„ზოგადი განათლების შესახებ“ საქართველოს 30-ე მუხლის შესაბამისად, განსაზღვრულია ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს უფლებამოსილება ზოგადი განათლების სფეროში, მაგრამ კანონში არ არის დაკონკრეტებული, თუ, რომელ თვითმმართველობის ორგანოზეა (წარმომადგენლობითი თუ აღმასრულებელი ორგანო) საუბარი. „ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე–10 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, თვითმმართველი ერთეულს ჰყავს თვითმმართველობის წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოები.
1/დ) ისარგებლოს საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა უფლებებით 3. ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებასა და მასწავლებელს შორის შრომითი ხელშეკრულება იდება საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული წესით.
სულ მცირე დაკონკრეტებული უნდა იყოს ეს
კანონმდებლობა
საქართველოს ორგანული კანონი „საქართველოს შრომის კოდექსია“ თუ საქართველოს კანონი „საჯარო სამსახურის შესახებ“. ამ საკითხის ნათლად გამოკვეთით გაეცემოდა კითხვასაც პასუხი არის არის თუ არა მასწავლებელი საჯარო მოსამსახურე...
1)რას გულისხმობს დისკრეციული უფლებამოსილება- დისკრეცია თავისი არსით გულისხმობს რაღაც არჩევის შესაძლებლობას.როდესაც ადმინისტრაციულ ორგანოს აქვს შესაძლებლობა გააკეთოს არჩევანი. ასეთ შემთხვევაში კანონი ერთ კონკრეტულ შედეგს კი არ განსაზღვრავს არამედ ადმისტრაციულ ორგანოს აღჭურავს უფლებამოსილებით თვითონ განსაზღვროს სამართლებრივი შედეგი. დისკრეციული უფლებამოსილების საპირისპირო არის იმპერატიული მოწესრიგება.გვაქვს შემთხვევები როდესაც იმპერატიული მოწესრიგება ყოველთვის გამოსადეგი არ არის ამიტომ ადმინისტრაციულ ორგანოს აქვს შესაძლებლობა კონკრეტულ შემთხვევაში თვითონ გააკეთოს არჩევანი. არსებობს დისკრეცია ,,თუ’’ში განახორციელოს თუ არა რაიმე მოქმედება და დისკრეცია ,,როგორ’’ში. მაგ: პოლიციის უფლებამოსილებაა დაიცვას საზოგადოებრივი წესრიგი, მოიცავს პოლიციის არჩევანს განახორციელოს თუ არა პოლიციური ღონისძიება. მაგრამ, როდესაც საფრთხე ექმნება პოლიციის კანონით დაცულ სიკეთეს- საზოგადოებრივ მართლწესრიგს ის ვალდებულია გაატაროს სათანადო ღონისძიება. ამ შემთხვევაში მისი არჩევნის თავისუფლება მოიცავს მისაღები ღონისძიების ერთ-ერთი სახის არჩევის შესაძლებლობას. ან როდესაც კანონი ადგენს დარღვევის მიმართ ჯარიმას 500 დან 1000 ლარამდე. ამ შემთხვევაში ადმინისტრაციული ორგანო თვთონ იღებს გადაწყვეტილებას ჯარიმის ოდენობის შესახებ.
2)აღსრულების საშუალებები - ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია ინდაქტის ნებაყოფლობით შესრულების შესახებ პირისათვის მიცემული ვადის გასვლის შემდეგ მიიღოს ზომები ინდაქტის აღსასრულებლად. ასეთ შემთხვევაში ორგანოს შეუძლია გამოიყენოს: 1) სხვა პირისთვის ინდივიდუალური ადმინისტაციულ-სამართლებრივი აქტის აღსრულების დავალება; 2) ჯარიმა; 3) უშუალო იძულება. აღსრულების უზრუნველყოფის საშუალებები გამოიყენება ერთი-მეორის შემდგომ სიმძიმის ხარისხის გათვალისწინებით. ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია აირჩიოს ინდაქტის ყველაზე სწრაფი და ნაკლები დანახარჯებით შესრულებას და ნაკლებ ზიანს მიაყენებს საზოგადოებას და შესაბამის პირს. აღსრულების უზრუნველყოფის საშუალებების გამოყენება უნდა შეწყდეს ინდაქტის აღსრულებისთანავე.
3)დაინტერესებული მხარის მონაწილეობა სამივე წარმოებაში - საქართველოს კონსტიტუციით აღიარებული სამართლებრივი სახელმწიფო პრონციპის გათვალისწინებით ჩატერებული ადმინისტრაციული წარმოების პროცესში მოქალაქეს ენიჭება აქტიური როლი. მოქალაქის წარმოება-სამართლებრივი უფლების რეალიზაციას ემსახურება სზაკით დადგენილი: განმცხადებლის მიერ საკუთარი აზრის გამოთქმის უფლება; ადმინისტრაციული მასალების გაცნობის უფლება; შუამდგომლობების აღძვრის, მტკიცებულებების წარდგენისა და ზეპირი განცხადების გაკეთების უფლება; სამართლებრივი დახმარების უფლება;
ადმინისტრაციულო ორგანო უფლებამოსილია ადმინისტრაციულ წარმოებაში ჩააბას დაინტერესებული მხარე მისი მოთხოვნის საფუძველზე, ხოლო კანონით განსაზღვრულ შემთხვევებში ვალდებულია უზრუნველყოს მისი მონაწილეობა ადმინისტრაციულ წარმოებაში.
დაინტერესებული მხარის მონაწილეობა ფორმალურ ადმინისტრაციულ წარმოებაში განსხვავდება მის მარტივ წარმოებაში მონაწილეობისგან. ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია მის ყველა დაინტერესებულ მხარეს აცნობოს ფორმალუდ ადმინისტრაციული წარმოები შესახებ და უზრუნველყოს მათი მონაწილეობა ადმინისტრაციულ წარმოებაში. დაინტერესებულ მხარეს უნდა მიეცეს შესაძლებლობა წარადგინოს თავისი მოსაზრება ყველა გარემოებასთან დაკავსირებით.
4)სახელმწიფო პასუხისმგებლობის სახეები - 1) საჯარო მოხელეთა პასუხისმგებლობა-საჯარო მოხელე რომლის პასუხისმგებლობამაც გამოიწვია ზიანი, უშუალოდ არის პასუხისმგებელი ზიანის ანაზრაურებაზე; 2) სახელმწიფოს პასუხიმგებლობა-სახელმწიფო ვალდებულია, თავის თავზე აიღოს პასუხისმგებლობა საჯარო მოხელის მიერ განხორციელებული ქმედების შედეგებზე და ზიანის შემთხვევაში იკისროს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება; 3) სოლიდარული პასუხისმგებლობა-საჯარო მოხელე, რომლის ქმედებამაც გამოიწვია ზიანი, სახელმწიფოსთან ერთად სოლიდარულად აგებს პასუხს.
5)სახელმწიფოს პასუხისმგელობის შინაარსი - დასავლურმა სამართლებრივმა სისტემებმა აღიარეს სახელმწიფოს პასუხისმგებლობა მისი ორგანოების მიერ სამსახურეობრივი მოვალეობის შესრულებისას მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაზე. ანუ დავაში მოპასუხედ გამოვა ადმინისტრაციული ორგანო რომლის მოხელეც არის ირაკლი და თუ ზიანის ფაქტი დადასტურდება აანაზღაურებს ეს ადმინისტრაციული ორგანო სახელმწიფო ბიუჯეტიდან.
6)წაროების სახეების განსხვავება - მარტივი ადმინისტრაციული წარმოება ადმინისტრაციული წარმოების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სახეა. ადმინისტრაციულ ორგანოში გადაწყვეტილება მიიღება მარტივი ადმინისტრაციული წარმოების საფუძველზე თუ კანონი პირდაპირ არ ითვალისწინებს წარმოების ხვა სახის გამოყენებას, იგი გამოიყენება ყოველთვის როდესაც ადმინისტრაციული წარმოების მიზანს წარმოადგენს: ინდაქტის მომზადება გამოცემა და აღსრულება; ადმინისტრაციული ხელშეკრულების მომზადება,დადება ან გაუქმება; ადმინისტრაციული საჩივრის გადაწყვეტა. მარტივი ადმინისტრაციული წარმოებისას კანონმდებელი არ ითვალისწინებს ადმინისტრაციულ წარმოებაში დაინტერესებული პირის სავალდებულო ჩაბმას, ამ პროცესში დასაშვებია გადაწყვეტილების მიღება განმცხადებლის დაუსწრებლად, ადმინისტრაციული წარმოების მასალებზე დაყრდნობით.
7)ფორმალური ადმინისტრაციული წარმოება - ინდაქტი ფორმალური ადმინისტრაციული წარმოების საფუძველზე გამოიცემა მხოლოდ მაშინ თუ ეს კანონით პირდაპირ არის გათვალისწინებული. ეს დათქმა გულისხმობს ისეთ შემთხვევას როდესაც, მიღებული გადაწყვეტილების შედეგად მოსალოდნელია ადამიანის უფლებების არსებითი შეზღუდვა ან საჯარო ინტერესებზე არსებითი ზეგავლენა. ფორმალური ადმინისტრაციული წაროების თავისებურებებია: დაინტერესებული მხარის მონაწილეობის უზრუნველყოფა; მოწმის და ექსპერტის ვალდებულებები; ზეპირი მოსმენის სხდომის ჩატარების სავალდებულოობა; ინდაქტის გამოცემა ზეპირი მოსმენის გამართვიდან 5 დღის ვადაში.
8)საჯარო ადმინისტრაციული წარმოება- ინდაქტი საჯარო ადმინისტრაციული წარმოებით გამოიცემა მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუ ეს კანონით პირდაპირ არის გათვალისწინებული. შეგვიძლია გამოვყოთ სამი შემთხვევა როდესაც კანონი ითვალისწინებს ადმინისტრაციული წარმოების ამ სახის გამოყენების შესაძლებლობას: პიველ რიგში, სზაკ-ი განსაზღვრავს საჯარო ადმინისტრაციული წარმოების ვალდებულებას; თუ ის ეხება პირთა ფართო წრის ინტერესებს; ასევე შესაძლებელია, ცალკეულ კანონებში გაკეთდეს დათქმა გადაწყვეტილების საჯარო ადმინისტრაციული წარმოების განხორციელების შედეგად მიღების შესახებ. ამასაც ახასიათებს თავისებურებები - ადმინისტრაციული ორგანო ვალდეულია გამოაქვეყნოს ცნობა საჯაროდ.
