On Referendums

Consolidated versions (20/03/2015 - 26/07/2017)

საქართველოს ორგანული კანონი

რეფერენდუმის შესახებ

საქართველოს 200 2 წლის 19 ნოემბრი ორგანული კანონი № 1746 - სსმ I, № 29 , 26.11.2002 წ., მუხ. 132

 

თავი I. ზოგადი დებულებანი

    მუხლი 1. რეფერენდუმი

1. რეფერენდუმი არის საერთო-სახალხო გამოკითხვა კენჭისყრით, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი სახელმწიფოებრივი საკითხების საბოლოოდ გადასაწყვეტად.

2. რეფერენდუმი ხალხის ძალაუფლების განხორციელების ერთ-ერთი ფორმაა, რაც უზრუნველყოფილია საქართველოს კონსტიტუციითა და ამ კანონით.

3. რეფერენდუმი იმართება საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე.

4. რეფერენდუმი ეწყობა საყოველთაო, თანასწორი და ნების პირდაპირი გამოვლენის მიზნით, ფარული კენჭისყრით.

5. მოქალაქეები რეფერენდუმში მონაწილეობენ უშუალოდ და პირადად. რეფერენდუმის ყოველ მონაწილეს აქვს ერთი ხმა.

6. რეფერენდუმში მონაწილეობა თავისუფალია, მოქალაქეების ნება-სურვილის გამოვლინებისადმი კონტროლი დაუშვებელია.

7. რეფერენდუმი მზადდება და იმართება ღიად და საჯაროდ.

    მუხლი 2. რეფერენდუმის მონაწილეები

1. რეფერენდუმში მონაწილეობის უფლება აქვს საქართველოს მოქალაქეს, რომელსაც რეფერენდუმის გამართვის დღისათვის შეუსრულდა 18 წელი, განურჩევლად რასისა, კანის ფერისა, ენისა, სქესისა, რელიგიისა, პოლიტიკური და სხვა შეხედულებებისა, ეროვნული, ეთნიკური და სოციალური კუთვნილებისა, წარმოშობისა, ქონებრივი და წოდებრივი მდგომარეობისა, საცხოვრებელი ადგილისა.

2. რეფერენდუმში მონაწილეობის უფლება არა აქვს მოქალაქეს, რომელიც:

ა) სასამართლომ მხარდაჭერის მიმღებად ცნო და რომელიც, „ფსიქიატრიული დახმარების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, სტაციონარულ ფსიქიატრიულ დაწესებულებაშია მოთავსებული;

ბ) მსჯავრდებულია და რეფერენდუმის გამართვის დღისათვის იმყოფება თავისუფლების აღკვეთის დაწესებულებაში.

საქართველოს 2010 წლის 9 მარტის ორგანული კანონი №2722 - სსმ I, №12, 24.03.2010 წ., მუხ.43

საქართველოს 2015 წლის 20 მარტის ორგანული  კანონი №3403 - ვებგვერდი, 31.03.2015წ.

    მუხლი 3. სარეფერენდუმო საკითხები

1. რეფერენდუმი შეიძლება მოეწყოს განსაკუთრებით მნიშვნელოვან სახელმწიფოებრივ საკითხებზე, მათ შორის საქართველოს კანონებით, საერთაშორისო ხელშეკრულებებითა და შეთანხმებებით გათვალისწინებული უმნიშვნელოვანესი საკითხებისა და პრინციპების შესახებ.

11. რეფერენდუმი შეიძლება ასევე მოეწყოს საერთო-სახელმწიფოებრივი გადასახადის ახალი სახის შემოღების, გარდა აქციზისა, ან საერთო-სახელმწიფოებრივი გადასახადის სახის მიხედვით არსებული განაკვეთის ზედა ზღვრის გაზრდის მიზნით.

2. რეფერენდუმის მოწყობა არ შეიძლება:

ა) კანონის მისაღებად ან გასაუქმებლად;

ბ) ამნისტიისა და შეწყალების გამო;

გ) საერთაშორისო ხელშეკრულებათა და შეთანხმებათა რატიფიცირებისა და დენონსირების შესახებ;

დ) ისეთ საკითხებზე, რომლებიც ზღუდავს ადამიანის ძირითად კონსტიტუციურ უფლებებსა და თავისუფლებებს.

საქართველოს 2013 წლის  6 სექტემბრის ორგანული კანონი №1018 – ვებგვერდი, 23.09.2013წ.

    მუხლი 4. რეფერენდუმის მოწყობა

1. საქართველოს პრეზიდენტი უფლებამოსილია საქართველოს პარლამენტის, საქართველოს მთავრობის, არანაკლებ 200 000 ამომრჩევლის მოთხოვნით დანიშნოს რეფერენდუმი მისი ჩატარების მოთხოვნის მიღებიდან 30 დღის განმავლობაში.

1 1. ამ კანონის მე-3 მუხლის 1 1 პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევებში რეფერენდუმის დანიშვნის ინიციირების უფლება აქვს მხოლოდ საქართველოს მთავრობას.

2. რეფერენდუმის გამართვა არ შეიძლება: 

ა) საქართველოზე შეიარაღებული თავდასხმის შემთხვევაში;

ბ) ქვეყნის საომარ მდგომარეობაში ყოფნისას;

გ) მასობრივი არეულობის, სამხედრო გადატრიალების, შეიარაღებული ამბოხების, ეკოლოგიური კატასტროფების და ეპიდემიების დროს ან სხვა შემთხვევებში, როცა სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოები მოკლებულნი არიან კონსტიტუციურ უფლებამოსილებათა ნორმალური განხორციელების შესაძლებლობას.

3. ერთსა და იმავე საკითხზე რეფერენდუმის დანიშვნა არ შეიძლება ერთ წლის მანძილზე იმ დღიდან, როდესაც ოფიციალურად გამოქვეყნდა ამ საკითხზე გამართული რეფერენდუმის შედეგები.

საქართველოს 2013 წლის  6 სექტემბრის ორგანული კანონი №1018 – ვებგვერდი, 23.09.2013წ.

    მუხლი 5. რეფერენდუმის ენა

საქართველოში რეფერენდუმი მზადდება და იმართება ქართულ ენაზე, ხოლო აფხაზეთში- აგრეთვე აფხაზურ ენაზე.

    მუხლი 6. რეფერენდუმის მოწყობის მატერიალური უზრუნველყოფა

1. რეფერენდუმის მოწყობის მატერიალური უზრუნველყოფა ხორციელდება საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯზე.

2. ადგილობრივი მმართველობის ორგანოები უზრუნველყოფენ რეფერენდუმის მომზადებისა და მოწყობისათვის საჭირო შენობების, მოწყობილობების გამოყოფასა და მომზადებას.

    მუხლი 7. აგიტაცია

1. მოქალაქეებს, პოლიტიკურ პარტიებს, მოქალაქეთა საზოგადოებრივ გაერთიანებებს, საინიციატივო ჯგუფებს უფლება აქვთ შეუფერხებლად აწარმოონ აგიტაცია რეფერენდუმთან დაკავშირებით, აგრეთვე რეფერენდუმზე გამოტანილი საკითხის ირგვლივ.

2. რეფერენდუმის ან მასზე გამოტანილი საკითხის შესახებ აგიტაციას არ შეიძლება აწარმოებდნენ სარეფერენდუმო კომისიის წევრები.

3. აგიტაცია რეფერენდუმის დღეს დაუშვებელია.

    მუხლი 8. საზოგადოებრივი აზრის გამოკვლევის ორგანიზაცია და შედეგების გამოქვეყნება

1. აკრძალულია რეფერენდუმის დღეს კენჭისყრის დამთავრებამდე საზოგადოებრივი აზრის შესწავლა. შეიძლება ადრე განხორციელებული გამოკვლევის შედეგების გამოქვეყნება ან კომენტირება რეფერენდუმის დღემდე ერთი კვირით ადრე, თუ მათ პირდაპირი ან ირიბი კავშირი აქვთ რეფერენდუმზე გამოტანილ საკითხთან.

 

თავი I1.   პლებისციტი

საქართველოს 1996 წლის 29 ოქტომბრი კანონი - პარლამენტის უწყებანი 27-28/4 , 21.11.1996 ., გვ.52

    უხლი 81. პლებისციტის დანიშვნა და ჩატარების წესი

1. პლებისციტი არის კენჭისყრით საერთო-სახალხო გამოკითხვა განსაკუთრებით მნიშვნელოვან სახელმწიფოებრივ საკითხებზე საქართველოს ამომრჩეველთა ან მათი ნაწილის აზრის გასაგებად.

