Document structure
View explanations
Referenced documents
Document Highlights
|
ფაქტორინგის შესახებ
|
მუხლი 1. კანონის მოქმედების სფერო
1. ეს კანონი განსაზღვრავს ფაქტორინგის ცნებასა და საგანს, ფაქტორინგის მხარეებს, მათ უფლებებსა და მოვალეობებს, ფაქტორინგის სახეებს, ფაქტორინგის განხორციელების პირობებსა და წესს. 2. ეს კანონი ვრცელდება ფაქტორინგზე, რომლის ერთ-ერთი მხარეა ამ კანონის მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტით განსაზღვრული რომელიმე სუბიექტი. მუხლი 2. ტერმინთა განმარტება ამ კანონის მიზნებისთვის მასში გამოყენებულ ტერმინებს აქვს შემდეგი მნიშვნელობა: ა) კომერციული ბანკი − „კომერციული ბანკების საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული კომერციული ბანკი; ბ) მიკრობანკი − „მიკრობანკების საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული მიკრობანკი; გ) მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია − „მიკროსაფინანსო ორგანიზაციების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია; დ) ბენეფიციარი მესაკუთრე − პირი, რომელიც კანონის ან გარიგების საფუძველზე იღებს ფულად ან სხვა სარგებელს და რომელსაც ამ სარგებლის სხვა პირისთვის გადაცემის ვალდებულება არ აკისრია, ხოლო თუ ბენეფიციარი მესაკუთრე არის არასამეწარმეო (არაკომერციული) მიზნებისთვის შექმნილი იურიდიული პირი ან მესაკუთრე იურიდიულ პირს არ ჰყავს მნიშვნელოვანი წილის მესაკუთრე პირი − მისი მმართველი ორგანოს წევრი; ე) მნიშვნელოვანი წილი − პირის ან ერთობლივად მოქმედ პარტნიორთა/აქციონერთა ჯგუფის პირდაპირ ან არაპირდაპირ მფლობელობაში არსებული საწარმოს განაღდებული კაპიტალის ან განცხადებული კაპიტალის ან/და ხმის უფლების მქონე წილის/აქციების 10 პროცენტზე მეტი წილი ან/და პირის ან ერთობლივად მოქმედ პარტნიორთა/აქციონერთა ჯგუფის მიერ საწარმოზე მნიშვნელოვანი გავლენის მოხდენის შესაძლებლობა ან/და კონტროლი, მიუხედავად კაპიტალში ან/და ხმის უფლების მქონე წილში/აქციებში წილის ოდენობისა; ვ) მნიშვნელოვანი გავლენა − საწარმოს ფინანსურ და საოპერაციო პოლიტიკასთან დაკავშირებული გადაწყვეტილებების მიღებაში მონაწილეობის უფლება, რომელიც არ არის ამ პოლიტიკის კონტროლი ან ერთობლივი კონტროლი; ზ) განცხადებული კაპიტალი − საწარმოს პარტნიორთა/აქციონერთა მიერ დათქმული და საწარმოს წესდებით გათვალისწინებული კაპიტალი; თ) განაღდებული კაპიტალი − განცხადებული კაპიტალის ფაქტობრივად შევსებული ნაწილი; ი) საკუთარი კაპიტალი − საწარმოს აქტივების ის ნაწილი, რომელიც რჩება ყველა ვალდებულების გამოკლების შემდეგ; კ) კონტროლი − საწარმოს ხმის უფლების მქონე წილის/აქციების 50 პროცენტის ან 50 პროცენტზე მეტის პირდაპირ ან არაპირდაპირ ფლობა ან/და საწარმოსთან დადებული ხელშეკრულების, მისი წესდების ან/და სხვა პარტნიორებთან/აქციონერებთან შეთანხმების საფუძველზე მიღებული საწარმოს საქმიანობის მართვის უფლებამოსილება, რომელიც მაკონტროლებელ პირს ანიჭებს ეკონომიკური სარგებლის მიღებისა და მის ოდენობაზე გავლენის მოხდენის შესაძლებლობას, მათ შორის, ადმინისტრატორების უმრავლესობის დანიშვნის ან გათავისუფლების უფლებამოსილებას; ლ) დებიტორული დავალიანება − ძირითადი ხელშეკრულების საფუძველზე საქონლის მიწოდების ან მომსახურების გაწევის (ამ კანონის მიზნებისთვის მომსახურების გაწევა არ მოიცავს შრომით-სამართლებრივ ურთიერთობებს), მათ შორის, ინტელექტუალურ საკუთრებასთან დაკავშირებული პროდუქტის ან/და მომსახურების მიწოდების, შედეგად წარმოშობილი ფულადი თანხის გადახდის მოთხოვნის ნებისმიერი არსებული მოკლევადიანი ვადამოუსვლელი უფლება, როგორც სრულად, ისე ნაწილობრივ, გარდა ჩეკის, თამასუქის, ფასიანი ქაღალდის, აკრედიტივის ან სადეპოზიტო ანგარიშიდან გამომდინარე გადახდის მოთხოვნის უფლებისა; მ) მოკლევადიანი ვადამოუსვლელი უფლება − დებიტორული დავალიანება, რომლის გადახდის ვადა მისი წარმოშობიდან 1 წელს არ აღემატება; ნ) მოთხოვნის დამთმობი მხარე − ამ კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული პირი, რომელიც ფაქტორინგის ხელშეკრულებისა და ძირითადი ხელშეკრულების მხარეა და ძირითადი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დებიტორულ დავალიანებას ფაქტორინგის ხელშეკრულების შესაბამისად ფაქტორს გადასცემს; ო) მოვალე − იურიდიული პირი, ინდივიდუალური მეწარმე ან სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნი, რომელიც იურიდიული პირი არ არის, რომელიც ძირითადი ხელშეკრულების მხარეა და რომლის მიმართაც არსებობს დებიტორული დავალიანება; პ) საგადასახადო ანგარიშფაქტურა − საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 180-ე მუხლით გათვალისწინებული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა, რომელიც ელექტრონული ფორმითაა გამოწერილი; ჟ) საჯარო რეესტრი − საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მმართველობის სფეროში მოქმედი საჯარო სამართლის იურიდიული პირი − საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო; რ) ფაქტორინგის რეესტრი − საჯარო რეესტრის მიერ „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად წარმოებული რეესტრი, რომელიც არის ფაქტორინგის მიზნებისთვის გამოყენებული საგადასახადო ანგარიშფაქტურის, ინვოისის, შესაბამისი ფაქტორის, მოთხოვნის დამთმობი მხარისა და მოვალის დასახელებების, ფაქტორინგის ხელშეკრულების მოქმედების ვადის, ფაქტორინგის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ანაზღაურების ოდენობისა და ამ ანაზღაურების გადახდის მდგომარეობის შესახებ მონაცემების ერთობლიობა; ს) ფაქტორი − ამ კანონის მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტით განსაზღვრული რომელიმე სუბიექტი, რომელიც ფაქტორინგის ხელშეკრულების მხარეა და რომელსაც მოთხოვნის დამთმობი მხარე დებიტორულ დავალიანებას გადასცემს; ტ) ფაქტორინგული კომპანია − შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების ან სააქციო საზოგადოების სამართლებრივი ფორმით დაფუძნებული და საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ რეგისტრირებული იურიდიული პირი, რომელიც ახორციელებს ამ კანონით გათვალისწინებულ საქმიანობას (გარდა საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ ლიცენზირებული კომერციული ბანკისა და მიკრობანკისა და რეგისტრირებული მიკროსაფინანსო ორგანიზაციისა, რომელთაც საქართველოს კანონმდებლობით აქვთ ფაქტორინგის განხორციელების უფლება); უ) ფაქტორინგული კომპანიის ადმინისტრატორი − ფაქტორინგული კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭოს წევრი, დირექტორატის წევრი ან/და სხვა პირი, რომელსაც პირდაპირ ან არაპირდაპირ აქვს ფაქტორინგული კომპანიის საქმიანობების დაგეგმვის, მართვის ან/და კონტროლის უფლებამოსილება და პასუხისმგებლობა. შესაბამისი პოზიციების ჩამონათვალს ამტკიცებს ფაქტორინგული კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭო; ფ) ფაქტორინგული პლატფორმა − შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების ან სააქციო საზოგადოების სამართლებრივი ფორმით დაფუძნებული და საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ რეგისტრირებული იურიდიული პირი, რომელიც ახორციელებს ამ კანონით გათვალისწინებულ საქმიანობას; ქ) ფაქტორინგული პლატფორმის ადმინისტრატორი − ფაქტორინგული პლატფორმის სამეთვალყურეო საბჭოს წევრი, დირექტორატის წევრი ან/და სხვა პირი, რომელსაც პირდაპირ ან არაპირდაპირ აქვს ფაქტორინგული პლატფორმის საქმიანობების დაგეგმვის, მართვის ან/და კონტროლის უფლებამოსილება და პასუხისმგებლობა. შესაბამისი პოზიციების ჩამონათვალს ამტკიცებს ფაქტორინგული პლატფორმის სამეთვალყურეო საბჭო; ღ) ფაქტორინგთან დაკავშირებული მომსახურება − მომსახურება, რომელიც ფაქტორინგიდან გამომდინარე ხორციელდება და მოიცავს ერთ-ერთ შემდეგ საქმიანობას: ღ.ა) დებიტორული დავალიანების ფარგლებში მოთხოვნის დამთმობი მხარის დაფინანსებას, მათ შორის, ავანსის გადახდას; ღ.ბ) დებიტორულ დავალიანებასთან დაკავშირებული ანგარიშების (აღრიცხვიანობის) წარმოებას; ღ.გ) დებიტორული დავალიანების ამოღებას; ღ.დ) ფაქტორინგის განსახორციელებლად აუცილებელ სხვა საქმიანობას; ყ) ძირითადი ხელშეკრულება − მოვალესა და მოთხოვნის დამთმობ მხარეს/კრედიტორს შორის დადებული ხელშეკრულება საქონლის მიწოდების ან მომსახურების გაწევის შესახებ, მათ შორის, ინტელექტუალურ საკუთრებასთან დაკავშირებული უფლების გადაცემის თაობაზე; შ) რეზიდენტი − საქართველოს საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული რეზიდენტი; ჩ) არარეზიდენტი − საქართველოს საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული არარეზიდენტი; ც) მოვალის მიმართ მოთხოვნის არსებობის დამადასტურებელი დოკუმენტი − საგადასახადო ანგარიშფაქტურა ან ინვოისი, რომელიც სათანადო ფორმითაა გამოწერილი და მოვალის მიმართ მოთხოვნის არსებობას ადასტურებს; ძ) დებიტორული დავალიანების გადაცემა − მოთხოვნის დამთმობი მხარის მიერ დებიტორული დავალიანების ფაქტორისთვის საკუთრებაში გადაცემა; წ) ინვოისი − ფინანსური დოკუმენტი, რომელიც ფორმდება საქონლის ან/და მომსახურების მყიდველსა და გამყიდველს შორის, ადასტურებს მყიდველის მიმართ დებიტორული დავალიანების არსებობას და რომელშიც აღრიცხულია სულ მცირე ინვოისის გამომწერისა და მიმღების დასახელებები, პირადი ნომრები ან/და საიდენტიფიკაციო ნომრები, გაყიდული საქონლის ან/და გაწეული მომსახურების დასახელება, ჩამონათვალი და რაოდენობა, ინვოისის გამოწერის თარიღი, ასანაზღაურებელი ფულადი თანხის ოდენობა და ვალუტა; ჭ) ურთიერთდამოკიდებული პირები − „კონკურენციის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული ურთიერთდამოკიდებული პირები. მუხლი 3. ფაქტორინგის ცნება 1. ფაქტორინგი არის გარიგება, რომელიც გულისხმობს ძირითადი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დებიტორული დავალიანების გადაცემას და რეგისტრირებულია ფაქტორინგის რეესტრში, რის შედეგადაც დებიტორული დავალიანებიდან გამომდინარე მოთხოვნაზე საკუთრების უფლება შესაბამის ფაქტორს გადაეცემა. 