Comments

პირადი თავდებობის შეფარდების დამაბრკოლებელი გარემოებები

პირველ მასალაშია ესენი რაც ჩაგიგდე პირველი წიგნი იქ

მასალას?

1) პირადი თავდებობის, როგორც არასაპატიმრო აღკვეთის ღონისძიების სახეს არეგულირებს სსსკ-ის 203-ე მუხლი. პირადი თავდებობის დროს სანდო პირები კისრულობენ წერილობით ვალდებულებას, რომ უზრუნველყოფენ ბრალდებულის სათანადო ქცევას,
გამოძიების პროცესში. ამავე მუხლის მიხედვით, პირად თავდებთა
ოდენობას განსაზღვრავს სასამართლო. პირადი თავდები გაფრთხილებული უნდა იყოს წერილობითი ფორმით მოსალოდნელი
სამართლებრივი შედეგების შესახებ. იმავდროულად, თავდებს, შესაძლოა, პასუხისმგებლობა დაეკისროს (100-500 ლარამდე ოდენობით) იმ შემთხვევაში, თუ იგი ვერ უზრუნველყოფს ბრალდებულის
სათანადო ქცევას.57
პირადი თავდები შეიძლება იყოს ნებისმიერი პირი, ბრალდებულის მეგობარი, ოჯახის წევრი, ნათესავი, კოლეგა, ასევე, საყოველთაოდ ცნობილი ადამიანი, საზოგადოებრივი მოღვაწე, საზოგადოებაში ავტორიტეტის მქონე პირი და სხვა.58 პირადი თავდებობის
გამოყენებას აუცილებლად სჭირდება თავდების თანხმობა, ასევე,
ბრალდებულის თანხმობა და შუამდგომლობის დაკმაყოფილება
სასამართლოს მიერ. უზენაესი სასამართლოს მიერ მოწოდებული
სტატისტიკური მონაცემებით, ამ ღონისძიების გამოყენების მაჩვენებელი, ფაქტობრივად, ნულს უტოლდება. კერძოდ, 2017 წელს
პირადი თავდებობა, როგორც აღკვეთის ღონისძიების სახე, გამოყენებული იყო 9459 საქმიდან მხოლოდ 34 (0.3%) შემთხვევაში, ხოლო
2018 წელს აღნიშნული მონაცემი კიდევ უფრო შემცირდა და 9935
საქმიდან მხოლოდ 19 (0.2%) პირის მიმართ იყო გამოყენებული.59
საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის 2018 წლის
სისხლის სამართლის პროცესების მონიტორინგის ანგარიშის მიხედვით, თბილისის საქალაქო სასამართლო ძალიან იშვიათად მიმართავს პირად თავდებობას, როგორც აღკვეთის ღონისძიების
ალტერნატიულ სახეს, ხოლო სხვა სასამართლოები ამგვარ ღონისძიებას საერთოდ არ იყენებენ. 2018 წლის დასწრებული პროცესების შესაბამისად: გორის, თელავის, ქუთაისისა და ბათუმის
სასამართლოებს საერთოდ არ გამოუყენებიათ ამ სახის ღონისძიება, ხოლო თბილისის საქალაქო სასამართლოში დასწრებული 186
აღკვეთის ღონისძიების სხდომიდან პირადი თავდებობა მოსამართლემ მხოლოდ 4 შემთხვევაში გამოიყენა.60
პროკურორები მიიჩნევენ, რომ პირადი თავდებობის გამოყენების
დაბალ მაჩვენებელს განაპირობებს ის გარემოება, რომ იგი ნაკლებეფექტური ღონისძიებაა. ამასთან, დაცვის მხარე იშვიათად შუამდგომლობს პირადი თავდებობის თაობაზე, ან, თუ შუამდგომლობს
– არაორგანიზებულად. ასევე, პრობლემას წარმოადგენს სანდოობის ფაქტორი იმასთან დაკავშირებით, თუ რამდენად რეალურად
უზრუნველყოფს თავდები პირი ბრალდებულის სათანადო ქცევას.
კიდევ ერთ მიზეზად ბრალდების მხარე ამ აღკვეთის ღონისძიების
აღსრულების ხარვეზებს ასახელებს.
პროკურორი: „პირადი თავდებობის გამოყენების მოთხოვნის სიმცირეს განაპირობებს ის გარემოება, რომ იგი ხასიათდება გარკვეული
სპეციფიკურობით. კერძოდ, პროკურორს უნდა ჰქონდეს სრულყოფილი ინფორმაცია ბრალდებულის სოციალური წრის, მისი ნაცნობებისა და მეგობრების, ასევე, პოტენციური თავდების შესახებ – არის თუ
არა იგი სანდო პირი, თავად ხომ არ არის შემჩნეული დანაშაულებრივ
ქმედებებში და ა.შ. აღნიშნული გარემოებების დადგენა გარკვეულ
დროსთან არის დაკავშირებული. შეზღუდული საპროცესო ვადების
და პროკურორთა და გამომძიებელთა გადატვირთულობის გამო კი,
ყოველთვის არ არის შესაბამისი რესურსი ზემოხსენებული გარემოებების გამოსარკვევად. გარდა ამისა, პირადი თავდებობის მოთხოვნის შემთხვევაში საჭიროა სხვა დამატებითი პროცედურები (თავდებისთვის ბრალის გაცნობა, ხელწერილის ჩამორთმევა და სხვა), რაც
ასევე დამატებით დროს მოითხოვს. ამასთან, პირადი თავდებობა,
ქვეყანაში არსებული სოციალური რეალობის გათვალისწინებით,
პროკურორთა მხრიდან სამართლიანად მიიჩნევა აღკვეთის ღონის ძიების ნაკლებეფექტურ სახედ. მოქალაქეთა დიდ უმრავლესობას
ისიც კი არ აქვს გათვითცნობიერებული, რომ, თუ მოწმეები არიან,
ვალდებულება აქვთ, გამოცხადდნენ სასამართლოში და მისცენ ჩვენება. თითოეული მოწმის სასამართლოში წარდგენა პროკურორის
მხრიდან დიდ ძალისხმევასთან არის დაკავშირებული. ასეთ სიტუაციაში არაგონივრულია იმის ვარაუდი, რომ ამ კატეგორიის პირები
უზრუნველყოფენ ბრალდებულის სათანადო ქცევას (ან შეეცდებიან
მაინც), თუ მას თავად არ ექნება ამის სურვილი. თავისი სპეციფიკის
გათვალისწინებით, პირადი თავდებობა წარმოადგენს აღკვეთის ღონისძიების იმგვარ სახეს, რომელიც უფრო პრაქტიკულია დაცვის მხარისთვის. პრაქტიკაში, პროკურორის ინიციატივის შემთხვევაშიც კი,
დაცვის მხარის უშუალო ჩართულობის გარეშე (რაც უნდა გამოიხატებოდეს პოტენციურ თავდებებთან კომუნიკაციაში), შეიძლება ითქვას,
შეუძლებელია მისი გამოყენება.“
მოსამართლე: „ძირითადი პრობლემა არის დაცვის მხარის პასიურობა თავდები პირის წარმოდგენასთან დაკავშირებით. მქონდა
შემთხვევა, როდესაც თავდებს ერთი წლის განმავლობაში მხოლოდ
3-ჯერ ჰყავდა ბრალდებული ნანახი. ასეთმა პირმა როგორ უნდა უზრუნველყოს ბრალდებულის სათანადო ქცევა?! თავდებს გაცნობიერებული უნდა ჰქონდეს პასუხისმგებლობა, არადა, ხშირად ის ვერ
მისაბუთებს, როგორ უნდა განახორციელოს კონტროლი.“
მოსამართლე: „პირადი თავდებობის გამოყენება სასამართლოს
ყველაზე მეტად უჭირს. დაცვის მხარე არ არის მზად, არ ჰყავს წარმოდგენილი თავდები პირები. სასამართლო თავდებად ვერ დანიშნავს
ბუნებაში არარსებულ პირს. ამასთან, მოსამართლე პროცესზე უნდა
გაესაუბროს თავდებ პირს და გამოარკვიოს, რამდენად იაზრებს ის
პირობების დარღვევის შედეგებს (დაჯარიმებას). ამისთვის ხშირად
დაცვა მზად არ არის და სასამართლო უფრო მეტად გირაოსკენ იხრება.“
გამოკითხული ადვოკატების პოზიციით, პირადი თავდებობის იშვიათად გამოყენება გამომდინარეობს შემდეგი გარემოებებიდან:
ამგვარი ღონისძიების შეფარდების პრაქტიკის არარსებობა; პირადი თავდებობის, როგორც ინსტიტუტის გაუაზრებლობა; მოსამართლის შიში ამ ტიპის ღონისძიების გამოყენებისას. გარდა ამისა,
მოსამართლეს არასაკმარისად მიაჩნია თავდების პასუხისმგებლობის ფარგლები. ფოკუსჯგუფის ფორმატით შეხვედრისას ერთ-ერთმა ადვოკატმა განაცხადა, რომ პირადი თავდებობის შესახებ შუამდგომლობის დაყენება აზრს მოკლებულია, ვინაიდან სასამართლო მას თითქმის არასდროს აკმაყოფილებს – „პირადი თავდებობის
თაობაზე შუამდგომლობას იმიტომ არ აყენებს დაცვის მხარე, რომ
აზრი არ აქვს, 1000 კაციც რომ მოვიყვანოთ, სასამართლო მაინც არ
აკმაყოფილებს, ამიტომ ვირჩევთ უფრო ქმედით ღონისძიებას გირაოს სახით.“
შეჯამების სახით შეიძლება ითქვას, რომ ამ ღონისძიების არაეფექტურობას და პრაქტიკაში იშვიათად გამოყენებას განაპირობებს
ის ფაქტი, რომ არცერთი მხარე და თავად სასამართლოც ამ სახის
აღკვეთის ღონისძიებას არ განიხილავს რეალურ ალტერნატივად.
ასევე, დღეს არსებული ნორმის განმარტებით, სასამართლოს პირადი თავდებობის გამოყენებისთვის სჭირდება მხარის შუამდგომლობა. ამასთან, პირადი თავდები უნდა იყოს სასამართლოს ნდობით აღჭურვილი პირი, რომელიც გააკონტროლებს ბრალდებულის
ქცევას და იქნება გარანტი, რომ ბრალდებული არ მიიმალება, არ
ჩაიდენს ახალ დანაშაულს და არ მოახდენს მოწმეზე ზემოქმედებას. შესაბამისად, სასამართლოები, როგორც წესი, არ იყენებენ
აღკვეთის ღონისძიების სახედ პირად თავდებობას, ვინაიდან არ
მიიჩნევენ პატიმრობის და გირაოს რეალურ და საპირწონე ალტერნატივად.

მეტი ვერააა? მეორე საკითხზე?

2) აღკვეთის ღონისძიების გამოყენების ფაქტობრივი საფუძველი არსებობს
მაშინ, როდესაც დასაბუთებული ვარაუდის სტანდარტით დადასტურებულია
ბრალდებულის მიერ დანაშაულის ჩადენა. დასაბუთებული ვარაუდი
წარმოადგენს ყველაზე უფრო დაბალი ხარისხის მტკიცებულებით სტანდარტს,
რომელიც გამოიყენება გამოძიების ეტაპზე სისხლისსამართლებრივი დევნის
დაწყების შესახებ გადაწყვეტილების მიღებისას, ცალკეულ საგამოძიებო
მოქმედებათა განსახორციელებლად და სხვა საპროცესო იძულების ღონისძიების
გამოსაყენებლად74
. შესაბამისად, დასაბუთებული ვარაუდის სტანდარტი
წარმოადგენს მტკიცებულებათა ერთობლიობას, რომელიც პროკურორს ანიჭებს
შესაძლებლობას პირი ცნოს ბრალდებულად, სასამართლოს მიმართოს
შუამდგომლობით აღკვეთის ღონისძიების გამოყენების ან ისეთი საგამოძიებო
მოქმედებების ჩატარებისთვის ნებართვის მისაღებად, რომლებიც ზღუდავს პირის
კონსტიტუციურ უფლებებს75
. ზემოთ აღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე,
აღკვეთის ღონისძიების გამოყენების მოთხოვნამდე, ბრალდების მხარემ
სრულყოფილად უნდა მოიძიოს მტკიცებულებები დანაშაულის შემადგენლობის
ყველა ელემენტთან მიმართებაში76
.
შესაბამისად, სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებამდე და აღკვეთის
ღონისძიების გამოყენების შესახებ შუამდგომლობის წარდგენამდე,
დასაბუთებული ვარაუდის სტანდარტით, უნდა არსებობდეს აღკვეთის
ღონისძიების გამოყენებისთვის გათვალისწინებული მტკიცებულებითი
საფუძველი. დასაბუთებული ვარაუდის სტანდარტი კი როგორც აღვნიშნეთ
არსებობს მაშინ, როდესაც წარმოდგენილია ფაქტების ან ინფორმაციის
ერთობლიობა, რომელიც მოცემულისი სიხლის სამართლის საქმის გარემოებათა
ერთობლიობით დააკმაყოფილებდა ობიექტურ პირს, რათა დაესკვნა პირის მიერ
დანაშაულის შესაძლო ჩადენა77
.

საკმარისია. წადი ე კაზუსებს დავწერ

მარიამ ეს სისხლის რომელი პროცესია 1 თუ 2 ?

მარიამ ეს სისხლის რომელი პროცესია 1 თუ 2 ???

მარიამ ვწერთ

ყველაფერი კარგად იქნება

cocxalixar?

სანოტარო სამართლის პრინციპები
• ნოტარიატის ორაგნოების დამოუკიდებლობის პრინციპი;
• ნოტარიუსის დამოუკიდებლობის,მიუკერძოებლობისა და მხოლოდ კანონისადმი დამორჩილების პრინციპი;
• ნოტარიუსის პროფესიული ორგანიზაციის პრინციპი;
• სანოტარო საქმიანობა- სახელმწიფოებრივი საქმიანობა;
• ნოტარიუსის თვითდაფინანსების პრინციპი
• ნოტარიუსის სამოქალაქო პასუხისმგებლობის პრინციპი;
• სანოტარო მოქმედებათა საიდუმლოების პრინციპი;
ა) ნოტარიატის ორგანოების დამოუკიდებლობის პრინციპი- საქართველოს კანონმდებლობამ ნოტარიატის მმართველობის ორგანოების ახალი სტრუქტურა შექმნა. თუ მანამდე ნოტარიუსები და სახელმწიფო სანოტარო კანტორები სახელმწიფო აღმასრულებელი ხელისუფლების-იუსტიციის სამინისტროს სტრუქტურის განუყოფელი ნაწილი იყო, კანონის მიღების შემდეგ ცალკე დამოუკიდებელი საჯარო სამართლის კორპორაციულ იურიდიულ პირად ჩამოყალიბდა.
ბ) ნოტარიუსის დამოუკიდებლობის, მიუკერძოებლობისა და მხოლოდ- კანონის მოთხოვნაა, რომ ნოტარიუსი, მის პროფესიულ საქმიანობას დამოუკიდებლად ახორციელებს,აქ იგულისხმება, რომ არავის არ აქვს უფლება , ჩაერიოს ნოტარიუსის საქმიანობაში და დაბრკოლება შეუქმნას მის განხორციელებაში.სახელმწიფო და ადგილობრივი თვითმართველობის ორგანოებს,თანამდებობის პირებს,საზოგადოებრივ და პოლიტიკურ გაერთიანებებს,იურიდიულსა და ფიზიკურ პირებს ეკრძალებათ სანოტარო საქმიანობაში ჩარევა.ნოტარიუსისათვის დამოუკიდებლობის პრინციპის მინიჭება იმით არის გამოწვეული,რომ როგორც ცნობილია,ნოტარიუსის საქმიანობა საზოგადოების დიდი უმრავლესობის ინტერესებს ეხება.სწორედ ამიტომაა,რომ საზოგადოებაში ნოტარიუსის ავტორიტეტის ამაღლებისა და სანოტარო საქმიანობის ობიექტურად განხორციელების მიზნით,ნოტარიუსი დამოუკიდებლობის პრინციპით არის აღჭურვილი.
გ) ნოტარიუსის პროფესიული ორგანიზაციის პრინციპი - იგი ეფუძვნება იმ აუცილებელ პირობას, რომ ნოტარიუსის თანამდებიბის დასაკავებლად პირმა სპეციალური თეორიული და პრაქტიკული რჩევების შესაძენად უნდა გაიაროს სტაჟირება და ჩააბაროს გამოცდა.
დ) სანოტარო საქმიანობის სახელმწიფოებრივ საქმიანობად აღიარება- სანოტარო მოქმედების სახელმწიფოებრივი საქმიანობის განხორციელებაა ის ფაქტი,რომ ნოტარიუსი გარიგებათა დამოწმების გზით სამართლებრივი ნორმას შეუფარდებს ხელშეკრულების მონაწილე მხარეების ურთიერთობას.თუ არა ასეთი უფლებამოსილება. თუ არა ასეთი უფლებამოსილება, ნოტარიუსს არ ექნებოდა ნორმის შეფარდების უფლება,რადგან ნორმის შეფარდება- სახელმწიფოს განსაკუთრებული უფლებაა.
ე) ნოტარიუსის სამოქალაქო პასუხისმგებლობს პრინციპი- ისევე, როგორც თვითდაფინანსების პრინციპი-ნოტარიუსი ვალდებულია ,სამოქალაქო კანონმდებლობით დადგენილი წესით აანაზღაუროს ზიანი,რაც მიაყენა მესამე პირს სამსახუროებრივი მოვალეობის შეუსრულებლობით ან არაჯეროვანი შესრულებით. მიუხედავად იმისა, რომ ნოტარიუსის საქმიანობა სახელმწიფოებრივი საქმიანობაა,სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული შედეგები არ დადგება და სახელმწიფო პასუხს არ აგებს ნოტარიუსის მოქმედებაზე.
ნოტარიუსის სამოქალაქო პასუხისმგებლობას საფუძვლად უდევს, ის რომ ის არ არის სახელმწიფო მოხელე და სანოტარო მოქმედებათა შესრულებისთვის საზღაურს კლიენტებისგან იღებს.
ვ)სანოტარო მოქმედებათა საიდუმლოების პრინციპი -ნოტარიუსი და სანოტარო მოქმედების შემასრულებელი სხვა თან.პირები ვალდ არიან, დაიცვან მათ მიერ შესრულებელი სანოტარო მოქმედებების საიდუმლოება.ასევე ვალდებული არიან საიდუმლოება დაიცვან იმ თანამდებობის პირებმა, რომლებმაც მათი სამსახურეობრივი მოვალეობის შესრულებისას შეიტყვეს სანოტარო მოქმედების შესახებ. ეს მოვალეობას მათ ეკისრრებათ თანამდებობიდან გათავლისუფლების შემდეგადაც.
სანოტარო სამართლის ამოცანები
ნოტარიუსისა და სანოტარო მოქმედების შესრულებისათვის უფლებამოსილი სხვა თანამდებობის პირის ამოცანებია კერძო და საჯარო სუბიექტების საკუთრების უფლებისა და სხვა სამოქალაქო უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების დაცვა.კანონიერების განმტკიცება სამართალდარღვევვების თავიდან აცილება მის მიერ გარიგებების სწორი და დროული დამოწმებით,მემკვიდრეებს შორის სამემკვიდრეო მასის კანონიერი განაწილებით და სხვა სანოტარო მოქმედებათა სწორი და დროული შესრულების მიზნით.

ფიზიკურ პირთა ვინაობის დადენა, როგორ ხდება სამართალ სუბიექტურობის შემოწმება და დადგენა.