9)ინდაქტსა და ნორმაქტს შორის განსხვავება - ნორმაქტი არის ზოგადი კანონის დავიწროვება, ნორმაქტი ადგენს კანონის დეტალიზაციას და დამატებით აღჭურავს იმ აუცილებელი ელემენტებით რომლებიც მოქმედს ხდის ამ კანონს. ადმინისტრაციულ ორგანოს ნორმაქტის გამოცემის უფლებამოსილება აქვს სპეციალურად მიღებული.გარდა ამისა როცა კანონი აძლევს იმის შესაძლებლობას რომ გამოსცეს კანონი უდგენს საკითხსაც, მიზანსაც, ფარგლებსაც ანუ თავისი ნებით ვერაფერს ვერ განსაზღვრავს. თუ ინდაქტის გამოცემის უფლება აქვს ყველა ადმინისტრაციულ ორგანოს აქ გვჭირდება სპეციალური ულებამოსილი ორგანო. ეს არის უფლებამოსილება რომელიც კანონის საფუძველზე ენიჭება. ნორმაქტი ადგენს ქცევის ზოგად წესს.
ინდივიდუალური ადმინისტრაციული სამართლებრივი აქტი ახდენს საკანონმდებლო მოწესრიგების ინდივიდუალიზაციას და კონკრეტიზაციას. ინდაქტის მატერიალურ სამართლებრივი მნიშვნელობა იმაში ვლინდება რომ ის არის კანონის მოთხოვნების ცალკეულ შემთხვევებსა და კონკრეტულ პირებზე გავრცელების საშუალება; ინდაქტის გამოცემა აძლევს უფლებას მის გამომცემ ადმინისტრაციულ ორგანოს აღასრულოს ეს აქტი; ადმინისტრაციული წარმოება ხორციელდება ინდაქტის გამოცემის მიზნით.
10)რეალაქტსა და ინდაქტს შორის განსხვავება - ინდივიდუალური ადმინისტრაციული სამართლებრივი აქტი ახდენს საკანონმდებლო მოწესრიგების ინდივიდუალიზაციას და კონკრეტიზაციას. ინდაქტის მატერიალურ სამართლებრივი მნიშვნელობა იმაში ვლინდება რომ ის არის კანონის მოთხოვნების ცალკეულ შემთხვევებსა და კონკრეტულ პირებზე გავრცელების საშუალება; ინდაქტის გამოცემა აძლევს უფლებას მის გამომცემ ადმინისტრაციულ ორგანოს აღასრულოს ეს აქტი; ადმინისტრაციული წარმოება ხორციელდება ინდაქტის გამოცემის მიზნით.
რეალაქტი არის ისეთი საჯარო-სამართლებრივი რომელიც მიმართულია არა სამართლებრივი ურთიერთობის შეცვლის ან შეწყვეტისკენ, არამედ - ფაქტობრივი შედეგის დადგომისკენ. ამის მაგალითი შეიძლება იყოს ქუჩების დალაგება დასუფთავება, მოსახლეობის სასმელი წყლით მომარაგება...
11)თანასწორობის პრინციპი - კანონის წინაშე ვართ ყველა თანასწორი. კანონი განსაზღვრავს თანასწორობის პირობებს და საზღვრებს. კანონისა და ადმინისტრაციული ორგანოს წინაშე ყველა თანასწორია, თანასწორობის პრინციპი ირღვევა მაშინ თუ მნიშვნელოვნათ თანასწორს უთანასწოროდ და მნიშვნელოვნად უთანასწოროს ვექცევით თანასწორად. თანასწორობის პრინციპს ვაფასებთ ორ ეტაპად 1) უნდა შევაფასოთ შესაფასებელი სუბიექტები იყვნენ თუ არა იდენტური 2) იყო თუ არა გათვალისწინებული წინასწარ ეს შეფასების კრიტერიუმები.მაგ: განათლების სამინისტრომ გამოაცხადა სტიპენდიის კონკურსი, 10 სტუდენს გადაეცემოდა სტიპენდია ვისაც 95+ ქულა ექნებოდა გპე 3,5+ , 10 და 11 ადგილებზე გასულებს აქვთ ზუსტად ერთნაირი შედეგი მაგრამ ადგილი ერთია და გადაწყვიტეს იმისთვის გადაეცათ სტიპენდია ვინც დევნილი იყო, ეს არის თანასწორობის პრინციპის დარღვევა.
12)მიუკერძოებლობის პრინციპი - მიუკერძოებლობა გულისხმობს იმას რომ გადაწყვეტილების მიღების პირი უნდა იყოს მიუკერძოებელი. მიუკერძოებლობის პრინციპი ეხება არა მხოლოდ გადაწყვეტილების მიმღებ თანამდებობის პირს, არამედ ნებისმიერ იმ თანამდებობის პირს ვისაც გავლენის მოხდენა შეუძლია გადაწყვეტილებაზე ან მონაწილეობს გადაწყვეტილების მიღების პროცესში. როდესაც პირი იღებს გადაწყვეტილებას მას არ უნდა ქონდეს პირადი ინტერესი, არ უნდა არსებობდეს სხვა გარემოება რომელიც გადაწყვეტილებას მიკერძოებულს გახდის მაგ: თუ არის ნათესავი, იყო ექსპერტი.. ეს ეჭქვეშ აყენებს მიუკერძოებლობის საკითხს. ან თუ სარგებელს იღებს აქედან, ამ დროს ხდება აცილება. პირს შეუძლია აცილება მოითხოვოს გადაწყვეტილების მიღებამდე.
13)საჯარო მართველობის განმახორციელებელი სუბიექტები - საჯარო მართველობის განმახორციელებელი ორგანო შეიძლება იყოს 1 პირი ანუ ერთი ადამიანი ფუნქციონალური გაგებით.ასევე შეიძლება კერძო ორგანიზაციული სუბიექტიც გახდეს საჯარო უფლებამოსილების განმახორციელებელი. მიუხედავად იმისა ორგანიზაციურ ინსტიტუციონალურად საჯარო მოწყობა არ აქვს.მაგ: მერი მინისტრი პრემიერ მინისტრი არის ორგანო. ასევე შეიძლება იყოს კერძო სუბიექტიც.
14)დისკრეციული უფლებამოსილება- იმისათვის რომ საჯარო მმართველობა განხორციელდეს ნორმალურად და კარგად გვაქვს დისკრეციული უფლებამოსილება. დისკრეცია თავისი არსით გულისხმობს რაღაცა არჩევანის შესაძლებლობას, როდესაც ადმინისტრაციულ ორგანოს აქვს იმის შესაძლებლობა, რომ გააკეთოს რაღაც არჩევანი.
15)საჯარო მმართველობის ფუნქციები: 1)კანონის აღსრულება- ანუ მისი პრაქტიკაში გამოყენება მაგ:როდესაც პარლამენტმა გამოუშვა რაიმე კანონი ეს კანონი შემდეგ გადაეცემა აღსრულების ორგანოს. აღმასრულებლის ფუნქცია კანონის აღსრულებაში მდგომარეობს იმაში, რომ მან თავისი აქტიური ქმედებით უნდა აამუშაოს ეს კანონი. 2)ძირითადი უფლებების განხორციელება- ამ უფლებების კონსტიტუციით გათვალისწინებული უფლებების დაცვა ევალება სახელმწიფოს, ანუ სახელმწიფომ უნდა დაუჭიროს მხარი რომ ადამიანებმა შეძლონ მათი უფლებების რეალიზაცია ანუ მათი განხორციელება. 3)წესრიგი, დაცვა მომსახურება- მომწესრიგებელი ნიშნავს როდესაც საჯარო მმართველობის სუბიექტი რაღაცა საკითხს ან რაღაცა სახის ურთიერთობას აწესრიგებს მაგ:ნებართვებზე ლიცენზიებზე და სხვა. მომსახურების საჯარო მმართველობა გულისხმობს ყველა შესაძლო მომსახურების გაწევას საზოგადოებისთვის, რომელიც შეიძლება მას დასჭირდეს. ეს არის ისეთი ტიპის მომსახურებები რომლებსაც სხვისგან ვერ მივიღებთ მაგ:სკვერები, პარკები და სხვა.
16)რა არის საჩივარი?- საჩივარი არის პირის უფლების დაცვის საშუალება. საჩივრის შეტანით პირს აქვს შესაძლებლობა დაიცვას მისი დარღვეული უფლება თუ მას მიაჩნია, რომ მისი უფლება დარღვეულია ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან. საჩივარი არის წერილობითი დოკუმენტი. საჩივრის რეკვიზიტებში უნდა ეწეროს თუ ვინ ასაჩივრებს; რას ასაჩივრებს; რომელ აქტს ასაჩივრებს; სად ასაჩივრებს ანუ რა მოთხოვნა აქვს.
17)ადმინისტრაციული წარმოების სახეები:- გვაქვს წარმოების სამი სახე: მარტივი, ფორმალური და საჯარო. წარმოების მთავარი სახე არის მარტივი წარმოება, რომელსაც ეფუძნება ფორმალურიც და საჯაროც. ფორმალური და საჯაროც ტარდება ზუსტად ისე როგორც ტარდება მარტივი ადმინისტრაციული წარმოება, იმ განხვავებით, რომ იქ ერთ-ერთი ეტაპი ტარდება განსხვავებულად და აქ საუბარია ზეპირ მოსმენაზე. ამიტომ მნიშვნელოვანი არის რომ წარმოების სწორი სახე გვქონდეს შერჩეული და ვიცოდეთ როდის რომელს ვიყენებთ.
18) ინდივიდუალურ სამართლებრივი აქტის ფუნქციები:- 1)მატერიალურ სამართლებრივი ფუნქცია-კონკრეტიზირება; 2)აღსრულება- სამართლებრივი ანუ ინდაქტი თავად უნდა აღსრულდეს. აუცილებლად არა მარტო უნდა გამოიცეს არამედ უნდა აღსრულდეს კიდეც; 3) წარმოება- წარმოების შედეგები ყოველთვის არის ინდაქტის გამოცემა, წარმოება თვითონ არის ინდივიდუალური პროცესი. 4) საპროცესო-სამართლებრივი ეს უკვე სასამართლოში გადადის და ნიშნავს იმას, რომ სასამართლოში გასაჩივრებას ვახდენთ ინდაქტის საშუალებით.
19)თანასწორობის და მიუკერძოებლობის პრინციპი- მიუკერძოებლობა გულისხმობს იმას, რომ გადაწყვეტილების მიმღების თანამდებობის პირი უნდა იყოს მიუკერძოებელი. მიუკერძოებლობის პრინციპი ეხება არა მხოლოდ გადაწყვეტილების მიმღებ თანამდებობის პირს არამედ ნებისმიერ იმ თანამდებობის პირს ვისაც გავლენის მოხდენა შეუძლია გადაწყვეტილებაზე ანუ მონაწილეობს გადაწყვეტილების მიღების პროცესში. როდესაც ეს პირი იღებს გადაწყვეტილებას მას არ უნდა ჰქონდეს პირადი ინტერესი არ უნდა არსებობდეს სხვა გარემოება რომელმაც გადაწყვვიტა და მიკერძოებული გახადა.