2. ფაქტორინგის მხარეები არიან მოთხოვნის დამთმობი მხარე და ფაქტორი. 3. ფაქტორინგის განხორციელებისა და ფაქტორინგთან დაკავშირებული მომსახურების გაწევის უფლება აქვთ მხოლოდ ამ კანონის მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტით განსაზღვრულ სუბიექტებს. მუხლი 4. ფაქტორინგის საგანი 1. ფაქტორინგის საგანი შეიძლება იყოს მხოლოდ დებიტორული დავალიანების გადაცემა. 2. დაუშვებელია, ფაქტორინგის საგანი იყოს იმ დებიტორული დავალიანების გადაცემა, რომელიც გამომდინარეობს პირადი ან საოჯახო მეურნეობის საჭიროებებისთვის საქონლის მიწოდებიდან ან მომსახურების გაწევიდან, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც საქონლით ვაჭრობა ან მომსახურების გაწევა მოთხოვნის დამთმობი მხარის სამეწარმეო საქმიანობის ნაწილია. 3. ფაქტორინგის მიზნებისთვის მოვალის მიმართ მოთხოვნის არსებობის დამადასტურებელი დოკუმენტია საგადასახადო ანგარიშფაქტურა. აღნიშნული წესიდან გამონაკლისი დადგენილია ამ მუხლის მე-4 პუნქტით. 4. თუ საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულ შემთხვევებში საგადასახადო ანგარიშფაქტურა არ გამოიწერება, მოვალის მიმართ მოთხოვნის არსებობის დამადასტურებელ დოკუმენტად ინვოისი ჩაითვლება. ინვოისის იდენტიფიცირება მარტივი უნდა იყოს, რისთვისაც მას უნდა ჰქონდეს ინვოისის გამომწერის მიერ მინიჭებული უნიკალური საიდენტიფიკაციო კოდი. მუხლი 5. ფაქტორინგის მხარეები 1. მოთხოვნის დამთმობი მხარე შეიძლება იყოს ნებისმიერი იურიდიული პირი, ინდივიდუალური მეწარმე ან სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნი, რომელიც იურიდიული პირი არ არის. 2. ფაქტორი შეიძლება იყოს: ა) კომერციული ბანკი; ბ) მიკრობანკი; გ) მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია; დ) ფაქტორინგული კომპანია. 3. ფაქტორინგის მხარეები ვალდებული არიან ფაქტორინგი ამ კანონის მოთხოვნების დაცვით განახორციელონ. მუხლი 6. ფაქტორინგული კომპანია 1. ფაქტორინგული კომპანია შეიძლება არსებობდეს „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების ან სააქციო საზოგადოების სამართლებრივი ფორმით. 2. ფაქტორინგული კომპანია ვალდებულია შექმნას სამეთვალყურეო საბჭო. ფაქტორინგული კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭოს მიმართ გამოყენებული უნდა იქნეს „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონით სააქციო საზოგადოების სამეთვალყურეო საბჭოსთვის დადგენილი წესები. 3. ფაქტორინგულ კომპანიაში წილობრივი მონაწილეობა ეკრძალებათ კომერციულ ბანკს, მიკრობანკს, მიკროსაფინანსო ორგანიზაციასა და მათ ურთიერთდამოკიდებულ პირებს. 4. არავის არ აქვს უფლება, გამოიყენოს ტერმინი „ფაქტორი“ ან „ფაქტორინგული კომპანია“ ან ამ ტერმინის შემცველი სხვა სიტყვათწყობა ამ კანონის შესაბამისად ფაქტორინგულ კომპანიად რეგისტრაციის გარეშე, ამავე კანონით დადგენილი წესით, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც აღნიშნული ტერმინის ან სიტყვათწყობის გამოყენება დადგენილია ან აღიარებულია კანონით ან საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებით ან როდესაც იმ კონტექსტიდან, რომელშიც გამოყენებულია ტერმინი „ფაქტორი“ ან „ფაქტორინგული კომპანია“, ჩანს, რომ შესაბამისი სუბიექტი არ ახორციელებს ამ კანონით გათვალისწინებულ საქმიანობას. 5. ამ კანონის მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტის „ა“−„გ“ ქვეპუნქტებით განსაზღვრული სუბიექტების გარდა, არავის არ აქვს უფლება, განახორციელოს ფაქტორინგი და ფაქტორინგთან დაკავშირებული მომსახურება საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ მისი ფაქტორინგულ კომპანიად რეგისტრაციის გარეშე. 6. ფაქტორინგული კომპანიის მიერ საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი ნორმების დარღვევის გამოვლენისას საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია გამოიყენოს შესაბამისი სანქცია თავის მიერ დადგენილი წესით. მუხლი 7. ფაქტორინგული კომპანიის საქმიანობა 1. ფაქტორინგულ კომპანიას უფლება აქვს, განახორციელოს მხოლოდ შემდეგი საქმიანობა: ა) ფაქტორინგი; ბ) ფაქტორინგთან დაკავშირებული მომსახურება. 2. ფაქტორინგულ კომპანიას ეკრძალება დეპოზიტების მიღება როგორც ფიზიკური პირებისგან, ისე იურიდიული პირებისგან. 3. ფაქტორინგულ კომპანიას ეკრძალება დაბრუნებადი ფულადი სახსრების მიღება როგორც ფიზიკური პირებისგან, ისე იურიდიული პირებისგან, გარდა თავად ფაქტორინგული კომპანიის პარტნიორებისა და ფინანსური ინსტიტუტებისა (მათ შორის, უცხო ქვეყნის ფინანსური ინსტიტუტისა). ამ პუნქტით გათვალისწინებული აკრძალვა არ ვრცელდება ფასიანი ქაღალდების საჯარო შეთავაზებასა და „ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული გათვითცნობიერებული (გამოცდილი) ინვესტორისთვის ფასიანი ქაღალდების კერძო შეთავაზებაზე, აგრეთვე საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ განსაზღვრულ შემთხვევებზე. 4. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ფაქტორინგულ კომპანიას ნორმატიული აქტით დაუდგინოს მომსახურების გაწევისას ფაქტორინგის მხარეებისთვის აუცილებელი ინფორმაციის მიწოდების წესი. 5. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ფაქტორინგულ კომპანიას კონკრეტული საქმიანობის განსახორციელებლად დამატებითი მოთხოვნები ან/და შეზღუდვები დაუდგინოს. მუხლი 8. ფაქტორინგული კომპანიის კაპიტალი 1. პირის ფაქტორინგულ კომპანიად რეგისტრაციისთვის მისი განაღდებული კაპიტალი უნდა შეადგენდეს სულ მცირე 300 000 (სამასი ათას) ლარს. ფაქტორინგული კომპანია ვალდებულია თავისი საქმიანობის მთელი პერიოდის განმავლობაში არ შეამციროს განაღდებული კაპიტალის მინიმალური ოდენობა. 2. ფაქტორინგული კომპანიის საკუთარი კაპიტალი უნდა შეადგენდეს სულ მცირე 300 000 (სამასი ათას) ლარს. 3. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ნორმატიული აქტით დაადგინოს ფაქტორინგული კომპანიის კაპიტალთან დაკავშირებული დამატებითი მოთხოვნები, მათ შორის, ფაქტორინგული კომპანიის საკუთარი კაპიტალის ფორმირების წესი. მუხლი 9. პირის ფაქტორინგულ კომპანიად რეგისტრაცია 1. პირი ვალდებულია დარეგისტრირდეს ფაქტორინგულ კომპანიად, თუ მას მოთხოვნის დათმობის შესახებ ხელშეკრულების საფუძველზე, დროის ნებისმიერ მონაკვეთში აქვს მოთხოვნის უფლება ერთდროულად სულ მცირე 5 დებიტორულ დავალიანებაზე. 2. პირს უფლება აქვს, განახორციელოს ფაქტორინგი მხოლოდ საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ მისი ფაქტორინგულ კომპანიად რეგისტრაციის შემდეგ. 3. ფაქტორინგული კომპანიის რეგისტრაციის, რეგისტრაციის გაუქმებისა და რეგულირების წესს ადგენს საქართველოს ეროვნული ბანკი. 4. საქართველოს ეროვნული ბანკი რეგისტრირებული ფაქტორინგული კომპანიების შესახებ ინფორმაციას თავის ოფიციალურ ვებგვერდზე აქვეყნებს. 5. ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული რეგისტრაციის ვალდებულება არ ვრცელდება საწარმოთა რეორგანიზაციასთან, შერწყმასთან ან/და დებიტორული დავალიანების „რეაბილიტაციისა და კრედიტორთა კოლექტიური დაკმაყოფილების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად გადაცემასთან დაკავშირებულ შემთხვევებზე. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია გარიგების სპეციფიკისა და შინაარსის გათვალისწინებით დაადგინოს ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული რეგისტრაციის ვალდებულებიდან გამონაკლისი შემთხვევები. მუხლი 10. შესაფერისობის კრიტერიუმები 1. პირს ეკრძალება, იყოს ფაქტორინგული კომპანიის ადმინისტრატორი, თუ: ა) იგი მონაწილეობდა ოპერაციაში, რომელმაც ფინანსურ ინსტიტუტს მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენა, შელახა ფინანსური ინსტიტუტის დეპოზიტართა ან სხვა კრედიტორთა უფლებები ან გამოიწვია მათი გადახდისუუნარობა ან გაკოტრება; ბ) იგი იყო ფინანსური ინსტიტუტის ადმინისტრატორი და მისი საქმიანობის შედეგად აღნიშნული ფინანსური ინსტიტუტი გადახდისუუნარო გახდა; გ) მან არ შეასრულა ფინანსური ვალდებულება რომელიმე ფინანსური ინსტიტუტის მიმართ; დ) იგი ნასამართლევია მძიმე ან განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულისთვის, ტერორიზმის დაფინანსებისთვის ან/და უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციისთვის ან სხვა ეკონომიკური დანაშაულისთვის; ე) მას არ აქვს სათანადო განათლება ან/და გამოცდილება. 2. ფაქტორინგული კომპანიის ადმინისტრატორს ეკრძალება იმ საკითხზე გადაწყვეტილების მიღებაში მონაწილეობა, რომლის მიმართაც მას პირადი ინტერესი აქვს. 3. ფაქტორინგული კომპანიის დირექტორი (დირექტორთა საბჭოს წევრი) არ შეიძლება იმავდროულად იყოს რომელიმე ფინანსური ინსტიტუტის პარტნიორი (აქციონერი), სამეთვალყურეო საბჭოს წევრი ან/და დირექტორთა საბჭოს წევრი. 4. პირს ეკრძალება, იყოს ფაქტორინგული კომპანიის მნიშვნელოვანი წილის მფლობელი ან ბენეფიციარი მესაკუთრე, თუ იგი ნასამართლევია მძიმე ან განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულისთვის, ტერორიზმის დაფინანსებისთვის ან/და უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციისთვის ან სხვა ეკონომიკური დანაშაულისთვის. 