ნოტარიუსი სანოტარო საქმიანობის განხორციელების დროს ასრულებს სხვადასხვა მოქმედებებს, იმის მიხედვით თუ რა სანოტარო მოქმედებასთან გვაქვს საქმე, სანოტარო დამოწმება თუ დადასტურება, კერძო თუ საჯარო, ასეთ დროს ნოტარიუსი ადგენს სანოტარო მოქმედებაში მონაწილე პირების ვინაობას, ამოწმებს მათ უფლებებსა და ქმედუნარიანობას. მან უნდა იცოდეს რომ ფიზკურ პირების პირადობის დადგენისათვის საჭიროა ასაკი, მოქალაქეობა და სამსახურებრივ მდგომარებაც ზოჯერ. სრულწლოვანი მოქალაქის პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტია, პასპორტი, პირადობის მოწმობა ან დროებითი მოწმობა, რომელიც გაიცემა სამშობლოში დაბრუნებულ პირებზე. ცალკეულ შემთვევაში საქ-ს მოქალაქის პირადობის დადგენა შესაძლოა ასევე მართვის მოწმობთაც. სამხედრო მოსამსახურის ვინაობის დადგენა უნდა მოხდეს სამხედრო ნაწილის და დაწესებულების სარდლობის მიერ გაცემულ სამხედრო ბილეთის საფუძელზე.
უცხოელი მოქალაქის ან მოქალაქეობის არ მქონე პრის შემთვევაში, ნოტარიუსმა ეს ყველაფერი უნდა დაადგინოს ბინადრობის მოწმობით. მის გაცემას და შემოწმებას ახორციელებს სამოქალაქო რეესტრის ტერიიტორიული სამსახური. მათი ვინაობა ასევე შეიძლება დადგინდეს ეროვნული პასპორტის მეშეობითაც. საქ-ს მოქალაქის პირადობის მოწმობის შევსებას და გაცემას ასევე ახორციელებს სამოქალაქო რეესტრს სააგენტოს ტერიტორიული სამსახური, უცხო სახელმწფოში საქ-ს მოქალაქისათვის პპირადობის მოწმობის გაცემას ახორციელებს დიპლომატიური წარმომადგენლობა ან საკონსულო. პირადობის მოწმობა გაიცემა 14 წლიდან, მანამდე კი ნოტარიუსი ვინაობას ადგენს დაბადების მოწმობით, აქ კი აუცილებელია მას ესწრებოდეს მისი მშობლები, მეურვე და მზრუნველი.
ნოტარიუსის მიერ ვინაობის დადგენა საჭირო აღარაა თუკი მას ადრე სხვა საქმეზე აქვს პირის ვინაობა დადგენილი. მოქალაქისათვის დახმარების აღმოჩენის მიზნით საქ-ს მოქალაქის, ან უცხო მოქალაქის ვინაობის დადგენის მიზნით მისი იდენტიფიცირება განახორციელოს სამოქალაქო რეესტრის მონაცემთა ელექტრონული ბაზიდან პირის ბნადრობის მოწმობის მონაცემების გამოყენებით, თუ ნოტარიუს ეჭვი ეპარება პირის ვინაობაში , ვალდებულია უარი განაცხადოს სანოტარო მოქმედების შესრსულებაზე.
იმისათვის რომ პირმა განახორციელოს სამართალურთიერთობისათვის უფლებები და მოვალეობები იგი უნდა იყოს ქმედუნარიანი, ქმედუნარიანობა არის პირის უნარი თავისი მოქმედებით შეიძინოს და განახორციელოს მისი უფლებები და მოვალეობები. სრული ქმედუნარანობა დგება 18 წლის ასაკიდან. ამტომ გარიგებისას ნოტარიუსი ვალდებულია შესამოწმოს პირის ქმედუნარიანობა, ნოტარიუსი ვალდებულია არ შეასრულოს სანოტარო მოქმედება თუკი მას ეპარება ეჭვი პირის ქმედუნარიანობაში.
გარდა ამისა სამოქალაქო ურთიერთობებში ინტენსიურად მონაწილეობენ იურიდიული პირები. ისინი მესამე პირებთან ურთიერთობაში მონაწილეობენ მათი წარმომადგენელის მეშვეობით. იურიდიული პირის წარმომადგენლობას ახორციელებს მისი ხელმძღვანელი, რომელსაც თანამდებობაზე ნიშნავს ან ათავისუფლებს პრეზიდენტი ან სახელმწიფო ორგანო. ხოლო წევრობაზე დაფუძნებული იურიდიული პირის შემთხვევაში ხელმძღვანელს თანამდებობაზე ნიშნავს ან ათავისუფლებს საერთო კრება. საჯ.სამ. იურიდიულ პირს აქვს სპეციალური უფლებაუნარიანობა, რაც იმას ნიშნავს რომ იგი უფლება მოსილია ანახორციელოს კანონით დადგენილი, ან ბრძანებულებით ან კიდევ მისივე წესდებით გათვალისწინებული საქმიანობა და უფლებამოსილების შემოწმებაც ნოტარიუსის მიერ დასახელებული დოკუმენტის საფუძველზე უნდა მოხდეს. ნოტარიუსმა უნდა დაიცვას მკაცრად შემდეგი, რომ საჯ.სამ იურიდიულ პირს რომელიც შექმნილია სახელმწფო ქონებაზე არ აქვს უფლება დადოს გარიგება მის მაკონტროლებელი ორგანოს თანხმობის გარეშე, აიღოს სესხი ან სხვა რაიმე.
კერძო სამართლის სამეწარმეო (კომერციული) იურიდიული პირების წარმომადგენლობს დადგენისას და მათი უფლებამოსლების განსაზღვრისას, ასევე სოლიდარული პასუხსმგებლობის საზოადოებაში ხელმძღვანელობის უფლებამოსილების დადგენისათვის ნოტარიუსის მიერ უნდა მოხდეს სარეისტრაციო განაცხადის საჯარო რეესტრიდან ამონაწერით. შპს საზოადოებაში, სს-ში, და კოოპერატივში ხელმძღვანელობას განახორციელებს, დირექტორი. სარეგისტრაციო განაცხადში აუცილებელია, აღინიშნოს ხელმძღვანელის (დირეტორის) სახელი და გვარი, რაც რეგისტრირებული უნდა იყოს საჯარო რეესტრში.
ნოტარიუსის მიერ საწარმოს ხელმძღვანელობის ვინაობის დადგენა ასევე გულისხმობს, ამ იურიდიული პირის წარმომადგენლობის დადგენასაც. ხელმძღვანელობის უფლება გულისხმობს წარმომადგენლობის უფლებამოსილებასაც მაგრამ , ხელმძღვანელობის უფლება გულისხმობს საწარმოს სახელით გადაწყვეტილების მიღებას უფლებამოსილების ფარგლებში. ხოლო წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება კი, მის მესამე პირებთან ურთიერთობას განსაზღვრავს, მა; დადოს გარიგებები ან მოითხოვოს სსანოტარო მოქმედებების შესრულება. აქედან გამომდინარე ნოტარიუსი ვალდებულია მოთოვოს იურიდიული პირის წარმომადგენლის უფლებამოსილების შემდეგი დამადასტურებელი დოკუმენტები: რეზიდენტი იურიდიული პირისი წარმომადგენლის ან პროკურისტის წარმომადგენლობის შემთხვევაში; ამონაწერი მეწარმეთა და არასამეწარმეო იურიდიული პირების მარეგისტრირებელი ორგგანოს მიერ, წარმოებული რეესტრიდან; არარეზიდენტი იურიდიული პირისაან, უცხო ქვეყნის შესაბამისი ორგანოს მიერ გაცემული და კანონმდებლობით დადგენილი წესით ლეგალიზებული ან აპოსტოლიით დამოწმებული წარმომადგენლობის შესაბამისი დოკუმენტი; რეზიდენტი იურიდიული პირის მიერ გაცემული მინდობილობა.
ნოტარიუსს შეუძლია ცალკეულ შემთვევაში წარმომადგენლობისათვის არ გამოითხოვოს ეს ყველა დოკუმენტები, თუ უკვე წარმოდგენილი დოკუმენტების შესაბამისად მას შეექმნება შინაგანი რწმენა მათი ნამდვილობსა და სრულყოფილების თაობაზე.

ნოტარიუსთა პალატა
პალატა არის პირთა წევრობაზე დაფუძნებული,კანონის საფუძველზე შექმნილი საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, რომელიც სახელმწიფო კონტროლით, დამოუკიდებლად ახორციელებს სახელმწიფოებრივ საქმიანობას.ნოტარიუსთა პალატა მის საქმიაობას აცორციელებს ქართულენაზხე,მას აქვს ახცელმწიფო გერბით გამოსახული ბეჭედი,გახსნიი აქვს ბანკში ანგარიში
საქართველოს ნოტარიუსთა პალატა შედგება მასში საცვვალდებულო წესით გაწევრიანებული ყველა ნოტარიუსისგან , ის თავის საქმიანობას ახორციელებს საქართველოს ნოტარიუსთა საერთო კრების და მის მიერ შექმნილი თვითმართველობის ორგანოების მეშვეობით,საქართველოს ნოტარიუსთა პალატის მმართველობის ორგანოებია:
3) საქართველოს ნოტარიუსთა პალატის წევრთა საერთო კრება
4) საქართველოს ნოტარიუსთა პალატის გამგეობა,(აღმასრულებელი ორგანო)
საქართველოს ნოტარიუსთა პალატაში იქმნება ორი კომისია:ნოტარიუსთა პალატის საფინანსო-სარევიზიო კომისია და ეთიკის კომისია (დისციპლინური პასუხისმგებლობა).
საერთო კრება, ნოტარიუსთა პალატის მმართველობის უმაღლესი ორგანოა.საერთო კრება გადაწყვეტს რიგ საკითხებს და არის ისეთი საკითხებიც მხოლოდამხოლოდ საერთო კრებით გადაწყდება. საერთო კრება ხმათა უმრავლებოსით და პლიუს ამას 2/3 აუცილებლად უნდა იყოს. და თუ პირი ვერ მივა ვალდებულია, რომ მინდობილობა წარადგინოს,წარმომადგენლობის უფლებამოსილ პირზე.წარმომადგენელი უნდა იყოს არა ნებისმიერი პირი, არამედ ისევ ნოტარიუსთა წვერი.საერთო კრება წელიწადში ერთხელ უნდა ჩატარდეს.
რაც შეეხება პალატის გამეგობა,ეს არის აღმასრულებელი ორგანო; გამგეობა შედგება რამდენიმე ნოტარიუსისგან ,9 წევრისგან შედგება , ზოგი წევრი უნდა იყოს თბილისიდან , ზოგი კი რეგიონიდან.
დისციპლინური პასუხისმგებლობის კომისია-
საფინანსო სარევიზიციო კომისიის ძირითადი უფლებამოსილებაა, გააკონტროლოს საქართველოს ნოტარიუსთა პალატის გამგეობის საფინანსო-საბუღალტრო საქმიანობა,საჯარო აღრიცხვიანობის კანონიერება.
რაც შეეხება სახელმწიფო მხრიდან კონტროლს: ეს ორ შემთხვევაში ხდება
3) ეს არის სავალდებულო
4) არის უკვე საფუძნებული მოქალაქის განცხადებაზე სავალდებულო პირდაპირ არის გაწერილი როდის ხდება( შემოწმება გულისხმობს) პროგრამის შემოქმებას, ნოტარიუსის მიერ განხორციელებულ სამართლებრივი აქტების.
მოქალაქის განცახდებაზე დაფუძნებული, აქ უკვე დისციპლინურ გადაცდომაზე გავდივართ, მოქალაქე თავიდან პალატაში შედის,პალატა ვერ იღებს გადაწყვეტილებას და განიხილავს იუსტიციის სამინისტრო და ეს იუსტიციის სამინისტრო მიმართულებას აძლევს პალატას რა ზომა გამოიყენოს (დისციპლინური).დისციპლინური ზომის გამოყენების დროს პირდაპირ არის ნორმაში მითთებული თუ რა ინტერვალობით და რა ხარისხით უნდა ჰქონდეს ნოტარიუსს გადაცდომა რათა შესაბამისი სახდელი მიიღოს.
რაც შეეხება: თანამდებობაზე დაკავების წესს
ძირითადად აქ ორი ეტაპის გავლაა საჭირო საკვალიფიკაციო გამოცდა და სტაჟი. საკვალიფიკაციო გამოცდა 100 ქულიანია და აქედან 75 ქულა უნდა აიღო, შემდეფ სტაჟირებას იწყებ, რომელიც 10 თვიანია. გამოცდის ჩაბარებასაკვალიფიკაციოს გარეშე უწევთ მოსამართლეებს, დოქტორის ხარისხის მქონე პირს.

3. What does suing means? When a plaintiff sues another person in court.it is the way to starting Process against someone.
4. Who is a solicitor? Person who is a lawyer and who gives legal advice , solicitors passed the exams to became a solicitor

7. Define ‘’ employment labour law ‘’ The law that deals with people’s rights, pay or conditions in the workplace
8. List minimum 3 areas of civil law Family law , law of contract , land law.

11. What is an overdraft? it is an amount of monay that you owe to the bank because you withdraw more from your current account than you have in it.
12. What is foreign currency ? This is the amount of money in circulation in another country

15. What is the roll of solicitors? Solicitors are required to do a year of practical training after their degree and that training includes advocacy, which is the skill of speaking on behind of a client in court also Solicitors qualified is expensive. Satisfactory compietion of their training contract and the mandatory professional skills course psc a person can be admitted to the roll of those eligible to practice as a solicitor and apply for a practicing certificate

19. Define the term instalment Instalment means that when the bank gives you a loan , and than you pay it regularly every month maybe or every year until you have paid all the money you owe.
20. Who is jury? a group of people who have been chosen to listen to all the facts in a trial and give a verdict
21. What is a loan.? a thing that is borrowed, especially a sum of money that is expected to be paid back with interest

25. family law -the law that deals with events such as divorce and the custody of (the right to look after) children.
26. What are the types of magistrate? define them We two kinds of magistrates – Judicial Magistrates and Executive Magistrates.
27. What is eligible? eligible means when someone has the right to do or obtain something, Someone who is eligible for something or to do something is qualified or allowed to do it.
28. We may also define arrears as a type of money that should be paid to a certain individual, while accrues are specific types of a financial benefits that increase gradually over time.

აღმჭურველი ინდივიდუალური

1) 1.17 წლის გიორგი ,,ალტაოქეი'' მობილური ტელ. გიორგის მშობლებს შესაძლოა ჰქონდეთ გარიგების ბათილად ცნობის მოთხოვნის უფლება სსკ-ის 63- ე მუხლის 1-ლი ნაწილის საფუძველზე.ამისათვის მოითხოვება არასრულწლოვნის მიერ კანონიერი წარმომადგენლის თანხმობის გარეშე ორმხრივი გარიგების დადების, კანონიერი წარმომადგენლის მიერ გარიგების შემდგომი მოწონების არარსებობის ფაქტები, ასევე გარიგების არასარგებლიანი ხასიათი არასრულწლოვნისთვის.სსკ-ის მე-12 მუხლის მე-2 ნაწილისა და მე-14 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, 18 წლამდე მყოფი სუბიექტი ითვლება არასრულწლოვნად. კაზუსიდან დგინდება, რომ გიორგი არის 17 წლის.შესაბამისად,იგი არასრულწლოვანია.ამასთან, აუცილებელია სახეზე იყოს ორმხრივი გარიგების დადების ფაქტი. ორმხრივია გარიგება, როცა გარიგებით განსაზღვრული სამართლებრივი შედეგის დადგომისთვის მოითხოვება არანაკლებ ორი პირის მიერ ურთიერთმფარავი ნების გამოვლენის ფაქტი.კაზუსიდან დგინდება,რომ გიორგიმ ,,ალტაოქეისთან" დადო ნასყიდობის ხელშეკრულება,რომლის ნამდვილობისათვის აუცილებელია ორი პირის მიერ ნების გამოვლენა. შესაბამისად, გიორგის მიერ დადებულია ორმხრივი გარიგება. ამასთან, გიორგიმ გარიგება დადო კანონიერი წარმომადგენლის თანხმობის გარეშე. კაზუსიდან დგინდება, რომ მშობლები წინააღმდეგები არიან ამ გარიგების და ითხოვენ მის ბათილობას.შესაბამისად,მოწონების ფაქტი არ გვაქვს სახეზე.ამასთან, აუცილებელია გარიგება არ იყოს სარგებლიანი არასრულწლოვნისთვის. სარგებელში იგულისხმება არა ფინანსურური, არამედ უფლებრივი სარგებელი, როცა მხარეს წარმოეშობა მხოლოდ უფლებები, საპასუხო ვალდებულებების კისრების გარეშე. ნასყიდობის ხელშეკრულებით გიორგის წარმოეშობა საპასუხო ვალდებულება, კერძოდ, ნასყიდობის საფასურის გადახდის ვალდებულება. შესაბამისად, გარიგება არ არის სარგებლის მომტანი გიორგისთვის.თუმცა გიორგის მიერ დადებული გარიგება შეიძლება იქნეს მიჩნეული ნამდვილად სსკ-ის 65-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე. ამისათვის აუცილებელია არასრულწლოვანმა ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ მოქმედებათა შესასრულებლად განკარგა ის საშუალებანი, რომლებიც მას გადასცეს კანონიერმა წარმომადგენლებმა, თავისუფალი განკარგვის მიზნით. კაზუსიდან დგინდება, რომ მშობლები გიორგის თავისუფალი განკარგვის მიზნით გადასცემდნენ თანხას.შესაბამისად ემანსიპაციის ეს ფორმა სახეზეა. მოთხოვნა არ წარმოიშვა. გიორგის მშობლებს არ აქვთ გარიგების ბათილად ცნობის მოთხოვნის უფლება სსკ-ის 63- ე მუხლის 1-ლი ნაწილის საფუძველზე.

2) 2.ლევანი თემურის ერტადერთი შვილი ღვინის ბიზნესი მცხეთა მიწის ნაკვეთი ლევანს შესაძლოა ჰქონდეს თემურის მიერ დადებული გარიგების ბათილად ცნობის მოთხოვნის უფლება სსკ-ის 63- ე მუხლის 1-ლი ნაწილის საფუძველზე.ამისათვის მოითხოვება არასრულწლოვნის მიერ კანონიერი წარმომადგენლის თანხმობის გარეშე ორმხრივი გარიგების დადების, კანონიერი წარმომადგენლის მიერ გარიგების შემდგომი მოწონების არარსებობის ფაქტები, ასევე გარიგების არასარგებლიანი ხასიათი არასრულწლოვნისთვის. სსკ-ის მე-12 მუხლის მე-2 ნაწილისა და მე-14 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, 18 წლამდე მყოფი სუბიექტი ითვლება არასრულწლოვნად. კაზუსიდან დგინდება, რომ თემური არის 17 წლის. შესაბამისად,იგი არასრულწლოვანია.ამასთან, აუცილებელია სახეზე იყოს ორმხრივი გარიგების დადების ფაქტი. ორმხრივია გარიგება, როცა გარიგებით განსაზღვრული სამართლებრივი შედეგის დადგომისთვის მოითხოვება არანაკლებ ორი პირის მიერ ურთიერთმფარავი ნების გამოვლენის ფაქტი.კაზუსიდან დგინდება,რომ თემურსა და უჩას შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება,რომლის ნამდვილობისათვის აუცილებელია ორი პირის მიერ ნების გამოვლენა. შესაბამისად,თემურის მიერ დადებულია ორმხრივი გარიგება. ამასთან, თემურიმ გარიგება დადო კანონიერი წარმომადგენლის თანხმობის გარეშე. კაზუსიდან დგინდება, რომ მამამ მოითხოვა გარიგების ბათილობა. შესაბამისად, ბუნებრივია მათ არ მოიწონეს გარიგება. ამასთან, აუცილებელია გარიგება არ იყოს სარგებლიანი არასრულწლოვნისთვის. სარგებელში იგულისხმება არა ფინანსურური, არამედ უფლებრივი სარგებელი, როცა მხარეს წარმოეშობა მხოლოდ უფლებები, საპასუხო ვალდებულებების კისრების გარეშე. ნასყიდობის ხელშეკრულებით თემურსს წარმოეშობა საპასუხო ვალდებულება, კერძოდ, ნასყიდობის საფასურის გადახდის ვალდებულება. შესაბამისად, გარიგება არ არის სარგებლის მომტანი თემურისათვისთვის.თუმცა თემურის მიერ დადებული გარიგება შეიძლება იქნეს მიჩნეული ნამდვილად სსკ-ის 65-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე. ამისათვის აუცილებელია კანონიერი წარმომადგენლის მიერ 16 წლის ასაკს მიღწეული არასრულწლოვანისათვის საწარმოს დამოუკიდებლად გაძღოლის უფლების მინიჭება.კაზუსიდან დგინდება,რომ თემური არის 17 წლის არასრულწლოვანი,მამამ მას გადასცა ღვინის ბიზნესი დამოუკიდებლად გაძღოლის უფლების მინიჭებით.თუმცა ემანსიპაციის ეს შემთხვევა სახეზე არ გვაქვს ამავე მუხლის(65-ის მე-2) საფუძველზე.ვინაიდან,ეს მუხლი შეუზღუდავი ქმედუნარიანობის მინიჭებას ითვალისწინებს მხოლოდ ამ სფეროსათვის ჩვეულებრივ ურთიერთობებში. კაზუსიდან კი დგინდება,რომ თემურმა მიწა შეიძინა პირადი მიზნებისათვის(ქალაქის ხმაურისაგან მოსაშორებლად).შესაბამისად სახეზე არ გვაქვს ემანსიპაციის ეს ფორმა. მოთხოვნა წარმოიშვა. ლევანს აქვს თემურის მიერ დადებული გარიგების ბათილად ცნობის მოთხოვნის უფლება სსკ-ის 63- ე მუხლის 1-ლი ნაწილის საფუძველზე.