ხოლო თანასწორობის პრინციპს რაც შეეხება, ეს არის კონსტიტუციური პრინციპი, თუმცა ადმინისტრაციულში ეს გულისხმობს რომ გამოყენებული საშუალება და მისაღწევი მიზანი უნდა იყოს თანაზომიერი. მიზანი განისაზღვრება კანონით თუ ეს საშუალება არ მიმიყვანს განსაზღვრულ მიზნამდე მაშინ ამ საშუალებას არ ავირჩევ, საშუალება არის ის ხერხი რასაც ვიყენებ მიზნის მისაღწევად.
20)აქტის ბათილობისას კანონიერი ნდობა- კანონიერი ნდობის პრინციპი გამომდინარეობს სამართლებრივი სახელმწიფოს პრინციპიდან, რომელიც კრძალავს ისეთ მმართველობით საქმიანობას, რომელიც თავის მხრივ კანონიერია, მაგრამ იწვევს მისი ადრესატის კანონიერი ნდობის გაცრუებას. ადმინისტრაციულ სამართალში კანონიერი ნდობის პრინციპი უკავშირდება ადმინისტრაციული ორგანოს ინიციატივით აადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გაუქმების ინსტიტუტს და ადმინისტრაციული ორგანოს დაპირებას. სზაკ-ის მე60 მუხლის თანახმად დაუშვებელია აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, თუ დაინტერესებულ მხარეს კანონიერი ნდობა აქვს სამართლებრივი აქტის მიმართ. დაინტერესებული მხარის კანონიერი ნდობა არსებობს იმ შემთხვევაში, თუ მან ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტის საფუძველზე განახორციელა იურიდიული მნიშვნელობის მოქმედება და უკანონო ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობით მას მიადგება ზიანი.
21) ორგანიზებული მოწყობის სამართლებრივი ფორმები- საჯარო მმართველობის ორგანიზაციულ მოწყობაში მნიშვნელოვანია კონკრეტული ადმინისტრაციული ორგანოს ნების ფორმირების პროცესი. მონოკრატიულად მოწყობილი დაწესებულების ნებას განსაზღვრავს ერთი ადამიანი. კოლეგიური ორგანოს შემთხევაში გადაწყვეტილება მიიღება თანასწორუფლებიანი, უფლებამოსილი პირების უმრავლესობის ნების საფუძველზე. ასევე საჯარო მმართველობას აქვს ორგანიზაციული მოწყობისა და საქმიანობის სამართლებრივი ფორმების არჩევანის თვაისუფლება. ასევე ორგანიზაციული მოწყობის კერძო სამართლებრივი ფორმები განსაზღვრულია კერძო სამართალში. ხოლო ადმინისრაციული სამართალი არ შეისწავლის ორგანიზაციული მოწყობის კერძო-სამართლებრივ ფორმებს.
22)სახელმწიფო პასუხისმგებლობის პრინციპი- სახელმწიფოს მიერ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების მოთხოვნას საფუძვლად უდევს შემდეგი მოსაზრება: საზოგადოებაში არსებობს იმის პრეზუმფცია, რომ საჯარო მოხელე თავის უფლებამოსილებათა განხორციელებისას მოქმედებს სახელმწიფოს ან ადგილობრივი თვითმმართველობის სახელით და მოქალაქეებიც მათ სწორედ ამიტომ ემორჩილებიან. ასევე სახელმწიფოს მიერ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება გამომდინარეობს სამართლებრივი სახელმწიფოს პრინციპიდან. როდესაც უფლების დარღვევა გამომდინარეობს სახელმწიფო ძალაუფლების მატარებლის ქმედებიდან და მისი თავიდან აცილება შეძლებელია სასამართლოსადმი მიმართვის გზით,სახელმწიფო ვალდებულია, აღმოფხვრას ეს დარღვევა ზიანის ანაზღაურების გზით.
23)აღსრულების უზრუნველყოფის პროცესი- ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს აღასრულებს მისი გამომცემი ადმინისტრაციული ორგანო. ინდაქტი შეიძლება აღასრულოს სხვა ადმინისტრაციულმა ორგანომ. ამ შემთხვევაში აღსრულების უფლებამოსილების გადაცემა ერთჯერადი ან განსაზღვრული ვადით დელეგირების საფუძველზე უნდა მოხდეს. აღსრულების უფლების დელეგირების აქტში უნდა განისაზღვროს, თუ რა სახის და უშუალოდ რომელი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ სამართლებრივ აქტის აღსრულება უნდა გადაეცეს სხვა ადმინისტრაციულ ორგანოს. ასევე ინდაქტის აღსრულების უფლება აქვს მხოლოდ იმ თანამდებობის პირს, რომელსაც სამსახურეობრივი მოვალეობის შედეგად ან დელეგირების შესახებ ინდაქტით აქვს ინდაქტის აღსრულების უფლება. ასევე აღსრულების საშუალებების შერჩევისას ადმინისტრაციულ ორგანოს აქვს დისკრეციული უფლებამოსილება, შეარჩიოს ყველაზე მისაღები საშუალება. პირველ რიგში უნდა შემოწმდეს აღსრულების საშუალების გამოსადეგობა.
24)რა სახის სახელმწიფო პასუხისმგებლობის მოდელები არსებობს? სამი სახის სახელმწიფო პასუხისმგებლობის მოდელი არსებობს ესენია საჯარო მოხელეთა პასუხისმგებლობა, სახელმწიფო პასუხისმგებლობა, სოლიდარული პასუხისმგებლობა განვმარტოთ თითოეული რას გულისხმობს საჯარო მოხელეთა პასუხისმგებლობა, რომლის ქმედებამაც გამოიწვია ზიანი, უშუალოდ არის პასუხისმგებელი ზიანის ანაზღაურებაზე, სახელმწიფო პასუხისმგებლობიდან გამომდინარე სახელმწიფო ვალდებულია, თავის თავზე აიღოს პასუხისმგებლობა საჯარო მოხელის მიერ განხოციელებული ქმედების შედეგებზე და ზიანის შემთხვევაში იკისროს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება და სოლიდარული პასუხისმგებლობა სახეზე გვაქვს როდესაც საჯარო მოხელის ქმედებამ როდესაც გამოიწვია ზიანი, სახელმწიფოსთან ერთად სოლიდარულად აგებს პასუხს.
25)რას გულისხმობს ინკვიზიციურობის პრინციპი ადმინისტრაციულ სამართალში საჩივრის განხილვის დროს? ინკვიზიციურობის პრინციპის მიხედვით, მოსამართლეს უფლება აქვს, საკუთარი ინიციატივით მოიპოვოს მტკიცებულებები, მხარეებს მისცეს მითითებები, მოსთხოვოს მათ სარჩელის ან შეგებებული საქმის სარჩელის დაზუსტება, საქმის განხილვისას მოიწვიოს მესამე მხარეები და მხარეებს დაავალოს გარკვეული მტკიცებულებების მოპოვება. მოსამართლე ასევე უფლებამოსილია მტკიცებულებები თავად მოიპოვოს, რათა საქმის ყველა სამართლიანი ასპექტი შეისწავლოს და გადაწყვეტილების გამოტანა გაუადვილდეს.
26)რა შემთხვევაში ხდება ადმინისტრაციულ წარმოებაში გაშვებული ვადის აღდგენა? გაშვებული ვადა უნდა აღდგეს,თუ დაინტერესებულმა მხარემ კანონით ან ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დადგენილი ვადა გაუშვა არაბრალეულად დაუძლეველი ძალის, ავადმყოფობის, ადმინისტრაციული ორგანოს მიზეზით ან სხვა საპატიო მიზეზით ასევე დაინტერესებული მხარე გაშვებული ვადის აღდგენის შესახებ წერილობითი განცხადებით მიმართავს ადმინისტრაციულ ორგანოს გარემობათა აღმოფხვრიდან არა უგვიანეს 15 დღისა განცხადებას უნდა დაერთოს შესაბამისი დოკუმენტები და მასალები, რომლებიც ადასტურებენ ვადის გაშვების საპატიო საფუძვლების არსებობას.
27)რას გულისხმობს აღმასრულებელი პრივილეგია? აღმასრულებელი პრივილეგია – საჯარო დაწესებულებებისა და საჯარო მოსამსახურეების გათავისუფლება ამ თავით გათვალისწინებული მოვალეობებისაგან.
28)რა არის ინდივიდუალური ადმნისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის 4 ძირითადი ფუნქცია? პირველი არის მატერიალურ-სამართლებრივი ფუნქცია. ეს ფორმა აძლევს შესაძლებლობას მის ადრესატს გაიგოს რისი უფლება აქვს მას ან რას ითხოვენ მისგან, მის მნიშვნელობას რაც შეეხება იგი ვლინდება იმაში, რომ ის არის კანონის მოთხოვნების ცალკეულ შემთხვევებსა და კონკრეტულ პირებზე გავრცელების საშუალება. შემდეგია აღსრულება-სამართლებრივი ფუნქცია. ასე რომ ვთქვათ აქტის გამომცემი ორგანოს აძლევს შესაძლებლობას მის გამომცემ ადმინისტრაციულ ორგანოს აღასრულოს ეს აქტი კანონით დადგენილი აღსრულების საშუალების გამოყენებით. რაც შეეხება წარმოება-სამართლებრივი ფუანქცია და მიზანი არის ადმინისტრაციული წარმოების განხორციელების წინაპირობა, ხოლო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ- სამართლებრივი აქტი არის წარმოების ფინალი ასე რომ ვთქვათ მეოთხე ფუნქცია კი არის საპროცესო სამართლებრივი ფუნქცია მის ადრესატს აძლევს შესაძლებლობას განსაზღვროს უფლების დაცვის ადმინისტარციულ-სამართლებრივი საშუალება სარჩელის შესაბამისი სახე.
29)ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის თანახმად რა შემთხვევაში ტარდება საჯარო ადმინისტრაციული წარმოება? პირველი არის როდესაც სახელმწიფო ან მუნიციპალური საკუთრების განკარგვასთან, ლიცენზირებასთან, გარემოსდაცვითი და მშენებლობის ნებართვების გაცემასთან, სტანდარტიზაციასთან და სატელეკომუნიკაციო სიხშირის განაწილებასთან დაკავშირებით. მეორე შემთხვევა არის როდესაც ეხება პირთა ფართო წრის ინტერესებს და მესამე შემთხვევა როდესაც შესაძელებელია, ცალკეულ კანონებში გაკეთდეს დათქმა ადმინისტრაცული წარმოების განხორციელების შედეგად მიღების შესაებ.
30) ერთმანეთისგან გამიჯნეთ ლიცენზია და ნებართვა: ლიცენზია – ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული აქტის საფუძველზე პირისათვის მინიჭებული უფლება, განუსაზღვრელი ვადით განახორციელოს ამ კანონით გათვალისწინებული სამეწარმეო საქმიანობა კანონით დადგენილი პირობების დაცვით;
ნებართვა – ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული აქტის საფუძველზე პირისათვის მინიჭებული უფლება, ერთჯერადად ან/და გარკვეული ვადით განახორციელოს ამ კანონით გათვალისწინებული საქმიანობა განსაზღვრულ ტერიტორიაზე, კანონით დადგენილი პირობების დაცვით;
31)რადროსაა აქტი ბათილი რადროს ძალადაკარგული? ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილია, თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონს ან არსებითად დარღვეულია მისი მომზადების ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები. ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ძალადაკარგულად გამოცხადების უფლება აქვს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამომცემ ადმინისტრაციულ ორგანოს.
