რეჟიმის შემოღებამდე ამ პირის მიერ გაწეული მომსახურების ხარჯებს ეროვნული ბანკი გაიღებს;

ს) მიიღოს აუცილებელი ზომები დროებითი ბანკის ეფექტური მართვისთვის, შეიმუშაოს ინსტრუქციები დროებითი ბანკის ბაზრიდან გასვლის გეგმის თაობაზე და დაეთანხმოს შემუშავებულ გეგმას;

ტ) გამოსცეს სამართლებრივი აქტი ამ კანონით დადგენილი, რეზოლუციასთან დაკავშირებული მოთხოვნების უცხოური ბანკის ფილიალზე გავრცელების თაობაზე;

უ) გამოსცეს სამართლებრივი აქტები ამ პუნქტით გათვალისწინებული უფლებამოსილებების განხორციელების მიზნით.

2. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია რეზოლუციის მიზნების მისაღწევად ამ კანონითა და „კომერციული ბანკების საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული სარეზოლუციო უფლებამოსილებები განახორციელოს ერთობლივად ან ინდივიდუალურად, თითოეული შემთხვევისთვის დამახასიათებელი კონკრეტული გარემოებების გათვალისწინებით.

3. საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნებისა და კომერციული ბანკის სადამფუძნებლო დოკუმენტებით, ხელშეკრულებებითა და ემისიის პროსპექტით დადგენილი წესების მიუხედავად, ეროვნული ბანკი და მის მიერ დანიშნული სპეციალური მმართველი სარეზოლუციო უფლებამოსილებებს ახორციელებენ კომერციული ბანკის/დროებითი ბანკის აქციონერების, კრედიტორებისა და მოვალეების თანხმობის გარეშე. ეს წესი ვრცელდება აგრეთვე ეროვნული ბანკის მიერ შეტყობინების, გამოქვეყნების, დოკუმენტის რეგისტრაციის, ემისიის პროსპექტის დამტკიცებისა და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ სხვა მოთხოვნებზე.

4. კომერციული ბანკის კრიტიკული ფუნქციების უწყვეტობის უზრუნველსაყოფად ნებისმიერი მესამე პირი, რომელიც კომერციულ ბანკს კრიტიკული მნიშვნელობის მომსახურებას აწვდის, ეროვნული ბანკის მოთხოვნის შემთხვევაში ვალდებულია უცვლელი პირობებით გააგრძელოს ამ მომსახურების მიწოდება რეზოლუციის რეჟიმში მყოფი კომერციული ბანკისთვის, მისი უფლებამონაცვლისთვის, აგრეთვე, ეროვნული ბანკის გადაწყვეტილებით, − კომერციული ბანკის შემძენისთვის ან/და დროებითი ბანკისთვის. ამ მიზნით ეროვნულმა ბანკმა შეიძლება უზრუნველყოს შემძენი ან უფლებამონაცვლე ბანკისთვის ან დროებითი ბანკისთვის სხვა მესამე პირის მიერ მომსახურების კომერციული ბანკის ხარჯით მიწოდება.

5. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია რეზოლუციის მიზნების მისაღწევად შეცვალოს კომერციული ბანკის სადამფუძნებლო დოკუმენტები/წესდება და მარეგისტრირებელ ორგანოს მოსთხოვოს აღნიშნული ცვლილებების დაუყოვნებლივ რეგისტრაცია. მარეგისტრირებელმა ორგანომ ეს მოთხოვნა დაუყოვნებლივ უნდა შეასრულოს.

6. თუ რეზოლუციის მიზნების მისაღწევად აუცილებელია აქციების ან სასესხო ფასიანი ქაღალდების საფონდო ბირჟაზე ვაჭრობიდან მოხსნა/აქციებით ან სასესხო ფასიანი ქაღალდებით საფონდო ბირჟაზე ვაჭრობის დროებით შეჩერება, ახალი აქციების საფონდო ბირჟაზე სავაჭროდ დაშვება, ნულამდე შემცირებული სასესხო ფასიანი ქაღალდების საფონდო ბირჟაზე სავაჭროდ ხელახლა დაშვება ან მნიშვნელოვანი წილის შეძენაზე თანხმობის გაცემა, ეს უნდა განხორციელდეს დაჩქარებული/გამარტივებული წესით. ეროვნული ბანკის გადაწყვეტილებით, ამ პროცესში შეიძლება არ იქნეს დაცული „ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული გამჟღავნებისა და ანგარიშგების მოთხოვნები ან მათი შესრულება გარკვეული ვადით გადავადდეს.

საქართველოს 2019 წლის 20 დეკემბრის ორგანული კანონი №5654 – ვებგვერდი, 31.12.2019წ.

      მუხლი 553. კომერციული ბანკის ლიკვიდაცია

1. საბანკო საქმიანობის ლიცენზიის გაუქმების შემთხვევაში ეროვნული ბანკი იწყებს კომერციული ბანკის ლიკვიდაციის პროცესს „კომერციული ბანკების საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონისა და თავის მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად.

2. კომერციული ბანკის ლიკვიდატორის ფუნქციებს ასრულებს ეროვნული ბანკის მიერ დანიშნული პირი ეროვნული ბანკის მიერვე დადგენილი წესით. კომერციული ბანკის ლიკვიდატორი ანგარიშვალდებულია ეროვნული ბანკის წინაშე. კომერციული ბანკის ლიკვიდატორზე გადადის კომერციული ბანკის ყველა ორგანოს სრული უფლებამოსილება.

3. კომერციული ბანკის ლიკვიდატორი უფლებამოსილია ლიკვიდაციის რეჟიმში მყოფი კომერციული ბანკის აქტივები საჯარო აუქციონზე გაყიდოს ან ეროვნულ ბანკთან შეთანხმებით შეარჩიოს მათი რეალიზაციის სხვა ფორმა, ამ აქტივების მოთხოვნის უფლება გადასცეს კრედიტორებს რიგითობის მიხედვით, აგრეთვე აღნიშნული აქტივები ან/და ვალდებულებები ან/და მათი ნაწილი გადასცეს მესამე პირებს.

4. კომერციული ბანკის ლიკვიდაციის პროცესმა ზიანი არ უნდა მიაყენოს კომერციული ბანკის მიმართ გამოყენებულ სარეზოლუციო უფლებამოსილებებს (მათი გამოყენების შემთხვევაში) და რეზოლუციის მიზნებს.

საქართველოს 2019 წლის 20 დეკემბრის ორგანული კანონი №5654 – ვებგვერდი, 31.12.2019წ.

     მუხლი 554. დროებითი სახელმწიფო დაფინანსება

1. რეზოლუციის პროცესის დაფინანსების მიზნით საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო გასცემს დროებით სახელმწიფო დაფინანსებას, თუ ეს აუცილებელია ფინანსური სისტემის სტაბილურობის უზრუნველსაყოფად, სარეზოლუციო ფონდში საქართველოში ლიცენზირებული კომერციული ბანკებისა და უცხოური ბანკების ფილიალების მიერ წინასწარი შენატანების ფარგლებში აკუმულირებული თანხები საკმარისი არ არის/არ იქნება და დაფინანსების არასახელმწიფო წყაროდან მოძიება შეუძლებელია ან ასეთი დაფინანსება საკმარისი არ არის/არ იქნება. დროებითი სახელმწიფო დაფინანსება შეიძლება გაიცეს მხოლოდ მას შემდეგ, რაც აქციონერები და „კომერციული ბანკების საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 3712 მუხლის 102 პუნქტის „ლ“−„ჟ“ ქვეპუნქტებით განსაზღვრული კრედიტორები კომერციული ბანკის ლიკვიდაციისთვის დადგენილი მოთხოვნების დაკმაყოფილების რიგითობის საპირისპირო თანამიმდევრობით მიიღებენ პირველად ზარალს, რეზოლუციის მიზნებისა და პრინციპების გათვალისწინებით.

2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრუ ლი დროებითი სახელმწიფო დაფინანსების გაცემის მოთხოვნით ეროვნული ბანკი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართავს. ეს მოთხოვნა უნდა შეიცავდეს დაგეგმილი სარეზოლუციო ინსტრუმენტების გამოყენების თაობაზე შესაბამის მიმოხილვას და დროებითი სახელმწიფო დაფინანსების საჭიროების დასაბუთებას, მათ შორის, დაფინანსების საჭირო ოდენობის, ფორმისა და ვადების შესახებ ინფორმაციას, საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული რეზოლუციის მიზნებისა და პრინციპების გათვალისწინებით.

3. თუ საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო დაეთანხმება ამ მუხლის მე-2 პუნქტით დადგენილ მოთხოვნას, იგი დროებით სახელმწიფო დაფინანსებას გასცემს ერთი ან რამდენიმე შემდეგი ფორმით:

ა) დროებითი ბანკის კაპიტალში მონაწილეობა;

ბ) რეზოლუციის რეჟიმში მყოფი კომერციული ბანკის წილის შეძენა ან/და კომერციული ბანკის საზედამხედველო კაპიტალის ინსტრუმენტებიდან წარმოშობილი ვალდებულებების აღება;

გ) დაფინანსების სარეზოლუციო ფონდის სასარგებლოდ გამოყოფა ამ კანონის 555 მუხლით დადგენილი წესით;

დ) სესხის ან/და გარანტიის გაცემა ან/და რეზოლუციის მიზნებისთვის აუცილებელი სხვა ფორმით, მათ შორის, პირდაპირი ფორმით, დაფინანსება.

4. თუ საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო პირდაპირ ან არაპირდაპირ შეიძენს წილს კომერციული ბანკის კაპიტალში, მან უნდა მიიღოს ყველა ზომა, რათა კომერციული ბანკი ადეკვატური კომერციული და პროფესიული საფუძვლებით იმართებოდეს. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ კომერციული ბანკის აქციების ან საზედამხედველო კაპიტალის სხვა ინსტრუმენტების შეძენის შემთხვევაში კომერციული ბანკი ვალდებულია შეიმუშაოს სამოქმედო გეგმა, რომელიც მოიცავს გრძელვადიან პერიოდში კომერციული ბანკის ფინანსური მდგრადობისთვის საჭირო ქმედებებს, რომლებსაც უნდა ეთანხმებოდეს ეროვნული ბანკი.

5. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო და ეროვნული ბანკი ერთობლივი სამართლებრივი აქტით განსაზღვრავენ დროებითი სახელმწიფო დაფინანსების გაცემის წესს.

6. ეროვნული ბანკი და საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო დროებითი სახელმწიფო დაფინანსების ფარგლებში გამოყოფილი სახსრების შემდგომი ანაზღაურების მიზნით საქართველოში ლიცენზირებულ კომერციულ ბანკებსა და უცხოური ბანკების ფილიალებს განუსაზღვრავენ შესაბამისი შენატანის სარეზოლუციო ფონდში გადარიცხვით განხორციელების ვალდებულებას. აღნიშნული შენატანი თითოეული საქართველოში ლიცენზირებული კომერციული ბანკისა და უცხოური ბანკის ფილიალისთვის ობიექტური და პროპორციული კრიტერიუმების საფუძველზე განისაზღვრება. პროპორციულობის კრიტერიუმი გულისხმობს შენატანის იმ ვალდებულებების პროპორციულად განხორციელებას, რომლებიც არ მოიცავს ისეთ ვალდებულებას, რომელიც იმავდროულად არის საზედამხედველო კაპიტალის ინსტრუმენტი ან დაზღვეული დეპოზიტი. ობიექტურობის კრიტერიუმი მოიცავს კომერციული ბანკის რისკის პროფილს.

7. ამ მუხლის მე-6 პუნქტით გათვალისწინებული შენატანის დაკისრების კრიტერიუმები და შენატანის განხორციელების წესი განისაზღვრება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და ეროვნული ბანკის ერთობლივი სამართლებრივი აქტით, რომელიც სხვა საკითხებთან ერთად დაადგენს შენატანის დაკისრების საფუძვლებს, გამონაკლისებს, რისკის პროფილის ელემენტებს, შენატანის ზედა ზღვარს, მისი განხორციელების პერიოდულობასა და ვადას. შენატანის ზედა ზღვარი დგინდება იმ პრინციპის გათვალისწინებით, რომ შენატანის განხორციელება საფრთხეს არ უნდა უქმნიდეს კომერციული ბანკის ლიკვიდურობას ან გადახდისუნარიანობას.

საქართველოს 2019 წლის 20 დეკემბრის ორგანული კანონი №5654 – ვებგვერდი, 31.12.2019წ.

საქართველოს 2023 წლის 15 დეკემბრის ორგანული კანონი №3949 – ვებგვერდი, 28.12.2023წ.

     მუხლი 555. სარეზოლუციო ფონდი

1. რეზოლუციის პროცესის ეფექტიანად განხორციელების მიზნით ეროვნული ბანკი ხსნის ამ კანონის 32-ე მუხლით განსაზღვრულ ანგარიშს − სარეზოლუციო ფონდს.

2. ეროვნული ბანკი საქართველოში ლიცენზირებულ კომერციულ ბანკებსა და უცხოური ბანკების ფილიალებს განუსაზღვრავს სარეზოლუციო ფონდში შესაბამისი წინასწარი შენატანის განხორციელების ვალდებულებას. აღნიშნული წინასწარი შენატანი თითოეული საქართველოში ლიცენზირებული კომერციული ბანკისა და უცხოური ბანკის ფილიალისთვის ობიექტური და პროპორციული კრიტერიუმების საფუძველზე განისაზღვრება. პროპორციულობის კრიტერიუმი გულისხმობს წინასწარი შენატანის იმ ვალდებულებების პროპორციულად განხორციელებას, რომლებიც არ მოიცავს ისეთ ვალდებულებას, რომელიც იმავდროულად არის საზედამხედველო კაპიტალის ინსტრუმენტი ან დაზღვეული დეპოზიტი. ობიექტურობის კრიტერიუმი მოიცავს კომერციული ბანკის რისკის პროფილს.

3. წინასწარი შენატანის დაკისრების კრიტერიუმები და წინასწარი შენატანის განხორციელების წესი განისაზღვრება ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის სამართლებრივი აქტით, რომელიც სხვა საკითხებთან ერთად დაადგენს წინასწარი შენატანის დაკისრების საფუძვლებს, გამონაკლისებს, რისკის პროფილის ელემენტებს, წინასწარი შენატანის ზედა ზღვარს, მისი განხორციელების პერიოდულობასა და ვადას. წინასწარი შენატანის ზედა ზღვარი დგინდება იმ პრინციპის გათვალისწინებით, რომ წინასწარი შენატანის განხორციელება საფრთხეს არ უნდა უქმნიდეს კომერციული ბანკის ლიკვიდურობას ან გადახდისუნარიანობას.

4. სარეზოლუციო ფონდში ირიცხება საქართველოში ლიცენზირებული კომერციული ბანკებისა და უცხოური ბანკების ფილიალების წინასწარი შენატანები, დროებითი სახელმწიფო დაფინანსების გაცემის შემთხვევაში − ამ დაფინანსების ფარგლებში გამოყოფილი სახსრების შემდგომი ანაზღაურების მიზნით განხორციელებული შენატანები, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ გასაცემი სესხები, გარანტიები და გრანტები, სარეზოლუციო ფონდის საინვესტიციო საქმიანობის განხორციელებით მიღებული შემოსავლები, აგრეთვე სხვა წყაროებიდან მიღებული ფინანსური სახსრები საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონით განსაზღვრული ლიმიტების ფარგლებში. სარეზოლუციო ფონდის ვალდებულებების უზრუნველსაყოფად შეიძლება გამოყენებულ იქნეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ გაცემული გარანტია.

5. სარეზოლუციო ფონდში ჩარიცხული ფინანსური სახსრები შეიძლება გამოყენებულ იქნეს, მათ შორის, დროებითი სახელმწიფო დაფინანსების ფარგლებში, რეზოლუციის რეჟიმში მყოფ კომერციულ ბანკზე ან დროებით ბანკზე სესხის ან გარანტიის გაცემის, კომერციული ბანკის აქციების, აქტივების ან/და ვალდებულებების გასხვისების ან დროებითი ბანკის ინსტრუმენტის გამოყენების შემთხვევაში, გადაცემულ ვალდებულებებსა და აქტივებს შორის სხვაობის ანაზღაურების მიზნით, აგრეთვე „კომერციული ბანკების საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 3710 მუხლის მე-12 პუნქტის ან/და იმავე კანონის 3711 მუხლის მე-4 პუნქტის მიზნებისთვის. საჭიროების შემთხვევაში სესხი ან/და გარანტია შეიძლება გაიცეს კომერციული ბანკის აქციების, აქტივების ან/და ვალდებულებების გასხვისების ან შერწყმის სარეზოლუციო ინსტრუმენტის გამოყენების ფარგლებში კომერციული ბანკის აქციების, აქტივების ან/და ვალდებულებების შემძენ სუბიექტზე. სარეზოლუციო ფონდში ჩარიცხული ფინანსური სახსრები შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს აგრეთვე რეზოლუციის რეჟიმში მყოფი კომერციული ბანკის ლიკვიდურობის გაუმჯობესებისთვის, რეზოლუციის პროცესთან დაკავშირებული სხვა ხარჯების, მათ შორის, სარეზოლუციო ფონდის ადმინისტრირებასა და აუდიტირებული ფინანსური ანგარიშგების მომზადებასთან დაკავშირებული ხარჯების, დაფარვისთვის.

6. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია საქართველოში ლიცენზირებულ კომერციულ ბანკს, უცხოური ბანკის ფილიალს დროებით შეუჩეროს სარეზოლუციო ფონდში წინასწარი შენატანების განხორციელების ვალდებულება, თუ კომერციული ბანკი, უცხოური ბანკის ფილიალი დროებითი სახელმწიფო დაფინანსების ფარგლებში გამოყენებული ფულადი სახსრების შემდგომი ანაზღაურების მიზნით სარეზოლუციო ფონდში შენატანებს ახორციელებს ამ დაფინანსების სრულად დაფარვამდე.

7. სარეზოლუციო ფონდში საქართველოში ლიცენზირებული კომერციული ბანკებისა და უცხოური ბანკების ფილიალების წინასწარი შენატანების განხორციელების შედეგად აკუმულირებულმა თანხებმა უნდა მიაღწიოს სარეზოლუციო ფონდის მიზნობრივ ოდენობას, რომელიც „დეპოზიტების დაზღვევის სისტემის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული დაზღვეული დეპოზიტების მთლიანი მოცულობის 3 პროცენტია. 

8. საქართველოში ლიცენზირებული კომერციული ბანკი, უცხოური ბანკის ფილიალი ვალდებულია ყოველთვიურად, არაუგვიანეს შესაბამისი თვის მომდევნო თვის 15 რიცხვისა განახორციელოს სარეზოლუციო ფონდში წინასწარი შენატანი ამ კანონისა და ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის სამართლებრივი აქტის შესაბამისად.

9. სარეზოლუციო ფონდის ადმინისტრირებას ახორციელებს ეროვნული ბანკი. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია სარეზოლუციო ფონდი ადმინისტრირებისთვის გადასცეს საჯარო სამართლის იურიდიულ პირს − დეპოზიტების დაზღვევის სააგენტოს. ეროვნული ბანკი და საჯარო სამართლის იურიდიული პირი − დეპოზიტების დაზღვევის სააგენტო პასუხს არ აგებენ სარეზოლუციო ფონდის გამოყენებით წარმოშობილ ვალდებულებებზე. დაუშვებელია სარეზოლუციო ფონდის აქტივების მიმართ საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული სამართლებრივი შეზღუდვების, მათ შორის, გირავნობის, ყადაღის ან/და აღსრულების, გამოყენება.

10. ეროვნული ბანკი ვალდებულია სარეზოლუციო ფონდის ფინანსური ანგარიშგება ეროვნული ბანკის ფინანსური ანგარიშგებებისგან დამოუკიდებლად მოამზადოს. სარეზოლუციო ფონდის ფინანსური ანგარიშგება დამოუკიდებელმა აუდიტორმა უნდა შეამოწმოს. სარეზოლუციო ფონდის აქტივების ღირებულება ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების დაცვით უნდა აღირიცხოს.  

11. სარეზოლუციო ფონდის შექმნისა და სარეზოლუციო ფონდში წინასწარი შენატანების განხორციელების შედეგად აკუმულირებული ფულადი სახსრების ადმინისტრირების საკითხები განისაზღვრება ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის სამართლებრივი აქტით. ამ სამართლებრივი აქტით შეიძლება განისაზღვროს აგრეთვე სარეზოლუციო ფონდში წინასწარი შენატანების განხორციელების შედეგად აკუმულირებული თანხების ინვესტირების საკითხები, ხოლო დროებითი სახელმწიფო დაფინანსების, აგრეთვე დროებითი სახელმწიფო დაფინანსების ფარგლებში გამოყენებული ფულადი სახსრების შემდგომი ანაზღაურების მიზნით სარეზოლუციო ფონდში განხორციელებული შენატანების ადმინისტრირებისა და ინვესტირების საკითხები განისაზღვრება ამ კანონის 554 მუხლის მე-5 პუნქტით გათვალისწინებული ერთობლივი სამართლებრივი აქტით. ამ ერთობლივი სამართლებრივი აქტით შეიძლება განისაზღვროს აგრეთვე გარკვეული ტრანზაქციებისთვის აუცილებელი თანხმობის მიღების, მათი ანგარიშგების მოთხოვნების დადგენისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ შესაბამისი თანხების გამოთხოვის წესები.

12. სარეზოლუციო ფონდის საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − დეპოზიტების დაზღვევის სააგენტოს მიერ ადმინისტრირების შემთხვევაში ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია თავისი კომპეტენციის ფარგლებში მოსთხოვოს მას და მიიღოს სარეზოლუციო ფონდთან დაკავშირებული ნებისმიერი (მათ შორის, კონფიდენციალური) ინფორმაცია.

საქართველოს 2019 წლის 20 დეკემბრის ორგანული კანონი №5654 – ვებგვერდი, 31.12.2019წ.    

საქართველოს 2023 წლის 15 დეკემბრის ორგანული კანონი №3949 – ვებგვერდი, 28.12.2023წ.

      მუხლი 556. კრიზისული სიტუაციებისთვის მომზადება და კრიზისის მართვა

1. ფინანსური სისტემის სტაბილური ფუნქციონირების ხელშეწყობის მიზნით იქმნება ფინანსური სტაბილურობის უწყებათაშორისი კომიტეტი (შემდგომ − კომიტეტი), რომელიც პასუხისმგებელია კრიზისული სიტუაციებისა და ფინანსური კრიზისის მართვის მექანიზმების შემუშავებისთვის. კომიტეტის შემადგენლობაში შედიან საქართველოს ფინანსთა მინისტრი, ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი, საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − დეპოზიტების დაზღვევის სააგენტოს უფროსი და საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახურის უფროსი. კომიტეტის გადაწყვეტილებით, კომიტეტის შემადგენლობაში შეიძლება შევიდნენ აგრეთვე სხვა სახელმწიფო/ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენლები. კომიტეტს თავმჯდომარეობს და წარმოადგენს საქართველოს ფინანსთა მინისტრი, ხოლო მისი არყოფნის შემთხვევაში − მისი მოვალეობის შემსრულებელი. კომიტეტის წევრი უფლებამოსილია განახორციელოს კომიტეტის სხდომაში მონაწილეობის უფლებამოსილების სხვა პირისთვის დელეგირება.

2. კომიტეტი სხდომას მართავს არანაკლებ წელიწადში ერთხელ ან ეროვნული ბანკის მოთხოვნის შემთხვევაში.

3. კომიტეტის სამდივნოს ფუნქციებს ასრულებს ეროვნული ბანკი. თუ კომიტეტის დებულებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული, კომიტეტის წევრები გადაწყვეტილებას ერთხმად იღებენ.

4. კომიტეტის წევრები ვალდებული არიან ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული მიზნის მისაღწევად, საქართველოს კანონმდებლობით მინიჭებული უფლებამოსილებების ფარგლებში მაქსიმალურად ითანამშრომლონ ერთმანეთთან დამოუკიდებლობის პრინციპის დაცვით.

5. ეროვნული ბანკი ვალდებულია:

ა) კომიტეტს აცნობოს ფინანსური სტაბილურობის პოტენციური საფრთხეებისა და რისკების შესახებ და მიაწოდოს მის ხელთ არსებული, კომიტეტისთვის საჭირო ინფორმაცია;

ბ) კომიტეტს დროულად აცნობოს კომერციული ბანკის რეზოლუციის, დროებითი სახელმწიფო დაფინანსების ან/და ამ კანონის 33-ე მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული ეროვნული ბანკის ბოლო ინსტანციის სესხის საჭიროების თაობაზე.

6. კომიტეტის წევრებმა კომიტეტს უნდა მიაწოდონ ყველა საჭირო ინფორმაცია (კონფიდენციალური ინფორმაციის ჩათვლით), მათ შორის, ინფორმაცია იდენტიფიცირებული რისკების შესახებ, რომელიც შეიძლება მნიშვნელოვანი იყოს კომიტეტის ფუნქციონირებისთვის. კომიტეტის წევრებმა უნდა დაიცვან ინფორმაციის კონფიდენციალურობა საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.