3) 3.16 წლის გიორგი ოცნება ველოსიპედზე, ბიძა ლევანი ჩუქნის დდეიზე გიორგის მშობლებს შესაძლოა ჰქონდეთ ხელშეკრულების ბათილად ცნობის უფლება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 63-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვოთ.
იმისათვის , რომ სახეზე იყოს 63-ე მუხლი საჭიროა სუბიექტი იყოს არასრულწლოვანი, აქედან გამომდინარე საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, მე-12 მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სრულწლოვანია პირი, რომელმაც 18 წლის ასაკს მიაღწია- შესაბამისად გიროგი არასრულწლოვანია. რაც შეეხება მეორე ელემენტს ასევე საჭიროა კანონიერი წარმომადგენლის თანხმობის არარსებობა, ეს კი კაზუსიდან გამომდინარე ცალსახაა. გიორგიმ საჩუქრად მიიღო ველოსპედი, ანუ დაიდო ჩუქებოს ხელშეკრულება, ვინადან კოდექსის: 524-ე მუხლის მმიხედვით ჩუქების ხელშეკრულებით მჩუქებელი უსასყიდლოდ გადასცემს დასაჩუქრებულს ქონებას საკუთრებად მისი თანხმობით. გიორგი კი ამავე კოდექსის 525-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანხამად ხდება ნივთის მესაკუთრე ვინაიდან, მოძრავ ნივთზე ჩუქების ხელშეკრულება დადებულად ითვლება ქონების გადაცემის მომენტიდან. გამოდის რომ გიორგიმ ბიძისგან მოძრავი ქონება სავსებით ანონიერად მიიო, თუმცა არსებობს გარემოებები, როდესაც შესაძლოა ჩუქების ხეშეკრულების გაუქმება და ეს ყოველივე მოცემულია 529-ე მუხლში ამისდა მიუხედავად კი სახეზე არ გვაქვს ჩუქების განხორციელების არასამართელბრივი ქმედებები, თუმცა ვინაიდან გიორგი არასრულწლოვანია, მასზე მეურვეობასა და პასუხისმგებლობას ახხორციელებენ მისი მშბები, ამავდროულად კი საჩუქარს მიიჩნევენ მომეტებული საშიშროების გამომწვევად აქვთ უფლება. რომ ჩუექბის ხელშეკურლებასთან დაკავშირებით საკუთრი აზრი 63-3 მუხლის მიხედვით განახორციელონ.
გიორგის მშობლებს აქვთ ხელშეკრულების ბათილად ცნობის უფლება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 63-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვოთ.

4) 4.17 წლის გიორგი პერსონალური კომპირიდა მაღაზიაში ნასყიდობა მშობლების საკრედიტო ბარათით გიორგის მშობლებს შესაძლოა ჰქონდეთ ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობის მოთხოვნის უფლება სსკ-ის 63- ე მუხლის 1-ლი ნაწილის საფუძველზე.ამისათვის მოითხოვება არასრულწლოვნის მიერ კანონიერი წარმომადგენლის თანხმობის გარეშე ორმხრივი გარიგების დადების, კანონიერი წარმომადგენლის მიერ გარიგების შემდგომი მოწონების არარსებობის ფაქტები, ასევე გარიგების არასარგებლიანი ხასიათი არასრულწლოვნისთვის.სსკ-ის მე-12 მუხლის მე-2 ნაწილისა და მე-14 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, 18 წლამდე მყოფი სუბიექტი ითვლება არასრულწლოვნად. კაზუსიდან დგინდება, რომ გიორგი არის 17 წლის.შესაბამისად იგი არასრულწლოვანია.ამასთან, აუცილებელია სახეზე იყოს ორმხრივი გარიგების დადების ფაქტი. ორმხრივია გარიგება, როცა გარიგებით განსაზღვრული სამართლებრივი შედეგის დადგომისთვის მოითხოვება არანაკლებ ორი პირის მიერ ურთიერთმფარავი ნების გამოვლენის ფაქტი.მან ტექნიკის მაღაზიასთან დადო ნასყიდობის ხელშეკრულება.შესაბამისად, გიორგის მიერ დადებულია ორმხრივი გარიგება.ამასთან, გიორგიმ გარიგება დადო კანონიერი წარმომადგენლის თანხმობის გარეშე. კაზუსიდან დგინდება, რომ მშობლები წინააღმდეგები არიან ამ გარიგების და ითხოვენ მის ბათილობას.შესაბამისად,მოწონების ფაქტი არ გვაქვს სახეზე.ამასთან, აუცილებელია გარიგება არ იყოს სარგებლიანი არასრულწლოვნისთვის. სარგებელში იგულისხმება არა ფინანსურური, არამედ უფლებრივი სარგებელი, როცა მხარეს წარმოეშობა მხოლოდ უფლებები, საპასუხო ვალდებულებების კისრების გარეშე. ნასყიდობის ხელშეკრულებით გიორგის წარმოეშობა საპასუხო ვალდებულება, კერძოდ, ნასყიდობის საფასურის გადახდის ვალდებულება. შესაბამისად, გარიგება არ არის სარგებლის მომტანი გიორგისთვის.თუმცა შესაძლოა დადებული გარიგება იყოს ნამდვილი 65-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის საფუძველზე.ამისათვის აუცილებელია არასრულწლოვანმა ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ მოქმედებათა შესასრულებლად განკარგა ის საშუალებანი, რომლებიც მას გადასცეს კანონიერმა წარმომადგენლებმა, თავისუფალი განკარგვის მიზნით.კაზუსიდან დგინდება,რომ გიორგიმ გადაიხადა მშობლების საკრედიტო ბარათით.ვინაიდან პრობლემა არ იკვეთება კაზუსში,ე.ი ის მას გადასცეს თავისუფალი განკარგვის მიზნით.შესაბამისად ემანსიპაციის ეს ფორმა სახეზეა. მოთხოვნა არ წარმოიშვა. გიორგის მშობლებს არ აქვთ გარიგების ბათილად ცნობის მოთხოვნის უფლება სსკ-ის 63- ე მუხლის 1-ლი ნაწილის საფუძველზე.

5) 5.16 წლის ნინო ოქროს სამაჯური ნაცნობი 500 ლარად, ჰიპოთეზა- შესაძლოა ნინოს მშობლებს გარიგების ბათილად მოთხოვნის უფლება ჰქონდეთ სქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 63-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე. კაზუსის მიხედვით ნინოს მშობლებს რომ წარმოეშვათ მოთხოვნის უფლება უნდა არსებობდეს კოდექსის 63-ე მუხლით გათვალისწინებული ყველა ელემენტი სახეზე, კერძოდ არასრულწლოვნის მიერ უნდა იყოს ორმხრივი გარიგება დადებული, ეს უნდა იყოს კანონიერი წარმომადგენლის აუცილებელი თანხმობის გარეშე, ასევე კანონიერი წარმომადგენელი არ უნდა იწონებდეს დადებულ ხელშეკრულებას და ასევე არ უნდა იღებდეს არასრულწლოვანი სარგებლის. რაც შეეხება პირველ ელემენტს სახეზე უნდა იყოს არასრულწლოვანი და მის მიერ დადებული უნდა იქნეს ორმხრივი გარიგება, კაზუსის მიხედვბით ნინო არის 16 წლის, სამოქალაქო კოდექსის მე-12-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილის მიხედვით არასრულწლოვანია შვიდიდან თვრამეტ წლამდე ასაკის პირი, შესაბნამისად სახეზე გვყავს არასრულწლოვანი. რაც შეეხება მეორე ელემენტს კაზუსის მიხედვით კანონიერი წარმომადგენლის აუცილებელი თანხმობა არ იყოს სახეზე და ამ თანხმობის გარეშე დადო ნინომ ნასყიდობის ხელშეკრულება, შესაბამისად დასტურდება მეორე ელმენტის აესებობაც. მესამე ელემენტი არის ის, რომ არ უნდა იყოს შემდგომი მოწონების ფაქტი კანონიერი წარმომადგენლის მხრიდან, კაზუსის მიხედვით კი არათუ მოწონების ფაქტი იკვეთება, არამედ მშობლები ითხოვენ არსებული გარიგების ბათილობას, შესაბამისად არ გვაქვს შემდგომი მოწონებაც. ბოლოს კი არ უნდა არ უნდა დასტურდებოდეს სარგებლის მიღება არასრულწლოვანის მიერ, კოდექსის 63-ე მუხლის პირველ ნაწილში ნახსენები სარგებელი თავის თავში არ მოიაზრებს მატერიალურ სარგებელს, კერძოდ სარგებელში იგულისხმება სამართლებრივი სარგებელი, კონკრეტულად კი აქ იგულისხმება შემთხვევა როდესაც პირს არ წარმოეშობა ვალდებულება და წარმოეშობა მხოლოდ უფლებები, მაგრამ ნინომ რახან დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება, ეს ხელშეკრულება თავისი ბუნებით არის ორმხრივმავალდებულებელი, შესაბამისად არ დასტურდება სარგებლის მიღებაც. დასკვნა- ნინოს მშობლებს გარიგების ბათილად მოთხოვნის უფლება აქვთ სამოქალაქო კოდექსის 63-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე.

გამოკითხვის წესი
ნებისმიერი პირი, რომელიც შესაძლებელია ფლობდეს საქმისათვის მნიშვნელოვან ინფორმაციას, ნებაყოფლობით შეიძლება გამოკითხულ იქნეს მხარეთა მიერ. დაუშვებელია, გამოსაკითხი პირი აიძულონ, წარმოადგინოს მტკიცებულება ან გასცეს ინფორმაცია.
2. გამოსაკითხ პირს უფლება აქვს, საკუთარი ხარჯით ისარგებლოს ადვოკატის მომსახურებით, არ გასცეს ინფორმაცია საკუთარი თავის ან/და ახლო ნათესავის წინააღმდეგ. გამოკითხვის ჩამტარებელმა მხარემ გამოსაკითხ პირს ამ უფლებების, აგრეთვე ამ კოდექსის 50-ე მუხლით გათვალისწინებული უფლებების შესახებ განმარტება გამოკითხვის დაწყებამდე უნდა მისცეს.
3. გამოკითხვის წინ უნდა დადგინდეს გამოსაკითხი პირის ვინაობა და სხვა აუცილებელი ინფორმაცია. ეს ინფორმაცია უნდა აღინიშნოს გამოკითხვის ოქმში.
4. გამოკითხვის ჩამტარებელი მხარე ვალდებულია გამოსაკითხ პირს განუმარტოს, რომ გამოკითხვა ნებაყოფლობითია. განმარტების შესახებ უნდა აღინიშნოს გამოკითხვის ოქმში.
5. გამოსაკითხი პირი გამოკითხვაზე როგორც თანხმობის, ისე უარის თქმის შემთხვევაში ვალდებულია გამომკითხველს თავისი პირადი მონაცემების შესახებ სწორი ინფორმაცია მიაწოდოს.
6. გამოსაკითხი პირი გამოკითხვაზე თანხმობის შემთხვევაში ვალდებულია გამოკითხვის ჩამტარებელ მხარეს საქმესთან დაკავშირებით მისთვის ცნობილი გარემოებების შესახებ სწორი ინფორმაცია მიაწოდოს.
7. გამოკითხვის ჩამტარებელი მხარე ვალდებულია გამოსაკითხი პირი წერილობით გააფრთხილოს ცრუ დასმენისათვის (საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 373-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაული) და ცრუ ინფორმაციის მიწოდებისათვის (საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 370-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაული) მოსალოდნელი სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის შესახებ. გაფრთხილების შესახებ უნდა აღინიშნოს გამოკითხვის ოქმში.
8. გამოსაკითხი პირის მიერ გამოკითხვაზე უარის თქმის შემთხვევაში მხარე უფლებამოსილია გამოსაკითხ პირს განუმარტოს, რომ იგი შეიძლება დაბარებულ იქნეს მაგისტრატ მოსამართლესთან ჩვენების მისაცემად, რომ ჩვენების მიცემა სავალდებულოა და ამ ვალდებულების შეუსრულებლობა გამოსაკითხი პირის სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებლობას გამოიწვევს. ეს ინფორმაცია უნდა აღინიშნოს ოქმში.
9. გამოკითხვისას შესაძლებელია ხმის ან/და გამოსახულების ჩამწერი ტექნიკური საშუალებების გამოყენება. გამოსაკითხ პირს მათი გამოყენების შესახებ წინასწარ უნდა ეცნობოს.
10. თუ ეს კოდექსი ბრალდებულის მიმართ ამ მუხლის დებულებებისგან განსხვავებულ წესს არ ადგენს, ამ მუხლის დებულებები ბრალდებულზედაც ვრცელდება.
11. პროკურორი ან პროკურორის თანხმობით გამომძიებელი უფლებამოსილია დისტანციურად, ელექტრონული საშუალებების გამოყენებით გამოკითხოს უცხო სახელმწიფოს ტერიტორიაზე მყოფი პირი სამართლებრივი დახმარების აღმოჩენის შესახებ შუამდგომლობის გაგზავნის გარეშე, თუ ამგვარი წესით პირის გამოკითხვა დაშვებულია საქართველოს შესაბამისი საერთაშორისო ხელშეკრულებით, ამ პირის ადგილსამყოფელი სახელმწიფოს სამართლით ან/და ამ სახელმწიფოს ნათლად ჩამოყალიბებული პრაქტიკით.
12. დაუშვებელია ამ მუხლის მე-11 ნაწილით დადგენილი წესით პირის გამოკითხვა, თუ გამოსაკითხ პირს გამოკითხვაზე პირდაპირი და აშკარა თანხმობა არ გამოუხატავს.
13. ამ მუხლის მე-11 და მე-12 ნაწილებით დადგენილი წესით ასევე შესაძლებელია გამოძიების ეტაპზე პირის დაკითხვა.
მოწმე არის – პირი, რომელმაც შეიძლება იცოდეს სისხლის სამართლის საქმის გარემოებათა დასადგენად საჭირო მონაცემი. პირი მოწმის სტატუსსა და უფლება-მოვალეობებს იძენს სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის თაობაზე გაფრთხილებისა და ფიცის დადების შემდეგ.
მოწმეს უნდა გააჩნდეს უნარი აღიქვას, დაიმახსოვროს, გაიხსენოს და მოგვიანებით გადმოსცეს საქმისთვის საჭირო მონაცემი. ამასთანავე უნდა ესმოდეს ფიცის დადების შესახებ.
მოწმედ არ მიღების სავარაუდოობა შეიძლება იყოს მაშინ თუ სახეზეა ფსიქიკური ავადმყოფობა და ფიზიკური ნაკლი. ყრუ მუნჯის დაკითხვა ხდება შესაბამისი ცოდნის მქონე პირის მეშვეობით. მძიმედ დაავადებულის ექიმის ნებართვით.

გამოძიების დროს პორის მოწმედ დაკითხვისწესი - კონფრონტაციის უფლება - როცა დაცვის მხარეს შესაძლებლობა აქვს უშუალოდ მიიღოს მონაწილეობა მოწმის დაკითხვაში და შეამოწმოს მისი სანდოობა. ბრალდებულს უფლება აქვს უარი თქვას ამ უფლებაზე და არ მიიღოს მონაწილეობა მოწმის დაკითხვაში.
თუ ბრალდებულს მიეცა შესაძლებლობა, მონაწილეობა მიიღოს მაგისტრატ მოსამართლესთან მოწმის დაკითხვაში და მან ამ უფლებით საკუთარი სურვილითა და ნებით არ ისარგებლა, მისი უფლება კონფრონტაციაზე არ ირღვევა.
დეპონირებული ჩვენების გამოქვეყნება - თუ მოწმე არ გამოცხადდა სასამართლოში საქმის არსებითი განხილვის სხდომაზე ჩვენების მისაცემად, მისი გამოკითხვის გზით მიღებული ინფორმაციის ან გამოძიების დროს ამ კოდექსის 114-ე მუხლის შესაბამისად მიცემული ჩვენების საქმის არსებითი განხილვის სხდომაზე საჯაროდ წაკითხვა, აგრეთვე მიღებული ინფორმაციის/ჩვენების აუდიო- ან ვიდეოჩანაწერის მოსმენა (დემონსტრირება) დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მოწმე გარდაიცვალა, საქართველოში არ იმყოფება, მისი ადგილსამყოფელი უცნობია ან ამოწურულია სასამართლოს წინაშე მისი წარდგენის ყველა გონივრული შესაძლებლობა და გამოკითხვა/დაკითხვა ამ კოდექსით დადგენილი წესით ჩატარდა. არ შეიძლება გამამტყუნებელ განაჩენს საფუძვლად მხოლოდ აღნიშნული მტკიცებულება დაედოს.
თუ მოწმე გამოცხადდა სასამართლოში საქმის არსებითი განხილვის სხდომაზე ჩვენების მისაცემად, მხარე უფლებამოსილია მოითხოვოს მისი გამოკითხვის ოქმის ან მის მიერ ამ კოდექსის 114-ე მუხლის შესაბამისად მიცემული ჩვენების მთლიანად ან ნაწილობრივ საჯაროდ წაკითხვა, აგრეთვე ამ ჩვენების აუდიო- ან ვიდეოჩანაწერის მოსმენა (დემონსტრირება). სასამართლო ვალდებულია დააკმაყოფილოს ეს მოთხოვნა.
გამოძიების სტადიაზე მოწმის დაკითხვა - გამოძიების სტადიაზე მოწმის დაკითხვა ხდება მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე. მოწმე იკითხება სასამართლოში მაგისტრატი მოსამართლის (იქ, სადაც არ არის მაგისტრატი მოსამართლე რაიონული და საქალაქო სასამართლოს მოსამართლის) წინაშე. მხარემ პირის მოწმის სახით დაკითხვის თაობაზე უნდა მიმართოს სასამართლოს გამოძიების ადგილის ან მოწმის ადგილსამყოფელის მიხედვით. პირი გამოძიების სტადიაზე მოწმედ შეიძლება დაიკითხოს შემდეგი გარემოებების არსებობისას: არსებობს მისი სიცოცხლის მოსპობის ან ჯანმრთელობის გაუარესების რეალური საფრთხე, რამაც შეიძლება ხელი შეუშალოს მის დაკითხვას საქმის არსებითი განხილვის დროს.
– იგი დიდი ხნით ტოვებს საქართველოს ტერიტორიას.
– საქმის სასამართლოში არსებითად განსახილველად წარმართვისათვის აუცილებელი მტკიცებულების სხვა წყაროებიდან მოპოვება საჭიროებს არაგონივრულ ძალისხმევას.
– ეს აუცილებელია დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენებასთან დაკავშირებით.
მხარე, იქნება ეს ბრალდების თუ დაცვის, თავად იღებს გადაწყვეტილებას მიმართოს სასამართლოს შუამდგომლობით მოწმის გამოძიების ეტაპზე დაკითხვის მოთხოვნით. მაგალითად, თუ მოწმე დაავადებულია ისეთი დავადებით, რომ არსებობს მისი სიცოცხლის მოსპობის ან ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების საფრთხე, რის გამოც შეიძლება ხელი შეეშალოს საქმის არსებითი განხილვის დროს მის დაკითხვას, ასეთ შემთხვევაში მხარემ უნდა მიმართოს სასამართლოს ამ პირის მოწმის სახით დაკითხვის მოთხოვნით. შუამდგომლობას უნდა ერთვოდეს დოკუმენტები, რაც დაადასტურებს იმას, რომ მოწმის სახით დასაკითხი პირი ფლობს საქმისათვის მნიშვნელოვან ინფორმაციას და ასევე დოკუმენტი პირის ჯანმრთელობის მდგომარეობასთან დაკავშირებით. გამოძიების სტადიაზე პირის დაკითხვა უნდა განხორციელდეს ყველა იმ წესის დაცვით, რაც გათვალისწინებულია მოწმის დაკითხვისათვის. მაგისტრატი სასამართლოს წინაშე ჩვენების მიცემა სავალდებულოა და ჩვენების მიცემაზე უარის თქმა იწვევს სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებლობას. დასაკითხ პირს იძახებენ სასამართლო უწყებით. პირის დაკითხვა უნდა მოხდეს მხარეთა მონაწილეობით, რომელთაც კანონით დადგენილი წესით უნდა ეცნობოთ პირის დაკითხვის დროის თაობაზე, თუმცა მეორე მხარის (მხარე, რომელიც არ არის შუამდგომლობის ავტორი) გამოუცხადებლობა არ აბრკოლებს დაკითხვის წარმოებას. ზოგ შემთხვევაში მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე პირის დაკითხვა შესაძლებელია განხორციელდეს მეორე მხარის ინფორმირებისა და დასწრების გარეშე. ასეთი შუამდგომლობა უნდა იყოს დასაბუთებული და უნდა გამომდინარეობდეს მართლმსაჯულების ინტერესებიდან. თუმცა გადაწყვეტილებას იმის თაობაზე, დაკითხულ იქნეს თუ არა პირი მეორე მხარის ინფორმირებისა და მონაწილეობის გარეშე, იღებს სასამართლო.
20/06/2023 14:4