32)საჯარო მმარველობის ფუნქციაები: კანონის აღსრულება; ძირითადი უფლების განხორციელება; წესრიგის დაცვის მომსახურება. 33)ადმინისტრაციულოი სამართლის არსი, პრინციპი,
კაზუსი N1 (სანდროს მიერ აშენებული 1 სართულის დემონტაჟი)
კითხვა ნ1: შეამოწმეთ სანდროს საჩივრის დასაშვებობა
კითხვა ნ2: შეამოწმეთ სანდროს მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლები
ადმიმინისტრაციული საჩივარი განიხილება 2 ეტაპად 1)დასაშვებობა: დასაშვებობის ეტაპზე ვარკვევთ საჩივრის ფორმალურ ნაწილს ა)ვარკვევთ სანდრო უფლებამოსილი იყო თუ არა გაესაჩივრებინა ადმინისტრაციული ორგანოს აქტი, ამაზე პასუხს ვიგებთ 177-ე მუხლიდან და ასევე მეორე მუხლის ბ დან, 177-ე მუხლი გვეუბნება რომ აქტის გასაჩივრება შეუძლია დაინტერესებულ მხარეს ხოლო მეორე მუხლში არის განმარტება დაინტერესებული მხარის ამით ვადგენთ რომ სანდრო დაინტერესებული მხარეა ბ)ვარკვევთ სანდრომ სწორ ადგილას გაასაჩივრა თუ არა (ამაზე პასუხს ვიგებთ 178-ე მუხლში სადაც წერია თუ ვინ განიხილავს საჩივარს) ინფო არ არის კაზუსში ამიტომ ვაკეთებთ დაშვებას რომ სწორად გაასაჩივრა გ)ვარკვევთ თუ რომელი აქტი გაასაჩივრა ამ შემთხვევაში გაასაჩივრა 2 ინდაქტი მეორე აღსრულების ინდაქტია დ)ჩაეტია თუ არა გასაჩივრების ვადაში ( 1თვე არის გასაჩივრების ვადა 180-ე მუხლის მიხედვით) ინფო არ არის კაზუსში ესეგი ჩაეტია
დასაბუთებულობა: დასაბუთების ნაწილზე ვარკვევთ ინდაქტის კანონიერებას ინდაქტის კანონიერების ელემენტებია: 1)ფორმალური კანონიერება: ა) ადმინისტრაციული ორგანო ამ ინდაქტის გამოცემაზე საგნობრივადაც და ტერიტორიულადაც უფლებამოსილი იყო ამიტომ დარღვევა არაა აქ ბ)წარმოების სახე დაცულია გ)აქტის ფორმაც დაცულია დ)დასაბუთბა გვაქვს მოცემული 2)მატერიალური კანონიერება: ა) ამ შემთხვევაში კანონებს და პრინციპებს არ ეწინააღმდეგება მოცემული ინდაქტი ბ) უფლებამოსილების სამართლებრივი სახე: აქ ვმსჯელობთ რამდენად ლოგიკური იყო ადმინისტრაციული ორგანოს დასაბუთება, ზედამხედველობის განმხორციელებელ ორგანოს განმარტება ჰქონდა რომ სანდრომ 1 ზედმეტი სართული დააშენა პროექტს ამის გამო მისი დემონტაჟი გახდა საჭირო. ლოგიკურად რომ ვიმსჯელოთ 1 სართულის გამო პირს მშენებლობის დემონტაჟი მოსთხოვო არ არის მიზანშეწონილი, აქ საჯარო ინტერესი არ ირღვეოდა ამიტომ სანდროსთვის მხოლოდ ჯარიმა დაეკისრებინათ იქნებოდა სწორი.
დასკვნა: რადგან ადმნ ორგანოს დასაბუთება არ იყო მიზანშეწონილი, სარჩელს დავუკმაყოფილებთ ამ ნაწილში სანდროს.
მეორე ინდაქტს(აღსრულების ინდაქტს) მხოლოდ მატერიალურ კანონიერებაზე შევამოწმებთ რადგან სხვა ნაწილში იმის მსგავსია და დაცულია ყველაფერი. მატერიალური კანონიერება, ა) კანონებს და პრინციპებს შეესაბამება აქაც ბ) უფლებამოსილების სამართლებრივი სახე: ადმინისტრაციულმა ორგანომ ინდაქტის აღსრულებისთვის კანონიერი უზრუნველყოფის საშუალება გამოიყენა, დემონტაჟისთვის 15 დღე ნებაყოფლობითი ვადა სრულიად მისაღებია, იძულებითი უზრუნველყოფის საშუალებად მესამე პირისთვის დავალება დასაშვებია რადგან არ არის აუცილებელი დემონტაჟი მაინც და მაინც სანდრომ მოახდინოს, აქედან გამომდიანრე არ არის აღსრულების ინდაქტის კანონიერებაში დარღვევა და ეს სარჩელი არ დაკმაყოფილდება.
დასკვნა: რადგან ძირითადი სარჩელი დავაკმაყოფილეთ მეორე სარჩელი მასზეა მიბმული და მას ფაქტობრივად მნიშვნელობა არ აქვს. რადგან ფორმალურობა მოითხოვს პასუხის დაფიქსირებას მაშინ არ დავაკმაყოფილებდით აღსრულების ინდაქტზე სარჩლს.
კაზუსი N2 (შპს ს მიერ ატრაქციონების გაკეთება სადაც ბავშვს ჯაჭვი ჩამოუწყდა და მამამისმა მერიას ზიანის ანაზღაურება მოსთხოვა)
ეს კაზუსი ეხება სახელმწიფო პასუხისმგებლობის ნაწილს.
ჰიპოთეზა: შეიძლება მამას ჰქონდეს თბილისის მერიისგან ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება
ნორმის მოძიება: სზაკის მეთოთხმეტე თავი განსაზღვრავს სახელმწიფო პასუხისმგებლობის ნაწილს, სზაკის 208-ე მუხლის მესამე ნაწილის მიხედვით თუ კერძო პირი რაიმე საქმიანობას ახორციელებს სახელმწიფო ორგანოს ან მუნიციპალიტეტის ორგანოს მიერ დელეგირების ან დავალების საფუძველზე, ამ საქმიანობის განხორციელებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია სახელმწიფო ან მუნიციპალიტეტი.
სუბსუმცია: ამ ეტაპზე ვადგენთ კაზუსის მოცემულობის და 208-ე მუხლის მესამე ნაწილის შესაბამისობას. სზაკის 208-ე მუხლით რომ მოხდეს ზიანის ანაზღაურება ამისთვის საჭიროა სახეზე იყოს, მოცემული ელემენტები: სუბიექტი უნდა იყოს სახელმწიფო, მუნიციპალიტეტი ან უფლებამოსილება დელეგირებული პირი ამ შემთხვევაში უფლებამოსილება დელეგირებული პირი შპს გვყვავს ზუსტად ამიტომ ვიყენებთ 208-ეს მესამე ნაწილს, სახეზე უნდა იყოს სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების პროცესი- შპს ამ ატრაქსიონების აშენებისას მისთვის დაკისრებულ სამსახურებრივ მოვალეობას ასრულებდა და მისი მოვალეობა იყო ზუსტად უსაფრთხოების ზომებზე ზედამხედველობის განხორციელება, ბრალეული ქმედება უნდა გვქონდეს რაც გულისხმობს რომ სახეზე უნდა იყოს განზრახვა ან გაუფრთხილებლობა ამ შემთხვევაში გარემოებებიდან გამომდინარე განზრახვა არ ირკვევა ამიტომ გაუფრთხილებლობა გვაქვს, სამსახურებრივ მოვალეობას უნდა არღვევდეს სხვა პირის მიმართ - მოცემული ატრაქციონების მოწყობა უსაფრთხოების ნორმების დაცვით წარმოადგენდა საზოგადო ინტერესს რადგან ატრაქციონებით ბავშვები კავდებიან და თუ ეს ატრაქციონი არასათანადოდაა შესრულებული მაშინ მათი უფლებები ირღვევა. უნდა გვქონდეს ასევე მიზეზობრივი კავშირი დამდგარ ზიანს და ქმედებას შორის, შპსს სპეციალურად ჰქონდა დავალებული რომ ატრაქციონების მოწყობისას უნდა განეხორციელებინა ზედამხედველობა უსაფრთხოების ნორმებზე და ყველაფრის ხარისხიანად შესრულებაზე, ზიანი გამოიწვია ატრაქციონზე ჯაჭვის მოწყვეტამ სადაც არ ირკვევა რომ ჯაჭვი ბავშვის ან სხვა პირის ბრალით მოწყდა ესეგი თვითონ ჯაჭვის გაუმართაობის პრობლემა გვაქვს სახეზე რაც გამოწვეულია არასათანადო სამუშაოებით, აქედან გამომდინარე მიზეზობრივი კავშირიც გვაქვს.
დასკვნა: სზაკ-ის 208-ე მუხლის არსებობებისთვის ყველა ელემენტი გვაქვს სახეზე, სზაკის 208-ე მუხლის საფუძვლით მამამისს შეუძლია თბილისის მერიისგან ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა.
ფაქტობრივად მამამისმა შპსს ზემდგომ ორგანოს თბილისის მერიას საჩივრით მიმართა რომელიც რეალაქტის(ატრაქციონების მოწყობის) არასათანადო განხორციელებისკენ იყო მიმართული, საჩივრის განხილვისას დასაშვებობა ანუ ფორმალური ნაწილი დაცული იქნებოდა რადგან გასაჩივრების ვადა დაცულია, დაინტერესებული მხარეც გვყვავს ასევე ზემდგომ ორგანოშია გასაჩივრებული და ასევე შესაძლო დამდგარ ზიანზე იქნებოდა მითითება ხოლო დასაბუთებულობაზე კანონიერებაზე შემოწმებისას დადგინდებოდა რომ კანონიერება დარღვეული იყო მაგრამ რადგან მისი მოთხოვნა მხოლოდ ზიანის ანაზღაურება იყო და მოთხოვნის საფუძველი სზაკის 208-ე მუხლში ჩაშლილ, შპსს ბრალეული ქმედებაზე ზემოთ მოცემულ ჩემს მსჯელობაშივე ისახება, არ არის ცალკე კანონიერების შემოწმება საჭირო რადგან პირდაპირ ირკვევა რომ მოცემული ქმედება თბილისის მერიის მოთხოვნების და სამუშაო უსაფრთხოების ნორმების დაუცველად ჩატაატარა შპსმ და კანონიერი ვერც იქნება. ამიტომ პირდაპირ 208-ე მუხლის მიხედვით თბილისის მერის დაეკისრება ზიანის ანაზღაურება.