5. პირს ეკრძალება, იყოს ფაქტორინგული კომპანიის ადმინისტრატორი, მნიშვნელოვანი წილის მფლობელი ან ბენეფიციარი მესაკუთრე, თუ საქართველოს ეროვნულ ბანკს აქვს ინფორმაცია, რომ იგი უკანონო საქმიანობას ან/და არაჯანსაღ ან/და საფრთხის შემცველ სამეწარმეო პრაქტიკას ახორციელებს. 6. ფაქტორინგული კომპანია ვალდებულია ადმინისტრატორის დანიშვნამდე საქართველოს ეროვნულ ბანკს წარუდგინოს განაცხადი ამ მუხლის პირველი პუნქტით დადგენილ მოთხოვნებთან შესაბამისობის თაობაზე. 7. პირი, რომელიც აპირებს შეიძინოს ფაქტორინგული კომპანიის მნიშვნელოვანი წილი იმ ოდენობით, რომ ამ ფაქტორინგული კომპანიის კაპიტალში ან/და ხმის უფლების მქონე აქციებში მისი ან მისი ბენეფიციარი მესაკუთრის (ბენეფიციარი მესაკუთრეების) პირდაპირი ან არაპირდაპირი მონაწილეობა 10 პროცენტს ან 50 პროცენტს გადააჭარბებს, ვალდებულია საქართველოს ეროვნულ ბანკს წარუდგინოს განაცხადი და დოკუმენტაცია ამ მუხლის მე-4 პუნქტით დადგენილ მოთხოვნასთან შესაბამისობის თაობაზე, აგრეთვე წილის შეძენისთვის საჭირო თანხის წარმომავლობის შესახებ ინფორმაცია. 8. საქართველოს ეროვნული ბანკი ამ მუხლის მე-6 და მე-7 პუნქტებით გათვალისწინებულ განაცხადს განიხილავს მისი წარდგენიდან 30 კალენდარული დღის ვადაში და დაინტერესებულ პირს შესაბამისი ოპერაციის განხორციელებაზე თანხმობას აძლევს ან დასაბუთებულ უარს ეუბნება. 9. ფაქტორინგული კომპანიის მნიშვნელოვანი წილის შეძენის თაობაზე გარიგება ბათილია, თუ დაინტერესებულმა პირმა საქართველოს ეროვნულ ბანკს განაცხადი არ წარუდგინა ან საქართველოს ეროვნული ბანკისგან დასაბუთებული უარი მიიღო, მაგრამ მაინც შეიძინა ფაქტორინგული კომპანიის მნიშვნელოვანი წილი. 10. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ნორმატიული აქტით დაადგინოს ფაქტორინგული კომპანიის ადმინისტრატორის, ფაქტორინგული პლატფორმის ადმინისტრატორისა და მნიშვნელოვანი წილის მფლობელების შესაფერისობის დამატებითი კრიტერიუმები და შეფასების წესი. მუხლი 11. ფაქტორინგული კომპანიის საქმიანობის ზედამხედველობა და რეგულირება ფაქტორინგული კომპანიის საქმიანობას ზედამხედველობას უწევს და არეგულირებს საქართველოს ეროვნული ბანკი „საქართველოს ეროვნული ბანკის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონით, ამ კანონითა და სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებით განსაზღვრული უფლებამოსილების ფარგლებში. მუხლი 12. ფაქტორინგის ხელშეკრულების რეგისტრაცია 1. მხოლოდ ფაქტორს აქვს უფლება, მიმართოს საჯარო რეესტრს ფაქტორინგის რეესტრში ფაქტორინგის დასარეგისტრირებლად. 2. დებიტორული დავალიანებიდან გამომდინარე მოთხოვნის უფლებაზე საკუთრების უფლება ძალაშია მისი ფაქტორინგის რეესტრში რეგისტრაციის მომენტიდან. 3. ფაქტორინგის რეესტრში რეგისტრაციასთან დაკავშირებული საკითხები წესრიგდება „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონითა და საქართველოს იუსტიციის მინისტრის ნორმატიული აქტით. 4. წერილობითი შეთანხმება ბათილია, თუ ამ შეთანხმების შედეგად მყიდველის საკუთრებაში გადადის ის დებიტორული დავალიანება, რომელზეც ფაქტორინგის რეესტრში ფაქტორის საკუთრების უფლებაა რეგისტრირებული. მუხლი 13. ფაქტორინგის სახეები 1. ფაქტორინგი შეიძლება გაფორმდეს რეგრესის უფლებით ან რეგრესის უფლების გარეშე. 2. ერთი და იმავე დებიტორული დავალიანების სხვადასხვა ნაწილზე შეიძლება სხვადასხვა ფაქტორის საკუთრების უფლება დარეგისტრირდეს. 3. ფაქტორინგი შეიძლება მოიცავდეს: ა) ერთფაქტორიან სისტემას, სადაც ფაქტორი მხოლოდ საქართველოს რეზიდენტი ფაქტორია; ბ) ორფაქტორიან სისტემას, სადაც ფაქტორინგის მხარეები არიან საქართველოს რეზიდენტი ფაქტორი და საქართველოს არარეზიდენტი ფაქტორი. 4. ფაქტორინგის ერთ-ერთი სახეა რევერსიული ფაქტორინგი. მუხლი 14. ფაქტორინგი რეგრესის უფლების გარეშე რეგრესის უფლების გარეშე გაფორმებული ფაქტორინგის ფარგლებში ფაქტორს არ აქვს მოთხოვნის უფლება მოთხოვნის დამთმობი მხარის მიმართ, თუ მოვალემ არ დაფარა შესაბამისი კრედიტორული დავალიანება. მუხლი 15. ფაქტორინგი რეგრესის უფლებით 1. რეგრესის უფლებით გაფორმებული ფაქტორინგის ფარგლებში ფაქტორს აქვს რეგრესის უფლება მოთხოვნის დამთმობი მხარის მიმართ, თუ მოვალემ არ დაფარა შესაბამისი კრედიტორული დავალიანება. ამ შემთხვევაში ფაქტორს უფლება აქვს, გადაცემული მოთხოვნის დაკმაყოფილება მოვალეს ან მოთხოვნის დამთმობ მხარეს მოსთხოვოს. მოთხოვნის დამთმობ მხარეს უფლება აქვს, უარი თქვას ფაქტორის დაკმაყოფილებაზე მანამ, სანამ ფაქტორი მოვალის მიმართ იძულებით აღსრულებას არ შეეცდება. 2. მოთხოვნის დამთმობი მხარის მიმართ რეგრესის უფლების გამოყენების შემდეგ ფაქტორი ვალდებულია დებიტორული დავალიანება მოთხოვნის დამთმობ მხარეს დაუბრუნოს, თუ ფაქტორი და მოთხოვნის დამთმობი მხარე სხვაგვარად არ შეთანხმებულან. მუხლი 16. ფაქტორინგის სახის დადგენა თუ შეუძლებელია იმის დადგენა, ფაქტორინგი მხარეთა შორის რეგრესის უფლებით გაფორმდა თუ რეგრესის უფლების გარეშე, ფაქტორინგი რეგრესის უფლების გარეშე გაფორმებულად მიიჩნევა. მუხლი 17. რევერსიული ფაქტორინგი 1. რევერსიული ფაქტორინგი არის ფაქტორინგის ერთ-ერთი სახე, რომლის ინიციატორია მოვალე. რევერსიული ფაქტორინგის განსახორციელებლად კრედიტორის წინასწარი წერილობითი თანხმობაა საჭირო. 2. რევერსიული ფაქტორინგის განხორციელების შედეგად ფაქტორს წარმოეშობა დებიტორული დავალიანების დაფარვის ვალდებულება მოვალის კრედიტორის მიმართ. ფაქტორი დებიტორულ დავალიანებას მოვალესა და კრედიტორს შორის დადებული წერილობითი გარიგებით განსაზღვრულ ვადაში ან ამ ვადის დადგომამდე ფარავს. 3. ამ კანონის დებულებები, რომლებიც ფაქტორინგს ეხება, ვრცელდება აგრეთვე რევერსიულ ფაქტორინგზე, თუ ეს დებულებები არ ეწინააღმდეგება რევერსიული ფაქტორინგის არსს. მუხლი 18. ფაქტორინგის განხორციელების ფორმა და ფარგლები 1. ფაქტორინგი შეიძლება განხორციელდეს მხოლოდ წერილობითი ხელშეკრულების (მათ შორის, ელექტრონული ფორმით დადებული ხელშეკრულების) საფუძველზე. ელექტრონული ფორმით დადებული ხელშეკრულება გულისხმობს „ელექტრონული დოკუმენტისა და ელექტრონული სანდო მომსახურების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ელექტრონულ დოკუმენტს. 2. დაუშვებელია, ფაქტორინგი კრედიტის ან სესხის ხელშეკრულებად იქნეს მიჩნეული, გარდა საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული შემთხვევებისა. მუხლი 19. ფაქტორინგის განხორციელების პირობები 1. ფაქტორინგის ხელშეკრულებაში (მათ შორის, ფაქტორინგის ხელშეკრულების მხარეთა მიერ წერილობით (მათ შორის, ელექტრონულად) გაფორმებულ/შეთანხმებულ დამატებით პირობებსა და ამ ხელშეკრულების დანართებში, რომლებიც მისი შემადგენელი და განუყოფელი ნაწილია) მითითებული უნდა იყოს: ა) ფაქტორინგის მხარეების შესახებ ინფორმაცია, მათ შორის, შესაბამისი სუბიექტების დასახელებები, საიდენტიფიკაციო ნომრები, იურიდიული მისამართები, აგრეთვე წარმომადგენლობის უფლებამოსილების მქონე პირების თაობაზე ინფორმაცია; ბ) ფაქტორინგის სახე; გ) იმ დებიტორული დავალიანების სამართლებრივი საფუძვლები და მასთან დაკავშირებული სხვა ინფორმაცია, რომელიც ფაქტორინგის ხელშეკრულების საგანია, მათ შორის, გადაცემული დებიტორული დავალიანების მოცულობა, მისი გამოთვლისა და ამ დავალიანების უფლებამოსილი მხარის მიმართ გადახდის წესი და პირობები; დ) ფაქტორის კუთვნილი სარგებლის თანხა, მისი გამოთვლისა და გადახდის წესი; ე) ძირითადი ხელშეკრულებისა და ფაქტორინგის ხელშეკრულების დადების თარიღები, აგრეთვე ფაქტორინგის ხელშეკრულების მოქმედების ვადა; ვ) ფაქტორინგის ხელშეკრულების თითოეული მხარისა და მისი უფლებამოსილი წარმომადგენლის ხელმოწერა; ზ) მოთხოვნის უზრუნველყოფის შემთხვევაში − უზრუნველყოფის თითოეული საგნის შესახებ ინფორმაცია. 2. ფაქტორინგის ხელშეკრულებას დანართის სახით, წერილობით (მათ შორის, ელექტრონულად) უნდა დაერთოს სულ მცირე შემდეგი დოკუმენტები/ინფორმაცია: ა) ძირითადი ხელშეკრულება; ბ) მოვალის მიმართ მოთხოვნის არსებობის დამადასტურებელი დოკუმენტი; გ) მოვალის მიმართ მოთხოვნის არსებობის დამადასტურებელი დოკუმენტით გათვალისწინებული თანხის შესახებ ინფორმაცია; დ) მოვალის მიმართ მოთხოვნის არსებობის დამადასტურებელი დოკუმენტით გათვალისწინებული გადახდის თარიღის შესახებ ინფორმაცია; ე) რევერსიული ფაქტორინგის შემთხვევაში − აგრეთვე კრედიტორის წერილობითი თანხმობა. 3. ფაქტორინგის რეესტრში ფაქტორინგის რეგისტრაციის თარიღად ითვლება დებიტორული დავალიანების გაყიდვის თარიღი. მუხლი 20. ფაქტორინგის ხელშეკრულების ბათილობა 1. დაუშვებელია, ერთი და იგივე დებიტორული დავალიანება რამდენიმე ფაქტორს გადაეცეს, გარდა ამ კანონის მე-13 მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევისა. 2. ფაქტორინგის საფუძველზე გადაცემულ დებიტორულ დავალიანებასთან დაკავშირებით მოთხოვნის დამთმობი მხარის მიერ მისი გადაცემის შემდეგ დადებული ნებისმიერი ფაქტორინგის ხელშეკრულება ბათილია. მუხლი 21. ფაქტორინგული პლატფორმა 1. ფაქტორინგული პლატფორმა არის ელექტრონული პლატფორმა, რომლის ძირითადი საქმიანობაა ფაქტორინგული გარიგებების საბირჟო მომსახურებით უზრუნველყოფა, მათ შორის, ფაქტორინგული გარიგებების ავტომატიზება, ფაქტორინგისა და მისგან გამომდინარე, მხარეთა შორის შეთანხმების გაფორმებასთან დაკავშირებული სხვა ქმედებების ელექტრონულად განხორციელება. 2. ამ მუხლის პირველი პუნქტის მიზნებისთვის ფაქტორინგული გარიგებების საბირჟო მომსახურებით უზრუნველყოფა გულისხმობს მოთხოვნის დამთმობი მხარის, ხოლო რევერსიული ფაქტორინგის შემთხვევაში − მოვალის მიერ დებიტორული დავალიანების ფაქტორინგის პლატფორმაზე განთავსებას ფაქტორინგულ პლატფორმაში მონაწილე ფაქტორებისგან დაფინანსების მისაღებად და არ გულისხმობს ფაქტორის მიერ მოთხოვნის დამთმობი მხარისთვის, ხოლო რევერსიული ფაქტორინგის შემთხვევაში − მოვალისთვის მომსახურების იმ ელექტრონული არხით გაწევას, რომლის ოპერირებასაც ეს ფაქტორი ინდივიდუალურად ახორციელებს. 