5
პრივილეგირებული მოწმე. 50 მუხლი
ზოგადად ჩვენების მიცემა მოწმის ვალდებულებაა. თუმცაღა გამონაკლისებიც არსებობს. ჩვენების მიცემაზე უარის თქმა მოწმის სუბიექტური უფლებაა. მოწმის უფლება უარის თქმაზე კონსტიტუციური უფლებაა და არავინ არის ვალდებული ჩვენება მისცეს თავისი ან ახლობლის წინააღმდეგ. ასევე მოწმის უარის უფლება ზღუდავს ჭეშმარიტების დადგენის პრინციპს. უარის თქმის უფლებამოს მოწმეებს ეკისრებათ გამოცხადების ვალდებულება. გამოუცხადებლობის შემთხვევაში მათზე ვრცელდება მოწმის იძულების წესით წარმოდგენის წესები. თუ მოწმე გადაწყვეტს ჩვენების მიცემას და ჩვენებაზე უარის უფლებით არ ისარგებლებს, მასზე ვრცელდება მოწმის ყველა უფლება მოვალეობები, მათ შორის სიმართლის თქმაც.
მოწმის მიერ ჩვენების მიცემაზე სამართლებრივ-პოლიტიკური საფუძვლებია:
1. მოწმის დაცვა
2. ინდივიდუალური - კონფლიქტური სიტუაციების თავიდან აცილება
3. მსხვერპლი - მოწმის დაცვა
4. საიდუმლოების დაცვა - მოწმეები რომელთა საქმიანობა პროფესიული საიდუმლოების დაცვასთან არის დაკავშირებული თვითონ იღებს გადაწყ დაკთხვისას გაამჟღავნოს თუ არა ინფორმაცია.
არსებობს ჩვენებაზე უარის თქმის უფლების 2 სახე:
შეუზღუდავი - ეს გულისხმობს მოწმის უფლებას უარი თქვას ნებისმიერი ინფ გაცემაზე. მაგალითად ნათესავის მიმართ.
შეზღუდული - ნიშნავს, უარის თქმას მხოლოდ იმ ინფ მიცემაზე რომელიც მოწმის სამსახურთან ან პროფესიასთანაა კავშირში.
1. მოწმედ დაკითხვისა და საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ინფორმაციის შემცველი საგნის, დოკუმენტის, ნივთიერების ან სხვა ობიექტის გადაცემის ვალდებულება არ ეკისრება:
ა) ადვოკატს – იმ გარემოების შესახებ, რომელიც მისთვის ცნობილი გახდა ამ საქმეში ადვოკატის მოვალეობის შესრულებასთან დაკავშირებით;
ბ) ადვოკატს, რომელიც იურიდიულ დახმარებას უწევდა პირს დაცვის მიღებამდე, – იმ გარემოების შესახებ, რომელიც მისთვის ცნობილი გახდა იურიდიული დახმარების გაწევასთან დაკავშირებით;
გ) სასულიერო პირს – იმ გარემოების შესახებ, რომელიც მისთვის ცნობილი გახდა აღსარების ან სხვაგვარად განდობის შედეგად;
დ) ბრალდებულის ახლო ნათესავს;
ე) სახალხო დამცველს ან მის მიერ უფლებამოსილ პირს – იმ ფაქტის გამო, რომელიც მას გაანდეს, როგორც სახალხო დამცველს;
ე 1) პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფროსს − პერსონალურ მონაცემთა დამუშავების კანონიერების კონტროლისა და ფარული საგამოძიებო მოქმედებების ჩატარებისა და ელექტრონული კომუნიკაციის მაიდენტიფიცირებელ მონაცემთა ცენტრალურ ბანკში განხორციელებული აქტივობების კონტროლის ფუნქციების შესრულებასთან დაკავშირებით, იმ ფაქტის გამო, რომელიც მას გაანდეს, როგორც პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფროსს;
ვ) საქართველოს პარლამენტის წევრს – იმ ფაქტის გამო, რომელიც მას გაანდეს, როგორც წარმომადგენლობითი ორგანოს წევრს;
ზ) მოსამართლეს – იმ გარემოების შესახებ, რომელიც სასამართლოს თათბირის საიდუმლოებაა;
ზ 1) მედიაციის მონაწილეს − იმ კონფიდენციალურ ინფორმაციასთან დაკავშირებით, რომელიც მისთვის ცნობილი გახდა მედიაციის პროცესში ან არსებითად გამომდინარეობს მედიაციის პროცესიდან, გარდა „მედიაციის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული შემთხვევისა, როდესაც კონფიდენციალური ინფორმაციის გამჟღავნება აუცილებელია განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულის გამოძიების მიზნით;
თ) ჟურნალისტს – პროფესიული საქმიანობისას მიღებულ ინფორმაციასთან დაკავშირებით;
ი) ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) მსხვერპლს – მოსაფიქრებელი ვადის განმავლობაში;
კ) საქართველოს სახალხო დამცველთან შექმნილი სპეციალური პრევენციული ჯგუფის წევრს – იმ ფაქტის გამო, რომელიც მას გაანდეს პრევენციის ეროვნული მექანიზმის ფუნქციების შესრულებისას, თუ იგი არ დათანხმდება, მისცეს ჩვენება;
ლ) ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს წევრს – იმ ფაქტის გამო, რომელიც მას გაანდეს, როგორც წარმომადგენლობითი ორგანოს წევრს.
2. არ შეიძლება გამოიკითხოს ან მოწმედ დაიკითხოს შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ის პირი, რომელსაც შესაძლებლობის შეზღუდვის გამო არ შეუძლია სწორად აღიქვას, დაიმახსოვროს და აღიდგინოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები და მიაწოდოს ინფორმაცია ან მისცეს ჩვენება.
3. სასამართლოს უფლება აქვს, მოწმის მოვალეობის შესრულებისაგან გაათავისუფლოს:
ა) სამედიცინო მუშაკი, თუ მას პროფესიულად ევალება საექიმო (სამედიცინო) საიდუმლოების დაცვა;
ბ) ნოტარიუსი, საჯარო მოსამსახურე, სახელმწიფო მოსამსახურე, სამხედრო მოსამსახურე და მასთან გათანაბრებული პირი, თუ მათ ნაკისრი აქვთ ვალდებულება, არ გაამჟღავნონ მიღებული ინფორმაციის წყარო და შინაარსი;
გ) პირი, რომელიც სამუშაოზე იმ პირობით არის მიღებული, რომ არ გაამჟღავნებს კომერციულ ან საბანკო საიდუმლოებას;
დ) კონტრტერორისტული ან/და სპეციალური ოპერაციის მონაწილე პირი (მის პროფესიულ მოვალეობასთან დაკავშირებით), რომლის საქმიანობაც გასაიდუმლოებულია და ამ საქმიანობის ამსახველი დოკუმენტები, მასალები და სხვა მონაცემები სახელმწიფო საიდუმლოებას მიეკუთვნება.
4. ამ მუხლის პირველი ნაწილის „ი“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული პირის მიერ − მოსაფიქრებელი ვადის განმავლობაში, იმავე ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტით და ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“−„გ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული პირების მიერ – იმ შემთხვევაში, თუ მათ საქართველოს კანონმდებლობით აკისრიათ თავიანთი საქმიანობის განხორციელებისას კონფიდენციალურობის დაცვის ვალდებულება და იმავდროულად აქვთ ინფორმაცია არასრულწლოვანის მიმართ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 137-ე მუხლის მე-4 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით, 138-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებით ან მე-4 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით, 139-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, 140-ე ან 141-ე მუხლით, 253-ე მუხლის მე-5 ნაწილით, 254-ე მუხლის მე-4 ან მე-5 ნაწილით, 255-ე მუხლის მე-3, მე-4, მე-5, მე-6 ან მე-7 ნაწილით ან 255 1 ან 255 2 მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენის თაობაზე, სურვილის შემთხვევაში, გამოკითხვის დროს ინფორმაციის მიწოდება ან მოწმის სახით ჩვენების მიცემა არ ჩაითვლება ზემოაღნიშნული ვალდებულების დარღვევად.
5. საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 126 1 მუხლით გათვალისწინებული ოჯახში ძალადობის ან იმავე კოდექსის 11 1 მუხლით გათვალისწინებული ოჯახური დანაშაულის სისხლის სამართლის საქმეზე ბრალდებულის ახლო ნათესავს, რომელსაც უშუალოდ ამ დანაშაულის შედეგად მიადგა მორალური, ფიზიკური ან ქონებრივი ზიანი, ამ მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრული უფლებით სარგებლობამდე, დაკითხვის ჩამტარებელმა პირმა უნდა შესთავაზოს მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორთან კონსულტაციის გავლა და შესაბამისი გადაწყვეტილების მიღებამდე 3-დღიანი მოსაფიქრებელი ვადით სარგებლობა.

ადვერსარობის პრინციპიდან გამომდინარე ბრალდებულს უფლება აქვსსაკუთარ საქმეზე ნებაყოფლობით მისცეს ჩვენება. ამ დროს ბრალდებული სარგებლობის მოწმის სტატუსით.ბრალდებულის მიერ მოწმის სახით ჩვენების მიცემამდე დადებული ფიცი არ ხელყოფს მის უფლებას, არ მისცეს მამხილებელი ჩვენება საკუთარი თავის ან ახლო ნათესავის წინააღმდეგ. ჩვენების მიცემაზე უარი არ შეიძლება შეფასდეს ბრალდებულის ბრალეულობის დამადასტურებელ მტკიცებულებად. ბრალდებულის სისხლის სამართლებრივი პასუხისმგებლობის მუქართ არ შეუძლიათ აიძულონ ჩვენების მიცემა. ის მოწმეა მხოლოდ საკუთარი თავისთვის.
ბრალდებულის დაკითხვას 2 ფუნქცია აქვს:
1.ერთის მხრივ მას ეძლევა შესაძლებლობა თავი დაიცვას
2.მეორე მხრივ წარმოებს სამართლიანი მოსმენის პრინციპის განხორციელებას.
ბრალდებული მოწმე არსებით განხილვაზე - ბრალდებულის დაკთხვა მოწმის სახით შესაძლებელია სასამართლოში. ანუ მათ შორის მაგისტრატ მოსამართლესთანაც გამოძებისას, ასევე სასამართლოში საქმის არსებითი და სააპელაციო წესით განხილვისას. ბრალდებულის დაკთხვა გამოძიებისას წარმოებს მისივე სურვილთ გამომძ ან პროკურ მიერ, ის ჩვენებას არა მოწმის არამედ ბრალდებულის სახით აძლევს.
განსხვავებულია სასამართლოში ბრალდებულის მოწმის სახით დაკითხვა სხვა მოწმეებისაგან, მათ შორის:
1.ბრალდებულს როგორც მოწმეს არ ეკისრება ჩვენების მიცემის ვალდებულება, ასევე უფლება აქვს ნებისმიერ დროს შეწყვიტოს ჩვენება.
2.ბრალდებულს კანონით მოწმის უფლება მოვალეობებთან ერთად, დამატებით განემარტება ბრალდების არსი მისი როგორც ბრალდებულის უფლებები. სხდომის თავმჯდომარე არკვევს, ცნობს თუ არა ბრალდებული თავს დამნაშავედ და თუ ცნობს – რაში. ბრალდებულს უნდა განემარტოს, რომ იგი შეზღუდული არ არის გამოძიების დროს მის მიერ ბრალის აღიარებით ან უარყოფით, რომ არ არის ვალდებული, პასუხი გასცეს დასმულ კითხვას, და რომ დუმილის უფლებით სარგებლობა არ შეიძლება მის საწინააღმდეგოდ იქნეს გამოყენებული.
ბრალდებული მოწმის სახით დაკთხვისას სარგებლობს მოწმის ყველა უფლებით და ეკისრება მოვალეობებიც. კონკრეტულად თუ ის გადაწყვეტს მისცეს ჩვენება, მას არა აქქვს უფლება მისცეს ცრუ ჩვენება.
გამოძიების პროცესში ბრალდებულის დაკითხვა - ბრალდებული მოწმის სახით შეიძლება დაიკითხოს სასამართლოში. გამოძიებისას ბრალდებულს საკუთარი ნებით უფლება აქვს გამომძ, პროკ მისცეს ინფორმაცია და ის ამას აძლევს როგორც ბრალდებული და არა მოწმე. ბრალდებულს ინფორმაციის მიცემამდე უნდა განემარტოს ბრალდების არსი და მისი უფლებები. ნებისმიერი დაკითხვის წინ ბრალდებულს უნდა ეცნობოს, რომ მას აქვს უფლება ადვოკატზე, დუმილისა და კითხვებზე პასუხის გაცემისაგან თავის შეკავების უფლება, უფლება, არ დაიბრალოს დანაშაული, რომ ყველაფერი, რასაც იგი იტყვის, შესაძლებელია მის წინააღმდეგ იქნეს გამოყენებული, და უფლება, დაპატიმრებისას, ხოლო დაკავებისას – მისი მოთხოვნის შემთხვევაში, შესაბამის დაწესებულებაში მიყვანისთანავე მიიღოს უფასო სამედიცინო შემოწმება.
თუ ბრალდებულს ჩვენების მიცემამდე არ განემარტება მისი უფლებები, ჩვენება ნებაყოფლობითაც რომ მისცეს, მაინც აქედან მოპოვებული მტკიცებულებები დაუშვებელი იქნება. სასამართრთლოს აქვს ბრალდ ჩვენების შეფასების გამონაკლი შეხედულება, რომლის თანახმადაც ბრალდებულის მიერ ჩვენების მიცემაზე უარის თქმის ან ცრუ ჩვენების მიცემის ფაქტი არ შეიძლება შეფასდეს მისი ბრალეულობის დამადასტურებელ მტკიცებულებად.
ბრალდებულს დაკთხვის მიმდინარეობისას ნებისმიერ დროს შეუძლია შეწვიტოს ჩვენების მიცემა. კანონი კრძალავს დუმილის უფლების გამოყენების ან ცრუ ჩვენების გამო ბრალდებულის მიმართ უარყოფითი დასკვნის გაკეთებას და პირდაპირ უთითებს, რომ დუმილის ან ცრუ ჩვენების მიცემის ფაქტიდან გამომდინარე დაუშვებელია დასკვნების გაკეთება, რომ ბრალდებ ბრალი მიუძღვის დანაშაულის ჩადენაში და დამნაშავეა.
მუხლი 74. ბრალდებულის ჩვენება
1. ბრალდებულის ჩვენება არის მის მიერ სასამართლოში მიცემული ინფორმაცია სისხლის სამართლის საქმის გარემოებათა შესახებ.
2. ჩვენების მიცემა ბრალდებულის უფლებაა.
3. ბრალდებულის მიერ ჩვენების მიცემაზე უარის თქმის ან ცრუ ჩვენების მიცემის ფაქტი არ შეიძლება შეფასდეს მისი ბრალეულობის დამადასტურებელ მტკიცებულებად.
4. ბრალდებულის აღიარება არ შეიძლება საფუძვლად დაედოს გამამტყუნებელ განაჩენს, თუ იგი არ დასტურდება მისი ბრალეულობის დამადასტურებელი სხვა მტკიცებულებით.

მოწმის ავტონომიური ცნება
მოწმეები მათ მიერ მიცემული ინფორმაციიდან გამომდინარე იყოფიან ბრალდებისა და დაცვის მოწმეებად. თვითონ მხარეები განსაზღვრავენ თუ ვინ უნდა იყოს მოწმე, შესაბამისად მისი გამოცხადება სასამართლოში მხარემ უნდა უზრუნველყოს. მოწმეთა დაყოფა დამახასიათებელი არის ანგლო ამერიკული პროცესისთვის. კონტინენტური სამართლის ქვეყნებში როგორც გამამართლებელი ასევე გამამტყუნებელი მტკიცებულების მოპოვება გამოძიების პროცესში ევალება არა მხარეებს არამედ პროკურატურას, შესაბამისად სასამართლოში ყველა მოწმეს სასამართლო იძახებს. ევროპული კონვენცია ბრალდებულს შესაძლებლობას აძლევს კრიტიკულად გამოიკვლიოს მის საწინააღმდეგოდ მიცემული ჩვენება. ბრალდებულს შესაძლებლობა უნდა ჰქონდეს დაკითხოს ან დააკითხინოს დაცვის მოწმეები ბრალდების მოწმეთა თანაბარ პირობებში.
ევროპული სასამართლო მოწმის ავტონომიურ ცნებაში მოიაზრებს არა მხოლოდ იმ პირს რომელიც სასამართლოს წინაშე უშუალოდ იქნა დაკითხული და ჩვენება მისცა, არამედ ასევე იმას, რომელიც სასამართლოს წინაშე მტკიცებულებათა გამოკვლევისას არ დაკითხულა და შესაბამისად ჩვენება არ მიუცია. მამხილებელი მოწმე შეიძლება იყოს თანაბრალდებული, რომელიც ბრალდებულის საწინააღმდეგო ჩვენებას იძლევა, მიუხედავად იმისა ეროვნული კანონმდებლობა მას განიხილავს თუ არა მოწმედ.
მოწმედ ითვლება ასევე პირი რომელიც პირველი წყაროდან მოსმენილ ინფორმაციას გადმოსცემს. სასამართლო მოწმის ჩვენებას შეაფასებს თუ არა, მოწმის სტატუსისთვის მნიშვნელობა არა აქვს.
კონფრონტაციის უფლება ნიშნავს ბრალდებულს ან მის დამცველს მიეცეს შესაბამისი და გამოსადეგი შესაძლებლობა, გადაამოწმოს მოწმის ჩვენება და გამოკითხოს ეს მოწმეები, რათა მათ შეძლონ მოწმის სანდოობის, მისი ჩვენების სარწმუნოობის გადამოწმება. იმის განსაზღვრისას, თუ ვინ შეიძლება ჩაითვალოს მოწმედ, სასამართლოზე გავლენას ვერ მოახდენს შიდასახელმწიფოებრივი სამართალი. სასამართლო ჩვეულებრივ იყენებს დამოუკიდებელ ცნებას. ლუკას საქმეში სასამართლომ თქვა, რომ „როდესაც წერილობითი ჩვენება შეიძლება გახდეს მსჯავრდების არსებითი საფუძველი, იმის მიუხედავად, მოწმემ, ამ სიტყვის ვიწრო გაგებით, მისცა ჩვენება თუ თანაბრალდებულმა, ის წარმოადგენს ბრალდების მტკიცებულებას, რომელზეც ვრცელდება კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტისა და მე-3 პუნქტის დ) ქვეპუნქტის გარანტიები”.