7. კომიტეტის საქმიანობა რეგულირდება დებულებით, რომელსაც იღებს კომიტეტი მისი ყველა წევრის ერთობლივი შეთანხმების საფუძველზე. კომიტეტის დებულება აწესრიგებს კომიტეტის წევრთა მიერ ინფორმაციის გაცვლის პროცედურულ საკითხებს, აგრეთვე სისტემური რისკების ერთობლივი იდენტიფიცირებისა და ანალიზის განხორციელების, სისტემური რისკსცენარების შეფასების წესებს, კრიზისული სიტუაციების წინარე შეფასებისა და მართვის ოპერაციული დაგეგმარების წესებს, შესაბამისი სიმულაციების ჩატარების პროცედურულ წესებს და კომიტეტის ფუნქციონირებასთან დაკავშირებულ სხვა საკითხებს.

8. კომიტეტი/კომიტეტის სამდივნო ეროვნული ბანკის წლიურ ანგარიშთან ერთად ყოველწლიურად აქვეყნებს კომიტეტის საქმიანობის ანგარიშს.

საქართველოს 2019 წლის 20 დეკემბრის ორგანული კანონი №5654 – ვებგვერდი, 31.12.2019წ.

      მუხლი 557. რეზოლუციის/ლიკვიდაციის რეჟიმში მყოფი, იპოთეკური ობლიგაციების ემიტენტი კომერციული ბანკი

თუ რეზოლუციის/ლიკვიდაციის რეჟიმში მყოფი კომერციული ბანკი იმავდროულად არის „იპოთეკით დაცული ობლიგაციების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული იპოთეკური ობლიგაციების ემიტენტი ან რეფინანსირების ბანკის მოვალე, ამ კომერციული ბანკის მიმართ რეზოლუციის/ლიკვიდაციის პროცესი წარიმართება იმავე კანონით დადგენილი სპეციალური დებულებების გათვალისწინებით.

საქართველოს 2022 წლის 30 ნოემბრის ორგანული კანონი №2137 – ვებგვერდი, 16.12.2022წ.

 

თავი X. ეროვნული ბანკის ანგარიშები, საფინანსო ანგარიშგება, აუდიტი და საერთო ანგარიშგება

    მუხლი 56. ეროვნული ბანკის საფინანსო წელი

ეროვნული ბანკის საფინანსო წელი იწყება იანვრის პირველ დღეს და მთავრდება დეკემბრის ბოლო დღეს.

    მუხლი 57. ბუღალტრული აღრიცხვა

ეროვნული ბანკი ანგარიშგებას, თავის ოპერაციებს და საფინანსო მდგომარეობის ასახვისათვის საჭირო სხვა დოკუმენტაციას აწარმოებს ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტებისა და ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად.

    მუხლი 58. ეროვნული ბანკის საფინანსო ანგარიშგება

ეროვნული ბანკი ადგენს ყოველი საფინანსო წლის საფინანსო ანგარიშგებას. ანგარიშგება მოიცავს ბალანსს, მოგებისა და ზარალის ანგარიშგებას, საკუთარი კაპიტალის ცვლილებების შესახებ ანგარიშგებას, ფულადი ნაკადების შესახებ ანგარიშგებას და მათთან დაკავშირებულ განმარტებითი ხასიათის შენიშვნებს.

    მუხლი 59. ეროვნული ბანკის ანგარიშგების აუდიტი

1. ეროვნული ბანკის ანგარიშგების აუდიტს ახორციელებს საქართველოს პარლამენტის მიერ არჩეული დამოუკიდებელი აუდიტორული ფირმა.

2. ეროვნული ბანკის ფინანსური ანგარიშგების აუდიტის განსახორციელებლად საქართველოს პარლამენტი მსოფლიოს 4 უმსხვილესი აუდიტორული ფირმიდან არაუგვიანეს 1 დეკემბრისა აირჩევს 1 აუდიტორულ ფირმას (აუდიტორს) არაუმეტეს 3 წლის ვადით. შერჩეულ აუდიტორულ ფირმას შესაძლებლობა ექნება, უწყვეტად მხოლოდ სამჯერ განახორციელოს წლიური ფინანსური ანგარიშგების აუდიტირება.

3. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური ამოწმებს ეროვნული ბანკის მხოლოდ ადმინისტრაციულ და კაპიტალურ ხარჯებს.

საქართველოს 2012 წლის 22 ივნისის ორგანული კანონი №6551 – ვებგვერდი, 29.06.2012წ.

საქართველოს 2014  წლის  29  მაისის ორგანული კანონი №2465 - ვებგვერდი, 02.06.2014წ.

საქართველოს 2014  წლის 27 ნოემბრის  ორგანული კანონი №2795 - ვებგვერდი, 02.12.2014წ.

    მუხლი 60. ეროვნული ბანკის საბალანსო ანგარიშგებისა და დოკუმენტების წარდგენა და გამოქვეყნება

1. ეროვნული ბანკი ამზადებს და მაქსიმალურად მოკლე ვადაში, არა უგვიანეს 10 სამუშაო დღისა, საქართველოს პარლამენტს წარუდგენს და აქვეყნებს არააუდიტირებულ საბალანსო უწყისს საანგარიშგებო თვის ბოლო სამუშაო დღის მდგომარეობით.

2. საფინანსო წლის დასრულებიდან არა უგვიანეს 4 თვისა ეროვნული ბანკი აქვეყნებს და საქართველოს პარლამენტს დასამტკიცებლად წარუდგენს გასული წლის აუდიტირებულ ფინანსურ ანგარიშგებას და ამ ორგანული კანონის 61-ე მუხლით განსაზღვრულ ანგარიშს.

3. ეროვნულ ბანკს ამ მუხლის პირველ და მე-2 პუნქტებში მითითებული საფინანსო ანგარიშგებებისა და დოკუმენტების გარდა შეუძლია გამოაქვეყნოს სხვა ანგარიშგებები და გამოკვლევები საფინანსო და ეკონომიკურ საკითხებზე, რომელთა გამოქვეყნებასაც იგი მიზანშეწონილად მიიჩნევს.

    მუხლი 61. ფულად-საკრედიტო და სავალუტო პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებების განსაზღვრა და ანგარიშგება

1. ეროვნული ბანკი დამოუკიდებლად ადგენს ინფლაციის მიზნობრივ მაჩვენებელს.

2. არა უგვიანეს ყოველი წლის 1 ოქტომბრისა ეროვნული ბანკი საქართველოს პარლამენტს წარუდგენს მომავალი სამი წლის ფულად-საკრედიტო და სავალუტო პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებების პროექტს.

3. საქართველოს პარლამენტი მიმდინარე წლის ბოლომდე ამტკიცებს ფულად-საკრედიტო და სავალუტო პოლიტიკის ძირითად მიმართულებებს.

4. თუ საქართველოს პარლამენტმა არ დაამტკიცა საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ წარდგენილი ფულად-საკრედიტო და სავალუტო პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებების პროექტი, ეროვნული ბანკი მოქმედებს თავის მიერ შემუშავებული პროექტის ფარგლებში.

5. ფულად-საკრედიტო და სავალუტო პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებების პროექტში უნდა აღინიშნოს ინფლაციის მიზნობრივი მაჩვენებელი, მონეტარული პოლიტიკის ძირითადი ინსტრუმენტები, რომლებსაც ეროვნული ბანკი გამოიყენებს მიზნობრივი ინფლაციის მისაღწევად, და შესაძლო რისკების მიმოხილვა.

6. ყოველწლიურად, საფინანსო წლის დამთავრებიდან არაუგვიანეს 4 თვისა, ეროვნული ბანკი საქართველოს პარლამენტს წარუდგენს ანგარიშს ფულად-საკრედიტო, სავალუტო და საზედამხედველო პოლიტიკის განხორციელების შესახებ. ეროვნული ბანკი ამ ანგარიშში ასახავს საპენსიო ფონდის საქმიანობის „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონსა და ეროვნული ბანკის მოთხოვნებთან შესაბამისობას. საქართველოს პარლამენტი ამტკიცებს აღნიშნულ ანგარიშს.

    მუხლი 62. საკლირინგო და საგადახდო ხელშეკრულებები

ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია დადოს საკლირინგო და საგადახდო ხელშეკრულებები ან ამავე მიზნით ნებისმიერი სხვა კონტრაქტი უცხო ქვეყნის სახელმწიფო და კერძო ცენტრალურ საკლირინგო დაწესებულებებთან როგორც თავისი სახელით, ისე საქართველოს სახელითა და დავალებით. 

    მუხლი 63. კლირინგის, ანგარიშსწორების, საგადახდო მომსახურებისა და საგადახდო სისტემების მექანიზმი

1. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია, თავისი შეხედულებისამებრ შეიმუშაოს და გამოსცეს კლირინგის, ანგარიშსწორების, საგადახდო მომსახურებისა და საგადახდო სისტემების მარეგულირებელი სამართლებრივი აქტები, დაადგინოს შესაბამისი წესები და მოთხოვნები, ორგანიზება გაუწიოს საქართველოში საგადახდო სისტემების შექმნასა და დანერგვას, მართოს და უზრუნველყოს ამ სისტემების მომსახურება და ადმინისტრირება, დაეხმაროს სხვა ბანკებს საგადახდო სისტემების შექმნაში, ზედამხედველობა გაუწიოს საქართველოში მოქმედ საგადახდო სისტემებს და საგადახდო მომსახურებას.

2. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია თავის ფასიანი ქაღალდების ანგარიშსწორებისა და დეპოზიტარის სისტემაში დაუშვას საქართველოში გამოშვებული ფასიანი ქაღალდები, ამ სისტემის მეშვეობით უზრუნველყოს შესაბამისი ანგარიშსწორება, ფასიანი ქაღალდების ფლობისა და ფასიანი ქაღალდებით განხორციელებულ ტრანზაქციათა ანგარიშსწორების მიზნით ანგარიშები გაუხსნას საქართველოს მთავრობას, უცხო ქვეყნის მთავრობას, ცენტრალურ ბანკს, ცენტრალურ დეპოზიტარს, ანგარიშის მწარმოებელს, კასტოდიანური  მომსახურების  გამწევ  პირს  და  სხვა  ფინანსურ ინსტიტუტს  და ამ მიზნით განსაზღვროს შესაბამისი წესები და კრიტერიუმები.

3. ეროვნულ ბანკს უფლება აქვს, საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ შემთხვევებში განახორციელოს ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო სქემებისა და საინვესტიციო ფონდების სპეციალიზებული დეპოზიტარის უფლებამოსილება.

საქართველოს 2017 წლის 23  დეკემბრის  ორგანული  კანონი №1894    ვებგვერდი, 11.01.2018წ.

საქართველოს 2023 წლის 28 ივნისის ორგანული კანონი №3354 – ვებგვერდი, 18.07.2023წ.

საქართველოს 2023 წლის 16 ნოემბრის ორგანული კანონი №3730 – ვებგვერდი, 07.12.2023წ.

 

თავი XI. ეროვნული ბანკის დამატებითი უფლებები და ძირითადი აკრძალვები

    მუხლი 64. ეროვნული ბანკის უპირატესი და უპირობო უფლება

1. ეროვნულ ბანკს აქვს უპირატესი და უპირობო უფლება, დაიკმაყოფილოს ნებისმიერი მოთხოვნა დაფარვის ვადის დადგომისას მოვალის ანგარიშებზე არსებული სახსრების, სალაროს ნაშთების ან მოვალის საკუთრებაში არსებული მატერიალური აქტივების ხარჯზე. აღნიშნული წესიდან გამონაკლისია ეროვნულ ბანკში სავალდებულო რეზერვების ანგარიშზე არსებული სახსრები.

2. ეროვნულ ბანკს შეუძლია ისარგებლოს არსებული სახსრების თავის ანგარიშზე ჩარიცხვის უპირატესი უფლებით და სხვა აქტივების აუქციონზე გაყიდვის გზით აწარმოოს ამონაგები თანხებიდან კუთვნილი თანხების დაკავება გაყიდვასთან დაკავშირებული ხარჯების გამოკლების შემდეგ. აუქციონის ჩატარების წესებს ადგენს ეროვნული ბანკი. აუქციონის არშემდგარად გამოცხადების შემთხვევაში ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია, მოთხოვნა დაიკმაყოფილოს ქონების პირდაპირ საკუთრებაში მიღებით. შესაბამისი ორგანოები ვალდებული არიან, ეროვნულ ბანკს მისცენ ასეთ ქონებაზე საკუთრების დამადასტურებელი შესაბამისი დოკუმენტი.

3. ამ მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტებით გათვალისწინებული უფლებამოსილებები შეიძლება არ იქნეს გამოყენებული ერთ-ერთ შემდეგ შემთხვევაში:

ა) ეროვნული ბანკის საბჭოს გადაწყვეტილებით ლიკვიდაციის ან დროებითი ადმინისტრაციის რეჟიმში მყოფი ზედამხედველობისადმი დაქვემდებარებული სუბიექტის, აგრეთვე რეზოლუციის რეჟიმში მყოფი კომერციული ბანკის მიმართ;

ბ) ეროვნული ბანკის გადაწყვეტილებით, ამ კანონის 48-ე მუხლის მე-16 პუნქტით გათვალისწინებული თანხის ფარგლებში, ზედამხედველობისადმი დაქვემდებარებული სუბიექტის ლიკვიდაციის პროცესის შეუფერხებლად წარმართვისთვის.

     მუხლი 64​1. მომხმარებლის უფლებების დაცვა 

1. ეროვნულმა ბანკმა შესაბამისი სამართლებრივი აქტით საფინანსო სექტორის წარმომადგენელსა და სესხის გამცემ სუბიექტს შეიძლება დაუდგინოს:

ა) საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 625-ე მუხლის მე-4 ნაწილით, მე-5 ნაწილით (გარდა საპროცენტო სარგებლისა), მე-7 ნაწილითა და მე-8 ნაწილით (წინსწრებით დაფარვის საკომისიოსთვის) და 868-ე მუხლის მე-8 ნაწილით გათვალისწინებულისგან განსხვავებული წესები;

ბ) სესხის/საბანკო კრედიტის გაცემისას ან სახსრების მოზიდვისას  მომხმარებლის უფლებების დაცვის (მათ შორის, მომხმარებლის მიერ ხელშეკრულებაზე უარის თქმისა და მომხმარებლისთვის აუცილებელი ინფორმაციის მიწოდების) წესი;

გ) საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 276-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, მე-300 მუხლის 2​1 ნაწილითა და 301-ე მუხლის 1​2 ნაწილით გათვალისწინებულისგან განსხვავებული წესები ან/და დამატებითი წესები.

2. ამ კანონით გათვალისწინებული უფლებამოსილებიდან გამომდინარე, „მომხმარებლის უფლებების დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული მოთხოვნების დაცვას  (შესრულებას) უზრუნველყოფს ეროვნული ბანკი. ამ მიზნით ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია გამოსცეს სამართლებრივი აქტები, განახორციელოს შესაბამისი ღონისძიებები, გასცეს წერილობითი მითითებები, დააწესოს დამატებითი მოთხოვნები, შესაბამისი შეზღუდვები, გამოიყენოს საზედამხედველო ზომები ან/და სანქციები.

საქართველოს 2016 წლის 29 დეკემბრის ორგანული კანონი  238 -  ვებგვერდი, 13.01.2017წ.

საქართველოს 2018 წლის 21  ივლისის ორგანული  კანონი №3320  –  ვებგვერდი, 07.08.2018წ.

საქართველოს 2022 წლის 12 აპრილის ორგანული კანონი №1477 – ვებგვერდი, 19.04.2022წ.

     მუხლი 642. ეროვნულ ბანკთან არსებული საგადახდო სისტემისა და საგადახდო მომსახურების სფეროში დავების განმხილველი კომისია

1. საგადახდო მომსახურების მომხმარებელსა და საგადახდო მომსახურების პროვაიდერს შორის დავებს, რომლებიც უკავშირდება ამ კანონიდან, „საგადახდო სისტემისა და საგადახდო მომსახურების შესახებ“ საქართველოს კანონიდან, აგრეთვე მათ საფუძველზე მიღებული კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებიდან წარმოშობილ უფლებებსა და ვალდებულებებს, განიხილავს ეროვნულ ბანკთან არსებული, დამოუკიდებელი დავების განმხილველი კომისია (შემდგომ − დავების განმხილველი კომისია). დავების განმხილველი კომისიის მიერ დავის განხილვის დაწყების საფუძველია საგადახდო მომსახურების მომხმარებლის მიერ საგადახდო მომსახურების პროვაიდერის წინააღმდეგ საჩივრის დავების განმხილველი კომისიისთვის წარდგენა და მისი წარმოებაში მიღება.

2. დავების განმხილველი კომისია საჩივრის განხილვისას ხელმძღვანელობს შეჯიბრებითობის, სამართლიანობის, გამჭვირვალობის, ობიექტურობის, მიუკერძოებლობისა და მხარეთა თანასწორობის პრინციპებით.

3. დავების განმხილველი კომისია დავას განიხილავს უსასყიდლოდ.

4. დავების განმხილველი კომისიის შექმნისა და საქმიანობის წესი, ორგანიზაციული სტრუქტურა, მხარეებთან ურთიერთობის წესი, აგრეთვე დავის განხილვასა და გადაწყვეტილების მიღებასთან დაკავშირებული საკითხები რეგულირდება „საგადახდო სისტემისა და საგადახდო მომსახურების შესახებ“ საქართველოს კანონით, ეროვნული ბანკის სამართლებრივი აქტებითა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებით.

5. დავების განმხილველი კომისია უფლებამოსილია დავასთან დაკავშირებით კონსულტაციისთვის ან/და ინფორმაციის (მათ შორის, კონფიდენციალური ინფორმაციის) მისაღებად მიმართოს ეროვნული ბანკის შესაბამის სტრუქტურულ ერთეულს/ერთეულებს.

6. დავების განმხილველი კომისია უფლებამოსილია თავისი ინიციატივით დავის მხარეს/მხარეებს მოსთხოვოს დამატებითი ინფორმაციის ან/და მტკიცებულების (მათ შორის, კონფიდენციალური) წარდგენა. დავების განმხილველ კომისიას აგრეთვე უფლება აქვს, თავისი უფლებამოსილების განხორციელებისთვის საჭირო ინფორმაცია ან/და მტკიცებულება (მათ შორის, კონფიდენციალური) მოსთხოვოს ნებისმიერ ფიზიკურ პირს ან/და კერძო სამართლის იურიდიულ პირს, ასევე იურიდიული პირის სტატუსის არმქონე ორგანიზაციულ წარმონაქმნს.

7. ამ მუხლის მე-6 პუნქტის საფუძველზე მოთხოვნილი ინფორმაციის ან/და მტკიცებულების წარუდგენლობის შემთხვევაში დავების განმხილველი კომისია უფლებამოსილია დააჯარიმოს დამრღვევი, გარდა მომხმარებლისა (მომჩივნისა).

     მუხლი 65. ეროვნული ბანკისათვის აკრძალული საქმიანობა

ამ ორგანული კანონით პირდაპირ გათვალისწინებული განსაკუთრებული შემთხვევების გარდა, ეროვნულ ბანკს ეკრძალება:

ა) განახორციელოს ფინანსური დახმარება ნებისმიერი ფორმით, მათ შორის, პირდაპირი გასესხების, უსასყიდლო სესხის ან პირობითი ვალდებულების კრედიტის ყიდვის, კრედიტში წილობრივი მონაწილეობის გზით ან სხვა ვალდებულებებით თავის თავზე სასესხო ან პირობითი ვალდებულებების აღებით;

ბ) განახორციელოს კომერციული საქმიანობა, შეიძინოს აქციები;

გ) ყიდვის ან იჯარით აღების გზით ან სხვა სახით შეიძინოს სრული ან ნაწილობრივი უფლება უძრავ ქონებაზე, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც აუცილებელი ან მიზანშეწონილია შენობის გამოყენება ადმინისტრაციული საქმიანობისათვის, ოპერაციების ჩატარებისათვის, ამ ორგანული კანონით გათვალისწინებული ამოცანების შესრულებასთან დაკავშირებული სხვა გარემოებისათვის;

დ) გასცეს სესხი საქართველოს მთავრობასა და სახელმწიფო დაწესებულებებზე, გარდა საჯარო სამართლის იურიდიული პირისა – დეპოზიტების დაზღვევის სააგენტოსი.

საქართველოს 2017 წლის 17 მაისის ორგანული კანონი №858 - ვებგვერდი, 02.06.2017წ.

    მუხლი 66. ეროვნული ბანკის განსაკუთრებული უფლებამოსილებები

1. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია:

ა) გასცეს კრედიტები, შეიძინოს წილობრივი მონაწილეობის უფლება ან ნებისმიერი სახით მიიღოს მონაწილეობა ნებისმიერი ორგანიზაციის საქმიანობაში, რომლის მუშაობაც დაკავშირებულია ეროვნული ბანკის ფუნქციებისა და ამოცანების შესრულებასთან;

ბ) განსაზღვროს ეროვნული ბანკის სისტემის იმ მოსამსახურეთა ნუსხა, რომლებსაც უფლება აქვთ, კანონით დადგენილი წესით ატარონ ცეცხლსასროლი იარაღი;

გ) განახორციელოს ოქროს ზოდების დამზადება, შესყიდვა და რეალიზაცია;

დ) თავის მიერ დადგენილი წესით აწარმოოს ოპერაციები ოქროთი ან/და ოქროსთან დაკავშირებული ფინანსური ინსტრუმენტებით. ამ ფინანსურ ინსტრუმენტებზე არ ვრცელდება „ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოქმედება და მათი რეგისტრაცია და მიმოქცევა ხორციელდება ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი წესით;

ე) განახორციელოს ეროვნული ვალუტის პოპულარიზაციისათვის საჭირო ნივთების დამზადება, შესყიდვა და რეალიზაცია;

ვ) მართოს დეპოზიტების დაზღვევის ფონდი;

ზ) საჭიროების შემთხვევაში, ეროვნული ბანკის საბჭოს გადაწყვეტილების საფუძველზე მატერიალურ-ტექნიკური დახმარება გაუწიოს საჯარო სამართლის იურიდიულ პირს – დეპოზიტების დაზღვევის სააგენტოს.

2. ამ მუხლის პირველი პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტის მიზნისათვის მატერიალურ-ტექნიკურ დახმარებად არ მიიჩნევა ფულადი დახმარება, გარდა ამ კანონის 31-ე მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებული სესხისა.

საქართველოს 2010 წლის 23 მარტის ორგანული კანონი №2828 - სსმ I, №19, 13.04.2010 წ., მუხ.102

საქართველოს 2011 წლის 1 ივლისის ორგანული კანონი №5001 - ვებგვერდი, 15.07.2011წ.

საქართველოს 2011 წლის 20 დეკემბრის ორგანული კანონი №5527 - ვებგვერდი, 28.12.2011 წ.

საქართველოს 2012 წლის 25 მაისის ორგანული კანონი №6320 – ვებგვერდი, 12.06.2012წ.

საქართველოს 2017 წლის 17 მაისის ორგანული კანონი №858 - ვებგვერდი, 02.06.2017წ.

     მუხლი 661. ეროვნული გადახდების საბჭო

1. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია საგადახდო სისტემისა და საგადახდო მომსახურების სფეროს განვითარების მიზნით შექმნას ეროვნული გადახდების საბჭო, რომელიც ხელს შეუწყობს ამ სფეროს წარმომადგენლებს, მომხმარებლებს და ამ სფეროსთან დაკავშირებულ სხვა დაინტერესებულ პირებს შორის დისკუსიასა და მჭიდრო თანამშრომლობას. ეროვნული გადახდების საბჭო უფლებამოსილია კოორდინირება გაუწიოს ბაზრის ინიციატივებს და ბაზრის განვითარებისთვის საერთო მიდგომების ჩამოყალიბებას, აგრეთვე ხელი შეუწყოს ამ სფეროში ინოვაციების დანერგვას.

2. ეროვნული გადახდების საბჭოში შეიძლება მონაწილეობდნენ ეროვნული ბანკის თანამშრომლები, მოწვეული პირები და სხვა დაინტერსებული პირები. ეროვნული გადახდების საბჭოს შემადგენლობა და მისი საქმიანობის წესი დგინდება ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის სამართლებრივი აქტით.

1. ეროვნული ბანკი თავისი მოვალეობების შესრულებისას სარგებლობს ავტონომიური (დამოუკიდებელი) რეგლამენტირების უფლებით. ეროვნული ბანკი აწარმოებს ნორმატიული აქტების, დირექტივებისა და მითითებების საჯარო რეგისტრს.

2. ეროვნული ბანკის მიერ შესაბამისი წესით დადგენილი ელექტრონული ანგარიშსწორების ანგარიშებისა და ინფორმაციული უსაფრთხოების საკითხებში განსაზღვრული ფორმატები და სტანდარტები კომერციულ ბანკს, მიკრობანკსა და არასაბანკო სადეპოზიტო დაწესებულებას ინდივიდუალური წესით გადაეცემა. ისინი მოქმედებს ეროვნული ბანკის მიერ განსაზღვრული თარიღიდან.