„ზოგადი განათლების შესახებ“ საქართველოს 30-ე მუხლის შესაბამისად, განსაზღვრულია ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს უფლებამოსილება ზოგადი განათლების სფეროში, მაგრამ კანონში არ არის დაკონკრეტებული, თუ, რომელ თვითმმართველობის ორგანოზეა (წარმომადგენლობითი თუ აღმასრულებელი ორგანო) საუბარი. „ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე–10 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, თვითმმართველი ერთეულს ჰყავს თვითმმართველობის წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოები.
სულ მცირე დაკონკრეტებული უნდა იყოს ეს
საქართველოს ორგანული კანონი „საქართველოს შრომის კოდექსია“ თუ საქართველოს კანონი „საჯარო სამსახურის შესახებ“. ამ საკითხის ნათლად გამოკვეთით გაეცემოდა კითხვასაც პასუხი არის არის თუ არა მასწავლებელი საჯარო მოსამსახურე...
:-)
1)რას გულისხმობს დისკრეციული უფლებამოსილება- დისკრეცია თავისი არსით გულისხმობს რაღაც არჩევის შესაძლებლობას.როდესაც ადმინისტრაციულ ორგანოს აქვს შესაძლებლობა გააკეთოს არჩევანი. ასეთ შემთხვევაში კანონი ერთ კონკრეტულ შედეგს კი არ განსაზღვრავს არამედ ადმისტრაციულ ორგანოს აღჭურავს უფლებამოსილებით თვითონ განსაზღვროს სამართლებრივი შედეგი. დისკრეციული უფლებამოსილების საპირისპირო არის იმპერატიული მოწესრიგება.გვაქვს შემთხვევები როდესაც იმპერატიული მოწესრიგება ყოველთვის გამოსადეგი არ არის ამიტომ ადმინისტრაციულ ორგანოს აქვს შესაძლებლობა კონკრეტულ შემთხვევაში თვითონ გააკეთოს არჩევანი. არსებობს დისკრეცია ,,თუ’’ში განახორციელოს თუ არა რაიმე მოქმედება და დისკრეცია ,,როგორ’’ში. მაგ: პოლიციის უფლებამოსილებაა დაიცვას საზოგადოებრივი წესრიგი, მოიცავს პოლიციის არჩევანს განახორციელოს თუ არა პოლიციური ღონისძიება. მაგრამ, როდესაც საფრთხე ექმნება პოლიციის კანონით დაცულ სიკეთეს- საზოგადოებრივ მართლწესრიგს ის ვალდებულია გაატაროს სათანადო ღონისძიება. ამ შემთხვევაში მისი არჩევნის თავისუფლება მოიცავს მისაღები ღონისძიების ერთ-ერთი სახის არჩევის შესაძლებლობას. ან როდესაც კანონი ადგენს დარღვევის მიმართ ჯარიმას 500 დან 1000 ლარამდე. ამ შემთხვევაში ადმინისტრაციული ორგანო თვთონ იღებს გადაწყვეტილებას ჯარიმის ოდენობის შესახებ.
2)აღსრულების საშუალებები - ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია ინდაქტის ნებაყოფლობით შესრულების შესახებ პირისათვის მიცემული ვადის გასვლის შემდეგ მიიღოს ზომები ინდაქტის აღსასრულებლად. ასეთ შემთხვევაში ორგანოს შეუძლია გამოიყენოს: 1) სხვა პირისთვის ინდივიდუალური ადმინისტაციულ-სამართლებრივი აქტის აღსრულების დავალება; 2) ჯარიმა; 3) უშუალო იძულება. აღსრულების უზრუნველყოფის საშუალებები გამოიყენება ერთი-მეორის შემდგომ სიმძიმის ხარისხის გათვალისწინებით. ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია აირჩიოს ინდაქტის ყველაზე სწრაფი და ნაკლები დანახარჯებით შესრულებას და ნაკლებ ზიანს მიაყენებს საზოგადოებას და შესაბამის პირს. აღსრულების უზრუნველყოფის საშუალებების გამოყენება უნდა შეწყდეს ინდაქტის აღსრულებისთანავე.
3)დაინტერესებული მხარის მონაწილეობა სამივე წარმოებაში - საქართველოს კონსტიტუციით აღიარებული სამართლებრივი სახელმწიფო პრონციპის გათვალისწინებით ჩატერებული ადმინისტრაციული წარმოების პროცესში მოქალაქეს ენიჭება აქტიური როლი. მოქალაქის წარმოება-სამართლებრივი უფლების რეალიზაციას ემსახურება სზაკით დადგენილი: განმცხადებლის მიერ საკუთარი აზრის გამოთქმის უფლება; ადმინისტრაციული მასალების გაცნობის უფლება; შუამდგომლობების აღძვრის, მტკიცებულებების წარდგენისა და ზეპირი განცხადების გაკეთების უფლება; სამართლებრივი დახმარების უფლება;
ადმინისტრაციულო ორგანო უფლებამოსილია ადმინისტრაციულ წარმოებაში ჩააბას დაინტერესებული მხარე მისი მოთხოვნის საფუძველზე, ხოლო კანონით განსაზღვრულ შემთხვევებში ვალდებულია უზრუნველყოს მისი მონაწილეობა ადმინისტრაციულ წარმოებაში.
დაინტერესებული მხარის მონაწილეობა ფორმალურ ადმინისტრაციულ წარმოებაში განსხვავდება მის მარტივ წარმოებაში მონაწილეობისგან. ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია მის ყველა დაინტერესებულ მხარეს აცნობოს ფორმალუდ ადმინისტრაციული წარმოები შესახებ და უზრუნველყოს მათი მონაწილეობა ადმინისტრაციულ წარმოებაში. დაინტერესებულ მხარეს უნდა მიეცეს შესაძლებლობა წარადგინოს თავისი მოსაზრება ყველა გარემოებასთან დაკავსირებით.
4)სახელმწიფო პასუხისმგებლობის სახეები - 1) საჯარო მოხელეთა პასუხისმგებლობა-საჯარო მოხელე რომლის პასუხისმგებლობამაც გამოიწვია ზიანი, უშუალოდ არის პასუხისმგებელი ზიანის ანაზრაურებაზე; 2) სახელმწიფოს პასუხიმგებლობა-სახელმწიფო ვალდებულია, თავის თავზე აიღოს პასუხისმგებლობა საჯარო მოხელის მიერ განხორციელებული ქმედების შედეგებზე და ზიანის შემთხვევაში იკისროს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება; 3) სოლიდარული პასუხისმგებლობა-საჯარო მოხელე, რომლის ქმედებამაც გამოიწვია ზიანი, სახელმწიფოსთან ერთად სოლიდარულად აგებს პასუხს.
5)სახელმწიფოს პასუხისმგელობის შინაარსი - დასავლურმა სამართლებრივმა სისტემებმა აღიარეს სახელმწიფოს პასუხისმგებლობა მისი ორგანოების მიერ სამსახურეობრივი მოვალეობის შესრულებისას მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაზე. ანუ დავაში მოპასუხედ გამოვა ადმინისტრაციული ორგანო რომლის მოხელეც არის ირაკლი და თუ ზიანის ფაქტი დადასტურდება აანაზღაურებს ეს ადმინისტრაციული ორგანო სახელმწიფო ბიუჯეტიდან.
6)წაროების სახეების განსხვავება - მარტივი ადმინისტრაციული წარმოება ადმინისტრაციული წარმოების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სახეა. ადმინისტრაციულ ორგანოში გადაწყვეტილება მიიღება მარტივი ადმინისტრაციული წარმოების საფუძველზე თუ კანონი პირდაპირ არ ითვალისწინებს წარმოების ხვა სახის გამოყენებას, იგი გამოიყენება ყოველთვის როდესაც ადმინისტრაციული წარმოების მიზანს წარმოადგენს: ინდაქტის მომზადება გამოცემა და აღსრულება; ადმინისტრაციული ხელშეკრულების მომზადება,დადება ან გაუქმება; ადმინისტრაციული საჩივრის გადაწყვეტა. მარტივი ადმინისტრაციული წარმოებისას კანონმდებელი არ ითვალისწინებს ადმინისტრაციულ წარმოებაში დაინტერესებული პირის სავალდებულო ჩაბმას, ამ პროცესში დასაშვებია გადაწყვეტილების მიღება განმცხადებლის დაუსწრებლად, ადმინისტრაციული წარმოების მასალებზე დაყრდნობით.
7)ფორმალური ადმინისტრაციული წარმოება - ინდაქტი ფორმალური ადმინისტრაციული წარმოების საფუძველზე გამოიცემა მხოლოდ მაშინ თუ ეს კანონით პირდაპირ არის გათვალისწინებული. ეს დათქმა გულისხმობს ისეთ შემთხვევას როდესაც, მიღებული გადაწყვეტილების შედეგად მოსალოდნელია ადამიანის უფლებების არსებითი შეზღუდვა ან საჯარო ინტერესებზე არსებითი ზეგავლენა. ფორმალური ადმინისტრაციული წაროების თავისებურებებია: დაინტერესებული მხარის მონაწილეობის უზრუნველყოფა; მოწმის და ექსპერტის ვალდებულებები; ზეპირი მოსმენის სხდომის ჩატარების სავალდებულოობა; ინდაქტის გამოცემა ზეპირი მოსმენის გამართვიდან 5 დღის ვადაში.
8)საჯარო ადმინისტრაციული წარმოება- ინდაქტი საჯარო ადმინისტრაციული წარმოებით გამოიცემა მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუ ეს კანონით პირდაპირ არის გათვალისწინებული. შეგვიძლია გამოვყოთ სამი შემთხვევა როდესაც კანონი ითვალისწინებს ადმინისტრაციული წარმოების ამ სახის გამოყენების შესაძლებლობას: პიველ რიგში, სზაკ-ი განსაზღვრავს საჯარო ადმინისტრაციული წარმოების ვალდებულებას; თუ ის ეხება პირთა ფართო წრის ინტერესებს; ასევე შესაძლებელია, ცალკეულ კანონებში გაკეთდეს დათქმა გადაწყვეტილების საჯარო ადმინისტრაციული წარმოების განხორციელების შედეგად მიღების შესახებ. ამასაც ახასიათებს თავისებურებები - ადმინისტრაციული ორგანო ვალდეულია გამოაქვეყნოს ცნობა საჯაროდ.