3. ფაქტორინგულ პლატფორმას უნდა ჰქონდეს ისეთი წესები და პროცედურები, რომლებითაც იგი უზრუნველყოფს ფაქტორინგული გარიგებების აღრიცხვის სისტემის მთლიანობასა და უსაფრთხოებას, მათ შორის, ფაქტორინგის აღრიცხვასთან, შენახვასა და ანგარიშსწორებასთან დაკავშირებული რისკების შემცირებას. 4. ფაქტორინგულ პლატფორმას უნდა ჰქონდეს მის სისტემაში მონაწილეობის საჯაროდ გამჟღავნებული, გამჭვირვალე, ობიექტური და არადისკრიმინაციული კრიტერიუმები, რომლებიც უზრუნველყოფს ფაქტორინგული პლატფორმის ღია და სამართლიან ხელმისაწვდომობას მასში მონაწილეობის მსურველი იურიდიული პირებისთვის. 5. ფაქტორინგულ პლატფორმას უნდა ჰქონდეს ისეთი მართვისა და კონტროლის სისტემები და ტექნიკური ინფრასტრუქტურა, რომლებითაც იგი უზრუნველყოფს მის საქმიანობასა და ოპერაციებთან დაკავშირებული შიდა და გარე გარემოებებით განპირობებული რისკების მონიტორინგს, იდენტიფიცირებასა და მართვას და ამ რისკებით გამოწვეული ზიანის მინიმუმამდე შემცირებას. 6. ფაქტორინგული პლატფორმა ვალდებულია თავისი საქმიანობის ყოველ ეტაპზე ჰქონდეს კაპიტალის მინიმალური ოდენობა. ფაქტორინგული პლატფორმის კაპიტალის მინიმალური ოდენობა და ამ კაპიტალთან დაკავშირებული დამატებითი მოთხოვნები, მათ შორის, ფაქტორინგული პლატფორმის საკუთარი კაპიტალის ფორმირების წესი, დგინდება საქართველოს ეროვნული ბანკის ნორმატიული აქტით. 7. დაუშვებელია, ფაქტორინგული პლატფორმის მფლობელი იმავდროულად იყოს ფაქტორი. 8. არავის არ აქვს უფლება, ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული საქმიანობა საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ მისი ფაქტორინგულ პლატფორმად რეგისტრაციის გარეშე განახორციელოს. 9. ფაქტორინგული პლატფორმის რეგისტრაციის, რეგისტრაციის გაუქმებისა და რეგულირების წესი დგინდება, აგრეთვე ფაქტორინგული პლატფორმის ადმინისტრატორის შესაფერისობის კრიტერიუმები განისაზღვრება საქართველოს ეროვნული ბანკის ნორმატიული აქტით. მუხლი 22. ფაქტორინგთან დაკავშირებული დოკუმენტაცია ფაქტორინგის საფუძველზე მოთხოვნის დამთმობი მხარის ან მოვალის მიერ თითოეული დებიტორული დავალიანების ფაქტორისთვის გადაცემისას მოთხოვნის დამთმობი მხარე ან/და მოვალე ფაქტორს მის მიერ მოთხოვნის შემთხვევაში აწვდის ფაქტორინგთან დაკავშირებულ დოკუმენტაციას, კერძოდ: ა) დებიტორული დავალიანების არსებობის დამადასტურებელ დოკუმენტებს; ბ) მოვალის მიმართ, ხოლო რევერსიული ფაქტორინგის შემთხვევაში − კრედიტორის მიმართ დებიტორული დავალიანების ფაქტორისთვის გადაცემის შესახებ წერილობით (მათ შორის, ელექტრონულად) გაგზავნილი შეტყობინების ასლს. მუხლი 23. შეტყობინება დებიტორული დავალიანების ფაქტორისთვის გადაცემის შესახებ 1. ფაქტორის მიერ შეძენილ, საგადასახადო ანგარიშფაქტურით ან ინვოისით გათვალისწინებულ დებიტორულ დავალიანებას იმავე ანგარიშფაქტურით ან ინვოისით განსაზღვრული მოვალე იხდის. მოთხოვნის დამთმობი მხარე ვალდებულია დებიტორული დავალიანების ფაქტორისთვის გადაცემიდან არაუგვიანეს მომდევნო სამუშაო დღისა მოვალეს წერილობით (მათ შორის, ელექტრონულად) შეატყობინოს ამის შესახებ და მიაწოდოს აღნიშნული დებიტორული დავალიანების გადახდისთვის საჭირო ინფორმაცია, მათ შორის, მოვალის მიმართ მოთხოვნის არსებობის დამადასტურებელი საგადასახადო ანგარიშფაქტურა ან ინვოისი, ფაქტორისთვის გადაცემული დებიტორული დავალიანების მოცულობის შესახებ ინფორმაცია, მისი გადახდის პირობები და საგადასახადო ანგარიშფაქტურიდან ან ინვოისიდან გამომდინარე დებიტორული დავალიანების მესაკუთრე ფაქტორის საბანკო რეკვიზიტები. 2. დებიტორული დავალიანების ფაქტორისთვის გადაცემის შესახებ წერილობითი შეტყობინება მოვალისთვის ჩაბარებულად ითვლება ფაქტორინგის ხელშეკრულების ფაქტორინგის რეესტრში რეგისტრაციიდან მომდევნო სამუშაო დღეს. 3. ფაქტორი ვალდებულია მოვალის მიერ ფაქტორის მიმართ არსებული დებიტორული დავალიანების სრულად დაფარვისთანავე, არაუგვიანეს მომდევნო სამუშაო დღისა ფაქტორინგის რეესტრში დაარეგისტრიროს შესაბამისი საგადასახადო ანგარიშფაქტურიდან ან ინვოისიდან გამომდინარე დებიტორულ დავალიანებაზე საკუთრების უფლების შეწყვეტა. მუხლი 24. ფაქტორინგთან დაკავშირებული დებიტორული დავალიანების დაფარვა 1. ამ კანონის 23-ე მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული შეტყობინების მიღების შემდეგ მოვალე ვალდებულია ფაქტორს აუნაზღაუროს მისთვის გადაცემული დებიტორული დავალიანება შესაბამისი ოდენობით, ძირითადი ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადაში. 2. მოვალის მიერ დებიტორული დავალიანების თანხის მოთხოვნის დამთმობი მხარისთვის გადახდა არ აუქმებს მოვალის მიერ დებიტორული დავალიანების თანხის ფაქტორისთვის გადახდის ვალდებულებას, თუ ამ დავალიანების შედეგად წარმოშობილი მოთხოვნის უფლების გადაცემის შესახებ შეტყობინება მოვალეს აღნიშნული დავალიანების თანხის გადახდამდე ჩაჰბარდა. მუხლი 25. ფაქტორის მიერ ფაქტორინგთან დაკავშირებული, ვადამოსული დებიტორული დავალიანების ამოღება ფაქტორი ფაქტორინგთან დაკავშირებული, ვადამოსული დებიტორული დავალიანების ამოღების შემთხვევაში საკუთარი სახელით მოქმედებს. მუხლი 26. აუდიტი, აღრიცხვა და ანგარიშგება 1. ფაქტორინგული კომპანია და ფაქტორინგული პლატფორმა ვალდებული არიან: ა) აწარმოონ გამჭვირვალე ფინანსური ანგარიშგება და საგადასახადო ანგარიშგება და დაიცვან საჯაროობის პრინციპი; ბ) შეიმუშაონ და განახორციელონ შიდა კონტროლის სისტემა და პროცედურები, მათ შორის, ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის მარეგულირებელი საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული შესაბამისობის კონტროლის სისტემა; გ) ფინანსური ანგარიშგების აუდიტის ჩასატარებლად ყოველწლიურად მოიწვიონ აუდიტორი საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად; დ) პასუხისმგებელი იყვნენ ანგარიშგების უტყუარობისთვის, აგრეთვე ანგარიშგებისა და ინფორმაციის სრულად წარდგენისთვის; ე) საქართველოს ეროვნულ ბანკს წარუდგინონ ფინანსური ანგარიშგება. ფაქტორინგული კომპანიისა და ფაქტორინგული პლატფორმის მიერ წარსადგენი ფინანსური ანგარიშგების ფორმა, აგრეთვე მისი წარდგენის ვადა და წესი განისაზღვრება საქართველოს ეროვნული ბანკის ნორმატიული აქტით; ვ) საქართველოს ეროვნულ ბანკს წარუდგინონ ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის მარეგულირებელი საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული ანგარიშგება შესაბამისი ფორმატით, დადგენილ ვადებში. 2. თუ ფაქტორინგული კომპანია ან ფაქტორინგული პლატფორმა ამ მუხლით გათვალისწინებულ ანგარიშგებას ზედიზედ ორჯერ არ წარუდგენს საქართველოს ეროვნულ ბანკს მის მიერ და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი ფორმითა და პერიოდულობით, საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია აღნიშნულ ფაქტორინგულ კომპანიას ან ფაქტორინგულ პლატფორმას გაუუქმოს რეგისტრაცია. 3. ფაქტორინგული კომპანია და ფაქტორინგული პლატფორმა ვალდებული არიან 6 წლის განმავლობაში შეინახონ შემდეგი დოკუმენტაცია: ა) საბუღალტრო წიგნები, საინვენტარიზაციო აღწერილობა, ბალანსი, აგრეთვე მათთან დაკავშირებული ინსტრუქციები და სხვა ორგანიზაციული დოკუმენტები; ბ) საბუღალტრო წიგნებში არსებული ჩანაწერების დამადასტურებელი ბუღალტრული დოკუმენტები. მუხლი 27. მოთხოვნის დამთმობი მხარის პასუხისმგებლობა 1. მოთხოვნის დამთმობი მხარე პასუხისმგებელია ფაქტორინგის საფუძველზე ფაქტორისთვის გადაცემული დებიტორული დავალიანების სიზუსტისა და ნამდვილობისთვის, მათ შორის, დებიტორული დავალიანების ფაქტორისთვის გადაცემის მომენტისთვის აღნიშნული დავალიანების მოცულობის სიზუსტისთვის, იმ ურთიერთგაქვითვის შეთანხმების გათვალისწინებით, რომელიც შეიძლება მოთხოვნის დამთმობ მხარესა და მოვალეს შორის არსებობდეს. 2. თუ მოთხოვნის დამთმობი მხარის მიერ ფაქტორისთვის გადაცემული დებიტორული დავალიანება სადავო გახდა (მათ შორის, თუ ძირითადი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ნივთი ნაკლის მქონეა), მოთხოვნის დამთმობი მხარე ვალდებულია ფაქტორის მიმართ დებიტორული დავალიანება დაფაროს ფაქტორინგის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ოდენობით, იმავე ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადაში. ეს წესი მოქმედებს იმ შემთხვევაშიც, თუ მხარეები შეთანხმებული იყვნენ ფაქტორინგზე რეგრესის უფლების გარეშე. მუხლი 28. ურთიერთგაქვითვის შეთანხმება 1. იმ შემთხვევაში, თუ არსებობს ურთიერთგაქვითვის შეთანხმება, რომელიც ითვალისწინებს უშუალოდ იმ დებიტორული დავალიანების ურთიერთგაქვითვას, რომელიც ფაქტორს გადაეცემა, მოვალეს უფლება აქვს, აღნიშნული ურთიერთგაქვითვის უფლება გამოიყენოს ფაქტორის მიმართაც. 2. მოვალეს უფლება აქვს, ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული ურთიერთგაქვითვის უფლება გამოიყენოს მხოლოდ იმ დებიტორული დავალიანების მიმართ, რომელიც ურთიერთგაქვითვის შეთანხმებით უშუალოდ არის გათვალისწინებული, და მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ აღნიშნული ურთიერთგაქვითვის უფლება ძალაში იყო ამ კანონის 23-ე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად დებიტორული დავალიანების ფაქტორისთვის გადაცემის შესახებ წერილობითი შეტყობინების მოვალისთვის ჩაბარების მომენტში. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 442-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებულ შემთხვევაში ურთიერთგაქვითვა შესაძლებელია მხოლოდ ფაქტორის თანხმობით. მუხლი 29. დებიტორულ დავალიანებასთან დაკავშირებული უფლებების გადასვლა 1. დებიტორული დავალიანების ფაქტორისთვის გადაცემისას მასზე გადადის ამ დავალიანების უზრუნველყოფის საშუალებები და შესაბამის მოთხოვნასთან დაკავშირებული სხვა უფლებები. 2. მოვალეს უფლება აქვს, ფაქტორს წარუდგინოს ყველა შესაგებელი, რომლებიც მას ჰქონდა მოთხოვნის დამთმობი მხარის მიმართ დებიტორული დავალიანების ფაქტორისთვის გადაცემის შესახებ შეტყობინების მიღებისას. 3. ამ მუხლის პირველი პუნქტით დადგენილი წესი მოქმედებს იმ შემთხვევაშიც, თუ ძირითადი ხელშეკრულების მხარეები სხვაგვარად შეთანხმდნენ. მუხლი 30. დებიტორული დავალიანების ფაქტორისთვის გადაცემის უფლების შეზღუდვის დაუშვებლობა დაუშვებელია, მოვალემ ან მოგირავნემ შეზღუდოს კრედიტორის მიერ დებიტორული დავალიანების ფაქტორისთვის გადაცემის უფლება. ასევე დაუშვებელია, მოვალემ კრედიტორს დებიტორული დავალიანების ფაქტორისთვის გადასაცემად დამატებითი პირობა დაუწესოს. ასეთი შეზღუდვის ან/და დამატებითი პირობის არსებობა იმთავითვე ბათილია. მუხლი 31. ფაქტორის მიერ დებიტორული დავალიანების სხვა ფაქტორისთვის გადაცემა თუ ფაქტორინგის ხელშეკრულებით სხვაგვარად არ არის განსაზღვრული, ფაქტორის მიერ დებიტორული დავალიანების სხვა ფაქტორისთვის გადაცემა დასაშვებია ამ კანონის დებულებების დაცვის პირობით. მუხლი 32. დარღვევები და სანქციები 1. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ფაქტორინგული კომპანიის/ფაქტორინგული პლატფორმის ან/და ფაქტორინგული კომპანიის ადმინისტრატორის/ფაქტორინგული პლატფორმის ადმინისტრატორის მიმართ გამოიყენოს ამ მუხლის მე-2 პუნქტით განსაზღვრული სანქციები, თუ ფაქტორინგულმა კომპანიამ/ფაქტორინგულმა პლატფორმამ ან/და ფაქტორინგული კომპანიის ადმინისტრატორმა/ფაქტორინგული პლატფორმის ადმინისტრატორმა: ა) დაარღვია ამ კანონის რომელიმე დებულება ან საქართველოს ეროვნული ბანკის ნებისმიერი დებულება, წესი, დადგენილება, მოთხოვნა ან წერილობითი მითითება ან საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი შეზღუდვა; ბ) დაარღვია ნებისმიერი პირობა ან შეზღუდვა, რომელიც თან ახლავს ფაქტორინგული კომპანიის/ფაქტორინგული პლატფორმის რეგისტრაციას ან დართული აქვს საქართველოს ეროვნული ბანკის შესაბამის დებულებას; გ) დაარღვია ანგარიშგების წარდგენის ვადა ან/და არასწორი ანგარიშგება ან/და სხვა არაზუსტი ინფორმაცია წარადგინა; დ) დაარღვია ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის მარეგულირებელი საქართველოს კანონმდებლობითა და საქართველოს ეროვნული ბანკის სამართლებრივი აქტებით დადგენილი მოთხოვნები; ე) დაარღვია საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი, ფაქტორინგის განხორციელებასთან დაკავშირებული მოთხოვნები; ვ) განახორციელა არაჯანსაღი ან საფრთხის შემცველი/შემქმნელი სამეწარმეო პრაქტიკა ან ასეთ პრაქტიკას ახორციელებს. 2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული დარღვევის გამოვლენისას საქართველოს ეროვნულ ბანკს უფლება აქვს, დარღვევის პროპორციულად და თანამიმდევრულად, ხოლო დარღვევისა და არსებული ან შესაძლო რისკის სერიოზულობიდან გამომდინარე − არათანამიმდევრულად, ფაქტორინგული კომპანიის/ფაქტორინგული პლატფორმის ან/და ფაქტორინგული კომპანიის ადმინისტრატორის/ფაქტორინგული პლატფორმის ადმინისტრატორის მიმართ გამოიყენოს შემდეგი სანქციები: ა) ფაქტორინგულ კომპანიას/ფაქტორინგულ პლატფორმას ან/და ფაქტორინგული კომპანიის ადმინისტრატორს/ფაქტორინგული პლატფორმის ადმინისტრატორს გაუგზავნოს წერილობითი გაფრთხილება; ბ) დააწესოს სპეციალური ღონისძიებები ან გამოსცეს ინსტრუქცია/მითითება იმ მოთხოვნით, რომ ფაქტორინგულმა კომპანიამ/ ფაქტორინგულმა პლატფორმამ შეწყვიტოს და აღარ დაუშვას დარღვევა და საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ განსაზღვრულ ვადაში მიიღოს დარღვევის აღმოსაფხვრელად აუცილებელი ზომები; გ) ფაქტორინგულ კომპანიას/ფაქტორინგულ პლატფორმას ან/და ფაქტორინგული კომპანიის ადმინისტრატორს/ფაქტორინგული პლატფორმის ადმინისტრატორს დააკისროს ფულადი ჯარიმა საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი წესითა და ოდენობით; დ) ფაქტორინგული კომპანიის ადმინისტრატორს/ფაქტორინგული პლატფორმის ადმინისტრატორს შეუჩეროს ხელმოწერის უფლებამოსილება და მოითხოვოს მისი თანამდებობიდან დროებით გადაყენება ან თანამდებობიდან გათავისუფლება; ე) ფაქტორინგულ კომპანიას/ფაქტორინგულ პლატფორმას აუკრძალოს მოგების განაწილება, დივიდენდების დარიცხვა და გაცემა, შრომის ანაზღაურების გაზრდა, პრემიებისა და სხვა, მსგავსი ანაზღაურების გაცემა; ვ) ფაქტორინგულ კომპანიას/ფაქტორინგულ პლატფორმას შეუჩეროს ან შეუზღუდოს გარკვეული ტიპის ოპერაციები; ზ) ფაქტორინგულ კომპანიას/ფაქტორინგულ პლატფორმას გაუუქმოს რეგისტრაცია. 3. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ნორმატიული აქტით დაადგინოს ფაქტორინგული კომპანიის, ფაქტორინგული პლატფორმის, ფაქტორინგული კომპანიის ადმინისტრატორისა და ფაქტორინგული პლატფორმის ადმინისტრატორის მიმართ ფულადი ჯარიმის ოდენობის განსაზღვრის, დაკისრებისა და აღსრულების წესი. 4. ამ მუხლის შესაბამისად დაკისრებული ფულადი ჯარიმის თანხა მიიმართება საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში. მუხლი 33. გარდამავალი დებულებები 1. პირი, რომელიც ამ კანონის ამოქმედებამდე ახორციელებს ამავე კანონით გათვალისწინებულ საქმიანობას (გარდა კომერციული ბანკისა, მიკრობანკისა და მიკროსაფინანსო ორგანიზაციისა), ვალდებულია ფაქტორინგული კომპანიის/ფაქტორინგული პლატფორმის რეგისტრაციის შესახებ საქართველოს ეროვნული ბანკის სამართლებრივი აქტის ამოქმედებიდან 90 კალენდარული დღის ვადაში საქართველოს ეროვნულ ბანკს წარუდგინოს სათანადო სარეგისტრაციო დოკუმენტები/ინფორმაცია. აღნიშნულ პირს უფლება აქვს, გააგრძელოს ამ კანონით გათვალისწინებული საქმიანობის განხორციელება საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ შესაბამისი გადაწყვეტილების მიღებამდე. სარეგისტრაციო დოკუმენტების/ინფორმაციის საქართველოს ეროვნული ბანკისთვის ამ პუნქტით განსაზღვრულ ვადაში წარუდგენლობის ან საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ ფაქტორინგული კომპანიის/ფაქტორინგული პლატფორმის რეგისტრაციაზე უარის თქმის შემთხვევაში ეს პირი ვალდებულია შეწყვიტოს აღნიშნული საქმიანობა. 2. ამ კანონის მოქმედება არ ვრცელდება დებიტორული დავალიანების ამავე კანონის ამოქმედებამდე გადაცემის შემთხვევაზე. 3. ამ კანონის ამოქმედებასთან დაკავშირებით საქართველოს ეროვნულმა ბანკმა მისი ამოქმედებიდან 9 თვის ვადაში უზრუნველყოს შემდეგი სამართლებრივი აქტების გამოცემა: ა) ფაქტორინგული კომპანიის რეგისტრაციის, რეგისტრაციის გაუქმებისა და რეგულირების წესი; ბ) ფაქტორინგული პლატფორმის რეგისტრაციის, რეგისტრაციის გაუქმებისა და რეგულირების წესი; გ) ფაქტორინგული კომპანიის მიერ მომსახურების გაწევისას ფაქტორინგის მხარეებისთვის აუცილებელი ინფორმაციის მიწოდების წესი; დ) ფაქტორინგული კომპანიის ადმინისტრატორის, ფაქტორინგული პლატფორმის ადმინისტრატორისა და მნიშვნელოვანი წილის მფლობელების შესაფერისობის დამატებითი კრიტერიუმები და შეფასების წესი; ე) ფაქტორინგული კომპანიისა და ფაქტორინგული პლატფორმის მიერ წარსადგენი ფინანსური ანგარიშგების ფორმა, აგრეთვე მისი წარდგენის ვადა და წესი; ვ) ფაქტორინგული კომპანიის კაპიტალთან დაკავშირებული დამატებითი მოთხოვნები, მათ შორის, ფაქტორინგული კომპანიის საკუთარი კაპიტალის ფორმირების წესი, აგრეთვე ფაქტორინგული პლატფორმის კაპიტალის მინიმალური ოდენობა და ამ კაპიტალთან დაკავშირებული დამატებითი მოთხოვნები, მათ შორის, ფაქტორინგული პლატფორმის საკუთარი კაპიტალის ფორმირების წესი; ზ) ფაქტორინგული კომპანიის, ფაქტორინგული პლატფორმის, ფაქტორინგული კომპანიის ადმინისტრატორისა და ფაქტორინგული პლატფორმის ადმინისტრატორის მიმართ ფულადი ჯარიმის ოდენობის განსაზღვრის, დაკისრებისა და აღსრულების წესი. მუხლი 34. კანონის ამოქმედება 1. ეს კანონი, გარდა ამ კანონის პირველი−32-ე მუხლებისა, ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე. 2. ამ კანონის პირველი−32-ე მუხლები ამოქმედდეს 2027 წლის 1 იანვრიდან. |
თბილისი, 1 აპრილი 2026 წ. N1451-Vმს-XIმპ |
LAW OF GEORGIA
ON FACTORING
Article 1 – Scope of this Law
1. This Law shall define the concept and subject matter of factoring, the parties to factoring, their rights and obligations, the types of factoring, and conditions and rules for the implementation of factoring.
2. This Law shall apply to factoring where one of the parties is an entity referred to in Article 5(2) of this Law.
Article 2 – Definition of terms
For the purposes of this Law, the terms used herein shall have the following meanings:
a) commercial bank − a commercial bank defined in accordance with the Law of Georgia on the Activities of Commercial Banks;
b) micro-bank – a micro-bank defined in accordance with the Law of Georgia on the Activities of Micro-banks;
c) microfinance organisation – a microfinance organisation defined in accordance with the Law of Georgia on Microfinance Organisations;
d) beneficial owner − a person who receives monetary or other benefits based on the Law or a transaction and who is not obligated to transfer these benefits to another person, and if the beneficial owner is a legal entity established for non-entrepreneurial (non-commercial) purposes or the owner legal entity does not have a significant share owner – a member of its governing body;