3. ეროვნული ბანკი, თუ არ არსებობს ნორმატიული აქტის დაუყოვნებლივ ამოქმედების საჭიროება, ნორმატიული აქტის პროექტს სამართლებრივი ექსპერტიზისათვის უგზავნის საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს, გარდა საქართველოს იუსტიციის მინისტრის ნორმატიული აქტით განსაზღვრული შემთხვევებისა.

4. ნორმატიული აქტის დაუყოვნებლივ ამოქმედების საჭიროებას განსაზღვრავს მიმღები (გამომცემი) ორგანო (თანამდებობის პირი). ეროვნული ბანკის მიერ გამოცემული ნორმატიული აქტი სახელმწიფო სარეგისტრაციო კოდის მისანიჭებლად დაუყოვნებლივ, მაგრამ არა უგვიანეს შემდეგი სამუშაო დღისა, გადაეცემა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს. დაუყოვნებლივ ასამოქმედებელი ნორმატიული აქტი ძალაშია მასში მითითებული თარიღიდან.

5. ნორმატიული აქტის დაუყოვნებლივ ამოქმედების ნორმის გამოყენების შემთხვევაში აღნიშნულ ნორმატიულ აქტში ცალკე მუხლით უნდა მიეთითოს ამ აქტის დაუყოვნებლივ ამოქმედების მიზეზები.

6. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია თავისი საქმიანობის პროცესში მატერიალური ან/და ელექტრონული ფორმით (მათ შორის, საარქივო მასალის სახით) შექმნას, მიიღოს, გაგზავნოს, შეინახოს და გასცეს ნებისმიერი დოკუმენტი, რომელსაც შეიძლება სამართლებრივი შედეგები მოჰყვეს, აგრეთვე გამოიყენოს ელექტრონული დოკუმენტბრუნვის სისტემა და ელექტრონული ხელმოწერა ან/და კვალიფიციური ელექტრონული ხელმოწერა. ელექტრონულ დოკუმენტს და მის ამონაბეჭდს აქვს ისეთივე იურიდიული ძალა, როგორიც მატერიალურ დოკუმენტს. ამ პუნქტის მიზნებისათვის ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია სამართლებრივი აქტით განსაზღვროს საკუთარი საქმიანობის მიზნებისათვის ელექტრონული დოკუმენტბრუნვის სისტემისა და ელექტრონული ხელმოწერის გამოყენების პოლიტიკა.

საქართველოს 2011 წლის 20 დეკემბრის ორგანული კანონი №5527 - ვებგვერდი, 28.12.2011 წ.

საქართველოს 2012 წლის 10 აპრილის ორგანული კანონი №6017 – ვებგვერდი, 30.04.2012წ.

    მუხლი 68. ადმინისტრირების ნორმები

1. ეროვნული ბანკისათვის ამ კანონით მინიჭებული უფლებამოსილებები ხორციელდება თანასწორუფლებიანობისა და მიუკერძოებლობის პრინციპების საფუძველზე და შეესაბამება მიღებულ ადმინისტრირების ნორმებს.

2. ეროვნული ბანკი ვალდებულია თავი შეიკავოს ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული უფლებამოსილებების ისეთი მიზნის მისაღწევად გამოყენებისაგან, რომელიც ამ უფლებამოსილებებს არ შეესაბამება, ან გამოიყენოს თავისი უფლებები იმ დონეზე, რომელიც აღემატება შესაბამისი კანონიერი მიზნის მისაღწევად აუცილებელ ღონისძიებებს.

3. ამ კანონის დებულებების შესრულების მიზნით ეროვნული ბანკის გადაწყვეტილებები მიუკერძოებლობის პრინციპს ექვემდებარება. მათი მოტივაცია ობიექტური და რაციონალური უნდა იყოს. ყველა გადაწყვეტილება სამართლებრივი ნორმების დაცვით უნდა სრულდებოდეს და დასახულ მიზნებს უნდა ემსახურებოდეს.

4. ეროვნული ბანკის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის სასამართლოში გასაჩივრების შემთხვევაში მტკიცების ტვირთი ეკისრება მოსარჩელეს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად.

5. ეროვნული ბანკის ადმინისტრაციული აქტის გასაჩივრების შემთხვევაში დაუშვებელია ამ აქტის მოქმედების შეჩერება საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების გამოტანამდე, თუ ეროვნული ბანკი სხვა გადაწყვეტილებას არ მიიღებს.

5 1. ეროვნული ბანკის გადაწყვეტილების გასაჩივრების შემთხვევაში სასამართლო ეყრდნობა ეროვნული ბანკის მიერ განხორციელებულ ხარისხობრივ და რაოდენობრივ შეფასებებს, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც შეფასება აშკარა შეცდომას/ხარვეზს შეიცავს.

52. რეზოლუციის რეჟიმის შემოღების შესახებ ეროვნული ბანკის გადაწყვეტილების, ეროვნული ბანკის მიერ რეზოლუციის რეჟიმში მიღებული გადაწყვეტილების ან საბანკო საქმიანობის ლიცენზიის გაუქმების შესახებ ეროვნული ბანკის გადაწყვეტილების გასაჩივრების შემთხვევაში სასამართლოს მიერ აღნიშნული გადაწყვეტილების გაუქმებისას ეროვნულ ბანკს შეიძლება დაეკისროს მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ზიანის ანაზღაურება, რომელიც არ შეიძლება ანაზღაურდეს სარეზოლუციო ფონდიდან.

6. ეროვნული ბანკის არცერთ მოქმედ ან ყოფილ თანამშრომელს არ დაეკისრება პირადი პასუხისმგებლობა რომელიმე პირის მიმართ რაიმე მოქმედებისთვის ან უმოქმედობისთვის, თუ მან ეს ქმედება ჩაიდინა ან ამ ქმედების ჩადენისგან თავი შეიკავა თავისი მოვალეობების კეთილსინდისიერად შესრულებისას საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად. ეროვნული ბანკი ვალდებულია სამსახურებრივი ვალდებულებების შესრულებასთან დაკავშირებით წარმოშობილ დავაში, თუ მისი მოქმედი ან ყოფილი თანამშრომლის მოქმედება ან უმოქმედობა სამსახურებრივი ვალდებულებების შესრულებით იყო განპირობებული, დაიცვას თანამშრომლის ინტერესები (გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც თანამშრომლის მიმართ დავას ეროვნული ბანკი აწარმოებს), რაც შეიძლება გამოიხატოს თანამშრომლის იურიდიული მომსახურებით უზრუნველყოფით, დავასთან დაკავშირებული ხარჯების ანაზღაურებითა და სხვა ღონისძიებებით, რომლებსაც ეროვნული ბანკი საჭიროდ მიიჩნევს თანამშრომლის ინტერესების დასაცავად. ეს პუნქტი დროებით ადმინისტრატორზე, სპეციალურ მმართველზე, ლიკვიდატორზე, დროებითი ბანკის ადმინისტრატორზე, „იპოთეკით დაცული ობლიგაციების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ პროგრამის ადმინისტრატორსა და პროგრამის ლიკვიდატორზე ვრცელდება მხოლოდ ეროვნული ბანკის მიერ მინიჭებული უფლებამოსილების განხორციელების ფარგლებში.

6 1 (ამოღებულია - 10.03.2017, №436).

62(ამოღებულია - 10.03.2017, №436).

7. ეროვნულ ბანკს სასამართლოს, სხვა ორგანოებისა და პირების წინაშე წარმოადგენს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი, ვიცე-პრეზიდენტები ან მათ მიერ უფლებამოსილი ეროვნული ბანკის მოხელე, ხოლო განსაკუთრებულ შემთხვევაში – სხვა პირი.

8.  (ამოღებულია - 10.03.2017, №436).

 

თავი XII. გარდამავალი და დასკვნითი დებულებები

    მუხლი 69. საქართველოს ეროვნული ბანკისადმი არსებული საქართველოს მთავრობის დავალიანება

საქართველოს ეროვნული ბანკისადმი არსებული საქართველოს მთავრობის დავალიანება (მიღებული კრედიტები და გადაფორმებული სავალო ვალდებულებები), რომელიც წარმოადგენს სახელმწიფო საშინაო ვალს, დაიფაროს 2030 წლის 16 მარტამდე საქართველოს მთავრობასა და საქართველოს ეროვნულ ბანკს შორის გაფორმებული შეთანხმების საფუძველზე, ისე, რომ ყოველწლიურად მოხდეს დავალიანების ერთი ნაწილის გადაფორმება საქართველოს ეროვნული ბანკისათვის განკუთვნილ ერთწლიან, ყოველწლიურად განახლებად სახელმწიფო სავალო ვალდებულებად – სახელმწიფო ობლიგაციად, ხოლო მეორე ნაწილისა – სხვადასხვა ვადის სახელმწიფო ობლიგაციებად ღია ბაზრის ოპერაციებისათვის, რომელთა დაფარვაც განხორციელდეს შესაბამისი წლების საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტებიდან.

    მუხლი 70. გარდამავალი დებულებები

1. ლიკვიდირებულ იქნეს საქართველოს ეროვნულ ბანკთან შექმნილი საჯარო სამართლის იურიდიული პირი – საქართველოს საფინანსო ზედამხედველობის სააგენტო 2009 წლის 1 დეკემბერს.

2. საქართველოს ეროვნული ბანკი რეორგანიზებულ იქნეს.

3. საქართველოს ეროვნული ბანკის რეორგანიზებულმა სტრუქტურულმა ერთეულებმა განახორციელონ საქართველოს საფინანსო ზედამხედველობის სააგენტოს უფლებამოსილებანი.

4. საქართველოს ეროვნული ბანკი არის საქართველოს საფინანსო ზედამხედველობის სააგენტოს სამართალმემკვიდრე.

5. საქართველოს საფინანსო ზედამხედველობის სააგენტოს ბალანსზე რიცხული შენობა-ნაგებობები, ტექნიკური საშუალებები და სხვა ქონება გადაეცემა საქართველოს ეროვნულ ბანკს.

6. საქართველოს საფინანსო სექტორის მარეგულირებელი ნორმატიული აქტები საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ ახალი ნორმატიული აქტების გამოცემამდე ინარჩუნებს იურიდიულ ძალას.

7. საფინანსო სექტორის საქმიანობასთან დაკავშირებით გაცემული ლიცენზიები, ნებართვები და განხორციელებული რეგისტრაციები, რომლებიც არ არის გაუქმებული, ინარჩუნებს იურიდიულ ძალას.

8. ამ ორგანული კანონის ამოქმედებიდან:

ა) საქართველოს ეროვნულმა ბანკმა უზრუნველყოს თავის კომპეტენციაში შემავალი სამართლებრივი აქტების შესაბამისობა ამ ორგანულ კანონთან;

ბ) საქართველოს მთავრობამ უზრუნველყოს საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისობა ამ ორგანულ კანონთან.

9. ამ ორგანული კანონის 25-ე მუხლის მოქმედება არ ვრცელდება საქართველოს ეროვნული ბანკის 2008 საფინანსო წლის წმინდა მოგების განაწილებაზე, რომელიც განიკარგება 2008 წელს მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად.

10. 2014 წლის 1 მარტიდან 2015 წლის 1 ივნისამდე „საინვესტიციო ფონდების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული საზედამხედველო ორგანოს უფლებამოსილებას საინვესტიციო ფონდების მიმართ ახორციელებს საქართველოს ეროვნული ბანკი.

11. საქართველოს პარლამენტის შესაბამისი სამართლებრივი აქტით ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრის დამატებითი სარგოს ოდენობის განსაზღვრამდე ეროვნული ბანკის საბჭო უფლებამოსილია განსაზღვროს ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრის დამატებითი სარგოს ოდენობა.

12. ამ მუხლის მე-11 პუნქტით გათვალისწინებული სამართლებრივი აქტის ამოქმედებამდე ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრის დამატებითი სარგოს ოდენობის დამტკიცების თაობაზე გამოცემული სამართლებრივი აქტები ინარჩუნებს იურიდიულ ძალას.

13. 2019 წლის 1 იანვრიდან 1 თეთრისა და 2 თეთრის ნომინალის მონეტების მიმოქცევასთან დაკავშირებული საკითხები რეგულირდება ეროვნული ბანკის საბჭოს სამართლებრივი აქტით.

 

1. ეს ორგანული კანონი, გარდა პირველი–69-ე მუხლებისა, 70-ე მუხლის მე-3–მე-8 პუნქტებისა, ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე.

2. ამ ორგანული კანონის პირველი–69-ე მუხლები, 70-ე მუხლის მე-3–მე-8 პუნქტები ამოქმედდეს 2009 წლის 1 დეკემბრიდან.

3. 2009 წლის 1 დეკემბრიდან ძალადაკარგულად იქნეს ცნობილი საქართველოს 1995 წლის 23 ივნისის ორგანული კანონი „საქართველოს ეროვნული ბანკის შესახებ“ (საქართველოს პარლამენტის უწყებები, 1994-1995, №№27-30, მუხ. 642).

საქართველოს პრეზიდენტი მ. სააკაშვილი

თბილისი,

2009 წლის 24 სექტემბერი.

№1676–IIს

 

 

ORGANIC LAW OF GEORGIA

ON THE NATIONAL BANK OF GEORGIA

 

Chapter I − General Provisions

 

Article 1 – The National Bank of Georgia

1. The National Bank of Georgia (‘the National Bank’) is the central bank of Georgia, the bank of banks, the banker and the fiscal agent of the Government of Georgia. It is a legal entity under public law. In its activity, the National Bank is guided by the Constitution of Georgia, this Organic Law, and the legislation of Georgia and relies on the procedures and customs accepted in international banking practice. It has the right to independently enter into contracts, independently purchase immovable and movable property, own and dispose of it, appear as a plaintiff and a defendant, and independently perform the functions assigned to it.

2. (Deleted).

3. The National Bank shall be founded by the highest representative body of Georgia.

4. The National Bank shall be located in Tbilisi.

Organic Law of Georgia No 2828 of 23 March 2010 − LHG I, No 19, 13.4.2010, Art. 102

 

Article 2 − Definition of terms

The terms used in this Law have the following meanings:

a) financial sector representative − a commercial bank, microbank, non-bank depository institution, brokerage company, independent securities registrar, central depository, specialised depository, stock exchange, investment fund, asset management company, microfinance organisation, payment system operator, payment service provider, publicly accountable enterprise, foreign currency exchange office;

b) financial sector − a unity of financial sector representatives;

c) commercial bank − a legal person licensed by the National Bank of Georgia that accepts deposits and uses them to conduct on its behalf banking activities defined by the legislation of Georgia;

c1) microbank – a legal entity established legally by a joint stock company holding a license of the National Bank, and carrying out banking activities provided for by the Law of Georgia on the Activities of Microbanks;

d) inflation target − an inflation rate target index to be reached by the National Bank;

e) official exchange rate − an exchange rate established by the National Bank with regard to different currencies, which is used for accounting and other official purposes;

f) state loan – the public debt of Georgia defined under the Law of Georgia on Public Debt, and issued state credit guarantees of Georgia;

g) deposit − monetary funds or other means of payment placed on deposit by a person in a commercial bank, microbank or a non-bank depositary institution, for which a commercial bank or a non-bank depository institution acquires the right of ownership. Funds received in exchange for electronic money shall not be a deposit;

h) currency − banknotes and coins issued by the National Bank and other country’s issuing institutions as a legal tender;

i) counterfeit money − banknotes and coins manufactured in a fraudulent and illegal way, as well as falsified banknotes on which traces of altering the face value can be noticed;

j) emission – putting, by the National Bank, lari banknotes and coins, or securities into circulation;

k) reproduction − producing, in full or parts of, banknotes and coins issued by the National Bank, including producing their individual design elements, colour, size, symbols, or producing an image, by modifying them, in material or non-material form, which might resemble authentic money, or create an impression of authentic money;

l) numismatic value − lari banknotes and coins, reproduced by the National Bank, which are intended for sale or exhibition, as well as banknotes and coins, withdrawn from circulation, or not emitted due to their improper characteristics, and historical banknotes and coins, and their replicas;

m) credit − any commitment related to disbursing monetary funds, based on the principles of redemption, valuation, securing and maturity;

n) clearing (clearing agreement) − Clearing system as defined by the Law of Georgia on Payment Systems and Payment Services;

o) (Deleted – 20.12.2019, No 5687);

p) (Deleted – 20.12.2019, No 5687);

q) (Deleted – 20.12.2019, No 5687);

r) fiscal agent − a person who supports the implementation of the State fiscal policy by organising a payment system and circulation of securities and who represents the State in relations with central banks of other countries and international financial institutions;

s) administrative and capital expenditures − all expenditures, except for those that are directly related to the implementation of monetary policy and exchange rate policy and to provision of cash to the economy;

t) statistics of the financial sector of Georgia − statistics reflecting the stocks and flows of financial assets and liabilities of the national economy, as well as of financial and non-financial assets and liabilities of financial corporations;

u) person − a natural or a legal person, as well as an organisational unit under the legislation of Georgia, which is not a legal person;

v) non-bank depository institution − a legal person, which is not a commercial bank or a microbank and which is authorised to accept deposits and use them to conduct on its behalf a part of banking activities under the legislation of Georgia;

v1) (Deleted – 23.12.2018, No 1894);

w) interim bank – an interim commercial bank set up directly or indirectly by the Ministry of Finance of Georgia and licensed by the National Bank, established for the purposes of transferring the shares, assets, liabilities and/or critical functions of a commercial bank in the resolution mode fully or partly to achieve resolution determined by Article 551 of this Law;

w1) resolution – the application of a resolution mode to a commercial bank by the National Bank within the framework of resolution mandate and the implementation of the resolution powers determined by this Law and the Law of Georgia on Commercial Bank Activities and the application of resolution tools for the purpose of achieving resolution determined by Article 551 of this Law;

x) control − exercising a strong influence, directly or indirectly, independently or jointly with others, by using voting shares (stock, share) or by any other means;

y) controlling person − a person, who exercises control;

z) family member − a person's spouse, minor child or stepchild, as well as a person permanently residing with him/her;

z1) close relative − a person who is a relative falling under the category of first or second heir, according to the Civil Code of Georgia;

z2) public register − a departmental public register of the National Bank in which legal acts of the National Bank are registered and systematised;

z3) external sector statistics − statistics on the balance of payments, international investment climate, foreign debt and official international reserves;

z4) inflation − change in the consumer price index, published by the official agency that produces price statistics;

z5) reserve money − cash issued by the National Bank (excluding the balance of funds at the cash desk of the National Bank), funds in the accounts of commercial banks or microbanks (including commercial banks or microbanks with revoked licences) at the National Bank, denominated in the national currency;

z6) free industrial zone − a zone established according to the Law of Georgia on Free Industrial Zones;

z7) duty-free shop − a customs control zone, for activities of which a permission issued by the Revenue Service is required, and where it is permitted to sell any goods without tariff measures, except for the goods, whose import, export, and sale on the territory of Georgia is prohibited;

z71) bank group – a unity of members of the group that consists of legal persons, such as a commercial bank, a microbank, their head enterprise/enterprises, a subsidiary, affiliated and joint enterprise/enterprises of a commercial bank, a microbank and their head enterprises within and outside the country, which are meanwhile financial institutions and/or legal persons engaged in activities related to banking activities, and/or bank holding companies;

z72) bank holding company – a legal person which directly or indirectly owns more than 50% of stocks/shares of a commercial bank and/or microbank, or controls a commercial bank, a microbank;

z73) affiliated enterprise – an enterprise, which is under major influence of an investor, which implies the right to participate in a decision making related to the financial and operations policy of the enterprise. An affiliated enterprise also involves subsidiaries to the affiliated enterprise;

z74) consolidated supervision – a process of supervision which involves the setting of supervision requirements towards any member of the bank group individually and/or together (jointly) with other members of the bank group for the purpose of facilitating the stability of the banking sector and the process of supervision over a commercial bank/commercial banks, a microbank/microbanks included in the bank group and the exercise of supervision powers/actions;

z75) credit information bureau – an entrepreneurial entity which gathers, keeps, processes and transfers credit information of a person;

z76) administrator – a member of the commercial bank, microbank, microfinance organisation, supervisory board, directorate (board) and/or other persons who directly or indirectly have the authority and responsibility to plan, manage and/or monitor the activities of a commercial bank/microbank/microfinance organisation and whose list of the relevant positions shall be approved by the supervisory board of a commercial bank/microfinance organisation; also in case of another representative of a financial sector – a person who is authorised to undertake liabilities independently and/or jointly with several persons, on behalf of the representative of the financial sector;

z77) loan holding entity – any person or a group of affiliated persons, to which more than 20 natural persons (including individual entrepreneurs) have loan/credit liabilities simultaneously;

z78) joint enterprise – an enterprise in which parties with joint control powers have access to net assets. A joint enterprise also involves subsidiaries to the joint enterprise. For the purpose of this sub-paragraph, joint control involves the joint control under the relevant agreement, which exists only when the making of decision regarding the relevant activities requires joint consent of parties who hold joint control powers.

z79) a group of affiliated persons – a group of persons who hold 50% or more than 50% of shares in the same enterprise and/or in the enterprise of each other, and /or own head enterprises (head organisations) of each other, and/or their subsidiary enterprises and/or affiliated enterprises and/or joint enterprises, and/or shall include the persons who are the first and second degree heirs of each other by law;

z710) pension fund – the Legal Entity under Public Law (LEPL) called the Pension Fund of Georgia determined by the Law of Georgia on Funded Pensions.

z711) virtual asset – a digital representation of value that is interchangeable and non-unique, can be digitally traded or transferred, and can be used for investments and/or payment purposes. A virtual asset does not include digital representation of fiat currencies, securities, or other financial instruments.

z712) convertible virtual asset – a virtual asset that has an equivalent value on the market, in national or foreign currency, in another virtual asset, and/or a financial instrument in which it can be exchanged.

z713) virtual asset services – exchange (including via kiosks) between convertible virtual asset and fiat currencies (national or foreign), between one or more forms of virtual assets, between convertible virtual asset and financial instrument; transfer of convertible virtual asset; safekeeping and/or administration of convertible virtual asset or of the instrument enabling control over virtual asset; portfolio management of convertible virtual assets (excluding collective portfolio management); administration of the trading platform of the convertible virtual assets; lending of convertible virtual asset; Initial Coin Offering of convertible virtual asset and/or service related to initial coin offering.

z714) Virtual Asset Service Provider (VASP) – a person who provides virtual asset service for the benefit of another person.

z715) financial conglomerate – financial conglomerate as determined by the Law of Georgia on Supplementary Supervision of Regulated Undertakings in a Financial Conglomerate.

Organic Law of Georgia No 3702 of 12 October 2010 − LHG I, No 56, 20.10.2010, Art. 363

Organic Law of Georgia No 5001 of 1 July 2011 − website, 15.7.2011

Organic Law of Georgia No 5946 of 27 March 2012 − website, 12.4.2012

Organic Law of Georgia No 6320 of 25 May 2012 − website, 12.6.2012

Organic Law of Georgia No 6305 of 25 May 2012 − website, 12.6.2012

Organic Law of Georgia No 353 of 20 March 2013 − website, 4.4.2013

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

Organic Law of Georgia No 1894 of 23 December 2017 − website, 11.1.2018

Organic Law of Georgia No 3264 of 21 July 2018 − website, 6.8.2018

Organic Law of Georgia No 3320 of 21 July 2018 − website, 7.8.2018

Organic Law of Georgia No 5654 of 20 December 2019 – website, 31.12.2019

Organic Law of Georgia No 5687 of 20 December 2019 – website, 31.12.2019

Organic Law of Georgia No 6816 of 14 July 2020 – website, 22.7.2020

Organic Law of Georgia No 1790 of 9 September 2022 – website, 23.9.2022

Organic Law of Georgia No 1799 of 9 September 2022 – website, 23.9.2023

Organic Law of Georgia No 1810 of 9 September 2022 – website, 23.9.2023

Organic Law of Georgia No 2627 of 22 February 2023 – website, 10.3.2023

Organic Law of Georgia No 3354 of 28 June 2023 – website, 18.7.2023

Organic Law of Georgia No 3773 of 29 November 2023 – website, 19.12.2023

Organic Law of Georgia No 3944 of 15 December 2023 – website, 27.12.2023

Organic Law of Georgia No 4326 of 27 June 2024 – website, 10.7.2024

 

Article 3 − Objectives and functions of the National Bank

1. The main objective of the National Bank shall be to ensure price stability.

2. The National Bank shall ensure stability and transparency of the financial system and facilitate sustainable economic growth in the country, if this is possible without posing a threat to attaining its main objective.

3. The functions of the National Bank shall be to:

a) develop and implement a monetary policy and exchange rate policy, according to basic directions defined by the Parliament of Georgia;

b) implement supervision of the financial sector;

c) ensure the functioning of the monetary system;

d) own, keep and dispose of the official international reserves;

e) act as a banker and a fiscal agent of the Government of Georgia;

f) facilitate secure, sustainable and effective functioning of the payment system;

g) issue currency of Georgia;

h) produce and disseminate the financial and external sector statistics of the country, according to the international standards and methodologies;

i) (Deleted − 29.5.2014, No 2465);

i1) carry out the resolution of a commercial bank;

i2) participate in the preparation for the crisis situations and crisis management;

j) perform other functions defined by this Organic Law.