9)ინდაქტსა და ნორმაქტს შორის განსხვავება - ნორმაქტი არის ზოგადი კანონის დავიწროვება, ნორმაქტი ადგენს კანონის დეტალიზაციას და დამატებით აღჭურავს იმ აუცილებელი ელემენტებით რომლებიც მოქმედს ხდის ამ კანონს. ადმინისტრაციულ ორგანოს ნორმაქტის გამოცემის უფლებამოსილება აქვს სპეციალურად მიღებული.გარდა ამისა როცა კანონი აძლევს იმის შესაძლებლობას რომ გამოსცეს კანონი უდგენს საკითხსაც, მიზანსაც, ფარგლებსაც ანუ თავისი ნებით ვერაფერს ვერ განსაზღვრავს. თუ ინდაქტის გამოცემის უფლება აქვს ყველა ადმინისტრაციულ ორგანოს აქ გვჭირდება სპეციალური ულებამოსილი ორგანო. ეს არის უფლებამოსილება რომელიც კანონის საფუძველზე ენიჭება. ნორმაქტი ადგენს ქცევის ზოგად წესს.
ინდივიდუალური ადმინისტრაციული სამართლებრივი აქტი ახდენს საკანონმდებლო მოწესრიგების ინდივიდუალიზაციას და კონკრეტიზაციას. ინდაქტის მატერიალურ სამართლებრივი მნიშვნელობა იმაში ვლინდება რომ ის არის კანონის მოთხოვნების ცალკეულ შემთხვევებსა და კონკრეტულ პირებზე გავრცელების საშუალება; ინდაქტის გამოცემა აძლევს უფლებას მის გამომცემ ადმინისტრაციულ ორგანოს აღასრულოს ეს აქტი; ადმინისტრაციული წარმოება ხორციელდება ინდაქტის გამოცემის მიზნით.
10)რეალაქტსა და ინდაქტს შორის განსხვავება - ინდივიდუალური ადმინისტრაციული სამართლებრივი აქტი ახდენს საკანონმდებლო მოწესრიგების ინდივიდუალიზაციას და კონკრეტიზაციას. ინდაქტის მატერიალურ სამართლებრივი მნიშვნელობა იმაში ვლინდება რომ ის არის კანონის მოთხოვნების ცალკეულ შემთხვევებსა და კონკრეტულ პირებზე გავრცელების საშუალება; ინდაქტის გამოცემა აძლევს უფლებას მის გამომცემ ადმინისტრაციულ ორგანოს აღასრულოს ეს აქტი; ადმინისტრაციული წარმოება ხორციელდება ინდაქტის გამოცემის მიზნით.
რეალაქტი არის ისეთი საჯარო-სამართლებრივი რომელიც მიმართულია არა სამართლებრივი ურთიერთობის შეცვლის ან შეწყვეტისკენ, არამედ - ფაქტობრივი შედეგის დადგომისკენ. ამის მაგალითი შეიძლება იყოს ქუჩების დალაგება დასუფთავება, მოსახლეობის სასმელი წყლით მომარაგება...
11)თანასწორობის პრინციპი - კანონის წინაშე ვართ ყველა თანასწორი. კანონი განსაზღვრავს თანასწორობის პირობებს და საზღვრებს. კანონისა და ადმინისტრაციული ორგანოს წინაშე ყველა თანასწორია, თანასწორობის პრინციპი ირღვევა მაშინ თუ მნიშვნელოვნათ თანასწორს უთანასწოროდ და მნიშვნელოვნად უთანასწოროს ვექცევით თანასწორად. თანასწორობის პრინციპს ვაფასებთ ორ ეტაპად 1) უნდა შევაფასოთ შესაფასებელი სუბიექტები იყვნენ თუ არა იდენტური 2) იყო თუ არა გათვალისწინებული წინასწარ ეს შეფასების კრიტერიუმები.მაგ: განათლების სამინისტრომ გამოაცხადა სტიპენდიის კონკურსი, 10 სტუდენს გადაეცემოდა სტიპენდია ვისაც 95+ ქულა ექნებოდა გპე 3,5+ , 10 და 11 ადგილებზე გასულებს აქვთ ზუსტად ერთნაირი შედეგი მაგრამ ადგილი ერთია და გადაწყვიტეს იმისთვის გადაეცათ სტიპენდია ვინც დევნილი იყო, ეს არის თანასწორობის პრინციპის დარღვევა.
12)მიუკერძოებლობის პრინციპი - მიუკერძოებლობა გულისხმობს იმას რომ გადაწყვეტილების მიღების პირი უნდა იყოს მიუკერძოებელი. მიუკერძოებლობის პრინციპი ეხება არა მხოლოდ გადაწყვეტილების მიმღებ თანამდებობის პირს, არამედ ნებისმიერ იმ თანამდებობის პირს ვისაც გავლენის მოხდენა შეუძლია გადაწყვეტილებაზე ან მონაწილეობს გადაწყვეტილების მიღების პროცესში. როდესაც პირი იღებს გადაწყვეტილებას მას არ უნდა ქონდეს პირადი ინტერესი, არ უნდა არსებობდეს სხვა გარემოება რომელიც გადაწყვეტილებას მიკერძოებულს გახდის მაგ: თუ არის ნათესავი, იყო ექსპერტი.. ეს ეჭქვეშ აყენებს მიუკერძოებლობის საკითხს. ან თუ სარგებელს იღებს აქედან, ამ დროს ხდება აცილება. პირს შეუძლია აცილება მოითხოვოს გადაწყვეტილების მიღებამდე.
13)საჯარო მართველობის განმახორციელებელი სუბიექტები - საჯარო მართველობის განმახორციელებელი ორგანო შეიძლება იყოს 1 პირი ანუ ერთი ადამიანი ფუნქციონალური გაგებით.ასევე შეიძლება კერძო ორგანიზაციული სუბიექტიც გახდეს საჯარო უფლებამოსილების განმახორციელებელი. მიუხედავად იმისა ორგანიზაციურ ინსტიტუციონალურად საჯარო მოწყობა არ აქვს.მაგ: მერი მინისტრი პრემიერ მინისტრი არის ორგანო. ასევე შეიძლება იყოს კერძო სუბიექტიც.
14)დისკრეციული უფლებამოსილება- იმისათვის რომ საჯარო მმართველობა განხორციელდეს ნორმალურად და კარგად გვაქვს დისკრეციული უფლებამოსილება. დისკრეცია თავისი არსით გულისხმობს რაღაცა არჩევანის შესაძლებლობას, როდესაც ადმინისტრაციულ ორგანოს აქვს იმის შესაძლებლობა, რომ გააკეთოს რაღაც არჩევანი.
15)საჯარო მმართველობის ფუნქციები: 1)კანონის აღსრულება- ანუ მისი პრაქტიკაში გამოყენება მაგ:როდესაც პარლამენტმა გამოუშვა რაიმე კანონი ეს კანონი შემდეგ გადაეცემა აღსრულების ორგანოს. აღმასრულებლის ფუნქცია კანონის აღსრულებაში მდგომარეობს იმაში, რომ მან თავისი აქტიური ქმედებით უნდა აამუშაოს ეს კანონი. 2)ძირითადი უფლებების განხორციელება- ამ უფლებების კონსტიტუციით გათვალისწინებული უფლებების დაცვა ევალება სახელმწიფოს, ანუ სახელმწიფომ უნდა დაუჭიროს მხარი რომ ადამიანებმა შეძლონ მათი უფლებების რეალიზაცია ანუ მათი განხორციელება. 3)წესრიგი, დაცვა მომსახურება- მომწესრიგებელი ნიშნავს როდესაც საჯარო მმართველობის სუბიექტი რაღაცა საკითხს ან რაღაცა სახის ურთიერთობას აწესრიგებს მაგ:ნებართვებზე ლიცენზიებზე და სხვა. მომსახურების საჯარო მმართველობა გულისხმობს ყველა შესაძლო მომსახურების გაწევას საზოგადოებისთვის, რომელიც შეიძლება მას დასჭირდეს. ეს არის ისეთი ტიპის მომსახურებები რომლებსაც სხვისგან ვერ მივიღებთ მაგ:სკვერები, პარკები და სხვა.
16)რა არის საჩივარი?- საჩივარი არის პირის უფლების დაცვის საშუალება. საჩივრის შეტანით პირს აქვს შესაძლებლობა დაიცვას მისი დარღვეული უფლება თუ მას მიაჩნია, რომ მისი უფლება დარღვეულია ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან. საჩივარი არის წერილობითი დოკუმენტი. საჩივრის რეკვიზიტებში უნდა ეწეროს თუ ვინ ასაჩივრებს; რას ასაჩივრებს; რომელ აქტს ასაჩივრებს; სად ასაჩივრებს ანუ რა მოთხოვნა აქვს.
17)ადმინისტრაციული წარმოების სახეები:- გვაქვს წარმოების სამი სახე: მარტივი, ფორმალური და საჯარო. წარმოების მთავარი სახე არის მარტივი წარმოება, რომელსაც ეფუძნება ფორმალურიც და საჯაროც. ფორმალური და საჯაროც ტარდება ზუსტად ისე როგორც ტარდება მარტივი ადმინისტრაციული წარმოება, იმ განხვავებით, რომ იქ ერთ-ერთი ეტაპი ტარდება განსხვავებულად და აქ საუბარია ზეპირ მოსმენაზე. ამიტომ მნიშვნელოვანი არის რომ წარმოების სწორი სახე გვქონდეს შერჩეული და ვიცოდეთ როდის რომელს ვიყენებთ.
18) ინდივიდუალურ სამართლებრივი აქტის ფუნქციები:- 1)მატერიალურ სამართლებრივი ფუნქცია-კონკრეტიზირება; 2)აღსრულება- სამართლებრივი ანუ ინდაქტი თავად უნდა აღსრულდეს. აუცილებლად არა მარტო უნდა გამოიცეს არამედ უნდა აღსრულდეს კიდეც; 3) წარმოება- წარმოების შედეგები ყოველთვის არის ინდაქტის გამოცემა, წარმოება თვითონ არის ინდივიდუალური პროცესი. 4) საპროცესო-სამართლებრივი ეს უკვე სასამართლოში გადადის და ნიშნავს იმას, რომ სასამართლოში გასაჩივრებას ვახდენთ ინდაქტის საშუალებით.
19)თანასწორობის და მიუკერძოებლობის პრინციპი- მიუკერძოებლობა გულისხმობს იმას, რომ გადაწყვეტილების მიმღების თანამდებობის პირი უნდა იყოს მიუკერძოებელი. მიუკერძოებლობის პრინციპი ეხება არა მხოლოდ გადაწყვეტილების მიმღებ თანამდებობის პირს არამედ ნებისმიერ იმ თანამდებობის პირს ვისაც გავლენის მოხდენა შეუძლია გადაწყვეტილებაზე ანუ მონაწილეობს გადაწყვეტილების მიღების პროცესში. როდესაც ეს პირი იღებს გადაწყვეტილებას მას არ უნდა ჰქონდეს პირადი ინტერესი არ უნდა არსებობდეს სხვა გარემოება რომელმაც გადაწყვვიტა და მიკერძოებული გახადა.
ხოლო თანასწორობის პრინციპს რაც შეეხება, ეს არის კონსტიტუციური პრინციპი, თუმცა ადმინისტრაციულში ეს გულისხმობს რომ გამოყენებული საშუალება და მისაღწევი მიზანი უნდა იყოს თანაზომიერი. მიზანი განისაზღვრება კანონით თუ ეს საშუალება არ მიმიყვანს განსაზღვრულ მიზნამდე მაშინ ამ საშუალებას არ ავირჩევ, საშუალება არის ის ხერხი რასაც ვიყენებ მიზნის მისაღწევად.