e) significant share − more than 10 percent of the paid-in capital or declared capital and/or shares with voting rights of an enterprise directly or indirectly owned by a person or a group of jointly acting partners/shareholders and/or the ability a person or a group of jointly acting partners/shareholders to exert significant influence and/or control in an enterprise, regardless of the number of shares in the capital and/or shares with voting rights;
f) significant influence − the right to participate in making decisions related to the financial and operational policy of an enterprise, which does not control or jointly control that policy;
g) declared capital – the capital determined by the partners of an enterprise/shareholders and provided for by a statute of an enterprise;
h) paid-in capital – the actual paid-up share of declared capital;
i) initial capital – the portion of assets of an enterprise that remains after the deduction of all liabilities;
j) control − direct or indirect ownership of 50 percent or more than 50 percent of the shares of an enterprise with voting rights and/or the authority to manage the activities of an enterprise granted on the basis of an agreement concluded with the enterprise, its statute and/or agreement concluded with other partners/shareholders, which grants the controlling person an opportunity to receive economic benefits and influence their amount, including the power to appoint or dismiss the majority of administrators;
k) accounts payable – any existing short-term unmatured right to demand payment of an amount of money that has arisen, whether in whole or in part as a result of the provision of goods or services under the principal contract (for the purposes of this Law, the provision of services does not include employment relationships), including the provision of products and/or services related to intellectual property, with the exception of a cheque, bills of exchange, securities, or a right to receive payment arising from a letter of credit or a deposit account;
l) short-term unmatured right – accounts payable with a payment term not exceeding one year from the date they arose;
m) a party conceding a claim – a person defined by Article 5(1) of this Law who is a party to a factoring agreement and a principal agreement and who concedes accounts payable arising from a principal agreement to a factor in accordance with a factoring agreement;
n) debtor – a legal entity, individual entrepreneur or other organisational structure that is not a legal entity, which is a party to a principal agreement and in respect of which accounts payable exist;
o) tax invoice − a tax invoice provided for by Article 180 of the Tax Code of Georgia, which is issued in an electronic form;
p) Public Registry – the Legal Entity under Public Law called the National Agency of Public Registry operating under the Ministry of Justice of Georgia;
q) Factoring Register – a register maintained by the Public Registry in accordance with the Law of Georgia on the Public Registry, which is a set of data on tax invoices used for factoring purposes, invoices, relevant factors, the names of parties conceding claims and of debtors, the term of factoring agreements, the amount of remuneration provided for by factoring agreements and the status of payment of those remuneration;
r) factor − any entity defined by Article 5(2) of this Law, which is a party to a factoring agreement and to which a party conceding a claim transfers accounts payable;
s) factoring company – a legal entity established in the legal form of a limited liability company or a joint-stock company and registered by the National Bank of Georgia, which carries out activities provided for by this Law (except for a commercial bank and micro-bank licensed by the National Bank of Georgia and a registered microfinance organisation, which have the right to carry out factoring under the legislation of Georgia);
t) administrator of a factoring company − a member of the supervisory board of a factoring company, the member of the board of directors and/or another person who directly or indirectly has the authority and responsibility to plan, manage and/or control the activities of a factoring company. The list of relevant positions shall be approved by the supervisory board of a factoring company;
u) factoring platform – a legal entity established in the legal form of a limited liability company or a joint-stock company and registered by the National Bank of Georgia, which carries out activities provided for by this Law;
v) administrator of a factoring platform − a member of the supervisory board of a factoring platform, the member of a directorate and/or another person who directly or indirectly has the authority and responsibility to plan, manage and/or control the activities of a factoring platform. The list of relevant positions shall be approved by the supervisory board of a factoring platform;
w) factoring-related services − services that are carried out as a result of factoring and include one of the following activities:
w.a) the financing of a party conceding a claim within the scope of accounts payable, including advance payment;
w.b) maintaining accounts (metering) related to accounts payable;
w.c) the collection of accounts payable;
w.d) other activities necessary for carrying out factoring;
x) principal agreement – an agreement concluded between a debtor and a party conceding a claim/creditor for the supply of goods or the provision of services, including the transfer of intellectual property rights;
y) resident − a resident as defined by the Tax Code of Georgia;
z) non-resident − a non-resident as defined by the Tax Code of Georgia;
z1) document confirming the existence of a claim against a debtor − a tax invoice or invoice, which is issued in an appropriate manner and confirms the existence of a claim against a debtor;
z2) transfer of accounts payable − the transfer of the ownership of accounts payable to a factor by a party conceding a claim;
z3) invoice – a financial document that is concluded between a buyer and the seller of goods and/or services, confirming the existence of accounts payable towards a buyer and which records at least the names of an invoice issuer and recipient, personal numbers and/or identification numbers, the name, list and quantity of goods sold and/or services provided, the date of issuing an invoice, the amount of money to be reimbursed and currency;
z4) related parties – related parties as defined by the Law of Georgia on Competition.
Article 3 – Notion of factoring
1. Factoring is a transaction that involves the transfer of accounts payable arising from a principal agreement and is registered in the factoring register, as a result of which the ownership right arising from accounts payable is transferred to a relevant factor.
2. The parties to factoring shall be a party conceding a claim and a factor.
3. Only the entities specified by Article 5(2) of this Law shall have the right to carry out factoring and provide factoring-related services.
Article 4 – Subject of factoring
1. The subject of factoring may only be the transfer of accounts payable.
2. The subject of factoring shall not be the transfer of accounts payable arising from the supply of goods or the provision of services for personal or household needs, except for cases where trade in goods or the provision of services is the part of the entrepreneurial activity of a party conceding a claim.
3. For the purposes of factoring, a document confirming the existence of a claim against a debtor shall be a tax invoice. An exception to the above rule is established by paragraph 4 of this article.
4. If a tax invoice is not issued in the cases determined by the legislation of Georgia, an invoice shall be considered a document confirming the existence of a claim against a debtor. An invoice must be easy to identify; for that purpose it shall have a unique identification code assigned by the issuer of an invoice.
Article 5 – Parties to factoring
1. A party conceding a claim may be any legal entity, individual entrepreneur or other organisational formation that is not a legal entity.
2. A factor may be:
a) a commercial bank;
b) a micro-bank;
c) a microfinance organisation;
d) a factoring company.