2. პლებისციტს ნიშნავს საქართველოს პრემიერ-მინისტრი.

3. პლებისციტის შედეგები სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებისათვის სარეკომენდაციო ხასიათისაა.

4. პლებისციტის ჩატარებაზე ვრცელდება ამ კანონით დადგენილი წესები, გარდა ამავე კანონის მე-4 მუხლისა. 

საქართველოს  1996  წლის  29  ოქტომბრი  კანონი   პარლამენტის უწყებანი   27-28/4   21.11.1996    .,  გვ.52  

საქართველოს 2013 წლის  6 სექტემბრის ორგანული კანონი №1018 – ვებგვერდი, 23.09.2013წ.

 

თავი II. რეფერენდუმის მომზადება და დანიშვნა

    მუხლი 9. რეფერენდუმის დანიშვნა

1. რეფერენდუმს ნიშნავს საქართველოს პრეზიდენტი ბრძანებულებით, რომელიც საჭიროებს საქართველოს პრემიერ-მინისტრის კონტრასიგნაციას, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც რეფერენდუმი ინიშნება საქართველოს მთავრობის მოთხოვნით.

2. რეფერენდუმს ამზადებს და აწყობს ცენტრალური სარეფერენდუმო კომისია. 

საქართველოს 2013 წლის  6 სექტემბრის ორგანული კანონი №1018 – ვებგვერდი, 23.09.2013წ.

    მუხლი 10. რეფერენდუმის მოწყობის საინიციატივო ჯგუფი

1. თუ რეფერენდუმის გამართვის ინიციატივა ამომრჩევლებს ეკუთვნით, იქმნება საინიციატივო ჯგუფი. საინიციატივო ჯგუფის სიაში მითითებული უნდა იყოს მისი თითოეული წევრის სახელი, გვარი და საცხოვრებელი ადგილი. სარეფერენდუმოდ შემოთავაზებული საკითხი საინიციატივო ჯგუფმა უნდა ჩამოაყალიბოს მკაფიოდ და კონკრეტულად.

2. საინიციატივო ჯგუფი ცენტრალურ სარეფერენდუმო კომისიას მიმართავს თხოვნით, რეგისტრაციაში გაატაროს საინიციატივო ჯგუფის მიერ სარეფერენდუმოდ შემოთავაზებული საკითხი, საკითხის ფორმულირება უნდა დაზუსტდეს საინიციატივო ჯგუფთან შეთანხმებით.

3. ცენტრალური სარეფერენდუმო კომისია სარეფერენდუმოდ შემოთავაზებულ საკითხს და საინიციატივო ჯგუფის შემადგენლობას ატარებს რეგისტრაციაში და ამის შესახებ ოფიციალურ პრესაში აქვეყნებს ინფორმაციასა და საინიციატივო ჯგუფის მისამართს.

4. სარეფერენდუმოდ შემოთავაზებული საკითხი შეიტანება ამომრჩეველთა ხელმოწერების ფურცლებში.

5. რეგისტრაციის მოწმობა საინიციატივო ჯგუფს მიეცემა რეგისტრაციაში გატარების თაობაზე მიმართვიდან ერთ თვეში. რეგისტრაციაში გატარებაზე უარის თქმა დასაშვებია, თუ დარღვეულია ამ კანონის მოთხოვნები.

6. საინიციატივო ჯგუფს შეუძლია რეგისტრაციაში გატარებაზე უარის მიღებიდან 5 დღის ვადაში გაასაჩივროს იგი შესაბამის რაიონულ (საქალაქო) სასამართლოში, რომელიც 5 დღის ვადაში განიხილავს საჩივარს და იღებს გადაწყვეტილებას, რომელიც შეიძლება გასაჩივრდეს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.

საქართველოს 200 5 წლის 23 ივნისი ორგანული კანონი № 1739 - სსმ I, № 36 , 11.07.2005 წ., მუხ. 226

    მუხლი 11. ხელმოწერების შეგროვების წესი და ვადები

1. საინიციატივო ჯგუფი ხელმოწერების შეგროვებას იწყებს რეგისტრაციის მოწმობის მიღების დღიდან.

2. ხელმოწერები უნდა შეგროვდეს საინიციატივო ჯგუფთან შეთანხმებული და ცენტრალური სარეფერენდუმო კომისიის მიერ დადგენილი ნიმუშის ფურცელზე. ყოველ ასეთ ფურცელზე ხელი უნდა მოაწეროს არა უმეტეს 50-მა მოქალაქემ, რომლებმაც თავად უნდა ჩაწერონ სახელი, გვარი, დაბადების წელი, პირადობის დამადასტურებელი მოწმობის ნომერი, მისამართი და ხელმოწერის თარიღი. ზემოაღნიშნული მონაცემებით შევსებულ ყოველ ფურცელს, თავისი მისამართის მითითებით, ხელს აწერს ხელმოწერების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი პირი და მისი ხელმოწერა უნდა დამოწმდეს სანოტარო ბიუროსა ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოში.

    მუხლი 12. ხელმოწერების შეგროვების შედეგების განხილვა

1. შევსებული ხელმოწერის ფურცლები იგზავნება საინიციატივო ჯგუფში, რომელიც ადგენს შეჯამებულ მონაცემებს ხელმოწერების შეგროვების შედეგების შესახებ და მოქალაქეთა ხელმოწერის ფურცლებითურთ უგზავნის ცენტრალურ სარეფერენდუმო კომისიას რეგისტრაციის მოწმობის მიღების დღიდან არა უგვიანეს სამი თვისა.

2. ცენტრალური სარეფერენდუმო კომისია ამოწმებს შემოსულ მასალებს და თუ მიიჩნევს, რომ ისინი არ ეწინააღმდეგება ამ კანონის მოთხოვნებს, თავის დასკვნასა და საინიციატივო ჯგუფის მოთხოვნას რეფერენდუმის მოწყობის შესახებ წარუდგენს პრეზიდენტს მასალების შემოსვლიდან არა უგვიანეს ერთი თვისა.

3. თუ დადგინდა, რომ მოქალაქემ ორჯერ ან მეტჯერ მოაწერა ხელი განცხადებას რეფერენდუმის მოწყობის შესახებ, მისი ყველა ხელმოწერა ბათილად ითვლება.

    მუხლი 13. რეფერენდუმის მოწყობის მოთხოვნასთან დაკავშირებული გადაწყვეტილების მიღება

1. საკითხს რეფერენდუმის შესახებ ცენტრალური სარეფერენდუმო კომისია წარუდგენს საქართველოს პრეზიდენტს.

2. რეფერენდუმის მოწყობის მოთხოვნასთან დაკავშირებით საქართველოს პრეზიდენტი იღებს ერთ-ერთ შემდეგ გადაწყვეტილებას:

ა) რეფერენდუმის თარიღის დანიშვნის შესახებ;

ბ) რეფერენდუმის მოწყობის მოთხოვნაზე მოტივირებული უარის თქმის შესახებ.

3. რეფერენდუმის დანიშვნის შესახებ გადაწყვეტილება ქვეყნდება საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულებით, რეფერენდუმის მოწყობის თაობაზე საქართველოს პარლამენტის/საქართველოს მთავრობის მოთხოვნის, აგრეთვე საქართველოს ორგანული კანონის „საქართველოს საარჩევნო კოდექსი“ 177-ე მუხლით გათვალისწინებული საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისიის დასკვნის მიღებიდან 30 დღის განმავლობაში. საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება საჭიროებს საქართველოს პრემიერ-მინისტრის კონტრასიგნაციას, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც რეფერენდუმი ინიშნება საქართველოს მთავრობის მოთხოვნით.

4. რეფერენდუმის გამართვის შესახებ ბრძანებულებაში მოცემული უნდა იყოს მისი მოწყობის თარიღი და სარეფერენდუმოდ გამოტანილი საკითხის ზუსტი ფორმულირება. ეს ბრძანებულება მოსახლეობას ეცნობება ოფიციალური პრესითა და მასობრივი ინფორმაციის სხვა საშუალებებით, ბრძანებულების გამოცემიდან არაუგვიანეს 3 დღისა.