20)აქტის ბათილობისას კანონიერი ნდობა- კანონიერი ნდობის პრინციპი გამომდინარეობს სამართლებრივი სახელმწიფოს პრინციპიდან, რომელიც კრძალავს ისეთ მმართველობით საქმიანობას, რომელიც თავის მხრივ კანონიერია, მაგრამ იწვევს მისი ადრესატის კანონიერი ნდობის გაცრუებას. ადმინისტრაციულ სამართალში კანონიერი ნდობის პრინციპი უკავშირდება ადმინისტრაციული ორგანოს ინიციატივით აადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გაუქმების ინსტიტუტს და ადმინისტრაციული ორგანოს დაპირებას. სზაკ-ის მე60 მუხლის თანახმად დაუშვებელია აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, თუ დაინტერესებულ მხარეს კანონიერი ნდობა აქვს სამართლებრივი აქტის მიმართ. დაინტერესებული მხარის კანონიერი ნდობა არსებობს იმ შემთხვევაში, თუ მან ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტის საფუძველზე განახორციელა იურიდიული მნიშვნელობის მოქმედება და უკანონო ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობით მას მიადგება ზიანი.
21) ორგანიზებული მოწყობის სამართლებრივი ფორმები- საჯარო მმართველობის ორგანიზაციულ მოწყობაში მნიშვნელოვანია კონკრეტული ადმინისტრაციული ორგანოს ნების ფორმირების პროცესი. მონოკრატიულად მოწყობილი დაწესებულების ნებას განსაზღვრავს ერთი ადამიანი. კოლეგიური ორგანოს შემთხევაში გადაწყვეტილება მიიღება თანასწორუფლებიანი, უფლებამოსილი პირების უმრავლესობის ნების საფუძველზე. ასევე საჯარო მმართველობას აქვს ორგანიზაციული მოწყობისა და საქმიანობის სამართლებრივი ფორმების არჩევანის თვაისუფლება. ასევე ორგანიზაციული მოწყობის კერძო სამართლებრივი ფორმები განსაზღვრულია კერძო სამართალში. ხოლო ადმინისრაციული სამართალი არ შეისწავლის ორგანიზაციული მოწყობის კერძო-სამართლებრივ ფორმებს.
22)სახელმწიფო პასუხისმგებლობის პრინციპი- სახელმწიფოს მიერ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების მოთხოვნას საფუძვლად უდევს შემდეგი მოსაზრება: საზოგადოებაში არსებობს იმის პრეზუმფცია, რომ საჯარო მოხელე თავის უფლებამოსილებათა განხორციელებისას მოქმედებს სახელმწიფოს ან ადგილობრივი თვითმმართველობის სახელით და მოქალაქეებიც მათ სწორედ ამიტომ ემორჩილებიან. ასევე სახელმწიფოს მიერ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება გამომდინარეობს სამართლებრივი სახელმწიფოს პრინციპიდან. როდესაც უფლების დარღვევა გამომდინარეობს სახელმწიფო ძალაუფლების მატარებლის ქმედებიდან და მისი თავიდან აცილება შეძლებელია სასამართლოსადმი მიმართვის გზით,სახელმწიფო ვალდებულია, აღმოფხვრას ეს დარღვევა ზიანის ანაზღაურების გზით.
23)აღსრულების უზრუნველყოფის პროცესი- ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს აღასრულებს მისი გამომცემი ადმინისტრაციული ორგანო. ინდაქტი შეიძლება აღასრულოს სხვა ადმინისტრაციულმა ორგანომ. ამ შემთხვევაში აღსრულების უფლებამოსილების გადაცემა ერთჯერადი ან განსაზღვრული ვადით დელეგირების საფუძველზე უნდა მოხდეს. აღსრულების უფლების დელეგირების აქტში უნდა განისაზღვროს, თუ რა სახის და უშუალოდ რომელი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ სამართლებრივ აქტის აღსრულება უნდა გადაეცეს სხვა ადმინისტრაციულ ორგანოს. ასევე ინდაქტის აღსრულების უფლება აქვს მხოლოდ იმ თანამდებობის პირს, რომელსაც სამსახურეობრივი მოვალეობის შედეგად ან დელეგირების შესახებ ინდაქტით აქვს ინდაქტის აღსრულების უფლება. ასევე აღსრულების საშუალებების შერჩევისას ადმინისტრაციულ ორგანოს აქვს დისკრეციული უფლებამოსილება, შეარჩიოს ყველაზე მისაღები საშუალება. პირველ რიგში უნდა შემოწმდეს აღსრულების საშუალების გამოსადეგობა.
24)რა სახის სახელმწიფო პასუხისმგებლობის მოდელები არსებობს? სამი სახის სახელმწიფო პასუხისმგებლობის მოდელი არსებობს ესენია საჯარო მოხელეთა პასუხისმგებლობა, სახელმწიფო პასუხისმგებლობა, სოლიდარული პასუხისმგებლობა განვმარტოთ თითოეული რას გულისხმობს საჯარო მოხელეთა პასუხისმგებლობა, რომლის ქმედებამაც გამოიწვია ზიანი, უშუალოდ არის პასუხისმგებელი ზიანის ანაზღაურებაზე, სახელმწიფო პასუხისმგებლობიდან გამომდინარე სახელმწიფო ვალდებულია, თავის თავზე აიღოს პასუხისმგებლობა საჯარო მოხელის მიერ განხოციელებული ქმედების შედეგებზე და ზიანის შემთხვევაში იკისროს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება და სოლიდარული პასუხისმგებლობა სახეზე გვაქვს როდესაც საჯარო მოხელის ქმედებამ როდესაც გამოიწვია ზიანი, სახელმწიფოსთან ერთად სოლიდარულად აგებს პასუხს.
25)რას გულისხმობს ინკვიზიციურობის პრინციპი ადმინისტრაციულ სამართალში საჩივრის განხილვის დროს? ინკვიზიციურობის პრინციპის მიხედვით, მოსამართლეს უფლება აქვს, საკუთარი ინიციატივით მოიპოვოს მტკიცებულებები, მხარეებს მისცეს მითითებები, მოსთხოვოს მათ სარჩელის ან შეგებებული საქმის სარჩელის დაზუსტება, საქმის განხილვისას მოიწვიოს მესამე მხარეები და მხარეებს დაავალოს გარკვეული მტკიცებულებების მოპოვება. მოსამართლე ასევე უფლებამოსილია მტკიცებულებები თავად მოიპოვოს, რათა საქმის ყველა სამართლიანი ასპექტი შეისწავლოს და გადაწყვეტილების გამოტანა გაუადვილდეს.
26)რა შემთხვევაში ხდება ადმინისტრაციულ წარმოებაში გაშვებული ვადის აღდგენა? გაშვებული ვადა უნდა აღდგეს,თუ დაინტერესებულმა მხარემ კანონით ან ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დადგენილი ვადა გაუშვა არაბრალეულად დაუძლეველი ძალის, ავადმყოფობის, ადმინისტრაციული ორგანოს მიზეზით ან სხვა საპატიო მიზეზით ასევე დაინტერესებული მხარე გაშვებული ვადის აღდგენის შესახებ წერილობითი განცხადებით მიმართავს ადმინისტრაციულ ორგანოს გარემობათა აღმოფხვრიდან არა უგვიანეს 15 დღისა განცხადებას უნდა დაერთოს შესაბამისი დოკუმენტები და მასალები, რომლებიც ადასტურებენ ვადის გაშვების საპატიო საფუძვლების არსებობას.
27)რას გულისხმობს აღმასრულებელი პრივილეგია? აღმასრულებელი პრივილეგია – საჯარო დაწესებულებებისა და საჯარო მოსამსახურეების გათავისუფლება ამ თავით გათვალისწინებული მოვალეობებისაგან.
28)რა არის ინდივიდუალური ადმნისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის 4 ძირითადი ფუნქცია? პირველი არის მატერიალურ-სამართლებრივი ფუნქცია. ეს ფორმა აძლევს შესაძლებლობას მის ადრესატს გაიგოს რისი უფლება აქვს მას ან რას ითხოვენ მისგან, მის მნიშვნელობას რაც შეეხება იგი ვლინდება იმაში, რომ ის არის კანონის მოთხოვნების ცალკეულ შემთხვევებსა და კონკრეტულ პირებზე გავრცელების საშუალება. შემდეგია აღსრულება-სამართლებრივი ფუნქცია. ასე რომ ვთქვათ აქტის გამომცემი ორგანოს აძლევს შესაძლებლობას მის გამომცემ ადმინისტრაციულ ორგანოს აღასრულოს ეს აქტი კანონით დადგენილი აღსრულების საშუალების გამოყენებით. რაც შეეხება წარმოება-სამართლებრივი ფუანქცია და მიზანი არის ადმინისტრაციული წარმოების განხორციელების წინაპირობა, ხოლო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ- სამართლებრივი აქტი არის წარმოების ფინალი ასე რომ ვთქვათ მეოთხე ფუნქცია კი არის საპროცესო სამართლებრივი ფუნქცია მის ადრესატს აძლევს შესაძლებლობას განსაზღვროს უფლების დაცვის ადმინისტარციულ-სამართლებრივი საშუალება სარჩელის შესაბამისი სახე.
29)ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის თანახმად რა შემთხვევაში ტარდება საჯარო ადმინისტრაციული წარმოება? პირველი არის როდესაც სახელმწიფო ან მუნიციპალური საკუთრების განკარგვასთან, ლიცენზირებასთან, გარემოსდაცვითი და მშენებლობის ნებართვების გაცემასთან, სტანდარტიზაციასთან და სატელეკომუნიკაციო სიხშირის განაწილებასთან დაკავშირებით. მეორე შემთხვევა არის როდესაც ეხება პირთა ფართო წრის ინტერესებს და მესამე შემთხვევა როდესაც შესაძელებელია, ცალკეულ კანონებში გაკეთდეს დათქმა ადმინისტრაცული წარმოების განხორციელების შედეგად მიღების შესაებ.
30) ერთმანეთისგან გამიჯნეთ ლიცენზია და ნებართვა: ლიცენზია – ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული აქტის საფუძველზე პირისათვის მინიჭებული უფლება, განუსაზღვრელი ვადით განახორციელოს ამ კანონით გათვალისწინებული სამეწარმეო საქმიანობა კანონით დადგენილი პირობების დაცვით;
ნებართვა – ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული აქტის საფუძველზე პირისათვის მინიჭებული უფლება, ერთჯერადად ან/და გარკვეული ვადით განახორციელოს ამ კანონით გათვალისწინებული საქმიანობა განსაზღვრულ ტერიტორიაზე, კანონით დადგენილი პირობების დაცვით;
31)რადროსაა აქტი ბათილი რადროს ძალადაკარგული? ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილია, თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონს ან არსებითად დარღვეულია მისი მომზადების ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები. ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ძალადაკარგულად გამოცხადების უფლება აქვს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამომცემ ადმინისტრაციულ ორგანოს.