3. The parties to factoring shall be obliged to carry out factoring in compliance with the requirements of this Law.
Article 6 – A factoring company
1. A factoring company may exist in the legal form of a limited liability company or a joint-stock company as defined by the Law of Georgia on Entrepreneurs.
2. A factoring company shall be obliged to establish a supervisory board. The rules established for the supervisory board of a joint-stock company by the Law of Georgia on Entrepreneurs shall be applied to the supervisory board of a factoring company.
3. A commercial bank, micro-bank, microfinance organisation and their related parties shall be prohibited from equity participation in a factoring company.
4. No one shall have the right to use the term ‘factor’ or ‘factoring company’ or any other word combination containing this term without being registered as a factoring company in accordance with this Law and in accordance with the procedure established by this Law, except for cases where the use of the said term or word combination is established or recognised by law or an international treaty of Georgia, or when it is clear from the context in which the term ‘factor’ or ‘factoring company’ is used that the relevant entity does not carry out activities as provided for by this Law.
5. Except for the entities defined by Article 5.2 (a)-(c) of this Law, no one shall have the right to carry out factoring and factoring-related services without being registered as a factoring company by the National Bank of Georgia.
6. If a factoring company violates the norms established by the legislation of Georgia, the National Bank of Georgia shall be authorised to apply a relevant sanction in accordance with the procedure established by the National Bank of Georgia.
Article 7 – Activities of a factoring company
1. A factoring company shall have the right to carry out only the following activities:
a) factoring;
b) factoring-related services.
2. A factoring company shall not receive deposits from both individuals and legal entities.
3. A factoring company shall not receive repayable funds from both individuals and legal entities, except for the partners of a factoring company and financial institutions (including foreign financial institutions). The prohibition provided for by this paragraph shall not apply to the public offer of securities and the private offer of securities to informed (experienced) investors as defined by the Law of Georgia on Securities Market, as well as to the cases determined by the National Bank of Georgia.
4. By a normative act, the National Bank of Georgia shall be authorised to establish for a factoring company the procedure for providing necessary information to the parties to factoring when providing services.
5. The National Bank of Georgia shall be authorised to establish additional requirements for and/or restrictions on a factoring company in the carrying out of specific activities.
Article 8 – Capital of a factoring company
1. In order to register a person as a factoring company, its paid-in capital must be at least 300,000 (three hundred thousand) GEL. A factoring company shall not reduce the minimum amount of paid-in capital throughout the entire period of its activity.
2. The initial capital of a factoring company shall be at least 300,000 (three hundred thousand) GEL.
3. The National Bank of Georgia shall be authorised to establish additional requirements related to the capital of a factoring company by a normative act, including the procedure for forming the initial capital of a factoring company.
Article 9 – Registration of a person as a factoring company
1. A person shall register as a factoring company if, under an agreement on conceding claims, at any time it has the right to simultaneously pursue claims in respect of at least five accounts payable.
2. A person shall have the right to carry out factoring only after the National Bank of Georgia registers it as a factoring company.
3. The National Bank of Georgia shall establish the rules for the registration, cancellation and regulation of a factoring company.
4. The National Bank of Georgia shall publish information on registered factoring companies on its official website.
5. The registration obligation specified in paragraph 1 of this article shall not apply to cases related to the reorganisation and merger of enterprises and/or the transfer of accounts payable in accordance with the Law of Georgia on Rehabilitation and the Collective Satisfaction of Creditors’ Claims. The National Bank of Georgia shall be authorised to establish exceptions to the registration obligation specified in paragraph 1 of this article, taking into account the specifics and content of a transaction.
Article 10 – Eligibility criteria
1. A person shall be prohibited from being an administrator of a factoring company if:
a) he/she has participated in an operation that caused significant damage to a financial institution, has violated the rights of the depositors or other creditors of a financial institution or has caused their insolvency or bankruptcy;
b) he/she has been an administrator of a financial institution and as a result of his/her activities the said financial institution went insolvent;
c) he/she has failed to fulfill a financial obligation towards any financial institution;
d) he/she has been convicted of a serious or particularly serious crime, the financing of terrorism and/or illicit income legalisation or other economic crimes;
e) he/she does not have the relevant education and/or experience.
2. The administrator of a factoring company shall be prohibited from participating in decision-making on a matter in which he/she has a personal interest.
3. A director (a member of the board of directors) of a factoring company shall not simultaneously be a partner (shareholder), a member of the supervisory board and/or a member of the board of directors of any financial institution.
4. A person shall be prohibited from being the significant shareholder or beneficial owner of a factoring company if he/she has been convicted of a serious or particularly serious crime, the financing of terrorism and/or illicit income legalisation or other economic crimes.
5. A person shall be prohibited from being the administrator, significant shareholder or beneficial owner of a factoring company if the National Bank of Georgia has information that he/she is engaged in illegal activities and/or corrupt and/or dangerous business practices.
6. A factoring company shall, prior to the appointment of an administrator, submit to the National Bank of Georgia an application on compliance with the requirements established by paragraph 1 of this article.
7. A person who intends to acquire a significant share of a factoring company in an amount such that the direct or indirect participation of a person or its beneficial owner(s) in the capital and/or voting shares of that factoring company exceeds 10 percent or 50 percent, shall submit to the National Bank of Georgia an application and documentation on compliance with the requirements established by paragraph 4 of this article, as well as information on the origin of funds required for the acquisition of such a share.
8. The National Bank of Georgia shall consider the application provided for by paragraphs 6 and 7 of this article within 30 calendar days from its submission and shall give an interested party consent to carry out the relevant operation or shall give a reasoned refusal.
9. A transaction for the acquisition of a significant share of a factoring company shall be invalid if an interested party has not submitted an application to the National Bank of Georgia, or received a reasoned refusal from the National Bank of Georgia but nevertheless acquired a significant share of a factoring company.
10. By a normative act, the National Bank of Georgia shall be authorised to establish additional criteria and assessment rules for the eligibility of an administrator of a factoring company, an administrator of a factoring platform and owners of a significant share.
Article 11 – Supervision and regulation of the activities of a factoring company
The activities of a factoring company shall be supervised and regulated by the National Bank of Georgia within the powers defined by the Organic Law of Georgia on the National Bank of Georgia, this Law and other legislative and subordinate normative acts.
Article 12 – Registration of a factoring agreement
1. Only a factor shall have the right to apply to the Public Registry for the registration of factoring in the Factoring Registry.
2. The right of ownership to the right of claim arising from accounts payable shall be valid from the moment of its registration in the Factoring Registry.
3. Issues related to registration in the Factoring Registry shall be regulated by the Law of Georgia on the Public Registry and a normative act of the Minister of Justice of Georgia.
4. A written agreement shall be deemed invalid if, as a result of that agreement, accounts payable in respect of which the ownership rights of a factor are registered in the Factoring Register are transferred to the purchaser.
Article 13 – Types of factoring
1. Factoring can be concluded with or without the right of recourse.
2. The ownership rights of different factors may be registered for different parts of the same accounts payable.
3. Factoring may include:
a) a single-factor system, where the factor is only a factor resident in Georgia;
b) a two-factor system, where the parties to factoring are a factor resident in Georgia and a factor non-resident in Georgia.
4. One of the types of factoring is a reverse factoring.
Article 14 – Factoring without the right of recourse
Within the factoring concluded without the right of recourse, a factor shall have no right to claim towards the party conceding a claim if a debtor has not paid the relevant accounts receivable.
Article 15 – Factoring with the right of recourse
1. Within the factoring concluded with the right of recourse, a factor shall have the right of recourse towards the party conceding a claim if a debtor has not paid the relevant accounts receivable. In such case, a factor shall have the right to demand the satisfaction of the transferred claim from a debtor or a party conceding a claim. A party conceding a claim shall have the right to refuse to satisfy a factor until a factor attempts to compulsory enforce against the debtor.
2. After exercising the right of recourse against a party conceding a claim, a factor shall be obliged to return accounts payable to the party conceding a claim, unless the factor and the party conceding a claim have agreed otherwise.
Article 16 – Determining the type of factoring
If it is impossible to determine whether factoring was concluded between parties with or without the right of recourse, factoring shall be deemed to have been concluded without the right of recourse.
Article 17 – Reverse factoring
1. Reverse factoring shall be the type of factoring initiated by a debtor. The prior written consent of a creditor shall be required for reverse factoring.
2. As a result of reverse factoring, the factor incurs an obligation to repay accounts payable to the creditor of a debtor. A factor shall cover accounts payable within the period specified in the written agreement concluded between a debtor and a creditor, or before the expiry of that period.
3. The provisions of this Law relating to factoring shall also apply to reverse factoring, unless those provisions contradict the essence of reverse factoring.
Article 18 – Form and scope of carrying out factoring
1. Factoring may be carried out only based on a written agreement (including an agreement concluded in an electronic form). An agreement concluded in an electronic form shall mean an electronic document defined by the Law of Georgia on Electronic Documents and Electronic Trust Services.
2. Factoring shall not be considered a credit or loan agreement, except in cases specified by the legislation of Georgia.
Article 19 – Terms for carrying out factoring
1. A factoring agreement (including additional terms and conditions concluded/agreed upon in writing (including in an electronic form) by parties to a factoring agreement and annexes to that agreement, which are its constituent and integral part, shall include:
a) information about the parties to the factoring, including the names, identification numbers, and legal addresses of relevant entities, as well as information about persons having powers of representation;
b) the type of factoring;
c) the legal basis of accounts payable that are the subject of the factoring agreement and other information related to them, including the amount of transferred accounts payable, the procedure and conditions for its calculation and payment to the authorised party of those accounts payable;
d) the amount of interest due to the factor, the procedure for its calculation and payment;
e) the dates of the conclusion of the principal agreement and the factoring agreement, as well as the validity period of the factoring agreement;
f) the signature of each party to the factoring agreement and its authorised representative;
g) in the case of securing a claim, information about each subject of security.
2. At least the following documents/information shall be attached to a factoring agreement as an annex, in writing (including in an electronic form):
a) the principal agreement;
b) a document confirming the existence of a claim against the debtor;
c) information about the amount provided for by the document confirming the existence of a claim against the debtor;
d) information about the payment date provided for by the document confirming the existence of a claim against the debtor;
e) in the case of reverse factoring, also the written consent of the creditor.
3. The date of the sale of accounts payable shall be considered the date of registration of the factoring in the factoring register.
Article 20 – Invalidity of a factoring agreement
1. It shall not permissible to transfer the same accounts payable to several factors, except for the cases provided for by Article 13(2) of this Law.
2. Any factoring agreement concluded by a party conceding a claim in relation to accounts payable transferred on the basis of factoring after the transfer of accounts payable shall be null and void.
Article 21 – Factoring platform
1. A factoring platform is an electronic platform whose main activity shall be the provision of factoring transactions with exchange services, including the automation of factoring transactions, the electronic implementation of factoring and other actions related to the conclusion of an agreement between parties.
2. For the purposes of paragraph 1 of this article, the provision of factoring transactions with exchange services shall mean the placement of accounts payable by a party conceding a claim; and in the case of reverse factoring by a debtor, on the factoring platform in order to obtain financing from factors participating in the factoring platform, and shall not mean the provision of services by a factor to a party conceding a claim; and in the case of reverse factoring to a debtor, through the electronic channel operated by that factor individually.