5. რეფერენდუმის თარიღის დანიშვნის შესახებ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების გამოქვეყნებიდან 7 დღის ვადაში საქართველოს მთავრობა იღებს დადგენილებას რეფერენდუმის მოწყობის უზრუნველყოფის შესახებ, რომლითაც განისაზღვრება დაფინანსებისა და რეფერენდუმის მოწყობასთან დაკავშირებული სხვა საკითხები.

საქართველოს 2013 წლის  6 სექტემბრის ორგანული კანონი №1018 – ვებგვერდი, 23.09.2013წ.

    მუხლი 14. რეფერენდუმის მოწყობის ვადები

1. რეფერენდუმი იმართება არა უადრეს ორი თვისა და არა უგვიანეს ექვსი თვისა საქართველოს პრეზიდენტის მიერ რეფერენდუმის მოწყობის შესახებ გადაწყვეტილების მიღების დღიდან.

2. (ამოღებულია – 06.09.2013, №1018).

საქართველოს 2013 წლის  6 სექტემბრის ორგანული კანონი №1018 – ვებგვერდი, 23.09.2013წ.

   მუხლი 15. რეფერენდუმის მოწყობის თაობაზე მოთხოვნის გამოთხოვა

საქართველოს პარლამენტი, საქართველოს მთავრობა, საინიციატივო ჯგუფი უფლებამოსილია გამოითხოვოს თავისი მოთხოვნა  რეფერენდუმის მოწყობის თაობაზე საქართველოს პრეზიდენტის მიერ რეფერენდუმის დანიშვნის შესახებ გადაწყვეტილების მიღებამდე. 

საქართველოს 2013 წლის  6 სექტემბრის ორგანული კანონი №1018 – ვებგვერდი, 23.09.2013წ.

 

თავი III. რეფერენდუმის მოწყობის წესი

    მუხლი 16. სარეფერენდუმო კომისიები

1. რეფერენდუმის მომზადებასა და გამართვას უზრუნველყოფენ:

ა) ცენტრალური სარეფერენდუმო კომისია;

ბ) საოლქო სარეფერენდუმო კომისიები;

გ) საუბნო სარეფერენდუმო კომისიები.

2. ცენტრალური სარეფერენდუმო კომისიისა და საოლქო სარეფერენდუმო კომისიების მოვალეობების შესრულება ეკისრებათ შესაბამისად საქართველოს ცენტრალურ და საოლქო საარჩევნო კომისიებს. საუბნო სარეფერენდუმო კომისიები იქმნება საქართველოს ორგანული კანონის „საქართველოს საარჩევნო კოდექსი“ შესაბამისად, საუბნო საარჩევნო კომისიების შექმნისათვის დადგენილი წესით. თუ რეფერენდუმის გამართვის დღე ემთხვევა საერთო არჩევნების ჩატარების დღეს, საუბნო სარეფერენდუმო კომისიების ფუნქციები ეკისრებათ ამ არჩევნებისათვის შექმნილ საუბნო საარჩევნო კომისიებს.

3. სარეფერენდუმო კომისიები მუშაობას წყვეტენ რეფერენდუმის შედეგების ოფიციალურად გამოცხადებისთანავე.

საქართველოს 200 7 წლის 22 ნოემბრი ორგანული კანონი № 5498 - სსმ I, № 39 , 22.11.2007 წ., მუხ. 369

    მუხლი 17. საინიციატივო ჯგუფის წევრთა მონაწილეობა სარეფერენდუმო კომისიების მუშაობაში

თუ რეფერენდუმი დანიშნულია ამომრჩეველთა მოთხოვნის საფუძველზე, საინიციატივო ჯგუფს უფლება აქვს დანიშნოს მეთვალყურე ყველა ან რომელიმე რგოლის საარჩევნო კომისიაში.

    მუხლი 18. პოლიტიკური პარტიებისა და საზოგადოებრივი გაერთიანებების მონაწილეობა სარეფერენდუმო კომისიებში.

კანონით დადგენილი წესით რეგისტრირებულ პოლიტიკურ პარტიას და საზოგადოებრივ გაერთიანებას უფლება აქვს დანიშნოს ერთი მეთვალყურე ყველა ან რომელიმე რგოლის სარეფერენდუმო კომისიაში.

    მუხლი 19. სარეფერენდუმო კომისიების უფლებამოსილება

1. ცენტრალური სარეფერენდუმო კომისია რეფერენდუმის მოწყობამდე 40 დღით ადრე მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებით (პრესა, ტელევიზია, რადიო) აქვეყნებს იმ საოლქო სარეფერენდუმო კომისიების სიას, რომლებსაც დაევალათ შესაბამის ტერიტორიებზე უხელმძღვანელონ რეფერენდუმის მომზადებასა და გამართვას.

2. რეფერენდუმის მომზადებისა და მოწყობის პერიოდში ცენტრალური სარჩევნო კომისია:

ა) საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე აკონტროლებს ამ კანონის ზუსტ და ერთგვაროვან შესრულებას;

ბ) ხელმძღვანელობს რეფერენდუმის მომზადებასა და მიმდინარეობას და კოორდინაციას უწევს საოლქო საარჩევნო კომისიების საქმიანობას;

გ) კომისიებს შორის ანაწილებს რეფერენდუმის მოსაწყობად სახელმწიფოს მიერ გამოყოფილ თანხებს, აკონტროლებს საოლქო კომისიების მატერიალურ-ტექნიკურ უზრუნველყოფას;

დ) ადგენს რეფერენდუმის მომზადებისა და ჩატარებისათვის საჭირო დოკუმენტების ფორმასა და შენახვის წესს;

ე) ისმენს სახელმწიფო, საზოგადოებრივ-პოლიტიკური ორგანიზაციების ინფორმაციებს რეფერენდუმის მომზადებასა და ჩატარებასთან დაკავშირებულ საკითხებზე;

ვ) ადგენს რეფერენდუმის შედეგებს საქართველოს მასშტაბით, აქვეყნებს რეფერენდუმის საბოლოო შედეგებს;

ზ) იხილავს საჩივრებს სარეფერენდუმო კომისიების გადაწყვეტილებისა და ქმედებათა შესახებ, იღებს საბოლოო გადაწყვეტილებებს მათ თაობაზე.

3. საოლქო საარჩევნო კომისია:

ა) აკონტროლებს შესაბამის ტერიტორიაზე ამ კანონის ზუსტ და ერთგვაროვან შესრულებას;

ბ) კოორდინაციას უწევს საუბნო სარეფერენდუმო კომისიების მუშაობას,

გ) ხელს უწყობს სარეფერენდუმო საკითხის განხილვას საოლქო საარჩევნო კომისიის სამოქმედო ტერიტორიაზე;

დ) ისმენს ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების, საწარმოების, დაწესებულებების, ორგანიზაციების ხელმძღვანელების ინფორმაციებს რეფერენდუმის მომზადებასა და გამართვასთან დაკავშირებულ საკითხებზე;

ე) საუბნო სარეფერენდუმო კომისიებს დროულად უზრუნველყოფს სარეფერენდუმო ბიულეტენებით;

ვ) ადგენს რეფერენდუმის შედეგებს საოლქო საარჩევნო კომისიის სამოქმედო ტერიტორიაზე;

ზ) იხილავს საუბნო სარეფერენდუმო კომისიების გადწყვეტილებებთან დაკავშირებულ საკითხებს და იღებს შესაბამის გადაწყვეტილებებს.

4. საუბნო სარეფერენდუმო კომისია:

ა) მოქალაქეებს აცნობს კენჭისყრის მონაწილეთა სიებს, იხილავს განცხადებებს სიებში არსებულ უზუსტობათა შესახებ და წყვეტს მათში სათანადო ცვლილებების შეტანის საკითხს;

ბ) (ამოღებულია);

გ) (ამოღებულია) ;

დ) უზრუნველყოფს კენჭისყრისათვის საჭირო შენობის, ყუთების და ოთახების მომზადებას;

ე) რეფერენდუმის დღეს ორგანიზაციას უკეთებს კენჭისყრას;

ვ) აჯამებს სარეფერენდუმო უბანში კენჭისყრის შედეგებს;

ზ) იხილავს განცხადებებსა და საჩივრებს რეფერენდუმის მომზადებისა და კენჭისყრის ორგანიზაციის საკითხებზე. იღებს გადაწყვეტილებებს მათ გამო.