სიცრუის დეტექტორი
ეს არის ფიზიოლოგიური პროცესი სხეულის გაუცნობიერებელი მოქმედებების დასადგენად. ეს არის Polygraphentest .
პოლიგრაფიული სიცრუის დეტექტორი აღმოაჩინა ამერიკელმა Marston მა 20 საუკუნის დასაწყისში და პირველი ტესტიც ჩატარდა
ძირითადი იდეა ფსიქოფიზიოლოგიური სიცრუის დეტექტორის არის ის რომ სიცრუე პიროვნებაში ნერვოზულობას ანუ ნერვიულობას იწვევს, რომლის დადგენაც შესაძლებელია სხვდასხვა პარამეტრებით, მაგ.
a. გულისცემით,
b. სუნთქვით
c. კანის ფერის ცვალებადობით. ეს საზომი ერთეულები მეტყველებენ ან სიცრუეზე ან სიმართლეზე. სხეულის რეაქციის ინტენსივობას იწვევს შინაგანი აღელვება და შიში, რომელსაც წარმოშობს დასმული კითხვები
პოლიგრაფია და სიცრუის დეტექტორი სინონიმებია და სინონიმებად გამოიყენება.
პოლიგრაფია ეს არის ხელსაწყო, რომლზეც ერთდროულად სხვადასხვა ფსიქოლოგიური რეაქციების ასახვა ხდება. მაგ წნევა, გულის ცემა, ოფლის წარმოშობა, კანის ფერის ცვალებადობა.. ეს არის ადამინის გაუცნობიერებელი რეაქციები, რომელიც ე. წ. Periphere Nervensystem წარმოიშობა
პირს ვისი შემოწმებაც ხდება დაუყენებენ შესაბმის ხელსაწყოს მaგ. სუნთქვის გამზომავი ქამარი. თითისელექტროდებს კანის სინათლის ცვალებადობის აღსაქმელად, ასევე წნევის გამზომავ მოწყობილობას ამას ან თვით პოლიგრაფი იწერს ან ამის ჩაწერა პირდაპი კომპიუტერსი ხდება
პოლიგრაფის ტესტი განხორციელება
პოლიგრაფიით გამოკვლევა ხდება არა საგამოძიებო ორგანოებში ან სასამართლოს შენობაში არამედ ექსპერტებთან. ტესტი ისეთ პირობებში უნდა ჩატარდეს, რომ თავიდან იქნეს აცილებული, ტელეფონის ზარი, კარის შეღება ან დაკაკუნება ანუ ხელშშემშლელი ფაქტორები. ხელიშშემშლელ ფაქტორებს მიეკუთვნება ასევე ოთახის მოწყობა, ოთახში არსებული ნივთები, ოთახი არ უნდა იყოს გადატვირთული, არ შეიძლება ოთახმა გამოიწვიოს შიშის განცდა ამ პირში. პირს, რომელსაც ტესტ უტარებენ ძალიან მნიშვნელოვანია წინასწარ აუხსნა პროცესის მიმდინარეობა და ასევე განუმრტო რომ მას ნებისმიერ დროს უფლება აქვს შეწყვიტოს ტეტსი. სასამრთლოსთვის კი ექსპერტები დასკვნას აკეთებენ ჩატარებული ტესტის თაობაზე. სადაც უნდა იყო მითითებული გამოყენებული მეთოდები, გამოკვლევის მიმდინარეობა და სხვა მნიშვნელოვანი და საინტერესო გარემოებები უნდა აღინიშნოს.
სიცრუის დეტექტორი არ ნიშნავს, რომ სცრუეს აღმოაჩენს. შეფასება უნდა მოხდეს გამოკვლეულის . ორი ტესტი არსებობს
ა. მაკონტროლებელი კითხვები (Control Question Test_ CQT)
b. ქმედების ჩადენის ცოდნის ტესტი (ასევე Consealed Information Test CIT)
აქედან მხოლოდ პირველი ტესტი ემსახურება, კერძოდ მაკონტროლებელი კითხვები სიცრუეს განსაზღვრავს.
პირს უსვავენ ქმედების ირგვლივ შეკითხვებს და პარალელურად ასევე მაკონტროლებელ კითხვებს
Guilty Knowledge Test_GKT) ამ ტესტის დროს ხდება არა სიცრუის დადგენა, არამედ ცოდნის შემოწმება.
მაკონტროლებელი კითხვები
მაკონტროლებელი კითხვები ეს არის კითხვათა ცვლა უწყინარი და კრიტიკული კითხვების მაგ
პეტრე გქვიათ? ჩანთაში ბომბი გაქვთ?
არსი იმასი მდგომრეობს, რომ მოულოდნელმა კითხვებმა დამნაშავე პირის ქვეცნობიერი სხეულის რეაგირება უნდა რეაგირება უნდა გამოიწვიოს.
სტატისტიკთ დადგენილია რომ შეცდომა ერთ მეხუთედშია. ამერიკაშიც და გერმანიაშიც საქართვეოსიც დაუშვებელი მტკიცებულებაა
შესამოწმებელ პირს უსვავენ 10 შეკითხვას. სამი კითხვა აქედან შეეხება უშუალოდ დანაშაულებრივ ქმედებას მაგ თქვენ მოიპარეთ საათი? მომდევნო სამი ან ოთხი კითხვა არის მაკონტროლებელი, რომელიც ასევე ემოციურად დატვირთულია და წინაკითხვების თემატიკასაც მოიცავს, მაგ. ბავსვობასი თუ რაიმე მოგიპარავთ?
დანარჩენი სამიდან ოთხ კითხვამდე ნეიტრალურია, და რაიმე ემოციას არ იწვევენ, მაგ სკამზე ზიხართ?
მაკონტროლებელი კითხვების მომზადება წინასწარ ხდება და საკმაოდ დიდ მუშაობასთანაა დაკავშირებული
ტესტის იდეა შემდეგია:
უდანაშაულობს შემთხვევასი პირი მისთვის არასასიამოვნო მაკონტროლებელ შეკითხვებზე ძლიერ არ რეაგირებს, ძლიერი რეაქცია არ აქვს, ასევე მნიშვნელოვან კითხვებზეც
თუ მას ქმედება არ ჩაუდენია, თეორიაში არსებობს მოსაზრება, რომ ქმედებასთან მიმართებაში დასმულ კითხვებზე მან არ უნდა ინერვიულოს და ნერვიული რეაქციები არ ჰქონდეს. ხოლო თუ ქმედებაა აქვს ჩადენილი პირიქით უნდა ინერვიულოს.
მაკონტროლებელი კითხვის არსი იმაში მდგომარეობს, რომ იმ პიროვნებაში ვისაც ტესტი უტარდება გამოიწვიოს ფსიქოლოგიური რეაქცია. ამიტომ ეს კითხვები ისეა ფორმულირებული, რომ იწვევს გამოსაცდელ პირში მერყეობას რომ ის სრულ სიმართლეს ამბობს ამისი მიღწევა ხდება პირის ბიოგრაფიის შესწავლით და კითხვა მის ბიოგრაფიასთან დაკავშირებით დასმულია ზოგადად, რომელიც პირს უქმნის განცდას, რაღაც გამორჩა, მაგ, თუ როდისმე გაგიკეთებიათ
ნეიტრალური კითხვები არარელევანტურ ასპექტებს ეფუძნება გარემოს, მაგ ხეებს მწვანე ფოთლები აქვთ?
სიცრუის დეტექტორი აფიქსირებს არა სიცრუეს არამედ მხოლო სხეულის რეაქციას, რომელიც მის ნერვიულობზე შიშზე და მერყეობაზე უთითებს

მოწმის ჩვენების შეფასება
მოწმის ჩვენების მიცემის უნარში მოიაზრება ჩვენების მიმცემი პირის უნარი კონკრეტული გარემოებები მიახლოებულად გადმოსცეს. ჩვენების მიცემის უნარი ეს ადამინის თვისება არ არის, რომელიც ადამიანს ან აქვს ან არა აქვს. ჩვენების მიცემის უნარი მემთწილად დამოკიდებულია აღქმაზე, რასაც ეს ჩვენება ეფუძნება.
ჩვენება ან წარმოადგენს სიმართლეს, და ემყარება აღქმულ გარემოებს ან სიცრუეს.
მოწმის მიერ ჩვენების მიცემის უნარის მაგალითებია ბრმა პირის მიერ ჩვნების მიცემა. ის ჩვენებას საგნებზე გარეგნული ნიშნებით ვერ მისცემს, მგრამ სუნი და ხმა შეუძლია გადმოსცეს.
შეზღუდვები:
მოწმის მიერ ჩვენების მიცემის უნარი ორ მხრივ შესაძლებელია შეიზღუდოს
1. ერთის მხრივ ასაკი, ინტელექტი, ინვალიდობა სმენა, მხედველობა ან ფსიქიური აშლილობა რაც ხელს უსლის მოვლენების ზუსტად და სწორად აღქმას
2. მეორეს მხრივ მნიშვნელოვანიათვით მოწმის უნარები ზეპირი და წერილობითი გადმოცემის უნარი.
აღქმა ---------- მხედველობა, სმენადობა ყნოსვვა
მეხსიერება-------- ამნეზია, გახსენების უუნარობა შოკის გამო, ფსიქოპათოლოგიური მდგომარეობა
3. გადმოცემის უნარი ----- სამართალწარმოების ენის არ მცოდნე, დიალექტის მქონე, დაბალი ინტელექტის მქონე, ფსიქიური აშლილობის მქონე პირები
აღქმა
აღქმის უნარს გააცნია ფსიქოლოგიური ზღვარი. კერძოდ ხშირად მოწმეები დაჟინებით ადასტურებენ რომ მოვლენები სწორად აღიქვეს, მასინ როდესაც
აა. ექსტრემალურად სწრაფად მიმდინარე მოვლენა თვალისათვის სრულყოფილად აღსაქმელად სეუძლებელი იყოს. მაგ ავტოავარიის დროს
ბბ. მით უფრო რომ სიბნელის დროს მხედველობა იკლებს ასევე ცუდი განათებისას. ეს დამოკიდებულია თვალის რეცეპტორებზე.
ამიტომ ძნელი დასაჯერებელი მოწმე, რომელც ქმედების ჩამდენს აღწერს საღამოს, შებინდებისას , ჟინჟღლიან ამინდში ავტომანქანის მინიდან დანახულს.
თვალს ასევე პრობლემა აქვს სინათლის უცაბედი ცვალებადობისას, სინათლიდან სიბნელეში შესვლისას . მაგ 60 ვატიანი სინათლიდან სიბნელეში 5 წუთი ესაჭიროება თვალს შესაგუებლად. ხოლო კარგად განათებული ადგილიდან უცაბედად სინათლეში მოხვედრისას კი ხშირად ნახევარ საათი.
გგ. ხმოვანი აღქმა. აკუსტიკური აღქმა. ყურის ნიჟარა ეხმარება აკუსტიკურ აღქმასში მნიშვნელობა აქვს მანძილს მაგ სროლის ხმის გაგონება
ხშიარაი შეცდომა დროის ხანგრძლივობასა და სისწრაფის სეფასებისას მოწმის ჩვენების დროს
განსაკუთრებით წუთებსა და წამების შეფასებისას. თუ მოვლენა დიდხანს გრძელდება სეფასება უფრო ზუსტია, მაგრამ თუ საათები გრძელდება სესაძლებელი კვლავ არასწორად იქნეს აღქმული.
მეხსიერება
მეხსიერების შინაარსი, ანუ რის დამხსოვრებაც მოხდა იმ მოვლენების ჩვენების მიცემის დროისათვის ყოველგვარი ზიანის გარეშე , პირვანდელ მდგომარეობაში გადაცემა ხშირად ვერ ხდება მთელ რიგ გარემოებათა გამო. მეხსიერების შინაარსის პირველი მტერი არის დავიწყება, რაც დროის გასვლის შედეგია და ხშირად დროთა განმავლობაში მეხსიერების გახუნებას უწოდებენ. კერძოდ მეხსიერებაზე გავლენას ახდენს ყველაფერი რასაც ამ ადამინის მეხსიერება ყოველდღიურად იღებს. ყოველდრიურად მიღებული ინფორმაცია გავლენას ახდენს მეხსიერებაზე. ხელის სემსლელი გარემოებეი ხდება განსაკუთრებით ის ინფორმაცია, რომელიც მსგავსია საქმისავის მნისვნელოვანი ინფორმაციის, მაგ. ყოველდრიურად ახალი სახეები ბარსი, ან რესტორნში, რომელსაც მოწმე აღიქვავს. სისხლის სამრთლისთვის მნისვნელოვანია ასევე, რომ ძველი და ახალი ინფორმაცია, ყოველთვის ხელს უშლის საქმისათვის მნისვნელოვან ინფორმაციას აბრკოლებენ და ხელს უშლიან. სწორედ ამიტომ ვსაუბრობთ მეხსიერების გახუნებაზე.
მეხსიერების შინაარსზე გავლენა და მისი ხელის შეშლა ორ ეტაპად შეიძლება განვიხილოთ
1. შესაძლებელია მეხსიერება დაიბლოკოს და ადამიანმა ვეღარ გაიხსენოს.
2. შესაძლებელია, რომ ხელის შემშლელი ინფორმაციამ ჩაანაცვლოს სისხლის საქმისთვის მნისვნელოვანი ინფორმაცია და გვექნება არასწორი გახსენება,
თუ ხელისშემშლელი ინფორმაციები, რომელიც გახსენებას ხელს უშლის, დააბრკოლოს სიმართლის დადგენა დროში, გაჭაიანუროს, ან საერთოდ ვერ დადგინდეს სიმართლე,მაგრამ მეორე უფრო დიდ საფრთხეებს, სეიცავს, როდესაც ხდება არასწორი ინფორმაციით ჩანაცვლება რეალური ინფორმაციის. ვინაიდან ასეთი ინფორმაციით შესაძლებელია მცდარი რამ დადგინდე.
გაყალბება მეხსიერების ხდება სხვადასხვა ინფორმაციით, ამაზე ჩატარდა ექსპერიმენტი, ექსპერიმენტს ატარებენ ფილმების მეშვეობით
მაგ. ავტოავარიის სცენა აჩვენეს ფილმში მოწმეს . და შემდგეგ შეკითხვები დაუსვეს. ზოგი კითხვა მიმანიშნებელი იყო ზოგიც არასწორ ინფორაციებს შეიცავდა. მაგ. მოძრაობის ნიშანზე მითითება. ფილმში ნაჩვენებია იყო შეჩერების ნიშანი (Stopp), კითხვაში კი გაჟღერდა მოძრაობის ნიშანი ფრთხილად გადასასვლელია და ფეხით მოსიარულებს აქვთ გადასვლის უპირატესობა. შემდეგ კი გამოიკვლიეს რა ახსოვდა ბრალდებულს. რომელი ნიშანი, ის რაც კითხვებსი გააჟრერეს თუ რაც ფილმში ნახა. ექსპერიმენტით დადგინდა რომ მისახვედრ კითხვაში არასწორი გაჟღერებული ინფორმაციის შედეგად ექსპერიმენტსი მონაწილე პირები ფილმსი თვლიდნენ რომ დაინახეს არა შეჩერების ნიშანი არამედ ნიშანი არ გადახვიდეთ, ფრთხილად. ფეხიატ მოსიარულეთ უპირატესობა აქვთ.
ანდა მაგ. ავტომანქანი ფერი, რომელიც მისახვედრ კითხვასი მწვანე ფერით შეცვალეს, პირიც მწვანე ფერყე ჩერდებოდა, მიუხედავად იმისა რომ ფილმში ის ლურჯი ფერი იყო.
მაგ ავტომანქნების შეჯახებისას მინის ნამსხვრევები არ უჩვენებიათ, შეკითხვა მინის ნამსხვრევებს შიცავდა,მოწმეს, მიუხედავად იმისა, რომ არ დაუნახავს, ამბობს კი დავინახეო
ამ ექსპერიმენტებით დადგინდა რომ არასწორი ინფორმაციის მიწოდებით ხდება ადამინის მეხსიერებაზე გავლენის მოხდენა და სესაბამისად ადამინის მეხსიერებასი სესაძლებელია მოხდეს სწორი ინფორმაციის არასწორი ინფორმაციით ჩანაცვლება ან დამატება მაგ, ფილმში ნაცვენბი საგზაო ნიშნის შეცვლა სხვა საგზაო ნიშნით,რაც მიმამინშნებელ კითხვასი იყო
სისხლის სამრთალსი ამას ძალინა დიდი მნისვნელობა აქვს, განსაკუთრებით როდესაც დაკითხვა ხდება გამოძიების პროცესში სახელმწიფო ძალუფლებისმქონე ორგანოებთან, მოწმე რომელიც ჩვენებას მისცემს , მან იცი რომ მისი ჩვენების შეცვლა პასუხისმგებლობას იწვევს, ამიტომ ისი თავის პირველად მიცემულ ინფორმაციას არ ცვლიან.
დროის გასვლას დიდი მნისვნელობა აქვს აქ საფრთხე არასწორი ინფორმაციის უფრო დიდია. სწორი ინფორმაციის მირებიდან რაც უფრო მეტი დრო გადის არასწორი ინფორმაციის გავლენა უფრო იზრდება.
ქმედების ჩამდენი პირის იდენტიფიცირება
პირის მიერ ქმედების ჩამდენის იდენტიფიცირებისას პირი საკამოდ რთულ ვითარებაშია. მან უნდა ამოიცნოს ქმედების ჩამდენი. ეს სიტუაცია მისთვის ემოციური და სახიფათოც კი შეიძლება იყოს, ვიანიდამ მან ქმედების ჩამდენი მის მსგავს პირებსი უნდა ამოიცნოს. ამოცნობა რთულის პროცესია, ვინაიდან ქმედების ჩამდენის მიერ პირის მიერ ამოცნობა უნდა მოხდეს დამახსოვრებული ნიშნებით, რომელმაც მსგავსება უნდა აღმოაჩინოს ამ ნიშნებთან ამოსაცნობი ქმედების ჩამდენი პირის. ამ ნიშნებს მან ასევე სხვა პირების, რომელიც ამოცნობაში მონაწილეობენ და ქმედების ჩამდენნი არ
არიან ასევე უნდა მოახდინოს მსგავსების შედარება. მოწმის ამოცანაა მსგავსების ხარისხი ისე განსაზღვროს რომ ქმედების ჩამდენის იდენტიფიცირება მოახდინოს, რაც დამოკიდებული ხდება სხვადასხვა სიტუაციისა და პიროვნების ცვალებადობაზე
სიტუაციის ცვალებადობას მიეკუთვნება ვითარება, რამდენად სერიოზულად იღებს ამომცნობი პირი მის გადაწყვეტილებას ამოცნობისას და რამდენად აცნობიერებს მის შედეგებს.
ექსპერიმენტი ჩაატარეს ამოცნობის. იმ ექსპერიმენტში სადაც პირებმა იცოდნენ რომ ამ ამოცნობას რაიმე შედეგი არ ექნებოდა, ამოცნობისას შეცდომები ბევრი იქნა დაშვებული, ხოლო იმ ამოცნობისას სადაც მათ ეს არ იცოდნენ მეტ სიზუსტეს იჩენდენ ექსპერიმენტში მონაწილე პირები.
მიუხედავად იმისა რომ ამოცნობისას მოწმე ამოსაცნობი ნისნების მკაცრ კრიტერიუმებს დაეფუძნება, შეცდომის გამოსარიცხად, მაინც არსებობს საფრთხე და მისი ეს გადაწყვეტილება საერთო სეიძლება გააბათილოს ისეთმა განცდებმა, როგორიც არის სურისძიება, ან მასიური ისტერია, რომელიც გახმაურებულ დანასაულებს თან ახლავს, რაც დაკავსირებულია მოლოდინთან პირი დააპატიმრონ და დასაჯონ. მკაცრი ამოცნობის კრიტერიუმები, რა თქმა უნდა შეცდომას არ გამორიცხავს, მაგრამ შეცდომის დაშვების შესაძლებლობას მინიმუმამდე ამცირებს.
დიდი მნიშვენლობა აქვს, თუ ფაქტორებს, რომელიც ამოცნობას აადვილებენ ან ართულებენ. ასეთ ფაქტორებს მიეკუთვება მაგ დაკვირვების ვითარება. რამდენს ხანს უნდა ჰქონდეს მოწმეს ამოსაცნობი პირის დაკვირვების შესაძლებლობა , რომ მოგვიანებით მისი ამოცნობა სიზუსტით შეძლოს ამის დადგენა პრაქტიკულად სეუზლებელია, ვინაიდან ელურ ცხოვრებასი