Organic Law of Georgia No 6305 of 25 May 2012 − website, 12.6.2012

Organic Law of Georgia No 2465 of 29 May 2014 − website, 2.6.2014

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

Organic Law of Georgia No 5654 of 20 December 2019 – website, 31.12.2019

 

Article 4 − Independence of the National Bank

1. The National Bank shall be independent in its activity. Legislative, executive and other bodies may not intervene in its activity or monitor it except as provided under the Constitution of Georgia and this Organic Law.

2. The National Bank shall be economically independent and shall provide for all its expenses. The National Bank shall not be liable for the obligations of the State of Georgia. The State of Georgia shall not be liable for the obligations of the National Bank except as provided in this Organic Law.

3. The National Bank, its assets, property and income, as well as activities and transactions it carries out, shall be exempt from all state taxes, state charges, fees and state duties.

Organic Law of Georgia No 2828 of 23 March 2010 − LHG I, No 19, 13.4.2010, Art., 102

Organic Law of Georgia No 5001 of 1 July 2011 − website, 15.7.2011

Organic Law of Georgia No 6017 of 10 April 2012 − website, 30.4.2012

 

Article 5 − International cooperation

1. The National Bank shall, within the scope of its authority, represent Georgia at international meetings, all boards and organisations.

2. The National Bank shall, within the scope of its authority, cooperate with the bodies of other countries which have the similar functions as the National Bank. Such cooperation may comprise the coordination of the measures related to the supervision and resolution, as well as the exchange of information (including confidential information) provided that the parties keep the information, obtained in this way, confidential.

21. When the grounds for resolution exist, the National Bank may carry out resolution powers for the purpose of supporting the resolution or its equivalent process carried out by the relevant body of another country. The National Bank shall not carry out the resolution powers provided for by this paragraph if they may pose a threat on the financial stability, fiscal system, and public interest and/or if the interests of the creditors of a commercial bank are not protected equally.

3. The National Bank may provide banking services to a foreign government, central bank, and monetary authorities, as well as an international organisation whose member the National Bank or the State of Georgia is.

4. Being the representative of Georgia, the National Bank may undertake obligations and carry out operations related to participation of Georgia in the activities of international organisations.

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

Organic Law of Georgia No 5654 of 20 December 2019 – website, 31.12.2019

 

Chapter II − Organising and Managing the National Bank

 

Article 6 − Organising the National Bank

1. The National Bank is a unified centralised system.

2. The National Bank shall, on the basis of this Law, define procedures for establishing, functioning and abolishing its structural units.

Organic Law of Georgia No 2465 of 29 May 2014 − website, 2.6.2014

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

 

Article 7 − Managing the National Bank

1. The supreme body of the National Bank shall be the Board of the National Bank which consists of nine members. If there are fewer than five members on the Board, the Board of the National Bank shall not be authorised to perform its functions. In this case, the vacancy (vacancies) shall be filled not later than two months after occurrence of this fact.

2. Members of the Board of the National Bank shall be citizens of Georgia or of a foreign country, professionals in economics, finance or other appropriate fields, and shall be distinguished by their integrity. The number of professionals in other relevant fields (except for economics and finance) on the Board of the National Bank shall not exceed two.

21. A member of the Board of the National Bank may not be a person who is convicted of a serious or grave crime (including for terrorism financing and/or illicit income legalisation), or of other economic crimes.

3. The chairperson of the Board of the National Bank shall be the President of the National Bank. Apart from the chairperson of the Board, first Vice-president of the National Bank, two Vice-presidents and other members of the Board shall be on the Board of the National Bank.

4. The Parliament of Georgia shall, on the recommendation of the President of Georgia, elect members of the Board of the National Bank for a period of seven years, in accordance with procedures provided for by the rules of procedure of the Parliament of Georgia.

5. A member of the Board of the National Bank may be dismissed only under Article 48 of the Constitution of Georgia, by decision of the Parliament of Georgia.

6. A member of the Board of the National Bank may be re-elected. In the case of the termination of the Board member’s term of office ahead of time, a new member to replace him/her shall be elected for the full term of office of a Board member.

7. President of the National Bank shall be appointed from among the Board members of the National Bank, and dismissed by the President of Georgia upon recommendation of the Board of the National Bank. Vice-presidents of the National Bank shall be appointed and dismissed by the Board of the National Bank upon recommendation of the President of the National Bank and in the case provided for by paragraph 8 of this article, upon the recommendation of at least two members of the Board of the National Bank.

8. The President of the National Bank shall be dismissed if he/she:

a) is not a member of the Board of the National Bank anymore;

b) has lost the right to hold the position of a Board member of the National Bank according to Article 13 of this Organic Law;

c) is unable to perform his/her duties due to his/her health status;

d) dies.

9. Vice-presidents of the National Bank shall be dismissed according to the rule defined in paragraph 8 of this article.

10. A member of the Board of the National Bank, except for the President and Vice-presidents of the National Bank, shall not be a public servant.

Organic Law of Georgia No 6017 of 10 April 2012 − website, 30.4.2012

Organic Law of Georgia No 3359 of 20 March 2015 − website, 31.3.2015

Organic Law of Georgia No 101 of 16 December 2016 – website, 20.12.2016

Organic Law of Georgia No 1894 of 23 December 2017 − website, 11.1.2018

Organic Law of Georgia No 3380 of 5 September 2018 − website, 21.9.2018

Organic Law of Georgia No 3904 of 6 December 2018 − website, 14.12.2018

Organic Law of Georgia No 6492 of 25 June 2020 – website, 2.7.2020

Organic Law of Georgia No 3114 of 13 June 2023 – website, 20.6.2023

 

Article 8 − Board of the National Bank

The Board of the National Bank shall manage and supervise the activity of the National Bank.

 

Article 9 − Powers of the Board of the National Bank

The Board of the National Bank shall be authorised to:

a) review and approve the key principles of managing and disposing of international reserves;

b) establish the procedure for determining the official exchange rate of the national currency to foreign currencies;

c) approve the budget of administrative and capital expenditures of the National Bank;

d) create special reserves;

e) review, approve and submit to the Parliament of Georgia an annual report and financial statements of the National Bank;

f) issue legal acts;

g) (Deleted – 3.9.2015, No 4188);

g1) determine main fields of supervision and regulation of activities of the financial sector;

h) approve the organisational structure and the Regulations of the National Bank;

h1) appoint the members of the dispute resolution commission in the field of payment system and payment services in the National Bank, including the chairman of the commission, and determine the matters related to the activity of this commission;

i) perform other functions set forth in this Organic Law.

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

Organic Law of Georgia No 1810 of 9 September 2022 – website, 23.9.2023

 

Article 10 − Determination of the amount of an extra salary for a Board member of the National Bank

The amount of an extra salary for a Board member of the National Bank may not be smaller than an average salary in the National Bank. The amount of an extra salary for a Board member of the National Bank shall be determined by the Parliament of Georgia.

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Organic Law of Georgia No 101 of 16 December 2016 – website, 20.12.2016

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

 

Article 11 − Resignation of a member of the Board of the National Bank

1. A member of the Board of the National Bank may resign, if he/she submits a written application to the Chairman of the Parliament of Georgia at least two months before resigning.

2. A member of the Board of the National Bank shall be considered to have resigned from the date indicated in the application.

 

Article 12 − Meeting of the Board of the National Bank

1. The President of the National Bank, and in his/her absence − the Acting President, shall conduct meetings of the Board of the National Bank.

2. As a rule, the President or the Acting President of the National Bank shall convene meetings of the Board of the National Bank. Meetings may be convened at any time on the basis of the written request of two members of the Board.

3. Each member of the Board of the National Bank shall have one vote. A meeting shall be authorised if attended by more than half of the Board members of the National Bank, of which one shall be the President or the Acting President of the National Bank.

4. A resolution of the Board of the National Bank shall be adopted at a meeting of the Board by a simple majority of those present and voting. Only Board members participating in the meeting shall have the right to vote. In the case of equal votes, the vote of the President of the National Bank shall be decisive, and in the case of his/her absence − the vote of the Acting President.

5. The Board of the National Bank shall determine the rules and procedures for holding a meeting of the Board of the National Bank.

6. A meeting of the Board of the National Bank shall be held at least quarterly.

7. A meeting of the Board of the National Bank may also be held by means of electronic communication.

8. The Board of the National Bank may take a decision to declare a meeting closed.

 

Article 13 − Conflict of interests of the Board members of the National Bank

1. A member of the Board of the National Bank (except for the President and Vice-presidents) may not at the same time be a state employee, a state political official, a political official, a public servant, head of a legal entity, an employee of a representative of the financial sector of Georgia or of a related legal entity.

2. The President and Vice-presidents of the National Bank are state employees.

3. A member of the Board of the National Bank and his/her family members may not be a partner of a representative of the financial sector of Georgia or of a legal entity related to it.

Organic Law of Georgia No 4387 of 27 October 2015 − website, 11.11.2015

Organic Law of Georgia No 101 of 16 December 2016 – website, 20.12.2016

 

Article 14 − Further employment of the Board member of the National Bank

1. In the case of expiration of the term of membership in the Board of the National Bank, or dismissal from the membership with the Board of the National Bank, the President and Vice-presidents of the National Bank may not work in the financial sector of Georgia for six months.

2. In the case of expiration of the term of membership with the Board of the National Bank or dismissal from the membership in the Board of the National Bank, the President and Vice-presidents of the National Bank shall retain their official salaries for six months.

 

Article 15 − Powers of the President of the National Bank

1. The President of the National Bank shall:

a) manage the activity of the National Bank;

b) represent the National Bank before third parties;

c) appoint and dismiss employees of the National Bank;

d) distribute duties between the President and Vice-presidents of the National Bank, as well as among the officers of the National Bank;

e) be authorised to attend the meetings of the Government of Georgia without the right to vote;

f) determine the staff list of the National Bank and amounts of employees' official salaries, as well as the amount of fringe benefits of any kind;

f1) define a unified procedure for record-keeping at the National Bank;

g) issue legal acts;

g1) determine the volume of additional benefits for the partial compensation of the life and health insurance of a member of the Board of the National Bank;

h) set up advisory and consultative bodies (committee, commission);

h1) (Deleted – 10.3.2017, No 436);

i) perform other functions defined by this Organic Law.

2. First Vice-president shall perform the duties of the President of the National Bank in his/her absence and if he/she is unable to exercise the powers, the Board of the National Bank shall assign the duties of the President of the National Bank to one of the Vice-presidents.

Organic Law of Georgia No 5001 of 1 July 2011 − website, 15.7.2011

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

Organic Law of Georgia No 4498 of 17 April 2019 − website, 24.4.2019

Organic Law of Georgia No 3114 of 13 June 2023 − website, 20.6.2023

 

Article 151 – Human resources management powers

1. Only the National Bank shall be empowered to:

a) determine basic, special and additional qualification requirements for being employed by the National Bank; select a person for the appointment to a position in the National Bank and appoint him/her to a position; promote a person to a higher position, determine the period of prior notification of the National Bank, which shall not exceed 30 working days, in the case of the release of an employee of the National Bank on the basis of his/her personal application;

b) determine procedures for sending employees of the National Bank to official missions, for compensation of expenses related to official missions, and determine the amount of compensation within the standards existing in the public service;

c) determine general codes of conduct and ethics of the National Bank.

2. Procedures and conditions for organising a competition for the employment in the National Bank, and procedures for the creation of competition commission and its rules of activities shall be determined by a legal act of the National Bank.

3. Procedures for the promotion of employees of the National Bank, professional skills and qualification raising, for incentives, premiums, for moving to another position, and for the release of employees from occupied positions on the basis of the personal application, shall be determined by a legal act of the National Bank.

4. The legal acts related to matters referred to in this article shall be issued by the President of the National Bank.

Organic Law of Georgia No 4498 of 17 April 2019 − website, 24.4.2019

 

Article 16 – (Deleted)

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

 

Article 161 – Financial sector supervision committee of the National Bank

1. The financial sector supervision committee of the National Bank shall be established on the basis of an order of the President of the National Bank. The members of the financial sector supervision committee of the National Bank shall be the President of the National Bank, respective Vice-president, and the heads of the relevant structural units of the National Bank. On the basis of a decision of the President of the National Bank, the members of the financial sector supervision committee may be other employees of the National Bank, as well as invited persons.

2. The function of the financial sector supervision committee shall be the development and implementation of the policy for supervising and regulating activities of the financial sector.

3. The financial sector supervision committee shall be authorised to:

a) review and develop legal acts related to the regulation of financial supervision;

b) review comments from the representatives of the financial sector regarding the measures taken by the relevant structural units of the National Bank;

c) review specific cases under the supervision of financial sector and make relevant decisions;

d) request the structural units of the National Bank and obtain information related to the issues of the field of the activity of the Financial Sector Supervision Committee.

4. A decision of the financial sector supervision committee shall be provided to the President of the National Bank as recommendation, and on the basis of the final decision of the president, the National Bank shall issue legal acts.

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

Organic Law of Georgia No 5654 of 20 December 2019 – website, 31.12.2019

 

Article 162 – Resolution Committee of the National Bank

1. The Resolution Committee of the National Bank (‘the Resolution Committee’) shall be established upon the order of the President of the National Bank. The Resolution Committee shall consist of the President of the National Bank and the Vice Presidents of the National Bank. By the decision of the Resolution Committee, the Resolution Committee may also include the chairpersons of the relevant structural units of the National Bank. In addition, the meeting of the Resolution Committee may be attended by other employees of the National Bank and/or invited persons if their attendance is necessary to make an informed decision on the matter. Only the President of the National Bank and the Vice-presidents of the National Bank shall be entitled to vote in the decision-making process of the Resolution Committee. The Resolution Committee shall be chaired by the President of the National Bank. The composition and procedure for activity of the Resolution Committee shall be determined by the legal act of the President of the National Bank.

2. The Resolution Committee shall approve the resolution plans developed by the National Bank, makes decisions on the application of the resolution mode to a commercial bank, as well as on exercising the resolution powers determined by this Law and the Law of Georgia on Commercial Bank Activities against a commercial bank in the resolution mode. For this purpose, the legal act of the President of the National Bank shall be issued.

3. The Resolution Committee shall report to the Board of the National Bank once a year and/or upon the request of Board, on decisions made related to the resolution, resolution powers exercised and the current situation.

4. The National Bank shall ensure the operational independence from the resolution functions, supervisory functions and other functions, including organizational arrangements, for the purpose of the elimination of the conflict of interests.

Organic Law of Georgia No 5654 of 20 December 2019 – website, 31.12.2019

 

Article 17 − Monetary Policy Committee of the National Bank

1. The President of the National Bank shall, by an order, set up the Monetary Policy Committee of the National Bank. Members of the Monetary Policy Committee shall be the President of the National Bank, all Vice-presidents, and heads of the respective structural units of the National Bank. By decision of the President of the National Bank, other employees of the National Bank and invited persons may be members of the Monetary Policy Committee.

2. The function of the Monetary Policy Committee shall be to develop and implement the monetary policy and the exchange rate policy.

3. The Monetary Policy Committee shall be authorised to:

a) develop the monetary policy and the exchange rate policy of the country;

b) define procedures for the open market and for other monetary, credit and currency operations, for calculation and observance of the emission and circulation of own securities, and the minimum reserve requirements;

c) set interest rates on loans, deposits and other monetary operations of the National Bank, except for loans of last resort;

d) (Deleted – 3.9.2015, No 4188);

d1) determine norms of minimum reserve requirements;

e) perform other duties related to the monetary policy and the exchange rate policy.

4. The decision of the Monetary Policy Committee regarding the monetary policy shall be based on maintaining the inflation target over the medium term, while achieving short-term goals, that might affect the price stability over the medium term, shall not be decisive.

5. The decision of the Monetary Policy Committee shall be submitted to the President of the National Bank as a recommendation, and, based on the final decision of the President, the National Bank shall issue legal acts.

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

Organic Law of Georgia No 1894 of 23 December 2017 − website, 11.1.2018

Organic Law of Georgia No 6492 of 25 June 2020 – website, 2.7.2020

Organic Law of Georgia No 3114 of 13 June 2023 – website, 20.6.2023

 

Article 171 – Audit committee within the Board of the National Bank

1. An audit committee within the Board of the National Bank shall consist of three non-executive members of the Board of the National Bank. A member of the audit committee shall be elected during the term of office of the member of the Board of the National Bank.

2. The members of the audit committee and the chairperson of the audit committee shall be approved by the Board of the National Bank.

3. The audit committee shall, within the powers delegated by the Board of the National Bank, review and supervise the matters related to financial reporting, risks management, internal control system, internal audit activities and auditing services of the National Bank.

4. Activities of the audit committee shall be determined by the regulation of the audit committee within the Board of the National Bank of Georgia, which shall be approved by the Board of the National Bank.

Organic Law of Georgia No 1894 of 23 December 2017 − website, 11.1.2018

Organic Law of Georgia No 2627 of 22 February 2023 – website, 10.3.2023

 

Article 18 − Internal Audit Service of the National Bank

1. The Board of the National Bank shall appoint and dismiss the Head of the Internal Audit Service of the National Bank by majority of members present and voting at a meeting. The Head of the Internal Audit Service shall be appointed for a period of seven years. He/she may be reappointed.

2. The Head of the Internal Audit Service of the National Bank shall be a citizen of Georgia, a professional in the field of economy and/or finances, and/or banking activities and shall be highly honoured.

3. The Head of the Internal Audit Service of the National Bank may not be a person who is convicted of serious or grave crime (including of terrorism financing and/or illicit income legalisation), or of other economic crime.

4. The Head of the Internal Audit Service of the National Bank shall resign if:

a) his/her 7-year term of office has expired;

b) he/she has resigned from the position on the basis of the personal application, upon one month’s notice to the President of the National Bank;

c) he/she has been affected by the conflict of interest referred to in Article 20 of this Law;

d) he/she has died.

5. The Head of the Internal Audit Service of the National Bank may be released from the position if he/she fails to exercise his/her authority for four consecutive months due to his/her health condition.

6. The Head of the Internal Audit Service of the National Bank shall be accountable before the Board of the National Bank and the Audit Committee within the system of the Board of the National Bank.

7. The functions of the Internal Audit Service shall be to:

a) periodically audit internal control systems and operations of the National Bank;

b) prepare a progress report and develop recommendations on budget and accounting procedures and internal control systems, to report to the Board of the National Bank;

c) audit periodical financial statements and related documents of the National Bank.

Organic Law of Georgia No 1894 of 23 December 2017 − website, 11.1.2018

 

Article 181 – (Deleted)

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

 

Article 19 − Remuneration of labour of the personnel of the National Bank

1. The amount of remuneration of labour of the employees of the National Bank shall be in line with the level of remuneration across the banking system of Georgia. The amount of remuneration of temporary employees shall be set on the basis of a contract.

11. (Deleted – 10.3.2017, No 436).

2. The amount of official salaries, bonuses and other payments to be paid by the National Bank shall not depend on the net income of the National Bank.

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

 

Article 20 − Professional secrecy and conflict of interests

1. Present or former members of the Board of the National Bank, employees or auditors of the National Bank may not allow the access of an unauthorised person to confidential information, as well as disclose, disseminate or use such information for personal purposes.

2. (Deleted − 29.5.2014, No 2465).

3. Information on accounts and/or transactions of natural and legal persons, or on third parties, may be provided only based on a court decision, except for the provision of information to the LEPL Deposit Insurance Agency in the case provided for by the Law of Georgia on Deposits Insurance System, the provision of information to a supervisory body within the scope of Law of Georgia on Supplementary Supervision of Regulated Undertakings in a Financial Conglomerate, and except for the cases provided for by this Law.

4. Information under paragraph 3 of this article shall be provided to persons who are authorised to implement the acts subject to enforcement under the Law of Georgia on Enforcement Proceedings, during their enforcement.

41. The information determined by the Law of Georgia on Official Statistics shall be provided to the LEPL the National Statistics Office only within the scope of the same Law and in accordance with the procedure determined by the legislation of Georgia.

5. Based on the monetary policy, statistical objectives and/or the objectives of the stability of financial sector, by the decision of the Board of the National Bank, any information available at the National Bank may be declared confidential for a certain reasonable period of time. The Board of the National Bank shall define the list of such information, the time frame of restriction and the procedures for providing such information.

51. (Deleted − 10.3.2017, No 436).

52. (Deleted − 10.3.2017, No 436).

6. The President of the National Bank, the Vice-president of the National Bank, and an employee of a structural unit of the National Bank supervising the financial sector under this Law or carrying out the resolution or liquidation, may not be an employee of a financial sector representative or of a related legal entity, a direct or indirect shareholder, a member of the supervisory board or of the board of directors. An employee of a structural unit of the National Bank may be appointed as a temporary administrator, liquidator or special manager, also as an administrator or a liquidator of a programme provided for by the Law of Georgia on Mortgage-Backed Bonds. If a family member or a close relative of an employee of a structural unit of the National Bank, who supervises the financial sector under this Law, is a holder of more than 10 % of the shares of a person under supervision and regulation of the National Bank or of a related person, or is a member of the supervisory board or the board of directors, he/she shall submit a written statement to the National Bank under the procedure established by the National Bank. He/she may not participate in resolving issues related to such person. An employee of the National Bank may not be charged with supervision or resolution of a person whose shareholder or whose member of the supervisory board or the board of directors is his/her family member or a close relative.

7. An employee of the National Bank may not receive any material or other benefits, by abusing his/her office, from a person under the supervision and regulation of the National Bank, or from a person related to it, on his/her behalf or on behalf of another person, with whom he/she is connected as a close relative, or through work or financial relations.

8. A member of the Board of the National Bank, an employee of the National Bank shall, under the procedure established by the National Bank, be obliged to notify the National Bank about his/her or his/her family member's as a natural person’s loan or another material liability, which in total exceeds GEL 10 000, to a financial sector representative.

9. The members of the Board of the National Bank and employees of the National Bank shall not be entitled to act on the basis of the instructions related to official activities that have been taken from any other party except for the National Bank.

Organic Law of Georgia No 2465 of 29 May 2014 − website, 2.6.2014

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

Organic Law of Georgia No 858 of 17 May 2017 − website, 2.6.2017

Organic Law of Georgia No 1894 of 23 December 2017 − website, 11.1.2018

Organic Law of Georgia No 5654 of 20 December 2019 – website, 31.12.2019

Organic Law of Georgia No 2137 of 30 November 2022 – website, 16.12.2022

Organic Law of Georgia No 2627 of 22 February 2023 – website, 10.3.2023

Organic Law of Georgia No 2997 of 31 May 2023 – website, 13.6.2023

Organic Law of Georgia No 3773 of 29 November 2023 – website, 19.12.2023

 

Chapter III − Financial Provisions

Article 21 − Capital of the National Bank

1. The capital of the National Bank shall consist of the charter capital and the general reserve fund.

2. The charter capital of the National Bank shall be GEL 15 000 000.

3. The source of the growth of the National Bank charter capital shall be its net profits.

 

Article 22 − General reserve fund of the National Bank

1. The general reserve fund of the National Bank shall be formed from the annual net profits, according to the distribution provided in Article 25 of this Organic Law.

2. The general reserve fund of the National Bank may be used only to counteract the National Bank’s net loss.

3. In order to facilitate the stability and transparency of the financial system, and sustainable economic growth in the country, the Board of the National Bank of Georgia shall be authorised to decide on the distribution of sums in the reserve fund.

Organic Law of Georgia No 2186 of 1 December 2009 − LHG I, No 40, 7.12.2009, Art., 287

 

Article 23 − Special reserves of the National Bank

1. By decision of the Board of the National Bank, the National Bank’s net profits may be used to form:

a) a reserve for counteracting losses expected due to a change in the national currency exchange rate against foreign currencies;

b) a reserve for counteracting losses caused by a change in the price of assets;

c) other special reserves.

2. Special reserves shall be used for counteracting the respective loss.

 

Article 24 − Calculation of the net profits of the National Bank

The net profits of the National Bank for each financial year shall be calculated according to international accounting standards and financial reporting standards as the sum of net unrealised profit or loss, as a result of net operating profits or losses and revaluation. The net operating profit or loss shall be calculated by deducting operating expenses intended for conducting the main activity from the amount of income of the reporting year.

 

Article 25 − Distribution of the net profits of the National Bank

If the National Bank has net profits at the completion of a financial year, it shall be distributed in the following sequence:

a) If net profits consist of net operating profits and net unrealised profits obtained as a result of revaluation, the unrealised profits obtained as a result of revaluation shall be transferred to the revaluation reserve. If net profits include revaluation of unrealised losses, it shall be compensated from the revaluation reserve account. If net profits consist of net operating losses and net unrealised profits obtained as a result of revaluation, net profits shall be transferred to the revaluation reserve.;

b) The remaining amount of net profits shall be used to fill the general reserve fund of the National Bank, until its volume equals 15% of the amount of the reserve fund at the end of the financial year. The Board of the National Bank of Georgia shall be authorised to decide to use the remaining net profits to fill the general reserve fund of the National Bank, until its volume is less than 15% of the amount of the reserve fund at the end of the financial year.

c) The remaining net profits for the financial year must be transferred to the account of the Ministry of Finance of Georgia within six months after completion of the financial year of the National Bank.