საქართველოს 200 7 წლის 22 ნოემბრი ორგანული კანონი № 5498 - სსმ I, № 39 , 22.11.2007 წ., მუხ. 369

    მუხლი 20. რეფერენდუმის მომწყობი სარეფერენდუმო უბნები

1. საოლქო საარჩევნო კომისიები რეფერენდუმის გამართვამდე ერთი თვით ადრე ადგილობრივ პრესაში აქვეყნებენ შესაბამის ტერიტორიაზე შექმნილ სარეფერენდუმო უბნების სიას საზღვრების, საუბნო სარეფერენდუმო კომისიების ადგილსამყოფლისა და კენჭისყრის ადგილების მითითებით.

2. საოლქო საარჩევნო კომისიები აუცილებლობის შემთხვევაში ცვლიან საზღვრებს სარეფერენდუმო უბნებს შორის ან ქმნიან ახალ უბნებს და საუბნო სარეფერენდუმო კომისიებს.

    მუხლი 21. რეფერენდუმის მონაწილეთა სიები

1. რეფერენდუმის მოსაწყობად გამოიყენება საქართველოს ორგანული კანონის „საქართველოს საარჩევნო კოდექსი“ მოთხოვნათა შესაბამისად შექმნილი ამომრჩეველთა ერთიანი სია.

2. შესაბამისი საარჩევნო კომისიები უზრუნველყოფენ მოქალაქეთა სიებში სათანადო ცვლილებების შეტანას.

3. საუბნო საარჩევნო კომისიებს მოქალაქეთა სიები საჯარო გაცნობისათვის გამოაქვთ რეფერენდუმის გამართვამდე 10 დღით ადრე.

საქართველოს 200 7 წლის 22 ნოემბრი ორგანული კანონი № 5498 - სსმ I, № 39 , 22.11.2007 წ., მუხ. 369

    მუხლი 22. სარეფერენდუმო ბიულეტენი

1. სარეფერენდუმო ბიულეტენში აღნიშნული უნდა იყოს მოქალაქეებისადმი მიმართული კითხვა სარეფერენდუმოდ გამოტანილ საკითხთან დაკავშირებით და ამ კითხვაზე პასუხის შესაძლო ვარიანტები: "დიახ" _ "არა".

2. ცენტრალური საარჩევნო კომისია ადგენს სარეფერენდუმო ბიულეტენების ფორმას, უზრუნველყოფს საჭირო რაოდენობით მათ დამზადებას და კენჭისყრამდე არა უგვიანეს მე-2 დღისა საოლქო საარჩევნო კომისიებს გადასცემს სარეფერენდუმო ბიულეტენებს. თავის მხრივ, საოლქო საარჩევნო კომისია ბიულეტენებს კენჭისყრის დაწყებამდე არა უგვიანეს 12 საათისა გადასცემს საუბნო საარჩევნო კომისიებს.

3. შესაბამისი კომისიებისათვის ბიულეტენების გადაცემის შესახებ მიღება-ჩაბარების აქტი დგება 2 ცალად საარჩევნო კანონმდებლობით დადგენილი წესით.

4. სარეფერენდუმო ბიულეტენი და ოქმები საჭიროების შემთხვევაში იბეჭდება ადგილობრივი მოსახლეობისათვის გასაგებ სხვა ენაზედაც.

საქართველოს 200 7 წლის 22 ნოემბრი ორგანული კანონი № 5498 - სსმ I, № 39 , 22.11.2007 წ., მუხ. 369

    მუხლი 23. კენჭისყრის მოწყობა

1. რეფერენდუმის დღეს კენჭისყრა წარმოებს 8 საათიდან 20 საათამდე.

2. კენჭისყრა ეწყობა სპეციალურად გამოყოფილ შენობაში, სადაც მოწყობილია საკმაო რაოდენობის კაბინები ან ოთახები ფარული კენჭისყრისათვის. განისაზღვრება ბიულეტენის გაცემის ადგილი, იდგმება ყუთი და თვალსაჩინო ადგილზე გამოიკვრება სარეფერენდუმოდ გამოტანილი საკითხების ტექსტი.

3. თითოეული ამომრჩეველი კენჭს უყრის პირადად. სარეფერენდუმო ბიულეტენებს იძლევა საუბნო საარჩევნო კომისია ამომრჩეველთა სიის საფუძველზე საქართველოს მოქალაქის პირადობის მოწმობის (საქართველოს მოქალაქის პასპორტის) წარდგენის შემთხვევაში. სარეფერენდუმო ბიულეტენის მიღებას ამომრჩეველი ადასტურებს სიაში ხელმოწერით.

4. იმ შემთხვევაში, როცა ამომრჩეველს არ შეუძლია კენჭისყრის მოწყობის ადგილზე მისვლა, მისი თხოვნით საუბნო საარჩევნო კომისია ავალებს თავის ორ წევრს მაინც მოაწყონ კენჭისყრა ამ ამომრჩევლის ყოფნის ადგილზე სიის დანართის საფუძველზე, რისთვისაც გამოიყენება ერთი გადასატანი კენჭისყრის ყუთი.

5. პასუხისმგებლობა კენჭისყრის სათანადო ორგანიზაციისათვის ეკისრებათ საუბნო საარჩევნო კომისებს.

საქართველოს 200 7 წლის 22 ნოემბრი ორგანული კანონი № 5498 - სსმ I, № 39 , 22.11.2007 წ., მუხ. 369

    მუხლი 24. კენჭისყრა

1. სარეფერენდუმო ბიულეტენებს ამომრჩევლები ავსებენ ფარული კენჭისყრის კაბინაში ან ოთახში. რეფერენდუმის მონაწილე შემოხაზავს ბიულეტენში მითითებული პასუხის იმ ვარიანტს, რომელსაც მხარს უჭერს.

2. ამომრჩევლის მიერ ბიულეტენის შევსებისას აკრძალულია კენჭისყრის კაბინაში ან ოთახში სხვა პირის ყოფნა. ამომრჩეველს, რომელსაც არა აქვს ბიულეტენის დამოუკიდბლად შევსების საშუალება, შეუძლია კაბინაში ან ოთახში მიიწვიოს სხვა ამომრჩეველი, გარდა საარჩევნო კომისიის წევრისა.

3. შევსებულ ბიულეტენს კენჭისყრის მონაწილე პირადად უშვებს კენჭისყრის ყუთში.

    მუხლი 25. კენჭისყრის შედეგების დათვლა საარჩევნო უბანში

1. კენჭისყრის შედეგების დათვლა ხდება საარჩევნო უბნების მიხედვით საუბნო საარჩევნო კომისიის მიერ. კენჭისყრის დამთავრებულად გამოცხადების შემდეგ საუბნო საარჩევნო კომისიები ითვლიან გამოუყენებელ ბიულეტენებს.

2. საუბნო საარჩევნო კომისია ამომრჩეველთა ერთიანი და სპეციალური სიების საფუძველზე ადგენს ამომრჩეველთა საერთო რაოდენობას, ხოლო ამომრჩეველთა სიებში ხელმოწერების მიხედვით – კენჭისყრის მონაწილე ამომრჩეველთა საერთო რაოდენობას.

3. ამ რაოდენობების დადგენის შემდეგ იხსნება საარჩევნო ყუთები. ბიულეტენების დათვლა ხდება საქართველოს ორგანული კანონის „საქართველოს საარჩევნო კოდექსი“ შესაბამისად.

4. საუბნო საარჩევნო კომისია საარჩევნო ყუთებში არსებული ბიულეტენების საფუძველზე ადგენს:

ა) იმ ამომრჩეველთა რაოდენობას, რომლებმაც ხმა მისცეს სარეფერენდუმოდ გამოტანილი საკითხის დადებითად გადაწყვეტას;

ბ) იმ ამომრჩეველთა რაოდენობას, რომლებმაც ხმა მისცეს წინააღმდეგ;

გ) ბათილად ცნობილი ბიულეტენების რაოდენობას.

5. ბათილად ცნობენ დაუდგენელი ნიმუშის ბიულეტენებს, აგრეთვე ბიულეტენებს, რომლებშიც შემოხაზულია პასუხის ორივე ვარიანტი ან არც ერთი არ არის შემოხაზული. სარეფერენდუმო ბიულეტენის ნამდვილობაში ეჭვის შეტანის შემთხვევაში საკითხს კენჭისყრით წყვეტს საუბნო საარჩევნო კომისია.