3. A factoring platform shall have rules and procedures in place to ensure the integrity and security of a factoring transaction accounting system, including the reduction of risks associated with factoring accounting, maintenance and settlement.
4. A factoring platform shall have publicly disclosed, transparent, objective and non-discriminatory criteria for participation in its system that ensure open and fair access to the factoring platform for legal entities wishing to participate therein.
5. A factoring platform shall have management and control systems and technical infrastructure that ensure monitoring, identification and management of risks arising from internal and external circumstances related to its activities and operations, and the minimisation of the damage caused by those risks.
6. A factoring platform shall have the minimum amount of capital at each stage of its activities. The minimum amount of capital of a factoring platform and additional requirements related to that capital, including the procedure for forming the initial capital of a factoring platform, shall be established by a normative act of the National Bank of Georgia.
7. The owner of a factoring platform shall not simultaneously be a factor.
8. No one shall have the right to carry out the activities specified in paragraph 1 of this article without being registered as a factoring platform by the National Bank of Georgia.
9. The procedure for the registration, cancellation of registration and regulation of a factoring platform shall be established, and the eligibility criteria of the administrator of a factoring platform shall be determined, by a normative act of the National Bank of Georgia.
Article 22 – Documentation relating to factoring
Upon transfer of each account payable by a party conceding a claim or a debtor to a factor on the basis of factoring, a party conceding a claim and/or a debtor shall, upon request, provide a factor with documentation related to factoring, namely:
a) documents confirming the existence of accounts payable;
b) the copy of a written (including in an electronic form) notification sent to a debtor, and in the case of reverse factoring, to a creditor, about the transfer of accounts payable to a factor.
Article 23 – Notification about the transfer of accounts payable to a factor
1. Accounts payable acquired by a factor, specified in a tax invoice or an invoice, shall be paid by a debtor specified in the same tax invoice or invoice. A party conceding a claim shall be obliged to notify a debtor in writing (including in an electronic form) no later than the next business day after the transfer of accounts payable to a factor and to provide the information necessary for the payment of said accounts payable, including a tax invoice or an invoice confirming the existence of a claim against a debtor, information on the volume of accounts payable transferred to a factor, the terms of its payment, and the bank details of a factor, the owner of accounts payable arising from a tax invoice or an invoice.
2. The written notification of the transfer of accounts payable to a factor shall be deemed to have been delivered to a debtor on the next business day after the factoring agreement is registered in the factoring register.
3. A factor shall be obliged to register the termination of the ownership of accounts payable arising from a relevant tax invoice or an invoice in the factoring register no later than the next business day after a debtor has fully paid accounts payable to a factor.
Article 24 – Repayment of factoring-related accounts payable
1. After receiving the notification provided for by Article 23(1) of this Law, a debtor shall be obliged to reimburse a factor for accounts payable transferred to it in the appropriate amount within the period specified in the principal agreement.
2. Payment by a debtor of accounts payable to a party conceding a claim shall not cancel the obligation of a debtor to pay accounts payable to a factor if the notification of the transfer of the right of claim arising from that debt was delivered to a debtor before the payment of the said debt.
Article 25 – Collection of factor-related overdue accounts payable by a factor
A factor acts in its own name when collecting factor-related overdue accounts payable.
Article 26 – Auditing, accounting and reporting
1. A factoring company and the factoring platform shall:
a) maintain transparent financial reporting and tax reporting and comply with the principle of publicity;
b) develop and implement an internal control system and procedures, including a compliance control system specified by the legislation of Georgia regulating the prevention of money laundering and terrorist financing;
c) invite an auditor annually to conduct the audit of financial reporting in accordance with the legislation of Georgia;
d) be responsible for the accuracy of reporting, as well as for the complete submission of statements and information;
e) submit financial statements to the National Bank of Georgia. The form of financial statements to be submitted by a factoring company and a factoring platform, as well as the deadline and procedure for their submission, shall be determined by a normative act of the National Bank of Georgia;
f) submit to the National Bank of Georgia the reporting, in the relevant format and within established deadlines, as provided for by the legislation of Georgia regulating the prevention of money laundering and terrorist financing.
2. If a factoring company or a factoring platform fails to submit the reports specified in this Article to the National Bank of Georgia twice in a row in the form and at the frequency established by it and the legislation of Georgia, the National Bank of Georgia shall be entitled to cancel the registration of the said factoring company or factoring platform.
3. A factoring company and a factoring platform shall be obliged to maintain the following documentation for 6 years:
a) ledgers, inventory description, balance sheet, as well as related instructions and other organisational documents;
b) accounting documents confirming the entries in ledgers.
Article 27 – Responsibility of a party conceding a claim
1. A party conceding a claim shall be responsible for the accuracy and validity of accounts payable transferred to a factor on the basis of factoring, including the accuracy of the amount of a debt at the time of the transfer of accounts payable to a factor, taking into account any netting agreement that may exist between a party conceding a claim and a debtor.
2. If accounts payable transferred to a factor by a party conceding a claim becomes disputed (including if the item provided for by a principal agreement is defective), a party conceding a claim shall be obliged to pay accounts payable to a factor in the amount provided for by a factoring agreement, within the period specified in the same agreement. This rule shall apply even when parties had agreed upon factoring without the right of recourse.
Article 28 – Netting agreement
1. If there is a netting agreement that directly provides for netting accounts payable that are transferred to a factor, a debtor shall have the right to exercise the said netting right also with respect to a factor.
2. A debtor shall have the right to exercise the right of netting specified in paragraph 1 of this Article only with respect to accounts payable that are directly provided for by the netting agreement, and only if the said right of netting was in force at the time of the delivery of the written notification to a debtor on the transfer of accounts payable to a factor in accordance with Article 23(2) of this Law. In the case provided for by Article 442(2) of the Civil Code of Georgia, netting shall be possible only with the consent of a factor.
Article 29 – Transfer of rights related to accounts payable
1. When transferring an account payable to a factor, the means of securing that debt and other rights related to the relevant claim shall be transferred to it.
2. A debtor shall have the right to submit to a factor non assumpsit that he had against a party conceding a claim upon the receipt of the notification of the transfer of accounts payable to a factor.
3. The rule established by paragraph 1 of this Article shall apply even if parties to the principal agreement have agreed otherwise.
Article 30 – Inadmissibility of restricting the right to transfer accounts payable to a factor
A debtor or a pledgee shall not restrict the right of a creditor to transfer accounts payable to a factor. A debtor shall not impose additional conditions on a creditor for transferring accounts payable to a factor. The existence of such a restriction and/or additional condition shall be null and void.
Article 31 – Transfer of accounts payable by a factor to another factor
Unless otherwise specified in the factoring agreement, the transfer of accounts payable by a factor to another factor shall be permitted in accordance with the provisions of this Law.
Article 32 – Violations and sanctions
1. The National Bank of Georgia shall be authorised to apply sanctions as specified in paragraph 2 of this article to a factoring company/factoring platform and/or the administrator of a factoring company/factoring platform if a factoring company/factoring platform and/or the administrator of a factoring company/factoring platform:
a) has violated any provision of this Law or any provision, rule, resolution, requirement or written instruction of the National Bank of Georgia or a restriction established by the National Bank of Georgia;
b) has violated any condition or restriction accompanying the registration of a factoring company/factoring platform or attached to the relevant provision of the National Bank of Georgia;
c) has violated the deadline for submitting reports and/or has submitted incorrect reports and/or other inaccurate information;
d) has violated the requirements established by the legislation of Georgia regulating the prevention of money laundering and terrorist financing and the legal acts of the National Bank of Georgia;
e) has violated requirements established by the legislation of Georgia related to carrying out factoring;
f) has implemented or is implementing corrupt or dangerous entrepreneurial practices.
2. Upon the detection of a violation as specified in paragraph 1 of this article, the National Bank of Georgia shall have the right, proportionally and consistently to the violation, and inconsistently, depending on the seriousness of the violation and the existing or potential risk, to apply the following sanctions to a factoring company/factoring platform and/or the administrator of a factoring company/factoring platform:
a) send a written warning to a factoring company/factoring platform and/or the administrator of a factoring company/factoring platform;
b) impose special measures or issue an instruction requesting that a factoring company/factoring platform ceases and prevents the violation and take necessary measures to eliminate the violation within the period specified by the National Bank of Georgia;
c) impose a fine on a factoring company/factoring platform and/or the administrator of a factoring company/factoring platform in accordance with the procedure and in the amount established by the National Bank of Georgia;
d) suspend the signing powers of the administrator of a factoring company/factoring platform and request his/her temporary removal from office or dismissal;
e) prohibit a factoring company/factoring platform from distributing profits, accruing and issuing dividends, increasing employee remuneration, paying bonuses and other similar remuneration;
f) suspend or restrict certain types of operations of a factoring company/factoring platform;
g) cancel the registration of a factoring company/factoring platform.
3. The National Bank of Georgia shall be authorised to establish, by a normative act, the procedure for determining, imposing and enforcing the amount of a fine against a factoring company, a factoring platform, and the administrator of a factoring company or a factoring platform.
4. The amount of the fine imposed in accordance with this article shall be directed to the State Budget of Georgia.
Article 33 – Transitional provisions
1. A person who, prior to the entry into force of this Law, carries out activities provided for by this Law (except for a commercial bank, a micro-bank and a microfinance organisation), shall be obliged to submit the relevant registration documents/information to the National Bank of Georgia within 90 calendar days from the entry into force of the legal act of the National Bank of Georgia on the registration of a factoring company/factoring platform. The said person shall have the right to continue carrying out activities provided for by this Law until the National Bank of Georgia makes a relevant decision. In the case of a failure to submit the registration documents/information to the National Bank of Georgia within the period specified in this paragraph or in the case of a refusal by the National Bank of Georgia to register a factoring company/factoring platform, that person shall be obliged to terminate the said activities.
2. This Law shall not apply to cases of transfer of accounts payable prior to the entry into force of this Law.
3. In respect of the entry into force of this Law, the National Bank of Georgia shall issue the following legal acts within 9 months from its entry into force:
a) the procedure for the registration, the cancellation of registration and the regulation of a factoring company;
b) the procedure for the registration, the cancellation of registration and the regulation of a factoring platform;
c) the procedure for the provision of necessary information by a factoring company to parties to factoring when providing services;
d) additional criteria and assessment rules for the eligibility of the administrator of a factoring company, the administrator of a factoring platform and the owners of a significant share by a normative act;
e) the form of financial statements to be submitted by a factoring company and a factoring platform, as well as the deadline and rules for their submission;
f) additional requirements related to the capital of a factoring company, including the procedure for forming the initial capital of a factoring company, as well as the minimum amount of the capital of a factoring platform and additional requirements related to that capital, including the procedure for forming the initial capital of a factoring platform;
g) the procedure for determining, imposing and enforcing the amount of a fine against a factoring company, a factoring platform, and the administrator of a factoring company or a factoring platform.
Article 34 – Entry into force of this Law
1. This Law, except for Articles 1 to 32 of this Law, shall enter into force upon promulgation.
2. Article 1 to 32 of this Law shall enter into force on 1 January 2021.
President of Georgia Mikheil Kavelashvili
Tbilisi,
1 April 2026
No 1451-V მს -XI მპ
Return back
Document comments