Organic Law of Georgia No 2186 of 1 December 2009 − LHG I, No 40, 7.12.2009, Art., 287

 

Article 26 − Distribution of net losses of the National Bank

1. If the National Bank incurs a net loss in any financial year, it shall be distributed as follows:

a) If the net loss consists of net operating losses and net revaluation unrealised losses, the amount of net operating losses shall be added to the general reserve fund, and the amount of revaluation unrealised losses shall be distributed among the revaluation reserve accounts. If after such distribution the revaluation reserve accounts become negative, the negative balance shall be distributed to the general reserve fund.

b) If a net loss consists of the sum of net operating profits and a greater net revaluation unrealised losses, the revaluation loss shall be compensated from the revaluation reserve accounts. The remaining losses shall be distributed to the general reserve fund.

c) If the net loss consists of net operating losses and net revaluation unrealised profits, the losses shall be added to the general reserve fund.

d) If after the above distribution the capital of the National Bank becomes smaller than the charter capital, in order to cover the deficit (to fill the charter capital of the National Bank) the Ministry of Finance of Georgia shall transfer to the ownership of the National Bank the circulating (market) government bearer bonds, under terms and conditions similar to those of other government securities.

2. The Ministry of Finance of Georgia shall unconditionally issue the securities defined by paragraph (1)(d) of this article, within five months after the completion of the financial year of the National Bank. After having been issued, these securities shall be reflected in the State Budget of Georgia.

 

Chapter IV − Monetary Credit Functions and Operations of the National Bank

 

Article 27 − Own securities of the National Bank

In order to implement monetary policy, the National Bank shall be authorised to issue its own securities under procedures and terms established by it.

 

Article 28 − Open market operations

When implementing monetary policy, the National Bank shall be authorised to perform open market operations with government securities, the securities issued by the National Bank, and the securities issued by international financial institutions, by way of direct purchase or sale thereof or under the condition of their further alienation or repurchase (repo and reverse repo operations).

Organic Law of Georgia No 3944 of 15 December 2023 – website, 27.12.2023  

 

Article 29 – Minimum reserve requirements

1. The National Bank may set for commercial banks, microbanks and non-bank depository institutions the minimum reserve requirements that are defined by a percentage ratio of attracted funds, and, by decision of the National Bank, may be subject to mandatory retention by the National Bank.

2. The norms of minimum reserve requirements, the procedures for their calculation and compliance, as well as the sanctions for their violation shall be established by the National Bank. A pecuniary penalty imposed as a sanction for the violation of the norms of minimum reserve requirements shall be transferred to the State Budget of Georgia.

3. If minimum reserve requirements are placed in the National Bank, it may decide to pay an interest on the amount of the minimum reserve requirements.

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

Organic Law of Georgia No 2627 of 22 February 2023 – website, 10.3.2023

 

Article 291 – (Deleted)

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

 

Article 30 − Discount transactions of the National Bank

1. The National Bank shall be authorised, by way of purchasing the securities of the Government of Georgia and of the National Bank, to carry out discount transactions with commercial banks, microbanks, non-bank depository institutions and the LEPL Deposit Insurance Agency, under procedures and conditions established by it.

2. The National Bank shall be authorised to alienate securities purchased through discount transactions at its own discretion.

Organic Law of Georgia No 474 of 28 April 2021 – website, 4.5.2021

Organic Law of Georgia No 2627 of 22 February 2023 – website, 10.3.2023

 

Article 31 − Loan and deposit operations of the National Bank

1. Under the procedures and terms set by the National Bank, the National Bank may issue loans to commercial banks, microbanks and non-bank depository institutions that have accounts at the National Bank, secured by respective collateral.

2. The Board of the National Bank shall approve the list of assets to be pledged as collateral for loans.

3. The National Bank shall be authorised to accept deposits under the procedures and conditions set by it.

4. The National Bank may, based on the decision of the board of the National Bank, disburse loan in accordance with the terms set by the National Bank for the LEPL Deposit Insurance Agency.

5. The loan under paragraph 4 of this article shall be disbursed only in the case of strong deficit of liquidity, with the relevant security. Such loan shall be maximally short-term and its term shall not exceed six months, and the interest rate for such loan shall be approximated to the interest rate prevailing on the market and shall be no less than the overnight standing credit rate of the National Bank.

Organic Law of Georgia No 2828 of 23 March 2010 − LHG I, No 19, 13.4.2010, Art., 102

Organic Law of Georgia No 858 of 17 May 2017 − website, 2.6.2017

Organic Law of Georgia No 2627 of 22 February 2023 – website, 10.3.2023

 

Article 32 − Accounts of commercial banks, microbanks, non-bank depository institutions, other financial institutions, the LEPL Deposit Insurance Agency and the Pension Fund, the Resolution Fund at the National Bank

The National Bank shall be authorised to have accounts of commercial banks, microbanks, non-bank depository institutions, significant system participants, the LEPL Deposit Insurance Agency and the Pension Fund, and accept deposits from them under the procedures and conditions established by it. The National Bank shall be authorised to open a bank account, the Resolution Fund, for the resolution purposes of a commercial bank.

Organic Law of Georgia No 6305 of 25 May 2012 − website, 12.6.2012

Organic Law of Georgia No 3264 of 21 July 2018 − website, 6.8.2018

Organic Law of Georgia No 5654 of 20 December 2019 – website, 31.12.2019

Organic Law of Georgia No 474 of 28 April 2021 – website, 4.5.2021

Organic Law of Georgia No 2627 of 22 February 2023 – website, 10.3.2023

Organic Law of Georgia No 4326 of 27 June 2024 – website, 10.7.2024

 

Article 33 − Lender of the last resort

1. Except for the loans permitted under Article 31 of this Organic Law, the National Bank may issue a last resort loan to a commercial bank and a microbank.

2. The term of the last resort loan, provided in paragraph 1 of this article, shall not be longer than three months, the interest rate shall exceed the interest rate set by the National Bank for the loans determined by Article 31(1) of this Law and shall be secured by assets determined by the Board of the National Bank.

3. Except for the cases provided for by paragraph 1 of this article, the National Bank shall, in exceptional cases, for the purpose of ensuring financial stability, be authorised to issue a last resort loan for a commercial bank whose solvency is under question, including for a commercial bank in the resolution mode. The last resort loan referred to in this paragraph may be issued only if the following conditions are met simultaneously:

a) subsequent charges, including penalty, shall be provided for the loan;

b) the loan shall be issued for a maximum of 91 calendar days. In the exceptional cases, by the decision of the National Bank, this term may be extended for not longer than 91 calendar days. If the financial crisis has not been eliminated or cannot be fully eliminated within the time limit set by this paragraph, the Board of the National Bank shall be authorised to issue a loan or extend its term for a longer period than the term provided for by this subparagraph;

c) the improvement of the financial standing of a commercial bank shall be possible within the adequate recapitalisation/resolution conditions that shall be proved by an appropriate plan, including a financing plan;

d) the loan shall be secured by an unconditional and irrevocable guarantee of the Ministry of Finance of Georgia. In addition, the National Bank may request a commercial bank to provide additional collateral;

e) The National Bank shall impose additional requirements on a commercial bank which takes loan in accordance with this paragraph.

4. The Board of the National Bank shall define the procedures and terms for issuing a last resort loan provided for by paragraphs 1 and 3 of this article.

Organic Law of Georgia No 2828 of 23 March 2010 − LHG I, No 19, 13.4.2010, Art. 102

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

Organic Law of Georgia No 5654 of 20 December 2019 – website, 31.12.2019

Organic Law of Georgia No 2627 of 22 February 2023 – website, 10.3.2023

Organic Law of Georgia No 3949 of 15 December 2023 – website, 28.12.2023

 

Article 331 − Information support for performing monetary and statistics functions of the National Bank

1. In order to provide information support for performing monetary and statistical functions, the National Bank shall be authorised to request a financial sector representative to submit statistical and accounting reports necessary for maintaining monetary, financial and external sectors statistics.

2. The National Bank shall be authorised to request confidential information from a financial sector representative for the sole purpose of performing its statistical functions.

Organic Law of Georgia No 5001 of 1 July 2011 − website, 15.7.2011

 

Chapter V − Means of Payment

 

Article 34 − Currency unit

1. The currency unit of Georgia shall be the lari. The lari consists of 100 tetri.

2. The lari shall be the only legal tender on the territory of Georgia, except for free industrial zones, duty-free shops and/or cases defined by the National Bank.

21. When offering and/or advertising property for sale, and/or provision of services by an entrepreneur in the territory of Georgia, the price shall be indicated only in laris.

22. A regulation different from the one provided for in paragraph 21 of this article may be determined by an appropriate legal act of the National Bank.

23. Cash settlement in the territory of Georgia shall be carried out on the basis of the principle of cash rounding. The principle of cash rounding shall involve rounding up and down to the nearest 5 currency value.

24. The method of cash rounding and procedures for its use shall be determined by the legal act of the Board of the National Bank.

3. The lari banknotes and coins put into circulation or realised by the National Bank shall be the unconditional liability of the National Bank at face value, except for the lari banknotes and coins that have been withdrawn from circulation and/or are a store of numismatic value.

Organic Law of Georgia No 2828 of 23 March 2010 − LHG I, No 19, 13.4.2010, Art., 102

Organic Law of Georgia No 3702 of 12 October 2010 − LHG I, No 56, 20.10.2010, Art., 363

Organic Law of Georgia No 5001 of 1 July 2011 − website, 15.7.2011

Organic Law of Georgia No 238 of 29 December 2016 – website, 13.1.2017

Organic Law of Georgia No 3313 of 21 July 2018 – website, 31.7.2018

 

Article 35 − Emission

1. Only the National Bank shall have the right to produce lari banknotes and coins intended for circulation, collection and/or for other purposes and issue them on the territory of Georgia. The National Bank shall be the copyright holder for lari banknotes and coins.

2. The Board of the National Bank shall define the face value, size, weight, volume, material and other characteristics of lari banknotes and coins.

21. The Board of the National Bank shall develop the design of lari banknotes and coins and approve it in accordance with procedures provided for by its own normative acts.

3. If the design and material of a lari banknote or coin of an existing face value, and/or the year designated on it is changed, or a lari banknote or coin of a new face value is introduced, they shall be put into circulation by decision of the Board of the National Bank.

4. Emission of lari banknotes and coins directly for covering the deficit of the State Budget of Georgia shall be prohibited.

5. The National Bank may sell lari banknotes and coins, as well as numismatic valuables, both inside and outside the country.

6. The Board of the National Bank shall determine the procedures for production and realisation of lari banknotes and coins.

7. The Board of the National Bank shall define criteria for determining the fitness of lari banknotes and coins for use and the procedures for their acceptance and replacement.

Organic Law of Georgia No 2828 of 23 March 2010 − LHG I, No 19, 13.4.2010, Art., 102

Organic Law of Georgia No 4315 of 22 February 2019 – website, 7.3.2019

 

Article 36 − Storage and destruction of currency and other valuables

1. The National Bank shall ensure reliable storage of both currency and original materials necessary for producing lari banknotes and coins, and other valuables.

2. Only the National Bank shall ensure the destruction of lari banknotes and coins and original materials necessary to produce them.

3. The Board of the National Bank shall set the procedure for destruction or further use of lari banknotes and coins.

 

Article 37 − Withdrawal from circulation and replacement of lari banknotes and coins

1. The National Bank may withdraw from circulation and replace issued lari banknotes and coins.

2. The Board of the National Bank shall establish the procedures for withdrawal from circulation and replacement of lari banknotes and coins.

3. As soon as the time for the replacement of lari banknotes and coins set by the Board of the National Bank expires, lari banknotes and coins to be replaced shall become ineffective as legal tender.

 

Article 38 − Stock of currency and emission plan

The National Bank shall directly control the stock of cash, plan the emission of money, and provide the economy of Georgia with lari banknotes and coins.

 

Article 39 − Counterfeit banknotes and reproduction of money

1. Making counterfeits of monetary notes shall be prohibited and shall be punishable by law.

2. Counterfeit money shall be withdrawn from circulation and shall not be reimbursed.

3. The Board of the National Bank shall set the procedure for responding to the facts revealing counterfeit money on the territory of Georgia.

4. The National Bank shall be the key expert in establishing the authenticity of lari banknotes and coins and the expert of foreign currency banknotes and coins on the territory of Georgia.

5. Lari banknotes and coins may be reproduced on the territory of Georgia only under procedures set by the Board of the National Bank.

 

Article 391 – Virtual asset

1. A virtual asset is not a legal tender.

2. Payments with virtual assets are prohibited, except for cases determined by a legal act of the National Bank of Georgia, which are necessary for the provision of virtual asset services.

Organic Law of Georgia No 1790 of 9 September 2022 – website, 23.9.2022

 

Chapter VI − International Reserves

 

Article 40 − Official international reserves

1. The National Bank shall own, store and manage the official international reserves which may consist of the following assets:

a) monetary gold;

b) foreign currency in the form of coins and banknotes;

c) foreign currency balances available in bank accounts in a foreign country;

d) special drawing rights (SDR) for loans of the International Monetary Fund and the reserve position in the International Monetary Fund;

e) bills of exchange and deposit certificates denominated and payable in a foreign currency;

f) debt instruments issued by foreign countries, central banks, international financial institutions, and private companies;

g) derivatives and agreements on purchase of securities, denominated and payable in foreign currency, under the condition of their further alienation (reverse repo operations);

h) any other universally recognised international reserves.

2. To perform the tasks of managing the official international reserves, the National Bank shall be authorised to borrow foreign currency on its own behalf, for a term of up to one year, which will be secured by assets within the international reserves, or to enter into agreements on alienation of securities under the condition of the further repurchase of them or their equivalent securities for the price agreed upon in advance (repo operations).

Organic Law of Georgia No 5687 of 20 December 2019 – website, 31.12.2019

 

Chapter VII − Relations of the National Bank with Other State Bodies

 

Article 41 − Banker and fiscal agent

1. The National Bank shall perform the role of a banker and a fiscal agent of the Government of Georgia.

2. The National Bank shall be obliged to provide advisory assistance to the President of Georgia and the Government of Georgia on all issues related to the activity of the National Bank or falling within the scope of its authority.

 

Article 42 − Consultations on a draft State Budget of Georgia

1. Before submitting to the Parliament of Georgia a draft State Budget of Georgia or draft changes to the State Budget of Georgia, the Minister of Finance of Georgia shall consult with the President of the Bank regarding the main parameters of the State Budget of Georgia that include:

a) the volume and structure of total revenues;

b) the volume and structure of the surplus of the State Budget of Georgia;

c) the change in financial assets;

d) the structure of expenditures of the State Budget of Georgia.

2. The consultations shall necessarily take into consideration information on plans regarding attracting domestic and foreign loans for the state sector for the following financial year, including information on lending amounts of credit facility agreement, their acceptance and allocation and expected loan conditions. The state and municipality bodies of Georgia shall notify the National Bank about the debt instruments issued.

3. After consultations, the President of the National Bank shall send to the Parliament of Georgia and the Government of Georgia an opinion on basic parameters of the State Budget of Georgia.

Organic Law of Georgia No 6859 of 15 July 2020 – website, 28.7.2020

 

Article 43 − Depository functions

1. The National Bank shall accept the deposits of the Treasury Service of the Ministry of Finance of Georgia. As a depository, the National Bank shall accept and issue monetary funds, register accounts and provide other related financial services. On the basis of payment documents, the National Bank shall issue an amount within the limits of the amounts deposited on the above accounts. The National Bank may decide to pay interest on such deposits.

2. The National Bank may permit other financial institutions to accept such deposits under terms established by the National Bank.

 

Article 44 − Functions of a financial agent

The National Bank may perform the role of a financial agent of state institutions on the following issues:

a) realisation of debt instruments issued by them, including performing the functions of a transfer agent, or other necessary administrative functions;

b) issuance of principal amounts and interest, performing other payments on securities;

c) performing payment transactions from their accounts;

d) other issues pertaining to the National Bank’s functions.

 

Article 45 − Information to be submitted to the National Bank

The National Bank shall be authorised to require and receive from state institutions and any other person all the statistical, accounting and other information (including confidential information) necessary to perform functions assigned to it.

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

 

Article 46 − Right of the National Bank to provide financial assistance

1. The National Bank shall not assist the Government of Georgia and state institutions financially, except in the case of paying dividends, provided in Article 25 of this Organic Law. Based on the purposes of the monetary policy, the National Bank shall purchase government securities only on the secondary market.

2. The National Bank of Georgia may purchase government securities on the primary market only in exchange for securities already existing in its portfolio, if the day of payment for them coincides with the day of issuance of new securities. They shall be purchased at the volume-weighted average price fixed at the auction. The volume of securities purchased by the National Bank at each auction shall be the additional emission of securities offered for sale at the auction and shall not exceed 20% of the total volume of securities sold at this auction.

 

Chapter VIII − Supervisory Powers of the National Bank

Organic Law of Georgia No 1894 of 23 December 2017 − website, 11.1.2018

 

Article 47 − Objectives and functions of the National Bank in terms of supervision of the financial sector

The objective of the National Bank shall be to facilitate the financial sustainability and transparency of the financial sector, and to protect the rights of customers and investors. For this purpose, the National Bank shall facilitate stable and effective functioning of the financial system, contribute to the creation of competitive environment, the control of the systemic risk, and the mitigation of potential risks.

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

 

Article 471 – (Deleted)

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

 

Article 472 – (Deleted)

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

 

Article 473 – (Deleted)

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Record of session No 3/6/668 of the Preliminary Session of the Plenum of the Constitutional Court of Georgia of 12 October 2015 – website, 23.10.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

 

Article 474 – (Deleted)

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Record of session No 3/6/668 of the Preliminary Session of the Plenum of the Constitutional Court of Georgia of 12 October 2015 – website, 23.10.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

 

Article 475 – (Deleted)

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

 

Article 476 – (Deleted)

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

 

Article 477 – (Deleted)

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

 

Article 478 – Authority of the National Bank in the field of promoting the creation of a competitive environment in the financial sector

1. The National Bank shall ensure compliance with requirements established by the Law of Georgia on Competition in the area provided for by this Law. In accordance with this Law and the Law of Georgia on Competition, the National Bank shall consider a complaint/application regarding a possible violation of competition by a representative of a financial sector (except for an obliged entity), by a lending entity or a credit information bureau, and a notification regarding concentration. The National Bank shall be guided by the Law of Georgia on Competition when considering a complaint/application on the possible violation of competition, and a notice on concentration, unless otherwise provided for by this Law. When making a decision on violation of competition, the National Bank will charge the violator of competition with the monetary fine provided for by the Law of Georgia on Competition. The National Bank shall be entitled to apply other sanctions and/or supervisory measures to the violator of a competition along with a monetary fine.

2. The National Bank shall be authorised to give priority to ensuring financial stability while ensuring compliance with the requirements established by the legislation of Georgia on competition.

3. The National Bank shall be authorised to issue legal acts in order to perform the functions provided for in the first paragraph of this article, including establishing threshold amounts – in case of exceeding them the notification on concentration shall be submitted to the National Bank in advance in written form – to implement relevant measures, to issue written instructions, to establish additional requirements, relevant restrictions and/or monetary penalties.

4. In case of application of the LEPL Georgian National Competition and Consumer Agency, the National Bank shall request information (including confidential information) from the entity specified in paragraph 1 of this article and transfer it to the Georgian National Competition and Consumer Agency.

Organic Law of Georgia No 7129 of 16 September 2020 – website, 21.9.2020

Organic Law of Georgia No 3764 of 29 November 2023 – website, 11.12.2023

 

Article 48 – Supervisory powers of the National Bank

1. The National Bank has been granted full authority to supervise the activities of commercial banks, microbanks, banking groups, non-bank depository institutions, micro-finance organisations, independent securities registrars, brokerage companies (except for insurance brokerage companies), stock exchange, central depository, specialised depository, asset management companies, obliged entities, Pension Fund, foreign currency exchange offices, investment funds, authorised securitisation special purpose entities, payment system operators, payment service providers, credit information bureaus, loan holder entities and virtual asset service provider on the basis of this Law and other legal acts.

11) The National Bank shall supervise the fulfilment of obligations determined by Article 19(1) and (2), Article 21(1-4), Article 23(1-4) and Articles 24 and 26 of the Law of Georgia on Transformation into Securities by the unauthorised securitisation special purpose entity provided for by the same Law, the institutional investor, the initial creditor and initiator registered in Georgia (except for an insurance organisation licensed in accordance with the Law of Georgia on Insurance).

2. (Deleted – 23.12.2018, No 1894).

3. To perform supervisory duties, the National Bank shall be authorised to issue appropriate decrees and orders, implement relevant measures, give written instructions, set additional requirements and limitations, apply supervisory measures and/or sanctions.

4. Except for the grounds provided for by the legislation of Georgia, the National Bank shall also be authorised to refuse a person registration as, granting a licence, authorization, recognition of a subject under paragraph 1 of this article, or acquisition of a significant share of a subject under the same article in the case provided for by the legislation of Georgia, if:

a) the registration of a person as a subject, granting a licence, authorisation, recognition to a person or the acquisition of a significant share of a subject by a person may pose a threat to the stability of the Georgian financial sector;

b) the registration of a person as a subject, licensing, authorisation, recognition of a person or the acquisition of a significant share of a subject by a person may cause the violation and/or non-fulfilment of the requirements provided under the compulsory decisions and/or recommendations of international organisations;

c) the registration of a person as a subject, licensing, authorisation, recognition of a person or the acquisition of a significant share of a subject by a person may cause the breach of an agreement signed between Georgia and a foreign country;

d) an interested person failed upon request of the National Bank to submit to the National Bank full information on the origin of funds necessary to comply with minimum capital requirements set under the legislation of Georgia for commencing a subject's activity, or to acquire a significant share in the cases provided for by the legislation of Georgia;

e) based on information available for the National Bank, an interested person (a subject, an administrator, a holder of a significant share, a beneficial owner) violates the entrepreneurial, banking and/or financial legislation, and/or carries out such business practice that poses or may pose a threat to healthy functioning of a particular subject and/or the financial sector;

f) the structure of the group of an interested legal person, the structure of ownership and the governance structure, and/or the banking activities/environment are not transparent enough, which may impede the implementation of effective individual or consolidated supervision, and/or may pose a threat to the stability and healthy functioning of the financial sector.

41. The National Bank shall be entitled to:

a) request and obtain information from an entity subject to supervision on the origin of funds of an entity subject to supervision, the ownership structure, direct owners of a significant share, and on beneficial owners (including on the origin of property and/or financial resources) in accordance with the legislation of Georgia on facilitating the prevention of money laundering and the financing of terrorism;

b) in the case of violation of the legislation of Georgia on facilitating the prevention of money laundering and the financing of terrorism, cease or limit certain type of operations, impose a ban on the distribution of profits, accrual and issuance of dividends, the increase of remuneration, the issuance of premiums and other similar payments, impose monetary fines, cancel registration, authorisation, recognition and deprivation of a licence in relation to an entity subject to supervision;

c) in the case of violation of the legislation of Georgia on facilitating the prevention of money laundering and the financing of terrorism, suspend the right to sign in relation to the administrators of an entity subject to supervision, impose monetary fines, and request their dismissal;

d) provide an entity subject to supervision with a list of those persons whose activities involve or may involve the risk of money laundering or the financing of terrorism in accordance with the legislation of Georgia on facilitating the prevention of money laundering and the financing of terrorism;

e) in the case of failure to submit requested information within the determined time frame, or if requested information is submitted incompletely, impose sanction on an entity subject to supervision in accordance with the legislation of Georgia on facilitating the prevention of money laundering and the financing of terrorism.

42. For the purposes of preventing and combatting money laundering and the financing of terrorism, the National Bank shall supervise the activities of an entity subject to supervision on the basis of the risk-based approach.

43. The information regarding sanctions imposed by the National Bank shall be published on the official website of the National Bank in accordance with the procedure established by the National Bank.

44. The National Bank shall be authorised to publish on the official website of the National Bank the information on the sanctions imposed by the National Bank because of the violation of the requirements of legislation on securities in the manner established by the National Bank.

5. To perform supervisory functions, the National Bank shall be authorised to request and receive, within its authority, any information (including confidential information) from persons defined in paragraph 1 of this article.

6. To facilitate the prevention of money laundering and the financing of terrorism, the National Bank shall be authorised to cooperate with local supervisory and law enforcement bodies.

7. This Law, the Law of Georgia on Commercial Bank Activities, the Law of Georgia on Activities of Microbanks or a normative act of the National Bank may determine the terms and conditions for the use of an electronic document and an electronic signature (including the electronic documents and electronic signatures that are different from those determined by the Law of Georgia on Electronic Documents and Electronic Trust Services) differently from the Law of Georgia on Electronic Documents and Electronic Trust Services, and their legal force.

71. Correspondence between the subject of supervision and the National Bank can be conducted in a material or electronic form. They shall have equal legal force. The National Bank shall be authorised to define procedures for the use of electronic signature during the conduct of communication with the subject of supervision. The electronic signature used in accordance with procedures defined by the National Bank shall have the legal force which is equal to the personal signature on the tangible document.

8. The National Bank shall be authorised to receive, from the subject of supervision, a document sent in accordance with the procedures established by the National Bank and/or an electronic document with a qualified electronic signature. The issue of use of the qualified electronic signature shall be regulated under an agreement signed between the National Bank and the subject of supervision.