6. საუბნო საარჩევნო კომისია ხმის დათვლის შედეგებს დაუყოვნებლივ იხილავს თავის სხდომაზე და ადგენს ოქმს. ოქმში აღინიშნება:

ა) საარჩევნო ოლქის ნომერი და დასახელება; სარეფერენდუმო უბნის ნომერი;

ბ) რეფერენდუმის დასახელება;

გ) საუბნო სარეფერენდუმო კომისიის ბეჭდისა და რეგისტრატორების ბეჭდების ნომრები;

დ) ერთიან სიაში ამომრჩეველთა რაოდენობა;

ე) სპეციალურ სიაში ამომრჩეველთა რაოდენობა;

ვ) ამომრჩეველთა საერთო რაოდენობა (ერთიან და სპეციალურ სიებში ამომრჩეველთა საერთო რაოდენობების ჯამი);

ზ) რეფერენდუმის მონაწილე ამომრჩეველთა საერთო რაოდენობა (სიებში ხელმოწერების მიხედვით);

თ) მიღებულ სარეფერენდუმო ბიულეტენთა რაოდენობა;

ი) გამოუყენებელ სარეფერენდუმო ბიულეტენთა რაოდენობა;

კ) გაფუჭებულ სარეფერენდუმო ბიულეტენთა რაოდენობა;

ლ) ბათილად ცნობილ სარეფერენდუმო ბიულეტენთა რაოდენობა;

მ) იმ ამომრჩეველთა რაოდენობა, რომლებმაც ხმა მისცეს სარეფერენდუმოდ გამოტანილი საკითხის დადებითად გადაწყვეტას;

ნ) იმ ამომრჩეველთა რაოდენობა, რომლებმაც ხმა მისცეს წინააღმდეგ;

ო) ოქმის შედგენის დრო და თარიღი;

პ) ოქმის ის მონაცემები, რომლებსაც არ ეთანხმება კომისიის წევრი (ამ ჩანაწერს კომისიის წევრი აკეთებს გრაფაში „განსხვავებული აზრი“ და ხელს აწერს მას);

ჟ) ოქმის სარეგისტრაციო ნომერი, რეგისტრაციის თარიღი და დრო (აღინიშნება ოქმის გაცემისას).

7. ოქმს ხელს აწერენ საუბნო საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარე, თავმჯდომარის მოადგილე, მდივანი და წევრები. ოქმი და დათვლილი ბიულეტენები ეგზავნება შესაბამის საოლქო საარჩევნო კომისიას საარჩევნო კანონმდებლობით დადგენილი წესით.

საქართველოს 200 7 წლის 22 ნოემბრი ორგანული კანონი № 5498 - სსმ I, № 39 , 22.11.2007 წ., მუხ. 369

    მუხლი 26. რეფერენდუმის შედეგების დადგენა საარჩევნო ოლქების მიხედვით

1. საოლქო საარჩევნო კომისიები თავიანთ სხდომებზე ადგენენ რეფერენდუმის შედეგებს საუბნო საარჩევნო კომისიებიდან მიღებული ოქმების საფუძველზე, რის შესახებაც საოლქო საარჩევნო კომისიები ადგენენ ოქმს. ოქმში აღინიშნება:

ა) საარჩევნო ოლქის ნომერი და დასახელება;

ბ) რეფერენდუმის დასახელება;

გ) რეფერენდუმის თარიღი;

დ) ამომრჩეველთა საერთო რაოდენობა საარჩევნო ოლქში;

ე) რეფერენდუმის მონაწილე ამომრჩეველთა საერთო რაოდენობა საარჩევნო ოლქში;

ვ) მიღებულ სარეფერენდუმო ბიულეტენთა რაოდენობა;

ზ) გამოუყენებელ სარეფერენდუმო ბიულეტენთა რაოდენობა;

თ) გაფუჭებულ სარეფერენდუმო ბიულეტენთა რაოდენობა;

ი) ბათილად ცნობილ სარეფერენდუმო ბიულეტენთა რაოდენობა;

კ) იმ ამომრჩეველთა რაოდენობა, რომლებმაც ხმა მისცეს სარეფერენდუმოდ გამოტანილი საკითხის დადებითად გადაწყვეტას;

ლ) იმ ამომრჩეველთა რაოდენობა, რომლებმაც ხმა მისცეს წინააღმდეგ;

მ) ოქმის შედგენის დრო და თარიღი;

ნ) ოქმის ის მონაცემები, რომლებსაც არ ეთანხმება კომისიის წევრი (ამ ჩანაწერს კომისიის წევრი აკეთებს გრაფაში „განსხვავებული აზრი“ და ხელს აწერს მას);

ო) ოქმის სარეგისტრაციო ნომერი და რეგისტრაციის თარიღი (აღინიშნება ოქმის გაცემისას).

11. ოქმს ხელს აწერენ საოლქო საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარე, თავმჯდომარის მოადგილე, მდივანი და წევრები.

12. ოქმი ეგზავნება ცენტრალურ საარჩევნო კომისიას საარჩევნო კანონმდებლობით დადგენილი წესით.

2. საარჩევნო უბნების მიხედვით გაცემული სარეფერენდუმო ბიულეტენები ინახება საოლქო საარჩევნო კომისიებში რეფერენდუმის შედეგების ოფიციალურ გამოქვეყნებამდე.

3. საოლქო საარჩევნო კომისია განიხილავს საოლქო უბანში ამ კანონის უხეშად დარღვევის შემთხვევებს და თავის მოსაზრებებს რეფერენდუმის შედეგების ბათილად ცნობის შესახებ დაუყოვნებლივ წარუდგენს ცენტრალურ საარჩევნო კომისიას. საჩივარი ამ კანონის დარღვევის შესახებ საოლქო საარჩევნო კომისიას შეიძლება წარედგინოს არა უგვიანეს რეფერენდუმის მოწყობის მომდევნო დღისა; მან იგი მეორე დღესვე უნდა განიხილოს და თავისი მოსაზრება არა უგვიანეს შემდეგი დღისა წარუდგინოს ცენტრალურ საარჩევნო კომისიას.

საქართველოს 200 7 წლის 22 ნოემბრი ორგანული კანონი № 5498 - სსმ I, № 39 , 22.11.2007 წ., მუხ. 369

    მუხლი 27. რეფერენდუმის შედეგების შეჯამება

1. ცენტრალური საარჩევნო კომისია თავის სხდომაზე საოლქო საარჩევნო კომისიებიდან მიღებული ოქმების საფუძველზე ადგენს რეფერენდუმის შედეგებს.

2. ცენტრალური საარჩევნო კომისია უფლებამოსილია ბათილად ცნოს რეფერენდუმის შედეგები იმ უბნებში, სადაც მოხდა ამ კანონის უხეში დარღვევა. ეს საკითხი ცენტრალურმა საარჩევნო კომისიამ უნდა განიხილოს რეფერენდუმის მოწყობიდან არა უგვიანეს მე-5 დღისა. ამ სარეფერენდუმო უბნებიდან მიღებული მონაცემები რეფერენდუმის შედეგების შეჯამებისას მხედველობაში არ მიიღება.

3. ცენტრალური საარჩევნო კომისიის სხდომაზე დგება ოქმი. ოქმში აღინიშნება:

ა) ამომრჩეველთა საერთო რაოდენობა;

ბ) რეფერენდუმის მონაწილე ამომრჩეველთა რაოდენობა;

გ) ბათილად ცნობილ სარეფერენდუმო ბიულეტენთა რაოდენობა;

დ) იმ ამომრჩეველთა რაოდენობა, რომლებმაც ხმა მისცეს სარეფერენდუმოდ გამოტანილი საკითხის დადებითად გადაწყვეტას;

ე) იმ ამომრჩეველთა რაოდენობა, რომლებმაც ხმა მისცეს წინააღმდეგ;

ვ) ოქმის შედგენის დრო და თარიღი.

31. ოქმს ხელს აწერენ ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარე, თავმჯდომარის მოადგილე, მდივანი და წევრები. ოქმი დაუყოვნებლივ ეგზავნება საქართველოს პრეზიდენტს.

4. ცენტრალური საარჩევნო კომისია რეფერენდუმის შედეგებს აქვეყნებს საინფორმაციო საშუალებათა მეშვეობით (პრესა, ტელევიზია, რადიო) ოქმის შედგენიდან სამი დღის ვადაში.

5. სარეფერენდუმოდ გამოტანილი საკითხი მიღებულად ჩაითვლება, თუ მის დადებითად გადაწყვეტას ხმა მისცა კენჭისყრის მონაწილეთა ნახევარზე მეტმა.