ლექცია 7777 მოწმის დაკითხაა
ბრალდებულის დაკითხვის უფლების შეზღუდვა
საპროცესო კოდექსი ითვალისწინებს ბრალდებულის დაკითხვის უფლების შეზღუდვის სხვადასხვა შემთხვევბს. ერთ ერთი მათგანი განვიხილეთ მოწმის უფლება უარი თქვას ჩვენების მიცემაზე. ბრალდებული მოკლებულია ასეთ შემთხვევაში დაკითხოს ეს პირი
მეორე ასეთ შემთხვევას წარმოადგენს
მოწმის დაცვის სპეციალური ღონისძიებების ქვეშ მყოფი მოწმე.
ბრალდებულის უფლება დაკითხოს მოწმე შეზღუდულია იმ მოწმეთა წრით რომელთა მიმართაც ხორციელდება დაცვის
სპეციალური ღონისძიებებები
ისევე როგორც ყველა მოქალაქეს მოწმესაც გააჩნია კონსტიტუციით გარანტირებული სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის დაცვის უფლება, კერძო ავტონომიის უფლება. (კონსტიტუციის მე-15. მე16 მუხლები) ამიტომაც სახელმწიფოს ვალდებულებაა დაიცვას თავისი მოქალაქეების მითითებული უფლებები, მის მიერ მოწმის მოვალეობის განხორციელებეისას. მოწმე არ შეიძლება განხილულ იქნეს პროცესი მხოლოდ ობიექტად.მოწმის დაცვა ამიტომ უნდა იქნეს განხილული კონსტიტუციური და სამართლებრივი სახლემწიფოებრივი თვალთახედვით.
ეს კონსტიტუციურსამრთლებრივი დაცვა მოწმის წარმოადგენს ერთის მხრივ საფრთხის თავიდან აცილებას.
მაგ პოლიციელთა მეშვეობით პირის დაცვა. პირს მუდამ თან ახლავს გადაადგილებისას პოლიციის თანმშრომელი ან თანამშრომლები, თანმხლები დაცვა. ან მაგ მოწმის ახალი იდენტიფიკაციის შექმნა. ამ ღონისძიებებით მოწმის დაცვა ხდება სასამრთლო დარბაზს გარეთ, სასამრთლოს სხდომის გარეთ.
მუხლი 67. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების საფუძვლები
პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიება შეიძლება გამოყენებულ იქნეს, თუ:
ა) განიხილება საქმე ისეთი ქმედების ჩადენის ფაქტზე, რომლის საჯარო განხილვაც თავისი ბუნებით არსებით ზიანს მიაყენებს პროცესის მონაწილის პირად ცხოვრებას;
ბ) პროცესის მონაწილის ვინაობისა და საქმეში მონაწილეობის გასაჯაროებით მნიშვნელოვანი საფრთხე დაემუქრება მის ან მისი ახლო ნათესავის სიცოცხლეს, ჯანმრთელობას ან ქონებას;
გ) პროცესის მონაწილე დამოკიდებულია ბრალდებულზე;
დ) (ამოღებულია – 28.1.2011, №5170)
პროცესიდან გამომდინარე შესაძლებელია მოწმეთა შემდეგი სახეები გამოვყოთ, რომლებიც დაცვის სპეციალურ ღონისძიებებს საჭიროებენ
1.მოწმეები, რომელთაც საფრთხე ემუქრებათ. კერძოდ მოწმეები, რომელთაც მნიშვნელოვანი საფრთხე დაემუქრება ან მის ან მისი ახლო ნათესავის სიცოცხლეს, ჯანმრთელობას ან ქონებას. საფრთხე შესაძლებელია მოდიოდეს თვით ბრალდებულისაგან, მისი თანამონაწილისაგან მაგ. ორგანიზებულ დანაშაულთა შემთხვევბში
და
მეორე ჯგუფი, რომლებსაც საქმის არსებითი განხილვისას ჩვენების მიცემის დროს, სადაც დაკითხვას ასევე ესწრება ბრალდებული და მისი დამცველი მოწმეს ემუქრებს ფსიქიკური გავლენა, მაგ არასრუწლოვანი დაზრალებული, ან მცირეწლოვანი დაზრალებულის შემთხვევაში
პროცესის მონაწილე დამოკიდებულია ბრალდებულზე
განიხილება საქმე ისეთი ქმედების ჩადენის ფაქტზე, რომლის საჯარო განხილვაც თავისი ბუნებით არსებით ზიანს მიაყენებს პროცესის მონაწილის პირად ცხოვრებას
მოწმის დაცვის მიზანი
მიზანი გამომდინარეობს 57-ე მუხლიდან, მიზანს წარმოადგენს მოწმისათვის იმ საფრთხის თავიდან აცილება რაც ემუქრება მოწმის სამრთლებრივი სიკეთეს ეს არის მისი სიცოცხლე ჯანმრთელობა ქონება, ასევე ახლო ნათესავები, იმის გამო რომ მოწმე თავის მოვალეობას ასრულებას და ჩვენებას იძლევა, მოწმის დაცვა სწორედ იმას ემსახურება, რომ მოწმეს არ ეშინოდეს მისი მოვალეობის შესრულებისას მოსალოდნელი საფრთხეების.
დაცვის სპეციალური ღონისძიება ასევე მიმართულია მოწმის ჩვენების მისაღებად. ვინაიდან სხვა შემხვევაში მოწმე ჩვენებას არ მისცემს ან არასწორ ჩვენებას მისცემს, ამიტომ მოწმის დაცვის ინსტიტუტს მტკიცებულების უზრუნველყოფის ფუნქციაც გააჩნია.
მოწმის დაცვისას მთავარი და მნიშვნელოვანი არის მოწმის სრულყოფილი დაცვა პროცესის წინ პროცესის მიმდინარეობისას და პროცესი შემდეგ. ასევე მისი ოჯახის წევრების
დაცვის განხორციელების ღონისძიებები გათვალისწინებულია 65-ე მუხლში
68-ე მუხლიდან გამომდინარე
დაცვის ერთ ერთი საშუალებაა მოწმის იდენტიფიკაციის დაცვა, რაც იმაში გამოიხატება, რომ
ა) მიკვლევის საწინააღმდეგო ღონისძიებების გატარება − საჯარო რეესტრში ან სხვა საჯარო ხასიათის ჩანაწერში პროცესის მონაწილის ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი მონაცემების, კერძოდ, სახელის, გვარის, მისამართის, სამუშაო ადგილის, პროფესიის ან სხვა შესაბამისი ინფორმაციის, შეცვლა ან ამოღება;
ბ) ვინაობის შეცვლა და მასზე ახალი დოკუმენტების გაცემა − ფსევდონიმის მინიჭება, გარეგნობის შეცვლა, ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი საპროცესო და სხვა დოკუმენტების გა საიდუმლოება;
უსაფრთხოება მოწმის
გ) უსაფრთხოების ზომების მიღება (პირადი დაცვა, განგაშზე გამოძახება და სხვ.);
საცხოვრებელი ადგილი
საცხოვრებელი ადგილის დროებით ან სამუდამოდ შეცვლა
ევროსაბჭოს მინისტრთა კომიტეტი 1997 წლის და 2005 წლის რეკომენდაციები მოწმის დაშინებისა და ბრალდებულის უფლებების შესახებ. (recommendation No 97 13 of Ministers State concerning Intimidation of Witnesses and the right of the defence
ამ დოკუმნეტსი საუბრაია როგორ უნდა მოხდეს მოწმის დაშინების თავიდან აცილება დაცვის სპეციალური ღონისზიებებით. 30 რჩევას შეიცავს. განსაკუთრებით გამოყოფენ მოწმის ანონიმურობას, რომელის სისცოცხლესა და ჯანმრთელობასაც საფრთხე ემუქრება
რეკომენგაცია ურჩევს ხელშემკვრელ მხარეს დაცვის სპეციალური ღონისძიების გადაწყვეტისას მხედველობაში იქნეს მიღებული შემდეგი გარემოებები
ა.გამოძიების პროცესში პირის როლი , ვინ არის ეს პირი, მოწმე, დაზარალებული, თანამონაწილე
ბ.მისი მნიშვნელობა
გ . საფრთხის სერიოზულობა. რამდენად სერიოზულია საფრთხე მოწმის მიმართ
ვიდრე გადაწყვეტილება იქნება მიღებული მოწმის ჩვენებასა და მის მიმართ დაცვის სპეციალური ღონისძიებების გამოყენებაზე, მნიშვნელოვანია, რომ
1’ დადგინდეს და შეფასდეს საჭიროა თუ არა დანაშაულის დასადგენად მოწმის ეს ჩვენება, ხომ არ არსებობს საკმარისი სხვა მტკიცებულებები ქმედების დასადგენად.
2. პროპორციულობა დაცვის ღონისძიებასა დ მოწმის მიმართ არსებულ საფრთხეს შორის
მუხლი 68. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების სახე და მის გამოყენებაზე უფლებამოსილი პირი
1. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების სახეა პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართვა.
2. პროკურორი უფლებამოსილია, საქართველოს მთავარი პროკურორის ან მისი მოადგილის თანხმობით, გამოიყენოს პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიება და ამ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართოს პროცესის მონაწილე, ან პირი, რომელიც შეიძლება გახდეს პროცესის მონაწილე, მასთან დაკავშირებული პირი ან/და მისი ახლო ნათესავი, მათი თანხმობით.
3. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური პროგრამით დადგენილი წესით საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო ამ მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული პირების მიმართ იყენებს დაცვის კონკრეტულ ღონისძიებებს. ასეთი ღონისძიებებია:
ა) მიკვლევის საწინააღმდეგო ღონისძიებების გატარება − საჯარო რეესტრში ან სხვა საჯარო ხასიათის ჩანაწერში პროცესის მონაწილის ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი მონაცემების, კერძოდ, სახელის, გვარის, მისამართის, სამუშაო ადგილის, პროფესიის ან სხვა შესაბამისი ინფორმაციის, შეცვლა ან ამოღება;
ბ) ვინაობის შეცვლა და მასზე ახალი დოკუმენტების გაცემა − ფსევდონიმის მიჭება, გარეგნობის შეცვლა, ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი საპროცესო და სხვა დოკუმენტების გა საიდუმლოება;
გ) უსაფრთხოების ზომების მიღება (პირადი დაცვა, განგაშზე გამოძახება და სხვ.);
დ) საცხოვრებელი ადგილის დროებით ან სამუდამოდ შეცვლა;
ე) სხვა სახელმწიფოში გაყვანა (რელოკაცია).
4. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართვისა და დაცვის კონკრეტული ღონისძიებების განხორციელების პროცედურებს ერთობლივად განსაზღვრავენ საქართველოს იუსტიციისა და შინაგან საქმეთა მინისტრები.
5. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების ხარჯებს სახელმწიფო გაიღებს.
მოწმის დაცვის ინსტიტუტის კომფლიქტი პროცესის ინტერესებთან
მხედველობიდან არ უნდა გამოგვრჩეს, რომ მოწმის დაცვის სპეციალური ინსტიტუტი გავლენას ახდენს მოწმის, როგორც მტკიცებულების საქმის არსებითი განხილვისას გამოყენებაზე, იგი კოლიზიაში მოდის პროცესის სხვა გარანტიებთან და პრინციპებთან
1. მხრაეთა მიერ მტკიცებულებების უშუალოდ გამოკვლევის პრინციპი
საპროცესო კოდექსის
მუხლი 14. მტკიცებულებათა უშუალოდ და ზეპირად გამოკვლევა
1. სასამართლოს (ნაფიც მსაჯულებს) არ უნდა წარედგინოს მტკიცებულება, თუ მხარეებს მისი უშუალოდ და ზეპირად გამოკვლევის თანაბარი შესაძლებლობა არ ჰქონიათ, გარდა ამ კოდექსით გათვალისწინებული გამონაკლისებისა.
2. მხარეს უფლება აქვს, სასამართლოში მოითხოვოს მოწმის უშუალოდ დაკითხვა და წარადგინოს საკუთარი მტკიცებულება.
სსსკ-ის 259-ე მუხლის
3. სასამართლოს განაჩენი დასაბუთებულია, თუ ის ემყარება სასამართლო განხილვის დროს გამოკვლეულ, ეჭვის გამომრიცხავ მტკიცებულებათა ერთობლიობას. განაჩენში ჩამოყალიბებული ყველა დასკვნა და გადაწყვეტილება დასაბუთებული უნდა იყოს.
რატომ არის ასე მნიშვნელოვანი მოწმის დაკითხვა სასამრთლო პროცესზე ?
ვინაიდან სწორედ მხარეთა მიერ მოწმის უშუალოდ დაკითხვისას უნდა შეიქმნას წარმოდგენა მოწმეზე და მის მიერ მიცემულ ჩვენებაზე, ვინაიდან საბოლოოდ მტკიცებულებათა შეფასებას აკეთებს და გადაწყვეტილებას იღებს მოსამართლე. პრობლემას წარმოადგენს როდესაც მოწმის დაკითხვა საერთოდ ვერ ხერხდება საქმის არსებითი განხილვისას და ხშირად მტკიცებულების სუროგატის გამოყენება ხდება. მტკიცებულების სუროგატი თავისთავად აღებული ზღუდავს სიმართლის დადგენას . ეს კი თავისთავად ზღუდავს სამართლიან სასამრთლო პროცესს. სამართლიანი განაჩენის დადგენა, მხოლოდ სამართლიან სასამართლო პროცესზე დაიშვება.
აღნიშნულს უპირისპირდება მოწმე,
ა. რომელსაც ან
ბ.რომლის ნათესავებსაც სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის საფრთხე ემუქრებათ.
ან
გ. მათი ფსიქიკიდან გამომდინარე გარკვეულ გავლენას ახდენს განხორციელებული დანაშაულებრივი ქმედება ან თვით ბრალდებული.
აქედან გამომდინარე ეს მოწმეები,რომელებიც დაცვას საჭიროებენ, რომც დაიკითხონ სასამართლო პროცესზე მითითებულ ფაქტორთა გამო სიმართლეს არ იტყვიან, ვინაიდან ან
ა.ეშინიათ ან
ბ. რცხვენიათ,
გ. ან მიკერძოოებულები არიან ბრალდებულზე დამოკიდებულების გამო.
აქედანგამომდინარე შესაძლებელია დასკვნა გავაკეთოთ, რომ მოწმის დაცვის სპეციალური ღონისძიება სწორედ სიმართლის დადგენისაკენ და სწორი ჩვენებისაკენ არის მიმართული.
2, ბრალდებულის დაცვის ინტერესებთან
მოწმის მიმართ დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენება ნიშნავს დაცვის უფლების შეზღუდვას
ბრალდებულის აქტიური როლი პროცესში გულისხმობს ასევე მის მიერ ან მისი ადვოკატის მიერ მოწმის დაკითხვას მის კონფრონტაციის უფლებას მოწმეზე. ევროპული კონვენციის მე - 6 მუხლის მე 3 ნაწილის d ქვეპუნქტიდან გამომდინარე პროცესის რომელიმე სტადიაზე ბრალდებულს უფლება უნდა მიეცეს დაკითხოს მოწმე, ამას მოითხოვს ეფექტური დაცვა. საქართველოს საპროცესო კოდექსი იცნობს 114-ე მუხლის შესაბამისად მოწმის დაკითხვას დაცვის სპეციალური ღონისძიებების გამოყენების შემთხვევაში გამოძიების პროცესში
ეს ჩვენება კი 243-ე მუხლიდან გამომდინარე დასაშვებია გამოქვეყნდეს საქმის არსებით განხილვაზე და მიღებულ იქნეს მტკიცებულებად.
1
მუხლი 243. მოწმის დეპონირებული ჩვენების გამოკვლევა და მისი დისტანციური დაკითხვა
1. გამოძიების დროს მოწმის დეპონირებული ჩვენების სასამართლო სხდომაზე საჯაროდ წაკითხვა, ასევე მისი ჩვენების აუდიო- ან ვიდეოჩანაწერის მოსმენა (დემონსტრირება) დასაშვებია, თუ მოწმე გარდაიცვალა, არ იმყოფება საქართველოში, მისი ადგილსამყოფელი უცნობია ან ამოწურულია მისი სასამართლოში წარმოდგენის ყველა გონივრული შესაძლებლობა და ჩვენება მიცემულია ამ კოდექსით დადგენილი წესით.
2. თუ არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი, რომ მოწმე აიძულეს, დაემუქრნენ, დააშინეს ან მოისყიდეს და მიცემულ ჩვენებებში არსებითი წინააღმდეგობაა, მხარეს უფლება აქვს, დააყენოს შუამდგომლობა მოწმის ჩვენების საჯაროდ წაკითხვის, ასევე მისი აუდიო- ან ვიდეოჩანაწერის მოსმენის (დემონსტრირების) თაობაზე ამ მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნის დაუცველად. არ შეიძლება მხოლოდ ეს მტკიცებულება დაედოს საფუძვლად გამამტყუნებელ განაჩენს.
3. მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე სასამართლოს გადაწყვეტილებით შესაძლებელია მოწმის დისტანციური დაკითხვა ტექნიკური საშუალებების გამოყენებით იმავე ან სხვა სასამართლოდან ან სხვა ადგილიდან, რაც წინასწარ ეცნობება მხარეებს.
4. თუ არასრულწლოვანი სექსუალური ექსპლუატაციისა და სექსუალური ძალადობის მოწმე ან მსხვერპლია, მისი ან მისი კანონიერი წარმომადგენლის მოთხოვნის შემთხვევაში იგი უნდა დაიკითხოს ამ მუხლის მე-3 ნაწილში მითითებული წესით.
მუხლი 118. მოწმის დაკითხვა საქმის არსებითი განხილვის დროს
1. ბრალდების მოწმის დაკითხვას იწყებს ბრალდების მხარე, აგრძელებს დაცვის მხარე და პირიქით.
2. მოწმე უნდა დაიკითხოს იმ მოწმეთაგან განცალკევებით, რომლებიც ჯერ არ დაკითხულან. ამასთანავე, სასამართლო იღებს ზომებს, რათა ერთ საქმეზე გამოძახებულ მოწმეებს დაკითხვის დამთავრებამდე ერთმანეთთან ურთიერთობა არ ჰქონდეთ. დაკითხვის დასრულების შემდეგ მოსამართლემ უნდა განუმარტოს მოწმეს სასამართლო სხდომაზე დასწრების უფლება.
3. არ დაიკითხება ის მოწმე , რომელიც იმ მომენტში ვერ წარდგება სასამართლოს წინაშე ამ კოდექსის 114- ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ და „დ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული გარემოებების გამო . ასეთ შემთხვევაში საქმის არსებითი განხილვის სხდომაზე ქვეყნდება მისი წინასასამართლო ჩვენება . ეს ჩვენება არ შეიძლება საფუძვლად დაედოს გამამტყუნებელ განაჩენს , თუ იგი არ დასტურდება პირის ბრალეულობის დამადასტურებელი სხვა მტკიცებულებით .
საქართველოს 2010 წლის 7 დეკემბრის კანონი №3891 - სსმ I, №67, 09.12.2010 წ., მუხ.418
ამდენად კოფლიქტი არსებოს
მოწმის დაცვას, დაცვის უფლებასა და გარემოებების გამოკვლევას შორის. მოწმის დაცვა უპირისპირდება პროცესის ორივე ინტერესს დაცვის უფლებასა და საქმის გარემოებების გამოკვლევას.
მოწმის ცნება, რომელსაც საფრთხე ემუქრება
საფრთხე ემუქრება მოწმეს,თუ მის მიერ მოწმის მოვალეობის შესრულების შემთხვევაში მოსალოდნელია ა.მისი ან .
ბ. მისი ახლო ნათესავის სიცოცხლის, ჯანმრთელობის ან ქონებისათვის საშისროება;
ასეთი საფრთხე თან ახლავს მუდამ ორგანიზებულ დანაშაულებს, თუ მოწმე მათ წინააღმდეგ მისცემს ჩვენებებს.განსაკუთრებით ეს ეხება იმ პირებს, რომლებიც წარსულში ამ კრიმინალური ორგანიზაციის წევრი იყო, აქ ხშირია შურისძიების მცდელობა. ხშირად ასეთ შემთხვევბში საფრთხე ემუქრება კონფიდენტს ან ნდობით აღჭურვილ პირებს.საფრთხე შესაძლებელი ჩვეულებრივ მოწმესაც და დაზარალებულ მოწმესაც შეექმნას მოწმის მოვალეობის შესრულებისათვის
მოწმის მიმართ საფრთხე სხვადასხვა კუთხით შეიძლება არსებონდეს
მაგ. მოწმის დაცვა გახდეს საჭირო სასამრთლო დარბაზში, დარბაზში მყოფი საზოგადოებისაგან, მოწმე რომელიც ბრალდებულის მამხილებელ ჩვენებას იძლევა ან
მოწმის დაცვა სასამრთლოს სხდომის დარბაზს ფარგლებს გარეთ, როდესა მას საფრთხე მის საცხოვრებელ ბინაში ემუქრება, მას ბინაში დაესხმიან თავს ან ჩაუსფრდებიან.ასეთ შემთხვევასი მოწმის ადგილსამყოფელი უცნობი უნდა იყოს, რათა მასზე არ განხორციელდეს თავდასხმა.
ამ სემთხვევბსი გამოიყენებნ ასევე პირის იდენტიფიკაციის შეცვლასაც.
საფრთხის წარმოშობის საფუძველია
1. დანაშაულის სახე, მაგ ორგანიზებულ დნაშაულთა საქმეებზე მოწმის ჩვენება
2. 2. მოწმის სახე, რომელ მოწმეზეა საუბარი. ყველა მოწმეს არ ემუქრება საფრთხე. განსაკუთრებით საფრთხე იმ პირებს ემუქრებათ ვინც მზადყოფნას გამოთქვავენ საგამოძიებო ორგანოებთან თანამშრომლობის
მოწმის დაცვის სახეები
მოწმის დაცვის ორი სამართლებრივი საშუალება არსებობს
ეს არის
სისხლის სამრთლის პროცესი, კერძოდ პროცესის
68-ე მუხლითა გათვალისწინებული ღონისძიებებით
ასეთი ღონისძიებებია:
ა) მიკვლევის საწინააღმდეგო ღონისძიებების გატარება − საჯარო რეესტრში ან სხვა საჯარო ხასიათის ჩანაწერში პროცესის მონაწილის ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი მონაცემების, კერძოდ, სახელის, გვარის, მისამართის, სამუშაო ადგილის, პროფესიის ან სხვა შესაბამისი ინფორმაციის, შეცვლა ან ამოღება;
ბ) ვინაობის შეცვლა და მასზე ახალი დოკუმენტების გაცემა − ფსევდონიმის მიჭება, გარეგნობის შეცვლა, ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი საპროცესო და სხვა დოკუმენტების გა საიდუმლოება;
გ) უსაფრთხოების ზომების მიღება (პირადი დაცვა, განგაშზე გამოძახება და სხვ.);
დ) საცხოვრებელი ადგილის დროებით ან სამუდამოდ შეცვლა;
ე) სხვა სახელმწიფოში გაყვანა (რელოკაცია).
რაც ხორციელდება
პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართვით . ამ ღონისძიებას იყენებს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო პროცესის მონაწილე პირების მიმართ.
პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართვისა და დაცვის კონკრეტული ღონისძიებების განხორციელების პროცედურებს ერთობლივად განსაზღვრავენ საქართველოს იუსტიციისა და შინაგან საქმეთა მინისტრები.
ჩამოთვლილი ღონისძიებები არის პროცესუალური, ხოლო ამ ღონისძიების პროცედურის განსაზღვრა კი პოლიციური, ანუ შინაგან საქმეთა სამინისტრო ახორციელებს დაცვას
მთელი რიგი საპროცესო ნორმები მოწმის დაცვასაც ემსახურება. მაგ ბრალდებული გაყვანა მოწმის დაკითხვისას სხდომის დარბაზიდან
მე 40 მუხლის 1 ნაწილი
1. მოსამართლეს უფლება აქვს, მოწმის დაკითხვის დროს უარი თქვას ბრალდებულის დასწრებაზე, თუ გამოიყენება მოწმის დაცვის ერთ-ერთი სპეციალური ღონისძიება.
სასამართლო სხდომის დახურვა 182-ე მუხლის პირველი ნაწილის გ ქვეპუნქტი
გ) პროცესის მონაწილის ან/და მისი ოჯახის წევრის (ახლო ნათესავის) პირადი უსაფრთხოების დაცვის მიზნით ან თუ გამოიყენება პროცესის მონაწილის დაცვის ის სპეციალური ღონისძიება, რომელიც მოითხოვს სასამართლო სხდომის დახურვას;
საჯაროობის გამორიცხვა დაცვის უფლებას ნაკლებად ხელყოფს. მოწმის დაკითხვისას მნისვნელოვანია ბრალდებულის კონფრონტაციის უფლება. საჯაროობის გამორიცხვით ბრალდებულს მაინც აქვს საშუალება მოწმის დაკითხვაში დახურულ სასამრთლო სხდომაზე მიიღოს მონაწილეობა.
ნებართვა მოწმემ დაკითხვისას არ მისცეს ინფორმაცია მისი საცხოვრებელი მისამრთის თაობაზე,თუ არსებობს საფრთხე მასზე ზემოქმედების. ზემოქმედება სესაძლებელია სხვადასხვა სახის იყოს. ზემოქმედებათა სახეების გარკვეულ ნაწილს ითვალისწინებს 243-ე მუხლი
თუ არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი, რომ მოწმე აიძულეს, დაემუქრნენ, დააშინეს ან მოისყიდეს და მიცემულ ჩვენებებში არსებითი წინააღმდეგობაა, მხარეს უფლება აქვს, დააყენოს შუამდგომლობა მოწმის ჩვენების საჯაროდ წაკითხვის,
ადგილმდებარეობის დაფრვა, რა თქმა უნდა ბრალდებულის კონფრონტაციის უფლებასთან კოლიზიაში არ არის. ძალიან უმნიშვნელოა საკითხი მოწმის დამაჯერებლობის გადამოწმება, კერძოდ საცხოვრებელ ადგილზე მისვლა და მეზობლების გამოკითხვა
უსაფრთხოების ზომების მიღება (პირადი დაცვა, განგაშზე გამოძახება და სხვ.);
პროცესის მონაწილის ვინაობისა და საქმეში მონაწილეობის გასაჯაროებით მნიშვნელოვანი საფრთხე დაემუქრება
მუხლი 68. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების სახე და მის გამოყენებაზე უფლებამოსილი პირი
1. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების სახეა პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართვა.
2. პროკურორი უფლებამოსილია, საქართველოს მთავარი პროკურორის ან მისი მოადგილის თანხმობით, გამოიყენოს პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიება და ამ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართოს პროცესის მონაწილე, ან პირი, რომელიც შეიძლება გახდეს პროცესის მონაწილე, მასთან დაკავშირებული პირი ან/და მისი ახლო ნათესავი, მათი თანხმობით.
3. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური პროგრამით დადგენილი წესით საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო ამ მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული პირების მიმართ იყენებს დაცვის კონკრეტულ ღონისძიებებს. ასეთი ღონისძიებებია:
ა) მიკვლევის საწინააღმდეგო ღონისძიებების გატარება − საჯარო რეესტრში ან სხვა საჯარო ხასიათის ჩანაწერში პროცესის მონაწილის ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი მონაცემების, კერძოდ, სახელის, გვარის, მისამართის, სამუშაო ადგილის, პროფესიის ან სხვა შესაბამისი ინფორმაციის, შეცვლა ან ამოღება;
ბ) ვინაობის შეცვლა და მასზე ახალი დოკუმენტების გაცემა − ფსევდონიმის მიჭება, გარეგნობის შეცვლა, ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი საპროცესო და სხვა დოკუმენტების გა საიდუმლოება;
გ) უსაფრთხოების ზომების მიღება (პირადი დაცვა, განგაშზე გამოძახება და სხვ.);
დ) საცხოვრებელი ადგილის დროებით ან სამუდამოდ შეცვლა;
ე) სხვა სახელმწიფოში გაყვანა (რელოკაცია).
4. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართვისა და დაცვის კონკრეტული ღონისძიებების განხორციელების პროცედურებს ერთობლივად განსაზღვრავენ საქართველოს იუსტიციისა და შინაგან საქმეთა მინისტრები.
5. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების ხარჯებს სახელმწიფო გაიღებს.
საქართველოს 2010 წლის 24 სექტემბრის კანონი №3616 - სსმ I, №50, 24.09.2010 წ., მუხ.328
საქართველოს 2011 წლის 28 ოქტომბრის კანონი №5170 - ვებგვერდი, 11.11.2011წ.
მუხლი 69. (ამოღებულია)
საქართველოს 2010 წლის 24 სექტემბრის კანონი №3616 - სსმ I, №50, 24.09.2010 წ., მუხ.328
საქართველოს 2011 წლის 28 ოქტომბრის კანონი №5170 - ვებგვერდი, 11.11.2011წ.
მუხლი 70. გადაწყვეტილება დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების შესახებ
1. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების შესახებ გადაწყვეტილებაში უნდა მიეთითოს:
ა) პირი, რომლის მიმართაც გამოიყენება დაცვის სპეციალური ღონისძიება (პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართვა);
ბ) დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების ვადა.
2. დაცვის სპეციალური ღონისძიება შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს უვადოდ.
3. დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების შესახებ გადაწყვეტილება არ არის საჯარო. ეს გადაწყვეტილება ეცნობება მხოლოდ დასაცავ პირს.
4. დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების ვადის ამოწურვის შემთხვევაში შესაძლებელია ვადის გაგრძელება, თუ კვლავ არსებობს ამ ღონისძიების გამოყენების საჭიროება.
5. დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების საფუძვლის აღმოფხვრის შემთხვევაში ამ ღონისძიებას აუქმებს მისი გამოყენების შესახებ გადაწყვეტილების მიმღები პირი, რაც დაუყოვნებლივ ეცნობება დასაცავ პირს.
საქართველოს 2010 წლის 24 სექტემბრის კანონი №3616 - სსმ I, №50, 24.09.2010 წ., მუხ.328
საქართველოს 2011 წლის 28 ოქტომბრის კანონი №5170 - ვებგვერდი, 11.11.2011წ.
მუხლი 71. დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების შესახებ გადაწყვეტილების აღსრულება
1. დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების შესახებ გადაწყვეტილების აღსრულების თაობაზე 3 დღის ვადაში ეცნობება პროკურორს, რომელმაც გამოიყენა ეს ღონისძიება.
2. დაცვის სპეციალური ღონისძიებისა და მის ფარგლებში გამოყენებული