9. If a material and/or an electronic document cannot be delivered to the subject of supervision, the Head of the National Bank or Vice-president of the National Bank may decide to publicly disseminate an official document. The official document shall be publicly disseminated by publishing it on the official website of the National Bank. A public notice shall be deemed delivered on the 15th day after it has been publicly disseminated.

10. The subjects provided for by paragraph 1 of this article shall have the right to prepare and submit to the National Bank for approval the security policy of the use of the electronic signature while rendering services. During the rendering of particular services agreed with the National Bank, the electronic signature used during the rendering of services on the basis of the security policy for the use of the electronic signature while rendering services, shall have the legal force which is equal to the personal signature on the tangible document. The electronic document certified by the said electronic signature may be used in all cases, where the tangible form of a document is required by the legislation of Georgia.

11. If a subject intends to use the electronic signature and the legal force of such signature is acknowledged on the basis of law, but the security policy for the use of such signature has not been agreed with the National Bank, the subject shall send a prior notification to the National Bank with regard to the use of such electronic signature.

12. The National Bank shall be authorised to establish for a representative of the financial sector and lending entity procedures for protecting consumers when providing services (including the procedure for the provision of necessary information to consumers).

13. The National Bank shall be authorised to publish a draft normative act of the National Bank in relation to the financial sector for obtaining comments from interested parties before its approval. Such requirement shall not apply to a draft normative act, which needs to be adopted for maintaining the stability of the financial sector and/or for resolution purposes and/or which shall be immediately put into force.

14. The National Bank shall be authorised to provide any information (including confidential information) directly or indirectly related to subjects provided for by paragraph 1 of this article to evaluator and auditor (an auditing company) of the said subjects. Such authority shall be exercised by the National Bank for the purpose of facilitating the proper meeting of supervisory requirements and/or resolution requirements and/or for making assessment as well as within the framework of exercising resolution powers. No one shall have the right to require from the National Bank to provide information determined by this paragraph. Any provision/non-provision of information by the National Bank as provided for by this paragraph shall not become the basis for the improper fulfilment of evaluation by an evaluator or audit by an auditor (an audit company) of the said subjects. An evaluator and auditor (an audit company) is obliged to keep the confidentiality of information retrieved from the National Bank, except for the cases provided for by law.

15. The National Bank shall be authorised to implement appropriate measures provided for by the Law of Georgia on Financial Collateral Agreement, Mutual Offset and Derivatives, including the issuance of the legal acts, giving written directions, establishing additional requirements, relevant restrictions and/or sanctions.

16. In the special case when a supervised entity does not have funds to cover the liquidation costs, the National Bank shall have the right to issue the amount necessary for the smooth conduct of the liquidation process of a supervised entity, which shall be satisfied in accordance with the procedure established by the legislation of Georgia. The National Bank shall establish rules for issuing and satisfying the said amount.

17. The National Bank shall be authorised to implement powers provided for by the Law of Georgia on Voluntary Private Pension, supervisory measures, and/or relevant activities and, inter alia, to make decision on the termination of powers of a specialised depository to serve one or more than one pension scheme, to issue legal acts, introduce additional requirements and/or relevant limitations. For the purposes of the Law of Georgia on Voluntary Private Pension, the National Bank shall cooperate with the LEPL Insurance State Supervision Service of Georgia. The above cooperation may include the exchange of information (including confidential information).

Organic Law of Georgia No 5527 of 20 December 2011 − website, 28.12.2011

Organic Law of Georgia No 6017 of 10 April 2012 − website, 30.4.2012

Organic Law of Georgia No 6320 of 25 May 2012 − website, 12.6.2012

Organic Law of Georgia No 6305 of 25 May 2012 − website, 12.6.2012

Organic Law of Georgia No 262 of 6 March 2013 − website, 20.3.2013

Organic Law of Georgia No 353 of 20 March 2013 − website, 4.4.2013

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

Organic Law of Georgia No 668 of 21 April 2017 − website, 10.5.2017

Organic Law of Georgia No 1894 of 23 December 2017 − website, 11.1.2018

Organic Law of Georgia No 5240 of 30 October 2019 − website, 30.10.2019

Organic Law of Georgia No 5654 of 20 December 2019 – website, 31.12.2019

Organic Law of Georgia No 5687 of 20 December 2019 – website, 31.12.2019

Organic Law of Georgia No 6674 of 29 June 2020 – website, 7.7.2020

Organic Law of Georgia No 6816 of 14 July 2020 – website, 22.7.2020

Organic Law of Georgia No 1477 of 12 April 2022 – website, 19.4.2022

Organic Law of Georgia No 1790 of 9 September 2022 – website, 23.9.2022

Organic Law of Georgia No 1810 of 9 September 2022 – website, 23.9.2023

Organic Law of Georgia No 2627 of 22 February 2023 – website, 10.3.2023

Organic Law of Georgia No 3354 of 28 June 2023 – website, 18.7.2023

Organic Law of Georgia No 3944 of 15 December 2023 – website, 27.12.2023

Organic Law of Georgia No 4326 of 27 June 2024 – website, 10.7.2024

 

Article 481 – (Deleted)

Organic Law of Georgia No 6320 of 25 May 2012 − website, 12.6.2012

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Organic Law of Georgia No 4468 of 28 October 2015 − website, 11.11.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

Organic Law of Georgia No 1894 of 23 December 2017 − website, 11.1.2018

 

Article 482 − Registration and supervision of a payment system operator and a payment service provider

1. The National Bank shall exercise supervision of a payment system operator and a payment service provider according to the legislation of Georgia by registration and revocation of registration, inspection, establishment of additional requirements, determining initial and ongoing capital, by imposition of restrictions and sanctions .

2. Procedures for registration and revocation of registration of a payment system operator and a payment service provider by the National Bank, sanctions to be applied to them, including the amount of a monetary penalty and the procedures for imposing it shall be defined by normative acts of the National Bank. The amount of a monetary penalty shall be transferred to the State Budget of Georgia.

3. The National Bank shall define the issue of granting and revoking the status of a significant system and the status of a significant payment service provider according to the legislation of Georgia, grant the status of a significant payment service provider or exceptionally significant payment service provider in accordance with the rules laid down by the National Bank, define fit and proper criteria and capital and asset requirements.

4. The National Bank shall be entitled to define fit and proper criteria for administrators of payment service provider and payment system operator under a legal act.

41. (Deleted – 9.9.2023, No 1810).

5. The National Bank may, under the procedures established by the National Bank, verify fulfilment by a payment service provider of the requirements defined under the Agreement between the Government of the United States of America and the Government of Georgia to Improve International Tax Compliance and to implement the Foreign Account Tax Compliance Act (FATCA).

Organic Law of Georgia No 6305 of 25 May 2012 − website, 12.6.2012

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Organic Law of Georgia No 4468 of 28 October 2015 − website, 11.11.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

Organic Law of Georgia No 1894 of 23 December 2017 − website, 11.1.2018

Organic Law of Georgia No 1810 of 9 September 2022 – website, 23.9.2023

 

Article 483 − Credit activities and banking activities

1. No one shall have the right to receive deposits and issue credits using such deposits without the banking licence or microbanking licence issued by the National Bank.

2. A business entity, or a group of affiliated persons shall have no right to attract repayable funds (inter alia, to take loans) from more than 20 natural persons (including from individual entrepreneurs), and/or to carry out the advertising of the attraction of repayable funds from a wider circle of persons without their registration as a micro-finance organisation by the National Bank, without the licence for non-bank depository and crediting activities, or the licence for banking activities.

3. (Deleted – 21.7.2018, No 3320).

4. The restriction referred to in paragraph 2 of this article shall not apply to:

a) the public offering of securities;

b) the private offering of securities for a sophisticated (experienced) investor provided for by the Law of Georgia on Securities Market;

c) the insurance activities provided for by the Law of Georgia on Insurance;

d) the pension scheme provided for by the Law of Georgia on Voluntary Private Pension;

e) the activities of brokerage companies provided for by the Law of Georgia on Securities Market;

f) the issuance of a loan by a natural person to another non-entrepreneurial natural person;

g) the issuance of a loan by a partner/shareholder of an enterprise to the same enterprise;

h) the contribution to the capital of an enterprise by the partner/shareholder of the enterprise;

i) the services related to electronic money provided for by the Law of Georgia on Payment Systems and Payment Services;

i1) the funds determined by the Law of Georgia on Investment Funds and asset management companies;

i2) the securitisation special purpose entity determined by the Law of Georgia on Transformation into Securities;

j) the cases determined by the National Bank.

5. A microbank shall have the right to collect repayable funds (including a credit) from a natural person (including an individual entrepreneur) in accordance with the Law of Georgia on the Activities of a Microbank and/or to advertise the collection of repayable funds from a wide range of persons.

Organic Law of Georgia No 1894 of 23 December 2017 − website, 11.1.2018

Organic Law of Georgia No 3320 of 21 July 2018 − website, 7.8.2018

Organic Law of Georgia No 6816 of 14 July 2020 – website, 22.7.2020

Organic Law of Georgia No 2627 of 22 February 2023 – website, 10.3.2023

Organic Law of Georgia No 3354 of 28 June 2023 – website, 18.7.2023

Organic Law of Georgia No 3944 of 15 December 2023 – website, 27.12.2023

 

Article 49 − Supervision of a commercial bank, a microbank and a non-bank depository institution

1. The National Bank shall be authorised to:

a) exercise supervision over the activity of a commercial bank, a microbank and a non-bank depository institution. The supervision shall provide for the issuance and revocation of conditional licences (including for commercial banks), inspection and regulation, the issuance of written instructions, and the imposition of additional requirements and limitations, the application of supervisory measures and sanctions;

b) require and receive information on the sources of the capital of a commercial bank and a microbank and on both direct and beneficiary owners of its significant shares;

c) within the scope of authority, request and obtain any information (including confidential information) on direct owners and beneficiary owners of a commercial bank and a microbank, and set additional requirements for such commercial bank on the basis of the legal act;

d) exercise supervision and inspect a commercial bank, a microbank and a non-bank depository institution, inspect their subsidiaries, audit the components of accounting documents and financial statements, and other materials, and receive any information from them in a form defined by itself, within the scope of its authority; in the case of detecting, as a result of an audit, signs of a crime, the materials shall be handed over to the appropriate bodies;

e) increase reserve requirement norms for commercial banks, microbanks and non-bank depository institutions, terminate their active operations, prohibit distribution of profit, accrual and payment of dividends, raises in salaries, payment of bonuses and other similar compensations, require attracting additional capital and increasing reserve norms against possible losses from assets and conditional obligations;

f) suspend the signature right of administrators of commercial banks, microbanks and non-bank depository institutions; impose monetary penalties on them and require their dismissal; require a commercial bank, a microbank and non-bank depository institution to pay a monetary penalty; revoke a license of a commercial bank, a microbank and a non-bank depository institution;

g) determine, by a normative act, the procedures for issuance and revocation of a license for a commercial bank, a microbank and a non-bank depository institution, establish the amount of a monetary penalty and the procedures for imposing it. The sum of a monetary penalty shall be transferred to the State Budget of Georgia;

h) determine the relevant restrictions and/or individual/additional requirements, the stages and terms of their fulfilment when issuing a conditional licence to a commercial bank, in order to reduce risks; as well as the terms and conditions of issuing a conditional license;

i) in exceptional cases, in accordance with the procedure established by the Law of Georgia on the Activities of Commercial Banks and the Law of Georgia on the Activities of Microbanks, without fully submitting the information/documentation defined by the legal act of the National Bank on the suitability criteria for commercial bank administrators, grant conditional consent to the appointment of a commercial bank administrator and determine the deadline for the complete submission of information/documentation of no more than 6 months;

j) exempt a commercial bank, a microbank for a certain period of time and/or under certain conditions, from compliance with the norms established by itself;

k) review and evaluate the financial recovery plan developed and submitted by a commercial bank, as well as request a commercial bank to make changes and/or additions to the financial recovery plan in accordance with the procedure established by the legislation of Georgia;

l) apply an early intervention measure determined by the Law of Georgia on Commercial Bank Activities to a commercial bank, and a temporary administration mode determined by the Law of Georgia on the Activities of Microbanks to a micro bank;

m) in special cases, for the purpose of stable functioning of the financial system, immediately take appropriate measures for commercial banks and microbanks: set additional days off for banks apart from public holidays under the Organic law of Georgia – the Labour Code of Georgia; announce days off under the Organic law of Georgia – the Labour Code of Georgia as banking days; set certain restrictions and/or exempt from such restrictions, and perform other actions necessary to maintain sustainability of the financial system;

n) for the purpose of achieving resolution determined by Article 551 of this Law and for the purpose of effective resolution, set up simplified supervisory requirements;

o) under the procedures established by the National Bank, verify fulfilment by a commercial bank, microbank and a non-bank depository institution of the requirements defined under the Agreement between the Government of the United States of America and the Government of Georgia to Improve International Tax Compliance and to Implement the Foreign Account Tax Compliance Act (FATCA);

p) exercise the supervision over the activities of a commercial bank and a microbank on the basis of the risk-based approach;

q) ensure the regulation and supervision of the market for mortgage-backed bonds in accordance with the Law of Georgia on Mortgage-Backed Bonds.

2. The National Bank shall appoint a liquidator and a temporary administrator of a commercial bank, a microbank and a non-bank depository institution. They shall be accountable to the National Bank. The full authority of all organs (including the general meeting of shareholders) of a commercial bank and a non-bank depository institution shall be transferred to a liquidator and a temporary administrator.

3. The National Bank shall be authorised to set, for a commercial bank, a microbank and a non-bank depository institution, a minimum capital requirements and the procedures for their calculation.

4. Only by the decision of the National Bank, a commercial bank, a microbank and a non-bank depository institution may be declared insolvent and bankrupt under procedures established by the National Bank.

5. The National Bank shall audit an international financial company under special procedures established by the National Bank only to check the observance of restrictions set under the legislation of Georgia for international financial companies.

Organic Law of Georgia No 5001 of 1 July 2011 − website, 15.7.2011

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Organic Law of Georgia No 4468 of 28 October 2015 − website, 11.11.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

Organic Law of Georgia No 1894 of 23 December 2017 − website, 11.1.2018

Organic Law of Georgia No 5654 of 20 December 2019 – website, 31.12.2019

Organic Law of Georgia No 1799 of 9 September 2022 – website, 23.9.2023

Organic Law of Georgia No 2137 of 30 November 2022 – website, 16.12.2022

Organic Law of Georgia No 2627 of 22 February 2023 – website, 10.3.2023

 

Article 491 – Supervision of the activities of a banking group

1. Supervision over the activities of a banking group shall aim to facilitate the stability of the financial sector and the healthy functioning of a commercial bank/commercial banks, a microbank/microbanks included in the banking group.

2. When exercising supervision over the activities of a banking group, the National Bank shall be authorised to:

a) audit a banking group and carry out its inspection on the place of its activity, as well as through its remote supervision, and audit accounting documents, reporting components and other materials individually and in consolidated manner;

b) have unlimited access to the data and documents of the supervisory board, management and employees of each member of the banking group;

c) assess the risks profile, the risks management framework, and the efficiency of the internal control mechanisms of the banking group. Within the scope of assessment, the National Bank shall be authorised to request and obtain from a member of the banking group, and from any person related to the banking group any available information (including confidential information) on the banking group and other persons related to the banking group, individually and in consolidated manner, for the purpose of assessing the risks related to them and their effect on the banking group;

d) determine the requirements related to the establishment of the structure of a banking group, inter alia, request the change (simplification) of the ownership structure of a commercial bank, the ownership structure of a microbank and/or the structure a banking group, where the complexity of the structure impedes the exercise of efficient supervision and/or poses or may pose a threat to the stability of a commercial bank and/or the financial sector, and to their healthy functioning;

e) set the following requirements for a commercial bank/commercial banks, a microbank/microbanks included in the banking group, and/or for a member and/or for several members of the banking group jointly:

e.a) the minimum capital requirements;

e.b) the liquidity requirements;

e.c) the requirements relevant to significant risks and conflict of interests;

e.d) the ratio of different type of capital with classified assets;

e.e) the requirements related to the disclosure of information;

e.f) the requirements related to the corporate management;

e.g) the requirements related to reporting and audit;

e.h) the eligibility criteria of an administrator;

e.i) other additional requirements.

3. The National Bank shall be authorised, depending on the risks of the banking group, to set the requirements and/or issue written instructions for a commercial bank, a microbank in the case of violation of the requirements and/or restrictions determined by this article.

4. The National Bank shall be authorised to set procedures for consolidated supervision of the banking group on the basis of the normative act.

Organic Law of Georgia No 1894 of 23 December 2017 − website, 11.1.2018

Organic Law of Georgia No 5654 of 20 December 2019 – website, 31.12.2019

Organic Law of Georgia No 2627 of 22 February 2023 – website, 10.3.2023

 

Article 50 − Supervision of activities of micro-finance organisations and foreign currency exchange offices

1. The National Bank shall be authorised to:

a) exercise supervision of the activities of a micro-finance organisation. Supervision envisages registration, revocation of registration, auditing and regulation of a micro-finance organisation, issuance of written instructions, and setting of additional requirements, restrictions and imposition of sanctions;

b) request and obtain information on the origin of funds of a micro-finance organisation, its direct owners and beneficial owners of its significant share, (including on the origin of property and/or financial resources);

c) establish requirements for the owners of significant share of a micro-finance organisation on the basis of the legal act;

d) carry out inspection of a micro-finance organisation, audit the accounting documents, reporting components and other materials, and obtain from them any information (including confidential information) in the form determined by it and within its scope of authority;

e) terminate or restrict certain type of transactions and/or the attraction of funds for a micro-finance organisation, impose a ban on the distribution of profits, accrual and issuance of dividends, the increase of remuneration, the issuance of premiums and other similar payments, and request the attraction of additional capital;

f) determine the eligibility criteria for the administrator of a micro-finance organisation on the basis of the legal act;

g) suspend the authority to sign in relation to an administrator of a micro-finance organisation, impose monetary fines, and request his/her resignation;

h) determine the norms of classification of assets and the norms of reserves of a micro-finance organisation in the case of possible loss, on the basis of the legal act;

i) determine the minimum amount and procedures of formation of the supervisory capital of a micro-finance organisation on the basis of the legal act;

j) determine procedures for liquidation of a micro-finance organisation on the basis of the legal act.

2. The National Bank shall exercise supervision over the activities of a foreign currency exchange office through its registration and revocation of the registration, inspection, issuance of written instructions, by way of setting requirements and imposing sanctions.

3. Procedures for registration and revocation of registration of a micro-finance organisation and a foreign currency exchange office, the amount of monetary fine and the rules for its imposition shall be determined by the National Bank on the basis of its normative acts. The monetary fine shall be addressed to the State Budget

4. The National Bank shall be authorised to request and obtain from a foreign currency exchange office any information (including confidential information) in accordance with the procedure determined by the National Bank.

5. The National Bank shall be authorised, under the procedures established by the National Bank, verify fulfilment by a micro-finance organisation of the requirements defined under the Agreement between the Government of the United States of America and the Government of Georgia to Improve International Tax Compliance and to Implement the Foreign Account Tax Compliance Act (FATCA).

Organic Law of Georgia No 5527 of 20 December 2011 − website, 28.12.2011

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Organic Law of Georgia No 4468 of 28 October 2015 − website, 11.11.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

Organic Law of Georgia No 1894 of 23 December 2017 − website, 11.1.2018

 

Article 501 − Protection of consumer rights during the rendering of services by a foreign currency exchange office

1. A foreign currency exchange office shall provide complete information to a consumer during the rendering of services on the foreign currency exchange rate and the amount of service commissions (if any).

2. A foreign currency exchange transaction may be revoked and the exchanged currency may be retrieved in accordance with procedures determined by paragraph 3 of this article.

3. The National Bank shall determine procedures for providing information to consumers during the rendering of services by a foreign currency exchange office, and for the revocation of a foreign currency exchange transaction.

Organic Law of Georgia No 1894 of 23 December 2017 − website, 11.1.2018

 

Article 502 – Protection of Confidential Information by Currency Exchange Bureaus

1. Currency exchange Bureaus shall maintain the confidentiality of information. Information can be issued only on the basis of the court decision of a tax authority as prescribed under Administrative Procedure Code of Georgia and under the Agreement between the Government of the United States of America and the Government of Georgia to Improve International Tax Compliance and to implement the Foreign Account Tax Compliance Act (FATCA).

2. The information about the consumers at the currency exchange bureaus (information about any transaction, performed operation) can be given only to the parties of the relevant transaction and their authorized representatives, the National Bank, the dispute resolution commission in the National Bank, in cases defined by the legislation of Georgia to the Financial Monitoring Service of Georgia, Personal Data Protection Service during inspections cases laid down in the Law of Georgia on Personal Data Protection. Any information about the consumer will be given to other persons only on the basis of the relevant court decision or the prior written consent of the user.

3. Judicial and investigative bodies and tax authority are prohibited from transferring information to another institution until the court issues the corresponding decision, including via massive information means, as well as public dissemination of the following, except for cases laid down in paragraph 1 of this article, when information is transferred on the basis of the Agreement between the Government of the United States of America and the Government of Georgia to Improve International Tax Compliance and to implement the Foreign Account Tax Compliance Act (FATCA).

Organic Law of Georgia No 1810 of 9 September 2022 – website, 23.9.2023

 

Article 51 − (Deleted)

Organic Law of Georgia No 353 of 20 March 2013 − website, 4.4.2013

 

Article 52 − Supervision over securities market

The National Bank shall be authorised to:

a) regulate relations arising from the issuance and circulation of securities by issuers, as well as the matters related to holding securities in accordance with the Law of Georgia on Holding of Dematerialised Securities; ensure prevention, detection and elimination of violations in the field of issuance and circulation of securities;

b) issue and revoke licenses of regulated participants in the securities market;

c) set minimum capital requirements for regulated participants in the securities market;

d) approve an issue prospectus;

e) monitor, audit and research regulated participants in the securities market;

e1) in case of a possible violation of this Law, the rules established by the National Bank of Georgia or the requirements of the legislation on securities and/or creating a possible threat to the interests of investors, as well as on the basis of a written appeal received from the body of another country, which has functions similar to the functions of the National Bank, within the framework of the relevant memorandum of understanding, request and receive in an established manner an explanation in written and/or oral form from any person;

f) verify, under the procedures established by it, fulfilment by a participant in the securities market of the requirements defined under the Agreement between the Government of the United States of America and the Government of Georgia to Improve International Tax Compliance and to Implement the Foreign Account Tax Compliance Act (FATCA).

g) under the legislation of Georgia, adopt, amend and cancel the procedures related to the regulation of the securities market, and supervise their performance;

h) impose sanctions, including a monetary penalty on regulated participants and other persons in the securities market. The amount of a monetary penalty and the procedure for imposing it shall be defined by a normative act of the National Bank. The sum of the monetary penalty shall be transferred to the State Budget of Georgia.

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Organic Law of Georgia No 4468 of 28 October 2015 − website, 11.11.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

Organic Law of Georgia No 6674 of 29 June 2020 – website, 7.7.2020

Organic Law of Georgia No 3730 of 16 November 2023 – website, 7.12.2023

 

Article 521 – Supervision over the activities of the Credit Information Bureau

1. The National Bank shall be authorised to exercise supervision over the activities of the Credit Information Bureau. Such supervision involves the inspection and regulation of the Credit Information Bureau for the purposes of ensuring financial stability, the protection of consumers’ rights, the security/safety of information, and the continuity of activities, it also involves the issuance of written instructions, requirements (including financial and operational requirements), restrictions (including those for service fees) and the imposition of sanctions, and for this purpose, the issuance of relevant legal acts.

2. A business entity intending to carry out the activities of the Credit Information Bureau, shall register with the National Bank and meet the requirements established by the National Bank. Procedures for registration of the Credit Information Bureau with the National Bank, for deregistration and those for regulating the Credit Information Bureau shall be established by the legal act of the National Bank.

3. A loan holder organisation shall provide the Credit Information Bureau with information on loans/credits, in accordance with procedures provided for by the National Bank.

4. The National Bank shall establish procedures for providing to and registering with the Credit Information Bureau of information in the territory of Georgia, and procedures for the availability of such information.

5. The National Bank shall be authorised to impose monetary penalty on a subject determined by Article 48(1) of this Law in accordance with procedures determined by the National Bank, for violation of the requirements on provision of information to the Credit Information Bureau as provided for by the legal acts of the National Bank and/or this Law.

Organic Law of Georgia No 1894 of 23 December 2017 − website, 11.1.2018

 

Article 522 – Supervision of a lender and protection of confidential information

1. The National Bank shall be authorised to supervise the activities of a loan holding entity. Such supervision involves registration and deregistration of a loan holding entity, its inspection and regulation, the issuance of written instructions, and the imposition of requirements, restrictions and sanctions.

2. A loan holding entity shall register with the National Bank and meet the requirements established by the National Bank. Procedures for registration of a loan holding entity with the National Bank, for deregistration and regulation shall be determined by the legal act of the National Bank.

3. The National Bank shall be authorised to impose sanction (including the monetary penalty) on a loan holding entity for violation of this Law and legal acts and/or requirements of the National Bank, in accordance with procedures determined by the National Bank. The amount of the monetary penalty shall be directed to the State Budget of Georgia.