6. (ამოღებულია) .

7. თუ აღმოჩნდა, რომ რეფერენდუმის საბოლოო შედეგებზე გავლენის მოხდენა შეეძლოთ იმ საარჩევნო ოლქის ამომრჩევლებს, რომლებშიც საოლქო და ცენტრალურმა საარჩევნო კომისიებმა რეფერენდუმის შედეგები ბათილად ცნეს, ცენტრალური საარჩევნო კომისია უფლებამოსილია 2 კვირის ვადაში შესაბამის კომისიებს დაავალოს განმეორებითი კენჭისყრის მოწყობა.

საქართველოს 200 7 წლის 22 ნოემბრი ორგანული კანონი № 5498 - სსმ I, № 39 , 22.11.2007 წ., მუხ. 369

    მუხლი 28. რეფერენდუმის გადაწყვეტილების ძალაში შესვლა

1. რეფერენდუმის დანიშვნიდან რეფერენდუმის შედეგების გამოქვეყნებამდე დაუშვებელია სარეფერენდუმო საკითხზე გადაწყვეტილების მიღება.

2. რეფერენდუმის შედეგად მიღებული გადაწყვეტილება ძალაში შედის მისი გამოქვეყნების დღიდან, აქვს იურიდიული ძალა და საბოლოოა. რეფერენდუმის შედეგებს აქვს პირდაპირი მოქმედების ძალა.

3. საქართველოს საკანონმდებლო და აღმასრულებელი ხელისუფლება ვალდებულია რეფერენდუმის შედეგებიდან გამომდინარე ერთ თვეში შესაბამისობაში მოიყვანოს საქართველოს კანონმდებლობა და სხვა აქტები.

4. რეფერენდუმის შედეგად მიღებული გადაწყვეტილების შეცვლა ან გაუქმება შეიძლება მხოლოდ რეფერენდუმით.

5. რეფერენდუმის შედეგების ბათილად ცნობის უფლება აქვს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს კანონით დადგენილი წესით.

    მუხლი 29. პასუხისმგებლობა რეფერენდუმის შესახებ კანონის დარღვევისათვის

პასუხისმგებლობა რეფერენდუმის შესახებ საქართველოს კანონის დარღვევისათვის განისაზღვრება საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობით.

    მუხლი 30. 2015 წლის 1 აპრილამდე სასამართლოს მიერ ქმედუუნაროდ ცნობილ პირებთან დაკავშირებული სამართლებრივი რეგულირება გარდამავალ პერიოდში

პირს, რომელიც 2015 წლის 1 აპრილამდე სასამართლომ ქმედუუნაროდ ცნო და რომელიც სტაციონარშია მოთავსებული, არ აქვს რეფერენდუმსა და პლებისციტში მონაწილეობის უფლება.

საქართველოს 2015 წლის 20 მარტის ორგანული  კანონი №3403 - ვებგვერდი, 31.03.2015წ.

საქართველოს პრეზიდენტი

ედუარდ შევარდნაძე.

თბილისი,

1996 წლის 15 მაისი.

№220 IIს

ORGANIC LAW OF GEORGIA

ON REFERENDUMS

Law of Georgia No 1746 of 19 November 2002 - LHG I, No 29, 26.11.2002, Art. 132

 

Chapter I - General Provisions

 

Article 1 - Referendum

1. A referendum is nation-wide polling by ballot intended to ultimately decide particularly important national issues.

2. A referendum is one of the forms of exercising power by the people as provided for by the Constitution of Georgia and this Law.

3. A referendum shall be held throughout the territory of Georgia.

4. A referendum shall be held on the basis of universal, equal and direct suffrage, by secret ballot.

5. Citizens shall participate in a referendum directly and in person. Each participant of the referendum shall have one vote.

6. Participation in a referendum shall be free. It shall be prohibited to control the expression of the will of citizens.

7. A referendum shall be organised and held openly and publicly.

 

Article 2 - Participants of a referendum

1. Any citizen of Georgia, who has attained the age of 18 years by the referendum day, regardless of race, skin colour, language, gender, origin, religion, political and other opinions, national, ethnic and social origin, property and birth status and place of residence, may participate in a referendum.

2. The following citizens may not participate in a referendum:

a) a citizen who has been recognised by court as a beneficiary of support and placed, according to the Law of Georgia in Psychiatric Care as an in-patient in a psychiatric institution;

b) a citizen who has been convicted and is in a penitentiary facility on the referendum day.

Law of Georgia No 2722 of 9 March 2010 - LHG I, No 12, 24.3.2010, Art. 43

Law of Georgia No 3403 of 20 March 2015 - website, 31.3.2015

 

Article 3 - Referendum issues

1. Referendums may be held on particularly important national issues, including major issues and principles provided for by the laws and treaties and international agreements of Georgia.

11. Referendums may also be held to introduce new types of national taxes, except for excise, or to raise the upper threshold of the current rate according to the type of a national tax.

2. A referendum may not be held:

a) for adoption or repeal of a law;

b) for amnesty and pardon;

c) on the ratification and denunciation of treaties and international agreements;

d) on issues restricting fundamental constitutional human rights and freedoms.

Organic Law of Georgia No 1018 of 6 September 2013 - website, 23.9.2013

 

Article 4 - Holding referendums

1. The President of Georgia may, at the request of the Parliament of Georgia, the request of the Government of Georgia or the request of at least 200 000 voters, call for a referendum within 30 days after receipt of the request.

11. In cases provided for by Article 3(11) of this Law, only the Government of Georgia may initiate a call for a referendum.

2. A referendum may not be held in the case of:

a) an armed attack on Georgia;

b) martial law in the country;

c) mass disorders, military takeovers, armed rebellions, ecological disasters and epidemics or in other cases when the public authorities are unable to normally exercise their constitutional powers.

3. A referendum may not be called within one year after the date when the results of a referendum conducted on the same issue were officially published.

Organic Law of Georgia No 1018 of 6 September 2013 - website, 23.9.2013

 

Article 5 - Language of referendums

Referendums shall be organised and held in the Georgian language in Georgia, and also in the Abkhazian language in Abkhazia.

 

Article 6 - Material support for holding referendums

1. Material support for holding referendums shall be provided at the expense of the State Budget of Georgia.

2. Local authorities shall allocate and prepare premises and facilities required for organising and holding a referendum.

 

Article 7 - Agitation

1. Citizens, political parties, public associations of citizens, initiative groups may freely agitate for a referendum, and for an issue to be put up for a referendum.

2. Members of referendum commissions may not agitate for a referendum or an issue to be put up for a referendum.

3. Agitation may not be carried out on the referendum day.

 

Article 8 - Organising public opinion polls and publishing the results

1. It shall be prohibited to survey public opinion before polling is over on the referendum day. The results of a previously conducted survey may be published or commented on one week before the referendum if the results are directly or indirectly related to the issue put up for a referendum.

 

Chapter I1 - Plebiscite

Law of Georgia of 29 October 1996 - The Parliament Gazette No 27-28/4, 21.11.1996, p. 52

 

Article 81 - Appointing a plebiscite and the procedure for holding a plebiscite

1. A plebiscite is nation-wide polling by ballot to find out the opinion of the voters of Georgia or part thereof with respect to particularly important national issues.

2. A plebiscite shall be appointed by the Prime Minister of Georgia.

3. The results of a plebiscite are of recommendatory character for the public authorities.

4. Procedures established by this Law, except for Article 4 of the same law, shall apply to the holding of plebiscites.

Law of Georgia of 29 October 1996 - The Parliament Gazette No 27-28/4, 21.11.1996, p. 52

Organic Law of Georgia No 1018 of 6 September 2013 - website, 23.9.2013

 

Chapter II - Organising and calling for Referendums

 

Article 9 - Calling for referendums

1. A referendum shall be called by the President of Georgia by an edict that shall be countersigned by the Prime Minister of Georgia, except when a referendum is called at the request of the Government of Georgia.

2. Referendums shall be organised and held by the Central Referendum Commission.

Organic Law of Georgia No 1018 of 6 September 2013 - website, 23.9.2013

 

Article 10 - Initiative group for holding a referendum

1. If the holding of a referendum is initiated by voters, an initiative group shall be set up. The list of an initiative group shall include the first and last name and the place of residence of each of its members. An initiative group shall formulate clearly and specifically the issue proposed for a referendum.