ლექცია 7777 მოწმის დაკითხაა
ბრალდებულის დაკითხვის უფლების შეზღუდვა
საპროცესო კოდექსი ითვალისწინებს ბრალდებულის დაკითხვის უფლების შეზღუდვის სხვადასხვა შემთხვევბს. ერთ ერთი მათგანი განვიხილეთ მოწმის უფლება უარი თქვას ჩვენების მიცემაზე. ბრალდებული მოკლებულია ასეთ შემთხვევაში დაკითხოს ეს პირი
მეორე ასეთ შემთხვევას წარმოადგენს
მოწმის დაცვის სპეციალური ღონისძიებების ქვეშ მყოფი მოწმე.
ბრალდებულის უფლება დაკითხოს მოწმე შეზღუდულია იმ მოწმეთა წრით რომელთა მიმართაც ხორციელდება დაცვის
სპეციალური ღონისძიებებები
ისევე როგორც ყველა მოქალაქეს მოწმესაც გააჩნია კონსტიტუციით გარანტირებული სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის დაცვის უფლება, კერძო ავტონომიის უფლება. (კონსტიტუციის მე-15. მე16 მუხლები) ამიტომაც სახელმწიფოს ვალდებულებაა დაიცვას თავისი მოქალაქეების მითითებული უფლებები, მის მიერ მოწმის მოვალეობის განხორციელებეისას. მოწმე არ შეიძლება განხილულ იქნეს პროცესი მხოლოდ ობიექტად.მოწმის დაცვა ამიტომ უნდა იქნეს განხილული კონსტიტუციური და სამართლებრივი სახლემწიფოებრივი თვალთახედვით.
ეს კონსტიტუციურსამრთლებრივი დაცვა მოწმის წარმოადგენს ერთის მხრივ საფრთხის თავიდან აცილებას.
მაგ პოლიციელთა მეშვეობით პირის დაცვა. პირს მუდამ თან ახლავს გადაადგილებისას პოლიციის თანმშრომელი ან თანამშრომლები, თანმხლები დაცვა. ან მაგ მოწმის ახალი იდენტიფიკაციის შექმნა. ამ ღონისძიებებით მოწმის დაცვა ხდება სასამრთლო დარბაზს გარეთ, სასამრთლოს სხდომის გარეთ.
მუხლი 67. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების საფუძვლები
პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიება შეიძლება გამოყენებულ იქნეს, თუ:
ა) განიხილება საქმე ისეთი ქმედების ჩადენის ფაქტზე, რომლის საჯარო განხილვაც თავისი ბუნებით არსებით ზიანს მიაყენებს პროცესის მონაწილის პირად ცხოვრებას;
ბ) პროცესის მონაწილის ვინაობისა და საქმეში მონაწილეობის გასაჯაროებით მნიშვნელოვანი საფრთხე დაემუქრება მის ან მისი ახლო ნათესავის სიცოცხლეს, ჯანმრთელობას ან ქონებას;
გ) პროცესის მონაწილე დამოკიდებულია ბრალდებულზე;
დ) (ამოღებულია – 28.1.2011, №5170)
პროცესიდან გამომდინარე შესაძლებელია მოწმეთა შემდეგი სახეები გამოვყოთ, რომლებიც დაცვის სპეციალურ ღონისძიებებს საჭიროებენ
1.მოწმეები, რომელთაც საფრთხე ემუქრებათ. კერძოდ მოწმეები, რომელთაც მნიშვნელოვანი საფრთხე დაემუქრება ან მის ან მისი ახლო ნათესავის სიცოცხლეს, ჯანმრთელობას ან ქონებას. საფრთხე შესაძლებელია მოდიოდეს თვით ბრალდებულისაგან, მისი თანამონაწილისაგან მაგ. ორგანიზებულ დანაშაულთა შემთხვევბში
და
მეორე ჯგუფი, რომლებსაც საქმის არსებითი განხილვისას ჩვენების მიცემის დროს, სადაც დაკითხვას ასევე ესწრება ბრალდებული და მისი დამცველი მოწმეს ემუქრებს ფსიქიკური გავლენა, მაგ არასრუწლოვანი დაზრალებული, ან მცირეწლოვანი დაზრალებულის შემთხვევაში
პროცესის მონაწილე დამოკიდებულია ბრალდებულზე
განიხილება საქმე ისეთი ქმედების ჩადენის ფაქტზე, რომლის საჯარო განხილვაც თავისი ბუნებით არსებით ზიანს მიაყენებს პროცესის მონაწილის პირად ცხოვრებას
მოწმის დაცვის მიზანი
მიზანი გამომდინარეობს 57-ე მუხლიდან, მიზანს წარმოადგენს მოწმისათვის იმ საფრთხის თავიდან აცილება რაც ემუქრება მოწმის სამრთლებრივი სიკეთეს ეს არის მისი სიცოცხლე ჯანმრთელობა ქონება, ასევე ახლო ნათესავები, იმის გამო რომ მოწმე თავის მოვალეობას ასრულებას და ჩვენებას იძლევა, მოწმის დაცვა სწორედ იმას ემსახურება, რომ მოწმეს არ ეშინოდეს მისი მოვალეობის შესრულებისას მოსალოდნელი საფრთხეების.
დაცვის სპეციალური ღონისძიება ასევე მიმართულია მოწმის ჩვენების მისაღებად. ვინაიდან სხვა შემხვევაში მოწმე ჩვენებას არ მისცემს ან არასწორ ჩვენებას მისცემს, ამიტომ მოწმის დაცვის ინსტიტუტს მტკიცებულების უზრუნველყოფის ფუნქციაც გააჩნია.
მოწმის დაცვისას მთავარი და მნიშვნელოვანი არის მოწმის სრულყოფილი დაცვა პროცესის წინ პროცესის მიმდინარეობისას და პროცესი შემდეგ. ასევე მისი ოჯახის წევრების
დაცვის განხორციელების ღონისძიებები გათვალისწინებულია 65-ე მუხლში
68-ე მუხლიდან გამომდინარე
დაცვის ერთ ერთი საშუალებაა მოწმის იდენტიფიკაციის დაცვა, რაც იმაში გამოიხატება, რომ
ა) მიკვლევის საწინააღმდეგო ღონისძიებების გატარება − საჯარო რეესტრში ან სხვა საჯარო ხასიათის ჩანაწერში პროცესის მონაწილის ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი მონაცემების, კერძოდ, სახელის, გვარის, მისამართის, სამუშაო ადგილის, პროფესიის ან სხვა შესაბამისი ინფორმაციის, შეცვლა ან ამოღება;
ბ) ვინაობის შეცვლა და მასზე ახალი დოკუმენტების გაცემა − ფსევდონიმის მინიჭება, გარეგნობის შეცვლა, ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი საპროცესო და სხვა დოკუმენტების გა საიდუმლოება;
უსაფრთხოება მოწმის
გ) უსაფრთხოების ზომების მიღება (პირადი დაცვა, განგაშზე გამოძახება და სხვ.);
საცხოვრებელი ადგილი
საცხოვრებელი ადგილის დროებით ან სამუდამოდ შეცვლა
ევროსაბჭოს მინისტრთა კომიტეტი 1997 წლის და 2005 წლის რეკომენდაციები მოწმის დაშინებისა და ბრალდებულის უფლებების შესახებ. (recommendation No 97 13 of Ministers State concerning Intimidation of Witnesses and the right of the defence
ამ დოკუმნეტსი საუბრაია როგორ უნდა მოხდეს მოწმის დაშინების თავიდან აცილება დაცვის სპეციალური ღონისზიებებით. 30 რჩევას შეიცავს. განსაკუთრებით გამოყოფენ მოწმის ანონიმურობას, რომელის სისცოცხლესა და ჯანმრთელობასაც საფრთხე ემუქრება
რეკომენგაცია ურჩევს ხელშემკვრელ მხარეს დაცვის სპეციალური ღონისძიების გადაწყვეტისას მხედველობაში იქნეს მიღებული შემდეგი გარემოებები
ა.გამოძიების პროცესში პირის როლი , ვინ არის ეს პირი, მოწმე, დაზარალებული, თანამონაწილე
ბ.მისი მნიშვნელობა
გ . საფრთხის სერიოზულობა. რამდენად სერიოზულია საფრთხე მოწმის მიმართ
ვიდრე გადაწყვეტილება იქნება მიღებული მოწმის ჩვენებასა და მის მიმართ დაცვის სპეციალური ღონისძიებების გამოყენებაზე, მნიშვნელოვანია, რომ
1’ დადგინდეს და შეფასდეს საჭიროა თუ არა დანაშაულის დასადგენად მოწმის ეს ჩვენება, ხომ არ არსებობს საკმარისი სხვა მტკიცებულებები ქმედების დასადგენად.
2. პროპორციულობა დაცვის ღონისძიებასა დ მოწმის მიმართ არსებულ საფრთხეს შორის
მუხლი 68. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების სახე და მის გამოყენებაზე უფლებამოსილი პირი
1. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების სახეა პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართვა.
2. პროკურორი უფლებამოსილია, საქართველოს მთავარი პროკურორის ან მისი მოადგილის თანხმობით, გამოიყენოს პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიება და ამ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართოს პროცესის მონაწილე, ან პირი, რომელიც შეიძლება გახდეს პროცესის მონაწილე, მასთან დაკავშირებული პირი ან/და მისი ახლო ნათესავი, მათი თანხმობით.
3. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური პროგრამით დადგენილი წესით საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო ამ მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული პირების მიმართ იყენებს დაცვის კონკრეტულ ღონისძიებებს. ასეთი ღონისძიებებია:
ა) მიკვლევის საწინააღმდეგო ღონისძიებების გატარება − საჯარო რეესტრში ან სხვა საჯარო ხასიათის ჩანაწერში პროცესის მონაწილის ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი მონაცემების, კერძოდ, სახელის, გვარის, მისამართის, სამუშაო ადგილის, პროფესიის ან სხვა შესაბამისი ინფორმაციის, შეცვლა ან ამოღება;
ბ) ვინაობის შეცვლა და მასზე ახალი დოკუმენტების გაცემა − ფსევდონიმის მიჭება, გარეგნობის შეცვლა, ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი საპროცესო და სხვა დოკუმენტების გა საიდუმლოება;
გ) უსაფრთხოების ზომების მიღება (პირადი დაცვა, განგაშზე გამოძახება და სხვ.);
დ) საცხოვრებელი ადგილის დროებით ან სამუდამოდ შეცვლა;
ე) სხვა სახელმწიფოში გაყვანა (რელოკაცია).
4. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართვისა და დაცვის კონკრეტული ღონისძიებების განხორციელების პროცედურებს ერთობლივად განსაზღვრავენ საქართველოს იუსტიციისა და შინაგან საქმეთა მინისტრები.
5. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების ხარჯებს სახელმწიფო გაიღებს.
მოწმის დაცვის ინსტიტუტის კომფლიქტი პროცესის ინტერესებთან
მხედველობიდან არ უნდა გამოგვრჩეს, რომ მოწმის დაცვის სპეციალური ინსტიტუტი გავლენას ახდენს მოწმის, როგორც მტკიცებულების საქმის არსებითი განხილვისას გამოყენებაზე, იგი კოლიზიაში მოდის პროცესის სხვა გარანტიებთან და პრინციპებთან
1. მხრაეთა მიერ მტკიცებულებების უშუალოდ გამოკვლევის პრინციპი
საპროცესო კოდექსის
მუხლი 14. მტკიცებულებათა უშუალოდ და ზეპირად გამოკვლევა
1. სასამართლოს (ნაფიც მსაჯულებს) არ უნდა წარედგინოს მტკიცებულება, თუ მხარეებს მისი უშუალოდ და ზეპირად გამოკვლევის თანაბარი შესაძლებლობა არ ჰქონიათ, გარდა ამ კოდექსით გათვალისწინებული გამონაკლისებისა.
2. მხარეს უფლება აქვს, სასამართლოში მოითხოვოს მოწმის უშუალოდ დაკითხვა და წარადგინოს საკუთარი მტკიცებულება.
სსსკ-ის 259-ე მუხლის
3. სასამართლოს განაჩენი დასაბუთებულია, თუ ის ემყარება სასამართლო განხილვის დროს გამოკვლეულ, ეჭვის გამომრიცხავ მტკიცებულებათა ერთობლიობას. განაჩენში ჩამოყალიბებული ყველა დასკვნა და გადაწყვეტილება დასაბუთებული უნდა იყოს.
რატომ არის ასე მნიშვნელოვანი მოწმის დაკითხვა სასამრთლო პროცესზე ?
ვინაიდან სწორედ მხარეთა მიერ მოწმის უშუალოდ დაკითხვისას უნდა შეიქმნას წარმოდგენა მოწმეზე და მის მიერ მიცემულ ჩვენებაზე, ვინაიდან საბოლოოდ მტკიცებულებათა შეფასებას აკეთებს და გადაწყვეტილებას იღებს მოსამართლე. პრობლემას წარმოადგენს როდესაც მოწმის დაკითხვა საერთოდ ვერ ხერხდება საქმის არსებითი განხილვისას და ხშირად მტკიცებულების სუროგატის გამოყენება ხდება. მტკიცებულების სუროგატი თავისთავად აღებული ზღუდავს სიმართლის დადგენას . ეს კი თავისთავად ზღუდავს სამართლიან სასამრთლო პროცესს. სამართლიანი განაჩენის დადგენა, მხოლოდ სამართლიან სასამართლო პროცესზე დაიშვება.
აღნიშნულს უპირისპირდება მოწმე,
ა. რომელსაც ან
ბ.რომლის ნათესავებსაც სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის საფრთხე ემუქრებათ.
ან
გ. მათი ფსიქიკიდან გამომდინარე გარკვეულ გავლენას ახდენს განხორციელებული დანაშაულებრივი ქმედება ან თვით ბრალდებული.
აქედან გამომდინარე ეს მოწმეები,რომელებიც დაცვას საჭიროებენ, რომც დაიკითხონ სასამართლო პროცესზე მითითებულ ფაქტორთა გამო სიმართლეს არ იტყვიან, ვინაიდან ან
ა.ეშინიათ ან
ბ. რცხვენიათ,
გ. ან მიკერძოოებულები არიან ბრალდებულზე დამოკიდებულების გამო.
აქედანგამომდინარე შესაძლებელია დასკვნა გავაკეთოთ, რომ მოწმის დაცვის სპეციალური ღონისძიება სწორედ სიმართლის დადგენისაკენ და სწორი ჩვენებისაკენ არის მიმართული.
2, ბრალდებულის დაცვის ინტერესებთან
მოწმის მიმართ დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენება ნიშნავს დაცვის უფლების შეზღუდვას
ბრალდებულის აქტიური როლი პროცესში გულისხმობს ასევე მის მიერ ან მისი ადვოკატის მიერ მოწმის დაკითხვას მის კონფრონტაციის უფლებას მოწმეზე. ევროპული კონვენციის მე - 6 მუხლის მე 3 ნაწილის d ქვეპუნქტიდან გამომდინარე პროცესის რომელიმე სტადიაზე ბრალდებულს უფლება უნდა მიეცეს დაკითხოს მოწმე, ამას მოითხოვს ეფექტური დაცვა. საქართველოს საპროცესო კოდექსი იცნობს 114-ე მუხლის შესაბამისად მოწმის დაკითხვას დაცვის სპეციალური ღონისძიებების გამოყენების შემთხვევაში გამოძიების პროცესში
ეს ჩვენება კი 243-ე მუხლიდან გამომდინარე დასაშვებია გამოქვეყნდეს საქმის არსებით განხილვაზე და მიღებულ იქნეს მტკიცებულებად.
1
მუხლი 243. მოწმის დეპონირებული ჩვენების გამოკვლევა და მისი დისტანციური დაკითხვა
1. გამოძიების დროს მოწმის დეპონირებული ჩვენების სასამართლო სხდომაზე საჯაროდ წაკითხვა, ასევე მისი ჩვენების აუდიო- ან ვიდეოჩანაწერის მოსმენა (დემონსტრირება) დასაშვებია, თუ მოწმე გარდაიცვალა, არ იმყოფება საქართველოში, მისი ადგილსამყოფელი უცნობია ან ამოწურულია მისი სასამართლოში წარმოდგენის ყველა გონივრული შესაძლებლობა და ჩვენება მიცემულია ამ კოდექსით დადგენილი წესით.