4. The obligation to register provided for by paragraph 2 of this article shall not apply on:

a) a representative of the financial sector;

b) the issuance of a loan by a business entity to a partner/shareholder and/or an employee of an enterprise.

5. A loan holding entity (a business entity) is obliged to meet the requirements determined by an order of the Minister of Internal Affairs of Georgia with regard to the security and the possession and operation of special software for recording movable things received as a means of security for monetary claim.

6. A Lender shall maintain the confidentiality of information. Information can be issued only on the basis of court decision of a tax authority as prescribed under Administrative Procedure Code of Georgia and under the Agreement between the Government of the United States of America and the Government of Georgia to Improve International Tax Compliance and to implement the Foreign Account Tax Compliance Act (FATCA).

7. The information about the consumers at the lender’s disposition (information about any transaction, performed operation) can be given only to the parties of the relevant transaction and their authorized representatives, the National Bank, the dispute resolution commission in the National Bank, in cases defined by the legislation of Georgia to the Financial Monitoring Service of Georgia, Personal Data Protection Service during inspections cases laid down in the Law of Georgia on Personal Data Protection. Any information about the consumer will be given to other persons only on the basis of the relevant court decision or the prior written consent of the consumer.

8. Judicial and investigative bodies and tax authority are prohibited from transferring information to another institution until the court issues the corresponding decision, including via massive information means, as well as public dissemination of the following, except for cases laid down in paragraph 6 of this Article, when information is transferred on the basis of the Agreement between the Government of the United States of America and the Government of Georgia to Improve International Tax Compliance and to implement the Foreign Account Tax Compliance Act (FATCA).

Organic Law of Georgia No 1894 of 23 December 2017 − website, 11.1.2018

Organic Law of Georgia No 3320 of 21 July 2018 − website, 7.8.2018

Organic Law of Georgia No 1810 of 9 September 2022 – website, 23.9.2023

 

Article 523 – Supervision of the Pension Fund

The National Bank shall be authorised to:

a) carry out the regulation of activities of the Pension Fund in accordance with the Law of Georgia on Funded Pensions;

b) agree upon the investment policy document, the risk management framework and other policy documents of the Pension Fund determined in accordance with the procedure established by it ; periodically inspect the compliance of the policy documents of the Investment Fund with the requirements established by it;

c) give a binding instruction to the Investment Fund within the frameworks of its supervisory activities;

d) evaluate the relevant statutes and activities of the committees of the Pension Fund and establish the minimum standard and procedure for the relevant committees, where necessary;

e) request from the management board of the Pension Fund to set up committees;

f) in the case of detection of significant violations, remove the executive director of the Pension Fund from office;

g) establish the eligibility criteria for executive directors of the Pension Fund and agree upon the appointment of executive directors of the Pension Fund;

h) determine the minimum admissible rating of financial and non-financial instruments or the additional requirements with respect to the issuers of financial instruments in which the Pension Fund may make investments;

i) in the case of detection of significant violations committed by the Pension Fund, give the Fund a binding instruction and specify reasonable time frames for the elimination of that violation;

j) carry out a temporary regime of a special administration of the Pension Fund in accordance with the Law of Georgia on Funded Pensions and the procedures determined by it;

k) determine additional regulating procedures for a specialised depository serving the Pension Agency. The procedures may apply to the assets of the specialised depository, the experience of personnel, technical support and software provision, or any other matter deemed necessary by the National Bank;

l) acknowledge a specialised depository and an assets management company licensed by other state in accordance with procedures determined by it;

m) for the management of pension assets, carry out the authorisation of a licensed asset management company (companies) and a specialised depository (depositories) in accordance with the procedure established by it;

n) determine the additional requirements for the assets management company (companies) registered/licensed in Georgia and abroad;

o) conduct on-site inspections of the Pension Fund, a specialised depository and an asset management company (companies) in accordance with the procedure established by the Law of Georgia on the Funded Pensions and other legislative and subordinate normative acts of Georgia;

p) provide the Pension fund with the information (including the confidential information) in writing on the deterioration or possible deterioration of financial or organisational condition of the specialised depository;

q) review and issue legal acts related to the regulation of the activities of the Pension Fund in accordance with the legislation of Georgia;

r) carry out the functions of a specialised depository in accordance with the Law of Georgia on Funded Pensions;

s) determine for and apply to the Pension Fund relevant non-monetary sanctions in the cases and in accordance with the procedure determined by it;

t) exercise other powers provided for by the Law of Georgia on Funded Pensions.

Organic Law of Georgia No 3264 of 21 July 2018 − website, 6.8.2018

Organic Law of Georgia No 3610 of 1 November 2023 − website, 20.11.2023

Organic Law of Georgia No 4326 of 27 June 2024 – website, 10.7.2024

 

Article 524 – Supervision over investment funds and asset management companies

The National Bank shall be authorised to:

a) supervise the activities of an investment fund, carry out the authorisation or registration of an investment fund based in Georgia, recognise a foreign investment fund, as well as to cancel the authorisation, registration or recognition of an investment fund. Supervision also provides for checking and regulating an investment fund, issuing written instructions to it, imposing additional requirements, restrictions and sanctions;

b) supervise the activities of an asset management company, license or register a Georgia-based asset management company, recognise a foreign asset management company, as well as revoke the licence of an asset management company, cancel registration or recognition. Supervision also provides for checking and regulating the asset management company, issuing written instructions to it, imposing additional requirements, restrictions and sanctions;

c) regulate the relations arising from the issuance and circulation of units by the investment fund, ensure the detection, prevention and suppression of violations in the field of the issuance and circulation of said units;

d) establish additional regulatory rules for a specialised depositary providing services to an investment fund or asset management company. These rules may relate to a specialised depositary capital, staff experience, hardware or software, and other issues;

e) establish, amend and cancel the rules related to the regulation of an investment fund and asset management company and supervise their implementation;

f) determine the rules for the liquidation of an investment fund and asset management company and the appointment of a temporary administrator and the exercise of his/her powers;

g) impose a monetary fine on an investment fund, asset management company, specialised depositary and other persons. The amount of a monetary fine and the method of imposition are determined by the normative act of the National Bank. The amount of a monetary fine will be transferred to the State Budget of Georgia;

h) exercise other powers defined by the Law of Georgia on Investment Funds.

Organic Law of Georgia No 6816 of 14 July 2020 – website, 22.7.2020

 

Article 525 – Supervision of the Virtual Asset Service Provider

1. The National Bank shall be authorised to supervise the activities of the Virtual Asset Service Provider. Supervision provides for the registration and deregistration of the Virtual Asset Service Provider, the establishment of suitability criteria for the administrators of the Virtual Asset Service Provider, inspection and regulation in order to facilitate the prevention of money laundering and financing of terrorism, the determination of information accompanying the transfer of virtual assets, the issuance of written instructions, the establishment of additional requirements, restrictions and the imposition of sanctions.

2. The Virtual Asset Service Provider shall be obliged to register with the National Bank and meet the requirements established by the National Bank. The procedure for registration and deregistration with the National Bank, and regulation of the Virtual Asset Service Provider are established by the normative act of the National Bank.

3. The provision of virtual asset services shall be prohibited by a person that is not a Virtual Asset Service Provider registered by the National Bank or the representative of the financial sector, who is authorised to provide virtual asset services by the legislation regulating activities.

4. The Virtual Asset Service Provider shall be prohibited to carry out activities except for providing the virtual asset services and auxiliary activities necessary for the provision of these services, and exchanging its own virtual assets.

5. The National Bank shall be authorised to terminate or restrict specific types of activities/operations of the Virtual Asset Service Provider and the representative of the financial sector that in accordance with the legislation regulating activities is entitled to implement virtual asset services (including the types of virtual assets), as well as a business relationship with other Virtual Asset Service Providers that pose increased risks related to money laundering and the financing of terrorism and/or the risk of the evasion of international financial sanctions, hinder the traceability and/or supervision of the transactions carried out.

6. The National Bank shall be authorised to impose sanctions (including monetary fines) on the Virtual Asset Service Provider and the administrator thereof for violation of this Law and the legal acts of the National Bank in accordance with the procedure determined by the National Bank. The amount of the fine shall be transferred to the state budget of Georgia.

Organic Law of Georgia No 1790 of 9 September 2022 – website, 23.9.2022

 

Article 526 – Supplementary supervision

The National Bank shall be authorised to:

a) conduct supplementary supervision in accordance with the Law of Georgia on Supplementary Supervision of Regulated Undertakings in a Financial Conglomerate;

b) take decisions/measures provided for by the Law of Georgia on Supplementary Supervision of Regulated Undertakings in a Financial Conglomerate together with the relevant supervisory bodies when conducting the supplementary supervision determined by this article, carry out relevant activities, and issue normative and individual administrative acts in accordance with the same Law;

c) exercise other powers determined by the Law of Georgia on Supplementary Supervision of Regulated Undertakings in a Financial Conglomerate.

Organic Law of Georgia No 3773 of 29 November 2023 – website, 19.12.2023

 

Article 527 – Supervision of investment funds and asset management companies

The National Bank shall be authorised to:

a) supervise the activities of authorised securitisation special purpose entities, the fulfilment of obligations provided for by Article 19(1) and (2), Article 21(1-4), Article 23(1-4) and Articles 24 and 26 of the Law of Georgia on Transformation into Securities by the unauthorised securitisation special purpose entities, the institutional investors, the initial creditors and initiators, register the securitisation special purpose entity, or revoke the authorisation of the securitisation special purpose entity. Supervision shall also include inspection and regulation in accordance with the Law of Georgia on Transformation into Securities, issuance of written instructions, establishment of additional requirements, and imposition of limitations and sanctions;

b) determine the procedure for the liquidation of an authorised securitisation special purpose entity;

c) impose monetary fine on a securitisation special purpose entity, an institutional investor, an initial creditor and an initiator. The amount of the monetary fine and the procedure for the imposition thereof shall be determined by the normative act of the National Bank. The amount of the monetary fine shall be transferred to the State Budget of Georgia;

d) exercise other powers determined by the Law of Georgia on Transformation into Securities.

Organic Law of Georgia No 3944 of 15 December 2023 – website, 27.12.2023

 

Chapter IX − (Deleted)

Organic Law of Georgia No 2465 of 29 May 2014 − website, 2.6.2014

 

Article 53 − (Deleted)

Organic Law of Georgia No 1274 of 20 September 2013 − website, 2.10.2013

Organic Law of Georgia No 2465 of 29 May 2014 − website, 2.6.2014

 

Article 54 − (Deleted)

Organic Law of Georgia No 1274 of 20 September 2013 − website, 2.10.2013

Organic Law of Georgia No 2465 of 29 May 2014 − website, 2.6.2014

 

Article 55 − (Deleted)

Organic Law of Georgia No 1274 of 20 September 2013 − website, 2.10.2013

Organic Law of Georgia No 2465 of 29 May 2014 − website, 2.6.2014

 

 

Chapter IX1 – Resolution and Liquidation of a Commercial Bank, Coordination of Crisis Situation and Crisis Management

Organic Law of Georgia No 5654 of 20 December 2019 – website, 31.12.2019

 

Article 551 – Resolution purposes of a commercial bank and the resolution powers of the National Bank

1. The National Bank shall, directly or through a special manager, be authorised to carry out the resolution of a commercial bank licensed in Georgia or of a branch of a foreign bank. During the resolution process the National Bank shall be guided by the following purpose of resolution:

a) the protection of the continuity of the critical functions of a commercial bank;

b) the avoidance of negative impact on the stability of the financial system;

c) the protection of the budgetary and state funds;

d) the protection of the insured deposits in accordance with the Law of Georgia on Deposits Insurance System;

e) the protection of the consumer funds and assets.

2. The National Bank shall be authorised to establish a list and/or criteria of the critical functions of a commercial bank provided for by paragraph 1(a) of this article by a legal act.

3. The resolution purposes determined by paragraph 1 of this article shall be of equal importance. The National Bank shall take all measures to achieve the purposes for resolution within the framework of the resolution mode, taking into account specific conditions characteristic to each case. In accordance with the resolution purposes, the National Bank, as far as possible, shall ensure the minimisation of resolution costs and creditor losses.

4. The National Bank shall, in order to achieve the resolution purposes determined by paragraph 1 of this article, be authorised to issue legal acts, issue the direction of the National Bank, establish additional requirements, develop resolution plans for a commercial bank, administer the Resolution Fund, apply the resolution mode to a commercial bank and exercise resolution powers within the framework of this mode in accordance with the legislation of Georgia.

5. The National Bank shall, within the scope of its competence, be authorised to request any person to provide and obtain any information (including confidential information) for the purpose of exercising resolution powers.

6. A commercial bank and other person shall be obliged to fulfil the instructions, directions, requirements and limitations established within the framework of the resolution mode by the National Bank as well as support the National Bank in achieving resolution purposes. When necessary, law enforcement agencies shall provide appropriate assistance to the National Bank.

7. The National Bank shall publish the decision on the application of the resolution mode on the website of the Legislative Herald of Georgia. Other information on the above decision shall be published on the official website of the National Bank with the observation of confidentiality.

Organic Law of Georgia No 5654 of 20 December 2019 – website, 31.12.2019

 

Article 552 – Exercising the resolution powers of the National Bank

1. The National Bank shall be authorised to make a decision on the application of the resolution mode. After this decision is made, the National Bank shall be authorised to exercise all resolution powers that are necessary to achieve the resolution purposes, including:

a) to carry out a full control of a commercial bank in the resolution mode in accordance with the procedure established by this Law and the Law of Georgia on Commercial Bank Activities, including exercising full powers of a commercial bank;

b) in the cases provided for by the Law of Georgia on Commercial Bank Activities, to not observe the resolution principles determined by Article 32(b) and (c) of the same Law;

c) to carry out the evaluation of the assets and liabilities of a commercial bank in the resolution mode;

d) to dismiss an employee or administrator of a commercial bank and appoint other persons;

e) to make a decision on the suspension of any operation, transaction or other activities of a commercial bank;

f) to temporarily introduce a moratorium on commercial bank overdue liabilities and/or limit the party's ability to apply early termination powers to a qualified financial contract with a commercial bank provided for by the Law of Georgia on Financial Collateral Agreement, Mutual Offset and Derivatives;

g) to apply to the court for suspension of the proceeding against a commercial bank in accordance with the procedure established by the Civil Procedure Code of Georgia;

h) to carry out the merger of a commercial bank with another commercial bank or transfer ownership of commercial bank shares to another person;

i) to transfer the assets and liabilities of a commercial bank to the third party(parties). While exercising these powers, the National Bank shall ensure that the deposits are transferred only to another commercial bank or an interim bank;

j) to write off shares and/or other supervisory capital instruments and/or convert the supervisory capital instruments (except for shares) into the ordinary shares or other property instruments of a commercial bank;

k) to request a commercial bank in the resolution mode to emit new shares, other property instruments and/or other supervisory capital instruments;

l) to write off liabilities of a commercial bank and/or convert them into the ordinary shares of a commercial bank or other property instruments;

m) except for the use of the termination power of an agreement by a commercial bank on the basis of the agreement, to terminate any agreement entered into by a commercial bank (including by mutual offset) as well as derivative contracts;

n) to cancel debt instruments and other liabilities emitted by a commercial bank or change their due date, interest rate and/or time limit for interests. This subparagraph shall not apply to secured liabilities (including liabilities of creditors under the programme provided for by the Law of Georgia on Mortgage-Backed Bonds).

o) in accordance with the procedures established by the legislation of Georgia, to request the compensation for damage, including obtained premium, variable remuneration or similar income, from the shareholder, administrator or other employee whose actions harmed a commercial bank;

p) except for the action/deal carried out on the basis of the Law of Georgia on Financial Collateral Agreement and except for the action/deal related to the programme provided for by the Law of Georgia on Mortgage-Backed Bonds, Mutual Offset and Derivatives, by applying to the court, to challenge the action or transaction of an administrator of a commercial bank during 1 year prior to application of the resolution mode and request its voidness if, as a result, the person concerned received material benefits at the expense of a commercial bank or enjoyed any advantage, privilege or benefit that harmed a commercial bank or its creditors;

q) for the purpose of the effective resolution, to enter into agreement with an independent auditor, evaluator, lawyer, accountant, consultant and/or other person at the expense of a commercial bank. The National Bank shall cover the costs of the services rendered by this person before the application of the resolution mode;

r) to take all necessary measures for the effective management of an interim bank, develop instructions for the plan of withdrawal from the market of an interim bank and agree with the developed plan;

s) to issue a legal act on the application of the resolution-related requirements established by this Law to a branch of a foreign bank;

t) to issue legal acts for the purpose of exercising powers provided for by this paragraph.

2. The National Bank shall, for the purpose of resolution, be authorised to exercise resolution powers determined by this Law and the Law of Georgia on Commercial Bank Activities jointly or individually, taking into account specific conditions characteristic to each case.

3. Notwithstanding the requirements established by the legislation of Georgia and the founding documents of a commercial bank, and procedures established by agreements and emission prospect, the National Bank and a special manager appointed by the National Bank shall exercise resolution powers without a consent of shareholders, creditors and debtors of a commercial bank/interim bank. This rule shall also apply to the requirements of the approval of notification, issuance, the registration of document and emission prospect by the National bank and other requirements established by the legislation of Georgia.

4. For the purpose of ensuring the principle of continuity of critical functions of a commercial bank, any third person providing critical service to a commercial bank, on the request of the National Bank, shall be obliged to continue providing this service with the same condition to a commercial bank in the resolution mode, to its successor in title, as well as to the purchaser of a commercial bank and/or an interim bank on the basis of the decision of the National Bank. For this purpose, the National Bank may provide the services of the third person to a purchaser or successor bank or an interim bank on the expenses of a commercial bank.

5. The National Bank shall, for resolution purposes, be authorised to change founding documents/statute of a commercial bank and request the registration authority to register these changes. The registration authority shall comply with this requirement immediately.

6. The expedited/simplified procedure shall apply if, for the resolution purpose, there is a necessity of the withdrawal of shares or securities from the stock exchange/temporary suspension of the securities on the stock exchange, allowing new shares on the stock exchange, re-admission of the securities reduced to zero to the stock exchange or giving a consent on purchasing a significant share. By the decision of the National Bank, the requirements for disclosure and reporting provided for by the Law of Georgia on Securities Market may not be observed or delayed for a certain period of time.

Organic Law of Georgia No 5654 of 20 December 2019 – website, 31.12.2019

Organic Law of Georgia No 5687 of 20 December 2019 – website, 31.12.2019

Organic Law of Georgia No 2137 of 30 November 2022 – website, 16.12.2022

 

Article 553 – Liquidation of a commercial bank

1. After the cancellation of a banking licence the National Bank shall begin the liquidation process of a commercial bank in accordance with the Law of Georgia on Commercial Bank Activities or procedures established by the National Bank.

2. The function of the liquidator of a commercial bank shall be carried out by a person appointed by the National Bank in accordance with the procedure established by the National Bank. The liquidator of a commercial bank is accountable to the National Bank. The commercial bank liquidator shall have full authority over all commercial bank bodies.

3. A commercial bank liquidator shall be authorised to sell the shares of a commercial bank in the liquidation mode at the public auction or choose another form of realisation with the agreement of the National Bank, transfer the right of requesting these assets to the creditors in a sequence, as well as transfer these assets and/or liabilities and/or a part of them to the third parties.

4. The liquidation process of a commercial bank shall not prejudice the resolution powers applied to a commercial bank (if any) and the resolution purposes.

Organic Law of Georgia No 5654 of 20 December 2019 – website, 31.12.2019

 

Article 554 – Temporary state financing

1. For the purpose of financing the resolution process, the Ministry of Finance of Georgia shall provide temporary state financing if this is necessary for ensuring the stability of a financial system, if the funds accumulated within the frameworks of preliminary contributions made into the Resolution Fund by the commercial banks and branches of foreign banks licensed in Georgia is not/will not be enough, or it is impossible to find a non-state financing source or this financing is not/will not be enough. The temporary state financing shall be provided after the shareholders and the creditors determined by Article 3712(102)(k-p) of the Law of Georgia on Commercial Bank Activities receive first loss in the reverse order of satisfaction of the requirements set for the liquidation of the commercial bank, taking into account resolution purposes and principles.

2. The National Bank shall refer to the Ministry of Finance of Georgia with the request of temporary state financing determined by paragraph 1 of this article. This requirement shall include the review of the planned resolution tools to be applied and the substantiation of the necessity of temporary state financing, including the amount, form and terms of financing with consideration of the resolution purposes and principles determined by the legislation of Georgia.

3. If the Ministry of Finance of Georgia agrees with the requirement established by paragraph 2 of this article, it shall provide temporary state financing in one or more of the following forms:

a) participation in the capital of an interim bank;

b) purchasing of a share of a commercial bank in the resolution mode or taking the liabilities arisen from the supervisory capital instruments of a commercial bank;

c) allocation of funds in favour of the Resolution Fund in accordance with the procedure established by Article 555 of this article;

d) issuance of loan and/or guarantee and/or financing in a required form for resolution purposes, including direct financing.

4. If the Ministry of Finance of Georgia, directly or indirectly, purchases a share in a commercial bank, it shall take all measures in order to manage a commercial bank in an adequate and professional manner. After purchasing shares and other supervisory capital instruments of a commercial bank by the Ministry of Finance of Georgia, a commercial bank shall be obliged to develop an action plan containing the measures necessary for a financial stability of a commercial bank in a log-term period which shall be approved by the National Bank.

5. The procedure for issuing temporary state financing shall be determined by a joint legal act of the National Bank and the Ministry of Finance of Georgia.

6. The National Bank and the Ministry of Finance of Georgia shall, within the framework of the temporary state financing, for the purpose of the compensation of the allocated funds, determine for commercial banks licensed in Georgia and branches of foreign banks the obligation of making contributions by the transfer into the Resolution Fund. The above contributions shall be determined for each commercial bank and the branch of a foreign bank on the basis of objective and proportional criteria. The proportionality criteria concern the implementation of those contribution obligations proportionally which do not involve the obligations which are simultaneously the supervisory capital instruments or insured deposit. The objective criteria involve the risk profile of a commercial bank.

7. The criteria provided for by paragraph 6 of this article for imposing contribution and its implementation shall be determined by the joint legal act of the Ministry of Finance of Georgia and the National Bank which among other issues shall establish the grounds for imposing a contribution, exceptions, risk profile details, the upper limit of contribution, its periodicity and term. The upper limit of a contribution shall be determined with consideration of the principle that the contribution does not pose a threat on the liquidity or solvency of a commercial bank.

Organic Law of Georgia No 5654 of 20 December 2019 – website, 31.12.2019

Organic Law of Georgia No 3949 of 15 December 2023 – website, 28.12.2023

 

Article 555 – Resolution Fund

1. For the purpose of effective resolution the National Bank shall open a bank account – the Resolution Fund – determined by Article 32 of this Law.

2. The National Bank shall determine the obligation for the commercial banks licensed in Georgia and branches of foreign banks to make preliminary contributions into the Resolution Fund. The above preliminary contribution shall be determined for each commercial bank licensed in Georgia and the branch of a foreign bank on the basis of objective and proportional criteria. The proportionality criteria concern the implementation of those preliminary contribution obligations proportionally which do not involve the obligations which are simultaneously the supervisory capital instruments or insured deposit. The objective criteria involve the risk profile of a commercial bank.

3. The criteria for imposing the preliminary contribution and the procedure for its implementation shall be determined by the legal act of the President of the National Bank which, among other issues, shall establish the grounds for imposing the preliminary contribution, exceptions, risk profile details, the upper limit of preliminary contribution, its periodicity and term. The upper limit of the preliminary contribution shall be determined with consideration of the principle that the preliminary contribution does not pose a threat on the liquidity or solvency of a commercial bank.4. The Resolution Fund includes preliminary contributions made by commercial banks licensed in Georgia and branches of foreign banks, in the case of temporary state financing – the contributions made with a view to further reimbursement of funds allocated within the frameworks of the above financing, loans, guarantees and grants to be issued by the Ministry of Finance of Georgia, income received through investment activities carried out by the Resolution Fund, as well as funds received from other sources within the limits set by the State Budget Law of Georgia. The guarantee issued by the Ministry of Finance of Georgia may be used to secure the liabilities of the Resolution Fund.

5. The funds transferred into the Resolution Fund may be used, inter alia, within the framework of temporary state financing, on the commercial banks and interim banks under resolution mode in case of issuance of loans and guarantees, the alienation of shares, assets and/or liabilities of a commercial bank or the application of the instruments of an interim bank, for remuneration of difference between the transferred liabilities and assets, or for the purposes of Article 3710(12) of the Law of Georgia on Commercial Bank Activities and/or Article 3711(4) of the same Law. Where appropriate, loans and/or guarantees may be issued within the framework of application of the resolution instrument for alienation or merger of shares, assets and/or liabilities of a commercial bank to the purchaser of shares, assets and/or liabilities of a commercial bank. The funds transferred into the Resolution Fund may also be used for the improvement of liquidity of a commercial bank under resolution mode, or for covering expenses related to the process of resolution, including the administration of the Resolution Fund and the preparation of an audited financial statement.

6. The National Bank shall be authorised to temporarily suspend the obligation of a commercial bank licensed in Georgia, a branch of a foreign bank to make preliminary contributions into the Resolution Fund if the commercial bank, the branch of a foreign bank makes contributions, until the full coverage of financing, into the Resolution Fund for the purpose of further remuneration of funds used within temporary state financing.