2. An initiative group shall apply to the Central Referendum Commission with a request to register the issue proposed for a referendum by the initiative group. The issue shall be formulated in agreement with an initiative group.

3. The Central Referendum Commission shall register an issue proposed for a referendum and the composition of the initiative group, and publish information about such registration and the address of the initiative group in the official press.

4. An issue proposed for a referendum shall be included in the papers of signatures of voters.

5. A certificate of registration shall be issued to the initiative group within one month after an application for registration is filed. Registration may be refused if the requirements of this Law have not been met.

6. An initiative group may, within five days after being refused registration, appeal the refusal to the respective district (city) court. The court shall, within five days, review the appeal and make a decision that may be further appealed in accordance with the procedure established by legislation.

Law of Georgia No 1739 of 23 June 2005 - LHG I, No 36, 11.7.2005, Art. 226

 

Article 11 - Procedure and time frames for collecting signatures

1. An initiative group shall start collecting signatures from the day of receipt of the certificate of registration.

2. Signatures shall be collected on a sample paper agreed with the initiative group and determined by the Central Referendum Commission. Each of such papers shall be signed by not more than 50 citizens who shall themselves write in their first and last name, year of birth, number of their personal identification card, address and the date of signature. A person responsible for the collection of signatures shall sign each paper completed with the above data, indicating his/her address. The signature of a person responsible for the collection of signatures shall be attested by a notary or by a local self-government body.

 

Article 12 - Review of the results of collecting signatures

1. The completed signature papers shall be forwarded to the initiative group that shall summarise the data on the results of collecting signatures and forward them, along with the papers of citizens’ signatures, to the Central Referendum Commission not later than three months after receipt of the certificate of registration.

2. The Central Referendum Commission shall check the materials received and if it decides that they comply with the requirements of this Law, the Central Referendum Commission shall submit its report and the request of the initiative group to hold a referendum to the President of Georgia not later than one month after receipt of the materials.

3. If it is established that a citizen has signed an application for holding a referendum two or more times, all of his/her signatures shall be deemed invalid.

 

Article 13 - Making a decision with respect to the request for holding a referendum

1. The Central Referendum Commission shall submit the issue on the referendum to the President of Georgia.

2. The President of Georgia shall make one of the following decisions with respect to a request for holding a referendum:

a) appoint the date of the referendum;

b) provide a well-grounded refusal to the request for holding a referendum.

3. The decision to hold a referendum shall be published by an edict of the President of Georgia, within 30 days after receipt of the request of the Parliament of Georgia/the Government of Georgia to hold a referendum, and after receipt of the report of the Central Election Commission provided for by Article 177 of the Organic Law of Georgia - the Election Code of Georgia. The edict of the President shall be countersigned by the Prime Minister of Georgia, except when a referendum is called at the request of the Government of Georgia.

4. An edict on holding a referendum shall include the date of the referendum and an exact formulation of the issue put up for a referendum. The edict shall be published for public availability through the official press and other mass media not later than three days after the edict is issued.

5. The Government of Georgia shall, within seven days after the publication of an edict of the President of Georgia on the appointment of the date of a referendum, pass an ordinance to ensure the organisation of the referendum, which shall determine the funding and other issues related to the holding of the referendum.

Organic Law of Georgia No 1018 of 6 September 2013 - website, 23.9.2013

 

Article 14 - Time frames for holding a referendum

1. A referendum shall be held not earlier than two months and not later than six months after the President of Georgia makes a decision to hold a referendum.
2. (Deleted - 6.9.2013, No 1018).

Organic Law of Georgia No 1018 of 6 September 2013 - website, 23.9.2013

 

Article 15 - Withdrawal of a request for holding a referendum

The Parliament of Georgia, the Government of Georgia, or an initiative group may withdraw its request to hold a referendum before the President of Georgia makes a decision to call a referendum.

Organic Law of Georgia No 1018 of 6 September 2013 - website, 23.9.2013

 

Chapter III -Procedure for Holding Referendums

 

Article 16 - Referendum commissions

1. Referendums shall be organised and held by:

a) the Central Referendum Commission;

b) district referendum commissions;

c) precinct referendum commissions.

2. The functions of the Central Referendum Commission and district referendum commissions shall be performed by the Central Election Commission and district election commissions respectively. Precinct referendum commissions shall be set up according to the Organic Law of Georgia - the Election Code of Georgia, in accordance with the procedure established for setting up precinct election commissions. If the referendum day falls on the day of general elections, the functions of precinct referendum commissions shall be assigned to precinct election commissions set up for those elections.

3. Referendum commissions shall cease to operate once the results of the referendum are officially announced.

Law of Georgia No 5498 of 22 November 2007 - LHG I, No 39, 22.11.2007, Art. 369

 

Article 17 - Participation of members of an initiative group in the work of referendum commissions

If a referendum has been called at the request of voters, an initiative group may appoint its overseers in election commissions of all or certain types.

 

Article 18 - Participation of political parties and public associations in referendum commissions

Any political party or public association registered in accordance with the procedure established by law may appoint one overseer in referendum commissions of all or certain types.

 

Article 19 - Power of referendum commissions

1. The Central Referendum Commission shall, 40 days before the referendum is held, publish through mass media (press, television and radio) the list of district referendum commissions assigned to supervise the organisation and holding of the referendum in respective territories.

2. In the period of organisation and holding of a referendum, the Central Election Commission shall:

a) monitor the precise and uniform application of this Law throughout the territory of Georgia;

b) manage the organisation and conduct of the referendum and coordinate the activities of district election commissions;

c) distribute among the commissions funds allocated by the State for holding the referendum and monitor the logistical support for district commissions;

d) determine the form and the procedure for the storage of documents necessary to organise and hold the referendum;

e) hear the information of governmental and socio-political organisations on the issues related to the organisation and holding of the referendum;

f) establish the results of the referendum throughout Georgia and publish the final results of the referendum;

g) review appeals on the decisions and actions of referendum commissions and make final decisions on them.

3. A district election commission shall:

a) monitor the precise and uniform application of this Law in the respective territory;

b) coordinate the activities of precinct referendum commissions;

c) facilitate the review of the referendum issue within its territorial jurisdiction;

d) hear information on the issues related to the organisation and holding of a referendum that has been provided by heads of local self-government bodies, enterprises, institutions and organisations;

e) timely provide the precinct referendum commissions with referendum ballot papers;

f) establish the results of the referendum within its territorial jurisdiction;

g) review the issues related to the decisions of precinct referendum commissions, and make respective decisions.

4. A precinct referendum commission shall:

a) introduce citizens to the lists of participants of polling, review applications regarding inaccuracies in the lists and make a decision to make appropriate changes to them;

b) deleted;

c) deleted;

d) provide the premises, boxes and rooms necessary for polling;

e) organise polling on the referendum day;

f) sum up the results of polling in the referendum precinct;

g) review applications and appeals related to the arrangement and organisation of polling, and make decisions on them.

Law of Georgia No 5498 of 22 November 2007 - LHG I, No 39, 22.11.2007, Art. 369

 

Article 20 - Referendum precincts holding a referendum

1. A month before the referendum, district election commissions shall publish in the local press the list of referendum precincts established in their respective territories, with an indication of their boundaries and the location of precinct referendum commissions and polling places.

2. District election commissions shall, if necessary, change the boundaries between the referendum precincts or establish new precincts and precinct referendum commissions.

 

Article 21 - Lists of participants of a referendum

1. To hold a referendum, a unified list of voters compiled in accordance with the requirements of the Organic Law of Georgia - the Election Code of Georgia shall be used.

2. Respective election commissions shall ensure making appropriate changes to the lists of citizens.

3. Precinct election commissions shall make the lists of citizens available for the public 10 days before the referendum is held.

Organic Law of Georgia No 5498 of 22 November 2007 - LHG I, No 39, 22.11.2007, Art. 369

 

Article 22 - Referendum ballot papers

1. A referendum ballot paper shall specify the question to citizens regarding the referendum issue and options of possible answer: 'Yes' _ 'No'.

2. The Central Election Commission shall determine the form of a referendum ballot paper, ensure their production in the required quantity and provide referendum ballot papers to district election commissions not later than two days before the polling. For their part, district election commissions shall transfer the ballot papers to precinct election commissions not later than 12 hours before the polling starts.

3. A certificate of acceptance and delivery on the transfer of ballot papers to respective commissions shall be drawn up in 2 copies in accordance with the procedure established by the election legislation.