2. თუ არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი, რომ მოწმე აიძულეს, დაემუქრნენ, დააშინეს ან მოისყიდეს და მიცემულ ჩვენებებში არსებითი წინააღმდეგობაა, მხარეს უფლება აქვს, დააყენოს შუამდგომლობა მოწმის ჩვენების საჯაროდ წაკითხვის, ასევე მისი აუდიო- ან ვიდეოჩანაწერის მოსმენის (დემონსტრირების) თაობაზე ამ მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნის დაუცველად. არ შეიძლება მხოლოდ ეს მტკიცებულება დაედოს საფუძვლად გამამტყუნებელ განაჩენს.
3. მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე სასამართლოს გადაწყვეტილებით შესაძლებელია მოწმის დისტანციური დაკითხვა ტექნიკური საშუალებების გამოყენებით იმავე ან სხვა სასამართლოდან ან სხვა ადგილიდან, რაც წინასწარ ეცნობება მხარეებს.
4. თუ არასრულწლოვანი სექსუალური ექსპლუატაციისა და სექსუალური ძალადობის მოწმე ან მსხვერპლია, მისი ან მისი კანონიერი წარმომადგენლის მოთხოვნის შემთხვევაში იგი უნდა დაიკითხოს ამ მუხლის მე-3 ნაწილში მითითებული წესით.
მუხლი 118. მოწმის დაკითხვა საქმის არსებითი განხილვის დროს
1. ბრალდების მოწმის დაკითხვას იწყებს ბრალდების მხარე, აგრძელებს დაცვის მხარე და პირიქით.
2. მოწმე უნდა დაიკითხოს იმ მოწმეთაგან განცალკევებით, რომლებიც ჯერ არ დაკითხულან. ამასთანავე, სასამართლო იღებს ზომებს, რათა ერთ საქმეზე გამოძახებულ მოწმეებს დაკითხვის დამთავრებამდე ერთმანეთთან ურთიერთობა არ ჰქონდეთ. დაკითხვის დასრულების შემდეგ მოსამართლემ უნდა განუმარტოს მოწმეს სასამართლო სხდომაზე დასწრების უფლება.
3. არ დაიკითხება ის მოწმე , რომელიც იმ მომენტში ვერ წარდგება სასამართლოს წინაშე ამ კოდექსის 114- ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ და „დ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული გარემოებების გამო . ასეთ შემთხვევაში საქმის არსებითი განხილვის სხდომაზე ქვეყნდება მისი წინასასამართლო ჩვენება . ეს ჩვენება არ შეიძლება საფუძვლად დაედოს გამამტყუნებელ განაჩენს , თუ იგი არ დასტურდება პირის ბრალეულობის დამადასტურებელი სხვა მტკიცებულებით .
საქართველოს 2010 წლის 7 დეკემბრის კანონი №3891 - სსმ I, №67, 09.12.2010 წ., მუხ.418
ამდენად კოფლიქტი არსებოს
მოწმის დაცვას, დაცვის უფლებასა და გარემოებების გამოკვლევას შორის. მოწმის დაცვა უპირისპირდება პროცესის ორივე ინტერესს დაცვის უფლებასა და საქმის გარემოებების გამოკვლევას.
მოწმის ცნება, რომელსაც საფრთხე ემუქრება
საფრთხე ემუქრება მოწმეს,თუ მის მიერ მოწმის მოვალეობის შესრულების შემთხვევაში მოსალოდნელია ა.მისი ან .
ბ. მისი ახლო ნათესავის სიცოცხლის, ჯანმრთელობის ან ქონებისათვის საშისროება;
ასეთი საფრთხე თან ახლავს მუდამ ორგანიზებულ დანაშაულებს, თუ მოწმე მათ წინააღმდეგ მისცემს ჩვენებებს.განსაკუთრებით ეს ეხება იმ პირებს, რომლებიც წარსულში ამ კრიმინალური ორგანიზაციის წევრი იყო, აქ ხშირია შურისძიების მცდელობა. ხშირად ასეთ შემთხვევბში საფრთხე ემუქრება კონფიდენტს ან ნდობით აღჭურვილ პირებს.საფრთხე შესაძლებელი ჩვეულებრივ მოწმესაც და დაზარალებულ მოწმესაც შეექმნას მოწმის მოვალეობის შესრულებისათვის
მოწმის მიმართ საფრთხე სხვადასხვა კუთხით შეიძლება არსებონდეს
მაგ. მოწმის დაცვა გახდეს საჭირო სასამრთლო დარბაზში, დარბაზში მყოფი საზოგადოებისაგან, მოწმე რომელიც ბრალდებულის მამხილებელ ჩვენებას იძლევა ან
მოწმის დაცვა სასამრთლოს სხდომის დარბაზს ფარგლებს გარეთ, როდესა მას საფრთხე მის საცხოვრებელ ბინაში ემუქრება, მას ბინაში დაესხმიან თავს ან ჩაუსფრდებიან.ასეთ შემთხვევასი მოწმის ადგილსამყოფელი უცნობი უნდა იყოს, რათა მასზე არ განხორციელდეს თავდასხმა.
ამ სემთხვევბსი გამოიყენებნ ასევე პირის იდენტიფიკაციის შეცვლასაც.
საფრთხის წარმოშობის საფუძველია
1. დანაშაულის სახე, მაგ ორგანიზებულ დნაშაულთა საქმეებზე მოწმის ჩვენება
2. 2. მოწმის სახე, რომელ მოწმეზეა საუბარი. ყველა მოწმეს არ ემუქრება საფრთხე. განსაკუთრებით საფრთხე იმ პირებს ემუქრებათ ვინც მზადყოფნას გამოთქვავენ საგამოძიებო ორგანოებთან თანამშრომლობის
მოწმის დაცვის სახეები
მოწმის დაცვის ორი სამართლებრივი საშუალება არსებობს
ეს არის
სისხლის სამრთლის პროცესი, კერძოდ პროცესის
68-ე მუხლითა გათვალისწინებული ღონისძიებებით
ასეთი ღონისძიებებია:
ა) მიკვლევის საწინააღმდეგო ღონისძიებების გატარება − საჯარო რეესტრში ან სხვა საჯარო ხასიათის ჩანაწერში პროცესის მონაწილის ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი მონაცემების, კერძოდ, სახელის, გვარის, მისამართის, სამუშაო ადგილის, პროფესიის ან სხვა შესაბამისი ინფორმაციის, შეცვლა ან ამოღება;
ბ) ვინაობის შეცვლა და მასზე ახალი დოკუმენტების გაცემა − ფსევდონიმის მიჭება, გარეგნობის შეცვლა, ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი საპროცესო და სხვა დოკუმენტების გა საიდუმლოება;
გ) უსაფრთხოების ზომების მიღება (პირადი დაცვა, განგაშზე გამოძახება და სხვ.);
დ) საცხოვრებელი ადგილის დროებით ან სამუდამოდ შეცვლა;
ე) სხვა სახელმწიფოში გაყვანა (რელოკაცია).
რაც ხორციელდება
პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართვით . ამ ღონისძიებას იყენებს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო პროცესის მონაწილე პირების მიმართ.
პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართვისა და დაცვის კონკრეტული ღონისძიებების განხორციელების პროცედურებს ერთობლივად განსაზღვრავენ საქართველოს იუსტიციისა და შინაგან საქმეთა მინისტრები.
ჩამოთვლილი ღონისძიებები არის პროცესუალური, ხოლო ამ ღონისძიების პროცედურის განსაზღვრა კი პოლიციური, ანუ შინაგან საქმეთა სამინისტრო ახორციელებს დაცვას
მთელი რიგი საპროცესო ნორმები მოწმის დაცვასაც ემსახურება. მაგ ბრალდებული გაყვანა მოწმის დაკითხვისას სხდომის დარბაზიდან
მე 40 მუხლის 1 ნაწილი
1. მოსამართლეს უფლება აქვს, მოწმის დაკითხვის დროს უარი თქვას ბრალდებულის დასწრებაზე, თუ გამოიყენება მოწმის დაცვის ერთ-ერთი სპეციალური ღონისძიება.
სასამართლო სხდომის დახურვა 182-ე მუხლის პირველი ნაწილის გ ქვეპუნქტი
გ) პროცესის მონაწილის ან/და მისი ოჯახის წევრის (ახლო ნათესავის) პირადი უსაფრთხოების დაცვის მიზნით ან თუ გამოიყენება პროცესის მონაწილის დაცვის ის სპეციალური ღონისძიება, რომელიც მოითხოვს სასამართლო სხდომის დახურვას;
საჯაროობის გამორიცხვა დაცვის უფლებას ნაკლებად ხელყოფს. მოწმის დაკითხვისას მნისვნელოვანია ბრალდებულის კონფრონტაციის უფლება. საჯაროობის გამორიცხვით ბრალდებულს მაინც აქვს საშუალება მოწმის დაკითხვაში დახურულ სასამრთლო სხდომაზე მიიღოს მონაწილეობა.
ნებართვა მოწმემ დაკითხვისას არ მისცეს ინფორმაცია მისი საცხოვრებელი მისამრთის თაობაზე,თუ არსებობს საფრთხე მასზე ზემოქმედების. ზემოქმედება სესაძლებელია სხვადასხვა სახის იყოს. ზემოქმედებათა სახეების გარკვეულ ნაწილს ითვალისწინებს 243-ე მუხლი
თუ არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი, რომ მოწმე აიძულეს, დაემუქრნენ, დააშინეს ან მოისყიდეს და მიცემულ ჩვენებებში არსებითი წინააღმდეგობაა, მხარეს უფლება აქვს, დააყენოს შუამდგომლობა მოწმის ჩვენების საჯაროდ წაკითხვის,
ადგილმდებარეობის დაფრვა, რა თქმა უნდა ბრალდებულის კონფრონტაციის უფლებასთან კოლიზიაში არ არის. ძალიან უმნიშვნელოა საკითხი მოწმის დამაჯერებლობის გადამოწმება, კერძოდ საცხოვრებელ ადგილზე მისვლა და მეზობლების გამოკითხვა
უსაფრთხოების ზომების მიღება (პირადი დაცვა, განგაშზე გამოძახება და სხვ.);
პროცესის მონაწილის ვინაობისა და საქმეში მონაწილეობის გასაჯაროებით მნიშვნელოვანი საფრთხე დაემუქრება
მუხლი 68. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების სახე და მის გამოყენებაზე უფლებამოსილი პირი
1. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების სახეა პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართვა.
2. პროკურორი უფლებამოსილია, საქართველოს მთავარი პროკურორის ან მისი მოადგილის თანხმობით, გამოიყენოს პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიება და ამ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართოს პროცესის მონაწილე, ან პირი, რომელიც შეიძლება გახდეს პროცესის მონაწილე, მასთან დაკავშირებული პირი ან/და მისი ახლო ნათესავი, მათი თანხმობით.
3. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური პროგრამით დადგენილი წესით საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო ამ მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული პირების მიმართ იყენებს დაცვის კონკრეტულ ღონისძიებებს. ასეთი ღონისძიებებია:
ა) მიკვლევის საწინააღმდეგო ღონისძიებების გატარება − საჯარო რეესტრში ან სხვა საჯარო ხასიათის ჩანაწერში პროცესის მონაწილის ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი მონაცემების, კერძოდ, სახელის, გვარის, მისამართის, სამუშაო ადგილის, პროფესიის ან სხვა შესაბამისი ინფორმაციის, შეცვლა ან ამოღება;
ბ) ვინაობის შეცვლა და მასზე ახალი დოკუმენტების გაცემა − ფსევდონიმის მიჭება, გარეგნობის შეცვლა, ამოცნობისა და იდენტიფიცირების შესაძლებლობის შემცველი საპროცესო და სხვა დოკუმენტების გა საიდუმლოება;
გ) უსაფრთხოების ზომების მიღება (პირადი დაცვა, განგაშზე გამოძახება და სხვ.);
დ) საცხოვრებელი ადგილის დროებით ან სამუდამოდ შეცვლა;
ე) სხვა სახელმწიფოში გაყვანა (რელოკაცია).
4. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართვისა და დაცვის კონკრეტული ღონისძიებების განხორციელების პროცედურებს ერთობლივად განსაზღვრავენ საქართველოს იუსტიციისა და შინაგან საქმეთა მინისტრები.
5. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების ხარჯებს სახელმწიფო გაიღებს.
საქართველოს 2010 წლის 24 სექტემბრის კანონი №3616 - სსმ I, №50, 24.09.2010 წ., მუხ.328
საქართველოს 2011 წლის 28 ოქტომბრის კანონი №5170 - ვებგვერდი, 11.11.2011წ.
მუხლი 69. (ამოღებულია)
საქართველოს 2010 წლის 24 სექტემბრის კანონი №3616 - სსმ I, №50, 24.09.2010 წ., მუხ.328
საქართველოს 2011 წლის 28 ოქტომბრის კანონი №5170 - ვებგვერდი, 11.11.2011წ.
მუხლი 70. გადაწყვეტილება დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების შესახებ
1. პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების შესახებ გადაწყვეტილებაში უნდა მიეთითოს:
ა) პირი, რომლის მიმართაც გამოიყენება დაცვის სპეციალური ღონისძიება (პროცესის მონაწილის დაცვის სპეციალურ პროგრამაში ჩართვა);
ბ) დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების ვადა.
2. დაცვის სპეციალური ღონისძიება შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს უვადოდ.
3. დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების შესახებ გადაწყვეტილება არ არის საჯარო. ეს გადაწყვეტილება ეცნობება მხოლოდ დასაცავ პირს.
4. დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების ვადის ამოწურვის შემთხვევაში შესაძლებელია ვადის გაგრძელება, თუ კვლავ არსებობს ამ ღონისძიების გამოყენების საჭიროება.
5. დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების საფუძვლის აღმოფხვრის შემთხვევაში ამ ღონისძიებას აუქმებს მისი გამოყენების შესახებ გადაწყვეტილების მიმღები პირი, რაც დაუყოვნებლივ ეცნობება დასაცავ პირს.
საქართველოს 2010 წლის 24 სექტემბრის კანონი №3616 - სსმ I, №50, 24.09.2010 წ., მუხ.328
საქართველოს 2011 წლის 28 ოქტომბრის კანონი №5170 - ვებგვერდი, 11.11.2011წ.
მუხლი 71. დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების შესახებ გადაწყვეტილების აღსრულება
1. დაცვის სპეციალური ღონისძიების გამოყენების შესახებ გადაწყვეტილების აღსრულების თაობაზე 3 დღის ვადაში ეცნობება პროკურორს, რომელმაც გამოიყენა ეს ღონისძიება.
2. დაცვის სპეციალური ღონისძიებისა და მის ფარგლებში გამოყენებული

პროხესია სხვა მონაწილეები

საქართველოს საპროცესო კოდექსი ითვალისწინებს ერთიდაიმავე საქმეში პროცესის სხვა სუბიექტების მოწმის სახით მონაწილეობას.
მოწმის სტატუსით სარგებლობენ და ეს სტატუსი ენიჭებათ: გამომძიებელს, პროკურორს, ბრალდებულს დაზარალებულს ექსპერტს და თარჯიმანს.
ამ მუხლში არ გვაქ მოცემული ადვოკატი და მოსამართლე თუმცა ისინიც სარგებლობენ ამ უფლებით.
გამონაკლისი არის დაზარალებული, მას შეუძლია საქმეში იყოს როგორც დაზარალებული ასევე მოწმე.