7. The funds accumulated as a result of preliminary contributions made into the Resolution Fund by the commercial banks licensed in Georgia and branches of foreign banks shall reach the target amount of the Resolution Fund, which equals 3% of total amount of insured deposits determined by the Law of Georgia on Deposits Insurance System.

8. The commercial bank licensed in Georgia and a branch of a foreign bank shall make preliminary contributions into the Resolution Fund in accordance with the legal act provided for by the President of the National Bank every month, not later than the 15th day of the following month.

9. The National Bank shall administer the Resolution Fund. The National Bank shall be authorised to transfer the Resolution Fund for administration to the LEPL Deposit Insurance Agency. The National Bank and the LEPL Deposit Insurance Agency shall not be responsible for obligations originated from the usage of the Resolution Fund. The application of restrictions provided for by the legislation of Georgia, including pledges, collateral agreement and/or enforcement, against the assets of the Resolution Fund shall be inadmissible.

10. The National Bank shall be obliged to prepare the financial report of the Resolution Fund independently from the financial report of the National Bank. The financial report of the Resolution Fund shall be examined by an independent auditor. The value of the assets of the Resolution Fund shall be recorded in compliance with the international financial reporting standards.

11. The matters of the establishment of the Resolution Fund and the administration of funds accumulated as a result of preliminary contributions made into the Resolution Fund shall be determined by the legal act of the President of the National Bank provided for by paragraph 3 of this article. The above legal act may also determine the matter of investment of funds accumulated as a result of preliminary contributions made into the Resolution Fund; as for the matters of temporary state financing, as well as the administration and investment of contributions made into the Resolution Fund with a view to further remuneration of funds used within the framework of temporary state financing, they shall be determined by a joint legal act provided for by Article 554(5) of this Law. The above joint legal act may also determine the procedure for receiving consent necessary for certain transactions, for establishing the reporting requirements, and withdrawing the relevant funds by the Ministry of Finance of Georgia.

12. In case of administration of the Resolution Fund by the LEPL Deposit Insurance Agency, the National Bank shall be authorised to request and receive from the Agency any (including confidential) information regarding the Resolution Fund.

Organic Law of Georgia No 5654 of 20 December 2019 – website, 31.12.2019

Organic Law of Georgia No 3949 of 15 December 2023 – website, 28.12.2023

 

Article 556 – Preparation for crisis situations and crisis management

1. For the purpose of facilitating the stable functioning of the financial system an Interagency Financial Stability Committee (‘the Committee’) shall be established that is responsible for developing mechanisms for managing crisis situations and financial crisis. The Committee shall consist of the Minister of Finance of Georgia, the President of the National Bank, the chairpersons of the Legal Entities under Public Law called Deposit Insurance Agency of Georgia and Insurance State Supervision Service of Georgia. By the decision of the Committee, representatives of other state/administrative bodies may also be included as members of the Committee. The Committee shall be chaired and represented by the Minister of Finance of Georgia, when absent – a person performing his/her the functions. A member of the Committee may delegate to another person the authority to attend the Committee.

2. The Committee shall meet at least once a year or on the request of the National Bank.

3. The functions of the Secretariat of the Committee shall be performed by the National Bank. Unless otherwise provided by the statute of the Committee, the members of the Committee shall decide unanimously.

4. For the purpose of achieving a goal provided for by paragraph 1 of this article, the members of the Committee shall cooperate with each other to the fullest extent possible within the scope of the powers conferred by the legislation of Georgia with the observation of the principle of independence.

5. The National Bank shall be obliged to:

a) notify the Committee on the potential stability threats and risks and provide with all necessary information it possesses;

b) notify the Committee in a timely manner on the necessity of the resolution of a commercial bank, temporary state financing and/or the last resort loan provided for by Article 33(3) of this Law.

6. The members of the Committee shall provide the Committee with all necessary information (including confidential information), including information on identified risks that may be important to the functioning of the Committee. The members of the Committee shall keep confidentiality in accordance with the procedure established by the legislation of Georgia.

7. The activities of the Committee shall be governed by the statute adopted by the Committee on the basis of a joint agreement of all its members. The statute of the Committee regulates the procedural issues of information exchange by the members of the Committee, as well as the joint identification of the systematic risks and analysing them, the procedure for the evaluation of the systematic risk scenarios, the procedure for the pre-evaluation of crisis situations and management of operational planning, the procedures for conducting appropriate simulations and other issues related to the functioning of the Committee.

8. The Committee/ Secretariat of the Committee shall, together with the annual report of the National Bank, publish annual activity report of the Committee.

Organic Law of Georgia No 5654 of 20 December 2019 – website, 31.12.2019

 

Article 557 – Mortgage bond emitting commercial bank under liquidation/resolution mode

If a commercial bank under liquidation/resolution mode is simultaneously an issuer of mortgage bonds as defined by the Law of Georgia on Mortgage Backed Bonds or a debtor of a refinancing bank, the liquidation/resolution process for that commercial bank will be carried out according to the special provisions provided for by the same Law.

Organic Law of Georgia No 2137 of 30 November 2022 – website, 16.12.2022

 

Chapter X – Reports, Financial Reporting, Audit and General Reporting of the National Bank

 

Article 56 − Financial year of the National Bank

The financial year of the National Bank shall begin on the first day of January and end on the last day of December.

 

Article 57 − Accounting

The National Bank shall keep its accounts, operations and other documentation necessary to present its financial status, according to international accounting standards and international financial reporting standards.

 

Article 58 − Financial reporting of the National Bank

The National Bank shall draw up a financial statement for each financial year. A financial statement shall cover a balance sheet, a profit and loss report, a report on the change of its own capital, a report on cash flows, and explanatory notes related to the above.

 

Article 59 − Audit of reports of the National Bank

1. Reports of the National Bank shall be audited by an independent auditing firm appointed by the Parliament of Georgia.

2. To carry out an audit of the reports of the National Bank, the Parliament of Georgia shall select one auditing firm (external auditor) from the world’s four largest auditing firms, not later than 1 November, for a period of at least two but not to exceed four years.

[2. To carry out an audit of the reports of the National Bank, the Parliament of Georgia shall select one auditing firm (external auditor) from the world’s four largest auditing firms, not later than 1 November, for a period of at least two but not to exceed four years. (Shall become effective from 1 July 2025)]

3. The State Audit Office shall audit only administrative and capital expenses of the National Bank.

Organic Law of Georgia No 6551 of 22 June 2012 − website, 29.6.2012

Organic Law of Georgia No 2465 of 29 May 2014 − website, 2.6.2014

Organic Law of Georgia No 2795 of 27 November 2014 − website, 2.12.2014

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

Organic Law of Georgia No 1894 of 23 December 2017 − website, 11.1.2018

Organic Law of Georgia No 3904 of 6 December 2018 − website, 14.12.2018

Organic Law of Georgia No 2627 of 22 February 2023 – website, 10.3.2023

Organic Law of Georgia No 545 of 13 May 2025 – website, 14.5.2025

 

Article 60 − Submission and publication of the balance sheet and documents of the National Bank

1. The National Bank shall prepare as soon as possible, but not later than within 10 working days, submit to the Parliament of Georgia and publish a non-audited balance sheet as of the last working day of the reporting month.

2. Within not later than four months after completion of a financial year, the National Bank shall publish and submit for approval to the Parliament of Georgia the previous year’s audited financial statement and a report provided in Article 61 of this Organic Law.

3. In addition to financial statements and documents under paragraphs 1 and 2 of this article, the National Bank may publish other reports and studies on financial and economic issues, which the National Bank considers appropriate to publish.

 

Article 61 − Determining basic directions of monetary and exchange rate policies and reporting

1. The National Bank shall independently set an inflation target.

2. Not later than 1 October of each year, the National Bank shall submit to the Parliament of Georgia draft basic directions of monetary and exchange rate policies for the following three years.

3. By the end of the current year, the Parliament of Georgia shall approve the basic directions of monetary and exchange rate policies.

4. Unless the Parliament of Georgia approves the draft basic directions of monetary and exchange rate policies submitted by the National Bank of Georgia, the National Bank shall act within the framework of the draft it has developed.

5. The draft basic directions of monetary and exchange rate policies shall contain an inflation target, key instruments of monetary policy that the National Bank will use to achieve the inflation target, and an overview of potential risks.

6. Annually, not later than four months after the end of a financial year, the National Bank shall submit to the Parliament of Georgia a report on the implementation of a monetary and credit, and currency and supervision policy. The National Bank shall reflect in that report the compliance of the activities of the Pension Fund with the Law of Georgia on Funded Pensions and the requirements of the National Bank. The Parliament of Georgia shall approve the report.

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

Organic Law of Georgia No 3264 of 21 July 2018 − website, 6.8.2018

Organic Law of Georgia No 4326 of 27 June 2024 – website, 10.7.2024

 

Article 62 − Clearing and payment agreements

The National Bank shall be authorised to make clearing and payment agreements or any other contracts for the same purpose with public and private central clearing institutions of a foreign country both on its own behalf and for and on behalf of the State.

 

Article 63 − Mechanism of clearing, settlement, payment services and payment systems

1. The National Bank shall be authorised to develop and issue, at its own discretion, legal acts regulating clearing, settlement, payment services and payment systems, establish procedures and requirements, organise the formation and introduction of payment systems in Georgia, manage and ensure servicing and administration of these systems, assist other banks in formation of payment systems, and provide supervision of payment systems and payment services existing in Georgia.

2. The National Bank shall be authorised to accept securities issued in Georgia in the own securities settlement and depository system, ensure appropriate settlement using such system, and for the purpose of holding securities and for the settlement of transactions conducted via securities, to open accounts for the Government of Georgia, the government of a foreign country, the Central Bank, the Central Depository, the account manager, the person rendering custodian services, and for other financial institutions, and for this purpose, to determine appropriate procedures and criteria.

3. The National Bank shall have the right to, in cases provided for by the legislation of Georgia, carry out the powers of specialised depository for the voluntary private pension schemes and investment funds.

Organic Law of Georgia No 1894 of 23 December 2017 − website, 11.1.2018

Organic Law of Georgia No 3354 of 28 June 2023 – website, 18.7.2023

Organic Law of Georgia No 3730 of 16 November 2023 – website, 7.12.2023

 

Chapter XI − Additional Rights and Basic Prohibitions of the National Bank

 

Article 64 − Preferential and unconditional right of the National Bank

1. The National Bank shall have an unconditional and preferential right to have the claim satisfied upon maturity of the due date at the expense of the funds available on the accounts of a debtor, the balance at the cash desk, or the tangible assets in the possession of the debtor. The funds available at the reserve requirement account at the National Bank shall be the exception from this rule.

2. The National Bank may enjoy its preferential right to transfer available funds to its account and, from the proceeds received by the sale of other assets through auction, withhold the amounts belonging to it after the deduction of the expenses related to the sale. The procedures for conducting auctions shall be established by the National Bank. In the case of announcement of an auction as failed, the National Bank shall be authorised to have its claim satisfied by receiving the property into direct ownership. The relevant bodies shall provide the National Bank with a relevant document certifying ownership of such property.

3. The powers referred to in paragraphs 1 and 2 of this article may not be applied in one of the following cases:

a) to a supervised entity under the liquidation or temporary administration mode by the decision of the Board of the National Bank, as well as to a commercial bank under the resolution mode;

b) upon the decision of the National Bank, within the amount provided for by the Article 48(16) of this Law, for the smooth conduct of the liquidation process of the supervised entity.

Organic Law of Georgia No 5654 of 20 December 2019 – website, 31.12.2019

Organic Law of Georgia No 2627 of 22 February 2023 – website, 10.3.2023

 

Article 641 – Consumer rights protection

The National Bank may, by an appropriate legal act, determine the following in relation to representatives of the financial sector and a loan holding entity:

a) regulations different from those provided for in Article 625(4), Article 625(5) (except for interest earnings), Article 625(7-8) (for an advance payment interest), and Article 868(8) of the Civil Code of Georgia;

b) in the case of granting of a loan or a bank credit, or attraction of funds, the procedure for providing necessary information to consumers;

c) regulations different from those provided for in Article 276(3), Article 300(21) and Article 301(12) of the Civil Code of Georgia, or additional regulations.

Organic Law of Georgia No 238 of 29 December 2016 – website, 13.1.2017

Organic Law of Georgia No 3320 of 21 July 2018 − website, 7.8.2018

Organic Law of Georgia No 1477 of 12 April 2022 – website, 19.4.2022

 

Article 642 – Dispute resolution commission in the field of payment system and payment services in the National Bank

1. Disputes between payment service user and payment service provider that is connected to rights and obligations that follow from this Law, the Law of Georgia on Payment Systems and Payment Services as well as normative acts issued on the basis of aforementioned laws are examined by an independent dispute resolution commission (‘Dispute Resolution Commission’) in the field of payment system and payment services in the National Bank. The basis for the initiation of dispute examination by the Dispute Resolution Commission is the submission of a complaint by the payment service user against the payment service provider to the Dispute Resolution Commission and its acceptance.

2. The Dispute Resolution Commission is guided by the principles of competition, fairness, transparency, objectivity, impartiality and equality of the parties when considering the complaint.

3. The Dispute Resolution Commission examines disputes for free.

4. The procedure for the creation and operation of the Dispute Resolution Commission, the organisational structure, the procedure for dealing with the parties, as well as issues related to dispute examination and decision-making are regulated by the Law of Georgia on Payment Systems and Payment Services, legal acts of the National Bank and other legislative and normative acts of Georgia.

5. The Dispute Resolution Commission shall be entitled to contact the relevant structural unit/units of the National Bank for consultation and/or receiving information (including confidential information) regarding the dispute.

6. The Dispute Resolution Commission shall be entitled to initiate the request of additional information/proof (including confidential information). The Dispute Resolution Commission shall also be entitled to obtain information/proof (including confidential information) necessary for the exercise of its authority from any natural person or legal entity.

7. In case of non-submission of the requested information and/or proof on the basis of paragraph 6 of this Article, the Dispute Resolution Commission is authorized to impose the fine on the violator, except for the user (complainant).

Organic Law of Georgia No 1810 of 9 September 2022 – website, 23.9.2023

 

Article 65 − Activity prohibited for the National Bank

Except for cases directly provided in this Organic Law, the National Bank shall be prohibited to:

a) provide financial assistance in any form, including by granting a direct loan, buying a gratuitous loan or a conditional loan, or by undertaking loan or conditional obligations by equity participation loan, or by other commitments;

b) implement commercial activity, purchase shares;

c) acquire, by purchasing, leasing or otherwise, the full or partial right to immovable property, except when it is necessary or expedient to use the building for administrative activities, for execution of operations, or for other situations related to the implementation of the objectives provided in this Organic Law;

d) issue a loan to the Government of Georgia and state institutions, except for the LEPL Deposit Insurance Agency.

Organic Law of Georgia No 858 of 17 May 2017 − website, 2.6.2017

 

Article 66 − Exclusive powers of the National Bank

The National Bank shall be authorised to:

a) issue loans, acquire the right to equity participation, or otherwise participate in the activity of any organisation, whose operation is related to performing the functions and attaining the objectives of the National Bank;

b) define a list of employees of the National Bank system, who have the right to carry firearms, as provided for by law;

c) ensure manufacturing, procurement and sale of gold bars;

d) execute operations with gold and/or financial instruments related to gold under procedures it has established. The Law of Georgia on Securities Market shall not apply to these financial instruments, and they shall be registered and circulated under procedures established by the National Bank;

e) ensure production, purchase and sale of articles necessary for the popularisation of the national currency;

f) manage deposits insurance fund;

g) where necessary, ensure logistical support to the LEPL Deposit Insurance Agency, on the basis of the decision of the board of the National Bank.

2. For the purposes of paragraph (1)(g) of this article, logistical support shall not be deemed financial support, except for a loan under Article 31(4) of this Law.

Organic Law of Georgia No 2828 of 23 March 2010 − LHG I, No 19, 13.4.2010, Art., 102

Organic Law of Georgia No 5001 of 1 July 2011 − website, 15.7.2011

Organic Law of Georgia No 5527 of 20 December 2011 − website, 28.12.2011

Organic Law of Georgia No 6320 of 25 May 2012 − website, 12.6.2012

Organic Law of Georgia No 858 of 17 May 2017 − website, 2.6.2017

 

Article 661 – Board of the National Payments

1. In order to develop payments systems and payment services, the National Bank shall be entitled to create the Board of National Payments, which will facilitate discussion and close cooperation between representatives of this sector, users and other interested parties related to this sector. The Board of National Payments is authorized to coordinate market initiatives and establish common approaches for market development, as well as promote innovation in this area.

2. Participants of the Board of National Payments can be employees of the National Bank, invited persons and other interested persons. The composition of the Board of the National Payments and the rules of its activity are determined by the legal act issued by the Governor of the National Bank.

Organic Law of Georgia No 1810 of 9 September 2022 – website, 23.9.2023

 

Article 67 − Regulatory provisions

1. When performing its duties, the National Bank shall enjoy autonomous (independent) regulatory power. The National Bank shall keep a public register of normative acts, directives and instructions.

2. The formats and standards defined in the issues of electronic settlement of accounts and information security, which are established under an appropriate procedure by the National Bank within the scope of its authority, shall be forwarded to commercial banks, microbanks and non-bank depository institutions individually. They shall be effective from the date defined by the National Bank.

3. Unless immediate entry of a normative act into force is needed, the National Bank shall send a draft normative act to the Ministry of Justice of Georgia for a legal expertise, except for cases defined by a normative act of the Minister of Justice of Georgia.

4. An adopting (issuing) body (official) shall determine the need for the immediate entry into force of a normative act. A normative act issued by the National Bank, in order to be assigned a state registration code, shall, immediately, but not later than the following working day, be submitted to the Ministry of Justice of Georgia. A normative act, which is to enter into force immediately, shall become effective from the date specified in it.

5. If the norm of immediate entry into force of a normative act is applied, this normative act shall include a separate article to specify the reasons of its immediate entry into force.

6. The National Bank, during the course of its activities, shall be authorised to create, receive, send, keep and issue any document in a material and/or electronic form (including, in the form of archive materials), which may have legal consequences, as well as to use an electronic document management system and an electronic and/or qualified electronic signature. An electronic document and its printed version shall have the same legal force as a material document. For the purposes of this article, the National Bank shall be authorised to determine a policy, on the basis of a legal act, for the use of an electronic document management system and an electronic signature for the purposes of its own activities.

Organic Law of Georgia No 5527 of 20 December 2011 − website, 28.12.2011

Organic Law of Georgia No 6017 of 10 April 2012 − website, 30.4.2012

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

Organic Law of Georgia No 668 of 21 April 2017 − website, 10.5.2017

Organic Law of Georgia No 1894 of 23 December 2017 − website, 11.1.2018

Organic Law of Georgia No 2627 of 22 February 2023 – website, 10.3.2023

 

Article 68 − Administration standards

1. The National Bank shall exercise powers granted to it under this Law on the basis of the principles of equality and impartiality and in compliance with accepted administration standards.

2. The National Bank shall refrain from using the powers specified in paragraph (1) of this article to achieve such a goal that is not in line with these powers, or shall exercise its rights to the extent exceeding the necessary measures to achieve a respective legitimate goal.

3. To fulfil the provisions of this Law, the decisions of the National Bank shall be subject to the principles of impartiality. Their motivation must be objective and rational. All decisions shall be executed in compliance with legal standards and shall serve the goals set.

4. If an individual administrative-legal act of the National Bank is being appealed to court, the plaintiff shall bear the burden of proof according to Article 17(2) of the Administrative Procedures Code of Georgia.

5. If an administrative act of the National Bank is being appealed to court, the effect of such administrative act may not be suspended until the final judgement on appeal is made, unless otherwise decided by the National Bank.

51. When appealing a decision of the National Bank, the court relies on qualitative and quantitative evaluations made by the National Bank, except where the evaluation contains a clear error/deficiency.

52. By the decision of the National Bank, after the application of the resolution mode, if the decisions made by the National Bank during the resolution mode or the decision of the cancellation of banking licence are appealed in the court, when revoking this decision, the court may impose only the compensation of the actual damage on the National Bank that shall not be paid from the Resolution Fund.

6. No current or former employee of the National Bank shall be personally responsible for his/her act or inaction with regard to any person, if he/she performed this act or refrained from it in good faith, in the course of performing his/her duties, according to the legislation of Georgia. The National Bank shall be obliged, where an act or the refraining from carrying out such act by a current or a former employee is related to the performance of official duties, to protect the interests of an employee (except for the case where the dispute against an employee is initiated by the National Bank) in the dispute related to the performance of official duties, which may be reflected in rendering legal services to the employee, the compensation of expenses related to the dispute, and in other measures that may be deemed necessary by the National Bank for the protection of the interests of the employee. This paragraph shall apply to the temporary administrator, special manager, liquidator, the administrator of an interim bank, the administrator and liquidator of a programme provided for by the Law of Georgia on Mortgage-Backed Bonds only within the scope of the powers conferred by the National Bank.

61. (Deleted – 10.3.2017, No 436).

62. (Deleted – 10.3.2017, No 436).

7. The President, Vice-presidents, an officer of the National Bank authorised by them, or, in a special case, another person, shall represent the National Bank in court, before other bodies and persons.

8. (Deleted – 10.3.2017, No 436).

Organic Law of Georgia No 4188 of 3 September 2015 − website, 10.9.2015

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

Organic Law of Georgia No 1894 of 23 December 2017 − website, 11.1.2018

Organic Law of Georgia No 5654 of 20 December 2019 – website, 31.12.2019

Organic Law of Georgia No 2137 of 30 November 2022 – website, 16.12.2022

 

Chapter XII − Transitional and Final Provisions

 

Article 69 − Indebtedness of the Government of Georgia to the National Bank of Georgia

Indebtedness (credits obtained and re-registered debt obligations) of the Government of Georgia to the National Bank of Georgia, which is the domestic public debt, shall be covered by 16 March 2030, on the basis of the agreement signed between the Government of Georgia and the National Bank of Georgia, so that to annually re-register one part of the debt as a one-year, annually renewable public debt obligation – as a government bond intended for the National Bank of Georgia, and to re-register another part as government bonds with various terms for open market operations, which shall be covered from the State Budgets of Georgia for respective years.

 

Article 70 − Transitional provisions

1. The LEPL Georgian Financial Supervision Agency set up by the National Bank of Georgia shall be liquidated on 1 December 2009.

2. The National Bank of Georgia shall be reorganised.

3. The reorganised structural units of the National Bank of Georgia shall exercise the powers of the Georgian Financial Supervision Agency.

4. The National Bank of Georgia shall be the legal successor of the Georgian Financial Supervision Agency.

5. Buildings, technical means and other property on the balance sheet of the Georgian Financial Supervision Agency shall be transferred to the National Bank of Georgia.

6. Normative acts regulating the financial sector of Georgia shall remain in force until new normative acts are issued by the National Bank of Georgia.

7. Licenses and permits issued and registrations made with regard to the activity of the financial sector, which have not been revoked, shall remain in force.

8. After entry of this Organic Law into force:

a) the National Bank of Georgia shall ensure the compliance of legal acts falling within the scope of its authority with this Organic Law;

b) the Government of Georgia shall ensure compliance of the legislation of Georgia with this Organic Law.

9. Article 25 of this Organic Law shall not apply to the distribution of net profits of the National Bank for the 2008 financial year, which shall be disposed of according to the legislation effective in 2008.

10. From 1 March 2014 through 1 June 2015, the National Bank of Georgia shall exercise, with regard to investment funds, the power of a supervisory body provided under the Law of Georgia on Collective Investment Undertakings.

11. Before the amount of an extra salary for a Board member of the National Bank is determined under an appropriate legal act of the Parliament of Georgia, the Board of the National Bank may determine the extra salary for a Board member of the National Bank.

12. Legal acts regarding the approval of the amount of an extra salary for a Board member of the National Bank issued before the legal act under paragraph 11 of this article becomes effective shall remain valid.

13. From 1 January 2019 the matters related to the circulation of 1 tetri and 2 tetri nominal value coins shall be regulated by the legal act of the Board of the National Bank.

Organic Law of Georgia No 1828 of 24 December 2013 − website, 28.12.2013

Organic Law of Georgia No 2211 of 4 April 2014 − website, 8.4.2014

Organic Law of Georgia No 2954 of 12 December 2014 − website, 23.12.2014

Organic Law of Georgia No 101 of 16 December 2016 – website, 20.12.2016

Organic Law of Georgia No 436 of 10 March 2017 − website, 22.3.2017

Organic Law of Georgia No 3313 of 21 July 2018 – website, 31.7.2018

 

Article 71 − Entry into force of this Law

1. This Organic Law, except for Articles 1-69 and Article 70(3-8), shall enter into force upon its promulgation.

2. Articles 1-69 and Article 70(3-8) of this Organic Law shall enter into force on 1 December 2009.

3. The Organic Law of Georgia on the National Bank of Georgia of 23 June 1995 shall be declared void from 1 December 2009 (The Parliamentary Gazette, 1994-1995, No 27-30, Art. 642).

 

President of Georgia                           M. Saakashvili

Tbilisi

24 September 2009

No 1676-II