32)საჯარო მმარველობის ფუნქციაები: კანონის აღსრულება; ძირითადი უფლების განხორციელება; წესრიგის დაცვის მომსახურება. 33)ადმინისტრაციულოი სამართლის არსი, პრინციპი,
კაზუსი N1 (სანდროს მიერ აშენებული 1 სართულის დემონტაჟი)
კითხვა ნ1: შეამოწმეთ სანდროს საჩივრის დასაშვებობა
კითხვა ნ2: შეამოწმეთ სანდროს მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლები
ადმიმინისტრაციული საჩივარი განიხილება 2 ეტაპად 1)დასაშვებობა: დასაშვებობის ეტაპზე ვარკვევთ საჩივრის ფორმალურ ნაწილს ა)ვარკვევთ სანდრო უფლებამოსილი იყო თუ არა გაესაჩივრებინა ადმინისტრაციული ორგანოს აქტი, ამაზე პასუხს ვიგებთ 177-ე მუხლიდან და ასევე მეორე მუხლის ბ დან, 177-ე მუხლი გვეუბნება რომ აქტის გასაჩივრება შეუძლია დაინტერესებულ მხარეს ხოლო მეორე მუხლში არის განმარტება დაინტერესებული მხარის ამით ვადგენთ რომ სანდრო დაინტერესებული მხარეა ბ)ვარკვევთ სანდრომ სწორ ადგილას გაასაჩივრა თუ არა (ამაზე პასუხს ვიგებთ 178-ე მუხლში სადაც წერია თუ ვინ განიხილავს საჩივარს) ინფო არ არის კაზუსში ამიტომ ვაკეთებთ დაშვებას რომ სწორად გაასაჩივრა გ)ვარკვევთ თუ რომელი აქტი გაასაჩივრა ამ შემთხვევაში გაასაჩივრა 2 ინდაქტი მეორე აღსრულების ინდაქტია დ)ჩაეტია თუ არა გასაჩივრების ვადაში ( 1თვე არის გასაჩივრების ვადა 180-ე მუხლის მიხედვით) ინფო არ არის კაზუსში ესეგი ჩაეტია
დასაბუთებულობა: დასაბუთების ნაწილზე ვარკვევთ ინდაქტის კანონიერებას ინდაქტის კანონიერების ელემენტებია: 1)ფორმალური კანონიერება: ა) ადმინისტრაციული ორგანო ამ ინდაქტის გამოცემაზე საგნობრივადაც და ტერიტორიულადაც უფლებამოსილი იყო ამიტომ დარღვევა არაა აქ ბ)წარმოების სახე დაცულია გ)აქტის ფორმაც დაცულია დ)დასაბუთბა გვაქვს მოცემული 2)მატერიალური კანონიერება: ა) ამ შემთხვევაში კანონებს და პრინციპებს არ ეწინააღმდეგება მოცემული ინდაქტი ბ) უფლებამოსილების სამართლებრივი სახე: აქ ვმსჯელობთ რამდენად ლოგიკური იყო ადმინისტრაციული ორგანოს დასაბუთება, ზედამხედველობის განმხორციელებელ ორგანოს განმარტება ჰქონდა რომ სანდრომ 1 ზედმეტი სართული დააშენა პროექტს ამის გამო მისი დემონტაჟი გახდა საჭირო. ლოგიკურად რომ ვიმსჯელოთ 1 სართულის გამო პირს მშენებლობის დემონტაჟი მოსთხოვო არ არის მიზანშეწონილი, აქ საჯარო ინტერესი არ ირღვეოდა ამიტომ სანდროსთვის მხოლოდ ჯარიმა დაეკისრებინათ იქნებოდა სწორი.
დასკვნა: რადგან ადმნ ორგანოს დასაბუთება არ იყო მიზანშეწონილი, სარჩელს დავუკმაყოფილებთ ამ ნაწილში სანდროს.
მეორე ინდაქტს(აღსრულების ინდაქტს) მხოლოდ მატერიალურ კანონიერებაზე შევამოწმებთ რადგან სხვა ნაწილში იმის მსგავსია და დაცულია ყველაფერი. მატერიალური კანონიერება, ა) კანონებს და პრინციპებს შეესაბამება აქაც ბ) უფლებამოსილების სამართლებრივი სახე: ადმინისტრაციულმა ორგანომ ინდაქტის აღსრულებისთვის კანონიერი უზრუნველყოფის საშუალება გამოიყენა, დემონტაჟისთვის 15 დღე ნებაყოფლობითი ვადა სრულიად მისაღებია, იძულებითი უზრუნველყოფის საშუალებად მესამე პირისთვის დავალება დასაშვებია რადგან არ არის აუცილებელი დემონტაჟი მაინც და მაინც სანდრომ მოახდინოს, აქედან გამომდიანრე არ არის აღსრულების ინდაქტის კანონიერებაში დარღვევა და ეს სარჩელი არ დაკმაყოფილდება.
დასკვნა: რადგან ძირითადი სარჩელი დავაკმაყოფილეთ მეორე სარჩელი მასზეა მიბმული და მას ფაქტობრივად მნიშვნელობა არ აქვს. რადგან ფორმალურობა მოითხოვს პასუხის დაფიქსირებას მაშინ არ დავაკმაყოფილებდით აღსრულების ინდაქტზე სარჩლს.
კაზუსი N2 (შპს ს მიერ ატრაქციონების გაკეთება სადაც ბავშვს ჯაჭვი ჩამოუწყდა და მამამისმა მერიას ზიანის ანაზღაურება მოსთხოვა)
ეს კაზუსი ეხება სახელმწიფო პასუხისმგებლობის ნაწილს.
ჰიპოთეზა: შეიძლება მამას ჰქონდეს თბილისის მერიისგან ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება
ნორმის მოძიება: სზაკის მეთოთხმეტე თავი განსაზღვრავს სახელმწიფო პასუხისმგებლობის ნაწილს, სზაკის 208-ე მუხლის მესამე ნაწილის მიხედვით თუ კერძო პირი რაიმე საქმიანობას ახორციელებს სახელმწიფო ორგანოს ან მუნიციპალიტეტის ორგანოს მიერ დელეგირების ან დავალების საფუძველზე, ამ საქმიანობის განხორციელებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია სახელმწიფო ან მუნიციპალიტეტი.
სუბსუმცია: ამ ეტაპზე ვადგენთ კაზუსის მოცემულობის და 208-ე მუხლის მესამე ნაწილის შესაბამისობას. სზაკის 208-ე მუხლით რომ მოხდეს ზიანის ანაზღაურება ამისთვის საჭიროა სახეზე იყოს, მოცემული ელემენტები: სუბიექტი უნდა იყოს სახელმწიფო, მუნიციპალიტეტი ან უფლებამოსილება დელეგირებული პირი ამ შემთხვევაში უფლებამოსილება დელეგირებული პირი შპს გვყვავს ზუსტად ამიტომ ვიყენებთ 208-ეს მესამე ნაწილს, სახეზე უნდა იყოს სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების პროცესი- შპს ამ ატრაქსიონების აშენებისას მისთვის დაკისრებულ სამსახურებრივ მოვალეობას ასრულებდა და მისი მოვალეობა იყო ზუსტად უსაფრთხოების ზომებზე ზედამხედველობის განხორციელება, ბრალეული ქმედება უნდა გვქონდეს რაც გულისხმობს რომ სახეზე უნდა იყოს განზრახვა ან გაუფრთხილებლობა ამ შემთხვევაში გარემოებებიდან გამომდინარე განზრახვა არ ირკვევა ამიტომ გაუფრთხილებლობა გვაქვს, სამსახურებრივ მოვალეობას უნდა არღვევდეს სხვა პირის მიმართ - მოცემული ატრაქციონების მოწყობა უსაფრთხოების ნორმების დაცვით წარმოადგენდა საზოგადო ინტერესს რადგან ატრაქციონებით ბავშვები კავდებიან და თუ ეს ატრაქციონი არასათანადოდაა შესრულებული მაშინ მათი უფლებები ირღვევა. უნდა გვქონდეს ასევე მიზეზობრივი კავშირი დამდგარ ზიანს და ქმედებას შორის, შპსს სპეციალურად ჰქონდა დავალებული რომ ატრაქციონების მოწყობისას უნდა განეხორციელებინა ზედამხედველობა უსაფრთხოების ნორმებზე და ყველაფრის ხარისხიანად შესრულებაზე, ზიანი გამოიწვია ატრაქციონზე ჯაჭვის მოწყვეტამ სადაც არ ირკვევა რომ ჯაჭვი ბავშვის ან სხვა პირის ბრალით მოწყდა ესეგი თვითონ ჯაჭვის გაუმართაობის პრობლემა გვაქვს სახეზე რაც გამოწვეულია არასათანადო სამუშაოებით, აქედან გამომდინარე მიზეზობრივი კავშირიც გვაქვს.
დასკვნა: სზაკ-ის 208-ე მუხლის არსებობებისთვის ყველა ელემენტი გვაქვს სახეზე, სზაკის 208-ე მუხლის საფუძვლით მამამისს შეუძლია თბილისის მერიისგან ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა.
ფაქტობრივად მამამისმა შპსს ზემდგომ ორგანოს თბილისის მერიას საჩივრით მიმართა რომელიც რეალაქტის(ატრაქციონების მოწყობის) არასათანადო განხორციელებისკენ იყო მიმართული, საჩივრის განხილვისას დასაშვებობა ანუ ფორმალური ნაწილი დაცული იქნებოდა რადგან გასაჩივრების ვადა დაცულია, დაინტერესებული მხარეც გვყვავს ასევე ზემდგომ ორგანოშია გასაჩივრებული და ასევე შესაძლო დამდგარ ზიანზე იქნებოდა მითითება ხოლო დასაბუთებულობაზე კანონიერებაზე შემოწმებისას დადგინდებოდა რომ კანონიერება დარღვეული იყო მაგრამ რადგან მისი მოთხოვნა მხოლოდ ზიანის ანაზღაურება იყო და მოთხოვნის საფუძველი სზაკის 208-ე მუხლში ჩაშლილ, შპსს ბრალეული ქმედებაზე ზემოთ მოცემულ ჩემს მსჯელობაშივე ისახება, არ არის ცალკე კანონიერების შემოწმება საჭირო რადგან პირდაპირ ირკვევა რომ მოცემული ქმედება თბილისის მერიის მოთხოვნების და სამუშაო უსაფრთხოების ნორმების დაუცველად ჩატაატარა შპსმ და კანონიერი ვერც იქნება. ამიტომ პირდაპირ 208-ე მუხლის მიხედვით თბილისის მერის დაეკისრება ზიანის ანაზღაურება.