4. If necessary, referendum ballot papers and protocols shall also be printed in another language understandable to the local population.

Organic Law of Georgia No 5498 of 22 November 2007 - LHG I, No 39, 22.11.2007, Art. 369

 

Article 23 - Organising the polling

1. Polling on the referendum day shall take place from 08:00 to 20:00 hours.

2. Polling shall be organised in a specially designated building, equipped with a sufficient number of booths or rooms for a secret ballot. The place for issuing a ballot paper shall be determined, and a ballot box shall be installed and the text of issues put up for the referendum shall be posted in a visible place.

3. Each voter shall vote in person. A referendum ballot paper shall be issued to a voter by a precinct election commission based on the list of voters, upon the production by the voter of the identity card (passport) of a citizen of Georgia. A voter shall confirm the receipt of a referendum ballot paper by signing in the list.

4. If a voter is unable to go to the place of polling, the precinct election commission shall, at his/her request, assign at least two of its members to arrange voting at the place of location of this voter, based on the annex to the list, for the purpose of which one mobile ballot box shall be used.

5. Precinct election commissions shall be responsible for the appropriate organisation of polling.

Organic Law of Georgia No 5498 of 22 November 2007 - LHG I, No 39, 22.11.2007, Art. 369

 

Article 24 - Polling

1. Voters shall complete referendum ballot papers in a secret polling booth or room. The participant of a referendum shall circle the option of the answer indicated in the ballot paper that he/she votes for.

2. No one shall be allowed to be present in a polling booth or room when a voter completes the ballot paper. A voter incapable of independently completing the ballot paper may invite any other voter into the booth or room, except for a member of the election commission.

3. A voter shall in person cast the completed ballot paper in the ballot box.

 

Article 25 - Counting of the results of polling in an electoral precinct

1. A precinct election commission shall count the results of polling according to electoral precincts. After the voting is announced as complete, the precinct election commissions shall count the unused ballot papers.

2. Precinct election commissions shall determine the total number of voters based on the unified and special lists of voters, and the total number of voters participating in voting according to the signatures in the lists of voters.

3. Ballot boxes shall be opened after the above numbers are determined. Ballot papers shall be counted according to the Organic Law of Georgia - the Election Code of Georgia.

4. Based on the ballot papers present in the ballot boxes, precinct election commissions shall determine:

a) the number of voters who voted for the issue put up for the referendum;

b) the number of voters who voted against the issue put up for the referendum;

c) the number of ballot papers deemed invalid.

5. A ballot paper shall be deemed invalid if it does not comply with a determined sample, as well as if both or none of the options of the answer have been circled in it. If the validity of a referendum ballot paper is doubted, the precinct election commission shall decide by voting if the ballot paper is valid.

6. The precinct election commission shall immediately review the results of the counting of votes at its session and draw up a respective protocol. The protocol shall include:

a) the number and the name of the electoral district, the number of the referendum precinct;

b) the name of the referendum;

c) the numbers of seals of precinct referendum commissions and registrars;

d) the number of voters in a unified list;

e) the number of voters in a special list;

f) the total number of voters (the total number of voters in a unified and a special list);

g) the total number of voters participating in the referendum (according to signatures in the lists of voters);

h) the number of received referendum ballot papers;

i) the number of unused referendum ballot papers;

j) the number of spoilt referendum ballot papers;

k) the number of invalid referendum ballot papers;

l) the number of voters who voted for the issue put up for the referendum;

m) the number of voters who voted against the issue put up for the referendum;

n) the date and time of drawing up of the protocol;

o) the protocol data with which a commission member disagrees (a commission member shall make this note in the column 'dissenting opinion' and sign it);

p) the number, the date and time of registration of the protocol (to be entered while issuing the protocol).

7. The protocol shall be signed by the chairperson, the deputy chairperson, the secretary and members of a precinct election commission. The protocol and the counted ballot papers shall be forwarded to a respective district election commission.

Organic Law of Georgia No 5498 of 22 November 2007 - LHG I, No 39, 22.11.2007, Art. 369

 

Article 26 - Establishing the results of a referendum according to electoral districts

1. District election commissions shall, at their sessions, establish the results of the referendum based on the protocols which they receive from precinct election commissions and draw up respective protocols. The protocol shall include:

a) the number and the name of the electoral district;

b) the name of the referendum;

c) the date of the referendum;

d) the total number of voters in the electoral district;

e) the total number of voters participating in the referendum;

f) the number of received referendum ballot papers;

g) the number of unused referendum ballot papers;

h) the number of spoilt referendum ballot papers;

i) the number of invalid referendum ballot papers;

j) the number of voters who voted for the issue put up for the referendum;

k) the number of voters who voted against the issue put up for the referendum;

l) the date and time of drawing up of the protocol;

m) the protocol data with which a commission member disagrees (a commission member shall make this note in the column 'dissenting opinion' and sign it);

n) the number and the date of registration of the protocol (to be entered upon issuing the protocol).

11. The protocol shall be signed by the chairperson, the deputy chairperson, the secretary and members of a district election commission.

12. The protocol shall be forwarded to the Central Election Commission in accordance with the procedure established by the election legislation.

2. Referendum ballot papers issued according to electoral precincts shall be kept at district election commissions before the results of the referendum are officially published.

3. District election commissions shall review the facts of gross violation of this Law and shall immediately communicate their opinions regarding the invalidation of the results of the referendum to the Central Election Commission. Violations of this Law may be appealed to district election commissions not later than the day following the referendum day; they shall review the appeals on the next day and submit their opinion to the Central Election Commission not later than the following day.

Organic Law of Georgia No 5498 of 22 November 2007 - LHG I, No 39, 22.11.2007, Art. 369

 

Article 27 - Summing up the results of a referendum

1. The Central Election Commission shall, at its session, establish the results of a referendum based on the protocols received from district election commissions.

2. The Central Election Commission may invalidate the results of the referendum in precincts where this Law has been grossly violated. The Central Election Commission shall review this issue not later than five days after the referendum is held. While summing up the results of the referendum, the data received from such referendum precincts shall not be considered.

3. A protocol shall be drawn up at a session of the Central Election Commission. The protocol shall include:

a) the total number of voters;

b) the number of voters participating in the referendum;

c) the number of invalid referendum ballot papers;

d) the number of voters who voted for the issue put up for the referendum;

e) the number of voters who voted against the issue put up for the referendum.

f) the time and date of drawing up of the protocol.

31. The protocol shall be signed by the chairperson, the deputy chairperson, the secretary and members of the Central Election Commission. The protocol shall be immediately forwarded to the President of Georgia.

4. The Central Election Commission shall publish the results of the referendum through media (press, television, radio) within three days after the protocol has been drawn up.

5. An issue put up for a referendum shall be considered adopted if it has been voted for by more than half of the voters.

6. (Deleted).

7. If it turns out that the voters of the electoral districts where the referendum results were invalidated by district commissions and the Central Election Commission, might have influenced the final results of the referendum, the Central Election Commission may, within two weeks, task the respective commissions with conducting polling repeatedly.

Organic Law of Georgia No 5498 of 22 November 2007 - LHG I, No 39, 22.11.2007, Art. 369

 

Article 28 - Entry into force of a decision made as a result of a referendum

1. A decision on the referendum issue may not be made within the period between appointing the referendum and publishing the results of the referendum.

2. A decision made as a result of a referendum shall enter into force on the day of its publication. It has a legal effect and shall be final. The results of a referendum shall have direct force.

3. The legislative and the executive authority of Georgia shall harmonise the legislation of Georgia and other acts within one month, based on the results of the referendum.

4. The decision made as a result of a referendum may be changed or annulled only by a referendum.

5. The results of a referendum may be invalidated by the Constitutional Court of Georgia in accordance with the procedure established by law.

 

Article 29 - Liability for violations of the Law on Referendums

The liability for violations of the Law of Georgia on Referendums is determined by the legislation of Georgia in force.

 

Article 30 - Legal regulation during the transitional period of issues related to persons found legally incapable by court before 1 April 2015

Persons found legally incapable by court before 1 April 2015 and placed in an in-patient institution may not participate in a referendum or a plebiscite.

Law of Georgia No 3403 of 20 March 2015 - website, 31.3.2015

 

 

President of Georgia                                                                                                                                          Eduard Shevardnadze

Tbilisi

15 May 1996

No 220– IIS